Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 1467 5582112 5491559 2026-06-24T23:34:34Z Buli 2648 5582112 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Георги Димитров | native_name = | image = Georgiy Mihaylovich Dimitrov TASS Portrait Trim Edit.jpg | caption = Димитров во 1947 |signature = | office2 =[[Премиер на Бугарија]]<br>Претседател на министерскиот совет на Бугарија | predecessor2 = [[Кимон Георгиев (политичар)|Кимон Георгиев]] | successor2 = [[Васил Коларов]] |party = [[Бугарска комунистичка партија]] | office1 = [[Генерален секретар на Централниот комитет на Бугарската комунистичка партија]] | predecessor1 = | successor1 = [[В’лко Червенков]] |birth_date = {{birth date|1882|6|18|df=y}} |birth_place = [[Ковачевци (Перничко)|Ковачевци]], [[Кнежевство Бугарија]] |death_date = {{death date and age|1949|7|2|1882|6|18|df=y}} |death_place = [[Барвиха|Барвишки санаториум]], [[РСФСР]], [[СССР]] |spouse = [[Љубица Димитрова|Љубица Ивошевиќ]] (1906–1933)<br>Роза Јулиевна (до 1949) |profession = типограф, [[револуционер]], [[политичар]] | term_start1 = [[27 декември]], [[1948]] | term_end1 = [[2 јули]], [[1949]] | term_start2 = [[23 ноември]], [[1946]] | term_end2 = [[2 јули]], [[1949]] | office3 = Чело на [[Меѓународно одделение на Комунистичката партија на СССР|Меѓународното одделение на Комунистичката партија на СССР]] | term_start3 = [[27 декември]], [[1943]] | term_end3 = [[29 декември]], [[1945]] | predecessor3 = Воспоставена позиција | successor3 = [[Михаил Суслов]] | office4 = Генерален секретар на [[Извршен комитет на Коминтерната|Извршниот комитет на Коминтерната]] | term_start4 = [[1935]] | term_end4 = [[1943]] | predecessor4 = [[Вјачеслав Молотов]] | successor4 = Прекината позиција |birthname = Георги Димитров Михајлов }} '''Георги Димитров''' роден '''Георги Димитров Михајлов''', познат како '''Георги Михајлович Димитров''' во [[Русија]] ([[Ковачевци (Перничко)|Ковачевци]], [[18 јуни]] [[1882]] — [[РСФСР]], [[2 јули]] [[1949]]) — политичар од [[Бугарија]] со [[Македонци|македонско]] потекло,<ref>Виктор Цветаноски, [https://web.archive.org/web/20090110064405/http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=7818EF76C78E3449A18EE27A1FC0E505 „Македонците крем на бугарското општество“ (4)], „Георги Димитров комунист со светски маштап“, „Утрински весник“, број 2860, петок, 12 декември 2008.</ref> раководител на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] и на [[Комунистичка интернационала|Комунистичката интернационала]], како и премиер на [[Народна Република Бугарија]] од [[1946]] до својата смрт. Поради неговите [[Македонство|промакедонски ставови]] тој е претставен како предавник во псевдоисториската [[бугарска историографија]]. == Животопис == [[Податотека:Georgi Dimitrov - 1911.jpg|мини|лево|Димитров во 1911 година]] === Рана политичка кариера === Димитров станува член на [[Бугарска работничка социјалдемократска партија|Бугарската работничка социјалдемократска партија]] во [[1902]] година, а следната година, кога настанува расцеп во партијата на тесни и широки социјалисти, Димитров се приклучува кон крилото на тесните социјалисти. Во [[1909]] станува член на ЦК на БСДРП и секретар на Сојузот на револуционерни синдикати на Бугарија. [[Податотека:Joseph Stalin and Georgi Dimitrov, 1936.jpg|мини|200п|[[Јосиф Сталин]] и Георги Димитров во [[1936|1936 година]].]] По [[Октомвриската револуција]] бугарските тесни социјалисти се приклучуваат кон Коминтерната, а на нејзиниот Трет конгрес зема учество и Димитров. По неуспешното [[Септемвриско востание]] во [[1923]] година во Бугарија, Димитров е осуден на смрт и е принуден да пребегне во [[СССР]]. Таму зема учество во апаратот на Коминтерната, но од [[1929]] до [[1933]] година тој е немилост кај [[Сталин]] и советското раководство поради несогласувањето со политиката на Коминтерната кон [[социјалдемократија]]та и [[фашизам|фашизмот]] по [[1928]] година. === Лајпцишки процес === Димитров се стекнува со светска слава кога при [[Лајпцишки процес|Лајпцишкиот процес]] организиран од германските [[нацизам|нацисти]] со цел да се обвинат комунистите за [[палање на Рајхстагот|палањето на Рајхстагот]] во [[1933]], многу успешно се одбрани и успева да биде ослободен од обвинението. Имајќи го предвид неговиот стекнат имиџ при овој процес, [[Сталин]] во [[1934]] го поставува на чело на [[Коминтерна]]та. Димитров ја врши функцијата генерален секретар на Коминтерната сè до нејзиното распуштање во [[1943]]. === Премиер на Бугарија === По доаѓањето на власт на [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] во Бугарија во септември [[1944]] година, Димитров останува во СССР, а во Бугарија се враќа откако таа е прогласена за народна република, по референдумот од [[15 септември]] [[1946]] година. Набрзо, во ноември 1946 година Димитров бил избран за премиер на Бугарија. Во декември 1946 во Бугарија бил извршен првиот повоен попис на населението. Првпат во историјата на Македонците во Бугарија им било дозволено слободно да ја изразат својата национална определба.<ref>[https://www.scribd.com/doc/255964336/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%B7%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%BE-%D0%B2%D0%BE-%D0%9F%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0-1946-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0-Documents-for-census-in-Pirin-part-of-Macedonia-1946-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%B7%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B1%D1%80%D0%BE%D1%8F Документи за пописот на населението во Пиринска Македонија 1946 година]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Бугарската историографија се обидува да изгради негативен лик на Димитров како божемен предавник на бугарската национална идеја.<ref>Българско историческо дружество - „Исторически преглед“, София, 1990, Институт за история към Българската академия на науките, стр. 55/56</ref><ref>Добрин Мирчев - „Македонския въпрос в българо-югославските отношения“, София, 1994, Университетско издателсвто „Св. Климент Охридски“, стр. 277</ref><ref>Веселин Ангелов - „Премълчани истини: Лица, събития и факти от българската история (1941-1989)“, София, 2005, ИК „Анико“, стр. 9</ref> Македонската историографија Димитров го цени како прв челник на [[Бугарија]] што ја признал македонската националност.<ref>[http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=7818EF76C78E3449A18EE27A1FC0E505 Георги Димитров, Македонски крем на бугарското општество]</ref> Во негова чест, неговото име го носи една [[СУГС „Георги Димитров“ - Скопје|скопска гимназија]]. == Поврзано == * [[Мавзолеј на Георги Димитров]] * [[Димитровград (Русија)]] * [[Димитровград (Србија)]] == Наводи == <references/> == Надворешни врски == {{рв|Georgi Dimitrov}} * [http://www.bsp.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0326&n=000002&g= Биографија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061207225505/http://www.bsp.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0326&n=000002&g= |date=2006-12-07 }} {{bg}} * [[b:Писмо од Георги Димитров до Централниот комитет на Македонскиот народен сојуз|Писмо од Георги Димитров до Централниот комитет на Македонскиот народен сојуз]], 1934. * [https://www.mn.mk/istorija/8296-Pismo-od-Dimitrov-do-Tito---28-juli-1944-godina Писмо од Димитров до Тито], 28 јули 1944. * [https://www.scribd.com/doc/242112048/%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2-%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%9A%D0%B5 Георги Димитров - говори и статии за македонското прашање] {{bg}} {{Премиери на Бугарија}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Димитров, Георги}} [[Категорија:Премиери на Бугарија]] [[Категорија:Бугарски политичари од Македонија]] [[Категорија:Дејци на БКП]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Носители на Орденот на Ленин]] [[Категорија:Починати во 1949 година]] [[Категорија:Македонци во Бугарија]] [[Категорија:Родени во 1882 година]] [[Категорија:Партизани од Бугарија]] [[Категорија:Македонски партизани]] pb3grdj2iqr7aewy9v6h943k7qjdcr3 5582114 5582112 2026-06-24T23:37:45Z Buli 2648 5582114 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Георги Димитров | native_name = | image = Georgiy Mihaylovich Dimitrov TASS Portrait Trim Edit.jpg | caption = Димитров во 1947 | signature = | office2 =[[Премиер на Бугарија]]<br>Претседател на министерскиот совет на Бугарија | predecessor2 = [[Кимон Георгиев (политичар)|Кимон Георгиев]] | successor2 = [[Васил Коларов]] | party = [[Бугарска комунистичка партија]] | office1 = [[Генерален секретар на Централниот комитет на Бугарската комунистичка партија]] | predecessor1 = | successor1 = [[В’лко Червенков]] | birth_date = {{birth date|1882|6|18|df=y}} | birth_place = [[Ковачевци (Перничко)|Ковачевци]], [[Кнежевство Бугарија]] | death_date = {{death date and age|1949|7|2|1882|6|18|df=y}} | death_place = [[Барвиха|Барвишки санаториум]], [[РСФСР]], [[СССР]] | spouse = {{marriage|[[Љубица Димитрова|Љубица Ивошевиќ]]|1906|1933|end=died}}<br />{{marriage|Роза Јулиевна|1934|1949|end=died}} | profession = типограф, [[револуционер]], [[политичар]] | term_start1 = [[27 декември]], [[1948]] | term_end1 = [[2 јули]], [[1949]] | term_start2 = [[23 ноември]], [[1946]] | term_end2 = [[2 јули]], [[1949]] | office3 = Чело на [[Меѓународно одделение на Комунистичката партија на СССР|Меѓународното одделение на Комунистичката партија на СССР]] | term_start3 = [[27 декември]], [[1943]] | term_end3 = [[29 декември]], [[1945]] | predecessor3 = Воспоставена позиција | successor3 = [[Михаил Суслов]] | office4 = Генерален секретар на [[Извршен комитет на Коминтерната|Извршниот комитет на Коминтерната]] | term_start4 = [[1935]] | term_end4 = [[1943]] | predecessor4 = [[Вјачеслав Молотов]] | successor4 = Прекината позиција |birthname = Георги Димитров Михајлов }} '''Георги Димитров''' роден '''Георги Димитров Михајлов''', познат како '''Георги Михајлович Димитров''' во [[Русија]] ([[Ковачевци (Перничко)|Ковачевци]], [[18 јуни]] [[1882]] — [[РСФСР]], [[2 јули]] [[1949]]) — политичар од [[Бугарија]] со [[Македонци|македонско]] потекло,<ref>Виктор Цветаноски, [https://web.archive.org/web/20090110064405/http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=7818EF76C78E3449A18EE27A1FC0E505 „Македонците крем на бугарското општество“ (4)], „Георги Димитров комунист со светски маштап“, „Утрински весник“, број 2860, петок, 12 декември 2008.</ref> раководител на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] и на [[Комунистичка интернационала|Комунистичката интернационала]], како и премиер на [[Народна Република Бугарија]] од [[1946]] до својата смрт. Поради неговите [[Македонство|промакедонски ставови]] тој е претставен како предавник во псевдоисториската [[бугарска историографија]]. == Животопис == [[Податотека:Georgi Dimitrov - 1911.jpg|мини|лево|Димитров во 1911 година]] === Рана политичка кариера === Димитров станува член на [[Бугарска работничка социјалдемократска партија|Бугарската работничка социјалдемократска партија]] во [[1902]] година, а следната година, кога настанува расцеп во партијата на тесни и широки социјалисти, Димитров се приклучува кон крилото на тесните социјалисти. Во [[1909]] станува член на ЦК на БСДРП и секретар на Сојузот на револуционерни синдикати на Бугарија. [[Податотека:Joseph Stalin and Georgi Dimitrov, 1936.jpg|мини|200п|[[Јосиф Сталин]] и Георги Димитров во [[1936|1936 година]].]] По [[Октомвриската револуција]] бугарските тесни социјалисти се приклучуваат кон Коминтерната, а на нејзиниот Трет конгрес зема учество и Димитров. По неуспешното [[Септемвриско востание]] во [[1923]] година во Бугарија, Димитров е осуден на смрт и е принуден да пребегне во [[СССР]]. Таму зема учество во апаратот на Коминтерната, но од [[1929]] до [[1933]] година тој е немилост кај [[Сталин]] и советското раководство поради несогласувањето со политиката на Коминтерната кон [[социјалдемократија]]та и [[фашизам|фашизмот]] по [[1928]] година. === Лајпцишки процес === Димитров се стекнува со светска слава кога при [[Лајпцишки процес|Лајпцишкиот процес]] организиран од германските [[нацизам|нацисти]] со цел да се обвинат комунистите за [[палање на Рајхстагот|палањето на Рајхстагот]] во [[1933]], многу успешно се одбрани и успева да биде ослободен од обвинението. Имајќи го предвид неговиот стекнат имиџ при овој процес, [[Сталин]] во [[1934]] го поставува на чело на [[Коминтерна]]та. Димитров ја врши функцијата генерален секретар на Коминтерната сè до нејзиното распуштање во [[1943]]. === Премиер на Бугарија === По доаѓањето на власт на [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] во Бугарија во септември [[1944]] година, Димитров останува во СССР, а во Бугарија се враќа откако таа е прогласена за народна република, по референдумот од [[15 септември]] [[1946]] година. Набрзо, во ноември 1946 година Димитров бил избран за премиер на Бугарија. Во декември 1946 во Бугарија бил извршен првиот повоен попис на населението. Првпат во историјата на Македонците во Бугарија им било дозволено слободно да ја изразат својата национална определба.<ref>[https://www.scribd.com/doc/255964336/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%B7%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%BE-%D0%B2%D0%BE-%D0%9F%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0-1946-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0-Documents-for-census-in-Pirin-part-of-Macedonia-1946-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%B7%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B1%D1%80%D0%BE%D1%8F Документи за пописот на населението во Пиринска Македонија 1946 година]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Бугарската историографија се обидува да изгради негативен лик на Димитров како божемен предавник на бугарската национална идеја.<ref>Българско историческо дружество - „Исторически преглед“, София, 1990, Институт за история към Българската академия на науките, стр. 55/56</ref><ref>Добрин Мирчев - „Македонския въпрос в българо-югославските отношения“, София, 1994, Университетско издателсвто „Св. Климент Охридски“, стр. 277</ref><ref>Веселин Ангелов - „Премълчани истини: Лица, събития и факти от българската история (1941-1989)“, София, 2005, ИК „Анико“, стр. 9</ref> Македонската историографија Димитров го цени како прв челник на [[Бугарија]] што ја признал македонската националност.<ref>[http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=7818EF76C78E3449A18EE27A1FC0E505 Георги Димитров, Македонски крем на бугарското општество]</ref> Во негова чест, неговото име го носи една [[СУГС „Георги Димитров“ - Скопје|скопска гимназија]]. == Поврзано == * [[Мавзолеј на Георги Димитров]] * [[Димитровград (Русија)]] * [[Димитровград (Србија)]] == Наводи == <references/> == Надворешни врски == {{рв|Georgi Dimitrov}} * [http://www.bsp.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0326&n=000002&g= Биографија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061207225505/http://www.bsp.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0326&n=000002&g= |date=2006-12-07 }} {{bg}} * [[b:Писмо од Георги Димитров до Централниот комитет на Македонскиот народен сојуз|Писмо од Георги Димитров до Централниот комитет на Македонскиот народен сојуз]], 1934. * [https://www.mn.mk/istorija/8296-Pismo-od-Dimitrov-do-Tito---28-juli-1944-godina Писмо од Димитров до Тито], 28 јули 1944. * [https://www.scribd.com/doc/242112048/%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2-%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%9A%D0%B5 Георги Димитров - говори и статии за македонското прашање] {{bg}} {{Премиери на Бугарија}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Димитров, Георги}} [[Категорија:Премиери на Бугарија]] [[Категорија:Бугарски политичари од Македонија]] [[Категорија:Дејци на БКП]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Носители на Орденот на Ленин]] [[Категорија:Починати во 1949 година]] [[Категорија:Македонци во Бугарија]] [[Категорија:Родени во 1882 година]] [[Категорија:Партизани од Бугарија]] [[Категорија:Македонски партизани]] mq1wbilmmxatpl03cbjq6kveloirotu 0 1851 5582243 5529692 2026-06-25T07:57:57Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582243 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Џејмс Кук | image = Captainjamescookportrait.jpg | caption = Џемс Кук, портрет од [[Сер Натанаел Денс Оланд]], {{околу|1775}}, [[Национален поморски музеј]], [[Гринич]] | birth_date = {{OldStyleDate|7 ноември|1728|27 октомври}} | birth_place = [[Мартон]], [[Јоркшир]], [[Кралство Велика Британија|Велика Британија]]<br />(сега [[Мидлзбро]], [[Велика Британија]]) | death_date = {{death date and age|df=yes|1779|2|14|1728|11|7}} | death_place = [[Залив Килакекуа]], [[Хаваи]] | nationality = Британец | education = Школа Постгејт, Грејт Ејтон | occupation = Истражувач, морепловец, картограф | title = Капетан | spouse = Елизабет Бејтс Кук | children = 6 | parents = Џемс Кук<br/>Грејс Пејс | signature = James Cook Signature.svg }} '''Џејмс Кук''' ({{langx|en|James Cook}}; {{роден на|27|октомври|1728}} - {{починал на|14|февруари|1779}}) — англиски [[морепловец]], откривач на источниот брег на [[Австралија]], многу острови во Јужниот [[Тихи Океан]] и прв кој ги обиколил бреговите на [[Алјаска]]. Доаѓајќи до ранг на капетан на Кралската морнарица, тој направил три патувања до [[Тихи Океан|Тихиот Океан]], при што тој бил првиот Европеец кој се закотвил на источниот брег на [[Австралија]], во [[Нова Каледонија]], Јужните Сендвич Острови и [[Хаваи]]. Тој исто така бил и првиот морепловец кој го обиколил [[Антарктик]]от и изработил мапа на [[Њуфаундленд]] и [[Нов Зеланд]]. Откако служел во британската трговска морнарица, тој се приклучил на [[британска кралска морнарица|британската кралска морнарица]] во 1755 година за време на седумгодишната војна. Во тек на опсадата на [[Квебек]], тој се посветил на мапирање на устието на реката [[Сент Лоренс (река)|Сент Лоренс]], што му овозможило на генералот [[Џејмс Волф]] да го изведе неговиот одлучувачки напад врз Арапските рамници. Младиот Џејмс Кук го привлекол вниманието на Кралското друштво во клучен момент во неговата лична кариера и насоката на британските експедиции во странство. Тој бил именуван за командант на ''ХМБ Ендевор'' за првата од неговите три експедиции во [[Тихи Океан|Тихиот Океан]] во 1766 година. Следеле уште две експедиции, со што се утврдиле првите точни мапи на многу острови и брегови. Кук умрел на [[Хаваи]] во 1779 година за време на кавга со домородците, чија трета експедиција тргнала во потрага по [[Северозападен приод|Северозападниот приод]]. == Младост == Џејмс Кук потекнува од релативно скромно семејство. Тој бил второ од осумте деца на Џејмс Кук, земјоделец од [[Шкотска|шкотско]] потекло и Грејс Пејс која била [[Англичани|Англичанка]]<ref>{{ouvrage|langue=en|auteur=Zachary Kent|titre=James Cook|éditeur=Childrens Press|date=1991|passage=125|isbn=|lire en ligne=}}.</ref>. Роден е во [[Матон]] во северен [[Јоркшир]], град кој сега е поврзан со [[Мидлсбро]]. Бил крстен во локалната црква Свети Кутберт во Мартон, каде што неговото име се појавува во регистарот на крштевки<ref>{{ouvrage|langue=en|auteur=John Robson|titre=Captain Cook's War and Peace. The Royal Navy Years 1755-1768|éditeur=University of New South Wales Press|date=2009|passage=2|isbn=|lire en ligne=}}.</ref>. Кога семејството имало пет деца, се преселило на фарма во Грејт Ејтон. Работодавачот на неговиот татко го финансирал неговото школување во основно училиште. На 13-годишна возраст, тој започнал да работи заедно со својот татко на фармата<ref>Voir page XIII (''Introduction: Life of James Cook'') ''The Voyages of Captain James Cook'', James Cook (avec la contribution de William Smith), Oxford University, 1842.</ref>. [[Податотека:James Cook by John Webber.jpg|мини|246x246пкс|Портрет на Џемс Кук од [[Џон Вебер]] (1793)]] Во 1745 година, на 17-годишна возраст, Кук работел како чирак кај трговец во некое рибарско село. После една и пол година, Вилијам Сандерсон, сопственикот на фирмата, го одвел на пристаништето [[Витби]], каде што го запознал со Џон и Хенри Вокер, [[квекери]] кои имале бизнис за јаглен и биле сопственици на неколку бродови. Кук бил вработен како чирак на нивната флота. Следните години ги помина во [[каботажа]] помеѓу [[Тајн]] и [[Лондон]]. За тоа време, учел [[алгебра]], [[тригонометрија]], навигација и астрономија. По завршувањето на неговото тригодишно учење, Кук работел на трговски бродови во [[Балтичко Море|Балтичкото Море]]. Тој брзо напредувал и во 1755 година му била понудена командата на бродот ''Френдшип''. Тој сепак претпочитал да се вклучи во [[Кралска морнарица|Кралската морнарица]]. [[Обединето Кралство|Велика Британија]] се подготвувала за претстојната [[Седумгодишна војна]] и Кук сметал дека неговата кариера побрзо ќе напредува во морнарицата. Меѓутоа, ова значело повторно да започне од најнизок ранг, па како обичен морнар станал дел од екипажот на бродот Игл ([[Англиски јазик|англиски]]: ''HMS Eagle)'', под команда на капетанот [[Хју Пализер]]. Во 1757 година, по две години со морнарицата, тој го положил испитот со кој можел да командува со брод на Кралската флота<ref>G. Williams (2002).</ref><ref name="worldcat.org">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/659413198|title=Captain Cook : master of the seas|last=Frank.|first=McLynn|date=2011|publisher=Yale University Press|isbn=9780300114218|location=New Haven|oclc=659413198}}</ref>. Во текот на [[Седумгодишна војна|седумгодишната војна]], Џејмс Кук учествувал во опсадата на градот [[Кребек|Квебек]] пред Битката кај Арапските рамнини во 1759 година. Потоа покажал одреден талент за [[топографија]] и [[картографија]] и го одбележал поголемиот дел од устата на реката [[Сент Лоренс (река)|Сент Лоренс]] за време на опсадата, овозможувајќи му на генералот Џејмс Волф да го започне неговиот одлучувачки напад врз Арапските рамници<ref name=":3">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/51106748|title=Captain James Cook|last=1922-1999.|first=Hough, Richard|date=2003|publisher=Coronet|isbn=0340825561|location=London|oclc=51106748}}</ref>. Во следните години, тој изработил мапи за брегот на [[Њуфаундленд]], потоа на [[Северозападен Премин|Северозападниот Премин]] (1763 - 1764), јужниот брег помеѓу [[Бурински полуостров|Буринскиот]] Полуостров и [[Кејп Реј]] (1765 - 1764), а потоа и западниот брег во 1767 година. За време на неговите пет сезони поминати во [[Њуфаундленд]], тој ги воспоставил првите точни големи мапи на бреговите на островот. == Патувања == [[Податотека:Cook_Three_Voyages_59.png|центар|мини|600x600пкс| Патувањата на капетанот Џејмс Кук. Првото патување е со <b користи за уредување на статија"><span style="color:red;" class="" data-ve-attributes="{"style":"color:red;"}">црвено</span></b>, второто е со '''<span style="color:green;" class="" data-ve-attributes="{"style":"color:green;"}" alt="alt=Ouvrage utilisé pour la rédaction de l'article" resource="Image:Nuvola apps ksig horizonta.png" height width>зелено</span>''' а третото е со '''<span style="color:blue;" class="" data-ve-attributes="{"style":"color:blue;"}">сино</span>'''. Патот на екипажот на Кук по неговата смрт е прикажан со испрекината сина линија. ]] === Прво патување (1768-1771) === [[Податотека:Karte_Cook_Seereise_nr1.png|лево|мини|249x249пкс|Прво патување, 1768–1771.]] Со започнувањето на војната меѓу Англија и Франција во 1755 година, Џејмс Кук како офицер на вое­на­та морнарица извесно време бил во Канада, каде што ја проучувал реката [[Сент Лоренс (река)|Сент Лоренс]] и бреговите на [[Њуфаундленд]]. Затоа, Лондонското географско друштво го примило за свој член. Друштвото во 1769 година го испратило научна експедиција на [[Тахити]] во [[Тихи Океан|Тихиот Океан]], за на 3 јуни да се следи необичната астрономска појава кога Земјата, Венера и Сонцето се нашле на една права линија, а самата Венера била видена на Сончевиот диск. На чело на експедицијата бил Џејмс Кук кому на располагање му бил ставен малиот, но одлично граден воен брод ''ХМБ Ендевор''.<ref name=":4"/> По ус­пеш­но извршената задача, експедицијата тргнала на југозапад и по долго патување пристигнала до бре­говите на [[Нов Зеланд]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/31206583|title=Captain James Cook|last=1922-1999|first=Hough, Richard|isbn=0393315193|edition=First American |location=New York|oclc=31206583}}</ref> [[Податотека:Endeavour replica in Cooktown harbour.JPG|мини|246x246пкс|Реплика на ''Ендевор'' во пристаништето на Куктаун]] ''Ендевор'' испловил од Англија на 26 август 1768.<ref>[http://nla.gov.au/nla.news-article16774546 "The Sydney Morning Herald"]. ''The Sydney Morning Herald''. National Library of Australia. 2 May 1931.</ref> Тоа бил цврст и идеален брод во однос на капацитетот за складирање, како и заради неговиот плиток дизајн, суштествен квалитет за пристап до многу гребени и тихоокеански [[Архипелаг|архипелази]]. Откако го поминале Кејп Хорн, бродот стигнал на [[Тахити]] на 13 април 1769 година, каде Кук подигнал мала тврдина и опсерваторија во пресрет на [[премин на Венера]]. Набљудувањето, предводено од [[Чарлс Грин]], асистент на новиот кралски астроном [[Невил Маскалејн]], првенствено било насочено кон собирање на мерења за попрецизно одредување на растојанието што ја дели [[Венера (планета)|Венера]] од [[Сонце]]то. Со овие податоци, потоа ќе било можно да се одреди растојанието од [[Сончев Систем|другите планети]], врз основа на нивната орбита. [[Податотека:Cook new zealand.jpg|мини|291x291пкс|Мапа на Нов Зеланд од Кук]] Откако ја завршил задачата на Тахити, Џејмс Кук ги следел инструкциите за вториот дел од неговото патување: да се побараат знаци за постоење на ''Тера Аустралис''<ref>[http://www.foundingdocs.gov.au/resources/transcripts/nsw1_doc_1768.pdf "Secret Instructions to Captain Cook, 30 June 1768"](PDF). National Archives of Australia.</ref>, хипотетички приврзок на Евроазија во [[Северна полутопка|северната полутопка]]. Кралското друштво, а особено [[Александар Далримпл]], бил убеден во нејзиното постоење и имал намера да ја најде пред било кое било друго европско знаме. Затоа бил избран брод кој со својата мала големина, немало да ги подигне сомневањата и да се искористи мисијата на астрономско набљудување како параван за целиот настан. [[Податотека:1969_James_Cook_NZ_Bicentennial_Silver_Medal_by_James_Berry.jpg|лево|мини|Џејмс Кук и неговиот брод Ендевор на комеморативна сребрена медаља (1969) по повод 200 годишнината од повторното откривање на [[Нов Зеланд на Олимписките игри|Нов Зеланд]] во 1769.]] [[Податотека:James Cook Endeavour Journal 495b.jpg|мини|238x238пкс|Бродскиот дневник на Џејмс Кук на ''Ендевор'']] Кук, сепак, се сомневал во постоењето на овој [[континент]]. Благодарение на помошта на Тахиќанецот по име Тупаја, кој имал напредно познавање на географијата на Тихиот Океан, Кук стигнал до Нов Зеланд на 6 октомври 1769. Како втор Европеец кој пристигнал тука по [[Абел Тасман]] во 1642 година, исцртал мапи за целото крајбрежје на [[Нов Зеланд]] со многу малку грешки (особено за полуостровот [[Банкс (полуостров)|Банкс]], кој го сметал за остров и островот Стјуарт, кој нелогично го приврзал на Јужниот остров). Тој, исто така, го идентификувал теснецот што ќе го носи неговото име, [[Куков Проток|Куков теснец]], кој го одвојува [[Јужен Остров|Јужниот Островот]] од [[Северен Остров|Северниот Остров]] и кој Тасман не го открил. Потоа тргнал кон запад кон Земјата на Ван Димен (денешна [[Тасманија]]) со намера да утврди дали тоа е дел од јужниот континент. Меѓутоа, силните ветришта ја принудиле експедицијата да го држи северниот курс. Експедицијата здогледала копно на местото кое Кук го нарекол Поинт Хикс, меѓу денешните градови [[Орбост]] и [[Малакота]] во државата [[Викторија (Австралија)|Викторија]]. Со оглед на југозападната ориентација на брегот, Кук си мислел дека е поврзано со Земјата на Ван Димен. Тие всушност се наоѓале во југоисточниот дел на австралискиот континент со што официјално станале првите Европејци кои стигнале на источниот брег. Во 1843 година, местото го добило името Кејп Еверард, пред да го обнови оригиналното име Поинт Хикс по повод 200 годишнината од пристигнувањето на Кук. [[Податотека:Endeavour at Endeavour River, Alexr Hogg 1786.tif|лево|мини|240x240пкс|''Ендевор'' на реката Ендевор, гравура од Алекср Хог (1786)]] [[Податотека:James Cook Statue in Greenwich - Oct 2006.jpg|мини|321x321пкс|Статуа на капетанот Кук во Гринич, Англија]] За Кук на хоризонтот австралиското копно се појавило на 19 април 1770 година. Ниските планини што го затскривале видикот кон внат­решноста на континентот [[Австралија]] го потсетувале Кук на [[Јужен Велс]], па затоа целиот тој простор го на­ре­кол [[Нов Јужен Велс]]. Овде Кук бил преокупиран со правење точна карта, во која го внесувал секој р‘т, за­лив, остров. Пловејќи кон север го минал [[Екватор|ек­ва­то­­рот]] и се пробил меѓу многубројните острови на [[Голем Корален Гребен|Го­лемиот Корален Гребен]], не насетувајќи каква голема опас­ност ги демне членовите на експедицијата. Имено, се случил бродолом на 25 мај 1770 година. Сите топови би­ле фрлени во морето, а ја истуриле и водата за пиење. По едно деноноќие непрекината работа во црпење на водата што навлегувала на бродот, со следниот највисок при­лив бродот се ослободил од подводните карпи и запловил кон брегот. Бидејќи не биле сигурни на австралискиот брег од непријателски расположените домородци, се упатиле на островот [[Јава]] ([[Батавија]]) - холандска колонија, поминувајќи низ протокот меѓу [[Нова Гвинеја|Но­ва Гвинеја]] и Австралија.<ref name=":0" /> До овој момент на патувањето, ниту еден човек не подлегнал на [[скорбут]], што било извонредно за таква долга експедиција во тоа време. Убеден од препораката на Кралското здружение објавено во 1747 година, Кук вовел во храната на неговиот екипаж кисела зелка или лимон. Познато е дека скорбутот е предизвикан од слаба исхрана, но врската со недостатокот на [[витамин Ц]] сè уште не била утврдена. За зачувување на здравјето на неговиот екипаж, Кук го добил медалот Копли во 1776 година Откако бродот бил ос­пособен за пловидба, останатите го продолжиле патот по веќе добро познатите мориња. Зао­би­ко­лу­вај­ќи го [[’Рт на Добрата Надеж|’ртот Добра Надеж]] на југот на [[Африка]], тие запловиле во водите на [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]] и, речиси, по тригодишно отсуство се вратиле во [[Англија]] на 12 јуни 1771 година. Откако весниците ја објавиле експедицијата Кук станал многу популарен во рамките на научната заедница но почестите од пошироката јавност ги собрал [[Џозеф Бенкс]]<ref name=":4">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/50999861|title=Captain Cook : the life, death and legacy of history's greatest explorer|last=Vanessa.|first=Collingridge|date=(2003 [printing])|publisher=Ebury|isbn=0091888980|location=London|oclc=50999861}}</ref>. Тој се обидувал да ја преземе командата на втората експедиција, но пред тргнувањето, се повлекол. Јохан Рајнхолд Форстер и неговиот син Георг биле ангажирани да го заменат. Синот на Кук, Џорџ, се родил 5 дена пред тој да замине на неговото второ патување.<ref>[https://archive.today/20130407143428/http://britain.docuwat.ch/videos/empire/captain-cook-obsession-discovery-part-1-of-4 "Captain Cook: Obsession & Discovery. (Part 2 of 4) – Britain on DocuWatch – free streaming British history documentaries"]. 2011.</ref> === Второ патување (1772-1775) === [[Податотека:Hodges, Resolution and Adventure in Matavai Bay.jpg|мини|''Резолушн'' и ''Адвенчр'' во заливот Матаве заедно со рибарски чамци на пристаништето во Тахити, слика од [[Вилијам Хоџис]] (1776), го прикажува второто патување на капетанот Џејмс Кук за истражување на [[Тихи Океан|Тихиот Океан]].]] [[Податотека:James Cook-fr.svg|мини|Експедицијата на Кук близу до Антарктикот: 1772-74.]]Кратко време по неговото враќање, Кук бил унапреден во ранг на командант на фрегата<ref name="worldcat.org"/><ref name=":3"/> пред Кралското друштво повторно да му даде задача да се врати во јужните мориња во потрага по јужниот континент. За време на неговото прво патување, Кук покажал дека [[Нов Зеланд]] не е поврзан со ниту едно копно и ја проценил големината на [[Австралија]]. Делримпл, поддржан од други членови на друштвото, сепак бил убеден во постоењето на некој поголем континент, негде подалеку на југ.<ref name=":3"/> Во второто патување Кук бил задолжен да командува со бродот ''Резолушн'' ([[Англиски јазик|на англиски]]: HMS Resolution), заедно со капетанот [[Тобајас Фурно]] на чело на бродот ''Адвенчр'' ([[Англиски јазик|англиски]]: HMS Adventure). Бил опремен со нов [[Хронометрија|хронометар]] тип K1, кој ќе му овозможи прецизна пресметка на должината. Експедицијата се спуштила многу далеку на југ, влегувајќи во [[Јужен Поларник|Јужниот Поларник]] на 17 јануари 1773 година и достигнувајќи 71°10' јужна географска ширина.<ref name="bbc.co.uk">Williams, Glyn (17 февруариy 2011). [http://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/captaincook_01.shtml "Captain Cook: Explorer, Navigator and Pioneer"]. BBC.</ref> Кук ја открил [[Јужна Џорџија и Јужни Сендвички Острови|Јужна Џорџија и Јужните Сендвички Острови]]. Двата брода се изгубиле еден со друг во маглата на [[Антарктик]]от и Фурно поставил курс за [[Нов Зеланд]], каде некои членови на екипажот загинале во битка против [[Маори]]те пред да заминат за Британија. Во меѓувреме, Кук го продолжил своето истражување во зоната на Антарктикот. Тој поминал во близина на континентот без да го види и се вратил назад на [[Тахити]] за да се опорави. Потоа се вртил јужно, со надеж дека ќе се закотви на митскиот континент, но без успех. Повторно со него на бродот имало некој Тахиќанец по име Омаи, кој не бил толку запознаен со географијата на [[Тихи Океан|Тихиот Океан]] колку претходниот Тупаја. Повратната маршрута го однела до [[Тонга]], [[Велигденски Остров|до Велигденскиот Остров]], на островот [[Норфолк (остров)|Норфолк|Норфолк]], во [[Нова Каледонија]] и на [[Нови Хебриди]]. Во неговиот извештај тој јасно заклучил дека не постои митската ''Тера Австралис''.<ref name=":3" /> [[Податотека:James Cook, English navigator, witnessing human sacrifice in Taihiti (Otaheite) c. 1773.jpg|лево|мини|232x232пкс|Џејмс Кук, сведок на човечко жртвување на Тахити (Отахеите), околу 1773]] Во јануари 1774, запишал дека сака да отиде „ … ''не само подалеку од кој било човек пред него, туку подалеку од онаму каде што се мисли дека е можно да се отиде''“. На крајот на ова второ патување, Кук бил унапреден во капетан, а Кралското друштво му понудило почесна пензија како офицер во болницата во Гринич.<ref name="ReferenceA">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/3121392|title=The life of Captain James Cook|last=Cawte)|first=Beaglehole, J. C. (John|date=1974|publisher=A. and C. Black|isbn=0713613823|location=London|oclc=3121392}}</ref> Станал член на Кралското друштво и го добил медалот Копли<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/51640640|title=Captain Cook in the Pacific|last=Nigel.|first=Rigby|last2=Britain)|first2=National Maritime Museum (Great|date=2002|publisher=National Maritime Museum|isbn=0948065435|location=London|oclc=51640640}}</ref>, [[Натаниел Данс Холанд]] изработил негов портрет, писателот [[Џејмс Босвел]] го поканил на вечера а Домот на лордовите го нарекол "најголемиот морепловец во Европа".<ref name="bbc.co.uk"/> Сепак, нему му недостигало морето и подготвувал трето патување кон [[Северозападен приод|Северозападниот приод]]. Од Тихиот Океан, запловил на исток, и се надевал дека ќе стигне до Атлантикот, и ќе го сретне другиот брод кој доаѓал од спротивната насока.<ref name=":3" /> [[Податотека:Christmas Harbour Kerguelens Land, 1811.jpg|мини|Пристигнување на Џејмс Кук во Божиќното пристаниште (Кергелен), гравура на Џорџ Кук од 1811]] === Трето патување (1776-1779) === [[Податотека:Photographic copy of death of Captain Cook, Sandwich Islands?, approximately 1895.jpg|мини|Фотографска копија за смртта на Кук на Хаваи, 1895]] На неговото последно патување, Кук повторно командувал со ''Резолушн'' додека капетанот [[Чарлс Клерк]] ја преземал командата со бродот Дискавери ([[Англиски јазик|англиски:]] HMS Discovery). Официјално, целта на патувањето била да се донесе Омаи на Тахити, што предизвикало најголема љубопитност во Лондон, иако неофицијално, експедицијата имала задача да го пробие Северозападниот приод<ref name=":4"/>. Експедицијата прво ги истражувала островите [[Кергелен]], каде што се закотвиле дента на [[Божиќ]] 1776 - во [[Залив на птицата|Заливот на птицата]] на северозападниот врв на островот Божиќно пристаниште, коешто така го нарекол со повод - потоа застанале во [[Нов Зеланд]]. Откако Омаи се вратил кај семејство, Кук се упатил кон север, го открил [[Божиќен Остров|Божиќниот Остров]] на Божик 1777 година и станал првиот Европеец кој стигнал на [[Хаваи|Хавајските острови]] во 1778 година<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/726821834|title=The Manila-Acapulco galleons : the treasure ships of the Pacific : with an annotated list of the transpacific galleons, 1565-1815|last=1944-|first=Fish, Shirley|date=2011|publisher=AuthorHouse|isbn=9781456775438|location=Central Milton Keynes, UK|oclc=726821834}}</ref>. Од Сендвичките острови Кук отпловил северно и североисточно за да го истражи западниот брег на [[Северна Америка]] северно од шпанските населби во Алта Калифорнија. Тој се закотвил на брегот на [[Орегон]] на околу 44 ° 30 'северна географска ширина, именувајќи ја точката на која пристигнал Кејт Фолведер. Лошите временски услови ги принудиле бродовите да отидат јужно, на околу 43° северна географска ширина, пред да започнат со истражување на северниот брег.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/40813256|title=Historical atlas of the Pacific Northwest : maps of exploration and discovery : British Columbia, Washington, Oregon, Alaska, Yukon|last=1947-|first=Hayes, Derek|date=1999|publisher=Sasquatch Books|isbn=1570612153|location=Seattle|oclc=40813256}}</ref> Тој несвесно пловел покрај теснецот [[Хуан де Фука]], и наскоро влегол во Нутка Саунд на островот Ванкувер. Се закотвил во близина на селото Јукот. Два брода на Кук останале во Нутка Саунд од 29 март до 26 април 1778 година Пловејќи долж [[Америка|американскиот континент]], Кук во својот дневник ги опишал индијанските племиња на островот Ванкувер, бреговите на [[Алјаска]], [[Алеутски Острови|Алеутските Острови]] и двата брега на [[Берингов Проток|Беринговиот теснец]].<ref>Williams, Glyn (17 февруариy 2011). [http://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/captaincook_01.shtml "Captain Cook: Explorer, Navigator and Pioneer"]. BBC</ref> И покрај неколкуте обиди, Беринговиот теснец се покажал како непремостлив поради мразот што го попречувал патот дури и во август.[[Податотека:Approximate route of third voyage of Captain Cook (animated).gif|лево|мини| Приближната маршрута на третото патување на Џејмс Кук ]] Експедицијата се вратила на [[Хаваи]] следната година (1779).<ref name="ReferenceA"/> По осум недели истражување на архипелагот, Кук и неговиот екипаж се закотвиле во заливот [[Келакекуа]] на денешниот [[Биг Ајленд]], каде што останале еден месец. Неговото прво доаѓање на Хаваи се совпаднало со сезоната на [[Махакики]] и големите фестивали посветени на богот на мирот, [[Лоно]]. Пристигнувањето на неговите бродови кај домородното население предизвикало восхит, и тие во Кук го гледале Лоно.<ref name="ReferenceB">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/38518743|title=The apotheosis of Captain Cook : European mythmaking in the Pacific|last=Gananath.|first=Obeyesekere|date=1997|publisher=Princeton University Press|isbn=0691057524|location=Princeton, N.J.|oclc=38518743}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/10996810|title=Islands of history|last=1930-|first=Sahlins, Marshall|date=1985|publisher=University of Chicago Press|isbn=9780226733586|location=Chicago|oclc=10996810}}</ref> Кога по вторпат се вратиле на Биг Ајленд на Хаваи поради претходното топло добредојде Британците почувствувале тензии кај домородците и виделе дека не се добредојдени. Сезоната на Лоно завршила и сега била сезона на [[Ку]], богот на војната. Враќањето на Кук, кој се сметал за олицетворение на Лоно, веројатно се сметало за нарушување на рамнотежата во светот. На 14 февруари, Хавајците украле чамец<ref name="ReferenceB"/>. Кражбите биле вообичаени и Кук најчесто тогаш земал заложници сè додека не му го вратат украденото. Овој пат, тој планирал како заложник да го земе хавајскиот поглавица [[Каланиопу]]. Меѓутоа, домородците ги нападнале со камења и со копја. Британците отвориле оган, но морале да се повлечат на плажата. Стоејќи на плажата меѓу домородците и [[Британци]]те, Кук бил удрен по главата и паднал. Хавајците го тепале до смрт, а потоа го земале и го однеле неговото тело.<ref>[http://collections.rmg.co.uk/collections/objects/11916.html "The Death of Captain James Cook, 14 февруариy 1779 – National Maritime Museum"]. National Maritime Museum. Retrieved 11 July 2012.</ref> Чувството што домородците го имале за Кук ги натерале да го задржат неговото тело. Следејќи ја нивната практика на времето, го подготвиле телото со погребни ритуали, обично резервирани за поглавиците и највисоките старешини на заедницата. Телото било исцедено, печено за да се олесни отстранувањето на месото, а коските биле внимателно исчистени за зачувување како религиозни предмети. Некои од остатоците на Кук коишто биле сочувани на крајот биле вратени кај екипажот за формално погребување на море.<ref name=":4"/> Кларк ја преземал командата со експедицијата. Тој го искористил гостопримството на руското пристаниште [[Камчатка]] за да се обиде уште еднаш, за последен пат и безуспешно да го помине [[Берингов Проток|Беринговиот теснец]].<ref name=":4" /> Кларк умрел од некој вид на туберкулоза во август 1779 година и командата ја преземал поручникот Гор за враќање назад по азиските брегови, како што било планирано од страна на Кук.<ref>[http://www.captaincooksociety.com/home/detail/better-conceiv-d-than-describ-d-the-life-and-times-of-captain-james-king-1750-84-captain-cook-s-friend-and-colleague-steve-ragnall-2013 "Better Conceiv'd than Describ'd: the life and times of Captain James King (1750-84), Captain Cook's Friend and Colleague. Steve Ragnall. 2013"]. ''The Captain Cook Society (CCS)''.</ref> Во декември, бродските дневници биле конфискувани во [[Макао]] и [[Кантон (остров)|Кантон]] поради [[Американска граѓанска војна|војната за независност на САД]]. Сепак, Гор успева да скрие копија. Резолушн и Дискавери пристигнале во [[Обединето Кралство|Британија]] на 4 октомври 1780 година. Извештајот на Кук го завршил капетанот [[Џејмс Кинг]]. == Смртта на Џејмс Кук == <gallery mode="packed"> Податотека:John Cleveley the Younger, The Death of Cook (1784).jpg|Џон Клевели Помладиот, Смртта на Кук (1784) Податотека:Cook-death.jpg|Смртта на капетанот Кук Податотека:Death of Captain Cook, Alexander Turnbull Library.jpg|Смртта на капетанот Кук, Александар Турнбул Податотека:Death of Captain Cook, (2), from Brother Bertram Photograph Collection.jpg|Смртта на Кук Податотека:The Death Of Cook by Johann Zoffany.jpg|Смртта на Кук од Јохан Зофани Податотека:'Death of Captain James Cook', oil on canvas by George Carter, 1783.jpg|Смртта на капетанот Кук, масло на платно од Џорџ Картер (1783) Податотека:Joseph Louis Cook.jpg|Кук, Џозеф Луис Податотека:Murder of Captain Cook (1829).jpg|Убиството на капетанот Кук (1829) </gallery> [[Податотека:London - The Mall - View East on Captain James Cook Statue 1914 by Thomas Brock.jpg|мини|278x278пкс|Статуа на капетанот Кук во Лондон (1914) од Томас Брок]] Местото каде што Кук бил убиен на [[Хаваи|Хавајските острови]] е обележано со бел обелиск. Тоа му било отстапено на [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]] и официјално е дел од неговата територија. Портрет на Кук се појавил на монета од половина американски долар од 1928 година, по повод 150-годишнината од откривањето на островите, искована во помал оптек (10.008), што ја прави оваа комеморативна монета [[Нумизматика|редок и скап колекционерски предмет]]. == Наследство == Дванаесетте години пловидба на Кук низ Тихиот Океан имале огромно знаење за Европа. Тој открил неколку острови и прецизно ги мапирал големите делови на крајбрежјето. На патувањата Кук бил придружуван од сликарот [[Сидни Паркинсон]] кој направил 264 цртежи пред неговата смрт на крајот од првото патување, [[Вилијам Хоџис]] кој претставил многу пејзажи од Тахити и Велигденските Острови и познати научници како [[Џозеф Бенкс]] (кој ја открил ''Банксијата,'' растителен вид кој опфаќа 80 вида растенија) и [[Даниел Соландер]] кој собрал 3.000 видови растенија. Кук бил првиот Европеец кој остварил близок контакт со повеќе народи од Тихиот Океан. [[Податотека:Elizabeth Batts Cook.jpg|мини|225x225пкс|Елизабет Батс Кук, 1 јануари 1830 година]] == Семејство == Кук се оженил со Елизабет Батс (1742-1835), ќерка на Самуел Батс, чувар на Бел Ин, [[Випинг]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120605124552/http://www.lbbd.gov.uk/MuseumsAndHeritage/LocalHistoryResources/Documents/Infosheet22JamesCookDickTurpin.pdf "Famous 18th century people in Barking and Dagenham: James Cook and Dick Turpin"] (PDF). London Borough of Barking and Dagenham. Archived from [http://www.lbbd.gov.uk/MuseumsAndHeritage/LocalHistoryResources/Documents/Infosheet22JamesCookDickTurpin.pdf the original] (PDF) on 5 June 2012. Retrieved 5 March2013.</ref> и еден од неговите ментори, на 21 декември 1762 година во црквата Св. Маргарет, Баркинг, [[Есекс]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/406335346|title=Captain Cook's war and peace : the Royal Navy years|last=1949-|first=Robson, John|date=2009|publisher=UNSW Press|isbn=9781742231099|location=Sydney|oclc=406335346}}</ref> Двојката имала шест деца: Џејмс (1763-94), Натаниел (1764-80), Елизабет (1767-71), Џозеф (1768-68), Џорџ (1772-72) и Хју (1776-93). Последниот од нив починал од [[црвена треска]], додека бил студент на Христовиот колеџ, [[Кембриџ]]. Кога не бил на море, Кук живеел во источниот дел на [[Лондон]]. Кук нема познати директни потомци - сите негови познати деца починале пред да имаат деца.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/4113013|title=James Cook, maritime scientist|last=Tom.|first=Stamp|date=1978|publisher=Caedmon of Whitby Press|isbn=0905355040|location=Whitby|oclc=4113013}}</ref> == Места наречени по Кук == * [[Кукови Острови]] * [[Кукова Планина]] * [[Куков Проток]] [[Податотека:A Man of the Sandwich Islands in a Mask by John Webber,published by Nical and Cadell, London, England, ca 1784.jpg|мини|266x266пкс|''Човек од Сендвичките Острови со маска'', гравура според Џон Вебер, Лондон, Англија, околу 1784]] == Во популарната култура == * ''Капетан Кук'' е историска опера во три чина на [[Сендс Форман]] (либрето) и [[Ное Брандт]] (музика) објавена во 1893 година. * ''Новите патувања на Капетан Кук''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://jeanmaxalbert.eu/ecrit/ecrit_cook.htm|title=Jean-Max Albert /Ecrit / Les Nouveaux Voyages du Capitaine Cook|last=Jean-Max|work=jeanmaxalbert.eu|accessdate=2018-02-18}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, е есеј на Жан-Макс Албер, Пјер Ориол, Жоел Капела Ларде, кој ги спојува различните графички претстави поврзани со патувањата на Капетанот Кук. Картографија, ботаника, пејзаж, фигура, според океанската уметност, западна гравура од 18 век и нивните современи толкувања. * Во 1987 година, патувањата на Џејмс Кук биле претставени во австралиско-германскиот филм под наслов ''Капетан Џејмс Кук''<ref>{{Наведување|last=Michell|first=Keith|title=Captain James Cook|url=http://www.imdb.com/title/tt0129669/|last2=Gregg|last3=Hallhuber|first2=John|first3=Erich|accessdate=2018-02-18}}</ref>. * Холандската писателка [[Ана Енквист]] во 2005 година објавила историски роман посветен на животот на Кук раскажан од аспект на неговата сопруга, под наслов ''Враќање.''<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/902341019|title=De thuiskomst : roman|last=1945-|first=Enquist, Anna|date=2005|publisher=Arbeiderspers|isbn=9789029562584|location=Amsterdam|oclc=902341019}}</ref> * творецот на серијата ''[[Ѕвездени патеки]]'', [[Џин Роденбери|Џин Родендери]] бил инспириран од Џејмс Кук за да го создаде ликот на Џејмс Т. Кирк. * Роман за првата експедиција на Кук: ''Кон непознати земји'', [Карен Хесе], 2002 година<ref>''Vers des terres inconnues'', [Karen Hesse], Gallimard Jeunesse, 2002.</ref>. === Библиографија === * {{Наведена книга|title=The Journals of Captain James Cook on His Voyages of Discovery|volume=I: The Voyage of the Endeavour 1768–1771|first=|last=|editor-last=Beaglehole|editor-first=J.C.|editorlink=John Cawte Beaglehole|year=1968|publisher=Cambridge University Press|url=|oclc=223185477}} * {{Наведена книга|last=Beaglehole|first=John Cawte|title=The Life of Captain James Cook|authorlink=John Cawte Beaglehole|publisher=[[A & C Black]]|year=1974|isbn=0-7136-1382-3}} * {{Наведена книга|last=Collingridge|first=Vanessa|authorlink=Vanessa Collingridge|title=Captain Cook: The Life, Death and Legacy of History's Greatest Explorer|year=2003|publisher=Ebury Press|isbn=0-09-188898-0}} * {{Наведена книга|last=Fernandez-Armesto|first=Felipe|title=Pathfinders: A Global History of Exploration|date=2006|publisher=W.W. Norton & Company|isbn=0-393-06259-7}} * {{Наведена книга|last=Fisher|first=Robin|title=Captain James Cook and his times|url=https://books.google.com/books?id=dhsOAAAAQAAJ|date=1979|isbn=978-0-7099-0050-4|publisher=Taylor & Francis}} * {{Наведена книга|last=Hayes|first=Derek|title=Historical Atlas of the Pacific Northwest: Maps of exploration and Discovery|date=1999|publisher=Sasquatch Books|isbn=1-57061-215-3|url=https://books.google.com/?id=sl57oHrVXGoC}} * {{Наведена книга|last=Horwitz|first=Tony|authorlink=Tony Horwitz|title=Blue Latitudes: Boldly Going Where Captain Cook Has Gone Before|date=October 2003|publisher=Bloomsbury|isbn=0-7475-6455-8}} * {{Наведена книга|title=Captain James Cook|first=Richard|last=Hough|date=1994|publisher=Hodder and Stoughton|authorlink=Richard Hough|isbn=0-340-82556-1}} * {{Наведена книга|title=The Oxford Companion to Ships and the Sea|last=Kemp|first=Peter|first2=I. C. B.|last2=Dear|date=2005|publisher=OUP|isbn=978-0-19-860616-1}} * {{Наведена книга|title=Narrative of the voyages round the world, performed by Captain James Cook; with an account of his life during the previous and intervening periods|first=Andrew|last=Kippis|date=1788|url=http://ebooks.adelaide.edu.au/c/cook/james/c77n/|access-date=2018-02-18|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426035955/http://ebooks.adelaide.edu.au/c/cook/james/c77n/|url-status=dead}} * {{Наведена книга|authorlink=Frank McLynn|last=McLynn|first=Frank|date=2011|title=Captain Cook: Master of the Seas|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-11421-8}} * {{Наведена книга|last=Moorehead|first=Alan|author-link=Alan Moorehead|date=1966|title=Fatal Impact: An Account of the Invasion of the South Pacific, 1767–1840|publisher=H Hamilton|isbn=0-241-90757-8}} * {{Наведена книга|authorlink=Gananath Obeyesekere|last=Obeyesekere|first=Gananath|date=1992|title=The Apotheosis of Captain Cook: European Mythmaking in the Pacific|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-05752-4}} * {{Наведена книга|title=The Apotheosis of Captain Cook: European Mythmaking in the Pacific|publisher=Princeton University Press|last=Obeyesekere|first=Gananath|date=1997|isbn=978-0-691-05752-1|quote=With new preface and afterword replying to criticism from Sahlins}} * {{Наведена книга|title=Captain Cook in the Pacific|first=Nigel|last=Rigby|last2=van der Merwe|first2=Pieter|date=2002|publisher=National Maritime Museum, London UK|isbn=0-948065-43-5}} * {{Наведена книга|last=Robson|first=John|date=2004|title=The Captain Cook Encyclopædia|publisher=Random House Australia|isbn=0-7593-1011-4}} * {{Наведена книга|title=Captain Cook's War and Peace: The Royal Navy Years 1755–1768|first=John|last=Robson|date=2009|publisher=University of New South Wales Press|isbn=9781742231099}} * {{Наведена книга|title=Islands of history|publisher=University of Chicago Press|first=Marshall David|last=Sahlins|authorlink=Marshall David Sahlins|date=1985|isbn=978-0-226-73358-6}} * {{Наведена книга|title=How "Natives" Think: About Captain Cook, for example|publisher=University of Chicago Press|last=Sahlins|first=Marshall David|date=1995|isbn=978-0-226-73368-5}} * {{Наведена книга|title=The Australian Language: An Examination of the English Language and English Speech as Used in Australia, from Convict Days to the Present|last=Sidney|first=John Baker|location=Melbourne|publisher=Sun Books|date=1981|isbn=978-0-7251-0382-8}} * {{Наведена книга|title=James Cook Maritime Scientist|publisher=Caedmon of Whitby Press|last=Stamp|first=Tom and Cordelia|date=1978|location=Whitby|isbn=0-905355-04-0}} * {{Наведена книга|last=Sykes|first=Bryan|title=[[The Seven Daughters of Eve]]|publisher=Norton Publishing: New York City and London|isbn=0-393-02018-5|date=2001}} * {{Наведена книга|last=Wagner|first=A. R.|title=Historic Heraldry of Britain|date=1972|publisher=Phillimore & Co Ltd|location=London|isbn=978-0-85033-022-9}} * {{Наведена книга|title=Captain Cook's Journal during his first voyage round the world made in H.M. Bark "Endeavour" 1768–71|first=W. J. L.|last=Wharton|author-link=William Wharton (Royal Navy officer)|date=1893|url=http://ebooks.adelaide.edu.au/c/cook/james/c77j/|access-date=2018-02-18|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322055659/http://ebooks.adelaide.edu.au/c/cook/james/c77j/|url-status=dead}} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Commons|Џејмс Кук|Џејмс Кук}}{{рв|James Cook|Category:James Cook}}{{Wikisource|en|Author:James Cook|Џејмс Кук}} * [http://www.captaincooksociety.com/ Здружение Капетан Џејмс Кук]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081019234215/http://www.captaincooksociety.com/ |date=2008-10-19 }} === Биографски лексикон === * {{наведена енциклопедија|title=Cook, James (1728–1779)|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|url=http://adb.anu.edu.au/biography/cook-james-1917/text2279|accessdate=8 January 2016|date=1966|edition=online|work=Australian Dictionary of Biography|archive-date=2017-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170116095520/http://adb.anu.edu.au/biography/cook-james-1917/text2279|url-status=dead}} === Дневници === * [http://nla.gov.au/nla.ms-ms1 ''Ендевор'' бродски дневник (1)] и [http://www.nla.gov.au/pub/endeavour/ ''Ендевор'' дневник (2)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060329203108/http://www.nla.gov.au/pub/endeavour/ |date=2006-03-29 }}, како што ги водел Џејмс Кук&nbsp;– дигитализирани - Национална Библиотека на Австралија * [http://southseas.nla.gov.au/ Проекти за јужните мориња]: мапи и онлајн изданија на дневниците од Првото тихоокеанско патување на Џејмс Кук, 1768-1771. Вклучува целосен текст на дневниците што ги воделе Кук, Џозеф Бенкс и Сидни Паркинсон, како и комплетниот текст на книгата на Џон Хокесворт од 1773 година за Кук. * {{Gutenberg author|id=Cook,+James|name=Џејмс Кук}} * {{Internet Archive author|sname=James Cook}} * {{Librivox author|id=1650}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кук, Џејмс}} [[Категорија:Морепловци]] [[Категорија:Англиски истражувачи]] [[Категорија:Британски офицери]] [[Категорија:Членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Носители на Коплиевиот медал]] [[Категорија:Геодети]] [[Категорија:Истражувачи на Антарктикот]] [[Категорија:Хидрографи]] 1d62g26t8j8kxvqb4o2k5n48t4qzsrx 0 2703 5582031 4359682 2026-06-24T20:11:00Z ГП 23995 ситна поправка 5582031 wikitext text/x-wiki {{Јуни {{CURRENTYEAR}}}} '''21 јуни''' — 172-риот ден во годината според [[Грегоријански календар|грегоријанскиот календар]] (173-ти во [[престапна година]]). Остануваат 193 дена до крајот на годината. Исто така е најдолг ден во годината на северната полутопка, односно најкраток на јужната. И започнува летото, односно зимата. Во [[астрономија]]та - вообичаената дата на која настапува [[сончева пресвртница]], односно денот на кој сонцето изгледа како да седи во место. Во [[астрологија]]та - првиот цел ден на хороскопскиот знак [[рак (хороскопски знак)|рак]]. {{#ifexist:21 јуни (настани) |'''Настани:''' {{:21 јуни (настани)}}}} {{#ifexist:21 јуни (родени) |'''Родени:''' {{:21 јуни (родени)}}}} {{#ifexist:21 јуни (починале)|'''Починале:''' {{:21 јуни (починале)}}}} {{#ifexist:21 јуни (празници)|'''Празници:''' {{:21 јуни (празници)}}}} {{Месеци}} [[Категорија:Денови во годината|621]] 8gs12xtxy2h1644njzyizo2pay1r1w8 0 3081 5582003 5564164 2026-06-24T18:54:27Z Gurther 105215 5582003 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = Ѓорче Петров | image = Ѓорче Петров.jpg | order1 = Кмет на [[Драма (град)|Драма]] | termstart1 = 1916 | premier1 = | termend1 = 1918 | predecessor1 = | succeeded1 = | birth_name = Георги Петров Николов | birth_date = 2 април 1865 | birth_place = [[Варош]], [[Битолски Вилает]], [[Отоманска Империја]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1921|06|28|1865|04|02}} | death_place = [[Софија]], [[Царство Бугарија]] | restingplace = [[Централни софиски гробишта]] | signature = Gyorche Petrov Signature (vectorized).svg }} '''Ѓорче Петров''', целосно име '''Георги Петров Николов''' ([[2 април]] [[1865]], с. [[Варош]], [[Прилепско]] - [[28 јуни]] [[1921]], [[Софија]], [[Бугарија]])<ref name=datum>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=4411725249&id=9&setIzdanie=22248 Нови откритија за Ѓорче Петров] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110407100019/http://novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=4411725249&id=9&setIzdanie=22248 |date=2011-04-07 }} [[Нова Македонија]]. ''Д.Ј.; 04-04-2011''<br>"Денес, како точен датум на раѓањето и смртта на Ѓорче Петров се земаат 2 април 1865 година и 28 јуни 1921 година“, заклучува д-р Трајановски."</ref> — [[Македонци|македонски]] професор, публицист, историчар, идеолог на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Се школувал во [[Прилеп]], [[Битола]], [[Солун]] и во [[Пловдив]]. Бил учител во Штип (1886-1887). Како учител во [[Скопје]] (1888–1891) соработувал со митрополитот [[Теодосиј Гологанов]] и ја поддржувал неговата идеја за возобновување на [[Охридската архиепископија]]. Бил професор во Битола (1891–1895) и во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Егзархиската гимназија во Солун]] (1895–1897). Основал повеќе револуционерни групи и кружоци на [[МРО]] ([[Штип]], [[Битола]], [[Прилеп]], [[Охрид]], [[Крушево]], [[Кичево]], [[Ресен]], [[Леринско]] и [[Костурско]]). Член на [[Централен комитет на МРО|Централен комитет]] на МРО. Учествувал на [[Солунски конгрес од 1896 година|Солунскиот конгрес (1896)]] и бил еден од составувачите на [[Устав на ТМОРО|Устав]]от и на [[Правилник на ТМОРО|Правилникот на ТМОРО]]. Ја објавил книгата ''[[Материјали по изучувањето на Македонија]]'' (Софија, 1896). Бил [[Задгранично претставништво|задграничен претставник]] на ТМОРО, заедно со [[Гоце Делчев]], во [[Софија]] (1897–1901). Учествувал во уредувањето на револуционерниот хектографиран весник [[На оружје (весник)|На оружје]]. Во [[Илинденското востание]] предводел чета во [[Прилепско]] и во [[Мариово|Мариовско]]. По востанието останал во Македонија и работел на обновувањето на организационата мрежа, учествувал на [[Прилепски конгрес|Прилепски]]от, [[Струмички конгрес од 1905|Струмички]]от и [[Рилскиот конгрес|Рилскиот општ конгрес]]. На Рилскиот конгрес бил повторно избран за задграничен претставник на Организацијата во Софија. Го уредувал списанието ''[[Културно единство]]'' (Солун, 1908–1909). Во времето на [[Балканските војни]] и на [[Првата светска војна]] бил на служба во [[Сер]], [[Битола]] и [[Драма]]. Член на [[Привремено претставништво на „поранешната Внатрешна организација“|Привременото претставништво на бившата ВМРО]], противник на [[Врховизам|врховизмот]] и на делбите на Македонија на [[Версајски договор|Версајската конференција]]. Убиен по наредба на [[Тодор Александров]]. == Животопис == === Ран живот и образование === [[Податотека:Ѓорче Петров како ученик, последниот во првиот ред - десно.JPG|лево|мини|Ѓорче Петров како ученик, последниот во првиот ред - десно.]] Роден во денешното прилепско предградие [[Варош]] на 2 април 1865 година од неодамна преселениот, од село [[Тројаци]], Петре Николов и мајка варошанка Злата Тоскова, Ѓорче Петров го завршил основното образование и долните класови на [[Прилепско класно училиште|гимназијата во Прилеп]] и [[Битолска машка гимназија|Битола]], а трите горни класа во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солун]].<ref>{{Наведено списание|last=Лапе|first=Љубен|author-link=Љубен Лапе|date=1986|title=Животот и делото на Ѓорче Петров|journal=Годишен зборник на Филозофскиот факултет|pages=186}}</ref> Во солунската гимназија останал до [[1885]] година кога поради учество во ученичкиот бунт бил исклучен со група од 12 македонски ученици меѓу кои и еден друг иден револуционер, [[Пере Тошев]].[[Податотека:Giorche petrov svidetelstvo.jpg|мини|200п|Гимназиското свидетелство на Ѓорче Петров од [[Пловдив]] (1885 год.).]] Престојувал во [[Источна Румелија]] каде собирал финансиски средства за набавка на оружје за идните востанички акции во [[Македонија]]. Во 1885 година завршува 6-ти клас во обласната гимназија во [[Пловдив]]. === Учителска дејност во Македонија === Поради слабото здравје се вратил во татковината како [[Бугарска егзархија|егзархиски]] учител во [[Штип]], од 1885 до 1887 година. Во [[1888]] година заминал во [[Солун]] како коректор во основаната печатница на [[Коне Самарџиев]]. Значаен период од дејноста на Ѓорче Петров претставува неговото учителствување во скопската прогимназија почнувајќи од 1888 година. За време на престојот во Скопје, Ѓорче се спријателил со митрополитот [[Теодосиј Гологанов]], кој всушност го поттикнал да почне со собирање материјали за географијата и етнографијата на Македонија. Во тој период од неколку години, тој се посветил на опсежни истражувања, објавени во 1896 година во Софија под наслов „''Материјали по изучувањето на Македонија''“. Тие материјали се од исклучителна важност како појдовна точка за натамошни географски, историски и етнолошки истражувања за Македонија.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=8}}</ref> [[Податотека:Bulgarian school personal in Macedonia.jpg|лево|мини|Учители и ученици во Машкото IV-класно училиште во Битола во 1891/92 година.{{Br}} ''Прв ред'': [[Ахил Минџов]], [[Антон Кецкаров]], [[Антон Наследников]], [[Ѓорче Петров]], [[Васил Дудев]]{{Br}} ''Втор ред'': [[Леонид Спасов]], [[Евгени Попсимеонов]], [[Илија Тошев]], Стефан Тафчиев, Михаил Николов, Васил Кртев, [[Крсто Јосифчев]], [[Јанаки Москов]], [[Симеон Радев]], [[Кирил Христов Совичанов]];{{Br}}''Трет ред'': [[Васил Попдимитров]], [[Владимир Робев]], Вангел Поптрајков, [[Аристид Дамјанов]], Васил Здравев, [[Васил Константинов]], Наум Иванов, [[Георги Попхристов]], Михаил Солунов, [[Тодор Златков]].]] Клучен период за почнување на револуционерното дејствување на Петров претставува неговото учителствување во [[Битолска машка гимназија|Битола]], каде што бил назначен и за егзархиски училиштен инспектор. Во Битола активно работел против туѓите пропаганди во Македонија за постепено тоа дејствување да прерасне во револуционерно, предводено од македонската учителска интелигенција, меѓу кои и Ѓорче.<ref name=":0" /> === Револуционерна дејност === [[File:Материјали по изучувањето на Македонија - корица.jpg|thumb|Корицата на книгата „[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“ напишана и издадена од Ѓорче Петров во 1896|223x223пкс]] Потоа заминал во Бугарија, време кое се покажува решавачко за создавање на [[ВМРО]]. Тој учествувал во испраќањето на ќирџијата [[Дончо Штипјанчето|Доне]] со пратки бомби од [[Штип]] до [[Битола]]. Во март [[1895]] година во [[Солун]] бил кооптиран за член на ЦК на [[ВМРО]] каде на [[Солунски конгрес|Солунскиот конгрес]] [[1896]] година заедно со [[Гоце Делчев]] добиле задача да го изготват уставот на организацијата. Подоцна со налог на организацијата занимал како задграничен претставник во [[Софија]] каде имал средби со [[Ризо Ризов|Ризов]] и [[Андреј Лапчев|Лапчев]] кои го уверувале дека населението во [[Македонија]] не била подготвено само да се бори, да крева востание и дека им била потребна помош од врховниот комитет и од бугарските власти. Единствено тој и [[Гоце Делчев]] се спротивставиле за кревање на [[Илинденско востание|Илинденското востание]] поради неговата неподготвеност и избрзаност. Во [[1896]] година кога во [[Македонија]] пристигнале претставници од македонскиот врховен комитет на чело со Луков и [[Борис Сарафов|Сарафов]] тој рекол: ''„Ги пречекавме како Господ, за да потоа заклучиме дека не заслужуваат никакви почести. Станува збор за сосема друга спротивна политика кои ја воделе отцепените претставници, наречени врховисти.“'' Своите погледи ги образложувал во својот весник ''„[[Бунтовник (весник)|Бунтовник]]“'' каде во средиштето на неговата идеологија лежеле паролата ''„Македонија на Македонците“''. === Илинден 1903 === [[Податотека:1-Гьорче Петров, 2-Никола Малашевски и 3-Гоце Делчев.jpg|лево|мини|Ѓорче Петров, [[Никола Малешевски]] и [[Гоце Делчев]], сликани во Софија, март 1903]] Во јануари 1903 година Ѓорче Петров учествувал на советувањето во Софија по прашањето за востание, заедно со група најистакната македонски интелектуални водачи, меѓу кои [[Гоце Делчев]] и [[Пере Тошев]]. На советувањето се водела жестока расправа бидејќи имало спротивставени ставови. Имено, Ѓорче Петров, Гоце Делчев и Пере Тошев биле категорично против востание во тој момент, наспроти ставовите на тофашните задгранични претставници, под влијание од ЦК на Гарванов – [[Христо Матов|Матов]] и [[Христо Татарчев|Татарчев]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=18}}</ref> На советувањето Ѓорче Петров одржал шестчасовен говор образложувајќи го неговото размислување по прашањето за востанието. Тој со голем број аргументи докажал дека востанието би било предвремено, затоа што населението не било доволно подготвено за востание, а исто така укажал и на неповолната меѓународна констелација за македонското прашање. Откако, сепак, била донесена одлука за востание од страна на ЦК, Ѓорче Петров почнал со агитации за отповикување на таа одлука, но на крајот се помирил со состојбата и ја прифатил идејата на Гоце Делчев за водење на т.н. „перманентно востание“.<ref name=":1" />[[Податотека:Georche petrov2.JPG|мини|Ѓорче Петров со четата во востаничката 1903 година]]Во текот на [[Илинденското востание]] Ѓорче Петров зел учество како водач на чета во прилепскиот крај, каде што учествувал во повеќе битки против османлсиката војска, особено истакнувајќи се како воен стратег во [[Битка кај Маргара|битката кај с. Чаништа]], Мариовско, на 20 октомври/2 ноември 1903 г. Во текот на Илинденското востание, тој бил дел и од реонскиот Горски штаб во Прилепско.<ref name=":1" /> === Активноста во поилинденскиот период === По Илинденското востание, Ѓорче останал на територијата на Македонија со цел средување на состојбите во Организацијата и обиколки во реоните. Во мај 1904 година зел учество на [[Прилепски конгрес|Прилепскиот „подвижен“ окружен конгрес]], на кој биле водени дискусии за идното уредување на Организацијата, при што зазел став за идна поголема демократизација и децентрализација. Откако мнозинството ја прифатило таа идеја, Ѓорче се вклучил во преработување и приспособување на стариот Правилник на ТМОРО за новонастанатите услови.<ref name=":2">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=21}}</ref> Во поилинденскиот период Ѓорче се активирал преку пишаниот збор, бранејќи ги идеалите за самостојност на ТМОРО преку печатот. Така, во 1905 година ја објавил својата студија под наслов: „''Македонското ослободително дело. Цел, средства и задачи''“ во списанието „Македонски преглед“. Во октомври 1905 година учествувал на [[Рилски конгрес|Рилскиот општ конгрес]] на Организацијата во [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]], како делегат на Битолскиот револуционерен округ. Ѓорче Петров бил еден од предводниците на крилото што се застапувало за промени и воведување децентрализација.<ref name=":2" /> На Рилскиот конгрес бил избран повторно како задграничен претставник на [[ВМРО]] во [[Софија]]. Во текот на Балканските војни Ѓорче Петров учествувал како доброволец во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринското ополчение]], по што добил работа во [[Сер]] во секторот за култура, а во текот на Првата светска војна извршувал повеќе функции, меѓу кои и кмет на градот [[Драма (град)|Драма]] во Егејска Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=23}}</ref> === Атентат === Откако престанала активноста на Привременото претставништво, Ѓорче Петров останал да живее во Софија бидејќи од српските власти не му било дозволено да се врати во родниот крај поради неговите револуционерни активности во претходниот период.<ref name=":3">{{Наведена книга|title=155 години од раѓањето на Ѓорче Петров: историја-традиција-култура|last=Илиевска|first=Анче|last2=Трпевски|first2=Бојан|publisher=НУ Музеј на македонската борба за самостојност|year=2020|isbn=9786086641122|location=Скопје|pages=27}}</ref>[[Податотека:Од лево на десно, прв Ѓорче Петров, четврт Тодор Александров, шести Андреј Љапчев, седми Симеон Радев, осми Војвода Стаматов.jpg|мини|Од лево на десно, прв Ѓорче Петров, четврт [[Тодор Александров]], шести [[Андреј Љапчев]], седми [[Симеон Радев]], осми Војвода Стаматов]]По [[Париска мировна конференција (1919)|Париската мировна конференција]], Ѓорче Петров како еден искусен револуционер, но и познавач на политиката на големите сили, ја прифатил новонастанатата констелација, сметајќи дека во иднина преку легален политички пат може да се продолжи почнатата борба. Така почнал соработка со владата на Земјоделската партија на [[Александар Стамболијски]] и бил назначен за началник на Бирото (Одделението) за бегалците од Македонија и Тракија, односно раководител на Бегалската комисија при Министерството за внатрешни работи на [[Александар Димитров (Ќустендил)|Александар Димитров]] што било во спротивност со политиката на [[Тодор Александров]]. Оттогаш се засилила омразата на Александров кон Ѓорче, особено затоа што се плашел од неговиот авторитет меѓу македонската емиграција во Бугарија. Истовремено Тодор Александров го обвинил Ѓорче Петров дека тој влијаел на бугарската влада во нејзината политика за подобрување на односите со [[Кралство СХС|Кралството СХС]] и прекин на вооружените акции преземени од [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Автономистичка)|ВМРО]] на Тодор Александров. Во писмо упатено од Александров до министерот Димитров во 1920 година Ѓорче е наречен „самонаречен претставник на некогашната ВМОРО“ познат како „велзевул (сатана)“. Чувствувајќи се засенет од авторитетот на Ѓорче меѓу емиграцијата и војводите, Александров на тајни состаноци со своите истомисленици испланирал убиство на Ѓорче Петров, сметајќи дека на тој начин ќе му се ослободат патиштата за полесно наметнување врз македонската емиграција.<ref name=":3" /> Атентатот врз Ѓорче Петров бил извршен на 28 јуни 1921 година, во Софија. Бил потребен подолг временски период да се најде извршител кој би се согласил да убие лик како Ѓорче Петров, па така на крајот бил ангажиран турчинот Реџеп, по потекло од Ресенско, кој бил дел од четите на Тодор Александров и со четири истрели од револвер го ликвидирал Ѓорче Петров. Атентаторот Реџеп не ја познавал жртвата, што понатаму станала редовна практика во многубројните меѓусебни ликвидации меѓу македонските емигрантски организации. На крајот, Реџеп бил ликвидиран по наредба на Александров, бидејќи покажал каење за убиството.<ref name=":3" /> Веста за убиството на Ѓорче Петров била жестоко осудена од македонската емиграција и јавноста во Бугарија и, што е најиронично, моралните организатори на атентатот го организирале погребот, злоупотребувајќи го името и авторитетот на Ѓорче за придобивање на македонската емиграција. Меѓу присутните на погребот бил и [[Иван Михајлов]], подоцнежниот наследник на Тодор Александров.<ref name=":3" /> На таков начин завршил животот на еден од идеолозите на македонското револуционерно дело, Ѓорче Петров. ==Мисли== [[Податотека:Споменик на Ѓорче Петров 3.jpg|десно|мини|300п|[[Споменик на Ѓорче Петров (Скопје-Ѓорче Петров)|Споменикот на Ѓорче Петров]] во истоимената скопска населба.]] За природните убавини со кои е надарена [[Македонија]]: {{Quotation|... Благословена земја е Македонија со своите полиња и езера, особено со првите! Заградени со гори и планини, богато напојувани со реки и потоци од окружувачките им водести планини, тие полиња претставуваат места каде што се излеал сиот Божји благослов на земјата. Покриени со бујна, шарена растителност, тие се цветници многу пријатни за гледање, грижливо обработени од густото и трудољубиво население тие се вистински градини! Јас сум уверен, дека и швајцарските полиња би позавиделе на некои од нејзините полиња за плодноста, красотата и нивната свежина<ref name="Ѓорче Петров">{{наведена книга|last=Петров|first=Ѓорче|authorlink=Ѓорче Петров|editor=превод: Марио Шаревски|title=Материјали по изучувањето на Македонија|edition=2016|year=1896|pages = 146|publisher=Единствена Македонија|location=Скопје|isbn=978-608-245-113-8}}</ref>.|Ѓорче Петров|„[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“, 1896}} За српските и бугарските тврдења во однос на народноста на [[Македонци]]те: {{Quotation|... Денешните историски докажувања и расправии водат кон тоа дека тука владеела Србија, дека српскиот дух е силен и други такви со кои се служат „браќата“ за да докажат дека сме [[Срби]] и обратно, тврдењата на „Новини“ врз основа на некои факти од „Бугарската историја“ и врз мислењата на разни историчари и патописци, дури врз историските спомени на населението за српските владетели на кои спомени многу се силат „браќата“ или големото влијание на мизиските и тракиските [[Бугари]] врз [[Македонци]]те и нивното заемно учество во разни движења, нивната нова заедничка историја, најпосле „славата“ на Милоевиќ и „курбанот“ на г.Шопов, сето тоа се бессодржински докажувања и аргументи кои можат да даваат материјал на секојдневните весници и списанија наменети за масата, но за науката не вредат ни луле тутун<ref name="Оригинално издание">{{наведена книга|last=Петров|first=Гьорче|authorlink=Ѓорче Петров|title=Материали по изучванието на Македония|year=1896|pages=711-712|publisher=Печатница Вълков|location=София|language=бугарски}}</ref>.|Ѓорче Петров|„[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“, 1896}} == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Ѓорче со сопругата.jpg|Ѓорче Петров со сопругата Јорданка Податотека:Gyorche Petrov Arseni Yovkov Georgi Pophristov.jpg|Ѓорче Петров, [[Арсениј Јовков]] и [[Георги Поп Христов]] Податотека:Gjorce Petrov-Spomenik.jpg|Споменикот на Ѓорче Петров во истоимената населба во Скопје Податотека:Мислителот Ѓорче Петров - свечен собир.pdf|„Мислителот Ѓорче Петров“ научно излагање на акад.Димитар Митрев со воведен говор на [[Блаже Конески]] на свечениот собир во чест на Ѓорче Петров одржан во [[МАНУ]] во 1971 (на 15 страници) Податотека:Gjorce-Petrov-321.jpg </gallery> </center> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Georche Petrov}} *[http://www.musmk.org.mk/mk/oddeli/istorija/134-nacionalno-revolucionerno-dvizenje.html Национално-револуционерно движење] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120114194227/http://www.musmk.org.mk/mk/oddeli/istorija/134-nacionalno-revolucionerno-dvizenje.html |date=2012-01-14 }} *[http://star.vest.com.mk/default.asp?id=127508&idg=6&idb=1933&rubrika=Skopje Коските на Ѓорче Петров од Бугарија да се донесат во Скопје] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304200411/http://star.vest.com.mk/default.asp?id=127508&idg=6&idb=1933&rubrika=Skopje |date=2016-03-04 }} *[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomgp04.html Спомени - Ѓорче Петров] * [http://strumski.com/biblioteka/?id=788 "Гоце Делчев и неговото значение во македонската револуционерна организациjа"] {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петров, Ѓорче}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Лозарското движење]] [[Категорија:Македонски борци]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Луѓе од Варош]] [[Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров]] [[Категорија:Учители во Скопското педагошко училиште]] [[Категорија:Родени во 1865 година]] [[Категорија:Починати во 1921 година]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Битола]] [[Категорија:Учители во Битолската машка гимназија]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Дејци на Привременото претставништво на поранешната Внатрешна организација]] otw1lmt1va8dbc4tayv7q70ggxgh55q 0 4713 5582131 5485835 2026-06-25T01:15:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582131 wikitext text/x-wiki <!--Почеток на статија--> {{Инфокутија за држава |conventional_long_name = Јамајка |native_name= {{native name|en|Jamaica}} |common_name = Јамајка |image_flag = Flag of Jamaica.svg |image_coat =Coat_of_arms_of_Jamaica.svg |image_map = LocationJamaica.svg |national_motto = „Од многумина, еден народ“ |national_anthem = {{unbulleted list |[[Јамајка, сакана земјо]]|<center>[[File:"Jamaica, Land We Love", performed by the United States Navy Band.oga]]</center><hr />'''[[Кралска химна]]:''' [[Боже, чувај го Кралот]]|<center>[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</center>}} |official_languages = [[англиски јазик|англиски]] |regional_languages = [[јамајски јазик]] |ethnic_groups = 91,2% [[Јамајци]], 6,2% мешани, 3,2% [[Индојамајци]], 2,5% [[кинези]], 1,2% Белци, 0.3% латинци<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/print/jm.html |title=World fact Book statistics |accessdate=2008-12-11 |archive-date=2009-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506074140/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/print/jm.html |url-status=dead }}</ref> |demonym = [[Јамајчани]] (Јамајчанец/Јамајчанка) |capital = [[Кингстон]] |Religion = 65.3%<br /> [[Протестанти]],<br />4.0% [[Католици]] <br />35.0% [[Хиндуси]], [[Евреи]], [[Муслимани]], и [[Растафаријанци]], |latd=17 |latm=59 |latNS=N |longd=76 |longm=48 |longEW=W |largest_city = главниот град |government_type = [[Парламентарна демократија]] и [[Уставна монархија]] |leader_title1 = [[Монарх на Јамајка|Монарх]] |leader_name1 = [[Чарлс III]] |leader_title2 = [[Генерален гувернер на Јамајка|Генерален гувернер]] |leader_name2 = [[Патрик Ален]] |leader_title3 = [[Премиер на Јамајка|Премиер]] |leader_name3 = [[Ендру Холнес]] |sovereignty_type = [[Независност]] |established_event1 = од Обединетото Кралство |established_date1 = 6 август 1962 |area_rank = 166-та |area_magnitude = |area_km2 = 10,991 |area_sq_mi = 4,244 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->) |percent_water = 1.5 |population_estimate = 2,804,332 |population_estimate_rank = 137-ма |population_estimate_year = јули 2008 |population_census = |population_census_year = |population_density_km2 = 252 |population_density_sq_mi = 653 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 49-та |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP = $20.650 милијарди <ref name=imf2>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=45&pr.y=11&sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=343&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Jamaica|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2008-10-09}}</ref> |GDP_PPP_rank = 113-та |GDP_PPP_per_capita = $7,688<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = 85-та |GDP_nominal = $11.266 милијарди<ref name=imf2/> |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal_per_capita = $4,194<ref name=imf2/> |HDI_year = 2013<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> |HDI_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> |HDI = 0.715 <!--number only--> |HDI_ref = <ref name="HDI">{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report Summary |date=2014 |accessdate=27 July 2014 |publisher=United Nations Development Programme | pages=21–25}}</ref> |HDI_rank = 96та |Gini_year = 2004 |Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> |Gini = 45.5 <!--number only--> |Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{Наведена мрежна страница |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |accessdate=2 March 2011}}</ref> |Gini_rank = 84та<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2172rank.html|title=Country Comparison: Distribution 0f Family Income – Gini Index|work=World Factbook|publisher=CIA|accessdate=8 February 2016|archive-date=2011-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604005151/http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/06/12/afx3810988.html|url-status=dead}}</ref> |currency = [[јамајски долар]] |currency_code = JMD |country_code = |time_zone = |utc_offset = -5 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = |drives_on = лево |cctld = [[.jm]] |calling_code = 1 876 }} '''Јамајка''' ([[англиски]]: ''Jamaica'') — [[островска држава]] на [[Средна Америка]] и е дел од островската група [[Големи Антили]]. Островот Јамајка е долг 34 и широк околу 80&nbsp;км. Зафаќа површина од 10.990&nbsp;км². Јамајка се наоѓа во [[Карипското Море]], на околу 145 километри јужно од [[Куба]], и 191&nbsp;км западно од [[Хиспаниола]], островот на кој се наоѓаат државите [[Хаити]] и [[Доминиканска Република]]. Службен јазик на е [[англиски јазик|англискиот]], а главен град на државата е [[Кингстон]]. Јамајка првично станала шпански посед познат како ''Сантјаго'', потоа во 1655 година Јамајка била под англиска управа, а подоцна британска колонија позната како „Јамајка“. Островот се здобил со целосна независност во 1962 година. Со 2,8 милиони жители, таа е третата најнаселена англофонска држава во [[Америка]], после [[САД]] и [[Канада]]. Кралот [[Чарлс III]] останал како [[монарх на Јамајка]].<ref name="BBCjamprofile">{{наведени вести|title=Jamaica country profile|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1190968.stm|accessdate=11 October 2010|newspaper=BBC News|date=May 26, 2010}}</ref> == Потекло на поимот == {{Главна|Име на Јамајка}} Староседелски народ на Јамајка е народот [[Таинци]] кој зборува на [[арауакански јазик]] и тие го дале името ''Шаjмака'' или ''Xaymaca'', што во превод значи „земја на дрво и вода“ или „земја на извори“.<ref name=taino>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.uctp.org/VocesIndigena.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071016055722/http://www.uctp.org/VocesIndigena.html |archivedate=2007-10-16 |title=Taíno Dictionary |publisher=The United Confederation of Taíno People |accessdate=2007-10-18 |language=es |url-status=dead }}</ref> == Историја == {{Главна|Историја на Јамајка}} === Праисторија === [[File:Hatuey.jpg|thumb|left|200px|Таинците доминирале на островот до колонизацијата на Европејците.]] Месното население [[Араваци]] и [[Таинци]], кое е со потекло од [[Јужна Америка]], се населиле на островот помеѓу 4000-та и 1000 година п.н.е.<ref name="primearticles1">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.jamaicans.com/articles/primearticles/taino.shtml |title=The Taino of Jamaica (Jamaica) |publisher=Jamaicans.com |date=2001-04-01 |accessdate=2009-07-04 |archive-date=2009-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090416013904/http://www.jamaicans.com/articles/primearticles/taino.shtml |url-status=dead }}</ref> Кога пристигнал [[Кристофер Колумбо]] во [[1494]] година, имало преку 200 села каде што владееле ''caciques ''(шефови на селата). Јужниот брег на Јамајка бил најнаселениот, посебно околу пределот денес познат како „Олд Харбор“.<ref name="primearticles1"/> Кога [[Англија]] преземала контрола врз островот, народот Таинци сè уште ја населувале Јамајка. The Jamaican National Heritage Trust, се обидуваат да лоцираат и документираат никаков доказ за староседелските народи.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.jnht.com/archaeology/barbican_rescue.php |title=Jamaican National Heritage Trust |publisher=Web.archive.org |date=2007-09-28 |accessdate=2010-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928013715/http://www.jnht.com/archaeology/barbican_rescue.php |archivedate=2007-09-28 |url-status=live }}</ref> === Шпанска власт (1509–1655) === Кристофер Колумбо ја прогласил Јамајка како шпанска колнија, по пристигнувањето во 1494 година, и најверојатно тој пристигнал во регионот „Олд Харбор“, денес наречен „Дискавери Беј“.<ref name="columbus">{{Наведена мрежна страница|last=Pickering|first=Keith A.|title=A Christopher Columbus Timeline|url=http://www.columbusnavigation.com/cctl.shtml|accessdate=30 September 2010|archive-date=2009-10-14|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091014005750/http://www.columbusnavigation.com/cctl.shtml|url-status=dead}}</ref> Денес има дебата за тоа дали се приземјил во „Заливот Св. Ен“ или на „Дискавери Беј“. Заливот Св. Ен е местото каде што бродот „Света Глорија“ на Колумбо, најпрвин ја здогледал Јамајка. Една милја западно од заливот Сент Ен е местото на првата шпанска населба на островот, [[Севиља ла Нуева (населба)|Севиља ла Нуева]], која била напуштена околу [[1524]] година поради тоа што била прогласена за нездрава.<ref name="JNHT">{{Наведена мрежна страница|title=History of Jamaica|url=http://www.jnht.com/jamaica/hist_spanish.php|publisher=Jamaica National Heritage Trust|accessdate=30 September 2010|archive-date=2010-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20100926083214/http://jnht.com/jamaica/hist_spanish.php|url-status=dead}}</ref> Главниот град бил преместен во [[Спениш Таун]], тогаш наречен „Вила де ла Вега“, околу 1534 година и се наоѓа во денешна Сент Кетрин.<ref name="Spanish town">{{Наведена мрежна страница|title=Spanish Town|url=http://www.jnht.com/heritage_site.php?id=217|publisher=Jamaica National Heritage Trust|accessdate=30 September 2010|archive-date=2010-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20100925160737/http://jnht.com/heritage_site.php?id=217|url-status=dead}}</ref> === Британска власт (1655–1962) === [[File:Lely, William Penn.jpg|thumb|left|200px|Вилијам Пен.]] Од сите британски колонии на Карибите, Спениш Таун ја има најстарата катедрала.<ref name="Spanish town" /> [[Шпанци]]те биле насилно протерани од страна на [[Англичани]]те на [[Очо Риос]]во Сент Ен. Во 1655 Англичаните, под водство на [[Вилијам Пен]] и генералот [[Роберт Венаблс]], ја зазеле и последната шпанска тврдина во Јамајка.<ref name="jamsenghist">{{Наведена мрежна страница|title=Jamaica's English History|url=http://www.jnht.com/jamaica/hist_english.php|publisher=Jamaica National Heritage Trust|accessdate=30 September 2010|archive-date=2010-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20100924170129/http://jnht.com/jamaica/hist_english.php|url-status=dead}}</ref> Името на Монтего Беј, главниот град на парохијата на Сент Џејмс, е изведено од шпанското име ''manteca bahíаа''или „заливот на салото“ поради големата употреба на диви свињи во индустријата за произведување на маст ([[сало]]).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mobay.com/town4.htm|title=Town of Montego Bay info |publisher=Mobay.com |date=2007-05-07 |accessdate=2009-07-04}}</ref> Во [[1660]] година, населението на Јамајка е околу 4.500 белци и околу 1,500 црнци а во почетокот на 1670-тите години,<ref name="population">[http://www.newadvent.org/cathen/08270a.htm Donovan, J. (1910). Jamaica. ''[[Catholic Encyclopedia]]''. New York: Robert Appleton Company]</ref> црнците го формираат мнозинство од населението.<ref>[https://web.archive.org/web/20120307165550/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2005/is_n1_v28/ai_16106981/pg_2/ A failed settler society: marriage and demographic failure in early Jamaica], ''Journal of Social History'', Fall, 1994, by Trevor Burnard</ref> [[File:Cane cutters in Jamaica.jpg|thumb|right|200px|Робови во Јамајка на плантажи.]] Кога Англичаните ја окупирале Јамајка во 1655 година, шпанските колонисти избегале после ослободувањето на нивните робови. Робовите избегале во планините, приклучувајќи се кон оние што претходно избегале од [[Шпанци]]те, за да живеат со народот Таинци. Овие робови во бегство, кои станале познати како „јамајски бегалци“, се бореле против Британците во текот на [[XVIII век]]. Тоа име денес сè уште се користи за нивните современи наследници. За време на долгогодишното ропство, бегалците формирале слободни заедници во планинската внатрешноста на Јамајка, и таму ја одржувале нивната слобода и независност со генерации. Во текот на првите 200 години под британско владеење, Јамајка станала една од светските водечки извозници на [[шеќер]], произведувајќи повеќе од 77.000 тони шеќер годишно меѓу 1820 и 1824 година. По укинувањето на трговијата со робови (но не и ропството само по себе) во [[1807]] година <ref>[http://countrystudies.us/caribbean-islands/8.htm The Sugar Revolutions and Slavery], ''U.S. Library of Congress''</ref> , [[Британци]]те увеле индиски и кинески работници како вработени чираци, за да се дополни работната сила. Потомците на вработените чираци од индиско и кинеско потекло продолжиле да живеат во Јамајка и денес. До почетокот на [[XIX век]], големото ослонување на [[ропство]]то во Јамајка, резултирало со надминување на бројот на белците од страна на црнците во сооднос од речиси 20 спрема 1. Иако [[Англија]] го забрани увозот на робови, некои сè уште се шверцувале во колониите. Британската влада изготвила закони држејќи го под строга контрола укинувањето на ропството, но тие исто така вклучиле и инструкции за подобрување на начинот на животот на робовите. Во овие инструкции се вклучени забрана на употребата на жита од областа, забрана за камшикување на жените, известување дека на робовите им е дозволено [[верско образование]], услов да им се даде на робовите дополнителен слободен ден во текот на неделата, кога тие би можеле да го продаваат своето производство, како и забрана на неделните [[пазар]]и. Во Јамајка овие мерки биле попречувани од страна на Домот на народното собрание. Собранието тврдело дека робовите биле задоволни и се противело на мешањето на парламентот во островските работи, иако многу сопственици на робови стравувале за можни револти. По серија буни и менување на ставовите во [[Велика Британија]], нацијата формално го укинала ропството во [[1834]] година, со целосно ослободување од робовладетелство, прогласено во [[1838]] година. Во 1834 година населението изнесува 371.070 од кои 15.000 белци, 5.000 слободни црнци, 40.000 „обоени“ или со мешани раси и 311.070 робови. Британците основале определен број на [[ботанички градини]]. Тука спаѓале и [[Кеслтон (градина)|градината Кеслтон]], формирана во [[1862]] година, да ја замени [[Бат (градина)|градината Бат]] (создадена во 1779) која била предмет на навали. Градината Бат била местото за садење овошје донесено во Јамајка од [[Тихиот Океан]] од страна на Капетанот [[Вилијам Блај]]. Други градини биле [[Чинчона (плантажа)|плантажата Чинчона]] основана во [[1868]] година и [[Хоуп (градина)|градината Хоуп]] основана во 1874 година. Во 1872 година, [[Кингстон]] станал главен град на островот. Во [[1945]] година, Сер [[Хорас Хектор Херн]] станал главен судија и чувар на протоколот во Јамајка. Тој застанал на чело на Врховниот суд во Кингстон, во периодот меѓу 1945 и 1950/1951. Потоа се пресели во [[Кенија]], каде што бил назначен за главен судија. === Независност (1962) === Јамајка полека добила зголемување на независноста од Велика Британија и во 1958 година Јамајка станува провинција во [[Западноиндиска Федерација|Западноиндиската Федерација]]. Јамајка стекнала целосна независност со напуштање на федерацијата во 1962 година. Силен економски раст, во просек околу 6% на годишно ниво, ги одбележала првите десет години од независноста за време на конзервативните влади кои биле предводени од премиерите [[Александар Бустаманте]], [[Доналд Сангстер]] и [[Хју Ширер]]. Растот бил поттикнат од силните инвестиции во [[боксит]] и [[алуминиум]], [[туризам]], индустриско производство и во помала мера земјоделскиот сектор. Оптимизмот на првата декада бил придружен со растечко чувство на нееднаквост, и чувство дека придобивките од растот не биле искусени од страна на сиромашните во урбаните краеви. Ова, во комбинација со ефектите од забавувањето на глобалната економија во 1970 година, го поттикнал електоратот да ја промени власта, избирајќи ја ННП (Народна национална партија) во 1972 година. И покрај напорите за создавање на социјално-правична политика во образованието и здравството, Јамајка продолжила да заостанува економски, со својот бруто-национален производ паднат во 1980 година до некои 25% под нивото од 1972 година. Зголемувањето на странските и локалните долгови, придружувани со големи фискални дефицити, резултирало со покана од [[Меѓународнен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд]] (ММФ) за финансирање од страна на [[САД]] и другите, и наметнување на ММФ мерки за штедење (со поголема од 25% каматна стапка на годишно ниво ). Економското влошување продолжило и во средината на 1980-тите, влошено од голем број фактори; првиот и третиот по големина производител на алуминиум, Алпарт и Алкоа, се затвориле, и тука имло значително намалување на производството од страна на вториот по големина производител, Алкан. Понатаму и туризмот се намалил и јамајските рудници Рејнолдс се откажале од индустријата на Јамајка. == Политика == {{Главна|Политика на Јамајка}} [[File:Parliament.jm.jpg|thumb|right|200px|Поглед кон јамајскиот парламент.]] Јамајка е парламентарна демократска и [[уставна монархија]], каде монархот е застапен од [[Генерален гувернер на Јамајка|генералниот гувернер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url =http://www.royal.gov.uk/output/Page4923.asp|title= The Monarchy Today: Queen and Commonwealth|accessdate=2007-06-25}}</ref> Шефот на државата е кралот [[Чарлс III]], кој официјално ја користи титулата „[[Монарх на Јамајка]]“, кога ја посетува земјата или врши должности во корист на Јамајка.<ref>Queen of Jamaica http://www.royal.gov.uk/MonarchAndCommonwealth/Jamaica/Jamaica.aspx</ref> Генералниот гувернер е номиниран од страна на [[Премиер на Јамајка|премиерот]] и целиот кабинет и истиот е назначен од монархот. Сите членови на Кабинетот се назначуваат од страна на генералниот гувернер по совет на премиерот. Монархот и генералниот гувернер имаат главно церемонијални улоги, настрана од нивната силна резервна моќ, да го разрешат премиерот или [[Парламент на Јамајка|парламентот]]. Сегашниот [[устав на Јамајка]] е направен во 1962 година од страна на двопартиски заеднички комитет од законодавната власт на Јамајка. Уставот стапува во сила заедно со јамајскиот договор за независност во 1962 од законодавното тело на Обединетото Кралство, кога и била дадена политичка независност на Јамајка. Законодавното тело на Јамајка е дводомно и се состои од [[Собрание на Јамајка|Собрание]] (долен дом) и [[Сенат на Јамајка|Сенат]] (горен дом). Членовите на собранието (познати и како членови на парламентот или пратеници), се избираат директно, и членот на Претставничкиот дом, кој, по проценка на генералниот гувернер, најдобро може да командува со довербата на мнозинството од членовите на таа куќа, е назначен да биде премиер, од страна на генералниот гувернер.Сенаторите се номинирани заеднички од страна на премиерот и парламентарниот водач на опозицијата и потоа се назначени од страна на генералниот гувернер. Во февруари 2006 година, [[Портија Симпсон-Милер]] била избрана од страна на делегатите на владејачката Народна национална партија (ННП) за замена на П.Ј. Петерсон, како претседател на партијата. На крајот на март 2006 година, кога Петерсон ја напуштил канцеларијата, Симпсон-Милер станала прва жена премиер на Јамајка. Поранешниот премиер Петерсон бил на таа функција од оставката на [[Мајкл Менли]] во 1992 година. Петерсон бил реизбран трипати, последен пат во 2002 година. На 3 септември 2007 година, [[Брус Голдинг]] од [[Работничката партија на Јамајка]], бил избран за премиер со стекнување 33 места во негова корист и -27 места во корист на Портиа Симпсон-Милер и ННП на општите избори на Јамајка во 2007 година. Портиа Симпсон- Милер признала пораз на 5 септември 2007 година. На 11 септември 2007 година, откако бил инаугуриран од Генералниот гувернер [[Кенет Хал]], Х. Брус Голдинг ја презел функцијата како премиер на Јамајка. Јамајка има традиционално двопартиски систем, со моќ често да балансира помеѓу Народната Национална Партија и Работничката Партија на Јамајка (РПЈ). Во текот на изминатата деценија, се појавила нова политичка партија наречена [[Народно Демократско Движење]] (НДД), во обид да се спротивстави на двопартискиот систем, иако тоа станало во голема мера нерелевантно во овој систем, со добивање на само 540 гласови од над 800.000 гласови на изборите во септември . ==Административна поделба== {{Главна|Административна поделба на Јамајка}} Јамајка е поделена на 14 парохии, кои се групирани во три историски окрузи, кои немаат административни цели. {| class="wikitable" |- | colspan="2" style="background:#bfb; text-align:center;"|'''[[Корнвол (Јамајка)|Корнвол]]''' | style="background:#bfb; text-align:center;"|<small>Главен град</small> | style="background:#bfb; text-align:center;"|<small>км²</small> | colspan="2" style="background:#fbb; text-align:center;"|'''[[Мидлсекс (Јамајка)|Мидлсекс]]''' | style="background:#fbb; text-align:center;"|<small>Главен град</small> | style="background:#fbb; text-align:center;"|<small>км²</small> | colspan="2" style="background:#ffa; text-align:center;"|'''[[Сури (Јамајка)|Сури]]''' | style="background:#ffa; text-align:center;"|<small>Главен град</small> | style="background:#ffa; text-align:center;"|<small>км²</small> |- | 1 | [[Хановер (парохија)|Хановер]]||<small>Лусиа</small>||<small>&nbsp;&nbsp;450</small> | 6 | [[Кларендон (парохија)|Кларендон]]||<small>Меј Пен</small>||<small>1,196</small> | 11 | [[Кингстон (парохија)|Кингстон]]||<small>Кингстон</small>||<small>25</small> |- | 2 | [[Сент Елизабет (парохија)|Сент Елизабет]]||<small>Блек Ривер</small>||<small>1,212</small> | 7 | [[Манчестер (парохија)|Манчестер]]||<small>Мандевил</small>||<small>&nbsp;&nbsp;&nbsp;830</small> | 12 | [[Портланд (парохија)|Портланд]]||<small>Порт Антонио</small>||<small>814</small> |- | 3 | [[Сент Џејмс (парохија)|Сент Џејмс]]||<small>Монтего Беј</small>||<small>&nbsp;&nbsp;595</small> | 8 | [[Сент Ен (парохија)|Сент Ен]]||<small>Сент Енс Беј</small>||<small>1,213</small> | 13 | [[Сент Ендру (парохија)|Сент Ендру]]||<small>Халф Веј Три</small>||<small>453</small> |- | 4 | [[Трелавни (парохија)|Трелавни]]||<small>Фалмаут</small>||<small>&nbsp;&nbsp;875</small> | 9 | [[Сент Кетрин (парохија)|Сент Кетрин]]||<small>Спениш Таун</small>||<small>1,192</small> | 14 | [[Сент Томас (парохија)|Сент Томас]]||<small>Морант Беј</small>||<small>743</small> |- | 5 | [[Вестморленд (парохија)|Вестморленд]]||<small>Савана-ла-мар</small>||<small>&nbsp;&nbsp;807</small> | 10 | [[Сент Мери (парохија)|Сент Мери]]||<small>Порт Марија</small>||<small>&nbsp;&nbsp;&nbsp;611</small> | | || || |} {{среди}} {{Jamaica parishes imagemap}} == Војска == {{Главна|Војска на Јамајка}} [[File:FN FAL DA-SD-04-01067.jpg|thumb|200px|right|Дел од војската на Јамајка.]] [[Одбрамбени сили на Јамајка|Одбранбените сили на Јамајка]] (ОСЈ) се мали, но тие се професионална воена формација. ОСЈ се засноваат на британскиот воен пример на организација, тренинг, оружје и традиции. Откако се избрани, кандидатите за офицери се праќаат на еден од неколкуте британски или канадски офицерски основни курсеви, зависно од тоа за каква функција се избрани. Обичните војници добиваат основна обука во депото за обука на ОСЈ, Њукасл или кампот во Сент Ендру. Како што е и кај британскиот пример, и подофицерите добиваат неколку нивоа на стручна обука, како што им се подига ранкот. Дополнителни воени училишта се достапни за специјализирани обуки во [[Канада]], [[САД]] и [[Велика Британија]]. ОСЈ потекнуваат директно од ''Британскиот Западно-индиски Пешадиски Полк'', формиран за време на колонијалната ера.<ref name="jdfhistory">{{Наведена мрежна страница|title=Jamaica Defense Force History|url=http://www.jdfmil.org/overview/background/background2.php|publisher=Jamaica Defense Force|accessdate=10 October 2010|archive-date=2010-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20101025200223/http://www.jdfmil.org/overview/background/background2.php|url-status=dead}}</ref> ''Западно-индискиот Пешадиски Полк'' е употребуван од страна на Британската Империја за регулирање на империјата од 1795 до 1926 година. Други единици во наследство на ОСЈ ги вклучува и раната колонијална [[полиција на Јамајка]], Пешадиските волонтери на [[Првата светска војна]] на Кингстон и преорганизираните јамајските пешадиски доброволци во [[Втората светска војна]]. Пешадискиот полк на Западните Инди е реформиран во 1958 година, како дел од [[Западноиндиска Федерација|Западноиндиската Федерација]], а по распадот на федерацијата е основана ОСЈ. Одбранбените сили на Јамајка (ОСЈ) се состојат од пешадиски полк и резервен корпус, воздушно крило, крајбрежната стражарска флота и поддршка на инженерска единица.<ref name="JDFstructure ">{{Наведена мрежна страница|title=Jamaica Defense Force General Information|url=http://www.jdfmil.org/overview/background/background3.php|publisher=Jamaica Defense Force|accessdate=10 October 2010|archive-date=2010-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20101025200228/http://www.jdfmil.org/overview/background/background3.php|url-status=dead}}</ref> Пешадискиот полк се состои од прв, втор и трет [[баталјон]]. Воздушното крило на ОСЈ е поделено на три воздушни единици, единица за тренинг, единица за поддршка и воздушно крило. Крајбрежната стража е поделена на поморски екипи и екипи за поддршка, кои се занимаваат со поморска безбедност и поморско спроведување на законот, како и операции поврзани со одбрана.<ref name="cgroles">{{Наведена мрежна страница|title=JDF Coast Guard Roles|url=http://www.jdfmil.org/Units/coast_guard/cg_roles.php|publisher=Jamaica Defense Force|accessdate=10 October 2010|archive-date=2011-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511104441/http://www.jdfmil.org/Units/coast_guard/cg_roles.php|url-status=dead}}</ref> Улогата на баталјонот за поддршка е да обезбеди поддршка за зајакнување на бројноста во борба и прашањето за компетентност на обуката со цел да се овозможи подготвеност на силата.<ref name="csbattalion">{{Наведена мрежна страница|title=The Combat Support Battalion (Cbt Sp Bn)|url=http://www.jdfmil.org/Units/combat_Support/CSB_home.php|publisher=Jamaica Defense Force|accessdate=10 October 2010|archive-date=2010-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20101008022534/http://jdfmil.org/Units/combat_Support/CSB_home.php|url-status=dead}}</ref> Првиот инженерски полк е формиран како резултат на зголемената побарувачка за воени инженери и нивната улога е да се обезбедат инженерски услуги кога и каде и да се потребни.<ref name="engineerhistory">{{Наведена мрежна страница|title=1st Engineering Regiment History|url=http://www.jdfmil.org/Units/engineers/er_history.php|publisher=Jamaica Defense Force|accessdate=11 October 2010|archive-date=2011-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511104425/http://www.jdfmil.org/Units/engineers/er_history.php|url-status=dead}}</ref> Седиштето на ОСЈ се состои од командант на ОСЈ, команда на персоналот, како и Агенција за разузнавање, Судско-адвокатска канцеларија, администрација и оддел за набавки.<ref name="jdfhq">{{Наведена мрежна страница|title=Headquarters Jamaica Defence Force (HQ JDF)|url=http://www.jdfmil.org/Units/hq_jdf/hqjdf_home.php|publisher=Jamaica Defense Force|accessdate=11 October 2010|archive-date=2010-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125090433/http://jdfmil.org/Units/hq_jdf/hqjdf_home.php|url-status=dead}}</ref> Во последните години ОСЈ се повикани на помош на полицијата во земјата, Полицискките сили на Јамајка (ПСЈ), во борбата против шверц со дрога и зголемувањето на стапката на криминалот, која е една од највисоките стапки на убиства во светот. ОСЈ активно ги раководат вооружените патроли заедно со ПСЈ во високо криминалните области и познатите небезбедни населби. == Географија и клима== {{Главна|Географија на Јамајка}} [[Податотека:Jamaica terrain mk.svg|мини|десно|300п|Топографска карта на Јамајка]] Јамајка е трет по големина остров на [[Кариби]]те.<ref name="jamaica background">{{Наведена мрежна страница|title=County Background – Jamaica|url=http://www.bvsde.paho.org/bvsana/e/fulltext/perfiles/jamaica.pdf|publisher=Pan American Health Organization|accessdate=11 October 2010}}</ref> Островот е дом на [[Сини Планини (Јамајка)|Сините Планини]] во внатрешноста и е опкружен со тесна крајбрежна рамнина.<ref name="Geogofjam">{{Наведена мрежна страница|title=Geography of Jamaica|url=http://www.discoverjamaica.com/gleaner/discover/geography/geography.htm|publisher=Jamaica Gleaner|accessdate=11 October 2010}}</ref> Поважни градови во Јамајка се главниот град [[Кингстон]], [[Портмор]], [[Спениш Таун]], [[Мандевил (Јамајка)|Мандевил]], [[Очо Риос]], [[Порт Антонио]], [[Негрил]], и [[Монтего Беј]].<ref name="majortownsandcities">{{Наведена мрежна страница|title=Jamaican Cities|url=http://www.my-island-jamaica.com/jamaican_cities.html|publisher=My Island Jamaica|accessdate=11 October 2010}}</ref> Јамајка е исто така дом на седмото по големина природно пристаниште во светот, [[Пристаниште Кингстон|Пристаништето Кингстон]]. Постојат неколку туристички атракции расфрлени низ целата земја, вклучувајќи го водопадот ''Dunn’s River'' во Сент Ен, водопадот ''YS'' во Сент Елизабет, Блу Лагун во Портланд, и Порт Ројал, кој воедно е и место на земјотресот кој помогнал да се формира ''Palisadoes'' (насип на песок) на островот.<ref name="kingston">{{Наведена мрежна страница|title=Kingston tourist destinations|url=http://www.planetware.com/tourist-attractions-/kingston-jam-jam-jk.htm|publisher=Planet Aware|accessdate=11 October 2010|archive-date=2010-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20100716174927/http://www.planetware.com/tourist-attractions-/kingston-jam-jam-jk.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="jamtourist">{{Наведена мрежна страница|title=Jamaican tourist attractions|url=http://www.planetware.com/tourist-attractions-/jamaica-jam-jam-jam.htm|publisher=Planet Aware|accessdate=11 October 2010|archive-date=2010-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20100209073214/http://www.planetware.com/tourist-attractions-/jamaica-jam-jam-jam.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="portantonio">{{Наведена мрежна страница|title=Port Antonio tourist attractions|url=http://www.planetware.com/tourist-attractions-/port-antonio-jam-jam-jpa.htm|publisher=Planet Aware|accessdate=11 October 2010|archive-date=2011-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203044010/http://www.planetware.com/tourist-attractions-/port-antonio-jam-jam-jpa.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="ochorios">{{Наведена мрежна страница|title=Ocho Rios tourist attractions|url=http://www.planetware.com/tourist-attractions-/ocho-rios-jam-jam-joch.htm|publisher=Planet Aware|accessdate=11 October 2010}}</ref> Климата во Јамајка е [[тропска клима|тропска]], со топли и влажни временски услови, додека повисоките внатрешни региони се поумерени.<ref name="climate">{{Наведена мрежна страница|title=Jamaica Climate and Weather|url=http://www.wordtravels.com/Travelguide/Countries/Jamaica/Climate|publisher=Word Travels|accessdate=11 October 2010|archive-date=2010-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100627015148/http://www.wordtravels.com/Travelguide/Countries/Jamaica/Climate/|url-status=dead}}</ref> Некои региони на јужниот брег, како на пример ''Низината Лигуанеа'' и ''Рамнината Педро'', се релативно суви области.<ref name="Gleaner Climate">{{Наведена мрежна страница|title=Climate of Jamaica|url=http://www.discoverjamaica.com/gleaner/discover/geography/climate.htm|publisher=Jamaica Gleaner|accessdate=11 October 2010}}</ref> Јамајка лежи во ураганскиот појас на [[Атлантскиот Океан]], и поради тоа островот понекогаш искусува значајни штети од бури.<ref name="jamhurricanes">{{Наведена мрежна страница|title=Construction and Building in Jamaica|url=http://www.projects-abroad.org/volunteer-in-latin-america/building/jamaica/|publisher=Projects Abroad |accessdate=11 October 2010}}</ref> [[Ураган Чарли (1951)|Ураганите Чарли]] и [[Ураган Гилберт|Гилберт]] директно ја погодиле Јамајка во [[1951]] и [[1988]] година, соодветно, предизвикувајќи голема штета и многу смртни случаи. Во 2000-те, ураганите Иван, Дин, и Густав, исто така, донеле тешки временски услови на островот. == Демографија == {{Главна|Демографија на Јамајка}} ;Потекло [[File:Caribbean Man.jpg|thumb|right|200px|Јамјканец на улица. Типичен карипски изглед.]] Според пописот од 2001 година, населението во Јамајка се состои главно од луѓе со [[африка]]нско потекло и изнесува околу 2,5 милиони. Најчестите етнички групи помеѓу сите Африканци донесени во Јамајка се [[Акани]]те и народот [[Игбо]]..<ref>{{Наведена книга|title=Liverpool and transatlantic slavery |first1=David |last1=Richardson |first2=Anthony |last2=Tibbles |first3=Suzanne |last3=Schwarz |publisher=Liverpool University Press |year=2007 |page=141 |isbn=18-463-1066-0 |url=http://books.google.com/books?id=IeM1rrKiQosC&pg=PA141}}</ref> Исто така, има голема популација од разни раси на Јамајчани, од кои повеќето имаат некое ирско потекло, иако повеќето луѓе од мешаните раси на островот сега самите се нарекуваат едноставно како „Јамајчани“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://jamaica-gleaner.com/pages/history/story0058.htm |title=Pieces of the Past:The Arrival Of The Irish |publisher=Jamaica Gleaner |date=2003-12-01 |accessdate=2010-12-20 |archive-date=2011-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101132644/http://jamaica-gleaner.com/pages/history/story0058.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |author=Name * |url=http://repeatingislands.com/2010/06/23/how-a-huge-irish-community-came-to-be-in-jamaica/ |title=How a huge Irish community came to be in Jamaica " Repeating Islands |publisher=Repeatingislands.com |date=2010-06-23 |accessdate=2010-12-20 |archive-date=2010-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125034546/http://repeatingislands.com/2010/06/23/how-a-huge-irish-community-came-to-be-in-jamaica/ |url-status=dead }}</ref><ref>"How a huge Irish community came to be in Jamaica: How the Irish ended up in the Caribbean Sea in the 1600s", DANIEL O'CARROLL, Irish Central magazine, Wednesday, June 23, 2010</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thewildgeese.com/pages/jamone.html |title=A Short History of the Irish in Jamaica, Part 1 of 3 – The Wild Geese Today |publisher=Thewildgeese.com |date= |accessdate=2010-12-20 |archive-date=2011-01-29 |archive-url=https://www.webcitation.org/5w6N7ukP8?url=http://www.thewildgeese.com/pages/jamone.html |url-status=dead }}</ref> Јамајчаните од индиско и кинеско потекло, најголемата малцинска група, изнесуваат вкупно 160.000 жители. Либанските, сириските, англиските, шкотските, ирските и германските Јамајчани сочинуваат околу 3,000 - 4,000 луѓе. Во последниве години се зголемува имиграцијата, доаѓајќи претежно од [[Кина]], [[Хаити]], [[Куба]], [[Колумбија]], како и други земји од [[Латинска Америка]]. Во последните години во Јамајка живеат околу 20.000 Латино-американци. Исто така во Јамајка живеат и околу 7.000 [[Американци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Joshua Project |url=http://www.joshuaproject.net/peopctry.php |title=Tajik, Afghani of Afghanistan Ethnic People Profile |publisher=Joshua Project |date= |accessdate=2009-07-04}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/caribbean.stm |title=Special Reports &#124; Brits Abroad |publisher=BBC News |date= 2006-12-06|accessdate=2009-07-04}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~portwestind/diaspora/waves_of_migration.htm |title=The Portuguese of the West Indies |publisher=Freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com |date=2001-07-31 |accessdate=2009-07-04}}</ref> ;Јазик {{Главна|Јамајски англиски јазик|Јамајски креолски јазик}} Службен јазик во Јамајка е [[англиски јазик|англискиот]]. Јамајчаните првенствено зборуваат англиоафрикански креолски јазик, познат како [[јамајски креолски јазик]], кој станал познат нашироко преку ширење на [[реге музика]]та. Јамајскиот креолски е сочинет од африкански и староседелски зборови помешани со англискиот јазик, но и од други влијанија, како што е ирскиот англиски јазик. ;Дијаспора [[File:Jamaican Creole USC2000 PHS.svg|thumb|right|200px|Распространетост на јамајскиот дијалект во САД.]] {{Главна|Јамајска дијаспора}} Многу од Јамајчаните се иселиле во други земји, особено во [[Обединетото Кралство]], [[САД]] и во [[Канада]]. Во САД, околу 20.000 Јамајчани годишно добиваат дозвола за постојан престој.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dhs.gov/immigrationstatistics |title=United States immigration statistics |publisher=Dhs.gov |date=2009-06-23 |accessdate=2009-07-04}}</ref> Големиот број на Јамајчани што живеат во странство станал познат како ''Јамајска дијаспора''. Иселување на Јамајчани има исто така и во Куба.<ref>{{наведена енциклопедија |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761569844_2/Cuba.html |title=Jamaicans to Cuba |publisher=Encarta.msn.com |date= |accessdate=2009-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090820233657/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761569844_2/Cuba.html |archivedate=2009-08-20 |8= |url-status=dead }}</ref> Размерот на емиграцијата е широко распространета и истата е слична со останатите карипски држави, како што се [[Порторико]], [[Гвајана]] или [[Бахамите]]. Се проценува дека во странство живеат до 2,5 милиони Јамајчани и јамајски потомци.<ref>[https://web.archive.org/web/20050427212932/http://www.jamaicaobserver.com/columns/html/20040620T150000-0500_61511_OBS_LINKING_THE_JAMAICAN_DIASPORA.asp Linking the Jamaican Diaspora]. Jamaica Observer. June 20, 2004.</ref> Исто така се проценува дека околу 60% од високо образованите луѓе од Јамајка живеат во странство.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/5054214.stm Global migrants reach 191 million]. BBC News. June 7, 2006.</ref> Концентрациите на јамајските иселеници се најголеми во голем број градови во САД, вклучувајќи ги [[Њујорк]], [[Бафало (Њујорк)|Бафало]], [[Мајами]], [[Атланта]], [[Чикаго]], [[Орландо]], [[Тампа]], [[Вашингтон]], [[Филаделфија]], [[Хартфорд (Конектикат)|Хартфорд]], [[Провиденс (Роуд Ајленд)|Провиденс]] и [[Лос Анџелес]]. Јамајчаните во Обединетото Кралство се проценуваат на 800.000, што ги прави најголемата афро-карипска група во земјата. Големи миграции од Јамајка во Велика Британија се случуваат главно во 1950-тите и 1960-тите години (кога земјата била сè уште под британска власт), во денешно време јамајски заедници постојат во повеќето големи градови во Обединетото Кралство.<ref name=IOMMapping>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iomlondon.org/doc/mapping/IOM_JAMAICA.pdf|title=Jamaica: Mapping exercise|publisher=[[International Organization for Migration]]|location=London|date=July 2007|accessdate=27 May 2010|archive-date=2011-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511105031/http://www.iomlondon.org/doc/mapping/IOM_JAMAICA.pdf|url-status=dead}}</ref> Во Канада, јамајското население е сконцентрирано во [[Торонто]], а има и помали заедници во градовите како [[Хамилтон (Онтарио)|Хамилтон]], [[Монтреал]], [[Ванкувер]] и [[Отава]]. [[File:South camp prison.jpeg|thumb|right|200px|Затвор Саут Кемп.]] ;Криминал {{Главна|Криминал во Јамајка}} Многу години, Јамајка ја има една од највисоките стапки на убиства во светот, според проценките на ООН.<ref name="Nationmaster Crime Stats">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nationmaster.com/graph/cri_mur_percap-crime-murders-per-capita |title=Nationmaster Crime Stats |publisher=Nationmaster.com |date= |accessdate=2009-07-04}}</ref><ref name="un37820">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.unodc.org/documents/data-and-analysis/Caribbean-study-en.pdf |title= Crime, violence and development: trends, costs, and policy options in the Caribbean |accessdate= 2007-12-26 |format= PDF |page= 37 |publisher= United Nations Office on Drugs and Crime}}</ref> Некои области на Јамајка, особено градовите како Кингстон, искусуваат високо ниво на [[криминал]] и [[насилство]].<ref name="UKtravel">{{Наведена мрежна страница |title= North and Central America and Caribbean Jamaica |work= Travel advice by country |publisher= United Kingdom, Foreign & Commonwealth Office |date= 2009-03-20 |url= http://www.fco.gov.uk/en/travelling-and-living-overseas/travel-advice-by-country/north-central-america/jamaica# |accessdate= 2009-03-20 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080409093828/http://www.fco.gov.uk/en/travelling-and-living-overseas/travel-advice-by-country/north-central-america/jamaica |archivedate= 2008-04-09 |url-status= dead }}</ref> Многу Јамајчани се непријателски расположени кон [[ЛГБТ]] и интерсексуалците. Пријавени се разни групни напади против [[хомосексуалци]]те<ref name="NewYorkTimes"> {{наведени вести | last = Lacey | first = Marc | title = Attacks Show Easygoing Jamaica Is Dire Place for Gays | publisher = New York Times | date = 2008-02-24 | url = http://www.nytimes.com/2008/02/24/world/americas/24jamaica.html?pagewanted=1&_r=2 | accessdate = 2009-03-19}}</ref><ref name="HumanRightsWatch"> {{Наведена мрежна страница | title = Jamaica: Shield Gays from Mob Attacks | publisher = Human Rights Watch | date = 2008-01-31 | url = http://www.hrw.org/en/news/2008/01/31/jamaica-shield-gays-mob-attacks | accessdate = 2009-03-19}}</ref><ref name="AmnestyInternational">{{наведена изјава за печат | title = Document – Jamaica: Amnesty International condemns homophobic violence | publisher = Amnesty International | date = 2007-04-15 | url = http://www.amnesty.org/en/library/asset/AMR38/004/2007/en/496206cb-d39d-11dd-a329-2f46302a8cc6/amr380042007en.html | accessdate = 2009-03-19 }} {{Наведена мрежна страница |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/AMR38/004/2007/en/496206cb-d39d-11dd-a329-2f46302a8cc6/amr380042007en.html |title=архивски примерок |accessdate=2011-12-29 |archive-date=2011-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110114120732/http://www.amnesty.org/en/library/asset/AMR38/004/2007/en/496206cb-d39d-11dd-a329-2f46302a8cc6/amr380042007en.html |url-status=bot: unknown }}</ref>, предизвикувајќи ги групите за човекови права да ја нарекуваат Јамајка „најхомофобично место на земјата“.<ref>[http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1182991,00.html TIME: The Most Homophobic Place on Earth?] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060619081126/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1182991,00.html |date=2006-06-19 }} By Tim Padgett. Wednesday, April 12, 2006</ref> [[File:Communion-StMatthews-Nov28-2004.jpg|thumb|right|200px|Црква во Јамајка.]] ;Религија {{Главна|Религија во Јамајка}} Христијанството е најраспространетата религија која се практикува во Јамајка. Според пописот од 2001 година, најголемите религиски групи во државата се [[Божјата Црква на Пророштво]] (24% од населението), [[Адвентистичка црква на Седмиот Ден]] (11%), [[Пентекостализам]](10%), [[Баптизам]](7%), [[Англиканство ]](4 %), [[Римокатолицизам ]](2%), [[Обединета Црква]] (2%), [[Методистичка црква]](2%), [[Јеховини Сведоци]] (2%), [[Моравска црква ]](1%) и [[Плимутски браќа]] (1%).<ref name="state2007">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90259.htm |title=Jamaica |publisher=State.gov |date=2007-09-14 |accessdate=2009-07-04}}</ref> Христијанството стекнало веродостојност откако британски христијански мисионери и баптистички мисионери приклучиле образовани поранешни робови во борбата против ропството.<ref>Jamaican Christian Missions:Their Influence in the Jamaican Slave Rebellion http://www.eiu.edu/~historia/archives/2005/Elam.pdf</ref> Според пописот од 2001 година, [[Растафаријанизам|растафаријанското движење]] има 24.020 приврзаници. Други религии во Јамајка се бахајската вера, која брои можеби 8.000 припадници, 21, будизам и хиндуизам. Постои мала популација на [[Евреи]], околу 200, кои себеси се опишуваат како либерално-конзервативни.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Haruth Communications, Harry Leichter |url=http://www.haruth.com/JewsJamaica.html |title=Jamaican Jews |publisher=Haruth.com |date=|accessdate=2009-07-04}}</ref> Првите Евреи во Јамајка влечат кон своите корени назад сè до раниот [[15 век]] од [[Шпанија]] и [[Португалија]].<ref>{{Наведена мрежна страница | first=Mark | last=Dawes | title=Jews hold firm Life goes on in Old Synagogue | url=http://www.jamaica-gleaner.com/gleaner/20030610/mind/mind2.html | publisher=Gleaner Co. | date=2003-06-10 | accessdate=2010-03-11 | archive-date=2011-05-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110510014048/http://jamaica-gleaner.com/gleaner/20030610/mind/mind2.html | url-status=dead }}</ref> Муслиманските групи во Јамајка имаат 5.000 приврзаници. == Култура == {{Главна|Култура во Јамајка}} [[File:Bob Marley emancipated from mental slavery 1.jpg|thumb|right|200px|Боб Марли е еден вид симбол за Јамајка.]] Иако е мала земја, јамајската култура има големо глобално присуство. Музичките жанрови [[Реге музика|реге]], [[Ска музика|ска]], [[Менто музика|менто]], [[Рокстиди музика|рокстеди]], [[Даб музика|даб]], и од неодамна, [[денсхол музика|денсхол]] и [[Рага музика|рага]], сите се произлезени од различните, популарни градски музички индустрии на островот. Јамајка, исто така, игра важна улога во развојот на [[панк музика]]та, преку регето и ска музиката. Реге музиката исто така влијаеше на американската [[рап музика]], бидејќи и двата стила имаат заеднички корени како ритмички африкански стил на музика. Некои рапери, како [[The Notorious B.I.G.]] и [[Heavy D]], се од јамајското потекло. Меѓународно познатиот реге музичар [[Боб Марли]] е исто така од Јамајка. Многу други меѓународно познати артисти се родени во Јамајка вклучувајќи ги [[Мајли Смол]], [[Ли Пери]], [[Питер Тош]], [[Бани Вејлер]], [[Биг Јут]], [[Џими Клиф]], [[Денис Браун]], [[Дезмонд Декер]], [[Берес Хамонд]], [[Бини Мен]], [[Шеги]], [[Грејс Џонс]], [[Шаба Ренкс]], [[Супер Кет]], [[Бују Бантон]], [[Шон Пол]], [[Ај Вејн]], [[Баунти Килер]], и многу други. Бендови и музички групи, кои дојшле од Јамајка се [[Black Uhuru]], [[Third World Bend]], [[Inner Circle]], [[Chalice Reggae Band]], [[Culture (група)|Culture]], [[Fab Five]] и [[Morgan Heritage]]. Музичкиот жанр ''џангл ''се појавил меѓу јамајската лондонска дијаспора. Поради раѓањето на хип-хоп музиката во Њујорк, Њујорк исто така, и должи многу на јамајската заедница во градот. [[Јан Флеминг]], кој живеел во Јамајка, постојано го користел островот како локација за романите на [[Џејмс Бонд]], вклучувајќи ги и ''Live and Let Die'', ''Doctor No'', ''For Your Eyes Only, The Man with the Golden Gun и Octopussy'' и ''The Living Daylights''. Покрај тоа, Џејмс Бонд користи и јамајското скривалиште во филмот „Казино Ројал“. Досега, единствената филмска адаптација на Џејмс Бонд поставена во Јамајка е ''Doctor No''. [[File:Jamaican patties and redstripe.jpg|thumb|right|200px|Јамајски оброк со лут сос.]] [[Х. Г. де Лисер]], новинар и автор (1878-1944), ја искористел својата родна земја, како локација за многу негови романи. Роден во Фалмаут, Де Лисер на млада возраст работел како новинар за весникот [[Jamaica Times]] и во 1920 година започнал со издавање на списанието [[Planter’s Punch]]. Еден од неговите подобро познати романи е „[[Белата вештерка од Розенхал]]“. Тој бил прогласен за почесен претседател на Јамајската прес служба, и во текот на неговата професионална кариера работел за да ја промовира шеќерната индустрија на Јамајка. Американскиот филм „Коктел“, во кој играл [[Том Круз]], е еден од попопуларните филмови што ја опишуваат Јамајка. Погледот на младите деликвенти во Јамајка е претставен во музичкиот криминален филм од 1970-тите, „Потешко тие доаѓаат“, во кој игра [[Џими Клиф]] како фрустриран (и психопатски) реге музичар, кој паѓа во убиствена криминална треска. Друг популарен филм заснован на Јамајка е комедијата од 1993 година ''Cool Runnings'' што е лабаво заснован на вистинска приказна за првиот јамајска санкачка екипа, обидувајќи се да победат на Зимските олимписки игри. [[Ерол Флин]] живеел со неговата трета жена Патрис Вајмор во [[Порт Антонио]] во 1950-тите. Тој бил одговорен за развој на туризмот во таа област, популаризирајќи патувања со сплавови од [[бамбус]] по реките.<ref>Dr. Rebecca Tortello [http://www.jamaica-gleaner.com/pages/history/story0033.html The History of Jamaica – Captivated by Jamaica] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090717100529/http://www.jamaica-gleaner.com/pages/history/story0033.html |date=2009-07-17 }}</ref> Островот е познат по својот стил на готвење со многу лут сос, што е многу популарен стил на готвење во јамајската кујна. Јамајка е исто така дом и на ''Red Stripe'' пивото и јамајското ''Blue Mountain'' кафе. ==Наводи== {{наводи|2}} ==Дополнителни информации== {{refbegin}} * {{Наведена книга|last=Arbell|first=Mordehay|title=The Portuguese Jews of Jamaica|url=http://books.google.com/books?id=-35vXOgop6QC|accessdate=31 August 2011|year=2000|publisher=Canoe Press|isbn=978-976-8125-69-9}} * Ammar, N. From Whence they came. The Jamaica Journal. * {{Наведена книга|last=Chapman|first=Valentine Jackson|title=The marine algae of Jamaica: Myxophyceae and Chlorophyceae|url=http://books.google.com/books?id=uSyxbwAACAAJ|accessdate=31 August 2011|year=1961}}{{Мртва_врска|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Наведена книга|last=Chapman|first=Valentine Jackson|title=The marine Algae of Jamaica: Part II: Phaeophyceae and Rhodophyceae|url=http://books.google.com/books?id=UyHEQQAACAAJ|accessdate=31 August 2011|year=1963}} * Hall, D. Bounties European Immigration with Special Reference of the German Settlement at Seaford Town, Parts 1 and 2. Jamaica Journal, 8, (4), 48–54 and 9 (1), 2–9. * {{Наведена книга|last=Issa|first=Suzanne|title=Mr Jamaica, Abe Issa: a pictorial biography|url=http://books.google.com/books?id=L1cQAAAACAAJ|accessdate=31 August 2011|year=1994|publisher=S. Issa|isbn=978-976-8091-69-7}} * Jacobs, H. P. (2003). Germany in Jamaica. Indian heritage in Jamaica. The Jamaica Journal, 10, (2,3,4), 10–19, * Mullally, R. (2003). "One Love' The Black Irish of Jamaica. The Jamaica Journal, 42, pp.&nbsp;104–116. * Parboosingh, I. S. An Indo-Jamaica beginning in The Jamaica Journal, 18, (3), 2–10, 12. * {{Наведена книга|last=Senior|first=Olive|title=Encyclopedia of Jamaican heritage|url=http://books.google.com/books?id=URx7AAAAMAAJ|accessdate=31 August 2011|year=2003|publisher=Twin Guinep Publishers|isbn=978-976-8007-14-8}} * {{Наведена книга|last1=Sherlock|first1=Philip Manderson|last2=Bennett|first2=Hazel|title=The story of the Jamaican people|url=http://books.google.com/books?id=Weh6AAAAMAAJ|accessdate=31 August 2011|year=1998|publisher=Ian Randle Publishers|isbn=978-1-55876-145-2}} * {{Наведена книга|first=Ian|last=Thomson|title=The dead yard: tales of modern Jamaica|url=http://books.google.com/books?id=hJliXDXchE8C|accessdate=31 August 2011|date=15 June 2009|publisher=Nation Books|isbn=978-0-571-22761-7}} * {{Наведена книга|last=Williams|first=Joseph John|title=Whence the "black Irish" of Jamaica?|url=http://books.google.com/books?id=gyJ7AAAAMAAJ|accessdate=31 August 2011|year=1932|publisher=L. MacVeagh, Dial Press, Inc.}} * The Gleaner. Seaford Town Advertising Feature. August 14, 2003, D7-8, {{refend}} {{Портал|Јамајка}} * [[Кингстон]] * [[Јамајски англиски јазик]] * [[Јамајски креолски јазик]] * [[Средна Америка]] ==Надворешни врски== {{Sister project links}} ; Влада * [http://www.jamaica.gov.jm/ Влада на Јамајка] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090220161140/http://www.jamaica.gov.jm/ |date=2009-02-20 }} * [http://www.royal.gov.uk/MonarchAndCommonwealth/Jamaica/Jamaica.aspx Монарх на Јамајка, официјален портал] * [http://jis.gov.jm/ Биро за информации на Јамајка] * [http://www.cabinet.gov.jm/ Кабинетот на Јамајка] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110429223121/http://www.cabinet.gov.jm/ |date=2011-04-29 }} * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-j/jamaica.html Шеф на држава и кабинет на министри] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081210080622/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-j/jamaica.html |date=2008-12-10 }} ; Општо * {{CIA World Factbook link|jm|Јамајка}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/jamaica.htm Јамајка на UCB] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080607085034/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/jamaica.htm |date=2008-06-07 }} * {{dmoz|Regional/Caribbean/Jamaica}} * {{Wikiatlas|Jamaica}} * {{Wikivoyage|Jamaica}} * {{Wikia|world:Jamaica|Jamaica}} <!--Крај на статија--> <!--Шаблони--> {{Држави и територии во Средна Америка}} <!--Јазични врски--> <!--Категории--> {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Јамајка|*]] [[Категорија:Држави во Северна Америка]] [[Категорија:Карипски земји]] [[Категорија:Поранешни колонии на Шпанија]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1962 година]] [[Категорија:Членки на Комонвелтот]] naqtq3cryjly2lo13vvfivor59p0fwp 0 5351 5582311 5549636 2026-06-25T11:04:33Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582311 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Држава |conventional_long_name = Исламски емират Авганистан |native_name = د افغانستان اسلامي امارت {{small|([[паштунски]])}}<br>Də Afġānistān Islāmī Imārat<br>امارت اسلامی افغانستان {{small|([[дари]])}}<br>Imārat-i Islāmī-yi Afghānistān |common_name = Авганистан |image_flag = Flag of the Taliban.svg |image_coat = Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg |national_motto = {{native name|ar|لَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ مُحَمَّدًا رَسُولُ ٱللَّهِ}}<br>{{small|"[[Шехадет|Нема друг бог освен Алах и Мухамед е Божјиот пратеник]]"}} |englishmotto = |national_anthem = دا د باتورانو کور {{small|([[паштунски]])}}<br>{{small|"Ова е домот на храбрите"}} |image_map = Afghanistan (orthographic projection).svg |map_caption = Местоположбата на '''Авганистан''' (темнозелена) |capital = [[Кабул]] |latd=34 |latm=31 |latNS=N |longd=69 |longm=08 |longEW=E |largest_city = Кабул |official_languages = {{hlist|[[дари]]|[[паштунски јазик|паштунски]]}}<ref name="CIA">{{Наведена мрежна страница|url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html#People|title= Afghanistan|date= 13 декември 2007|work= [[The World Factbook]]|publisher= [[Central Intelligence Agency]]|accessdate= 2008-12-12|archive-date= 2017-09-20|archive-url= https://web.archive.org/web/20170920072213/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html#People|url-status= dead}}</ref> |demonym = авганистанец |government_type = [[Унитарна држава|унитарен]] [[Теократија|теократски]] исламски [[емират]] |leader_title1 = [[Водач на Исламскиот емират Авганистан|Водач]] |leader_name1 = [[Хибатула Ахунџада]] |leader_title2 = [[Премиер на Авганистан|Премиер]] |leader_name2 = [[Хасан Ахунд]] |leader_title3 = Главен судија |leader_name3 = [[Абдул Хаким Ишакзаи]] |legislature = Водечки совет |sovereignty_type = [[Историја на Авганистан|Основање]] |established_event1 = [[Дуранска Империја|Прва авганистанска држава]]<ref>''"Afghanistan"'', [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html#Intro CIA – The World Factbook 2007] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170920072213/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html#Intro |date=2017-09-20 }}</ref> |established_date1 = октомври 1747 |established_event2 = [[Договор од Равалпинди|Независност]] од Обединетото Кралство |established_date2 = 19 август 1919 |established_event3 = Кралство |established_date3 = 9 јуни 1926 |established_event4 = Република |established_date4 = 17 јули 1973 |established_event5 = Демократска Република |established_date5 = 27—28 април 1978 |established_event6 = Исламска држава |established_date6 = 28 април 1992 |established_event7 = Исламски емират |established_date7 = 7 септември 1996 |established_event8 = Исламска Република |established_date8 = 26 јануари 2004 |established_event9 = Обнова на исламскиот емират |established_date9 = 15 август 2021 |area_rank = 40. |area_km2 = 652867 |area_sq_mi = 252073 |percent_water = 0 |population_estimate = 40,218,234 |population_estimate_rank = 37. |population_estimate_year = 2021 |population_census = 31,889,923 |population_census_year = 2007 |population_density_km2 = 48.08 |population_density_sq_mi = 124.5 |population_density_rank = 174. |GDP_PPP = $72.911 милијарди<ref name="autogenerated1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=62&pr.y=10|title=Report for Selected Countries and Subjects<!-- Bot generated title -->}}</ref> |GDP_PPP_rank = 96. |GDP_PPP_year = 2018 |GDP_PPP_per_capita = $2,024<ref name="autogenerated1" /> |GDP_PPP_per_capita_rank = 169. |GDP_nominal = $21.657 милијарди<ref name="autogenerated1" /> |GDP_nominal_rank = 111. |GDP_nominal_year = 2018 |GDP_nominal_per_capita = $493<ref name="autogenerated1" /> |GDP_nominal_per_capita_rank = 177. |Gini = |Gini_ref = |Gini_rank = |Gini_year = |HDI_year = 2019 |HDI = 0.511 |HDI_change = increase |HDI_rank = 169. |HDI_ref = <ref name="HDI">{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf |title=2015 Human Development Report |date=14 December 2015 |accessdate=14 December 2015 |publisher=United Nations Development Programme | page=18}}</ref> |currency = [[Авганистански авгани|Авгани]] |currency_code = AFN |time_zone = SH |utc_offset = +4:30 |date_format = |drives_on = десно |cctld = [[.af]] |iso3166code = AF |calling_code = +93 }} '''Авганистан''', официјално '''Исламски емират Авганистан''' — земја [[Континентална држава|без излез на море]] која се наоѓа на раскрсницата меѓу [[Средна Азија|Средна]] и [[Јужна Азија]]. Се граничи со [[Пакистан]] на исток и југ, со [[Иран]] на запад, со [[Туркменистан]] и [[Узбекистан]] на север и со [[Таџикистан]] и [[Кина]] на североисток. Зафаќа површина од 652.864 км². Авганистан е претежно планинска земја, со рамнини на север и југозапад, кои се разделени со планинскиот венец [[Хиндукуш]]. [[Кабул]] е најголемиот град во земјата и е нејзин главен град. Населението на Авганистан брои 40,2 милиони (2021), и е составено од различни [[Етничка група|етнички групи]], главно [[Паштуни]] и [[Таџици]], како и Хазари, [[Узбеци]] и други. Луѓето живееле во денешен Авганистан пред најмалку 50.000 години. Населениот живот се појавил во регионот пред 9.000 години, постепено еволуирајќи во [[Индска цивилизација|индската цивилизација]].<ref name="Combined-2">''h offere''</ref> Индоариските народи мигрирале низ Бактрија, областа Маргијана во Гандара, проследени со подемот на јазката култура во [[Железно време|железното време]] (околу 1500–1100 година п.н.е.),<ref>''a ga''</ref> која е тесно поврзана со културата прикажана во [[Авеста]], антички религиозни текстови на [[Зороастризам|зороастризмот]].<ref>''ant''</ref> Регионот, тогаш познат како '''Аријана''', паднал во рацете на [[Ахеменидско Царство|Ахеменидското Царство]] во [[6 век п.н.е.]], кога биле освоени областите источно до реката [[Инд]]. [[Александар III Македонски|Александар Македонски]] го нападнал регионот во [[4 век п.н.е.]], се оженил со [[Роксана]] во [[Бактрија]] пред неговиот поход во долината Кабул, каде се соочил со отпор од племињата ''Асвака''. [[Грчко-бактриско кралство|Грчко-бактриското кралство]] станало источен крај на [[Хеленистички период|хеленистичкиот свет]]. Откако регионот бил освоен од [[Мауриско Царство|Мауриското Царство]], биле распространети [[Будизам|будизмот]] и [[Хиндуизам|хиндуизмот]], кои останале во регионот со векови. [[Кушанско Царство|Кушанскиот]] цар [[Канишка]], кој владеел од неговите престолнини Капичи и Пурушапура, одиграл важна улога во ширењето на будизмот од [[Махајана]] во [[Кина]] и [[Средна Азија]]. Разни други будистички и хиндуистички династии исто така владееле со регионот. [[Муслимани]]те го донеле [[ислам во Авганистан|исламот]] во средината на [[7 век]], додека целосната [[исламизација]] била постигната помеѓу 9 и 12 век под [[Сафариди]]те, [[Саманиди]]те, [[Газнавиди]]те и [[Гуриди]]те. Делови од регионот подоцна биле под власта на царствата на Калџите, [[Тимуриди]]те, Лодите, Суртите, [[Могулско Царство|Могулите]] и [[Сафавиди]]те.<ref>''sist''</ref> Политичката историја на Авганистан започнала со [[династија Хотак|династијата Хотак]], чиј основач [[Мирвајс Хотак]] го прогласил јужен Авганистан за независен во [[1709]] година. Во [[1747]] година, [[Ахмад-шах Дурани]] го основал [[Дуранско Царство|Дуранското Царство]] со главен град [[Кандахар]]. Во [[1776]] година, главниот град на Дурани бил преместен во [[Кабул]], додека [[Пешавар]] станал зимска престолнина;<ref name="cap1">''ce b''</ref> последниот бил изгубен од Сиките во [[1823]] година .Кон крајот на [[19 век]], Авганистан станала тампон-држава во „[[Големата игра]]“ помеѓу [[Британска Индија]] и [[Руското Царство]].<ref>''ine''</ref><ref>''ectu''</ref> Во [[Прва англо-авганистанска војна|Првата англо-авганистанска војна]], [[Британска источноиндиска команија|Британската источноиндиска команија]] за кратко ја презела контролата над Авганистан, но по [[Трета англо-авганистанска војна|Третата англо-авганистанска војна]] во [[1919]] година земјата била ослободена од странско влијание, и на крајот станала [[монархија]] под раководство на [[Аманула-кан]], до скоро 50 години подоцна кога [[Захир-шах]] бил соборен и била воспоставена [[република]]. Во [[1978]] година, по вториот удар, Авганистан прво станал [[Социјализам|социјалистичка држава]], а потоа и советски протекторат, евоцирајќи ја [[Советска војна во Авганистан|Советско-авганистанската војна]] во осумдесеттите години против бунтовниците [[муџахедини]]. До [[1996]] година, поголемиот дел од земјата бил окупиран од исламските фундаменталисти, познати како [[Талибанци]], кои владееле како тоталитарен режим повеќе од пет години. Тие биле отстранети од власта по [[Авганистанска војна|американската инвазија во 2001 година]], но сепак контролирале значителен дел од земјата. Тековната [[Авганистанска војна|војна]] меѓу владата и талибанците придонела за продолжување на проблематичното досие во Авганистан за [[Човекови права во Авганистан|човекови права]], вклучувајќи компликации на [[Права на жените|правата на жените]], со бројни злоупотреби извршени од двете страни, како што е убиство на цивили. По [[Талибанска офанзива (2021)|талибанската офанзива во 2021 година]], кога [[талибанци]]те ја презедоа власта во земјата, Авганистан е управувана од [[Унитарна држава|унитарна]] [[Автократија|автократска]] исламска привремена влада. Авганистан има високо ниво на [[тероризам]], [[сиромаштија]], неисхранетост кај децата и [[корупција]]. Таа е членка на [[Обединетите нации]], [[Организација за исламска соработка|Организацијата за исламска соработка]], [[Јужноазиска асоцијација за регионална соработка|Јужноазиската асоцијација за регионална соработка]], [[Г-77|Групата 77]], [[Организација за економска соработка и развој|Организацијата за економска соработка]] и [[Движење на неврзаните|Движењето на неврзаните]]. [[Економија на Авганистан|Економијата на Авганистан]] е 96-та по големина во светот, со бруто домашен производ (БДП) од 72,9 американски долари&nbsp;милијарди со [[Паритет на куповна моќ|паритет]] на [[Паритет на куповна моќ|куповната моќ]]. Земјата се рангира на многу полошо место во однос на БДП по глава на жител (ПКМ), рангирајќи се на 169-то место од 186 земји заклучно со 2018 година. == Етимологија == Коренското име „''Авган''“, според некои научници, потекнува од името на ''Aśvaka'', антички жители на областа [[Хиндукуш]]<ref>''"Името Авганистан е очигледно изведено од Асвакан, Асакенои на Аријан... "'' (Megasthenes and Arrian, p 180. See also: Alexander's Invasion of India, p 38; J.W. McCrindle).</ref><ref>''"Дури и името Авганистан е Ариевско потекло од Асвакајана, важен клан на Асвака или коњаници кои сигурно ја добиле оваа титула од нивното ракување со прославени раси на коњи"'' (See: Imprints of Indian Thought and Culture abroad, p 124, Vivekananda Kendra Prakashan).</ref><ref>cf: ''"Нивното име (авганистански) значи „кавалер“ што потекнува од коњот „Асва“ или „Асвака“ и покажува дека нивната земја мора да била забележана во античко време, бидејќи е во денешно време, за нејзината супериорна раса на коњи. Асвака BILO важно племе населено северно до реката Кабул, кое голем но неефикасен отпор против Александар"''(Ref: Scottish Geographical Magazine, 1999, p 275, Royal Scottish Geographical Society).</ref><ref>''"Авганистанците се Асакани од [[Грците]]; овој збор е [[санскрит]] [[Ашвака]] што значи „коњаници"'' (Ref: Sva, 1915, p 113, Christopher Molesworth Birdwood).</ref><ref>Cf: ''"Името го претставува Асвака во смисла на „кавалер“ и ова се појавува едвај изменето во Асакани или Асакени од историчарите на експедицијата на [[Александар Велики|Александар]]" '' (Hobson-Jobson: A Glossary of Colloquial [[Anglo-Indian]] words and phrases, and of kindred terms, etymological..by Henry Yule, AD Burnell).</ref> Името „''Авганистан''“ (''Afghānistān'')<ref>{{Наведена книга|title=Source Book for Linguistics|last=William Cowan, Jaromira Rakušan.|publisher=John Benjamins Publishing|year=1998}} Кован, Вилијам и Јашомира Ракушан. Књига извора за лингвистику. 3. едиција. Џон Бенџаминс, 1998.</ref> значи „''Земјата на Авганистан''“, {{Sfn|Бантинг|2003}} што потекнува од етнонимот Авганистанец. Историски гледано, ова име се однесувало на [[Паштуни]]те, кои претставуваат најголема етничка група во Авганистан. Ова име се појавува и како „''Абган''“ во [[3 век]] од нашата ера во времето на [[Сасанидско Царство|Сасанидите]],<ref name="Britannica-Abgan">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan/129450/History?anchor=ref261360|title=Историја Авганистана|publisher=Енциклопедија Британика|accessdate=22 ноември 2010}}</ref> и „''Авагана''“ во [[6 век]] од нашата ера од страна на индискиот астроном Варахамихир. Луѓето наречени со ова име се споменуваат неколку пати во географска книга од [[10 век]].<ref name="Vogelsang">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=9kfJ6MlMsJQC&lpg=PP1&pg=PA18#v=onepage&q&f=false|title=Авганистанци|last=Вогелсганг|first=Виљем|publisher=Вајли-Блаквел|year=2002|isbn=978-0-631-19841-3|pages=382}}</ref> [[Податотека:Afghan_royal_soldiers_of_the_Durrani_Empire.jpg|мини|397x397пкс| Името „Авганистан“ напишано на оваа литографија од 1847 година. година, Џејмс Ратреј.]] Во [[11 век]], [[ел-Бируни]] зборувал за нив како различни племиња кои живеат на западната планинска граница на реката [[Инд]], што би требало да значи - ''на работ на Сулејман планина''.<ref name="EofI">{{наведена енциклопедија|last=Моргенстијерн|first=Џ.|title=Авган|encyclopedia=Енциклопедија ислама|edition=CD-ROM v. 1.0|publisher=Кониклијке Брил НВ|year=1999}}</ref> [[Ибн Батута]], познат марокански научник кој ја посетил оваа област во [[1333]] година напишал: {{quote|Патувавме за Кабул, некогаш голем град, а сега село населено со персиско племе, наречено Авганистанци. Тие имаат планини и клисури, поседи со голема сила и претежно се разбојници на патишта. Нивната главна планина е планината Сулејман.}} Истакнат персиски научник од [[16 век]] дава многу објаснувања за Авганистанците. На пример, тој пишува: {{quote|Мажите од Кабул и Хилџиите, исто така, отидоа дома; и кога и да беа испрашувани за муслиманите на планините Кохистан за ситуацијата таму, тие ќе речеа: „не го нарекувајте Кохистан, туку Авганистан; таму нема никој освен Авганистанци.“ Затоа, јасно е дека ова е причината зошто овие луѓе ја нарекуваат својата земја Авганистан на нивниот јазик и самите се нарекуваат Авганистанци.}} Широко е прифатено дека поимите „''Паштун''“ и „''Авганистанец''“ се [[синоним]]ни.<ref name="Afghan">{{наведена енциклопедија}}</ref> Во списите на поетот од [[17 век]], Кушал Кан Катака, вели: {{quote|Извлечете ги мечевите и исечете ги чисто, секој што вели дека Паштун и Авганистанец не се исти! Арапите го знаат тоа, а исто така и Римјаните: Авганистанците се Паштуни, Паштуните се Авганистанци!<ref>{{наведена книга|author=Ḫwušḥāl Ḫān.; Cuthbert E Biddulph|title=Afghan Poetry of the Seventeenth Century is a selection of Khatak's poems|year=1890|place=London|publisher=Kegan Paul Trench, Trübner}} Дел од песната „Страста на Авганистан“ од Кушала Превод на англиски: К. Бидулф во книгата „Авганистанска поезија на 17 век: Избори на песни од Кушал Кан Катака'', Лондон, 1890.</ref>}} Последниот дел од името, „-''стан''“ е персиски додаток што значи место. Името „Авганистан“ е опишано од могулскиот цар од [[16 век]], Бабур, во своите мемоари (Бабурни), како и персискиот научник Фиришта и наследниците на Бабур, а се однесувале на традиционалните етнички паштунски територии помеѓу планините [[Хиндукуш]] и реката [[Инд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://persian.packhum.org/persian//pf?file=03501051&ct=92|title=Догађаји године 910.|last=Бабур|year=1525|work=Бабурови мемоари|publisher=Пакард Хуманитарни институт|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114042010/http://persian.packhum.org/persian//pf?file=03501051&ct=92#|archive-date=14 ноември 2012|accessdate=22 август 2010}}</ref> На почетокот на [[19 век]], авганистанските политичари одлучиле да го прифатат името „Авганистан“ за целата област, откако англискиот превод на терминот се појавил во разни договори со каџариска [[Персија]] и [[Британска Индија]].<ref>{{Наведено списание|last=Ellsworth Huntington|year=1907|title=The Anglo-Russian Agreement as to Tibet, Afghanistan, and Persia|journal=Bulletin of the American Geographical Society|volume=39|pages=653-658}} E. Хантингтон, ''"Англо-руски договор за Тибет, Авганистан и Персија"'', Билтен на Американската географска асоцијација, том 39, бр. 11 (1907).</ref> Во 1857 година, во рецензијата за книгата на Ј. В. Кеј „Авганистанската војна“, [[Фридрих Енгелс]] го опишува Авганистан како: {{quote|една огромна земја во Азија ... помеѓу Персија и Индија, а во другата насока помеѓу Хиндукуш и [[Индиски Океан|Индискиот Океан]]. Некогаш ги имал персиските провинции [[Голем Корасан|Хорасан]] и [[Кохистан]], како и [[Херат]], [[Балучистан]], [[Кашмир]], [[Синд]] и добар дел од [[Пенџаб]] а ... Нејзините најважни градови се [[Кабул]], главниот град, [[Газни]], [[Пешавар]] и [[Кандахар]].}} Кралството Авганистан некогаш било наречено Дуранско Кралство (кралство Кабул), како што споменал британскиот државник и историчар Монтстуарт Елфинстон.<ref>{{Наведена книга|title=An account of the kingdom of Caubul, and its Dependencies in Persia, Tartary, and India|last=Mountstuart Elphinstone|publisher=Longman, Hurst, Rees, Orme, and Brown|year=1815}} Монстјуарт Елфинстон., ''"Кралството Кабул и неговите вазали во Персија и Индија"'', 1815; издавач: Лонгман, Хурст, Рис, Орме и Браун.</ref> Меѓународниот суверенитет бил официјално признат во Авганистан по потпишувањето на англо-авганистанскиот договор од [[1919]] година. години.<ref>{{Наведена книга|title=Afghanistan: The War of Independence, 1919|last=Ali, Mohammed.|year=1960|location=Kabul}} M. Али, ''"Авганистан: Војна за независност, 1919"'', 1960.</ref> [[Податотека:AsokaKandahar.jpg|лево|мини|210x210пкс|Двојазичен (грчки и арамејски) указ на царот Ашока од 3 век н.е. откриен во јужниот дел на Кандахар.]] [[Податотека:BamyanBuddha_Smaller_1.jpg|лево|мини|298x298пкс| Еден од двајцата Буди од Бамијан; Будизмот бил широко распространет во регионот пред исламските освојувања.]] Археолошките истражувања на праисториските места спроведени од страна на Луис Дупри и други укажуваат на тоа дека луѓето живееле на територијата на денешен Авганистан пред најмалку 50.000 години и дека тогашните земјоделски заедници се едни од најстарите во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://encarta.msn.com/text_761569370___42/Afghanistan.html|title=Авганистан – Џон Форд Шродер, Универзитет Небраске|publisher=Webcitation.org|accessdate=19 мај 2012|archive-date=2009-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20091031052339/http://encarta.msn.com/text_761569370___42/Afghanistan.html|url-status=dead}}</ref><ref>Ненси Хеч Дупри (1973): Историјски водич кроз Авганистан, глава 3.</ref> Бидејќи е местото на најраните историски настани, многумина веруваат дека Авганистан може да се спореди со [[Древен Египет|Египет]] според историската вредност на неговите археолошки места.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1881896-1,00.html|title=Авганистан: Право благо за археологе|date=26 февруари 2009|work=Time Magazine|access-date=13 јули 2011|archive-date=2013-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20130726153721/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1881896-1,00.html|url-status=dead}}</ref> Оваа земја се наоѓа на единствена локација каде што разни цивилизации стапиле во контакт едни со други и каде имало чести борби. Со векови земјата била дом на разни народи, вклучително и на античките ирански народи, кои играле доминантна улога во создавањето на индоиранските јазици во регионот. == Историја == Во неколку наврати, овој регион бил дел од големите царства, меѓу кои најпознати се [[Ахеменидско Царство|Ахаменидкото]], [[Селевкидско Царство|Селевкидското]] и [[Мауриско Царство|Мауриското Царство]], потоа [[Сасанидско Царство|Сасанидското Царство]] и Исламскиот Калифат. Многу царства застанале на нозе во областа на денешен Авганистан, како што се [[Грчко-бактриско кралство|Грчко-бактриското кралство]], [[Кушанско Царство|Кушанското Царство]], кабулските шахови, Белите Хуни, [[Сафариди]]те, [[Саманиди]]те, [[Газнавиди]]те, [[Гориди]]те, [[Хилџии]]те, [[Картиди]]те, [[Тимуриди]]те, [[Могулско Царство|Могулите]], потоа [[Хотаки]]те и [[Дурани]]те, кои подоца ја основале современата држава Авганистан. === Преисламски период=== Археолошките истражувања спроведени во текот на [[XX век]] сугерираат дека географската област на Авганистан е тесно поврзана со културата и трговијата со соседите на исток, запад и север. Артефакти типични за [[Старо камено време|палеолитот]], [[Средно камено време|мезолитот]], [[Младо камено време|неолитот]], [[Бронзено време|бронзеното]] и [[Железно време|железното време]] се пронајдени во Авганистан.<ref>Library of Congress Country Studies on Afghanistan, https://web.archive.org/web/20130726032715/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0002) Pre-Islamic Period, Крег Бакстер (1997).</ref> Се верува дека урбаната цивилизација се појавила уште во 3000 година. п.н.е. а раната форма на градот Мунигака (во близина на Кандахар, на југот на земјата) може да била испакната цивилизациска колонија од долината Инд. [[Податотека:Afghan_history_from_2008-2011.jpg|мини|200x200пкс| Учество во НАТО.]] По [[20 век п.н.е.|2000. п. н е.]], последователни бранови на полуномадски народи од [[Средна Азија]] се преселиле во јужен Авганистан, вклучително и голем број индоевропски говорници. Овие племиња подоцна мигрирале на југ, во [[Индија]], западно од денешен [[Иран]] и во [[Европа]] мигрирале преку областа северно од [[Касписко Езеро|Каспиското Море]]. {{Sfn|Bryant|2001}} Овој регион бил целосно наречен [[Аријана]].<ref>{{Наведена книга|title=Afghanistan ( Ancient Aryana) Brief Review Of The Political And Cultural History And The Modern Development Of The Country|last=A. Rahman|publisher=Afghan Information Bureau|year=1950|editor-last=Foreword Pazhwak}} Авганистан: древна Аријана (1950), Information Bureau. pp. 3.</ref><ref>М. Вицел, "''Vīdẽvdaδ листу је веома вероватно склопио неко ко је Авганистан и земљу која га окружује домовином свих индоиранаца, то јест, свих источних Иранаца, са Аријаном као њиховим центром.''" pp. 48, ''"Домовина Аријанаца"'', Фестшрифт Ј. Нартен = Münchener Studien zur Sprachwissenschaft, Beihefte NF 19, Dettelbach: J.H. Röll 2000, 283–338. објављено и на интернету, на Harvard University, ([http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/AryanHome.pdf LINK])</ref> Старата религија на [[Зороастризам|зороастризмот]] се верува дека потекнува од денешен Авганистан меѓу 1800 и [[800 п.н.е.|800 година]] п.н.е. и исто така се верува дека нејзиниот основач [[Заратустра]] живеел и умрел во Балх.<ref name="LOC">Library of Congress Country Studies on Afghanistan, [https://web.archive.org/web/20230625001008/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd%2Fcstdy%3A%40field%28DOCID%20af0003%29 Владавина Ахаменида, око 550-331. п.н.е.]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ancienthistory.about.com/library/bl/bl_afghanachaemenid.htm|title=„Авганистан: владавина Ахеменидске династије“, Ancient Classical History|date=13 април 2012|publisher=Ancienthistory.about.com|accessdate=19 мај 2012|archive-date=2013-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234134/http://ancienthistory.about.com/library/bl/bl_afghanachaemenid.htm|url-status=dead}}</ref> Античките источноирански јазици најверојатно се зборувале во Авганистан во времето на зороастризмот. До средината на 6 век п.н.е., Ахеменидските Персијци ги собориле Медијците и ги додале териториите Арахозија, Арија и Бактрија кон територијата на Авганистан. На натписот на споменикот на кралот [[Дариј I|Дариј I се]] спомнува долината Кабул на списокот со 29 земји што ги освоил. [[Александар III Македонски|Александар Велики]] и неговата војска пристигнала во Авганистан во [[330 п.н.е.|330 година.]] п.н.е., откако го победила [[Дариј III]] една година порано во [[Битка кај Гавгамела|Битката кај]] Гавгамела.<ref name="LOC"/> По краткото окупирање на Александар, владетелите на [[Селевкидско Царство|Селевкидското Царство]] [[Селевкидско Царство|ја]] контролирале областа до [[305 п.н.е.|305 година]]<nowiki/>п.н.е., кога му предале голем дел на индиското [[Мауриско Царство]], како дел од договорот за сојуз. {{Quote|Александар ги зеде од Аријците и ги основа своите населби, но [[Селевк I Никатор]] ги предаде на Маурија како услов за брак и добивање на 500 слонови.<ref>{{cite web|url=http://www.aisk.org/aisk/NHDAHGTK05.php | title = Историјски водич о Кабулу – Име |author=Ненси Хеч Дупри / Ахмед Али Кухзад | publisher = American International School of Kabul |year=1972 | accessdate=18 септември 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100830031416/http://www.aisk.org/aisk/NHDAHGTK05.php | archivedate=30 август 2010 |url-status=dead }}</ref>|[[Страбон]]|64 п.н.е.– 24}} [[Мауриско Царство|Мауриското Царство]]<nowiki/>го донело [[Будизам|будизмот]] од [[Индија]] и ги контролирало областите јужно од [[Хиндукуш]] до околу [[185 п.н.е.|185 година]] п.н.е. кога тие биле соборени. Нивниот пад започнал 60 години по владеењето на Ашока, што довело до хеленистички освојувања на регионот од страна на [[Грчко-бактриско кралство|Грчко-бактриското кралство]]. Голем дел од овие региони се одделилеод Грчко-бактриското кралство и станале дел од [[Грчко-индиско кралство|Грчко-индиското кралство]]. Индо-Грците биле поразени и протерани од Индо-Скитите кон крајот на 2 век п.н.е. Во текот на [[1 век п.н.е.]], [[Партско Царство|Партското Царство]] ја освоило оваа област, но потоа паднало под вазалство на [[Индо-Партско Царство|Индо-Партското Царство]]. Од средината до крајот на 1 век н.е., [[Кушанско Царство|Кушанското Царство]], сместено во современ Авганистан, станало заштитник на будистичката култура. Кушитите биле поразени од [[Сасанидско Царство|Сасанидите]] во 3 век на новата ера. Иако различни владетели кои се нарекувале [[Кушити]] (попознати како Индо-Сасаниди) владееле со овој регион, се смета дека тие биле подредени на Сасанидите. Кушитите биле наследени од кидаридските Хуни кои пак биле наследени од краткотрајниот, но моќен Хефталит. Хефталитите го поразиле [[Хозрој Ануширван]] во 557 г. Сепак, во 6 век, наследниците на Кушитите и на Хефталитите формирале мала династија во Кабул, наречена „''Шахови на Кабул''“. === Исламизација и инвазија на Монголците=== [[Податотека:Herat_Masjidi_Jami_courtyard.jpg|лево|мини|200x200пкс|Изградена за време на Гуридите, Хератската џамија е една од најстарите џамии во Авганистан.]] [[Податотека:Persia_1814.jpg|десно|мини|270x270пкс|Поделбата на Персија и Авганистан за време на Големата игра]] Во периодот помеѓу 4 и 19 век, северозападниот дел на современ Авганистан се сметал за целина што го носел регионалното име [[Хорасан]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/316850/Khorasan|title=Хорасан|date=|publisher=Encyclopædia Britannica Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20101003132000/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/316850/Khorasan|archive-date=3 октомври 2010 <!--DASHBot-->|accessdate=21 октомври 2010}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=cJQ3AAAAIAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|title=Енциклопедија ислама|publisher=Brill|year=2009|pages=55|chapter=Хорасан|quote=Во пред-исламското и раното исламско време, терминот „Хорасан“ честопати имал многу широка ознака, опфаќајќи делови кои денес припаѓаат на Средна Азија и Авганистан.}}</ref> Две од четирите престолнини на Хорасан: Херат и Балк денеска се наоѓаат Авганистан, додека Кандахар, Забул, Газна и Авганистан ја формирале границата меѓу Хорасан и [[Хиндустан]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zKqn_CWTxYEC&lpg=PP1&pg=PA180#v=onepage&q&f=false|title=Патувања во Азија и Африка, 1325–1354|last=Ибн Батутуа|publisher=Routledge|year=2004|isbn=978-0-415-34473-9|edition=reprint, illustrated|pages=416}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201016&ct=199|title=200: Превод Увода Фириштове историје // Историја Индије|last=Фиришта, Мухамед Касим Хинду Шах|year=1560|work=Сер Х. М. Елиот|publisher=Packard Humanities Institute|location=London|pages=8|archive-url=https://web.archive.org/web/20130726121158/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201016&ct=199|archive-date=26 јули 2013|accessdate=22 август 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://persian.packhum.org/persian//pf?file=03501051&ct=91|title=Догађаји 910. године (p.4)|last=Захир Уд-Дин Мухамед Бабур|year=1525|work=Бабурнама|publisher=Packard Humanities Institute|archive-url=https://www.webcitation.org/6AVK0359k?url=http://persian.packhum.org/persian//pf?file=03501051&ct=91|archive-date=7 септември 2012|accessdate=22 август 2010}}</ref> [[Податотека:The_Surrender_of_Kandahar.jpg|лево|мини|276x276пкс| Минијатура од Падшахнама која го прикажува предавањето на гарнизонот Кандахар од династијата Сафавиди во 1638 година на Могулите, кои подоцна ги зазеле Сафавидите во 1649 година.]] Арапските муслимани го донеле исламот до Херат и Заран во 642 година и започнале со негово ширење на исток; некои жители што стапиле во контакт со исламот го прифатиле, додека други се побуниле.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201012&ct=98|title=А.—Индиски краљеви Кабула|year=1867–1877|work=Сер Х. М. Елиот|publisher=Packard Humanities Institute|location=London|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408220905/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201012&ct=98#|archive-date=8 април 2014|accessdate=18 септември 2010}}</ref> Луѓето во Авганистан верувале во повеќе богови и биле припадници на повеќе религии како [[зороастризам]], [[будизам]], [[хиндуизам]], [[христијанство]], [[јудаизам]] итн..<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://persian.packhum.org/persian/pf?file=16301012&ct=16|title=Географски део NUZHAT-AL-QULU-а|last=Казвински|first=Хамдулах Муставфи|year=1340|work=Превео Ги леСтранж|publisher=[[Packard Humanities Institute]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130726144951/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=16301012&ct=16#|archive-date=26 јули 2013|accessdate=19 август 2011}}</ref> Зунбили и шаховите од Кабул биле поразени во [[870]] година од сафаридските муслимани. Подоцна, Саманидите го прошириле своето исламско влијание јужно кон [[Хиндукуш]]. Се вели дека муслиманите и немуслиманите продолжиле да живеат рамо до рамо во [[Кабул]] пред Газнавидите да дојдат на власт. {{quote|Кабул има замок познат по својата сила, достапен само на еден начин. Во него има муслимани, но е град во кој живеат и атеисти од Индија.<ref>{{cite web|url=http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201012&ct=100| title = А.—Индиски краљеви Кабула (с.3)| work = Сер Х. М. Елиот| publisher = [[Packard Humanities Institute]]| location = London| year=1867–1877| accessdate=18 септември 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20130726133107/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201012&ct=100| archive-date=26 јули 2013|url-status=dead}}</ref>|Естахри|921 година}} Авганистан станал еден од главните центри на муслиманскиот свет во времето на „''исламската златно доба''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iranchamber.com/history/ghaznavids/ghaznavids.php|title=Династија Газнавида, Историја Ирана, Iran Chamber Society|publisher=Iranchamber.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20101124185258/http://iranchamber.com/history/ghaznavids/ghaznavids.php|archive-date=24 ноември 2010 <!--DASHBot-->|accessdate=14 ноември 2010}}</ref> До [[11 век]], султанот Махмуд конечно ги исламизирал сите преостанати немуслимански области, освен Кафиристан. Газнавидите биле наследени од династијата [[Гуриди]], која само го проширила и зацврстила веќе постоечкото царство. Во 1219 година, [[Џингис Хан]] и неговата монголска војска ја освоиле оваа област. Неговите сили наводно ги срушиле хорасанските градови Херат и Балк, како и Бамијан. [[Податотека:SHAHR-I-ZOHAK_-_AFGHANISTAN.jpg|десно|мини|200x200пкс| Шахре Зохак (Црвениот град), кој бил уништен од Џингис Кан во 1222 година.]] Уништувањето предизвикано од [[Монголци]]те ги испразнило поголемите градови и принудило многу мештани да се вратат во руралното аграрно општество.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usatoday.com/news/world/2009-02-17-afghanistan-forces_N.htm|title=Обамин рат: Распоређивање 17.000 подиже улог у Авганистану|last=Пејџ|first=Сузан|authorlink=Сузан Пејџ|date=18 февруари 2009|publisher=Usatoday.com|accessdate=19 мај 2012}}</ref> Монголското владеење продолжило со [[Илканат]]от на северозапад, додека династијата Кхили од племето во Авганистан владеело јужно од [[Хиндукуш]], сè до инвазијата на [[Тамерлан|Тимур]] во [[1370]] година кога ја основал династијата на [[Тимуриди]]те.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/eb/article-9072546/Timurid-Dynasty|title=Династија Тимурида|publisher=Britannica.com|accessdate=19 мај 2012}}</ref> За време на владеењето на Газнавидите, Гуридте и Тимуридите, Авганистан произведе многу убави исламски архитектонски споменици, како и бројни научни и книжевни дела. [[Бабур]], кој е потомок и на Тимур и на [[Џингис Кан]], дошол од Фергана и го презедел [[Кабул]] од династијата Архун и оттаму започнал да ја презема контролата врз централните и источните региони на Авганистан. Тој останал во Кабул до 1526 година, кога неговата војска го нападнала [[Султанат Делхи|Султанатот Делхи]], за да ја замени династијата Лоди со [[Могулско Царство|Могулското Царство]]. Од 16-ти до почетокот на 18-ти. век, Авганистан бил дел од три регионални кралства: Бухарско ханство на север, шиитската династија на Сафавидите на запад, а преостанатата голема територија припаѓала на [[Могулско Царство|Могулското Царство]]. === Династија Хотаки и Дуранското Царство === [[Мирвајс Хотак]], сметан за авганистанскиот [[Џорџ Вашингтон]],<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=fbXmk-EauHIC&lpg=PP1&pg=PA8#v=onepage&q&f=false|title=Авганистан|last=Отфиноски|first=Стивен|publisher=Infobase Publishing|year=2004|isbn=978-0-8160-5056-7|location=|pages=8,130}}</ref> бил успешен во бунтот што го покренал против персиските Сафавиди во 1709 година. Тој го соборил и погубил Џурџис Кан, со што се обезбедила независност на Авганистан. До 1713 година, Мирвајс победил две големи персиски војски, едната предводена од Кушрав Кан, братучед на Џурџис Кан, а другата од Рустан-кан. Армиите биле испратени од Султан Хусеин, Шахот од [[Исфахан]], да ја повратат контролата над [[Кандахар]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://persian.packhum.org/persian/main?url=pf%3Ffile%3D90001014%26ct%3D29|title=Литературна историја на Персија, издание 4: Модерно време (1500—1924), Поглавје IV. Скица за историјата на Персија во последните два века(1722—1922)|last=Браун|first=Едвард Г.|publisher=Packard Humanities Institute|archive-url=https://web.archive.org/web/20130726142425/http://persian.packhum.org/persian/main?url=pf%3Ffile%3D90001014%26ct%3D29#|archive-date=26 јули 2013|accessdate=9 септември 2010}}</ref> Мирвајс Хотак починал од природна смрт во [[1715]] година, а го наследил неговиот брат Абдул Азиз Хотаки, кој бил убиен од Мирвајс, син на Махмуд Хотаки, и со тоа ја предал државата. Во [[1722]] година, Махмуд ја предводел авганистанската армија кон [[Исфахан]], главниот град на [[Персија]]. Тој го уништил градот по Битката кај Гулнабад и се прогласил за цар на Персија. Персијците не биле лојални на авганистанските владетели и по масакрот врз илјадници научници, верски благородници и членови на семејството Сафавиди, династијата Хотаки била протерана од [[Персија]] по Битката кај Дамган во 1729 година. години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/place/Afghanistan/The-first-Muslim-dynasties#ref306636|title=Хотакији|work=Encyclopædia Britannica Online|accessdate=9 септември 2010}}</ref> [[Податотека:Portrait_miniature_of_Ahmad_Shah_Durrani.jpg|лево|мини|270x270пкс|Ахмед-шах Дурани]] Во 1738 година, Надер-шах, заедно со неговите афшаридски сили, го освоиле Кандахар од Хусеин Хотаки, кога бил ослободен шеснаесетгодишниот Ахмад-шах Дурани и станал командант на четири илјади Авганистанци на Надер-шах.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan/21396/The-Durrani-dynasty?anchor=ref306642|title=Династија Дурани|work=Encyclopædia Britannica Online|accessdate=1 септември 2010}}</ref> Неговите сили марширале од Кандахар кон [[Индија]] со цел да го покорат; минувајќи низ Газни, [[Кабул]], Пешавар и [[Лахор]]е, а потоа по Битката кај Карнал успеале да го освојат, ограбувајќи го [[Делхи]]. Надер-шах и неговата војска го напуштиле Делхи, но со себе зеле големо богатство, кое се состоело од дијаманти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iranchamber.com/history/afsharids/afsharids.php|title=Историја Ирана: Династија Афшарида (Надер Шах)|publisher=Iranchamber.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20101124183727/http://iranchamber.com/history/afsharids/afsharids.php|archive-date=24 ноември 2010 <!--DASHBot-->|accessdate=14 ноември 2010}}</ref> По смртта на Надер во 1747 година, Авганистанците го избрале Ахмед-шах Дурани за свој шеф на државата. Се смета за основач на современ Авганистан,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2028.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af&regionCode=sas&#af|title=Позадина: Авганистан|work=Чињенице о свету|publisher=CIA|archive-url=https://web.archive.org/web/20100614120822/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2028.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af&regionCode=sas&#af#af|archive-date=14 јуни 2010|accessdate=24 јуни 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0010)|title=Ахмед Шах и Дурани царство|year=1997|publisher=Library of Congress Country Studies on Afghanistan|archive-url=https://archive.today/20120722064857/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0010)|archive-date=22 јули 2012|accessdate=25 август 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/10162/Ahmad-Shah-Durrani|title=Ахмед Шах Дурани|work=Encyclopædia Britannica Online|accessdate=9 септември 2010}}</ref> Дурани и неговата авганистанска армија го освоиле целиот денешен Авганистан, [[Пакистан]], Хорасан и Кохистан во [[Иран]], како и Делхи во [[Индија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/afghanistan/index.htm|title=Авганистан|last=Енгелс|first=Фридрих|authorlink=Фридрих Енгелс|year=1857|work=Енди Бланден|publisher=The New American Cyclopaedia, Vol. I|accessdate=25 август 2010}}</ref> Тој го победил индиското Царство Марата а една од неговите најголеми победи била Битката кај Панипат во 1761 година. години. Во октомври 1772 година, Ахмед-шах Дурани починал од природна смрт и бил погребан во „[[Џамија на наметката на пророкот Мухамед|Светилиштето на наметката]]“ во [[Кандахар]]. Него го наследил неговиот син Тимур-шах Дурани, кој во 1776 година го преселил главниот град од Кандахар во Кабул. Откако Тимур починал во 1793 година. година, власта преминала во рацете на неговиот син Заман-шах Дурани, потоа во рацете на Махмуд-шах Дурани, потоа Шуја-шах Дурани и други. Во текот на [[19 век]], Авганистан добил закани од Персијците на запад и од Сиките на исток. Западните провинции Хорасан и Кохистан биле освоени од Персијците во 1800 година. Фатех Кан, водачот на династијата Баракзај, ги поставил своите браќа (21 од нив) на сите моќни позиции низ неговото царство. По неговата смрт, тие се побуниле и ги поделиле провинциите меѓу себе. За време на овој бурен период, Авганистан имал бројни краткотрајни владетели, сè до Дост Мухамед Кан, кој се прогласил за принц во 1826 година. {{Sfn|Tanner|2009}} Пенџаб бил освоен од Рањит Синк, кој ги нападнал Хајбер Пахтунву, а потоа во 1834 година го освоил Пешавар. Во 1837 година, Акбар-кан го преминал превојот Хајбер со авганистанската армија за да ги победи Сиките во Битката кај Џамруд, по смртта на Хари Синк Налву пред да се повлече во Кабул. {{Sfn|Nalwa|2009}}<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=jS9lTERuciUC&pg=PT116|title=Soldier and Traveller. Memoirs of Alexander Gardner, Colonel of Artillery in the service of Maharaja Ranjit Singh. With an introduction by the Right Hon. Sir R. Temple.|publisher=Elibron Classics|isbn=978-0-543-01103-9|pages=116}}</ref> Дотогаш, Британците веќе започнале да напредуваат од исток и започнала [[Прва англо-авганистанска војна|Првата англо-авганистанска војна]], еден од првите големи судири за време на Големата игра.{{Sfn|Chahryar|2003}} === Талибански Емират и Обединет фронт === [[Податотека:Taliban_beating_woman_in_public_RAWA.jpg|мини|200x200пкс| Талибанската верска полиција решава проблем со Авганистанка која ја соблекла бурката во јавноста.]] По поразот на британско-индиските сили во 1842 година и победата на Авганистанците, [[Британци]]те воспоставиле дипломатски односи со авганистанската влада, но се повлекле од земјата. Тие се вратиле за време на Втората англо-авганистанска војна, што му помогнало на Абдур Рахман-кан да го победи Ајуб-кан. [[Велика Британија]] започнала да врши силно воено-политичко влијание по ова, па дури и ја контролирала надворешната политика на државата. Во 1893 г. Мортимер Дуранд го убедил Амир Абдур Рахман Кан да потпише договор (спорен според некои) во кој териториите на етничките Паштуни и Балуџи биле поделени со „линијата Дуранд“. Ова била класична политика „раздели и владеј“ на Британците, што довела до затегнати односи, особено подоцна со воспоставувањето на новата држава [[Пакистан]]. По [[Трета англо-авганистанска војна|Третата англо-авганистанска војна]] и потпишувањето на мирот во 1919 година, кралот [[Аманулах-кан]] го прогласил Авганистан за суверена и потполно слободна држава. Тој ја завршил традиционалната изолација на неговата земја со воспоставување дипломатски односи со меѓународната заедница и по двегодишно патување во [[Европа]] и [[Турција]] во периодот [[1927|1927-28 година]], тој спровел неколку реформи за модернизација на нацијата. Главниот иницијатор на овие реформи бил Махмуд Тарзи, ревносен поддржувач на образованието на жените. Тој се борел за членот 68 од авганистанскиот устав во [[1928]] година, со што основното образование станало задолжително. Ропството било укинато во 1923 година. Всушност биле воспоставени некои реформи, како што е укинување на традиционалната бурка за жените и отворање на образовни институции, што брзо отуѓило многу племенски и верски водачи. Соочен со силно вооружено противење, [[Аманулах-кан]] бил принуден да абдицира во јануари 1929 година, откако Кабул паднал во рацете на бунтовничките сили предводени од [[Хабибулах Калакани]]. Принцот [[Мухамед Надир-шах]], братучед на Амахолах, го победил и убил Калакани во ноември 1929 година и бил прогласен за крал. Тој ги напуштил забрзаните реформи на модернизацијата на Аманулах-кан и се обидел да ги спроведе постепено, но бил убиен во 1933 година. година од Абдул Халик, ученик. [[Мухамед Захир-шах]], деветнаесетгодишен син на Надир, го наследил престолот и владеел од 1933 до 1973 година. До 1946 година Захир-шах владеел со помош на неговиот чичко, кој ја извршувал премиерската позиција и ја продолжил политиката на Надир-шах. Вториот чичко на Захир-шах , Махмуд, станал премиер во 1946 година и започнал експеримент што овозможил поголема политичка слобода, но ја сменил политиката кога работите тргнале подалеку од планираното. Тој бил заменет во 1953 година од [[Мухамед Дауд-кан]], братучед и зет на кралот. Дауд сакал поблиски односи со [[Советскиот Сојуз]] и подалечна врска со Пакистан. Авганистан останал неутрален и не учествувал во [[Втората светска војна]], ниту бил во сојуз со кој било блок за време на [[Студената војна]]. Сепак, тој имал корист од подоцнежното соперништво меѓу [[Советскиот Сојуз]]и [[САД]], бидејќи обете земји се обидиле да го утврдат своето влијание во Авганистан со градење автопати, аеродроми и друга важна инфраструктура во оваа земја. Во 1973 година, додека кралот Захир-шах бил во официјална посета во странство, Дауд-кан извршил државен удар и станал првиот претседател на Авганистан. === Странско мешање и војна === Во април 1978 година, Комунистичката [[Народна демократска партија на Авганистан]] (НДПА) ја презела власта во Авганистан преку [[Априлска револуција|Априлската револуција]]. За неколку месеци, противниците на комунистичката влада започнале востание во источен Авганистан, кое брзо прераснало во граѓанска војна меѓу герилците-муџахедини и владините сили низ целата земја. [[Пакистан]]ската влада обезбедила обука на овие бунтовниците во тајни центри, додека [[Советскиот Сојуз]]испратил илјадници воени советници за поддршка на владата на НДПА.{{Sfn|Hussain|2005}} Во меѓувреме, растечката нетрпеливост меѓу двете фракции на НДПА - доминантниот Халк и поумерениот Парчам - резултирале во разрешување на членовите на кабинетот на Парчам и апсење на нивните офицери под изговор на закана за востание во Парчам. Во септември [[1979]] година, претседателот [[Нур Мухамед Тараки]] бил убиен за време на бунт во НДПА, предводен од [[Хафизулах Амин]], кој тогаш го презел претседателството. Бидејќи не им влевал доверба на Советите, Амин бил убиен од советските специјалци во декември 1979 година. Владата организирана од Советскиот Сојуз, под раководство на Барбак Кармал, иако ги вклучувал и двете фракции, ја пополнил празнината. Советските трупи биле распоредени во голем број за да го стабилизираат Авганистан под водство на Кармал, иако не се очекувало да ги водат сите битки водени во тоа време во Авганистан. Сепак, како резултат, Советите сега биле директно вклучени во она што станло познато како Авганистанска граѓанска војна. {{Sfn|Kalinovsky|2011}} НДПА го забранила лихварството, и дала изјави за правата на жените со кои се прогласува родова еднаквост,<ref name="automatski generisano4">{{Наведена мрежна страница|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf|title=Авганистан|publisher=Library of Congress Country Studies|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408085103/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf|archive-date=8 април 2014|accessdate=14 ноември 2010}}</ref> и ги вклучила жените во политичкиот живот. [[Соединети Американски Држави|САД]] и [[Саудиска Арабија|Саудиска Арабија ги]] поддржувале антикомунистичките сили (муџахедини). Од средината на 1979 година, двете земји потрошиле вкупно околу 40 милијарди долари на војната во Авганистан. Пари, оружје и опрема биле испраќани и до соседен Пакистан, каде имало бегалци кои се враќале во Авганистан во 90-тите години и го организирале [[Талибанци|талибанското движење]]. [[Централна разузнавачка агенција|ЦИА]] опремила и обучила околу 100.000 муџахедини од околу 40 земји.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=vYUzL1qhltA|title=Хладни рат (Део 1/5) = Soldiers of God: Cold War (Part 1/5)|year=1998|publisher=CNN|archive-url=https://web.archive.org/web/20130729082646/https://www.youtube.com/watch?v=vYUzL1qhltA|archive-date=2013-07-29|accessdate=11 октомври 2011.}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unicef.org/graca/mines.htm|title=Мине: Смртоносно наслеђе|publisher=[[UNICEF]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130805102916/http://www.unicef.org/graca/mines.htm|archive-date=5 август 2013}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.defenseindustrydaily.com/Landmines-in-Afghanistan-A-Decades-Old-Danger-06143/|title=Мини во Авганистан: Децениска опасност|date=1. февруари 2010|publisher=Defenseindustrydaily.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140111130437/http://www.defenseindustrydaily.com/Landmines-in-Afghanistan-A-Decades-Old-Danger-06143/|archive-date=2014-01-11|accessdate=6 мај 2012}}</ref> Оваа војна создала повеќе од шест милиони бегалци кои го напуштиле Авганистан и во повеќето случаи заминале во Пакистан или [[Иран]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://2009-2017.state.gov/j/prm/releases/onepagers/202635.htm|title=Програма за прием на бегалци за Блискиот Исток и Јужна Азија|publisher=Биро за население, бегалци и миграција|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028213336/https://2009-2017.state.gov/j/prm/releases/onepagers/202635.htm|accessdate=29. декември 2013.|archive-date=2020-10-28|url-status=bot: unknown}}</ref> Соочени со зголемен меѓународен притисок и голем број жртви, Советите се повлекле од Авганистан во 1989 година, иако тие продолжиле да го поддржуваат авганистанскиот претседател [[Мохамед Наџибула]] до [[1992]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.infoplease.com/ce6/world/A0856490.html|title=Авганистан: Историја – Колумбија енциклопедија|date=11 септември 2001|publisher=Infoplease.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120810051626/http://www.infoplease.com/ce6/world/A0856490.html|archive-date=2012-08-10|accessdate=19 мај 2012}}</ref> === Современа историја (2001 - денес) === [[File:Hamid Karzai 2006-09-26.jpg|thumb|upright=0.9|[[Хамид Карзаи]], претседател на Авганистан од 2001 до 2014]] Од 1989 до 1992 година, владата на Наџибула се обидела да го реши проблемот со граѓанската војна без помош на советските трупи на нејзините територии, но со нивна економска и воена помош. Наџибула се обидел да изгради поддршка за неговата влада, и тој се обидел да ја претстави својата влада како исламска, а во уставот од 1990 година, Авганистан официјално станала исламска држава, и сите врски со [[Комунизам|комунизмот]] биле отстранети. Сепак, Наџибула не успеал да добие голема поддршка и со [[Распад на Советскиот Сојуз|распадот на [[Советскиот Сојуз]]во]] 1991 година, останал без странска помош. Ова, заедно со внатрешниот колапс на неговата влада, довело до негово соборување во април 1992 година. После падот на владата на Наџибулах во 1992 година, посткомунистичката исламска држава Авганистан била основана со Договорот од Пешавар, договор за мир и поделба на моќта според кој сите авганистански партии биле обединети во април 1992 година. освен пакистанската исламска партија на Гулбудин Хекматјар. Хекматјар започнал со бомбардирање на Кабул, што означило почеток на нова фаза на војната. [[Саудиска Арабија]] и [[Иран]] поддржувале различни авганистански милиции, {{Sfn|Saikal|Farhadi|Nourzhanov|2006}} <ref name="automatski generisano5">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hrw.org/en/reports/2005/07/06/blood-stained-hands|title=Окрвављене руке, Злочини почињени у Кабулу и авганистански легат некажњавања|publisher=Human Rights Watch|archive-url=https://web.archive.org/web/20091212081418/http://www.hrw.org/en/reports/2005/07/06/blood-stained-hands|archive-date=2009-12-12}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=How We Missed the Story: Osama Bin Laden, the Taliban and the Hijacking of Afghanistan, Endowment of the United States Institute of Peace|last=GUTMAN, Roy|year=2008|edition=1|location=Washington D.C.}} Гатман, Рој (2008): Како см пропустили причу: Осама Бин Ладен, талибани и отимање Авганистана, Задужбина американског Института за мир, 1. изд., Washington D.C.</ref> и брзо се развила нестабилност,<ref>"Извори о 11 септември, Том VII: Фајл о талибанима". gwu.edu. 2003. Посетено на 2013-10-31. Посетено на: 16 декември 2013.</ref> и судирот меѓу двете милиции наскоро прераснал во вистинска војна. Поради ненадејниот почеток на војната, работата на владините оддели, полициските единици или системот на правда и одговорност, новоформираната Исламска Република Авганистан немала време да се формира. Поединци од разни вооружени сили извршиле злосторства, додека во Кабул владеело беззаконие и хаос.<ref name="automatski generisano5"/><ref name="automatski generisano6">"Фрлање сенка: Воени злосторства и злосторства против човештвото: 1978–2001". Afghanistan Justice Project. 2005. 2013-10-04. Посетено на: 16. декември 2013.</ref> Поради овој хаос, некои водачи имале само номинална моќ над своите команданти.<ref name="automatski generisano3">"II. ПОЗАДИНА". Human Rights Watch. Пристапено 2008-11-02. Пристапено: 16. декември 2013.</ref> Немало заштита на цивилите од убиства, силувања или изнудувања. Се верува дека околу 25.000 луѓе загинале за време на најинтензивниот период на бомбардирање од страна на Исламската партија на Хекматјар и единицата на Џунбиши Мили на [[Абдул Рашид Достум]], кој склучил сојуз со Хекматјар во 1994 година. Скоро половина милион луѓе го напуштиле Авганистан. Во [[1994]] година се појавиле [[талибанци]]те, досега непозната фракција на муџахедини, кои се идентификувале како религиозни студенти. Тие наскоро започнале со експанзија од соседен [[Пакистан]] во правец на [[Кабул]] и започнале нова граѓанска војна во Авганистан. Талибанците направиле брз чекор во борбата насочена кон воспоставување на крут [[Шеријат|исламски закон]] во земјата. Искористувајќи го конфликтот меѓу неколку фракции на муџахедините, поранешните антисоветски сили, талибанците во септември [[1996|1996 година]] го освоиле Кабул. Силите лојални на Рабани, Масуд и Достам се повлекле на север и формирале т.н. Северна алијанса, антиталибански сојуз на етнички [[Узбеци]], Таџици и [[Хазари]]. Со продолжувањето на офанзивата на Талибанците, овој сојуз станал доста мал, на северниот дел на Авганистан кон крајот на 90-тите. [[Податотека:1996afghan_(1).png|мини|200x200пкс| Карта на Авганистан кон крајот на 1996 година: Масуд (црвено), Достум (зелена), Талибанци (жолто).]] Талибанскиот режим, веднаш по освојувањето на Кабул, наметнал исламски фундаменталистички поредок врз граѓаните под негово владеење. Исламските закони најмногу ги погодиле жените, кои биле принудени да носат бурки и им било забрането да одат на училиште. Смртната казна не била невообичаена. Во 1998 година, по терористичките напади врз американските амбасади во Африка, САД со крстосувачки ракети нападнале неколку [[Ал-Каеда|кампови за]] обука на терористите на [[Ал-Каеда|Ал Каеда]] во Авганистан. Имено, талибанскиот режим обезбедил засолниште на таа организација чии членови се ветерани во војната против Советите, како и на нејзиниот водач [[Осама бин Ладен]] . Сепак, раните победи на Талибанците биле проследени со низа порази, што ги натерало аналитичарите да мислат дека на Талибанците им се гледа крајот на нивното владеење.<ref>"II. ПОЗАДИНА". Human Rights Watch. Пристапено 2008-11-02. Посетено на: 16- декември 2013.</ref> Талибанците започнале да го гранатираат Кабул на почетокот на 1995 година но биле поразени од владините сили на Исламската држава предводени од [[Ахмад Шах Масуд]].<ref>Amnesty International. "Документ - Авганистан: повеќе информации за безбедносните стравови и нови проблеми: Намерни и произволни убиства: Цивили во Кабул." 16 новември 1995 Пристапено: Amnesty.org Проверено: 26 јули 2013</ref><ref>"Гладување до смрт – Авганистан". YouTube. 2 август 2007 Пристапено 2014-04-25. Пристапено : 10 јуни 2013</ref> На [[26 септември]] [[1996]] година, додека Талибанците, со воена поддршка на [[Пакистан]] и саудиска финансиска помош, се подготвувале за уште една голема офанзива, Масуд наредил целосно повлекување од Кабул.<ref>Кол, Тајни војни (Њујорк: Penguin, 2005), 14.</ref> Талибанците го освоиле [[Кабул]] на [[27 септември]] [[1996]] година и го основале исламскиот емират во Авганистан. Тие ги наметнале своите политички и судски толкувања на деловите во Авганистан кои биле под нивна контрола, издавајќи едикти што конкретно се однесувале на жените.<ref name="automatski generisano1">"Талибанска војна против жените. Здравствената и кризата со човековите права во Авганистан. „Лекари за човекови права. 1998. 14 јуни 2007.</ref> Според организацијата ''Доктори за човекови права'', „''ниту еден друг режим во светот не принуди толку методично и насилно на половина од своето население во виртуелен домашен притвор, забранувајќи им да излегуваат под закана за физичко казнување''“. По падот на Кабул под власта на Талибанците на 27 септември 1996 година, Ахмед Шах Масуд и Абдул Рашид Достум, поранешни соперници, го формирале Северниот сојуз.<ref>"Масудов последњи покушај – Авганистан". YouTube. 8 август 2007 Посетено на 25 февруари 2014 Посетено на: 10 јуни 2013</ref> Северниот сојуз главно се состоел од таџикистанските сили на Масуд, [[Узбеци|Узбеците од]] Достум, [[Хазари]]те и Паштуните под раководство на луѓе како Хаџи Мухамед Мохакик, Абдул Хак и Абдул Кадир. Талибанците воено ги победиле силите на Достум со освојувањето на Мазари Шариф во 1998 година и тој бил принуден да биде во [[егзил]]. Талибанците извршиле систематски масакри врз цивили во северен и западен Авганистан.<ref>Newsday (октомври 2001). "Талибански масакри наведени за ОН". Chicago Tribune. Пристапено 13 октомври 2013.</ref><ref>Newsday (2001). "Доверлив извештај на ООН дава детали за масовните убиства на селани цивили". newsday.org. Пристапено 12 јуни 2008 Пристапено: 12 октомври 2001.</ref> Претседателот [[Первез Мушараф]], тогашен началник на штабот, бил одговорен за испраќање на десетици илјади Пакистанци да се борат рамо до рамо со талибанците и [[Осама бин Ладен|Бин Ладен]] против силите на Масуд.<ref name="automatski generisano2">{{Harvnb|Grad|2009}}</ref><ref>"Во рамките на талибанските редови ". Национална географија. 2007 година. Пристапено 29 јули 2013</ref><ref>"Ахмед Шах Масуд". History Commons. 2010. Посетено на 25 јануари 2014. Пристапено: 16. декември 2013.</ref> {{Sfn|Maley|2009}} Само во 2001 година, во Авганистан имало 28 000 Пакистанци.<ref name="autogenerated2001">Рашид, Ахмед (11 септември 2001). "Авганистанскиот бунтовнички водач можеби е убиен во експлозијата. “Телеграф (Лондон)“. Преземено на 8 ноември 2013 година.</ref> Од 1996 до 2001 година, терористичката мрежа на [[Ал-Каеда|Ал Каеда]] на [[Осама бин Ладен]] и [[Ајман Ал Завахири|Ајман ал Завахри]] била организирана од талибанците во Авганистан а Бин Ладен испратил илјадници арапски регрути во војната против Обединетиот фронт.<ref>"Бригада 055". CNN. Посетено на 29 јули 2013</ref> Ахмед Шах Масуд останал единствениот лидер на Обединетиот фронт во Авганистан. Во областите под негова контрола, Масуд воспоставил демократски институции и потпишал декларација за правата на жените. {{Sfn|Grad|2009}} Борбите исто така довеле до околу еден милион луѓе да ги напуштат областите под контрола на талибанците.<ref>"Међу талибанима". Национална Географија. 2007. Посетено на 29 јули 2013</ref><ref>"Масуд у Европском парламенту, 2001". EU media. 2001. Посетено на 28 јули 2013 Посетено на: 16 декември 2013.</ref> На 9 септември 2001 година, Ахмед Шах Масуд бил убиен од двајца Арапи, бомбаш-самоубиец на Ал Каеда во Авганистан, а два дена подоцна, [[Терористички напади од 11 септември 2001 година|на 11 септември 2001 година]], [[Ал-Каеда|Ал Каеда]] извршила низа координирани терористички напади против [[Соединети Американски Држави|САД.]] [[Светскиот трговски центар]] во [[Менхетн|Менхетен]], [[Њујорк (град)|Њујорк]] бил нападнат. Американската влада ги обвинила [[Ал-Каеда|Ал Каеда]] и [[Осама бин Ладен]] за нападите и побарала талибанците да го предадат нивниот водач.<ref>Рори Макарти у исламабаду (17 октомври 2001). "Нова понуда за Бин Ладена". Лондон: Guardian. Посетено на 28 јуни 2013 Посетено на: 17 јули 2012</ref> Талибанците одбиле да ги исполнат желбите на САД и во октомври 2001 година, Операцијата „Трајна слобода“ започнала како нова фаза на војната во Авганистан. За време на првичната инвазија, американските и британските сили го бомбардирале Авганистан и соработувале со силите на Обединетиот фронт со цел да ја преземат власта од талибанците и да се елиминира [[Ал Каеда]].<ref>Тајлер, Патрик (8 октомври 2001). "Изазвана нација: Напад; Америка и Енглеска нападају Авганистан, циљајући на базе и терористичке кампове; Буш упозорава 'Талибани ће платити'". New York Times. Посетено на 11 април 2014 Посетено на: 28 февруари 2010</ref> Во декември 2001 година, по соборувањето на талибанците, била формирана нова авганистанска влада под раководство на Хамид Карзаи и биле формирани [[ИСАФ|меѓународни сили за помош]] [[Совет за безбедност на ООН|на безбедноста од Советот]] за [[Совет за безбедност на ООН|безбедност на Обединетите нации]] за поддршка на администрацијата на Карзаи и обезбедување основна безбедност.<ref>Одлука Савета безбедности Организације уједињених нација бр. 1386. S/RES/1386(2001) 31 мај 2001 Посетено на: 21 септември 2007 – (UNSCR 1386)</ref><ref>"Мисија Сједињених Држава у Авганистану". Nato.usmission.gov. Посетено на: 14 новември 2010.</ref> Исто така, Талибанците започнале да се прегрупираат во Пакистан, бидејќи сè повеќе коалициски сили влегувале во Авганистан и започнале да ја обновуваат земјата разорена од војна.<ref>Фослер, Џули. "USAID Авганистан". Afghanistan.usaid.gov. Прегледани оригинал: 17 октомври 2010. Посетено на: 14 новември 2010.</ref><ref>"Учешће Канаде у Авганистану: Позадина". Afghanistan.gc.ca. 9 јули 2010 Прегледани оригинал: 19 новември 2011. Посетено на: 14 новември 2010.</ref> Набргу по нивниот пад од власта, талибанците започнале бунт за да ја вратат контролата над Авганистан. Во текот на следната деценија, Меѓународните сили за безбедност и авганистанските трупи спровеле многу офанзиви против талибанците, но не успеале да ги поразат целосно. Авганистан останал една од најсиромашните земји во светот, поради недостаток на странски инвестиции, корумпирана влада и талибанскиот бунт.<ref>"Пакистан оптужен за помоћ талибанима". ABC News. 31 јули 2008 Прегледани оригинал: 21 декември 2013. Присупљено: 28 септември 2010</ref><ref>Крили, Роб; Спилијус, Алекс (26 јули 2010). "Викиликс: Пакистан оптужен за помоћ талибанима током напада на Авганистн". The Telegraph (Лондон). Прегледани оригинал: 29 јануари 2014 Посетено на: 28 септември 2010</ref> Во меѓувреме, авганистанската влада успеала да изгради одредени демократски структури и на [[7 декември]] [[2004]] година, земјата го сменила името во „Исламска Република Авганистан“. Биле направени обиди, честопати со поддршка на странски дарители, да се подобри економијата, здравството, образованието, транспортот и земјоделството. Меѓународните сили за помош при безбедност започнале со обука на авганистанските вооружени сили и полицијата. Во текот на следната деценија, повеќе од пет милиони авганистански бегалци биле вратени во земјата, вклучувајќи и многумина кои биле присилно депортирани од Западот.<ref>"Немачка започиње депортацију авганистанских избеглица". wsws.org. 25 јуни 2005 Прегледан оригинал: 2 октомври 2012 Посетено на: 2 октомври 2011.</ref><ref>"Живећи у страху од депортације". DW-World.De. 22 јануари 2006. Прегледани оригинал: 29 јануари 2012 Посетено на: 2 октомври 2011.</ref> До 2009 година, талибанската тајна влада била формирана во многу делови на земјата.<ref>Вајте, Гриф (8 декември 2009). "Званичници које надгледају талибани нуде конкретну алтернативу". The Washington Post. Посетено на: 30 март 2010</ref> Претседателот на САД [[Барак Обама]] објавил дека САД ќе распоредат уште 30 000 американски војници во земјата во 2010 година за период од две години. Во 2010 година, Карзаи се обидел да одржи мировни разговори со талибанците и другите групи, но овие групи одбиле да присуствуваат, а бомбардирањата, убиствата и заседите се интензивирале.<ref>Трофимов, Јарослав (11 септември 2010). "Карзај дели Авганистан у покушају да се дочепа Таалибана". The Wall Street Journal. Прегледани оригинал: 12 септември 2010. Посетено на: 11 септември 2010.</ref> По смртта на Осама Бин Ладен во мај 2011 година, во Пакистан биле убиени многу истакнати фигури од Авганистан,<ref>"Председник Карзај се обраћа Нацији на тему покушаја мира у Авганистану". Амбасада Аганистана у Вашингтону. Посетено на 12 октомври 2011. Посетено на: 10 октомври 2011.</ref> и зачестиле на границата со Авганистан-Пакистан и многу големи напади од пакистанската мрежа Хакани започнале да се случуваат низ целиот Авганистан. САД ја предупредиле пакистанската влада за можна воена акција доколку владата одбие да ги нападне овие сили сместени во племенските области под федерална администрација <ref>"Панета: САД ће гонити милитанте у Пакистану". USA Today. септември 2011. Посетено на: 21 септември 2011.</ref> бидејќи САД ги обвиниле бунтовниците во пакистанската влада за засилени напади.<ref>"САД криви пакистанску агенцију у Кабулу за напад". Ројтерс. 22 септември 2011. Посетено на 25 септември 2011. Посетено на: 22 септември 2011.</ref> Пакистанската армија започнала да ги интензивира своите напади врз овие групи како дел од војната во северозападен Пакистан. Во пресрет на повлекувањето на трупите на [[НАТО]] во 2014 г. и подоцнежен обид на талибанците да се вратат на власт, групите против талибанскиот обединет фронт (Јужен сојуз) започнале да се прегрупираат под покровителство на авганистанската национална коалиција и авганистанскиот национален фронт.<ref>"У миру има више проблема од Талибана". Asia Times. 12 јануари 2012 Прегледани оригинал: 7 октомври 2013.</ref><ref>"Рохрабахен води у Авганистану стратешку сесију двостраначке делегације са вођана Националног фронта у Берлину". 9 јануари 2012 Прегледани оригинал: 31 декември 2013.</ref> ==Географија на Авганистан == {{Главна|Географија на Авганистан}} Авганистан е планинска земја [[Континентална држава|без излез]] на [[Континентална држава|море]], сместена во [[Средна Азија|Средна]]<ref name="South Asia">* {{cite web |url=http://pubs.usgs.gov/of/1997/ofr-97-470/OF97-470C/asiaGmap.html |title=U.S. maps |publisher=Pubs.usgs.gov |accessdate=19 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131225134851/http://pubs.usgs.gov/of/1997/ofr-97-470/OF97-470C/asiaGmap.html |archivedate=25 December 2013 }} * {{cite web |url=http://www.worldbank.org/en/region/sar |title=South Asia: Data, Projects, and Research |accessdate=2 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150301035209/http://www.worldbank.org/en/region/sar |archive-date=1 March 2015 |url-status=live }} * {{cite web |url=http://pubs.usgs.gov/of/1997/ofr-97-470/OF97-470C/asiaGmap.html |title=MAPS SHOWING GEOLOGY, OIL AND GAS FIELDS AND GEOLOGICAL PROVINCES OF SOUTH ASIA (Includes Afghanistan) |accessdate=2 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225134851/http://pubs.usgs.gov/of/1997/ofr-97-470/OF97-470C/asiaGmap.html |archive-date=25 December 2013 |url-status=live }} * {{cite web |url=http://jsis.washington.edu/advise/catalog/soasia-b.html |title=University of Washington Jackson School of International Studies: The South Asia Center |accessdate=2 March 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402100846/http://jsis.washington.edu/advise/catalog/soasia-b.html |archivedate=2 April 2015 }} * {{cite web |url=http://www.maxwell.syr.edu/moynihan/programs/sac/ |title=Syracruse University: The South Asia Center |date=26 March 2013 |accessdate=2 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326065054/http://www.maxwell.syr.edu/moynihan/programs/sac/ |archive-date=26 March 2015 |url-status=live }} * {{cite web |url=http://www.ii.umich.edu/csas |title=Center for South Asian studies |accessdate=2 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211204817/http://www.ii.umich.edu/csas/ |archive-date=11 December 2007 |url-status=live }}</ref><ref name="UNdata">{{cite web |url=http://millenniumindicators.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#asia |title=Composition of macro geographical (continental) regions, geographical sub-regions, and selected economic and other groupings |publisher=[[UNdata]] | date=26 April 2011 |accessdate=13 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713041240/http://millenniumindicators.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm |archivedate=13 July 2011 |url-status=live}}</ref> и [[Јужна Азија|Јужна]] [[Азија]]<ref name="South Asia"/><ref name="UNdata"/>, исто така понекогаш вклучена како дел од [[Среден Исток|Блискиот Исток]]. Центарот на Авганистан се смета за „''раскрсница на Азија''“<ref>{{наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=GB-JV2eOr2UC&pg=PA257|title=Early Buddhist Transmission and Trade Networks: Mobility and Exchange Within and Beyond the Northwestern Borderlands of South Asia|first=Jason|last=Neelis|date=19 November 2010|publisher=BRILL|isbn=978-9004181595}}</ref>, и земјата имала прекар „''Срцето на Азија''“<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cemml.colostate.edu/cultural/09476/afgh01.html |title=архивски примерок |accessdate=2020-11-28 |archive-date=2020-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200830013605/https://www.cemml.colostate.edu/cultural/09476/afgh01.html |url-status=dead }}</ref>. Реномираниот поет Мухамед Алама Икбал за земјата напишал: {{quote|Азија е место на вода и земја, чие срце е авганистанската нација. Од нејзиниот раздор, раздорот во Азија; и според него, договор на Азија.}} Со над {{convert|652230|km2|abbr=on}},<ref>{{cite web|title=Land area (sq. km) |url=http://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.TOTL.K2 |work=World Development Indicators |publisher=World Bank |accessdate=13 October 2011 |year=2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029185313/http://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.TOTL.K2 |archivedate=29 October 2013 }}</ref> Авганистан е 41-та по големина земја во светот<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html#af |title=CIA Factbook&nbsp;– Area: 41 |publisher=CIA | date=26 November 1991 |accessdate=4 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140131115000/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |archivedate=31 January 2014 }}</ref>, нешто поголема од [[Франција]] и помала од [[Мјанмар]], и е со големина на [[Тексас]] во [[САД]]. Поголемиот дел од северната граница и мал дел од границата со [[Пакистан]] се обележани со реки; останатите гранични линии се политички отколку природни. Северната граница се протега 1,689 километри југозападно, од планините [[Памир]] на североисток до регион на ридови и пустини на запад, на границата со [[Иран]]. Границата со Иран се протега генерално на југ од реката Хари преку мочуришните и пустинските региони пред да стигне до северозападниот дел на [[Пакистан]]. Неговиот јужен дел ја преминува реката Хелменд. Авганистан е опколен со шест земји. Неговата најдолга граница е линијата Дуранд, претставувајќи ја целата јужна и источна граница со [[Пакистан]]. Најкратката, која се граничи со кинеската провинција [[Сингјанг]], е само 76 километри на крајот од коридорот Вахан, тесна земја со 241 километри должина се протега на исток помеѓу [[Таџикистан]] и Пакистан. Најтесната точка е само 11 километри широка. Границата со Пакистан се протега кон исток од Иран преку ридовите Чагаи и јужниот крај на пустината Регистан, а потоа кон север преку планините. Потоа следи неправилен североисточен тек пред да се достигне линијата Дуранд, основана во 1893 година. Оваа линија продолжува низ планинските региони до областа на превојот Хајбер. Надвор од оваа точка се издига до сртот на [[Хиндукуш]], кој го следи источно кон планините [[Памир]]. Линијата Дуранд ги дели паштунските племиња во регионот помеѓу Авганистан и Пакистан. Неговото создавање предизвикало многу незадоволство кај Авганистанците и предизвикало политички тензии меѓу двете земји. === Клима === [[Податотека:Afghanistan_map_of_Köppen_climate_classification.svg|мини| [[Кепенова класификација на климата]]]] Врнежите од дожд во Авганистан се многу малку и главно ги погодуваат северните висорамнини, пристигнувајќи во март и април. Врнежите во посушните низини се ретки и можат да бидат многу непредвидливи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc226769/m2/1/high_res_d/Afghanistan.hires.report.pdf|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20161006040624/http://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc226769/m2/1/high_res_d/Afghanistan.hires.report.pdf|archive-date=2016-10-06|accessdate=2017-12-19}}</ref> Означени одлики се големите разлики на летната и зимската температура и на дневната и ноќната температура, како и степенот до кој може да се постигне промена на климата со мало менување на местото. Климата во Авганистан е сува. Сонцето сјае три четвртини од годината, а ноќите се појасни од деновите. Преземајќи ги висорамнините на земјата како целина, нема голема разлика помеѓу просечната температура на Авганистан и онаа на долната [[Хималаи|Хималаја]]. Сепак, извонредна одлика на авганистанската клима е нејзиниот екстремен температурен опсег во ограничени периоди. Најмалиот дневен опсег на северот е кога времето е студено; најголемо е кога е жешко. За седум месеци од годината (од мај до ноември) овој опсег надминува {{Convert|17|°C|°F|0}} дневно. Се појавуваат бранови на интензивен студ, кои траат неколку дена и можеби ќе мора да се издржат температури од {{Convert|-24|°C|°F|0}}, се зголемува до максимум {{Convert|-8|°C|°F|0}}. Познато е дека во Газни, снегот се задржува далеку над пролетната рамноденица; температурите паѓаат дури {{Convert|-25|°C|°F|0}}. Усната традиција кажува дека имало големо уништување на целото население во Газни од снежни бури. Од друга страна, летната температура е претерано висока, особено во оксиските региони, каде на сенка е максимум {{Convert|45|-|50|C|F|0}}. Летната жештина е силна во сливот на Систан, Џалалабад и Туркестан. Ветрот [[Самум|симум се]] случува во провинцијата Кандахар во текот на летото. Топлата сезона е поинтензивна од честите бури од прашина и силни ветрови; додека голите карпести гребени што поминуваат низ земјата, апсорбираат топлина дење и ја зрачат ноќе, ги прават летните ноќи најугнетни. Во Кабул топлината повремено се променува од студени ветрови од [[Хиндукуш]], а ноќите се обично свежи. Во [[Кандахар]] снегот ретко паѓа на рамнините или пониските ридови; кога ќе се стопи, се топи одеднаш. [[Податотека:Black_Hawk_flying_over_a_valley_in_Bamyan.jpg|лево|мини| Покриени снежни планини Кох-и-Баба во провинцијата Бамјан во Авганистан]] [[Податотека:Mountains_in_Afghanistan.JPG|мини| Покриени снежни планини [[Хиндукуш]] во Авганистан]] Летните дождови што го придружуваат југозападниот [[монсун]] во [[Индија]], настануваат по јужните падини на Хималаите и патуваат по долината Кабул до Лагман, иако тие појасно се чувствуваат во Баџур и Панџкора, под [[Хиндукуш]] и во источните гранки на Сафед Кох. Дождот паѓа и во оваа сезона на чело на долината Курам. Јужно од ова планините Сулиман може да се земат како западна граница на дејството на монсунот. Не се чувствува во остатокот од Авганистан, во кој, како и во остатокот од [[Западна Азија]], зимските дождови се најзначајни. Пролетниот дожд, иако помалку обилен, за земјоделството е поважен од зимскиот, освен ако тој не падне во форма на снег. Во отсуство на влијанија на монсуните, постојат индикации за постабилно време отколку во [[Индија]]. Северно-западните снежни бури кои се јавуваат во зима и пролет се најзабележителна одлика, а нивното влијание јасно се чувствува на индиската граница. Планинскиот венец [[Хиндукуш]] достигнува висина од 7,492 метри кај [[Ношак]], највисокиот врв во Авганистан. Од опсезите што се протегаат југозападно од Хиндукуш, врвот Фолади (''Шах Фолади'') од планинскиот масив Баба (''Кох-и-Баба'' ) достигнува најголема висина: 5,142 метри. Опсегот Сафед Кох, кој ја вклучува областа Тора Бора, доминира во пограничната област југоисточно од [[Кабул]]. Коридорот Вахан на североисток лежи источно од провинцијата Паншир, помеѓу Хиндукуш и [[Памир|планините Памир]], што води до преминот Вахџир во [[Сингјанг]] во [[Народна Република Кина|Кина]]. Во Кабул, и преку целиот северен дел на земјата до спуштањето во Гандамак, зимата е ригорозна, особено на високото плато на Арахосија. Иако Херат е приближно 240 метри понизок од Кандахар, летната клима е поумерена заедно со годишната клима. Од мај до септември, ветерот дува од северозападен правец со голема сила, а тоа се протега низ целата земја до Кандахар. Зимата е блага; снегот се топи додека паѓа, па дури и на планините не лежи долго. [[Податотека:Aerial_photograph_of_Kandahar_Province_in_2011.jpg|мини|Реката Аргхандаб и реката Тарнак течат паралелно во провинцијата Кандахар]] Авганистан обично не се соочува со многу недостиг на вода затоа што добива снег во текот на зимата и откако ќе се стопи водата се влева во бројни [[Река|реки]], [[Езеро|езера]] и потоци, но повеќето од нејзините национални води се влеваат во соседните земји. Губи околу две третини од својата вода во соседните [[Пакистан]], [[Иран]], [[Таџикистан]], [[Узбекистан]] и [[Туркменистан]]. Системот за одводнување на нацијата е во суштина без излез на море. Повеќето реки и потоци завршуваат во плитки пустински езера или оази внатре или надвор од границите на земјата. Скоро половина од вкупната површина на нацијата е исцедена од водотеците јужно од линијата на гребенот Хиндукуш - Сафид, а половина од оваа област е исцедена од Хелменд и неговите притоки. [[Аму Дарја]] на северната граница, другата голема река на земјата, ја има следната најголема дренажна област. 2,661 километри долгата [[Аму Дарја]] потекнува од ледниците на [[Памир|планините Памир]] на североисток. Околу 965 км од нејзиниот горен тек претставува граница на Авганистан со [[Туркменистан]], [[Узбекистан]] и [[Таџикистан]]. Течејќи со брзи поројни текови во горниот тек, Аму Дарја станува помирна под устата на Кокча, 96 километри западно од Фајзабад. Реката Кундуз е уште една голема притока. За време на периодот на поплавување, горниот тек на Аму Дарја, отечен од снег и топење на мраз, носи многу [[чакал]] и големи камења. Реката Хелменд е главната река на југозапад, која го пресекува целиот регион. Почнувајќи околу 80 километри западно од [[Кабул]] во планинскиот венец Баба, Хелменд е приближно 1,400 километри долга, што ја прави најдолгата река која се наоѓа целосно во Авганистан. Со своите многу притоки, најважна е реката Аргхандаб. Реката Кабул, која е долга 515 километри, е витален извор на вода на планините Баба и за самиот Кабул низ кои тече. Кабул и неговите притоки се едни од ретките во Авганистан кои на крајот стигнуваат до морето, бидејќи се влева на исток во реката [[Инд]] во Пакистан. На запад, песочните пустини долж најголемиот дел од иранската граница немаат водотеци. Сепак, на северозапад, реките Хари и Моргаб се влеваат во [[Каракум|пустината Каракум]] во Туркменистан. ===Биоразновидност=== [[Податотека:Almond_trees_in_Zabul_Province_of_Afghanistan.jpg|мини| [[Бадем|Бадеми,]] по долината во близина на окружниот центар Дејхопан во провинцијата Забул]] Карактеристичната распределба на растителноста на планините во Авганистан е достојна за внимание. Големата маса е ограничена на главните опсези и нивните непосредни делови, додека на подалечните и крајните пролонгирања таа е скоро целосно отсутна; всушност, ова се голи карпи и камен. На самиот алпски опсег Сафед Кох и неговите непосредни гранки, на висина од 1,800-3,000 метри има обилен раст на големи шумски дрвја, меѓу кои [[четинари]]<nowiki/>те се најблагородни и најистакнати, како што се ''Cedrus deodara'', ''[[Ела|Abies excelsa]]'', ''Pinus longifolia'', ''Pinus pinaster'', бор (иако овој вид е најверојатно воведен, бидејќи оригинално потекнува од [[Шпанија]] и [[Португалија]] ) и аришот. Тука е и тисот, [[леска]], [[смрека]], орев, [[Праска|дива праска]] и [[бадем]]. Под сенката на овие растат неколку сорти [[роза]], [[анамска рака]], [[рибизла]], [[глог]], рододендрон и раскошна билка, меѓу кои семејството на ранукулус е важно заради честотата и бројот на родовите. Лимонот и дивата винова лоза исто така се среќаваат, но се почести на северните планини. Оревот и дабот (зимзелен, лиснат и кермес) се спуштаат на секундарните височини, каде што се мешаат со алдер, смрека итн. [[Податотека:Stream_in_Nuristan_province.jpg|лево|мини| Провинција Нуристан]] [[Податотека:Hillside_view_in_Khawajah_Bahawuddin,_Takhar_Province,_Afghanistan.jpg|мини|Провинција Тахар во северен Авганистан]] Долу до 1,000 метри има [[Маслинка|диви маслинки]], видови розови рози, диви плими, багреми и мимози, берберис; и во источниот дел од синџирот, ''Nannerops ritchiana'' (кој се применува на различни корисни цели), ''Bignonia'', ''Salvadora persica'', итн. Најниските крајни гребени, особено кон запад, се голи во аспект. Нивната скудна растителност е скоро растителна; грмушките се само повремени, а дрвјата се скоро непостоечки. [[Папрат]]ите и [[мов]]ниците се скоро ограничени на повисоките опсези. Во ниските расфрлани делови на Кандахар, можно е да се најде мешункасти трнливи растенија . Во последните неколку децении, 90% од шумите во Авганистан се уништени, а голем дел од дрвата е извезен во соседен Пакистан. Како резултат на тоа, голем процент од земјата на Авганистан може да биде предмет на ерозија на почвата и опустинување. Позитивно, администрацијата на Карзаи и меѓународните организации помагаат во спротивставувањето на овој проблем со засадување на милиони садници.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://afghanistan.usaid.gov/en/USAID/Article/611/Citizens_Plant_12_Million_Trees_in_Eastern_Afghanistan|title=Citizens Plant 1.2 Million Trees in Eastern Afghanistan|date=April 15, 2009|publisher=USAID Afghanistan|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307045142/http://afghanistan.usaid.gov/en/USAID/Article/611/Citizens_Plant_12_Million_Trees_in_Eastern_Afghanistan|archive-date=March 7, 2013|accessdate=March 31, 2012}}</ref> ==Демографија== {{Главна|Демографија на Авганистан}} {{Historical populations|1950|7,752,117|1960|8,883,947|1970|10,893,772|1980|13,411,060|1990| 11,869,873|2000|21,606,992|2010|29,185,511|2020|38,928,341|title=1950–2020|align=right|shading=off|percentages=pagr|footnote=Извор: ООН{{UN_Population|ref}}}} Населението во Авганистан е околу 38.928.346 според податоци од [[2020]] година<ref name="Factbook">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldometers.info/world-population/afghanistan-population/|title=Afghanistan|work=Worldmeters|publisher=www.worldmeters.info|accessdate=2019-05-30}}</ref>, што вклучува околу 3 милиони авганистански граѓани кои живеат како [[Бегалец|бегалци]] во [[Пакистан]] и во [[Иран]].<ref name="PAN-pop">{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2011/11/20/afghanistans-population-reaches-26m|title=Afghanistan's population reaches 26m|date=November 20, 2011|access-date=December 5, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20130101074433/http://www.pajhwok.com/en/2011/11/20/afghanistans-population-reaches-26m|archive-date=January 1, 2013|publisher=Pajhwok Afghan News|editor-last=Mohammad Jawad Sharifzada}}</ref> Нацијата е составена од мултиетничко и [[Повеќејазичност|повеќејазично]] општество, што ја рефлектира нејзината местоположба покрај историските патишта за трговија помеѓу [[Средна Азија]], [[Јужна Азија]] и [[Југозападна Азија|Западна Азија]] [[Авганистанска централна организација за статистика|Авганистанската Централна организација за статистика]] (АЦО) во [[2011]] година изјавила дека вкупниот број на Авганистанци кои живеат во Авганистан е околу 26 милиони и до 2017 година достигнала 29,2 милиони. Од нив, 15 милиони се машки, а 14,2 милиони се жени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pajhwok.com/en/node/483787|title=Afghan Population 29.2 Million - Pajhwok Afghan News|work=www.pajhwok.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011103545/https://www.pajhwok.com/en/node/483787|archive-date=2017-10-11}}</ref> Околу 22% од населението е градско подрачје, а останатите 78% живеат во рурални области.<ref name="PAN-pop"/> Се претпоставува дека приближно 600.000 до 2 милиони Авганистанци би можело да бидат убиени за време на различните војни од [[1979]] до [[2001]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://necrometrics.com/20c1m.htm#Afghanistan|title=Afghanistan (1979–2001)|archive-url=https://web.archive.org/web/20110305175626/http://necrometrics.com/20c1m.htm#Afghanistan|archive-date=2011-03-05|accessdate=2010-10-12}}</ref> Овие бројки се многу сомнителни и никогаш не е направен обид да се проверат.<ref name="U.S. Library of Congress">{{Наведена мрежна страница|url=http://countrystudies.us/afghanistan/36.htm|title=Population|year=2008|publisher=U.S. Library of Congress|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20110719220830/http://countrystudies.us/afghanistan/36.htm|archive-date=2011-07-19|accessdate=2010-10-12}}</ref> Се очекува населението на земјата да достигне 82 милиони до 2050 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.prb.org/Countries/Afghanistan.aspx|title=Afghanistan – Population Reference Bureau|publisher=[[Population Reference Bureau]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202224051/http://www.prb.org/Countries/Afghanistan.aspx|archive-date=2013-12-02|accessdate=2009-12-29}}</ref> Урбаните области доживеале брз раст на населението во последната деценија, што се должи на враќањето на над 5 милиони иселеници. Единствениот град во Авганистан со над милион жители е неговиот главен град [[Кабул]]. Другите најголеми градови во земјата се прикажани на табелата подолу. ===Етнички групи=== {{Главна|Етнички групи во Авганистан}} {{bar box |title =Етнички групи во Авганистан<br />(2008)<ref name="LoC-pdf"/> | titlebar=#ddd | float=right |bars = {{Столбен постоток|[[Паштуни]]|green|42}} {{Столбен постоток|[[Таџици]]|red|27}} {{Столбен постоток|[[Хазари]]|blue|9}} {{Столбен постоток|[[Узбеци|Uzbek]]|red|9}} {{Столбен постоток|[[Ајмаци]]|blue|4}} {{Столбен постоток|[[Туркмени]]|red|3}} {{Столбен постоток|[[Белуџи]]|blue|2}} {{Столбен постоток|Останати |red|4}} }} Во членот четири од [[Устав на Авганистан|Уставот на Авганистан]] се споменуваат вкупно 14 етнички групи. Населението во Авганистан е поделено на неколку етнолингвистички групи. Етникумите се претставени на графиконот десно. Дадените проценти се само проценки, бидејќи не се достапни точни и тековни статистички податоци за етничката припадност. Општо земено, четирите најголеми етнички групи се [[Паштуни]]те, [[Таџици]]те, [[Хазари]]те и [[Узбеци]]те. Други 10 други етнички групи се признати и секоја е претставена во авганистанската химна<ref>{{Cite news|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2017/08/31/the-roots-of-afghanistans-tribal-tensions|title=The roots of Afghanistan's tribal tensions|newspaper=The Economist}}</ref>. ===Јазици=== {{Главна|Јазици во Авганистан}} {{bar box | titlebar=#ddd |float = right |title = [[Етнички групи во Авганистан|Етнички групи]]<ref name="Factbook"/> |bars = {{Столбен постоток|[[Дари]]|green|85}} {{Столбен постоток|[[Паштунски јазик|Паштунци]]|red|30}} {{Столбен постоток|[[Узбечки јазик|Узбечки]] и [[Туркменски јазик|Туркменски]]|blue|6}} {{Столбен постоток|3 [[Јазици во Авганистан|други]]|pink|1}} }} [[Дари]], кој е признат како авганистанско-пперсиски, служи како [[лингва франка]] во поголемиот дел од Авганистан. Тој е јазик на кој се прибегнува кога луѓето од различни етнички групи треба да вршат деловни активности или на друг начин да комуницираат, а го зборуваат мајчин јазик од таџикистанците, хазарите и аимаците; вкупно 85% од населението може да зборува дарискп-персиски.<ref>{{Наведено списание|last=Reinman|first=Suzanne L.|date=2010-09-21|title=The World Factbook|journal=Reference Reviews|volume=24|issue=7|pages=7–8|doi=10.1108/09504121011077057|issn=0950-4125}}</ref> Паштунскиот јазик е широко користен во југоисточните и источните области на земјата каде етничките Паштуни се мнозинство, вклучително и со мнозинството Пакистански Паштуни и Авганистанци во Пакистан. Државната химна на Авганистан се чита на паштунски. [[Узбечки]] и [[туркменски]] се зборува во одредени делови на северните провинции, главно меѓу узбекистанските и туркменските племиња. Помал број Авганистанци течно зборуваат и [[урду]], [[Арапски јазик|арапски]] и други јазици. [[Англиски јазик|Англискиот јазик]] се учи во училиштата и постепено станува популарен меѓу помладата генерација. ===Религија=== {{Главна|Религија во Авганистан}} {{Столбна кутија|title=Религија во Авганистан (2012)|titlebar=#ddd|left1=Религија|right1=Процент|float=right|bars={{Столбен постоток|[[Сунизам]]|DarkGreen|84.7}} {{Столбен постоток|[[Шиизам]]|Green|15}} {{Столбен постоток|Останати|Blue|0.3}}}} Скоро целото авганистанско население е муслиманско, со помалку од 1% немуслиманско население. И покрај обидите за секуларизација на авганистанското општество, исламските практики преовладуваат во сите аспекти на животот. Исто така, исламската религиозна традиција и шифри, заедно со традиционалните практики, ги обезбедуваат главните средства за контрола на личното однесување и решавање на правни спорови. Исламот во Авганистан започнал да се практикува по [[исламско освојување на Авганистан|арапското исламско освојување на Авганистан]] од 7 до 10 век, а последните задржувања во преобразба биле направени кон крајот на [[19 век]]. [[Ислам]]от е официјална [[државна религија]] во Авганистан, приближно 99,7% од авганистанското население се [[муслимани]]. Околу 90% практикуваат [[сунитски ислам]], кој припаѓа на [[Ханифиски мезхеб|Ханафиската]] школа, додека се верува дека околу 7% се [[Шиизам|шиити]].<ref name="Factbook"/><ref name="Pew">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity|title=Chapter 1: Religious Affiliation|date=August 9, 2012|work=The World’s Muslims: Unity and Diversity|publisher=[[Pew Research Center]]'s Religion & Public Life Project|accessdate=4 September 2013}}</ref> Повеќето шиити припаѓаат на гранката „[[Дванаестници]]“ и само помал број го следат [[Исмаилизам|Исмаилизмот]]. Според Пју, 3% се не-деноминативни муслимани. Исламот се користел како главна основа за изразување противење на модернизацијата на Авганистан од страна на кралот Аманулах во дваесеттите години на минатиот век. Го користеле и муџахедините за време на Советско-авганистанската војна во 1980 - тите и денес од талибанците. {{Најголеми градови во Авганистан}} == Управување == [[Податотека:200229-D-AP390-1529_(49603221753).jpg|десно|мини| Арг (претседателска палата) во Кабул]] Авганистан е исламска република која се состои од три гранки, извршна, законодавна и судска. Нацијата е предводена од претседателот Ашраф Гани со Амрулах Салех и Сарвар Даниш како потпретседатели. Националното собрание е законодавен дом, [[Дводомен парламент|дводомно]] тело со две тела, Дом на народот и Дом на старешините. Врховниот суд е предводен од главниот судија Саид Јусуф Халем, поранешен заменик министер за правда.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://supremecourt.gov.af/en/page/614/the-supreme-court-chief-justice-biography|title=The Supreme Court Chief Justice Biography|work=supremecourt.gov.af|archive-url=https://web.archive.org/web/20151003084704/http://supremecourt.gov.af/en/page/614/the-supreme-court-chief-justice-biography|archive-date=3 October 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=3158&task=view&total=3197&start=1041&Itemid=2|title=Database|work=afghan-bios.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002084116/http://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=3158&task=view&total=3197&start=1041&Itemid=2|archive-date=2 October 2015|accessdate=1 October 2015}}</ref> Според Транспаренси Интернешнл, Авганистан останува на врвот на списокот на најкорумпирани земји.<ref name="TI">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.transparency.org/news/feature/corruption_perceptions_index_2016|title=Corruption Perceptions Index 2016 Results|publisher=[[Transparency International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125040730/http://www.transparency.org/news/feature/corruption_perceptions_index_2016|archive-date=25 January 2017|accessdate=30 November 2017}}</ref> Извештајот од јануари 2010 година објавен од Канцеларијата на Обединетите нации за дрога и криминал открил дека митото имало износ еднаков на 23% од БДП на нацијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2010/January/corruption-widespread-in-afghanistan-unodc-survey-says.html|title=Corruption widespread in Afghanistan, UNODC survey says|date=19 January 2010|publisher=UNODC.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20140416023007/http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2010/January/corruption-widespread-in-afghanistan-unodc-survey-says.html|archive-date=16 April 2014|accessdate=14 November 2010}}</ref> На 17 мај 2020 година, претседателот Ашраф Гани постигнал договор за поделба на моќта со неговиот соперник од претседателските избори, Абдула Абдула, одлучувајќи кој ќе управува со почитуваните клучни министерства. Договорот ставил крај на повеќемесечниот политички ќор-сокак во земјата. Било договорено дека додека Гани ќе го води Авганистан како претседател, Абдулах ќе го надгледува мировниот процес со [[талибанци]]те.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/en/afghanistan-president-ashraf-ghani-and-rival-abdullah-abdullah-reach-power-sharing-deal/a-53470402|title=Afghanistan president Ashraf Ghani and rival Abdullah Abdullah reach power-sharing deal|work=Deutsche Welle|accessdate=17 May 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-politics/afghan-president-and-rival-strike-power-sharing-deal-after-feuding-for-months-idUSKBN22T08J?feedType=RSS&feedName=worldNews&utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+Reuters%2FworldNews+%28Reuters+World+News%29&&rpc=401|title=Afghan president and rival strike power-sharing deal after feuding for months|work=Reuters|accessdate=17 May 2020}}.</ref> === Избори и партии === [[Податотека:President_Donald_J._Trump_and_President_Ashraf_Ghani_of_Afghanistan_at_the_United_Nations_General_Assembly_(36747065014).jpg|лево|мини| Американскиот претседател [[Доналд Трамп]] со претседателот на Авганистан Ашраф Гани во 2017 година.]] Еден инструмент на авганистанското управување е ''лоја џирга'' (големо собрание), паштунски консултативен состанок кој главно се организира за избор на нов шеф на државата, усвојување нов устав или решавање на национално или регионално прашање како што е војната.<ref name="news.bbc.co.uk">{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1782079.stm|title=Q&A: What is a loya jirga?|date=1 July 2002|work=BBC News|access-date=2 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523165931/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1782079.stm|archive-date=23 May 2019}}</ref> Овие состаноци се одржуваат најмалку од 1747 година, {{Sfn|Barfield|2012}} а последниот се одржал во 2013 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://edition.cnn.com/2013/11/24/world/asia/us-afghanistan-security-agreement/|title=Loya jirga approves U.S.-Afghan security deal; asks Karzai to sign|date=17 November 2013|publisher=CNN|archive-url=https://web.archive.org/web/20190602150201/https://edition.cnn.com/2013/11/24/world/asia/us-afghanistan-security-agreement/|archive-date=2 June 2019|accessdate=2 June 2019}}</ref> Според уставот од 2004 година, и претседателските и парламентарните избори треба да се одржуваат на секои пет години. Сепак, поради спорните претседателски избори во 2014 година, закажаните парламентарни избори во 2015 година биле одложени до 2018 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-45919057|title=Afghans defy deadly poll violence|date=21 October 2018|work=BBC News|access-date=16 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116111300/https://www.bbc.com/news/world-asia-45919057|archive-date=16 November 2018}}</ref> Претседателските избори користат систем на два круга; доколку ниту еден кандидат не добие мнозинство гласови во првиот круг, ќе се одржи втор круг со двајцата најдобри кандидати. Парламентарните избори имаат само еден круг и се засноваат на единствениот непренослив систем на глас, кој им овозможува на некои кандидати да бидат избрани со само еден процент од гласовите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.afghan2010.com/news/afghanistans-lottery-effect|title=Afghanistan's "Lottery Effect"|work=Afghan 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20150110162654/http://www.afghan2010.com/news/afghanistans-lottery-effect|archive-date=10 January 2015|accessdate=10 January 2015}}</ref> Претседателските избори во Авганистан во 2004 година биле релативно мирни, на кои [[Хамид Карзаи]] победил во првиот круг со 55,4% од гласовите. Сепак, претседателските избори во 2009 година се одликувале со недостаток на безбедност, слаба излезеност на гласачите и широко распространета изборна измама, завршувајќи со реизбор на Карзаи.<ref name="Karzai Gets New Term as Afghan Runoff is Scrapped">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2009/11/03/world/asia/03afghan.html|title=Karzai Gets New Term as Afghan Runoff is Scrapped|last=Cooper|first=Helene|date=2 November 2009|work=The New York Times|access-date=4 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511225923/http://www.nytimes.com/2009/11/03/world/asia/03afghan.html|archive-date=11 May 2011}}</ref> Претседателските избори во 2014 година завршиле со победа на Ашраф Гани со 56,44% од гласовите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://iec.org.af/results/en/runoff|title=2014 Afghanistan Election Results|publisher=Independent Election Commission of Afghanistan|archive-url=https://web.archive.org/web/20180606124832/http://iec.org.af/results/en/runoff|archive-date=6 June 2018|accessdate=4 July 2019}}</ref> [[Податотека:Afghan_parliament_building_2015.jpg|мини|Националното собрание на Авганистан во Кабул, изградено во 2015 година]] Политичките партии играле маргинална улога во авганистанската политика по 2001 година, делумно поради спротивставувањето на Карзаи кон нив. {{Sfn|Barfield|2012}} На парламентарните избори во 2005 година, на гласачките ливчиња не била прикажана партиската припадност на кандидатите, па резултатите биле диктирани од личниот престиж на кандидатите. {{Sfn|Barfield|2012}} Меѓу избраните службеници имало голема мешавина од поранешни муџахедини, исламски фундаменталисти, воени лидери, племенски националисти, поранешни комунисти, реформисти, урбани професионалци, [[Ројализам|ројалисти]] и неколку поранешни соработници на Талибанците.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rawa.org/temp/runews/rawagallery.php?mghash=dc96d38caecd6694eb17fc894bb73212&mggal=2|title=RAWA Photo Gallery: They are Responsible for Afghanistan's Tragedy|publisher=RAWA|archive-url=https://web.archive.org/web/20101019075455/http://www.rawa.org/temp/runews/rawagallery.php?mghash=dc96d38caecd6694eb17fc894bb73212&mggal=2|archive-date=19 October 2010|accessdate=11 October 2010}}</ref><ref>https://www.boell.de/sites/default/files/Afghanistan_s_Parliament_in_the_Making-Endf.pdf</ref> Во истиот период, Авганистан станала 30-та највисока нација според женската застапеност во Националното собрание.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ipu.org/wmn-e/classif.htm|title=Women in Parliaments: World Classification|date=30 November 2009|publisher=Ipu.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328105108/http://www.ipu.org/wmn-e/classif.htm|archive-date=28 March 2014|accessdate=29 December 2009}}</ref> Партиите станале повлијателни по 2009 година, кога со новиот закон биле утврдени построги барања за регистрација на партиите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ukinafghanistan.fco.gov.uk/en/about-us/working-with-afghanistan/Politics/Political-Parties-in-Afghanistan/|title=Political Parties in Afghanistan|publisher=British Embassy Kabul|archive-url=https://web.archive.org/web/20110703133046/http://ukinafghanistan.fco.gov.uk/en/about-us/working-with-afghanistan/Politics/Political-Parties-in-Afghanistan/|archive-date=3 July 2011|accessdate=6 July 2019}}</ref> Речиси сто нови партии биле регистрирани откако законот стапил на сила,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://centralasiaonline.com/en_GB/articles/caii/features/pakistan/main/2012/09/11/feature-01|title=Afghanistan sees new political parties form|last=Zia Ur Rehman|publisher=Central Asia Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222160719/http://centralasiaonline.com/en_GB/articles/caii/features/pakistan/main/2012/09/11/feature-01|archive-date=22 February 2014}}</ref> и партиската активност се зголемила на изборите во 2014 година, но влијанието на партијата останало ограничено.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://permanent.access.gpo.gov/gpo57865/SR362-Political-Parties-in-Afghanistan.pdf|title=Political Parties in Afghanistan|last=Anna Larson|publisher=United States Institute of Peace|pages=1–3|archive-url=https://web.archive.org/web/20190808032821/https://permanent.access.gpo.gov/gpo57865/SR362-Political-Parties-in-Afghanistan.pdf|archive-date=8 August 2019|accessdate=6 July 2019}}</ref> === Административни поделби === [[Податотека:Afghanistan_provinces_numbered.png|мини| Авганистан е поделен на [[Покраини во Авганистан|34 провинции]], кои понатаму се поделени на голем број области]] Авганистан е административно поделен на 34 провинции (''[[Вилает|вилајати]]'').<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ariananews.co/en/afghanistan-provinces/|title=Afghanistan Provinces|publisher=Ariana News|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704210454/https://ariananews.co/en/afghanistan-provinces/|archive-date=4 July 2019|accessdate=4 July 2019}}</ref> Секоја провинција има гувернер и главен град. Земјата понатаму е поделена на скоро 400 провинциски области, од кои секоја вообичаено опфаќа град или неколку села. Секој округ е претставен од гувернер на област. Провинциските гувернери се назначени од претседателот на Авганистан, а окружните гувернери се избрани од провинциските гувернери.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2012/12/09/world/asia/for-afghan-officials-prospect-of-death-comes-with-territory.html|title=For Afghan Officials, Prospect of Death Comes With Territory|last=Ahmed|first=Azam|date=8 December 2012|work=The New York Times|access-date=7 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019103603/http://www.nytimes.com/2012/12/09/world/asia/for-afghan-officials-prospect-of-death-comes-with-territory.html|archive-date=19 October 2017|issn=0362-4331}}</ref> Провинциските гувернери се претставници на централната влада во Кабул и се одговорни за сите административни и формални прашања во рамките на нивните покраини. Постојат и покраински совети кои се избираат преку непосредни и општи избори за четири години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iec.org.af/eng/content.php?id=5&cnid=24|title=Explaining Elections, Independent Election Commission of Afghanistan|date=9 October 2004|publisher=Iec.org.af|archive-url=https://web.archive.org/web/20100827204439/http://www.iec.org.af/eng/content.php?id=5&cnid=24|archive-date=27 August 2010|accessdate=4 February 2012}}</ref> Функциите на покраинските совети се да учествуваат во планирањето на покраинскиот развој и да учествуваат во мониторингот и проценката на другите институции за управување со провинцијата. Според член 140 од уставот и претседателскиот декрет за изборниот закон, градоначалниците на градовите треба да бидат избрани преку слободни и директни избори за четиригодишен мандат. Сепак, во пракса, градоначалниците се назначени од владата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://webarchive.urban.org/UploadedPDF/412448-An-Assessment-of-Afghanistans-Municipal-Governance-Framework.pdf|title=An Assessment of Afghanistan's Municipal Governance Framework|last=Jamie Boex|last2=Grace Buencamino|publisher=Urban Institute Center on International Development and Governance|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704193403/http://webarchive.urban.org/UploadedPDF/412448-An-Assessment-of-Afghanistans-Municipal-Governance-Framework.pdf|archive-date=4 July 2019|accessdate=4 July 2019|last3=Deborah Kimble}}</ref> Следува список на сите 34 покраини по азбучен ред: {| class="wikitable sortable" width=78% style="font-size:90%;" align=center |+ align=center style="background:#BFD7FF"| '''Покраини во Авганистан''' |- bgcolor="#efefef" !align="center"|Покраина !align="center"|Бр. на карта !align="center"|[[ISO 3166-2:AF]]<ref>[[ISO 3166-2:AF]] (кодови на покраините според [[ISO]] [[ISO 3166-2|3166-2]])</ref> !align="center"|Админ. центар !align="center"|Население <ref>http://www.mrrd.gov.af/nabdp/Provincial%20Development%20Plan.htm</ref> !align="center"|Површина (км²) !align="center"|Јазици !align="center"|Окрузи |- | [[Баглан (покраина)|Баглан]] || align="center"| 19 || align="center"| AF-BGL || [[Пули Хумри]] || align=right| 741.690 || align=right| 21.118 || [[Паштунски јазик|паштунски]], [[дари]], [[узбечки јазик|узбечки]], [[туркменски јазик|туркменски]] || 16 окрузи |- | [[Бадахшан (покраина)|Бадахшан]] || align="center"| 30 || align="center"| AF-BDS || [[Фајзабад]] || align=right| 819.396 || align=right| 44.059 || [[Паштунски јазик|паштунски]], [[дари]], памирски јазици || 29 окрузи |- | [[Бадгис]] || align="center"| 4 || align="center"| AF-BDG || [[Калај Нау]] || align=right| 499.393 || align=right| 20.591 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари || 7 окрузи |- | [[Балх (покраина)|Балх]] || align="center"| 13 || align="center"| AF-BAL || [[Мазари Шариф]] || align=right| 1.123.948 || align=right| 17.249 || дари, паштунски || 15 окрузи |- | [[Бамјан (покраина)|Бамјан]] || align="center"| 15 || align="center"| AF-BAM || [[Бамјан]] || align=right| 343.892 || align=right| 14.175 || дари, [[Паштунски јазик|паштунски]] || 7 окрузи |- | [[Вардак]] || align="center"| 21 || align="center"| AF-WAR || [[Мајданшар]] || align=right| 529.343 || align=right| 9.934 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари || 9 окрузи |- | [[Газни (покраина)|Газни]] || align="center"| 16 || align="center"| AF-GHA || [[Газни]] || align=right| 1.080.843 || align=right| 22.915 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари || 19 окрузи |- | [[Гор (покраина)|Гор]] || align="center"| 6 || align="center"| AF-GHO || [[Чагчаран]] || align=right| 635.302 || align=right| 36.479 || дари, [[Паштунски јазик|паштунски]] || 10 окрузи |- | [[Дајкунди]] || align="center"| 10 || align="center"| AF-DAY || [[Нили (град)|Нили]] || align=right| 477.544 || align=right| 18.088 || дари и паштунски || 8 окрузи |- | [[Забул]] || align="center"| 17 || align="center"| AF-ZAB || [[Калат (Авганистан)|Калат]] || align=right| 244.899 || align=right| 17.343 || [[Паштунски јазик|паштунски]] || 9 окрузи |- | [[Кабул (покраина)|Кабул]] || align="center"| 22 || align="center"| AF-KAB || [[Кабул]] || align=right| 3.314.000 || align=right| 4.462 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари, туркменски и узбечки || 18 окрузи |- | [[Кандахар (покраина)|Кандахар]] || align="center"| 12 || align="center"| AF-KAN || [[Кандахар]] || align=right| 2.913.000 || align=right| 54.022 || [[Паштунски јазик|паштунски]] || 16 окрузи |- | [[Каписа]] || align="center"| 29 || align="center"| AF-KAP || [[Махмудраки]] || align=right| 358.268 || align=right| 1.842 || дари, [[Паштунски јазик|паштунски]], [[пашајски јазик|пашајски]] || 7 окрузи |- | [[Кунар]] || align="center"| 34 || align="center"| AF-KNR || [[Асадабад]] || align=right| 413.008 || align=right| 4.942 || [[Паштунски јазик|паштунски]] || 15 окрузи |- | [[Кундуз (покраина)|Кундуз]] || align="center"| 18 || align="center"| AF-KDZ || [[Кундуз]] || align=right| 820.000 || align=right| 8.040 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари, узбечки и туркменски || 7 окрузи |- | [[Лагман (покраина)|Лагман]] || align="center"| 32 || align="center"| AF-LAG || [[Михтарлам]] || align=right| 382.280 || align=right| 3.843 || [[Паштунски јазик|паштунски]], пашајски, нуристански и дари || 5 окрузи |- | [[Логар (покраина)|Логар]] || align="center"| 23 || align="center"| AF-LOW || [[Пулалам]] || align=right| 322.704 || align=right| 3.880 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари || 7 окрузи |- | [[Нангархар]] || align="center"| 33 || align="center"| AF-NAN || [[Џалалабад]] || align=right| 1.342.514 || align=right| 7.727 || паштунски, дари || 23 окрузи |- | [[Нимруз]] || align="center"| 3 || align="center"| AF-NIM || [[Заранџ]] || align=right| 117.991 || align=right| 41.005 || [[балучки јазик|балучки]], [[Паштунски јазик|паштунски]] и дари || 5 окрузи |- | [[Нуристан]] || align="center"| 31 || align="center"| AF-NUR || [[Парун]] || align=right| 130.964 || align=right| 9.225 || [[нуристански јазици|нуристански]], [[Паштунски јазик|паштунски]] || 7 окрузи |- | [[Орузган]] || align="center"| 11 || align="center"| AF-ORU || [[Таринкот]] || align=right| 320.589 || align=right| 12.696 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари || 6 окрузи |- | [[Пактија]] || align="center"| 24 || align="center"| AF-PIA || [[Гардез]] || align=right| 415.000 || align=right| 6.432 || паштунски, дари || 11 окрузи |- | [[Пактика]] || align="center"| 25 || align="center"| AF-PKA || [[Шарана]] || align=right| 809.772 || align=right| 19.482 || [[Паштунски јазик|паштунски]] || 15 окрузи |- | [[Панџшир (покраина)|Панџшир]] || align="center"| 28 || align="center"| AF-PAN || [[Базарак]] || align=right| 128.620 || align=right| 3.610 || дари, [[Паштунски јазик|паштунски]] || 5 окрузи |- | [[Парван]] || align="center"| 20 || align="center"| AF-PAR || [[Чарикар]] || align=right| 491.870 || align=right| 5.974 || дари, [[Паштунски јазик|паштунски]] || 9 окрузи |- | [[Саманган]] || align="center"| 14 || align="center"| AF-SAM || [[Саманган]] || align=right| 378.000 || align=right| 11.262 || дари, узбечки || 5 окрузи |- | [[Сарипол (покраина)|Сарипол]] || align="center"| 9 || align="center"| AF-SAR || [[Сарипол]] || align=right| 505.400 || align=right| 16.360 || дари, [[Паштунски јазик|паштунски]] и узбечки || 7 окрузи |- | [[Тахар]] || align="center"| 27 || align="center"| AF-TAK || [[Талокан]] || align=right| 830.319 || align=right| 12.333 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари, узбечки || 12 окрузи |- | [[Фарах (покраина)|Фарах]] || align="center"| 2 || align="center"| AF-FRA || [[Фарах]] || align=right| 493.007 || align=right| 48.471 || паштунски, дари, [[балучки јазик|балучки]]|| 11 окрузи |- | [[Фарјаб]] || align="center"| 5 || align="center"| AF-FYB || [[Мајмана]] || align=right| 833.724 || align=right| 20.293 || узбечки, дари, [[Паштунски јазик|паштунски]] и туркменски || 14 окрузи |- | [[Хелменд (покраина)|Хелменд]] || align="center"| 7 || align="center"| AF-HEL || [[Лашкаргах]] || align=right| 1.441.769 || align=right| 58.584 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари || 13 окрузи |- | [[Херат (покраина)|Херат]] || align="center"| 1 || align="center"| AF-HER || [[Херат]] || align=right| 1.762.157 || align=right| 54.778 || дари, [[Паштунски јазик|паштунски]], туркменски|| 15 окрузи |- | [[Хост (покраина)|Хост]] || align="center"| 26 || align="center"| AF-KHO || [[Хост]] || align=right| 638.849 || align=right| 4.152 || [[Паштунски јазик|паштунски]] || 13 окрузи |- | [[Џаузџан]] || align="center"| 8 || align="center"| AF-JOW || [[Шеберган]] || align=right| 426.987 || align=right| 11.798 || узбечки, туркменски, [[Паштунски јазик|паштунски]] и дари ||9 окрузи |} === Надворешни односи === Авганистан станала членка на Обединетите нации во 1946 година. {{Sfn|Dupree|1997}} Земјата има добри односи со голем број на [[НАТО]]-членки и сојузнички нации, особено со САД, Канада, Велика Британија, Германија, Австралија и Турција. Во 2012 година, САД и Авганистан го потпишале својот договор за стратешко партнерство во кој Авганистан станал главен сојузник надвор од НАТО.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18750732|title=Hillary Clinton says Afghanistan 'major non-Nato ally'|date=7 July 2012|work=[[BBC News]]|access-date=4 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190705181134/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18750732|archive-date=5 July 2019}}</ref> Авганистан историски има силни односи со Германија, една од првите земји што ја признала независноста на Авганистан во 1919 година; [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]], кој обезбедил голема помош и воена обука за силите на Авганистан и вклучувале потпишување на Договор за пријателство во 1921 и 1978 година; и Индија, со која бил потпишан договор за пријателство во 1950 година.<ref>https://www.mea.gov.in/bilateral-documents.htm?dtl/6584/Treaty+of+Friendship.</ref> Односите со Пакистан честопати биле напнати од различни причини, како што е прашањето за границата со Дуранд и наводната вмешаност на Пакистан во авганистански востанички групи. Земјата исто така, има дипломатски односи со соседна Кина, Иран, Таџикистан, Туркменистан и Узбекистан, вклучително и со регионални држави како Бангладеш, Јапонија, Казахстан, Непал, Русија, Јужна Кореја и ОАЕ. Авганистанското Министерство за надворешни работи продолжува да ги развива дипломатските односи со другите земји од целиот свет. Мисијата за помош на Обединетите нации во Авганистан (УНАМА) е основана во 2002 година за да и помогне на земјата да се опорави од децениската војна.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2002/SC7345.doc.htm|title=Security Council endorses establishment of UN Assistance Mission in Afghanistan for initial 12-month period|date=28 March 2002|access-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20060721212704/https://www.un.org/News/Press/docs/2002/SC7345.doc.htm|archive-date=21 July 2006|publisher=United Nations}}</ref> Денес, неколку земји-членки на НАТО распоредуваат околу 17.000 војници во Авганистан, како дел од Мисијата за решителна поддршка.<ref name="NATO">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nato.int/nato_static_fl2014/assets/pdf/pdf_2019_06/20190625_2019-06-RSM-Placemat.pdf|title=Resolute Support Mission: Key Facts and Figures|date=June 2019|publisher=NATO|archive-url=https://web.archive.org/web/20190807214427/https://www.nato.int/nato_static_fl2014/assets/pdf/pdf_2019_06/20190625_2019-06-RSM-Placemat.pdf|archive-date=7 August 2019|accessdate=28 July 2019}}</ref> Неговата главна цел е да ги обучи авганистанските сили за национална безбедност . === Воени сили === [[Податотека:First_set_of_Afghan_UH-60A_Black_Hawks.jpg|мини| [[Сикорски УХ-60 Црн јастреб|Црните јастреби]] на авганистанското воено воздухопловство на аеродромот Кандахар. Како голем сојузник што не е член на НАТО, авганистанските вооружени сили добиваат најголем дел од својата опрема и обука од САД .]] Авганистанските вооружени сили се под Министерството за одбрана, во кое се вклучени Авганистанските воздушни сили (АВС) и Авганистанската национална армија (АНА). Во авганистанскиот универзитет за одбрана се сместени разни образовни установи за вооружените сили на Авганистан, вклучувајќи ја и Националната воена академија на Авганистан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.army.mil/article/156986/USACE_TAA_employee_named_top_engineer|title=USACE TAA employee named top engineer|last=Glasch|first=Mike|work=Army.mil|publisher=US Army|archive-url=https://web.archive.org/web/20161122222319/https://www.army.mil/article/156986/USACE_TAA_employee_named_top_engineer|archive-date=22 November 2016|accessdate=22 November 2016}}</ref> === Спроведување на законот === [[Податотека:ANP_trucks_in_Kunar.jpg|мини|Авганистанската национална полиција (АНП) во провинцијата Кунар]] Спроведувањето на законот во Авганистан е одговорност на Авганистанската национална полиција (АНП), која е дел од Министерството за внатрешни работи. АНП се состои од два примарни гранка, авганистанската униформирана полиција и авганистанската гранична полиција. Мисијата на униформираната полиција е да обезбеди безбедност во Авганистан, да спречи криминал и да го заштити имотот. Граничната полиција е одговорна за обезбедување и одржување на границите на нацијата со соседните држави, како и со сите меѓународни аеродроми во земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.longwarjournal.org/multimedia/ANSF%20OOBpage%206-ANP.pdf|title=Afghan National Security Forces Order of Battle|last=CJ Radin|date=November 2008|work=The Long War Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206143412/http://www.longwarjournal.org/multimedia/ANSF%20OOBpage%206-ANP.pdf|archive-date=6 February 2012|accessdate=25 May 2019}}</ref> Авганистанската [[Разузнавачка служба|разузнавачка агенција]], Националниот директорат за безбедност (НДБ), помага на АНП во безбедносните прашања.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-14379194|title=Afghanistan's dysfunctional security agencies|date=14 August 2011|publisher=BBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20190925154935/https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-14379194|archive-date=25 September 2019|accessdate=25 May 2019}}</ref> Сите делови на Авганистан се сметаат за опасни поради милитантни активности и инциденти поврзани со тероризам. Киднапирање за откуп и грабежи се вообичаени во поголемите градови. Секоја година стотици авганистански полицајци се убиваат при извршување на службената должност.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-47005558|title=Staggering Afghan death toll revealed|date=25 January 2019|access-date=25 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190125190922/https://www.bbc.com/news/world-asia-47005558|archive-date=25 January 2019}}</ref> Авганистан е исто така водечки светски производител на опиум.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unodc.org/documents/wdr/WDR_2010/World_Drug_Report_2010_lo-res.pdf|title=UNODC 2010 world drug report, page 43|archive-url=https://web.archive.org/web/20111219180453/http://www.unodc.org/documents/wdr/WDR_2010/World_Drug_Report_2010_lo-res.pdf|archive-date=19 December 2011|accessdate=30 November 2011}}</ref> [[Афион|Афионот во]] Авганистан произведува повеќе од 90% недозволен хероин на глобално ниво и повеќе од 95% од европската понуда.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=5N95OLwIcUYC|title=Shooting Up: Counterinsurgency and the War on Drugs|last=Vanda Felbab-Brown|date=1 December 2009|publisher=[[Brookings Institution Press]]|isbn=978-0-8157-0450-8|page=113|author-link=Vanda Felbab-Brown|access-date=26 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419135433/https://books.google.com/books?id=5N95OLwIcUYC|archive-date=19 April 2019}}</ref> Авганистанското Министерство за борба против наркотици е одговорно за следење и искоренување на нелегалниот бизнис со дрога. === Човекови права === [[Слобода на говорот|Слободата на изразување]] и печатот е дозволена и промовирана во сегашниот устав од 2004 година, сè додека не го загрозува националниот или верскиот интегритет или не клевети поединци. Во 2019 година, <nowiki><i>Репортери без граници</i></nowiki> го навеле медиумското опкружување во Авганистан како 121 од 179 на својот [[Индекс на слободата на печатот|Индекс за слобода на печатот]], и 1-в како најслободен.<ref>{{Наведени вести|url=https://rsf.org/en/afghanistan|title=Afghanistan|access-date=16 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416161829/https://rsf.org/en/afghanistan|archive-date=16 April 2019|publisher=[[Reporters Without Borders]]}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.tolonews.com/index.php/afghanistan/afghanistan-descends-3-points-press-freedom-index|title=Afghanistan Descends 3 Points on Press Freedom Index|date=19 April 2019|access-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419131844/https://www.tolonews.com/index.php/afghanistan/afghanistan-descends-3-points-press-freedom-index|archive-date=19 April 2019|publisher=TOLOnews}}</ref> Сепак, многу прашања во врска со човековите права постојат спротивно на законот, честопати сторени од локални племиња, законодавци и тврдокорни свештеници. Новинарите во Авганистан се соочуваат со закана и од безбедносните сили и од бунтовниците.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/media/greenslade/2015/jan/21/afghani-journalists-face-increasing-attacks-and-threats-report|title=Afghan journalists 'face increasing attacks and threats' – report|work=The Guardian|access-date=21 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150325205330/http://www.theguardian.com/media/greenslade/2015/jan/21/afghani-journalists-face-increasing-attacks-and-threats-report|archive-date=25 March 2015}}</ref> Комитетот за безбедност на авганистанските новинари во 2017 година тврдел дека авганистанската влада учествува со 46% од нападите врз авганистански новинари, додека бунтовниците се одговорни за остатокот од нападите.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.rferl.org/a/afghanistan-violence-journalists-2017-deaths/28637286.html|title=Violence Against Journalists Surges in Afghanistan in 2017|access-date=25 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170725152649/https://www.rferl.org/a/afghanistan-violence-journalists-2017-deaths/28637286.html|archive-date=25 July 2017|publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty}}</ref> Според Глобални Права, скоро 90% од жените во Авганистан доживеале физичко малтретирање, сексуално злоставување, психичко малтретирање или присилен брак. Извршители на овие злосторства се семејствата на жртвата.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/programmes/101east/2015/06/afghanistan-country-women-150630115111987.html|title=Afghanistan: No Country for Women {{!}} International Women's Day {{!}} Al Jazeera|publisher=Al Jazeera|archive-url=https://web.archive.org/web/20190105052634/https://www.aljazeera.com/programmes/101east/2015/06/afghanistan-country-women-150630115111987.html|archive-date=5 January 2019|accessdate=5 January 2019}}</ref> Предлогот за закон против насилството врз жените од 2009 година може да се донесе само преку претседателски указ. Во 2012 година, Авганистан забележал 240 случаи на убиство на честта, но се верува дека вкупниот број е многу поголем. Од пријавените убиства за чест, 21% биле извршени од сопрузите на жртвите, 7% од нивните браќа, 4% од татковците, а остатокот од други роднини.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.khaama.com/240-cases-of-honor-killing-recorded-in-afghanistan-aihrc-2177|title=240 cases of honor killing recorded in Afghanistan|date=9 June 2013|publisher=khaama.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206114349/http://www.khaama.com/240-cases-of-honor-killing-recorded-in-afghanistan-aihrc-2177|archive-date=6 December 2013|accessdate=23 December 2013}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://latinbusinesstoday.com/2013/06/aihrc-400-rape-honor-killings-registered-in-afghanistan-in-2-years/|title=AIHRC: 400 rape, honor killings registered in Afghanistan in 2 years|date=10 June 2013|publisher=latinbusinesstoday.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150214224858/http://latinbusinesstoday.com/2013/06/aihrc-400-rape-honor-killings-registered-in-afghanistan-in-2-years/|archive-date=14 February 2015|accessdate=23 December 2013}}</ref> Хомосексуалноста е [[табу]] тема во авганистанското општество;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-36884732|title=The LGBT community living under threat of death|last=Ahmadzai|first=Aria|date=7 October 2016}}</ref> според Кривичниот законик, хомосексуалната интимност се казнува со затвор до една година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.humandignitytrust.org./country-profile/afghanistan/|title=Afghanistan &#124; Human Dignity Trust|work=www.humandignitytrust.org.}}</ref> Со спроведување на [[Шеријат|шеријатскиот закон,]] прекршителите можат да се соочат со смрт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rferl.org/a/afghanistan-being-gay-fake-life/28731934.html|title='Fake Life': Being Gay in Afghanistan|work=RadioFreeEurope/RadioLiberty}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/world/gay-lesbian-bisexual-relationships-illegal-in-74-countries-a7033666.html|title=LGBT relationships are illegal in 74 countries, research finds|date=17 May 2016|work=The Independent|archive-url=https://web.archive.org/web/20190614095346/https://www.independent.co.uk/news/world/gay-lesbian-bisexual-relationships-illegal-in-74-countries-a7033666.html|archive-date=14 June 2019|accessdate=3 June 2019}}</ref> Сепак, опстојува древна традиција која вклучува машки хомосексуални акти меѓу млади и постари мажи (типично богати или елитни луѓе) наречена ''бача бази''. Ова дело е исто така незаконско според Кривичниот законик и сторителите можат да бидат затворени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blogs.lse.ac.uk/southasia/2018/01/24/the-revised-afghanistan-criminal-code-an-end-for-bacha-bazi/|title=The revised Afghanistan criminal code: an end for Bacha Bazi?|date=24 January 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/06/15/how-afghanistans-mixed-messages-on-homosexuality-play-into-the-orlando-shooting-debate/|title=How Afghanistan's mixed messages on homosexuality play into the Orlando shooting debate|work=The Washington Post}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thediplomat.com/2016/06/afghanistans-love-hate-relationship-with-homosexuality/|title=Afghanistan's Love-Hate Relationship With Homosexuality|last=Pillalamarri|first=Akhilesh|work=thediplomat.com}}</ref> На 14 август 2020 година, експертите на [[Совет за човекови права на Обединетите нации|Советот за човекови права на ООН]] издале заедничка изјава со која ги повикуваат авганистанските власти да спречат убиства на бранителите на човекови права, бидејќи од јануари 2020 година има девет смртни случаи на бранители на човекови права.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.un.org/en/story/2020/08/1070232|title=Afghanistan: More action needed to stop killings of human rights defenders|work=UN News|accessdate=14 August 2020|archive-date=2021-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817043546/https://news.un.org/en/story/2020/08/1070232|url-status=dead}}</ref> ==Економија== {{Главна|Економија на Авганистан}} Економијата на Авганистан постојано бележи подобрување во последната деценија и истото се должи пораади враќањето на голем број од богатите иселеници, модернизација на нацијата во земјоделскиот сектор, како и воспоставување на повеќе трговски патишта со соседните земји и земјите во регионот.<ref name="Afghanistan’s commercial goods arrived in Turkey through Lapis Lazuli route">{{Наведени вести|url=https://www.pajhwok.com/en/2018/12/29/afghanistan%E2%80%99s-commercial-goods-arrived-turkey-through-lapis-lazuli-route|title=Afghanistan’s commercial goods arrived in Turkey through Lapis Lazuli route|date=December 29, 2018|access-date=2020-10-09|publisher=[[Pajhwok Afghan News]]|editor-last=Javed Hamim Kakar|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327071333/https://www.pajhwok.com/en/2018/12/29/afghanistan%E2%80%99s-commercial-goods-arrived-turkey-through-lapis-lazuli-route|url-status=dead}}</ref> Милјарди долари меѓународна помош, кои доаѓаат од иселениците и странски инвеститори, го забележале ова зголемување во време кога постои поголема политичка сигурност откако [[НАТО]] се вклучил во реконструкцијата на Авганистан.<ref name="PAN5">{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2007/10/19/afghanistan-receives-33b-remittances-expats|title=Afghanistan receives $3.3b remittances from expats|date=October 19, 2007|access-date=2012-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203052722/https://www.pajhwok.com/en/2007/10/19/afghanistan-receives-33b-remittances-expats|archive-date=February 3, 2020|publisher=Pajhwok Afghan News (PAN)}}</ref> [[Бруто-домашен производ|БДП на]] нацијата се протега на околу 70 милијарди американски долари со курс од 20 милијарди долари (2017 година), а [[Список на земјите по БДП (ПКМ) по глава на жител|БДП по глава на жител]] е околу 2.000 американски долари.<ref name="CIAWFAF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html|title=Afghanistan|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=9 December 2019|archive-date=2018-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180429155835/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html}}</ref> Увезува стока во вредност од над 6 милијарди долари, но извезува само скоро една милијарда долари, главно [[Плод|овошје]] и [[Оревест плод|ореви]].<ref name="Afghanistan Exports To Increase By $1 Billion This Year">{{Наведени вести|url=http://www.bakhtarnews.com.af/eng/business/item/32753-afghanistan-exports-to-increase-by-$1-billion-this-year.html|title=Afghanistan Exports To Increase By $1 Billion This Year|date=April 11, 2018|access-date=2019-04-11|publisher=[[Bakhtar News Agency]]}}</ref> И покрај тоа што има над 1 трилион долари докажани неискористени наоѓалишта на минерали, Авганистан останува една од [[Најмалку развиени земји|најмалку развиените земји]] во светот. Неговата стапка на невработеност е над 23% <ref name="CIAWFAF"/> и околу половина од неговото население живее под прагот на [[Линија на сиромаштија|сиромаштијата]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theglobaleconomy.com/Afghanistan/Unemployment_rate/|title=Afghanistan Unemployment rate - data, chart|work=TheGlobalEconomy.com|language=en|accessdate=2019-09-21}}</ref><ref>[http://data.worldbank.org/country/afghanistan World Bank Data: Afghanistan]. Retrieved 2013-8-14.</ref> Многу од невработените мажи се приклучуваат на милитантни групи финансирани од странство или во светот на криминалот, особено како шверцери. Авганистанската влада долго време барала странски инвестиции со цел да се подобри економијата на Авганистан. === Земјоделство и сточарство === [[Податотека:A_fruit_vendor_at_the_Kabul_International_AgFair-2009.jpg|лево|мини|200x200пкс|Земјоделски пазар во Кабул, во 2009 година]] [[Податотека:Afghan_pomegranate_processing.jpg|лево|мини|200x200пкс|Работници кои преработуваат [[Калинка|калинки]] , по кои Авганистан е познат во Азија]] [[Податотека:Tunnelerziehung_Afghanistan_02.jpg|лево|мини|200x200пкс|Авганистанско [[грозје]]]] Во Авганистан во моментов се произведуваат приближно 1,5 милиони тони свежо овошје годишно, што може значително да се зголеми.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.tolonews.com/business/afghanistan-produces-15-million-tons-fresh-fruit-year|title=Afghanistan Produces 1.5 Million Tons Of Fresh Fruit A Year|date=12 February 2018|access-date=2019-03-31|publisher=TOLOnews}}</ref> Познато е по производство на некои од најдобрите [[Плод|овошја]], особено [[Калинка|калинки]] и [[грозје]], како и слатки дињи и [[Боболка|црница]]. Други плодови широко и историски одгледувани се кајсии, [[Јаболко|јаболка]], [[Смоква|смокви]], [[Праска|праски]] и цреши.<ref name="Afghanistan Exports To Increase By $1 Billion This Year"/><ref>{{Наведени вести|url=https://www.tolonews.com/index.php/business/afghan-exports-attract-investors-dubai-exhibition|title=Afghan Exports Attract Investors At Dubai Exhibition|date=26 February 2018|access-date=2019-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190422085218/https://www.tolonews.com/index.php/business/afghan-exports-attract-investors-dubai-exhibition|archive-date=22 April 2019|publisher=TOLOnews}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.actahort.org/books/1235/1235_19.htm|title=Cherry production in Afghanistan|access-date=2019-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411190117/http://www.actahort.org/books/1235/1235_19.htm|archive-date=2019-04-11|publisher=www.actahort.org|year=2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.factfish.com/statistic-country/afghanistan/peaches+and+nectarines,+production+quantity|title=Afghanistan: Peaches and nectarines, production quantity (tons)|year=2017|publisher=www.factfish.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319004131/http://www.factfish.com/statistic-country/afghanistan/peaches+and+nectarines,+production+quantity|archive-date=2019-03-19|accessdate=2019-03-30}}</ref> Градењето и користењето [[Стаклена градина|оранжерии]] е брзо растечка индустрија во земјата. Северозападните авганистански провинции се познати по одгледување на ф'стаци.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=rGsPbp6b3a4|title=Pistachio Groves Change Lives of Farmers in Afghanistan|date=February 20, 2019|accessdate=2019-03-30}}</ref><ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=bcRBViVQRus|title=Herat Pistachios products grown|date=April 25, 2017|accessdate=2019-03-30}}</ref><ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=j4NKIflQx_0|title=Taliban makes millions of dollars from pistachio gardens in Badghis|date=September 6, 2018|accessdate=2019-03-30}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2010/08/07/bumper-pistachio-crops-year-samangan|title=Bumper pistachio crops this year in Samangan|date=August 7, 2010|access-date=2012-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306083424/http://www.pajhwok.com/en/2010/08/07/bumper-pistachio-crops-year-samangan|archive-date=March 6, 2014|publisher=Pajhwok Afghan News (PAN)}}</ref> Во последниве години, земјоделците во јужните провинции исто така започнале со одгледување на ф'стаци.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=7prNiFGjMmU|title=Pistachio orchards in Kandahar|date=July 3, 2018|accessdate=2019-03-30}}</ref> Провинциите на истокот од земјата се познати по борови ореви.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.tolonews.com/business/ghani-inaugurates-%E2%80%98biggest%E2%80%99-smelting-plant-kabul|title=Ghani Inaugurates 'Biggest' Smelting Plant In Kabul|date=28 March 2019|access-date=2019-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330070142/https://www.tolonews.com/business/ghani-inaugurates-%E2%80%98biggest%E2%80%99-smelting-plant-kabul|archive-date=30 March 2019|publisher=[[TOLOnews]]}}</ref> Северните и централните провинции се познати и по [[бадем]]ите и оревите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.factfish.com/statistic-country/afghanistan/walnuts,+production+quantity|title=Afghanistan: Walnuts, production quantity (tons)|year=2017|publisher=www.factfish.com|accessdate=2019-03-30|archive-date=2019-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410183652/http://www.factfish.com/statistic-country/afghanistan/walnuts,%2Bproduction%2Bquantity|url-status=dead}}</ref> Провинцијата Бамјан во централен Авганистан е позната по одгледување супериорен квалитет на [[компир]]и, а во просек произведува 140.000 до 170.000 тони.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2012/07/30/bamyan-farmers-eyeing-bumper-potato-yield|title=Bamyan farmers eyeing bumper potato yield|date=July 30, 2012|access-date=2012-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306073325/http://www.pajhwok.com/en/2012/07/30/bamyan-farmers-eyeing-bumper-potato-yield|archive-date=March 6, 2014}}</ref> Провинцијата Нангархар е позната по портокали, [[Маслинка|маслинки]], [[Кикиритка|кикирики]] и урми.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.pajhwok.com/en/2020/08/23/canal-garden-produce-6-tons-dates-year|title=Canal garden to produce 6 tons of dates this year|date=August 23, 2020|access-date=2020-10-09|publisher=Pajhwok Afghan News}}</ref><ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=KLjz9Ffb4QI|title=Nangarhar Canal Project Enjoys Bumper Orange Season|date=December 23, 2017|accessdate=2019-03-30}}</ref><ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=tH0sWHa4_mU|title=Olive Production Nangarhar|date=October 8, 2018|accessdate=2019-03-30}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2010/07/11/world/asia/11afghan.html|title=Severed Trees in Orchards Mirror Afghan History|date=July 10, 2010|work=The New York Times|access-date=2019-04-10}}</ref> Одгледувањето на овие плодови сега се шири и во другите провинции на југот на земјата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.pajhwok.com/en/2018/07/15/helmand-date-trees-produce-%E2%80%98significant%E2%80%99-yield-after-grafting|title=Helmand date trees produce 'significant' yield after grafting|date=July 15, 2018|access-date=2019-04-10|publisher=Pajhwok Afghan News|archive-date=2018-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918221142/https://www.pajhwok.com/en/2018/07/15/helmand-date-trees-produce-%E2%80%98significant%E2%80%99-yield-after-grafting|url-status=dead}}</ref> Производството на [[пченица]] и [[Жито|житни култури]] е традиционален столб на земјоделството во Авганистан. Националното производство на пченица во 2015 година било 5 милиони тони.<ref name="usda-2015">{{Наведена мрежна страница|url=https://ipad.fas.usda.gov/highlights/2015/07/Afghanistan/Index.htm|title=AFGHANISTAN: 2015/2016 Wheat Production above Average but Down from Last Year|date=July 17, 2015|publisher=U.S. Department of Agriculture|archive-url=https://web.archive.org/web/20190415232741/https://ipad.fas.usda.gov/highlights/2015/07/Afghanistan/Index.htm|archive-date=April 15, 2019|accessdate=2019-04-16}}.</ref> Авганистан е пред самодоволност во производството на жито. Потребни се дополнителни 1 милион тони пченица за да станат самостојни, што се предвидува да се постигне во 2020 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.afghanistantimes.af/self-sufficiency-in-wheat-production/|title=Self-sufficiency in wheat production|date=December 27, 2015|access-date=2019-04-16|publisher=Afghanistan Times}}</ref> Вкупното земјоделско производство понекогаш опаѓа поради сушите. [[Добиток]]от во Авганистан главно вклучува [[Домашно говедо|говеда]], [[Домашна овца|овци]] и [[Коза|кози]].<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=bDbyb57xdrM|title=ښاري انځور خپرونه کندهار ملي راډیو ټلوېزیون|publisher=[[Radio Television Afghanistan|Kandahar Mili Television]]|date=February 8, 2019|accessdate=2019-03-30}}</ref> Градењето и користењето модерни [[Живинарство|фарми за живина]] е исто така брзо растечка индустрија.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=QuyB7bODAmg|title=Poultry Value Chain in Afghanistan|publisher=Comprehensive Agriculture and Rural Development-Facility (CARD-F)|date=November 11, 2018|accessdate=2019-03-30}}</ref> Достапноста на земјиштето погодно за пасење традиционално го прави [[сточарство]]то важен дел од економијата. Постојат два главни вида на сточарство: седентарен начин, практикуван од фармери кои одгледуваат и животни и култури; и номадски, практикувани од сточари на животни познати како Кочис. Природните пасишта зафаќаат околу 30,000 км2, но се преградени. Северните региони околу Мазар-и-Шариф и Мајмана биле домови за околу шест милиони овци каракули кон крајот на 90-тите години на минатиот век. Повеќето стада се преселуваат на висорамнините во текот на летото на пасишта на северот. Обработливата земја во Авганистан е околу 8 милиони хектари. Производството на пченица изнесува околу 5 милиони тони,<ref name="usda-2015"/> расадници држат 119.000 хектари земја, а производството на грозје е на 615.000 тони. Производството на [[бадем]]и скокнало на 56 000 тони, а памукот на 45 000 тони.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2012/04/03/water-energy-sector-critical-situation|title=Water & energy sector in critical situation|date=April 3, 2012|access-date=2012-05-15|publisher=Pajhwok Afghan News}}</ref> Во 2019 година било објавено дека околу 10.000 хектари земја во Авганистан се користи за одгледување шафран.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.tolonews.com/business/%E2%80%98illegal%E2%80%99-saffron-imports-affect-afghan-products-market|title='Illegal' Saffron Imports Affect Afghan Products Market|date=April 21, 2019|access-date=2019-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190420165201/https://www.tolonews.com/business/%E2%80%98illegal%E2%80%99-saffron-imports-affect-afghan-products-market|archive-date=April 20, 2019|publisher=TOLOnews}}</ref> Според извештајот на [[Светска банка]] објавен во април 2019 година, економијата на Авганистан страдала од последиците од тешката суша што влијаело на земјоделското производство во 2018 година. Додека производството на пченица се намалило за 24%, производството на млеко се намалило за 30%.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://leadership.ng/2019/04/24/afghan-economy-suffers-from-drought-and-uncertainty-world-bank/|title=Afghan Economy Suffers From Drought And Uncertainty – World Bank|accessdate=24 April 2019|archive-date=2019-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425141226/https://leadership.ng/2019/04/24/afghan-economy-suffers-from-drought-and-uncertainty-world-bank/}}</ref> === Риболов и шумарство === [[Податотека:The_Lumber_Yards_of_Asadabad-2.jpg|мини|200x200пкс|Сечач на дрво во Асадабад, провинција Кунар]] Земјата има сè поголем број на акумулации, реки и потоци, што ја прави соодветна клима за одгледување риби. Риболов се одвива во езерата и реките, особено во провинцијата Нангархар и во реката Хелменд во јужен Авганистан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldbank.org/en/news/feature/2018/10/28/livestock-and-fish-farming-spur-rural-afghans-toward-self-sufficiency|title=Livestock and Fish Farming Bring Self-Sufficiency to Rural Afghans|date=October 28, 2018|publisher=The World Bank|accessdate=2019-04-16}}</ref> [[Риби]]те сочинуваат помал дел од авганистанската исхрана денес затоа што рибарите не се во можност да произведат доволно риби за да бидат во чекор со барањата на клиентите. Повеќето риби и [[морски плодови]] се увезуваат од соседните Пакистан, Иран и [[Обединети Арапски Емирати|Обединетите Арапски Емирати]]. Постојат стотици фарми за риби низ целата земја и најголемата е во Карга, која ги снабдува рибните јајца на другите рибни фарми. Исто така, започна и одгледување риби во браната Салма.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.khaama.com/afghanistan-launches-fish-farming-in-mega-300m-salma-dam-built-by-india-02169|title=Afghanistan launches fish farming in mega $300m Salma Dam built by India|date=October 29, 2016|access-date=2017-05-16|publisher=www.khaama.com|editor-last=Ghanizada}}</ref> Според извештајот од 2010 година, само околу 2,1% (или 1.350.000 ха ) од Авганистан е пошумен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rainforests.mongabay.com/deforestation/2000/Afghanistan.htm#:~:text=According%20to%20the%20U.N.,carbon%20in%20living%20forest%20biomass.|title=Afghanistan Forest Information and Data|year=2010|publisher=[[Mongabay]]|archive-url=|archive-date=|accessdate=2020-10-09}}</ref> Неговата граѓа е исцрпена многу, а од средината на 1980-тите, само околу 3% од површината на земјата била пошумена, главно на исток. Значителни дрвја се уништени од пустошот на војната кон крајот на 20 век. Експлоатацијата е отежната од несигурноста и пристапните патишта. Покрај тоа, распределбата на шумата е нееднаква, а најголем дел од преостанатата шума се наоѓа само во регионите Кунар, Нуристан и Пактија на исток од земјата. Во последните години се преземени некои чекори за садење дрвја во урбаните области низ Авганистан.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.pajhwok.com/en/2019/02/04/nangarhar-kicks-spring-tree-plantation-drive|title=Nangarhar kicks off spring tree plantation drive|date=February 4, 2019|access-date=2020-10-09|publisher=Pajhwok Afghan News}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.unenvironment.org/news-and-stories/story/changing-afghan-landscape-one-tree-time|title=Changing the Afghan landscape, one tree at a time|date=May 4, 2018|access-date=2019-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421170936/https://www.unenvironment.org/news-and-stories/story/changing-afghan-landscape-one-tree-time|archive-date=April 21, 2019|publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> Дури и талибанските лидери неодамна повикале на засадување повеќе дрвја.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-39094578|title=Taliban leader urges Afghans to plant more trees|date=February 26, 2017|work=BBC News|access-date=2019-04-21}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.voanews.com/a/taliban-urges-afghans-to-plant-trees/3740346.html|title=Taliban Leaders Wants Afghans to Plant More Trees|date=February 26, 2017|access-date=2019-04-21|publisher=Voice of America}}</ref> === Трговија и индустрија === [[Податотека:Afghan_border_crossing_at_Sher_Khan_in_Kunduz_Province-4.jpg|лево|мини|226x226пкс|Влезното пристаниште кај Шир Кан Бандар во покраината Кундуз, во близина на границата со [[Таџикистан]]]] Трговијата на Авганистан со други земји стабилно се зголемува со воспоставување на повеќе меѓународни патишта за превоз на стоки.<ref>Pajhwok Afghan News, [https://archive.today/20120911020906/http://www.pajhwok.com/en/2007/11/14/afghan-us-trade-34pc-eight-months Afghan-US trade up by 34pc in eight months], November 14, 2007.</ref> Едeн од овие трговски патишта е коридорот Лапис Лазули, кој го поврзува Авганистан со [[Туркменистан]] и на крајот завршува некаде во Европа.<ref name="Afghanistan’s commercial goods arrived in Turkey through Lapis Lazuli route"/> Други вакви трговски патишта го поврзуваат Авганистан со соседните [[Иран]], [[Пакистан]], [[Таџикистан]] и [[Узбекистан]]. Земјата, исто така, има директна трговија со [[Индија]] преку воздушен коридор . Авганистан е опремен со богатство на природни ресурси, вклучувајќи големи депозити на [[Земен гас|природен гас]], [[нафта]], [[јаглен]], [[мермер]], [[злато]], [[бакар]], хромит, талк, [[барит]]и, [[сулфур]], [[олово]], [[цинк]], [[железна руда]], сол, скапоцени и полускапоцени камења, и многу [[реткоземен елемент|реткоземни елементи]]. Во 2006 година, геолошки институт во САД процени дека Авганистан има дури 36 трилиони кубни стапки природен гас, 3,6 милијарди барели (570 × 106 м3) резерви на нафта и кондензат.<ref name="Eurasianet">Eurasianet.org - Eurasia Insight, [http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav090306.shtml ''Afghanistan's Energy Future and its Potential Implications'']</ref> Според проценката од 2007 година, Авганистан има значителни количини неоткриени минерални суровини не-горива. Геолозите откриле и индикации за изобилство на наслаги од обоени камења и скапоцени камења, вклучувајќи [[смарагд]], рубин, [[сафир]], гранат, лапис, кунзит, шпинел, турмалин и перидот.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2011/09/15/huge-rare-earth-material-helmand-usgs|title=Afghanistan has huge mineral resources: survey|date=November 14, 2007|access-date=2012-11-23|publisher=Pajhwok Afghan News (PAN)|archive-date=2015-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903222800/http://www.pajhwok.com/en/2011/09/15/huge-rare-earth-material-helmand-usgs|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Trucks_on_the_road_in_northern_Afghanistan-2012.jpg|мини|300x300пкс|Камиони на патот во Авганистан]] [[Податотека:Tree_map_export_afghanistan_all_show_2009.jpeg|мини|300x300пкс|Пропорционална застапеност на авганистанскиот извоз, 2009 година]] Во 2010 година, официјални претставници на американскиот [[Пентагон]] заедно со американски геолози откриле откривање на скоро 1 трилион долари неискористени наоѓалишта на минерали во Авганистан.<ref name="NYT">[https://www.nytimes.com/2010/06/14/world/asia/14minerals.html?no_interstitial U.S. Identifies Vast Riches of Minerals in Afghanistan], ''[[The New York Times]]'' by [[James Risen]]. June 13, 2010.</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2010/06/15/turning-afghan-minerals-wealth-could-take-years-us|title=Turning Afghan minerals into wealth could take years; US|date=2010-06-15|access-date=2012-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204081743/http://www.pajhwok.com/en/2010/06/15/turning-afghan-minerals-wealth-could-take-years-us|archive-date=2013-12-04|publisher=Pajhwok.com}}</ref> Во меморандумот од Пентагон се вели дека Авганистан може да стане „''Саудиска Арабија на [[литиум]]'' “.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.discovery.com/earth/afghanistan-minerals-lithium.html|title=Afghanistan: The Saudi Arabia of Lithium?|date=2010-06-14|publisher=News.discovery.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120507005948/http://news.discovery.com/earth/afghanistan-minerals-lithium.html|archive-date=2012-05-07|accessdate=2012-05-15}}</ref> Некои веруваат дека неискористените минерали вредат и до три трилиони долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chicagotribune.com/business/sns-ap-as-afghanistan-mineral-treasures,0,4231660.story|title=Afghanistan says its untapped mineral wealth is at least $3 trillion _ triple US estimate|publisher=Chicagotribune.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621015452/http://www.chicagotribune.com/business/sns-ap-as-afghanistan-mineral-treasures,0,4231660.story|archive-date=2010-06-21|accessdate=2012-05-15}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ksdk.com/news/local/story.aspx?storyid=204154|title=Afghanistan is suddenly wealthy: US finds $1 trillion in mineral deposits|date=2010-06-14|publisher=Ksdk.com|accessdate=2012-05-15}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/afghanistans-resources-could-make-it-the-richest-mining-region-on-earth-2000507.html|title=Afghanistan's resources could make it the richest mining region on earth|last=Sengupta|first=Kim|date=2010-06-15|publisher=Independent.co.uk|accessdate=2012-05-15}}</ref> Друга проценка на геолошкиот институт во САД од септември 2011 година покажал дека карбанатитите Ханашин во провинцијата Хелменд во земјата имаат околу 1 милион метрички тони елементи на ретка земја. Регина Дубеј, вршител на должноста директор на Одделот за одбрана, ''Работна група за деловни активности и операции за стабилност (ТФБСО),'' изјавила дека „''ова е само уште еден доказ дека минералниот сектор во Авганистан има светла иднина''“. Авганистан потпишал договор за бакар со [[Народна Република Кина|Кина]] (Металуршка Корпорација Кина) во 2008 година, што е за голем проект што вклучува инвестиција од 2,8 милијарди долари од Кина и годишен приход од авганистанската влада од околу 400 милиони американски долари. Рудникот за бакар Аиак во земјата, кој се наоѓа во провинцијата Логар, е еден од најголемите во светот и се очекува да обезбеди работни места за 20.000 Авганистанци. Се проценува дека има бакар најмалку 11 милиони тони или 33 милијарди американски долари бакар. На 5 октомври 2018 година во [[Вашингтон]], авганистанските власти потпишале 30-годишен договор со инвестиции група Центар и неговиот оперативен компанија, Авганистанските злато и минерали копродукции, да се истражуваат и да развијат операција на бакарна руда во округот Балкхаб во Сар-е Пол провинција и да истражуваат и развиваат операција за експлоатација на злато во провинцијата Бадакшан. Договорот за бакар вклучува инвестиција од 56 милиони долари, а договорот за злато, од 22 милиони долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-mining/afghanistan-signs-major-mining-deals-in-development-push-idUSKCN1MH0FM|title=Afghanistan signs major mining deals in development push|last=Mackenzie|first=James|last2=Qadir Sediqi|first2=Abdul|date=2018-10-07|work=reuters.com|publisher=Reuters|accessdate=30 June 2020}}</ref> Експертите сметаат дека производството на бакар може да започне во рок од две до три години, а на железната руда за пет до седум години заклучно со 2010 година. Другото неодамна објавено богатство на земјата е рудникот за [[железна руда]] Хаџигак, сместен на 130 милји западно од Кабул и се верува дека има околу 1,8 до 2 милијарди метрички тони минерал што се користи за производство на челик. AFISCO, индиски конзорциум од седум компании, предводен од Steel Authority of India Limited (SAIL) и канадската компанија Kilo Goldmines Ltd се очекува заеднички да инвестираат 14,6 милијарди долари во развој на рудникот за железо Хаџигак.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2012/03/31/indian-canadian-firms-invest-146b-hajigak-iron-mine|title=Indian, Canadian firms to invest $ 14.6b in Hajigak iron mine|date=March 31, 2012|access-date=2012-03-31|publisher=Pajhwok Afghan News|editor-last=Abdul Qadir Siddiqui}}</ref> Земјата има неколку рудници за [[јаглен]], но треба да се модернизира.<ref name="mcclatchydc.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mcclatchydc.com/2010/11/14/103393/afghan-business-model-connections.html|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20120715124259/http://www.mcclatchydc.com/2010/11/14/103393/afghan-business-model-connections.html|archive-date=2012-07-15|accessdate=2012-08-05}}, McClatchy News, Factory, coal mine show connections matter most in Afghan business, November 10, 2010</ref> Важен ресурс на Авганистан во минатото бил природниот гас, кој првпат бил искористен во 1967 година. Во текот на осумдесеттите години, продажбата на бензин претставувала 300 милиони долари годишно од приходите од извоз (56% од вкупниот износ). 90% од овој извоз отишол во [[Советски Сојуз|[[Советскиот Сојуз]]за]]. Сепак, за време на повлекувањето на советските трупи во 1989 година, полињата со природен гас во Авганистан биле ограничени за да се спречи саботажа од страна на муџахедините. Производството на гас се намалило од високи 8,2 милиони кубни метри {{Безпрелом|(2.9 × 10⁸ cu ft)}} на ден во 80-тите години на минимално ниво од околу 600 000 кубни метри {{Безпрелом|(2.2 × 10⁷ cu ft)}} во 2001 година. По формирањето на администрацијата на Карзаи, производството на природен гас повторно било обновено.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2010/11/08/gas-well-inaugurated-shiberghan|title=Gas well inaugurated in Shiberghan|date=November 8, 2010|access-date=2011-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110119080051/http://www.pajhwok.com/en/2010/11/08/gas-well-inaugurated-shiberghan|archive-date=January 19, 2011|publisher=Pajhwok Afghan News (PAN)}}</ref> Се зголемува бројот на Авганистанци вклучени во бизнисот со [[дизел-гориво]], бензин, авионско гориво и ТНГ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.azizihotak.com/web/component/option,com_frontpage/Itemid,1/lang,en/|title=Azizi Hotak General Trading Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20080413011200/http://www.azizihotak.com/web/component/option,com_frontpage/Itemid,1/lang,en/|archive-date=2008-04-13|accessdate=2008-04-05}}</ref> Во декември 2011 година, Авганистан потпишал договор за истражување нафта со China National Petroleum Corporation (CNPC) за развој на три нафтени полиња долж реката Аму Дарја. Државата ќе ги има своите први рафинерии за нафта во следните три години, по што ќе добие многу малку од профитот од продажбата на нафта и природен гас.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.yahoo.com/afghanistan-china-sign-first-oil-contract-073748776.html|title=Afghanistan, China sign first oil contract|last=Associated Press&nbsp;&ndash;&nbsp;Wed, Dec 28, 2011|date=2011-12-28|publisher=News.yahoo.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120115093718/http://news.yahoo.com/afghanistan-china-sign-first-oil-contract-073748776.html|archive-date=2012-01-15|accessdate=2012-05-15}}</ref> CNPC започнал со производство на авганистанска нафта кон крајот на октомври 2012 година, со извлекување на 1,5 милиони барели нафта годишно. ===Инфраструктура=== === Енергија === [[Податотека:Kajaki_Dam_and_spillway_in_2012.jpg|мини|Браната Кајџаки во провинцијата Хелменд произведува над 52 мегавати електрична енергија]] Според [[Светска банка]], 98% од руралното население има пристап до [[електрична енергија]] во 2018 година, за разлика од 28% во 2008 година. Генерално, бројката изнесува 98,7%.<ref>{{cite web | url=https://data.worldbank.org/indicator/EG.ELC.ACCS.ZS?end=2018&locations=AF&start=2005&view=chart | title=World Bank Open Data }}</ref> Од 2016 година, Авганистан произведува 1.400 [[Ват|мегавати]] моќност, но сепак увезува најголем дел од електричната енергија преку далекуводи од [[Иран]] и државите од [[Средна Азија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tolonews.com/business/afghanistan-has-capacity-produce-310000mw-power|title=Afghanistan Has Capacity To Produce 310,000MW Power|work=TOLOnews}}</ref> Поголемиот дел од производството на електрична енергија е преку [[хидроенергија]], потпомогнато од количината на реки и потоци што течат од планините.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldbank.org/en/news/feature/2018/05/14/largest-plant-restarts-operations-in-first-step-developing-afghanistan-hydropower|title=Afghanistan Resurrects its Largest Hydropower Plant Toward a Brighter Future|work=World Bank}}</ref> Сепак, електричната енергија не е секогаш сигурна и се случуваат исклучувања, вклучително и во [[Кабул]].<ref name="auto1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/economy-development-environment/power-to-the-people-how-to-extend-afghans-access-to-electricity/|title=Power to the People: How to extend Afghans' access to electricity|date=3 February 2015|work=Afghanistan Analysts Network – English}}</ref> Во последниве години се изградени поголем број на електрани на сончева енергија, [[биомаса]] и ветерници.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.af.undp.org/content/afghanistan/en/home/presscenter/IntheNews/renewable-energy-in-afghanistan-atn.html|title=The Power of Nature: How Renewable Energy is Changing Lives in Afghanistan|work=UNDP in Afghanistan|accessdate=2020-11-28|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414230313/https://www.af.undp.org/content/afghanistan/en/home/presscenter/IntheNews/renewable-energy-in-afghanistan-atn.html}}</ref> Во моментов земјата е во фаза на развој на проектот CASA-1000 што ќе пренесува електрична енергија од [[Киргистан]] и [[Таџикистан]] и гасоводот Туркменистан-Авганистан-Пакистан-Индија (ТАПИ). Со напојувањето управува Да Авганистан Брешна Шеркат (ДАБС, Авганистанско електростопанство). ===Туризам=== Туризмот е мала индустрија во Авганистан поради безбедносни проблеми. Како и да е, околу 20 000 странски туристи ја посетуваат земјата годишно заклучно со 2016 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2016/09/27/20000-foreign-tourists-visit-afghanistan-annually|title=20,000 foreign tourists visit Afghanistan annually|date=27 September 2016|access-date=15 May 2017|publisher=Pajhwok Afghan News (PAN)|editor-last=Navid Ahmad Barakzai}}</ref> Особено важен регион за домашен и меѓународен туризам е живописната долина Бамјан, која вклучува езера, кањони и историски места, потпомогнати од фактот што се наоѓа во безбедна област далеку од востаничка активност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thenational.ae/world/asia/coronavirus-shatters-tourism-hopes-in-afghanistan-s-bamyan-province-1.1011018|title=Coronavirus shatters tourism hopes in Afghanistan's Bamyan province|work=The National}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pajhwok.com/en/2017/09/03/more-200000-tourists-visit-bamyan-year|title=More than 200,000 tourists visit Bamyan this year|work=www.pajhwok.com}}</ref> Помал број туристи посетуваат и патуваат во региони како што е долината Вахан, која е исто така една од најоддалечените во земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/week-asia/society/article/2154951/where-instagramers-and-taliban-play-afghanistan|title=Where Instagramers and Taliban play|date=14 July 2018|work=South China Morning Post}}</ref> Од крајот на шеесеттите години наваму, Авганистан претставувал популарна станица на познатата Хипи-патека, привлекувајќи многу Европејци и Американци. Доаѓајќи од Иран, патеката патувала низ различни авганистански провинции и градови, вклучувајќи ги Херат, [[Кандахар]] и [[Кабул]] пред да премине во северен Пакистан, северна Индија и [[Непал]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.richardgregory.org.uk/history/hippie-trail.htm|title=Origins of the hippie trail|work=www.richardgregory.org.uk|accessdate=13 June 2020|archive-date=2020-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111215149/https://www.richardgregory.org.uk/history/hippie-trail.htm}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.richardgregory.org.uk/history/hippie-trail-03.htm|title=The hippie trail|work=www.richardgregory.org.uk|accessdate=13 June 2020|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308185419/https://www.richardgregory.org.uk/history/hippie-trail-03.htm}}</ref> Туризмот го достигнал својот врв во 1977 година, година пред почетокот на политичката нестабилност и вооружениот конфликт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/middle-east/afghanistan/articles/when-afghanistan-was-just-the-laid-back-highlight-on-the-hippie-/|title=When Afghanistan was just a laid-back highlight on the hippie trail|last=Oliver Smith|first=Digital Travel Editor|work=The Telegraph}}</ref> [[Податотека:Jam_afghanistan_ghorprovince_islamic_architecture.jpg|мини|Минарето џем е светско културно наследство на УНЕСКО, во моментов е под закана од ерозија и поплавување]] Градот Газни има значајна историја и историски места и заедно со градот Бамјан во изминатите години биле избрани соодветно за исламска културна престолнина и културна престолнина во Јужна Азија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/context-culture/bamyan-first-ever-cultural-capital-of-south-asia-a-big-party-but-what-else/|title=Bamyan, First Ever Cultural Capital of South Asia: A big party, but what else?|date=8 June 2015|work=Afghanistan Analysts Network – English}}</ref> Градовите Херат, [[Кандахар]], Балк и Заранџ се исто така многу историски. Џамското минаре во долината на реката Хари е [[Светско наследство на УНЕСКО|светско наследство]] на [[Светско наследство на УНЕСКО|УНЕСКО]]. Наметка што наводно ја носел пророкот на исламот [[Мухамед]] се чува во [[Џамија на наметката на пророкот Мухамед|Светилиштето на наметката]] во Кандахар, град основан од [[Александар III Македонски|Александар]] и прва престолнина на Авганистан. Тврдината во Херат во западниот град Херат е обновена во последните неколку години и претставува популарна атракција. На северот на земјата се наоѓа [[Светилиште на Хазарат Али|Светилиштето на Али]], за кое многумина веруваат дека е местото каде бил погребан Али. {{Sfn|Dupree|1997}} Националниот музеј на Авганистан се наоѓа во Кабул и е домаќин на голем број будистички, грчки и рани исламски антиквитети; музејот претрпел многу граѓанска војна, но полека се реставрира од раните 2000-ти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/travel/story/20200203-the-afghan-artefacts-that-survived-taliban-destruction|title=The Afghan artefacts that survived Taliban destruction|last=Kumar|first=Ruchi|work=www.bbc.com}}</ref> === Комуникација === Телекомуникациските услуги во Авганистан ги обезбедуваат Авганистански телеком, Afghan Wireless, [[:en:Etisalat|Etisalat]], [[:en:MTN Group|MTN Group]] и [[:en:Roshan (telco)|Roshan]]. Земјата користи свој вселенски [[Вештачки сателит|сателит]] наречен „ Авганистан 1“, кој обезбедува услуги на милиони претплатници на телефон, интернет и телевизија. До 2001 година по повеќегодишна граѓанска војна, телекомуникациите биле буквално непостоечки сектор, но до 2016 година пораснале со 22&nbsp;милиони претплатници на мобилни телефони и 5&nbsp;милиони корисници на Интернет. Секторот вработува најмалку 120.000 луѓе на национално ниво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://afghanistanembassy.org.uk/english/3155/|title=Connecting Afghanistan: The rise of technology in governance and society – The Embassy of Afghanistan in London|work=afghanistanembassy.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20180121125742/http://afghanistanembassy.org.uk/english/3155/|archive-date=21 January 2018|accessdate=20 January 2018}}</ref> === Сообраќај === [[Податотека:Horse_carriage,_Herat,_Afghanistan.jpg|мини|Колички со коњи сè уште се користат за носење стока на некои места]] Поради географијата на Авганистан, транспортот меѓу различни делови на земјата историски бил тежок. ’Рбетот на патната мрежа во Авганистан е Автопат 1, честопати наречен „Обиколен пат“, кој се протега на 2,210 километри и поврзува пет поголеми градови: Кабул, Газни, Кандахар, Херат и Мазар-и-Шариф,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanistan-analysts.org/going-in-circles-the-never-ending-story-of-afghanistans-unfinished-ring-road/|title=Going in Circles: The never-ending story of Afghanistan's unfinished Ring Road|last=Qayoom Suroush|date=16 January 2015|publisher=Afghanistan Analysts Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20190707120451/https://www.afghanistan-analysts.org/going-in-circles-the-never-ending-story-of-afghanistans-unfinished-ring-road/|archive-date=7 July 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> , додека се оптоварува околу планините на Хиндукуш.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=29bg7g1U6coC&pg=PA118|title=The Geography and Politics of Afghanistan|last=Gopalakrishnan|first=Ramamoorthy|date=13 June 1982|publisher=Concept Publishing Company}}</ref> Обиколницата е од клучно значење за домашната и меѓународната трговија и економијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/economy-development-environment/going-in-circles-the-never-ending-story-of-afghanistans-unfinished-ring-road/|title=Going in Circles: The never-ending story of Afghanistan's unfinished Ring Road|date=16 January 2015|work=Afghanistan Analysts Network – English}}</ref> Клучен дел од Обиколницата е тунелот Саланг, завршен во 1964 година, што го олеснува патувањето низ планинскиот венец Хиндукуш и ги поврзува северен и јужен Авганистан.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=aH_KCWVB6W0C&pg=PA122|title=Afghanistan Revisited|last=Cary Gladstone|publisher=Nova Publishers|year=2001|isbn=978-1-59033-421-8|page=122}}</ref> Тоа е единствената копнена рута што ја поврзува Средна Азија со И[[Индиски Потконтинент|ндискиот потконтинент]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.reuters.com/article/idINIndia-46016020100209|title=Afghan avalanches kill dozens, trap hundreds|date=9 February 2010}}</ref> Неколку планински премини овозможуваат патување помеѓу Хиндукуш и во други области. Сериозни сообраќајни несреќи се чести на авганистанските патишта и автопати, особено на патот Кабул – Кандахар и патот Кабул – Џалалабад.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2013/apr/26/afghan-bus-crash|title=Afghan bus crash kills 45|date=26 April 2013|work=The Guardian|access-date=4 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141105002154/http://www.theguardian.com/world/2013/apr/26/afghan-bus-crash|archive-date=5 November 2014}}</ref> Патувањето со автобус во Авганистан останува опасно поради милитантни активности.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://caravanistan.com/transport/driving/afghanistan/|title=Driving in Afghanistan|work=Caravanistan|publisher=Caravanistan|archive-url=https://web.archive.org/web/20160904001045/http://caravanistan.com/transport/driving/afghanistan/|archive-date=4 September 2016|accessdate=22 November 2016}}</ref> [[Податотека:Ariana_Afghan_A310-300_F-GEMO.jpg|мини| [[Ербас А310|Ербас А310 од]] авганистанската авиокомпанија Аријана во 2006 година]] Авионскиот сообраќај во Авганистан го обезбедува националниот авиопревозник Аријана Ерлајнс <ref name="EU To Impose Ban on Afghan Planes">{{Наведени вести|url=http://news.airwise.com/story/view/1290466447.html|title=EU To Impose Ban on Afghan Planes|date=22 November 2010|access-date=28 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524011714/http://news.airwise.com/story/view/1290466447.html|archive-date=24 May 2013|publisher=Airwise News|quote=Kabul-based [[Safi Airways|Safi]] is the country's No. 2 airline after national carrier Ariana Afghan Airlines}}</ref> и приватната компанија Кам ер. Авиокомпаниите од голем број земји исто така обезбедуваат летови во и надвор од земјата. Тука спаѓаат Air India, Emirates, Gulf Air, Iran Aseman Airlines, Pakistan International Airlines и [[Turkish Airlines]]. Земјата има четири меѓународни аеродроми: Меѓународниот аеродром Хамид Карзаи (поранешен меѓународен аеродром во Кабул), меѓународниот аеродром Кандахар, меѓународниот аеродром Херат и меѓународниот аеродром Мазар-е Шариф. Вклучувајќи ги домашните аеродроми, има 43.<ref name="Factbook"/> Воздушната база Баграм е голем воен аеродром. Земјата има три железнички врски: една со 75 километри должина, линија од Мазар-и-Шариф до границата со Узбекистан ;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.andrewgrantham.co.uk/afghanistan/railways/hairatan-to-mazar-i-sharif/|title=Hairatan to Mazar-i-Sharif railway – Railways of Afghanistan|work=andrewgrantham.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20171224182253/http://www.andrewgrantham.co.uk/afghanistan/railways/hairatan-to-mazar-i-sharif/|archive-date=24 December 2017|accessdate=3 January 2018}}</ref> 10 километри долга линија од Торагунди до границата со [[Туркменистан]] (каде што продолжува како дел од Туркменските железници ); и кратка врска од Акина преку туркменската граница до Керки, што се планира да се прошири понатаму низ Авганистан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pajhwok.com/en/2016/11/28/afghan-turkmenistan-railroad-inaugurated|title=Afghan-Turkmenistan railroad inaugurated|work=pajhwok.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170512234058/http://www.pajhwok.com/en/2016/11/28/afghan-turkmenistan-railroad-inaugurated|archive-date=12 May 2017|accessdate=6 January 2018}}</ref> Овие линии се користат само за товарни возила и нема услуга за патници. Железничката линија помеѓу Хаф, Иран и Херат, западен Авганистан, наменета и за товар и за патници, е во фаза на изградба од 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.azernews.az/region/135859.html|title=Khaf-Herat railroad to be launched in Iran soon|archive-url=https://web.archive.org/web/20180928003514/https://www.azernews.az/region/135859.html|archive-date=28 September 2018|accessdate=27 September 2018|quote="Iran-Afghanistan railway networks through Khaf-Herat Railroad will be completed in the next few months," Yazdani said, according to Mehr news agency on August 3}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ifpnews.com/exclusive/iran-strongly-condemns-herat-railway-mine-blast/|title=Iran Strongly Condemns Herat Railway Mine Blast|date=20 May 2019|publisher=Iran Front Page|archive-url=https://web.archive.org/web/20190521080709/https://ifpnews.com/exclusive/iran-strongly-condemns-herat-railway-mine-blast/|archive-date=21 May 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> Околу 125 километри од линијата ќе се наоѓа на авганистанската страна.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://financialtribune.com/articles/economy-domestic-economy/60378/rail-linkup-with-afghanistan-by-march-2018|title=Rail Linkup With Afghanistan by March 2018|date=25 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180922112855/https://financialtribune.com/articles/economy-domestic-economy/60378/rail-linkup-with-afghanistan-by-march-2018|archive-date=22 September 2018|accessdate=3 January 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.raillynews.com/2013/khaf-herat-railway/|title=Khaf-Herat railway|date=10 December 2013|work=RaillyNews {{!}} Dailly Railway News in English|archive-url=https://web.archive.org/web/20171220114246/http://www.raillynews.com/2013/khaf-herat-railway/|archive-date=20 December 2017|accessdate=1 June 2014}}</ref> Постојат различни предлози за изградба на дополнителни железнички линии во земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.andrewgrantham.co.uk/afghanistan/tag/map/|title=Railways of Afghanistan -Afghan railroads, past, present and future|work=andrewgrantham.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20171208185852/http://www.andrewgrantham.co.uk/afghanistan/tag/map/|archive-date=8 December 2017|accessdate=1 June 2014}}</ref> Сопственоста на приватните возила значително се зголемило од раните 2000-ти. Таксистите имаат жолта боја и се состојат од автомобили и од авто-рикша.<ref>https://www.jstage.jst.go.jp/article/eastsats/5/2/5_292/_pdf/-char/en</ref> Во рурален Авганистан, селаните често користат [[Магаре|магариња]], [[Муле|мазги]] или [[коњ]]и за превоз или носење стока. [[Камила|Камилите]] првенствено ги користат номадите Кочи.<ref name="auto9">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=y20MTE0C9kwC&pg=PA10|title=A Brief History of Afghanistan|last=Wahab|first=Shaista|last2=Youngerman|first2=Barry|date=14 June 2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=9781438108193}}</ref> Велосипедите се популарни низ целиот Авганистан.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=2UEJDAAAQBAJ&pg=PA23|title=Mason's World Encyclopedia of Livestock Breeds and Breeding, 2 Volume Pack|last=Porter|first=Valerie|last2=Alderson|first2=Lawrence|last3=Hall|first3=Stephen J. G.|last4=Phillip Sponenberg|first4=D.|date=9 March 2016|isbn=9781845934668}}</ref> ===Образование=== [[Податотека:Saleha_Bayat_Building_at_AUAF_in_Kabul-2.jpg|мини|300x300пкс|Американскиот универзитет во Авганистан (АУАФ) во [[Кабул]]]] [[Податотека:Afghan_Girl_Scouts-2011.jpg|мини|Авганистански извидници]] Образованието во Авганистан вклучува [[К-12 (образование)|дванаесетгодишно образование]] (К-12) и високо образование, кое е под надзор на [[Министерство за образование на Авганистан|Министерството за образование]] и Министерството за високо образование во [[Кабул]], Авганистан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mohe.gov.af/?lang=en&p=home|title=Afghanistan's Ministry of Higher Education|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531154257/http://www.mohe.gov.af/?lang=en&p=home|archive-date=2011-05-31|accessdate=2011-06-23}}</ref> Авганистан поминува низ процес на обнова на целата територија на земјата. И покрај назадувањата, институциите се основани низ целата земја. До 2013 година имало 10,5 милиони ученици кои посетувале училишта во Авганистан,<ref name="Wardak seeks $3b in aid for school buildings">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pajhwok.com/en/2013/05/18/wardak-seeks-3b-aid-school-buildings|title=Wardak seeks $3b in aid for school buildings|date=May 18, 2013|publisher=[[Pajhwok Afghan News]]|accessdate=19 May 2013}}</ref> земја со население од околу 35,5 милиони луѓе.<ref name="PAN-pop"/> Едно од најстарите училишта во Авганистан е [[Средно училиште Хабибија|средното училиште Хабибија]] во [[Кабул]], кое е изградено од кралот [[Хабибулах-кан]] во [[1903]] година за да ги образова учениците од елитното одделение на нацијата. За време на [[Демократска Република Авганистан]], владата на [[Народна демократска партија на Авганистан|Народната демократска партија]] во Авганистан (НДПА) го реформирала образовниот систем; образованието било за двата пола и биле воспоставени широко распространети програми за писменост.<ref>[https://www.amnesty.org/en/documents/asa11/011/1999/en/ WOMEN IN AFGHANISTAN: Pawns in men's power struggles]</ref> До [[1978]] година, жените сочинувале 40 проценти од лекарите и 60 проценти од наставниците на [[Кабулски Универзитет|Кабулскиот Универзитет]]; 440.000 студентки биле запишани во образовни институции и 80.000 повеќе во програмите за писменост.<ref>Racist Scapegoating of Muslim Women – Down with Quebec's Niqab Ban!, Spartacist Canada, Summer 2010, No. 165</ref> И покрај подобрувањата, голем процент од населението останало неписмено.<ref name="cp">[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf Afghanistan country profile]. [[Library of Congress]] [[Federal Research Division]] (May 2006). ''This article incorporates text from this source, which is in the [[public domain]].''</ref> Почнувајќи од [[Советска војна во Авганистан|оветската инвазија на Авганистан]] во [[1979]] година, последователните војни практично го уништиле образовниот систем на нацијата. Повеќето наставници избегале за време на војните во соседните земји. Во средината на 90-тите години на минатиот век, околу 650 училишта биле уништени или користени како бункери. Во 1996 година, талибанскиот режим го ограничило образованието за жените, а [[медреса]]та (џамиско училиште) станала главен извор на основно и средно образование. Околу 1,2 милиони ученици биле запишани во училиштата за време на владеењето на талибанците, со помалку од 50 000 девојчиња.<ref name="NATO"/> По соборувањето на талибанците кон крајот на 2001 година, администрацијата на Карзаи добила значителна меѓународна помош за обновување на образовниот систем. Околу 7.000 училишта работеле во 20 од 32 провинции до крајот на 2003 година, со 27.000 наставници кои предавале на 4,2 милиони деца (вклучувајќи 1,2 милиони девојчиња). [4] Од таа бројка, околу 3,9 милиони биле во основните училишта. Се проценува дека околу 57 проценти од мажите и 86 проценти од жените се неписмени, а недостатокот на квалификувани и образовани работници е голем економски недостаток. Кога Универзитетот во Кабул повторно се отворил во 2002 година, околу 24.000 =машки и женски студенти се запишале за високо образование. Во меѓувреме, се рехабилитирале уште пет универзитети. Наставните програми на државните училишта вклучуваат религиозни предмети, но деталната настава им е оставена на наставниците по религија. Следните достигнувања биле постигнати во првата декада од 2000-тите: * Помеѓу 2001 и 2016 година, запишувањето во основно училиште се зголемило од околу 1 милион на 9,2 милиони (деветкратно зголемување за петнаесет години) и процентот на девојчиња од практично нула на 37%. * Бројот на наставници во општото образование се зголемил за седум пати, но нивните квалификации се ниски. Околу 31% се жени. * Од 2003 година до 2010 година, над 5.000 училишни згради биле санирани или новоизградени. Нешто повеќе од 50% од училиштата имаат употребливи згради. ===Здравство=== {{Главна|Здравство во Авганистан }} Според индексот на човечки развој, Авганистан е 15-та најмалку развиена земја во светот. Просечниот животен век се проценува на околу 60 години<ref name="WHO">{{cite web |url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/136852/1/ccsbrief_afg_en.pdf |title=Afghanistan |publisher=[[World Health Organization]] (WHO) |accessdate=17 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722191648/http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/136852/1/ccsbrief_afg_en.pdf |archive-date=22 July 2017 |url-status=live }}</ref><ref name="uis.unesco.org">UNESCO, Country profile, https://uis.unesco.org/en/country/af {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170623093810/http://uis.unesco.org/en/country/af |date=23 June 2017 }}</ref>. Стапката на мајчина смртност во земјата е 396 смртни случаи/100.000 живородени деца и нејзината стапка на смртност кај новороденчиња е 66 до 112,8 смртни случаи на секои 1000 живородени деца. Министерството за јавно здравје планирало да ја намали стапката на смртност кај новороденчињата на 400 за секои 100.000 живородени деца пред 2020 година. Земјата има повеќе од 3.000 акушерки, со дополнителни 300 до 400 обучени секоја година<ref name="csm">{{cite news |url=https://news.yahoo.com/childbirth-maternal-health-improve-afghanistan-160657704.html |title=Childbirth and maternal health improve in Afghanistan |first=Tom A. |last=Peter |newspaper=The Christian Science Monitor | date=17 December 2011 |accessdate=12 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131231002243/http://news.yahoo.com/childbirth-maternal-health-improve-afghanistan-160657704.html |archivedate=31 December 2013 }}</ref>. Постојат повеќе од 100 болници во Авганистан<ref>{{Cite news|url=http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/pnaea825.pdf|title=Afghanistan National Hospital Survey|date=August 2004|publisher=Afghan Ministry of Health|access-date=28 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190807231748/https://pdf.usaid.gov/pdf_docs/pnaea825.pdf|archive-date=7 August 2019|url-status=live}}</ref>, со најнапредните третмани достапни во Кабул. Францускиот медицински институт за деца и детската болница Индира Ганди во Кабул се водечки детски болници во земјата. Некои од другите водечки болници во Кабул ги вклучуваат болницата Џамхуријат и болницата Џинах<ref>{{cite news|url=https://www.voanews.com/a/pakistan-funded-afghan-hospital-begins-operations/4884454.html|title=Pakistan-funded Afghan Hospital Begins Operations|work=VOA News|first=Ayaz|last=Gul|date=20 April 2019|accessdate=28 May 2019|quote=It opens a new chapter in the friendship of the two countries... This is the second-largest hospital [in Afghanistan] built with your support that will serve the needy," Feroz told the gathering.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423111329/https://www.voanews.com/a/pakistan-funded-afghan-hospital-begins-operations/4884454.html|archive-date=23 April 2019|url-status=live}}</ref>. И покрај сето ова, многу Авганистанци патуваат во Пакистан и Индија за понапредно лекување. Во 2006 година било објавено дека скоро 60% од авганистанското население живее на два часа пешачење од најблиската здравствена установа<ref name="USAID-Health">{{cite web |url=http://afghanistan.usaid.gov/en/programs/health |title=Health |publisher=[[United States Agency for International Development]] (USAID) |accessdate=20 October 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130929082306/http://afghanistan.usaid.gov/en/programs/health|archivedate=29 September 2013}}</ref>. Стапката на попреченост е исто така висока во Авганистан поради децениската војна<ref>{{cite web |author =Anne-Marie DiNardo, LPA/PIPOS |url=http://www.usaid.gov/stories/afghanistan/fp_afghan_disabled.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040508140406/http://www.usaid.gov/stories/afghanistan/fp_afghan_disabled.html |archivedate=8 May 2004|title=Empowering Afghanistan's Disabled Population&nbsp;– 31 March 2006 |publisher=Usaid.gov | date=31 March 2006 |accessdate=19 May 2012}}</ref>. Неодамна било објавено дека на околу 80.000 луѓе им недостасуваат екстремитети<ref>{{cite news |author =Richard Norton-Taylor |url=https://www.theguardian.com/world/2008/feb/13/afghanistan |title=Afghanistan's refugee crisis 'ignored' |work=The Guardian | date=13 February 2008 |accessdate=19 May 2012 |location=London|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101215150225/http://www.guardian.co.uk/world/2008/feb/13/afghanistan |archivedate=15 December 2010 }}</ref><ref>"[http://www.irinnews.org/report.aspx?reportid=26520 Afghanistan: People living with disabilities call for integration] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110920142752/http://www.irinnews.org/report.aspx?reportid=26520 | date=20 September 2011 }}</ref>. Невладини добротворни организации, како што се „''Спасете ги децата''“ и „''Ветување на Махоба''“ им помагаат на сираците во соработка со владините структури<ref>Virginia Haussegger ''Mahooba's Promise'' ABC TV 7.30 Report. 2009. [http://www.abc.net.au/7.30/content/2009/s2615472.htm ABC.net.au]. Retrieved 15 July 2009. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130726123857/http://www.abc.net.au/7.30/content/2009/s2615472.htm | date=26 July 2013 }}</ref>. Анкетите за демографски и здравствени работи работат со индискиот институт за истражување на здравствениот менаџмент и други за да се спроведе истражување во Авганистан, фокусирано на смртта кај мајките, меѓу другото<ref name="MEASUREDHS">{{cite web |url=http://www.measuredhs.com/Where-We-Work/Country-Main.cfm?ctry_id=71 |title=Afghanistan |publisher=Measuredhs.com |accessdate=14 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131230233502/http://www.measuredhs.com/Where-We-Work/Country-Main.cfm?ctry_id=71 |archivedate=30 December 2013 }}</ref>. ==Култура== [[Податотека:CH-NB_-_Afghanistan,_Kulm_(Khulm,_Kholm)-_Menschen_-_Annemarie_Schwarzenbach_-_SLA-Schwarzenbach-A-5-21-110.jpg|мини|Авганистанско семејство во близина на Холм, 1939 година - повеќето Авганистанци се племенски]] Авганистан е претежно племенско општество, со различни региони во земјата кои имаат свои култури како резултат на различните етникуми и географските препреки што го прават далечниот дел од земјата.<ref name="auto7">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=LclscNCTz9oC&pg=PA59|title=The Far East and Australasia 2003|date=13 June 2002|publisher=Psychology Press|isbn=9781857431339}}</ref> Семејството е столб на авганистанското општество и семејствата честопати ги води [[патријарх]].<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanistans.com/Information/People/WayofLife.htm|title=Afghanistan Way of Life &#124; Afghanistan's Web Site|work=www.afghanistans.com|accessdate=2020-11-28|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308140824/https://www.afghanistans.com/Information/People/WayofLife.htm}}</ref> Во јужниот и источниот регион, луѓето живеат според паштунската култура следејќи паштунски начин на живот. Клучните принципи вклучуваат гостопримство, обезбедување место за оние што бараат засолниште и одмазда за пролевање крв. {{Sfn|Dupree|1997}} Во голема мерка се поврзани со културата на [[Јужна Азија]]. Останатите Авганистанци се културно Персијци и [[Туркиски народи|Турци]]. Некои не-Паштуни кои живеат во близина го прифатиле нивниот начин на живот. Оние што живееле во Пакистан и Иран во последните 30 години биле под дополнително влијание на културите на тие соседни народи. За авганистанскиот народ се знае дека е силно религиозен.<ref name="auto6">{{Наведена мрежна страница|url=https://swedishcommittee.org/afghanistan/religion|title=Religion in Afghanistan|work=The Swedish Committee for Afghanistan (SCA)}}</ref> Авганистанците, особено Паштуните, се забележуваат по својата племенска солидарност и високо почитување на личната чест. {{Sfn|Barfield|2012}} Еден писател смета дека племенскиот систем е најдобриот начин за организирање на големи групи луѓе во земја што е географски тешка и во општество кое, од материјалистички аспект, има некомплициран начин на живот.<ref name="Heathcote">Heathcote, Tony (1980, 2003) "The Afghan Wars 1839–1919", Sellmount Staplehurst.</ref> Постојат различни авганистански племиња, и се проценува на 2-3&nbsp;милиони номади. Авганистанската култура е длабоко исламска, {{Sfn|Barfield|2012}} но прет-исламските практики опстојуваат. {{Sfn|Dupree|1997}} Еден пример е ''бача бази'', термин за активности кои вклучуваат сексуални односи помеѓу постари мажи и помлади адолесцентни мажи или момчиња.<ref name="BBC Rustam Qobil">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11217772|title=The sexually abused dancing boys of Afghanistan|last=Qobil|first=Rustam|date=7 September 2010|work=[[BBC News]]|access-date=20 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818070104/https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11217772|archive-date=18 August 2019}}</ref> Детските бракови се распространети во Авганистан;<ref name="Medica Mondiale">{{Наведено списание|last=Bahgam|first=S|last2=Mukhatari|year=2004|title=Study on Child Marriage in Afghanistan|url=http://www.medicamondiale.org/fileadmin/content/07_Infothek/Afghanistan/Afghanistan_Child_marriage_medica_mondiale_study_2004_e.pdf|journal=Medica Mondiale|pages=1–20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120506222217/http://www.medicamondiale.org/fileadmin/content/07_Infothek/Afghanistan/Afghanistan_Child_marriage_medica_mondiale_study_2004_e.pdf|archive-date=6 May 2012|access-date=15 March 2014}}</ref> законската возраст за брак е 16 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hrw.org/news/2017/10/20/afghanistan-has-tougher-law-child-marriage-florida|title=Afghanistan Has a Tougher Law on Child Marriage than Florida|date=20 October 2017|publisher=Human Rights Watch|archive-url=https://web.archive.org/web/20190725072232/https://www.hrw.org/news/2017/10/20/afghanistan-has-tougher-law-child-marriage-florida|archive-date=25 July 2019|accessdate=15 September 2019|quote=In Afghanistan girls can marry at 16, or at 15 with permission from their father or a judge.}}</ref> Најпосакуваниот брак во авганистанското општество е со нечиј паралелен братучед, а од младоженецот често се очекува да плати цена на невестата. {{Sfn|Dupree|1997}} [[Податотека:Kuchi_Village.jpg|мини|Куќа окупирана од номадски луѓе во провинцијата Нангархар]] Во селата, семејствата обично имаат куќи од [[Ќерпич|кал]]. Селата обично имаат главен човек (''малик''), мајстор за дистрибуција на вода (''мираб'') и верски учител (''мула''). Мажите обично работат на полињата, придружувани од жени за време на жетвата.<ref name="auto"/> Околу 15% од населението е [[Номади|номадско]], локално наречено ''кочи''.<ref name="auto7"/> Кога номадите поминуваат низ селата, тие честопати купуваат материјали од селаните како чај, пченица и керозин; селаните купуваат [[волна]] и млеко од номадите. [[Податотека:Old_men_of_Herat,_Afghanistan.jpg|мини|Старци во Херат носат турбан ''(lungi)'']] Авганистанската облека и за мажи и за жени обично се состои од разни форми на шалвар наречен ''камиз'', особено од ''Перахан Тунбан'' и ''Кет Партуг''. Жените обично носат ''чад''ор за покривање на главата; некои жени, обично од високо конзервативни заедници, носат ''бурка'', покривка на целото тело. Овие жени ја носеле оваа облека многу пред да дојде исламот во регионот, но [[Талибанци|талибанците го]] применувале овој фустан на жените кога биле на власт.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=z7ATBAAAQBAJ&pg=PA61|title=What Is Veiling?|last=Amer|first=Sahar|date=2 September 2014|publisher=UNC Press Books|isbn=9781469617763}}</ref> Друг популарен фустан е ''чапанот'' кој делува како палто. ''Каракулот'' е капа направена од крзно на одредена регионална раса овци. Таа била фаворизирана од поранешните кралеви на Авганистан и станала позната на поголемиот дел од светот во 21 век кога постојано го носел претседателот Хамид Карзаи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1956862.stm|title=Karzai heads for hat trouble|date=28 April 2002}}</ref> ''Паколот'' е друга традиционална капа што потекнува од крајниот исток на земјата; народно ја носел водачот на герилите Ахмад Шах Масуд.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghan-web.com/culture/clothes/|title=Traditional Afghan Clothes|date=12 March 2018}}</ref> ''Шеширот'' „''Мазари“'' потекнува од северен Авганистан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.voanews.com/extremism-watch/hats-proliferate-symbol-pashtun-protest-movement|title=Hats Proliferate as Symbol of Pashtun Protest Movement &#124; Voice of America – English|work=www.voanews.com}}</ref> === Архитектура === Нацијата има сложена историја што преживеала или во сегашните култури или во форма на разни јазици и споменици. Авганистан содржи многу остатоци од сите возрасти, вклучувајќи [[Стара Грција|грчки]] и [[Будизам|будистички]] ступи, манастири, споменици, храмови и исламски минариња. Меѓу најпознатите се [[Хератска џамија|Големата џамија во Херат]], [[Светилиште на Хазарат Али|Сината џамија]], Џамското минаре, Чил Зена, Кала-и Бост во Лашкаргах, античкиот грчки град Аи-Канум.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanistans.com/Information/People/ArtArchitecture.htm|title=Afghanistan Art and Architecture &#124; Afghanistan's Web Site|work=www.afghanistans.com|accessdate=2020-11-28|archive-date=2021-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307212319/https://www.afghanistans.com/Information/People/ArtArchitecture.htm}}</ref> Сепак, многу од нејзините историски споменици се оштетени во модерното време поради граѓанските војни.<ref>G.V. Brandolini. ''Afghanistan [[cultural heritage]]''. Orizzonte terra, [[Bergamo]]. 2007. p. 64.</ref> Двете славни Буди од Бамијан биле уништени од талибанците, кои ги сметале за [[Идолопоклонство|идолопоклонички]]. И покрај тоа, археолозите сè уште наоѓаат будистички [[мошти]] во различни делови на земјата, некои од нив датираат од 2 век.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.newsdaily.com/stories/tre67g1cn-us-afghanistan-buddhist-relics/|title=Afghan archaeologists find Buddhist site as war rages|date=17 August 2010|work=Sayed Salahuddin|archive-url=https://web.archive.org/web/20100818151642/http://www.newsdaily.com/stories/tre67g1cn-us-afghanistan-buddhist-relics/|archive-date=18 August 2010|accessdate=16 August 2010}}</ref> Бидејќи немало колонијализам во современ Авганистан, архитектурата во европски стил е ретка; пред сè, Победничката капија кај Пагман и Палатата Дарул Аман во Кабул, биле изградени во овој стил во дваесеттите години од самите Авганистанци. === Уметност и керамика === [[Податотека:Afghan_carpet.JPG|мини|Авганистански килим]] Ткаењето тепих е древна практика во Авганистан и многу од нив и денес се [[Занает|рачно изработени]] од племенски и номадски луѓе.<ref name="auto5">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2014/10/unraveling-afghan-art-carpet-weaving-201410917826901821.html|title=Unravelling the Afghan art of carpet weaving|work=www.aljazeera.com}}</ref> Теписи се произведувале во регионот илјадници години и традиционално ги правеле жени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.csmonitor.com/World/Middle-East/2019/0821/In-Afghanistan-weaving-ancient-industry-back-into-global-market|title=In Afghanistan, weaving ancient industry back into global market|date=21 August 2019}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Некои занаетчии ги изразуваат своите чувства преку дизајни на килими; на пример, по избувнувањето на [[Советска војна во Авганистан|Советско-авганистанската војна]], биле создадени „ воени килими “ со дизајни што претставуваат болка и мизерија предизвикана од конфликтот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://speri.dept.shef.ac.uk/2020/01/15/selling-war-commodifying-the-insecurity-of-afghan-women/|title=Selling war: commodifying the (in)security of Afghan women|date=15 January 2020|work=SPERI}}</ref> Секоја покраина има свои специфични одлики при правењето килими.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gounesco.com/weaving-culture-through-the-afghan-rug/|title=Weaving Culture through the Afghan rug|date=7 December 2017|accessdate=2020-11-28|archive-date=2021-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830215415/https://www.makeheritagefun.com/weaving-culture-through-the-afghan-rug/|url-status=dead}}</ref> Во некои од турско-населените области на северозапад, цените на невестата и свадбената церемонија се водени од вештините на невестата за ткаење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/context-culture/rug-weavers-and-bride-prices-in-the-northwest-still-expensive-in-spite-of-government-and-taleban-rules/|title=Rug Weavers and Bride Prices in the Northwest: Still expensive in spite of government and Taleban rules|date=12 May 2019|work=Afghanistan Analysts Network – English}}</ref> Керамика се изработувала во Авганистан со милениуми. Селото Исталиф, северно од Кабул, е особено голем центар, познат по својата уникатна тиркизна и зелена керамика <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://seretandsons.org/giving-back|title=Giving Back – Seret and Sons}}</ref> а нивните методи на изработка останале исти со векови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.khaama.com/the-potter-crafting-afghanistans-future-9899/|title=The Potter: Crafting Afghanistan's future|date=27 January 2015|work=The Khaama Press News Agency}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2016/08/19/world/asia/afghanistan-istalif-pottery.html|title=War and Pillaging Couldn't Break an Afghan Village, but a Tumbling Economy May|last=Fahim|first=Kareem|date=18 August 2016}}</ref> Голем дел од камењата ''лапис лазули'' биле заземјувани во денешен Авганистан, кои биле користени во кинески порцелан како син кобалт, подоцна користени во античка [[Месопотамија]] и [[Турција]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/style/article/how-the-color-blue-changed-art-forever/index.html|title=How the quest for the 'perfect blue' changed art forever|last=Wilkinson|first=Isambard|work=CNN}}</ref> Земјите во Авганистан имаат долга историја на уметност, со најраната светска употреба на маслени слики пронајдени во пештеро во земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/04/24/afghanistan.painting/|title=First-ever oil paintings found in Afghanistan|date=24 April 2008|publisher=CNN|accessdate=3 December 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,352342,00.html|title=World's Oldest Oil Paintings Found in Afghanistan|date=24 April 2008|publisher=Fox News|accessdate=3 December 2012}}</ref> Забележителен уметнички стил кој се развил во Авганистан и источен Пакистан е уметноста Гандара, произведена од спој на грчко-римска уметност и [[будистичка уметност]] помеѓу 1 и 7 век н.е.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/art/Gandhara-art|title=Gandhara art|publisher=Britannica|accessdate=22 August 2018}}</ref> Подоцнежните епохи забележале зголемена употреба на персискиот минијатурен стил, со тоа што Камаледин Бехзад од Херат бил еден од најзначајните минијатурни уметници од периодот на Тимуридите. Од 1900-тите, нацијата започнала да ги користи западните техники во уметноста. Абдул Гафур Брешна бил истакнат авганистански сликар и уметник на скицирање од Кабул во текот на 20 век. === Медиуми и забава === Авганистан има околу 350 радио станици и над 200 телевизиски станици.<ref name="TOLO-2019">{{Наведени вести|url=https://www.tolonews.com/afghanistan/suspects-sentenced-death-killing-journalist-kandahar|title=Suspects Sentenced To Death For Killing Journalist in Kandahar|date=16 April 2019|access-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417161248/https://www.tolonews.com/afghanistan/suspects-sentenced-death-killing-journalist-kandahar|archive-date=17 April 2019|publisher=[[TOLOnews]]}}</ref> Радио телевизија Авганистан, со потекло од 1925 година, е државен јавен радиодифузер. Телевизиските програми започнале да се емитуваат во 1970-тите и денес има многу приватни телевизиски канали како што се ТОЛО и ТВ Шамшад. Првиот авганистански весник бил објавен во 1873 година {{Sfn|Dupree|1997}} а денес има стотици печатени изданија. До 1920-тите, Радио Кабул емитувало локални радио услуги.<ref name="Whitlock2003">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=OW1tAwAAQBAJ&pg=PA127|title=Land Beyond the River: The Untold Story of Central Asia|last=Monica Whitlock|date=24 October 2003|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-0-312-27727-7|page=127}}</ref> Гласот на Америка, БиБиСи и Радио Слободна Европа емитувале на двата официјални јазици во Авганистан на радио.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-press/2016/afghanistan|title=Freedom of the Press 2016: Afghanistan|year=2016|publisher=Freedom House|archive-url=https://web.archive.org/web/20170205122939/https://freedomhouse.org/report/freedom-press/2016/afghanistan|archive-date=5 February 2017|accessdate=28 July 2016}}</ref> Ограничувањата за печатот постепено биле олабавени и приватните медиуми биле диверзифицирани од 2002 година, по повеќе од две децении строги контроли. Авганистанците веќе долго време се навикнати да гледаат филмови од Индија во [[Боливуд]] и да ги слушаат нејзините филмски песни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.himalmag.com/encounters-bollywood-kabul/|title=Encounters with Bollywood in Kabul|date=14 September 2013|work=Himal Southasian}}</ref> Се тврди дека Авганистан е меѓу најголемите пазари за хинди филмската индустрија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/12/panipat-irks-afghans-founding-father-portrayal-191210053601818.html|title=Bollywood's Panipat irks Afghans over founding father's portrayal|work=www.aljazeera.com}}</ref> Стереотипите на Авганистанците во Индија исто така биле претставени во некои филмови од Боливуд од глумци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/period-films-like-padmaavat-kesari-and-now-panipat-have-crassly-stereotyped-and-vilified-afghans/cid/1717346|title=Vilifying Afghans in Bollywood|work=www.telegraphindia.com}}</ref> Многу филмски везди на Боливуд имаат корени во Авганистан, вклучувајќи ги Салман Кан, Саиф Али Кан, Шах Рух Кан, Амир Кан, Фероз Кан, Кадер Кан, Насеерудин Шах, Зарин Кан, Селина aitејтли и низа други. Неколку филмови од Боливуд се снимени во Авганистан, меѓу кои ''Дарматма'', ''Худа Гавах'', ''Бегство од талибанците'' и ''Кабул експрес'' . === Музика === [[Податотека:Afghan_rubab.jpg|мини|Авганистанскиот рубаб]] Авганистанската класична музика има блиски историски врски со [[Класична индиска музика|индиската класична музика]] и ја користи истата хиндустанска терминологија и теории како рагата. Жанрови на овој стил на музика вклучуваат газал (поетска музика) и инструменти како што се индиската табла, ситар и хармониум, и локални инструменти како што се зербагали, како и [[Дајре|дајерех]] и танбур, кои се исто така познати во [[Средна Азија]]. Рубаботе национален инструмент на земјата. Некои од познатите уметници на класична музика вклучуваат Устад Сараханг и Сарбан.<ref name="auto4">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.songlines.co.uk/explore/guides-and-lists/the-rough-guide-to-world-music-afghanistan|title=Afghanistan – The Rough Guide to World Music|work=Songlines}}</ref> Поп-музиката се развила во 1950-тите години преку Радио Кабул и имала влијание во општествените промени. За тоа време, започнале да се појавуваат и жени-уметници, како Мермон Парвин.<ref name="auto4"/> Можеби најпознатиот уметник од овој жанр бил Ахмад Захир, кој синтетизирал многу жанрови и продолжува да биде познат по својот глас и богати текстови долго по неговата смрт во 1979 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://daily.redbullmusicacademy.com/2016/06/ahmad-zahir-the-afghan-elvis|title=Ahmad Zahir: The Voice of Afghanistan|work=daily.redbullmusicacademy.com}}</ref> Други познати мајстори на традиционална или популарна авганистанска музика се Нашенас, Убаидулах Џн, Махваш, Ахмад Вали, Фархад Дарја и Нагма.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.afghanland.com/entertainment/music/bio.html|title=Artist Biographies|publisher=Afghanland.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130809214750/http://www.afghanland.com/entertainment/music/bio.html|archive-date=9 August 2013|accessdate=17 October 2011}}</ref> Атан е национален танц на Авганистан, групен танц популарно изведен од Авганистанци од сите потекла.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wadsam.com/arts-culture/afghanistans-traditional-dance-attan-3090/|title=Afghanistan's Traditional Dance-Attan|date=7 July 2012|accessdate=2020-11-28|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414223632/https://wadsam.com/arts-culture/afghanistans-traditional-dance-attan-3090/|url-status=dead}}</ref> Танцот се смета за дел од авганистанскиот идентитет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanzariza.com/article/articledetail/attan--the-fascinating-national-dance-of-afghanistan|title=Attan – the fascinating national dance of Afghanistan|work=Afghan Zariza|accessdate=2020-11-28|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308040731/https://www.afghanzariza.com/article/articledetail/attan--the-fascinating-national-dance-of-afghanistan}}</ref> === Кујна === [[Податотека:Afghan_cuisine.jpg|десно|мини| Некои од популарните авганистански јадења]] Авганистанската кујна во голема мера се заснова на главните култури на нацијата, како што се пченица, пченка, [[јачмен]] и ориз. Во придружба на овие главни производи се природно овошје и зеленчук, како и млечни производи како млеко, [[јогурт]] и сурутка. Кабули Палав е национално јадење во Авганистан.<ref name="foodrepublic">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.foodrepublic.com/2012/07/31/everything-you-need-know-about-afghan-food|title=Everything You Need To Know About Afghan Food|last=Ali|first=Tanveer|date=31 July 2012|publisher=foodrepublic|archive-url=https://web.archive.org/web/20130213232915/https://www.foodrepublic.com/2012/07/31/everything-you-need-know-about-afghan-food|archive-date=13 February 2013}}</ref> Кулинарските специјалитети на нацијата ја рефлектираат нејзината етничка и географска разновидност.<ref name="Brittin">{{Наведена книга|title=The Food and Culture Around the World Handbook|last=Brittin|first=Helen|publisher=Prentice Hall|year=2011|location=Boston|pages=20–21}}</ref> Авганистан е познат по своите висококвалитетни калинки, грозје и слатки дињи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rareseeds.com/afghan-honeydew-melon/|title=Rare Heirloom Seeds – Baker Creek Heirloom Seeds|work=Baker Creek Heirloom Seeds|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063844/http://www.rareseeds.com/afghan-honeydew-melon/|archive-date=4 March 2016|accessdate=28 October 2013}}</ref> Чајот е омилен пијалак кај Авганистанците, и тие обично јадат леб од наан, јогурти, ориз и месо во типична диета.<ref name="auto"/> === Литература === Класичната [[Персиска книжевност|персиска]] и паштунската поезија се негуван дел од авганистанската култура. Поезијата отсекогаш била еден од најголемите образовни столбови во регионот, до ниво што таа самата се интегрирала во културата.<ref>{{cite web | url=https://news.un.org/en/story/2017/10/567862-feature-western-afghanistan-ancient-love-poetry-thrives-again | title=FEATURE: In Western Afghanistan, an ancient love of poetry thrives again &#124; UN News | date=2017-10-05 | accessdate=2020-11-28 | archive-date=2021-08-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210817083556/https://news.un.org/en/story/2017/10/567862-feature-western-afghanistan-ancient-love-poetry-thrives-again | url-status=dead }}</ref> Еден од поетските стилови се нарекува Ландај. Популарна тема во авганистанскиот фолклор и митологија се ''девите'', монструозни суштества.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=kXnEDAAAQBAJ&pg=PA4|title=American Myths, Legends, and Tall Tales: An Encyclopedia of American Folklore [3 volumes]: An Encyclopedia of American Folklore (3 Volumes)|last=Fee|first=Christopher R.|last2=Webb|first2=Jeffrey B.|date=29 August 2016|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695688}}</ref> Четврток традиционално е „''поетска вечер''“ во градот Херат кога мажи, жени и деца се собираат и рецитираат древни и модерни песни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-13931608|title=Afghanistan: 10 facts you may not know|date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20180304072803/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-13931608|archive-date=4 March 2018|accessdate=21 June 2018}}</ref> Авганистанскиот регион има произведено безброј поети и писатели кои зборуваат персиски од средниот век до денес, меѓу кои тројца мистични автори се сметаат за вистински национални слави, имено: Хваја Абдула Ансари од Херат, голем мистик и [[Суфизам|суфиски]] светец во 11 век, Сана од Газни, автор на мистични песни во 12 век и, конечно, [[Џалалудин Руми|Руми]] од Балх, во 13 век, сметал дека персофонистот низ целиот свет е најголемиот мистичен поет на целиот муслимански свет. Авганистанската литература, иако квантитативно извонредна и со голем раст во минатиот век, отсекогаш имала суштинско локално значење чувствувајќи го влијанието и на персиската литература и на соседните литератури во Индија. Двете главни литератури, од втората половина на XIX век, покажале дека се чувствителни на жанровите (роман, театар), движењата и стилските одлики увезени од Европа. Кушал Кан Хатак од 17 век се смета за национален поет. Други познати поети се Раби'а Балки, Рахман Баба, Халилула Халили и Парвин Пажвак.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.afghan-web.com/culture/poetry/cpoets.html|title=Classical Dari and Pashto Poets|publisher=Afghan-web.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140412113451/http://www.afghan-web.com/culture/poetry/cpoets.html|archive-date=12 April 2014|accessdate=4 February 2012}}</ref> === Празници и фестивали === [[Податотека:هفت_میوه.jpg|мини|Хафт Мева популарно се конзумира за време на Новуз во Авганистан]] Официјалната Нова Година на Авганистан започнува со [[Новруз]], древна традиција која започнала како [[Зороастризам|зороастриска]] прослава во денешен Иран, и со која ја споделува годишната прослава заедно со неколку други земји. Се јавува секоја година на [[Рамноденица|пролетната рамноденица]]. Во Авганистан, Новуз обично се слави со музика и танц, како и со одржување турнири во бузкаши.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iexplore.com/articles/travel-guides/middle-east/afghanistan/festivals-and-events|title=Afghanistan Holidays and Festivals|work=www.iexplore.com}}</ref> [[Јалда|Јалди]], друга национално прославена античка традиција,<ref>{{Наведени вести|url=http://en.mehrnews.com/news/112907/Yalda-Iranian-celebration-of-winter-solstice|title=Yalda: Iranian celebration of winter solstice|last=Rezaian, Lachin|date=20 December 2015|publisher=[[Mehr News Agency]]}}</ref> одбележува комеморацијата на античката божица [[Митра]] и ја одбележува најдолгата ноќ во годината во пресрет на [[Краткодневица|зимската краткодневица]] (обично паѓа на 20 или 21 декември),<ref name="books.google.com">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=yonOicJi5BEC|title=No More "us" and "them": Classroom Lessons and Activities to Promote Peer Respect|last=Roessing, Lesley|date=2012|isbn=978-1-61048-812-9|page=89}}</ref><ref name="books.google.com"/><ref name="articles.latimes.com">{{Наведени вести|url=http://articles.latimes.com/2013/dec/20/local/la-me-adv-persian-winter-solstice-20131221|title=In ancient tradition, Iranians celebrate winter solstice|last=Hamedy, Saba|date=20 December 2013|work=Los Angeles Times}}</ref><ref name="articles.latimes.com"/> време на кое семејствата се собираат заедно да рецитираат поезија и да јадат овошје - особено црвените плодови лубеница и [[калинка]], како и мешани ореви.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Ti24AwAAQBAJ|title=Religions of Iran: From Prehistory to the Present|last=Foltz, Richard|date=2013|publisher=Oneworld Publications|isbn=978-1-78074-307-3|page=29|author-link=Foltz, Richard}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=OUtoJovyjMI|title=We Are Iran: The Persian Blogs|last=Alavi, Nasrin|date=8 November 2015|publisher=Soft Skull Press|page=135}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Се слават и верски фестивали; како претежно муслиманска земја, исламските настани и фестивали како [[Рамазан]], [[Курбан бајрам]] и Ашура широко се слават годишно во Авганистан. Сикискиот фестивал Ваисаки го слави заедницата на Сиките <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pajhwok.com/en/2013/04/11/sikhs-throng-temples-celebrate-vaisakhi|title=Sikhs throng temples to celebrate Vaisakhi|work=www.pajhwok.com}}</ref> и хинду-фестивалот Дивали од хинду-заедницата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thenational.ae/world/asia/afghan-hindus-and-sikhs-celebrate-diwali-without-pomp-and-splendour-amid-fear-1.668735|title=Afghan Hindus and Sikhs celebrate Diwali without 'pomp and splendour' amid fear|work=The National}}</ref> Денот на националната независност се слави на 19 август за да се одбележи Англо-авганистанскиот договор од 1919 година под кралот Аманулах Кан и целосната независност на земјата <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html|title=The World Factbook: Afghanistan|date=7 September 2009|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=18 August 2009|archive-date=2017-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920072213/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html|url-status=dead}}</ref> Неколку меѓународни прослави, исто така, официјално се одржуваат во Авганистан, како што се [[Меѓународен ден на трудот|Меѓународниот ден на работникот]] и [[Меѓународен ден на жената|Меѓународниот ден на жената]]. Некои регионални фестивали го вклучуваат Фестивалот Памир, кој ја слави културата на народите Ваки и [[Киргизи|Киргистан]], Фестивалот на црвениот цвет (за време на Новуз) во Мазар-и-Шариф и Дамбора фестивалот во провинцијата Бамјан. ===Спорт=== Репрезентацијата на Авганистан учествува на меѓународни фудбалски натпревари уште од 1941 година. Репрезентацијата домашните натпревари ги игра на стадионот Газа кој се наоѓа во [[Кабул]], а фудбалот во Авганистан е организиран од страна на [[Фудбалска Федерација на Авганистан|Фудбалската Федерација на Авганистан]]. Репрезентацијата никогаш не играл, ниту се квалификувал на светско првенство, но неодамна го освоил фудбалскиот интернационален трофеј на првенството САФФ. Авганистан има и свој тим во футсал. Крикетот, иако е скоро откриен спорт во оваа држава, станува сѐ попопуларен спорт поради успесите на репрезентацијата. Одборот за крикет на Авганистан е главно управно тело на овој спорт и има свое седиште во Кабул. Меѓународниот стадион за крикет Кази Аманулах Кан е и национален стадион за крикет. Останати популарни спортови во оваа држава се [[кошарка]], [[одбојка]], [[теквондо]] и [[телоградба]]. Бузкаши е традиционален спорт во Авганистан, најмногу се игра на северот од државата. Сличен е на спортот поло и се игра со два јавачки тима. == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== {{refbegin}} {{div col|content= * {{наведена книга|ref=harv|last=Barfield|first=Thomas|title=Afghanistan: A Cultural and Political History|url=https://books.google.com/books?id=tg45ygAACAAJ|date=2012|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-15441-1}} * {{наведена книга |last1=Bleaney |first1=C. H |last2=Gallego |first2=María Ángeles |url={{Google books |plainurl=yes |id=qCh41lAvg8oC }} |title=Afghanistan: a bibliography |publisher=BRILL |year=2006 |isbn=978-90-04-14532-0}} * {{наведена книга |last=Clements |first=Frank |url={{Google books |plainurl=yes |id=bv4hzxpo424C }} |title=Conflict in Afghanistan: a Historical Encyclopedia |publisher=ABC-CLIO |year=2003 |isbn=978-1-85109-402-8}} * {{наведена книга|ref=harv|last=Dupree|first=Louis|author-link=Louis Dupree (professor)|title=Afghanistan|publisher=Oxford Pakistan Paperbacks|edition=2|year=1997|isbn=978-0-19-577634-8}} * {{наведена книга|ref=harv|title=Afghanistan: A Short History of Its People and Politics|last=Ewans|first=Martin|publisher=Curzon Press|date=2002|isbn=0060505087}} * {{наведена книга |last=Fowler |first=Corinne |url={{Google books |plainurl=yes |id=o4IrhX7n66YC }} |title=Chasing Tales: Travel Writing, Journalism and the History of British Ideas About Afghanistan |publisher=Rodopi |year=2007 |isbn=978-90-420-2262-1}} * {{наведена книга |last=Griffiths |first=John C |url={{Google books |plainurl=yes |id=M7nMtaXdAS8C }} |title=Afghanistan: a History of Conflict |publisher=Carlton Books |year=2001 |isbn=978-1-84222-597-4}} * {{наведена книга |last=Habibi |first=Abdul Hai |author-link=Abdul Hai Habibi |year=2003 |title=Afghanistan: an Abridged History |publisher=Fenestra Books |isbn=978-1-58736-169-2}} * {{наведена книга |last=Hopkins |first=B.D. |url={{Google books |plainurl=yes |id=FOMUAQAAIAAJ }} |title=The Making of Modern Afghanistan |publisher=Palgrave Macmillan |year=2008 |isbn=978-0-230-55421-4}} * {{наведена книга |last=Johnson |first=Robert |title=The Afghan Way of War: How and Why They Fight |year=2011 |url={{Google books |plainurl=yes |id=lNuH5YQJr6UC }} |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-979856-8}} * {{наведена книга |last=Levi |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=KakcAAAAMAAJ |title=The Light Garden of the Angel King: Journeys in Afghanistan |publisher=Collins |year=1972 |isbn=978-0-00-211042-6}} * {{наведена книга |last=Malleson |first=George Bruce |author-link=George Bruce Malleson |url=https://books.google.com/books?id=pqNGBEmHUd4C |title=History of Afghanistan, from the Earliest Period to the Outbreak of the War of 1878 |edition=Elibron Classic Replica |publisher=Adamant Media Corporation |year=2005 |isbn=978-1-4021-7278-6}} * {{наведена книга |last=Olson |first=Gillia M |url=https://archive.org/details/afghanistan0000olso |url-access=registration |title=Afghanistan |publisher=Capstone Press |year=2005 |isbn=978-0-7368-2685-3}} * {{наведена книга|last1=Omrani |first1=Bijan |last2=Leeming |first2=Matthew |url=https://books.google.com/books?id=VVu_NwAACAAJ|title=Afghanistan: A Companion and Guide |publisher=Odyssey Publications |edition=2 |year=2011 |isbn=978-962-217-816-8 }} * {{наведена книга |last=Reddy |first=L.R. |url=https://books.google.com/books?id=NubtDf2T3cAC |title=Inside Afghanistan: End of the Taliban Era? |publisher=APH Publishing |year=2002 |isbn=978-81-7648-319-3}} * {{наведена книга |ref=harv|last=Runion |first=Meredith L. |url=https://books.google.com/books?id=aZk9XzqCFGUC |title=The History of Afghanistan |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2007 |isbn=978-0-313-33798-7}} }} {{refend}} == Надворешни врски == {{Sister project links|voy=Afghanistan|Afghanistan|s=Portal:Afghanistan|collapsible=collapsed}} * [http://president.gov.af/en Office of the President] * {{CIA World Factbook link|af|Afghanistan}} * {{Curlie|Regional/Asia/Afghanistan}} * {{Wikiatlas|Afghanistan}} *[http://uiuc.libguides.com/afghanistan_research_guide Research Guide to Afghanistan] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150823112103/http://uiuc.libguides.com/afghanistan_research_guide |date=2015-08-23 }} {{Азија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Авганистан| ]] [[Категорија:Републики]] [[Категорија:Најмалку развиени земји]] [[Категорија:Близок Исток]] [[Категорија:Јужна Азија]] [[Категорија:Држави во Азија]] 38c2rf9ppew3avhqdbluvury7yzt1gb 3 6824 5581977 5581651 2026-06-24T18:08:10Z Andrew012p 85224 /* Ажурирање на модул */ 5581977 wikitext text/x-wiki {{Корисничкикоментар}} {{Архиви| 2006<br /> [[/Архива 1|јануари - април]]<br /> [[/Архива 2|мај - август]]<br /> [[/Архива 3|септемвриа - декември]]<br /> 2007<br /> [[/Архива 4|јануари - април]]<br /> [[/Архива 5|мај - август]]<br /> [[/Архива 6|септември - декември]]<br /> 2008<br /> [[/Архива 7|јануари - април]]<br /> [[/Архива 8|мај - август]]<br /> [[/Архива 9|септември - декември]]<br /> 2009<br /> [[/Архива 10|јануари - април]]<br /> [[/Архива 11|мај - август]]<br /> [[/Архива 12|септември - декември]]<br /> 2010-2013<br /> [[/Архива 13|јануари - април 2010]]<br /> [[/Архива 15|јануари 2010 - мај 2013]]<br /> 2012-2013<br /> [[/Архива 14|април 2013 - јануари 2012]]<br /> [[/Архива 16|мај - октомври 2013]]<br /> 2013-2015<br /> [[/Архива 17|мај 2013 - април 2015]]<br /> 2015-2018<br /> [[/Архива 18|април 2015 - мај 2018]]<br /> 2018-2020<br /> [[/Архива 19|мај 2018 - февруари 2021]]<br /> 2020-2025<br /> [[/Архива 20|февруари 2021 - јули 2024]]<br /> [[/Архива 21|јули 2024 - мај 2025]] }} == Барање за оценувачки статус == Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:52, 16 мај 2025 (CEST) == Отфрлање на текстови == Почитуван, Имам проблем со Ehrlich91. Имам неколку текстови кои се преводи од англиски јазик, прилагодени и делумно комплетирани на македонски јазик. За тоа имам потрошено многу време. Администраторот Ehrlich91 некои од текстовите ги отфрла со несфатливи објаснувања. На пример, текстот за непрекинати функции го отфрли бидејќи имало веќе таква тема која била оценета како добра. Таа тема можеби била оценета како добра, но oд кого? Би требало да има влијание кој ја оценува таа страница. Текстот кој јас го поставив беше далеку покомплетен и поточен, во математичка и лексичка смисла. Дали оценувачите можат да ги споредат старата и новата верзија или тоа воопшто никого не го интересира? Па и реномираните енциклопедии имаат повеќе изданија, подобрени и надополнети. Инаку, текстот на македонски беше одличен за тема која е интересна за секој љубител на математичката анализа и техничките науки. Од друга страна, текстот за итерирани граници Ehrlich91 ми го има отфрлено без никакво објаснување уште истиот ден како што видов. Ме интересира, како може да се избегне од ова негово изживување и насилничко и деструктивно однесување со што нанесува голема штета на текстовите и содржината на математичките теми на македонски јазик на Wikipedia. Јас сум професор по математика и знам за што зборувам, а за Ehrlich91 се сомневам дека има и елементарни познавања на темите кои ги осакатува со неговото несоодветно постапување и непрофесионалност. Администраторите треба да имаат пошироки погледи и да знаат што предизвикуваат со нивните постапки. Реков дека повеќе нема да преведувам после првата негова рецензија, но по подолго време пак се навратив на оваа работа, затоа што верувам дека Wikipedia на македонски може да биде значаен ресурс за македонскиот народ. Но, дотичниот како тоа да го чекаше и веднаш го отфрли првиот текст што го поставив. Ве молам погледнете и пишете ми. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:50, 23 мај 2025 (CEST) :Добар ден, професоре. Јас и прегледав обете Ваши статии (во првиот случај, преработка на статијата) и ги направив потребните прилагодувања за да се прикажуваат како што треба. Веројатно колегата мисли дека ако статијата некогаш била избрана, таа не треба да се менува (Една статија добива статус на „Избрана“ ако се смета за доволно добра и претставителна за извесно време да биде на главната страница). Меѓутоа, јас сметам дека апсолутно може да се менува доколку станува збор за видно подобрување. Потоа статијата може да оди на прегласување. Другата статија за итерирани гранични вредности беше доволно добра, и јас ја одобрив. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:06, 24 мај 2025 (CEST) ::Почитуван, ::Ви благодарам за брзиот одговор и реакција. Ова ми дава надеж дека Wikipedia на македонски јазик има иднина. ::Ве молам да им се укаже на Вашите колеги уредувачи или администратори да не бришат текстови толку лесно затоа што таквите постапки фрустрираат и оставаат многу лош впечаток. ::Со почит, ::[[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:10, 24 мај 2025 (CEST) :::Би сакал да дополнам нешто што забележав, а не знам дали и вие го забележавте. Правилото на нашата Википедија е дека наместо „Видете исто така“ во заглавијата се користи „Поврзано“, а наместо „Референци“ секогаш се употребува зборот „Наводи“. Иако сигурно знаете, но сепак да спомнам дека никогаш не се користи зборот „линкови“, туку исклучиво „врски“ (ова го немам забележано, туку попатно го спомнувам за секој случај). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:33, 26 мај 2025 (CEST) == Ракописни букви на македонски јазик == Почитуван, Сакам да Ви укажам на еден проблем во врска со некои од ракописните букви на македонски јазик кои се користат во Wikipedia, а и на други места. Имено, ракописните букви г, п, т се како во руската и бугарската азбука, а не според македонскиот правопис (цо цртичка одозгора https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonsko_rakopisno_pismo.png). Овие недостатоци ги приметувам и на други места, апликации и сл. Не знам колку можете да реагирате по ова прашање, но добро би било да контактирате со поединци кои можеби знаат како овој недостаток да се отстрани. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 13:48, 25 мај 2025 (CEST) :Овој проблем е многу познат и веќе одамна расправан. За да се ургира кај централните програмери, прво ќе треба да имаме соодветен фонт под слободна лиценца. Ова отвора посложена работа за програмерите, и може да потрае, но сепак е решливо. Главниот проблем е во тоа што расположивите фонтови кои општо ги користиме на други места се или авторска припадност на поединечни типографи, или во сопственост на владата. Системашите од централа бараат слободен фонт, т.е. со авторските права предадени во јавна сопственост. Засега единствена можност е намерна употреба на [[Предлошка:Закосено]] за такво форматирање (видете го објаснувањето) во неа. Ова е малку килаво и не е решение — тоа треба да се реши системски, и да се прикажува насекаде како стандардно на викито без ставање ознаки. Друг проблем со оваа предлошка е во што обликот на буквите и меѓубуквеното растојание не се со квалитет кој одговара на потребите за читливост и уреден текст, како што е решено за источнословенските ракописни, и тој проблем ќе треба да се реши со друг, посоодветен фонт, кој идеално би бил слободен и системски спроведен. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:19, 25 мај 2025 (CEST) == Никусор Дан == Hello, could you please check [[Никусор Дан]]? A few IPs did spam machine translated pieces today on Southern-Slavic wikis. If you could intervene I'd be very grateful. Thanks in advance, [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:12, 26 мај 2025 (CEST) :Thank you for pointing it out. I deleted it. It was tiny, done without knowledge of wiki formatting and even the name transcription was wrong. We'll wait until a proper editor creates a normal article about him. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:15, 26 мај 2025 (CEST) ::Thanks, that was very expeditive! [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:19, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Хиерархија == Кој е наредниот чекор во хијејархијата овдека на википедија, сега сум уредник? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 06:23, 13 јуни 2025 (CEST) :Да, сега си уредник. Со доволно уредувања што ќе ти бидат прифатени, и со доволен број уредувања стануваш автопроверен уредник (твоите уредувања веднаш се видливи за сите, без да треба некој да ги погледа и одобри. За ова не треба долго. Потоа, кога ќе биде доволно докажана уредничката способност и стилот на изразување на достатно ниво, тогаш можеш да поднесеш барање за статус на оценувач (да одобруваш или отфрлаш уредувања на обични уредници). Понатаму има други привилегии, па после нив следно е администраторство, а на крај на врвот е специјален статус бирократ, нешто како виш администратор, но со дополнителни права, да доделува права на други и можност за покоренити промени на викито. Моментално тоа сме само јас и уште еден друг. Администратори има повеќе. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:34, 13 јуни 2025 (CEST) :{{одговор|Marco Mitrovich}} Да не заборавам да додадам: би те замолил да ставаш наслови кога пишуваш, инаку текстот се губи во претходната тема (во овој случај, CEE Catch up. Затоа самиот произволно ставив наслов „Хиерархија“. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:26, 13 јуни 2025 (CEST) == Предлог == Здраво, би сакал да дадам еден предлог за делот „Дали сте знаеле“ на Главната страница. Дали би можело да се ограничи на пример на 10 „факти“ и како што се додаваат нови факти, претходните да се архивираат. Вака како што е сега мислам дека е предолго и многу непрегледно. Сум забележал и во англиската верзија тоа е мал дел, на пример во моментов има само 9 „факти“. Поздрав [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:49, 26 јуни 2025 (CEST) :Да, добра идеја. И јас веќе некое време се размислував за тоа. Сега ги сведов на десет. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:57, 26 јуни 2025 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да видиш зошто не сака да работи предлошката [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 Инфокутија медиумска франшиза]? Сакам да ја ставам кај „[[Resident Evil]]“, но само белина се појавува. Ја прилагодував преку [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 руската верзија]. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 10:07, 28 јуни 2025 (CEST) :Сега да работи. Морав одново да ја направам од англиската, и сега ќе мора да се користи англискиот код. Ова се случува кога централно ќе изменат функционалности на кодот и потоа извесни постоечки предлошки веќе не работат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:53, 29 јуни 2025 (CEST) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 08:17, 30 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Bjankulovski06, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:00, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Question == Hello! Could you look [http://www.promacedonia.org/mp/mp_9_1_1.htm here]? I mean, I'm not sure if this website is in Macedonian or Bulgarian language. Thank you for answer! :) [[User:AkaruiHikari|AkaruiHikari]] <small>([[User talk:AkaruiHikari|разговор]])</small> 11:03, 26 јули 2025 (CEST) :Sure! The text of the study itself is in Bulgarian (in old orthography), and describes a [[Горички дијалект|far western dialect of Macedonian]] from the Korca/Gorica region, and cites example texts from it. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:11, 26 јули 2025 (CEST) == Косово == Мислувам дека нема потреба за посебна категоријата за предлошки со врска за Косово и Метохија, затоа што Србија нема тука својата власт, да во категоријата општини во Србија межеме да вклучиме Гора, останатите општини се сврзани со Косово, така е и Бриселска спогодба која потишал српските власти, дека признавав косовска општинска поделба на примерот (Северна Митровица). [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:54, 19 август 2025 (CEST) :Здраво Марко. Дали тогаш сметаш дека не треба да имаме статии за општините на Косово според српско сметање/номенклатура), туку само за тие на Р. Косово (албанските)? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:58, 19 август 2025 (CEST) ::Српските власти признавав косовска поделба на општини, имав и изборни листи за изборите, за Северна Митровица, Партеш и останатите косовски општини (албански). Тоа е факт. Не видам потреба да ги имаме кога више не постојат и Србите признале косовска/албанска поделба општини. Стара/српска поделба постојат само во српскиот Устав, кои и ние не почитував, но тогаш имав градоначалници по албанска поделба. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 19 август 2025 (CEST) :::А, па тогаш добро, ќе ја избришам и категоријата, а и предлошката за Општина Гора, како и нејзината категорија. А српските управни окрузи на Косово? Да имаат статии или не? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:27, 19 август 2025 (CEST) ::::Исто така, ние не постојат ни во српски Уставот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:33, 19 август 2025 (CEST) :::::Готово. Сè е средено. Благодарам за напомената. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:42, 19 август 2025 (CEST) == Локациски мапи == Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:18, 19 август 2025 (CEST) :Би требало да може. Бидејќи е положбена карта, треба воедно и соодветен модул да постои (во овој случај, [[Модул:Location map/data/Ниш|го создадов]]. Отсега гледај ги [[:en:Module:Location map/data/Serbia Niš|овие примери]] од англиската и копирај ги кај нас. Ако ти треба помош, повели. Еден проблем со оваа карта е тоа што таа е наменета повеќе за места, градби и градски четврти (маала) во самиот град, и не е доволно опфатна за да служи за населените места во Град Ниш. Во некои случаи функционира (на пр. [[Бубањ (Србија)]]), ама за некои е премала. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:35, 19 август 2025 (CEST) Знаеш ли како мапа на [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%92%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Војводина] да се вклучи во статија заедно со Србија, така е на англиската Вики. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:14, 23 август 2025 (CEST) :Извини за доцнењето, смао што се вратив од одмор. Сега е направен модулот, и би требало да ти работи картата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:39, 26 август 2025 (CEST) Ќе можеш ли да напраиш локациска карта за [[Јужна Србија]]? Јас сум пробал, и не можам да бидне ко карта на Војводина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:04, 27 август 2025 (CEST) :А, за тоа има посебна процедура. Ќе се обидам. Одамна не сум правел такво нешто. Ќе те известам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:39, 28 август 2025 (CEST) == Предлошка:Langx == Здраво Бојан. Ми треба твоја помош :) Ја создадов Предлошка:Langx, со цел да имаме една предлошка за сите јазици како на англиската википедија а не за секој јазик посебно, па сега рачно ја менував во статиите. Дали ќе можеш автоматски да ја замениш на пр. каде што стои {{lang- да биде {{langx| Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 15:24, 2 септември 2025 (CEST) :Фала на потсетувањето. Ја пуштив алатката да ги помине сите статии со тие предлошки и мислам дека сега секаде се заменети. Беше долга и опширна работа, дури и за самата алатка — имаше околу 20.000 страници. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:39, 3 септември 2025 (CEST) Оваа предлошка за црногорскиот јазик не работи, примерот [[Трабојин]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:45, 4 септември 2025 (CEST) :Работи. Кодот за црногорски е „cnr“, а не cg. Сега го променив во статијата Трабојин. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 4 септември 2025 (CEST) ::За старогрчки е grc, а не „gr“. Се појавува грешки во предлошката, бидејќи има пишано „gr“. Исто така, за македонскиот јазик треба да биде закосено исто како другите јазици. Наместо [[македонски]]: Јазик, треба да биде — [[македонски]]: ''Јазик''. ::Дали мислите да ги ставаме јазиците во скратен облик или како што си е? Наместо англиски, да биде — англ., француски — фр. — итн. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:32, 12 септември 2025 (CEST) :::Дефинитивно не скратени облици на јазиците. Ваков е обичајот. А тоа со закосувањето, самиот нов начин на работа наложи незакосени букви, ама сега најдов мое решение, и закосени се. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:40, 12 септември 2025 (CEST) == [[Предлошка:Главни градови во Океанија по регион]] и [[Предлошка:Океанија по тема]] == Здраво. [[Источен Тимор]] се наоѓа целосно во Азија и не е дел од Океанија или Меланезија. Видете ги статиите [[Океанија]], [[Југоисточна Азија]] и [[Меланезија]]. Со почит, [[Специјална:Придонеси/&#126;2025-61428-1|&#126;2025-61428-1]] ([[Разговор со корисник:&#126;2025-61428-1|разговор]]) 10:43, 15 септември 2025 (CEST) == Dungeon crawl == Здраво, Бојан. Статијата ,,Dungeon crawl" ја преведов како ,,[[Истражување на зандани]]". Твое мислење за преводот? Дали мислиш дека треба да биде ,,Истражување зандани" или со ,,на"? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:16, 20 септември 2025 (CEST) :Мене „на зандани“ ми делува поприродно. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:23, 21 септември 2025 (CEST) ::Се согласувам. 👍 --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 11:57, 21 септември 2025 (CEST) == Молба за рецензија на нацрт-статија == Здраво, Нов сум на Wikipedia и се обидувам да ги следам правилата. Создадов нацрт-статија за онлајн медиумот denar.mk. Бидејќи сум директно поврзан со онлајн медиумот, го пријавив мојот конфликт на интереси на мојата корисничка страница. Се потрудив нацртот да биде неутрален и енциклопедиски, и секој факт е поткрепен со независни и веродостојни извори, како што се бара. Нацртот се наоѓа тука: [[Нацрт:Denar.mk]] Дали би можеле да го погледнете и да ми дадете мислење, пред сè, дали темата ги исполнува критериумите за значајност и дали статијата е соодветно напишана? Ви благодарам однапред за помошта и одвоеното време. Поздрав, B.stojkoski [[User:B.stojkoski|B.stojkoski]] <small>([[User talk:B.stojkoski|разговор]])</small> 20:15, 21 септември 2025 (CEST) == Арамејски јазик == Здраво, Бојан. Само да споделам дека кај предлошката „Langx“ за арамејски јазик дава на англиски Aramaic, наместо „арамејски“. За пример можеш да видиш кај „[[Ханан]]“. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:54, 12 октомври 2025 (CEST) :{{готово}} Средено. Благодарам на укажувањето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:51, 12 октомври 2025 (CEST) == Статистика од 1873 година == Здраво, поставив едно прашање [https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0:Bjankuloski06 овде]. Поздрав, [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 11:05, 12 октомври 2025 (CEST) :Благодарам. Ќе одговорам таму. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:24, 12 октомври 2025 (CEST) == Правопис за цртичка == Здраво, Бојан. Гледам дека си ставил цртичка кај самата страница за „[[Светец-заштитник|светец заштитник]]“. Јас мислам дека треба без цртичка согласно правило бр. 127, стр. 65 во Правописот од 2017 г. Истото би важело и за „[[Деца-бегалци]]“ без цртичка. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:54, 31 октомври 2025 (CET) :@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Фала на укажаното. Постепено ги исправам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:00, 31 октомври 2025 (CET) == Question about English Wikipedia page for Macedonian artist Mentor Zenula == Hello, @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] I hope you’re doing well. I’ve recently created a draft article about the artist Mentor Zenula, also known as Xsoundbeatz. He is a Macedonian musician and producer with verified media coverage and collaborations in the Balkan music scene. I wanted to kindly ask if you could please review my draft when you have a moment. The artist already has a Wikipedia page in Macedonian, and since he’s active internationally, I believe it would be appropriate for him to also have an English Wikipedia page for global readers. Thank you very much for your time and for helping maintain the quality of Wikipedia! [https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Xsoundbeatz] Best regards, [Nurhanademi] [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 16:52, 2 ноември 2025 (CET) :Hello, Nurhan. The problem is that the article has already been written in 2021 on the English Wikipedia, and deleted. The person who removed it there is a very long-standing administrator who knows the rules well. It was also [[:en:Draft:Xsoundbeatz|declined]] a couple of days ago by another admin. On that wiki they have different [[:en:Wikipedia:Credible claim of significance|rules of notability]] than what we have on our wiki here. For us, as a small country, any Macedonian artist that has an IMDb record of his/her discography is enough (or any artist from any country, for that matter). They are more strict, and there is nothing I can do to change that. My experience, and the fact that I am an administrator here, will not make any difference to them. I created the article on Xsoundbeatz on mk.wiki last year, and, as you can see, it's fine. But I can't impose our standards on their Wikipedia. That's the unfortunate reality. Regards. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:34, 2 ноември 2025 (CET) ::Hi @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Thankyou for your message 🙏 [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 21:41, 2 ноември 2025 (CET) == Talk page lock == Hello! I am a fellow colleague from the sh.wikipedia and as you might have seen, my talk page has been vandalised by our dear Ljubče, whom you probably know as one of Wikipedia's most persistent vandals. And while I do not contribute here, I would kindly ask you to lock both my user page and my talk page indefinitely, so as to stop Ljubče from vandalising it any further. If you have any additional questions, please ping me and I will reply here. Also, sorry for writing in English, I can read Macedonian, but I cannot speak it! :D [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 16:59, 10 ноември 2025 (CET) :@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]: If you're online, could you, perhaps, help with this? I cannot write on your talk page so I am pinging you here. [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:06, 10 ноември 2025 (CET) ::@[[Корисник:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) :::Thank youuu! :))) [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) == Принц или кнез, монархот на Монако? == Бојан, кога од принц го направивме кнез монархот на Монако? Србите и Русите го нарекуваат кнез, инаку по сите други човекот е принц или монарх, па така и кај нас, затоа што има многу титули: тој е и маркиз, и војвода, и барон, и сир. Ова не беше грешка, па да го смениш без дискусија. Измените треба да се вратат назад. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:17, 17 ноември 2025 (CET) :Во англискиот (и некои други јазици) се користи еден ист поим за кнез и за принц, што се две различни работи. Кај нас принц е исклучиво син на монарх, а кнез е владетелска титула на вид монарх. Сите кнезови од нашите простори на англиски и тие други јазици се нарекуваат принцови. Некои примери: [[:en:Grand Principality of Moscow|Grand Principality of Moscow]] = Големо Московско Кнежевство, [[:en:Principality of Bulgaria|Principality of Bulgaria]] = Кнежевство Бугарија. Монако и Лихтенштајн се современи примери за кнежевства. Германскиот не ја прави збрката што ја прави англискиот, па така државата се нарекува ''Fürstentum Liechtenstein'' (на германски Fürst = кнез, a Prinz = принц), наспроти англиското име ''Principality of Liechtenstein''. Нашите по медиуми кога пишувале принц на или од Монако тоа го правеле од чиста немарност или незнаење. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:24, 17 ноември 2025 (CET) ::Принц како збор е сосема соодветно за овој владетел од Монако, дека е монархија државата негова, и тој е монарх, а за кнез речникот вели дека е феудална наследна титула, не постојат феуди денес, историски термин е тоа. Другите значења за кнез според речникот се: член на царско семејство, а овој не е тоа, и титула добиена според заслуги, ни тоа не е, наследна титула има човекот, не му е според посебни заслуги. Не знам каде на друго место да провериме? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:51, 17 ноември 2025 (CET) :::Сега проверив на француски, затоа што на Монако службен јазик е францускиот, принц се нарекува титулата на владетелот. Значи, тие самите си го нарекуваат принц владетелот свој. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:57, 17 ноември 2025 (CET) :::Тоа е на француски — еден од јазиците што не прави разлика (романските јазици плус англискиот по норманското освојување). Таа смисла на prince исто така е феудална титула која останала обичајно до денес. Во средновековието на тие јазици исто се нарекува principalities или слично исто како денешните. Истото е. Едноставно некои јазици прават разлика, а некои не. Кај нас разликата отсекогаш постоела. А кнез може и да биде монархиска титула во уставна монархија, ако монархијата е кнежевство. Лихтенштајн е уставна монархија. Кое и да е денешното устројство на државата, тој пак ќе биде кнез, оти од дамнешни времиња влече титулата. Ете, тие јазици нашите кнежевства и германските си ги нарекуваат principalities, а ние и Германците си ги нарекуваме по наше. Тоа не значи дека тие треба сега да почнат да користат словенски или германски термин за нив. Кога сме кај извори, еве ти [http://drmj.eu/search/%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE извор од речник]. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:02, 17 ноември 2025 (CET) Кнежество, во ред, ама за титулата и на француски и на германски е принц, иако е кнежество, сепак не е кнез. Може да дискутираме дека не постои во нивниот јазик збор за кнез, ама постои за кнежество (?) но еве и на некои словенски јазици титулата му е принц. Исто така, Грејс Кели со бракот станала принцеза. Не знам зошто ние треба да ја менуваме титулата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) == Самороден / природен ?== Исто така сметам дека не смее да се отстранува зборот природен и да се менува со самороден. Не познавам еден единствен човек што го користи тој збор за природните метали, на пример, и да ги нарекува самородени метали. Како енциклопедија не треба да бришеме зборови кои се во употреба и да ги менуваме со нови зборови туку така. Оваа измена воопшто не е на место. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) :Самороден метал е единствениот што го знам за оваа работа, и како таков сум го учел. Покрај тоа, не станува збор за начинот на кој е добиен металот (дали е по природен или вештачки пат), сите метали се извадени од природата. Туку дека е сам по себе чест, а не дел од мешавини кои треба да се рафинираат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:14, 17 ноември 2025 (CET) ::Ете има дополнително значење, и според тоа не е замена за зборот „природен“ туку има дополнително значење на „чист“. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:15, 17 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Предлошка == Можеш ли да направиш измени на предлошка Soccerway, бидејки сега не работи? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:40, 27 ноември 2025 (CET) :Сега треба да е средено. Види дали сè е во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:40, 28 ноември 2025 (CET) ::Уште не е средено, еве [[Василије Костов]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 08:12, 28 ноември 2025 (CET) :::А како е сега? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:28, 28 ноември 2025 (CET) :::: Сега е подобро, треба да упатува на страницата од Костов на soccerway. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:09, 28 ноември 2025 (CET) :::::Ако упатувањето работи во некои статии, а не во други, тогаш проблемот не е со самата предлошка, туку со тоа како е напишана во дадената статија (дали е исправен начинот). Тоа треба да се проверува од случај до случај (водејќи се според тоа како е на англиската вики). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:11, 28 ноември 2025 (CET) :::::: Здраво - во статијата Узем се дадени имињата на делови од ова село. Меѓутоа, кога погледнав во „Mapa cz“ најдов сосема различни имиња на тие делови. - Ве молам, што е точно? Ви благодарам за вашиот одговор. Со почит. [[User:JaKoRa|JaKoRa]] <small>([[User talk:JaKoRa|разговор]])</small> 13:07, 28 ноември 2025 (CET) :::::::Здраво. Колку што можам да видам, во статијата се спомнати само де маала — Витановци и Манѓелици На картата го нема Манѓелици бидејќи е премногу централно. Сите други имиња што се спомнати во статијата се месности, кои во многу случаи се микротопоними кои не мора да имаат куќи и не се сметаат за делови од селото во таа смисла. На [https://www.openstreetmap.org/?mlat=42.221017&mlon=22.427716&zoom=11#map=15/42.22356/22.43597 оваа карта] треба да се прикажани маалата, иако и таму не сум сигурен дали се сите точни. Затоа, ќе биде потребно да се додадат маалата од посочената карта во статијата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 18:37, 28 ноември 2025 (CET) == Прашање кое бара дискретност == Добар ден. Дали постои начин да се контактира со вас преку е-маил. Имам прашање кое бара дискретност и не би сакал да го елаборирам тука. Благодарам. [[User:Poliscimk|Poliscimk]] <small>([[User talk:Poliscimk|разговор]])</small> 21:41, 20 декември 2025 (CET) :Да, има. Пишете [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%9F%D0%B8%D1%88%D0%B8_%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82/Bjankuloski06 на овој бразец]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:06, 20 декември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Мета-дијалектика == Почитуван Бојан, Среќен Бадникот! Ако не Ти е проблем провери ја страницата (и одобри) за [[Мета-дијалектика]]. Поздрав, И.Ј. [[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 18:34, 6 јануари 2026 (CET) :Здраво, Игор. Одобрено. Се извинувам на задоцнувањето. Бев во Кина и таму не ми се отвораше Википедија. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:50, 8 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан! Среќна Нова 2026. Година![[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 02:51, 15 јануари 2026 (CET) :::::Почитуван Бојан, се извинувам за Твоето време. Но, морам да Ти обрнам внимание дека Вашиот нов корисник ја избојадиса оваа страница ([[Мета-дијалектика]] ), и уште повеке проверената страница за [[Дијалектика]] со низа жолти шаблони. Ова лично не ми прави проблем, но сепак ми се чини дека се работи за некој субјективен чин. Се надевам дека сум во грешка. Со особена почит, [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 02:13, 24 јануари 2026 (CET) :Здраво. Еден од администраторите ќе ја провери статијата и ќе се погрижи да биде по стандард. Ако има проблем и понатаму, уредникот ќе биде повикан да направи поправки. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:44, 24 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:47, 24 јануари 2026 (CET) :Еве ја дополнив со секундарната референца од весникот Нова Македонија, денешен број. Се надевам дека сега задоволува критеријумите за „Викификација". Види :[https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/megju-se-i-nishto-filozofska-teorija-shto-go-objasnuva-postoenjeto/].[[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:24, 26 јануари 2026 (CET) ::::Мета-дијалектика постои. Види просто пребарување на bing [https://www.bing.com/search?q=meta+-+dialectical+method&qs=SC&pq=meta-+dialectic&sk=SC1&sc=11-15&cvid=BB16E35668AF4272BFB61E0ABA86DF2C&FORM=QBRE&sp=2&ghc=1&lq=0].[[Специјална:Придонеси/&#126;2026-92605-4|&#126;2026-92605-4]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-92605-4|разговор]]) 23:30, 10 февруари 2026 (CET) :::::Тие толку разбираат, никогаш не училе за "Дијалектика", а камоли за "Мета-дијалектика". За жал.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:29, 11 февруари 2026 (CET) :: Што се однесува до пребарувањето на Google го најдов терминот, повезан и со авторот на Мета-дијалектика - Google Search: [https://www.google.com/search?q=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0&sca_esv=9a26454b369da4f9&ei=qvsfapW7Ltnlxc8P-Ku9gAw&biw=1167&bih=550&ved=0ahUKEwiVuImv6OqUAxXZcvEDHfhVD8AQ4dUDCBA&uact=5&oq=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0&gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiH9Cc0LXRgtCwLdC00LjRmNCw0LvQtdC60YLQuNC60LAyBhAAGB4YCjIFEAAY7wUyCBAAGIAEGKIEMgUQABjvBTIFEAAY7wUyBRAAGO8FSIVcUIMRWOZXcAJ4AJABA5gBbKABpBWqAQQyNi41uAEDyAEA-AEBmAIToALpDKgCBsICBxAAGB4YsAPCAggQABjvBRiwA8ICCxAAGIAEGKIEGLADwgIEEAAYHsICFxAAGIAEGIoFGJECGOcGGOoCGLQC2AEBwgIFEAAYgATCAgUQLhiABMICBxAAGIAEGBPCAgkQABiABBgTGArCAgYQABgeGBPCAggQABgeGBMYCsICBhAAGB4YDZgDA_EFjr1DthkfSZuIBgGQBgW6BgQIARgHkgcEMTMuNqAHjcMBsgcEMTEuNrgH4QzCBwgwLjEuMTcuMcgHXYAIAQ&sclient=gws-wiz-serp]. == Злоупотреба на администраторските овластувања == Еден или повеќе администратори на оваа Вики блокираа страница за разговор за стр. „Мета-дијалектика" со цел брзо да биде избришана. Овој термин[[Мета-дијалектика]] е широко применуван во поновата филозофија! Нема никакви основи за бришење, а особено не за брзо бришење, ова е очигледно. Потпаѓа под филозофска терминологија.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:22, 11 февруари 2026 (CET) :Здраво. Не станува збор за злоупотреба, туку за нечија одлука. Го повикувам колегата @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] да образложи. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:04, 11 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Многу е едноставно, статијата не личеше на ништо со извори од само еден автор. Ако е така како што се кажува дека е широко применуван термин, зашто не постои објаснувања/извори при простор пребарување на Гугл. Исто така, оваа страница не е избришана само од мене, туку од многу други Википедии. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:02, 11 февруари 2026 (CET) :::Како и да е истата статија помина на Бугарската Вики, а слично и на Белоруската Википедија! Голем поздрав![[User:Инает|Инает]] <small>([[User talk:Инает|разговор]])</small> 02:17, 20 февруари 2026 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2025_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2026]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Look forwards to collaborating in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 08:42, 14 февруари 2026 (CET) </div> (Оваа порака беше испратена на [[:Корисник:Bjankuloski06]], а тука се јавува заради пренасочување.) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2025&oldid=30070084 --> == Корејска транскрипција == Здраво, Бојан. Сакам да те прашам како ќе се транскрибира Lee Jun-young на македонски, поточно „Young“? Според [[Македонска транскрипција на корејскиот јазик|македонската транскрипција]], нема МФА за „ou“. Дали ќе биде Јанг или Јонг? Се колебам за Ли Џун Јонг. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:02, 21 февруари 2026 (CET) :Ќе биде Јонг, и го имаме во графата за ''yeo''. Не е секогаш лесно да се одреди од прв поглед, бидејќи наместа англиската транскрипција отстапува од официјалната преработена романизација, и од тоа што би се очекувало според МФА. Слогот 영 е сочинет од составниците ㅇ + ㅕ + ㅇ. Првата е нема, втората е самогласката ''јо'', третата е согласката ''нг''. ㅕ се предава со „јо“ на македонски, бидејќи о е најблизок македонски глас за ʌ по МФА. Во корејскиот најпаметно е да се гледа од изворното писмо, и потоа да се консултира нашата транскрипција. Јас би ја задржал употребата на тирето и малата буква, па така би било „Ли Џун-јонг“, бидејќи ''Џун-јонг'' е едно презиме, а не две презимиња, или средно име и презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:38, 21 февруари 2026 (CET) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:13, 22 февруари 2026 (CET) == Translation request == Hello, Bjankuloski06. Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 08:02, 11 март 2026 (CET) :Hello, Bjankuloski06. :I withdraw the request, because the article has been created. :Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 23:33, 13 март 2026 (CET) == Предлог == Здраво, Бојан. Сакам да предложам нешто за кога отвораме нова тема или едноставно дебатираме на страниците за разговор. Наместо автоматски да се додава само нашето име и врската до разговорната страница, дали може пред името автоматски да се додаваат и две цртички „--“? Ова би дало подобар стилистички изглед и појасно би го одвоило потписот од самиот текст. Пример како би изгледало тоа автоматски: --Andrew012p (разговор) 19:41, 29 март 2026 (CEST). Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:44, 29 март 2026 (CEST) :И јас сум се прашувал уште одамна, ама, за жал, тоа е длабоко кодирано во википедискиот систем, и со тоа, неменливо. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:22, 30 март 2026 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги провериш овие предлошки за аниме и манга што се користат во статијата „[[Beck (манга)|Beck]]“? Во визуелниот уредник кога ќе стиснам „Уреди“ на предлошката, заглавува на „Вчитувам“ и не се отвораат полињата. Само работат кога уредувам во изворен код. Не сум ги менувал предлошките одамна, претпоставувам е некој поширок проблем со Википедија или со нивните TemplateData? Ќе може ли да се реши? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 13:48, 10 април 2026 (CEST) :Таа предлошка не може да се уредува нагледно бидејќи впрочем е потпредлошка (во кодот ќе забележиш „Infobox animanga/Header“. Иста е и на англиската. Очигледно таквиот уредник е предвиден само за предлошки (ни јас не сум знаел). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:50, 10 април 2026 (CEST) == Општини во Бугарија == Здраво Бојан, имам намера да создадам страници за општините во Бугарија. Го уредив постоечкиот запис за [[Бургас (општина)|Општина Бургас]] и создадов нов за [[Општина Ајтос]]. Би можел ли да погледнеш дали се во ред текстот и инфокутијата, бидејќи планирам да ги користам како шаблон за сите останати? Благодарам! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 15:19, 16 април 2026 (CEST) :Здраво Пламен. Во смисла на форматирање, мене ми изгледа добра. Би препорачал селата да имаат врски (макар и црвени), како поттик за други уредници. Исто така, секоја општина би требало да има предлошка (шаблон) долу со селата кои се во неа. Ако решиш да правиш предлошки, послужи се со примерот на [[Предлошка:Општина Кочериново]]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:57, 16 април 2026 (CEST) ::Благодарам, поздрав! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 08:53, 17 април 2026 (CEST) :::Здраво Бојан, сите статии што ги создавам во моментов ги правам според еден шаблон. Не случајно, пред да започнам, ти покажав една статија и благодарен сум ти за насоките што ми ги даде. Корисникот Gurther прави искрено чудни (нелогични) редакции. На пример, погледни ја статијата за селото [[Граматиково]]. Зошто овој корисник ги отстранува параметрите | native_name = Граматиково и | native_name_lang = bg од шаблонот? Зошто го брише делот ({{Langx|bg|Граматиково}}), кога тоа е според сите енциклопедиски стандарди? Исто така, зошто го коригира делот „дел од општината [[Мало Трново (општина)|Мало Трново]]“ во „дел од [[општина Мало Трново]]“? :::Не гледам дека прекршувам некакви стандарди, но досадно е некој постојано да оди по вашите стапки и да ги преправа статиите спо вакви потези. Истиот корисник ме обвинува за „контрапродуктивност“ и, цитирам повторно, вели дека „Вашите последни уредувања наликуваат на вандализам“, со што никако не можам да се согласам. Сепак, јас совесно придонесувам за македонската Википедија и не прифаќам такви обвинувања. Те молам за поддршка. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 12:55, 20 април 2026 (CEST) ::::Го повикувам @[[Корисник:Gurther|Gurther]] да се изјасни по ова. Не гледам никаков проблем со сето тоа што погоре ми го пренесе Пламен. Наша енциклопедиска практика е да стојат називите на други јазици, дури и кога се идентични на нашиот. Исто така, граматичкиот состав „е дел од општината Мало Трново“ е исправен и непробмелатичен (да, можна е нечленувана варијанта „е дел од Општина Мало Трново“, но тогаш ќе мора биде со големо О). Според пренесеното од Пламен, јас не гледам контрапродуктивност или вандализам. Gurther, имаш ли нешто да додадеш или образложиш? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:03, 20 април 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] и [[Корисник:Пакко|Пакко]], нема смисла да стои втор јазик ако е ист со првиот јазик. Како пример во Англиската Википедија, не содржи германско име за [[en:Berlin|Берлин]], [[en:Brandenburg|Бранденбург]] или нема француско за [[en:Paris|Paris]]. Урединкот Пакко се обидол да го додаде псевдоисторискиот назив „''Преображенско''“ за Илинден, поради тоа го обележав како вандализам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:32, 20 април 2026 (CEST) ::::::Практиката за идентичните имиња е таква, и Пламен има право да ја користи. Ако сметаш дека ова треба да се смени, треба да отвориме јавна дискусија каде ќе се изјаснуваат разни членови на заедницата, па дури тогаш да утврдиме дали оттогаш ќе биде правилно или не. ::::::@[[Корисник:Пакко|Пакко]] Во врска со името на востанието, кај нас (на нашето вики и во македонскиот јазик воопшто, секогаш и без исклучок се користи само називот Илинденско востание, без „прежбраженско“. Тоа е врежано во камен и нема отстапки. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:37, 20 април 2026 (CEST) :::::::Мене сеедно ми е. Претходно сум остранил бугарски називи бидејќи биле исти за други села и градови во Бугарија. Немав пожалби или проблеми со Пакко за називите претходно, не знам што е разликата овој пат. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 20 април 2026 (CEST) ::::::::Gurther, твојата изјава дека си немал поплаки или проблеми претходно е дрска лага. Во јули 2023 година беше блокиран на еден месец од администраторот Kiril Simeonovski токму поради "масовен систематски вандализам" и систематско бришење на придавката "бугарски" од статиите. Целата дискусија и одлуката за твојот блок може да се видат тука: [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski/Архива 27#Моля за помощ]]. ::::::::Очигледно е дека не си ја научил лекцијата и се обидуваш да ја измамиш заедницата и администраторот Б. Јанкулоски со невистини. Со твоето признание дека и сега отстрануваш податоци само затоа што ти изгледале "исти", потврдуваш дека продолжуваш со старите навики за деструктивно уредување. Изразот "мене сеедно ми е" не поминува во проект како Википедија, каде што постојат јасни стандарди. Очекувам администраторите да го земат предвид ова твое рецидивистичко однесување и обидот за измама во оваа дискусија. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 14:45, 20 април 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Пакко|Пакко]], Википедија не е место за бесмислени обвини. Мислев за поплаки поврзани со твоите новосоздадени страници за општини во Бугарија. Вашиот однос спрема мена не е прифатлив. Истакнав дека „сеедно ми е“ бидејќи нејќев да отворам дискусија во селската чешма за нешто толку непотребно и бесмислено. Вие сте урединкот кој се обидува да вметне „додатоци“ како „прежбраженско“ кои се целосно неприфатливи и псевдоисторија. Ако сакаш да употребиш langx тогаш можеш слободно, но ако продолжете со вакви лични навредни тогаш ќе треба да превземам мерки. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 16:10, 20 април 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]], сакам само да истакнам дека цитирањето на јавни архиви за претходните „рецидиви“ на корисникот Gurther и моето инсистирање на почитување на стандардите на Википедија не претставуваат „лична навреда“, туку транспарентност. Не прифаќам закани за „мерки“ само затоа што на некој не му се допаѓаат фактите. Со ова ја завршувам мојата дискусија и оставам администраторот да пресуди врз основа на виденото. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 16:29, 20 април 2026 (CEST) == Преместување страници == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги преместиш овие предлошки од „Оригинален текст“ во „Изворен текст“? Пробав за [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] ама ми покажа „бидејќи насловот „Предлошка:Изворен текст/styles.css“ е забранет за создавање. Се совпаѓа со следнава ставка на списокот на недозволени наслови: (?!(User|Wikipedia)( talk)?:|Talk:)\P{L}*[^\p{Latin}\P{L}].*\p{Latin}.* <moveonly> # Latin + non-Latin“. Ова се сите предлошки за преместување: [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] и [[Предлошка:Оригинален текст/doc]]. Благодарам! Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:38, 18 април 2026 (CEST) :Направено. Се надевам сега ќе биде во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:09, 19 април 2026 (CEST) ::Благодарам! Сега убаво работи [[Предлошка:Изворен текст|предлошката]] и може да се користи од сите уредници! Пример како изгледа: „[[Бекрумс]]“, „[[Хирохито]]“, „[[Стимпанк]]“, „[[Фенерџија]]“ итн. Прилагодена е според руската предлошка. Единствено нешто што може да се промени (но не е голем проблем) е променливата „Извор“ кај „[[Предлошка:Крај на цитат]]“ ([[Предлошка:Крај на цитат/styles.css]]). Во статии многу е блиску до сивиот дел на „Изворен текст“ и препорачливо е малку да се спушти подолу. Како пример, можеш да видиш кај „[[Хирохито]]“. Пробав да поправам, најверојатно доаѓа од негативната маргина кај CSS-то на „Изворен текст“. Слободно поправи ако знаеш како. :) Исто така, копчето [прикажи] може да се стави (но и не мора) веднаш до изворниот јазик (на пример (англ.) ), но имав потешкотии со тоа. Поздрав! --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:36, 19 април 2026 (CEST) :::Одлична работа. Копчето прикажи малку е над текстот, ама претпоставувам така е направено. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:55, 19 април 2026 (CEST) ::::Копчето во суштина треба да биде внатре во делот ,,Изворен текст" веднаш до (англ.) ама ми бегаше најдесно и морав да го ставам горе. И вака не е лошо, ќе пробам некогаш да го решам и тоа. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 17:21, 19 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Животописни податоци? == Јас Бојан ќе те замолам ако си го правел ова преименување во инфокутиите, да го вратиш или ако знаеш како се менува кажи ми да менувам јас. Не може да стои животописни податоци. Само што забележав дека некој го сменил од биографски податоци. Таков израз „животописни податоци“ не се користи. Имаше голема реакција и за „животопис“ наместо „биографија“, и беше консензусот да се употребуваат двата изрази, кој како сака, но да не се менува со алатката за да го немаме зборот биографија кој е македонски, дури и повеќе од хрватскиот израз животопис, само затоа што некому му се допаднало повеќе така. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:02, 30 април 2026 (CEST) :Не сум ги менувал јас, ама сега е исправено. Пронајдов само во една инфокутија и заменив. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:07, 30 април 2026 (CEST) ::Фала и извини штом не си бил ти, а тебе ти пишав. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:15, 30 април 2026 (CEST) == Своеволијата на Gurther == Бојан, те молам повторно за помош. Корисникот Gurther повторно ги отстранува моите уредувања без никаква причина. Овој пат тоа се случува во статијата за [[Карлос Насар]]. Овој провокатор ја трга Категоријата: Луѓе од Червен Брјаг, а ја ставил Категоријата: Француски спортисти. Карлос Насар НЕ Е француски спортист. Карлос Насар нема француско државјанство. Роден е во Париз и таму поминал само 7 месеци како бебе. Со оглед на овие факти, не разбирам зошто корисникот ги поништува моите уредувања без никаква аргументација во резимеата. Не сакам да водам уреднички војни. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 19:13, 30 април 2026 (CEST) :Сменив, па видиме дали пак ќе биде изменето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:56, 30 април 2026 (CEST) ::Бојан, ти благодарам за брзата реакција и за тоа што го потврди фактот дека Карлос Насар не е француски спортист. Јас ги доуредив останатите делови што корисникот Gurther ги беше избришал – ја вратив категоријата за Червен Брјаг и го тргнав името на француски, бидејќи нема смисла да стои ако тој нема француско државјанство. Се надевам дека статијата сега ќе остане во оваа фактички точна форма. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 09:10, 1 мај 2026 (CEST) :[[Корисник:Пакко|Пакко]], не сфаќам што е поентата со категоријата „луѓе од Червен Брјаг“ кога личноста не е од Червен Брјаг, туку од Париз. Наместо да отвориме правилна дискусија кон темата вие се жалите кон администратори дека ти ги отстранувам придонесите „без никаква причина“. Згрешив со категоријата дека бил француски спортист бидејќи не сум целосно образовен за темата/личноста. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 10:44, 1 мај 2026 (CEST) == Модул:Infobox == Здраво, Бојан. Забележав проблем со инфокутиите на некои статии, на пример кај „[[Големо Кнежевство Литванија]]“, каде што текстот останува во еден ред и инфокутијата се шири хоризонтално. Мислам дека проблемот е во [[MediaWiki:Common.css]], бидејќи .nowrap не се override-ира внатре во .infobox. Дали би можел/а на крајот од МедијаВики:Common.css да го додадеш следниов CSS? /* Fix wide infoboxes with nowrap content */ .infobox td, .infobox th { white-space: normal !important; overflow-wrap: anywhere; word-break: break-word; } .infobox .nowrap { white-space: normal !important; } Ова треба да спречи инфокутиите да се растегнуваат поради долг текст или nowrap содржина. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:26, 8 мај 2026 (CEST) :[https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Common.css&oldid=5552167 Го ставив кодот], ама немаше ефект. Го повратив уредувањето на самиот модул Infobox и тоа ја оправи работата. Макар што, тоа мое уредување е неопходно за работа на предлошките од понов тип, па ќе испробувам да видам како да го вметнам новиот код без да ги прави овие проблеми. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:33, 8 мај 2026 (CEST) ::Дали направи ?action=purge на страницата. Или пробај да ја копираш целосно MediaWiki:Common.css од англиската верзија. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:58, 8 мај 2026 (CEST) :::Да, ги пробав сите варијанти и не бива. Како што реков, ќе видам дали можам да направам нешто трето за да проработи и сменетиот код. Во спротивно модулот ќе мора да стои по старо. Секогаш вака ни прават од англиската — без најава и без никакви упатства за прилагодување. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:25, 8 мај 2026 (CEST) == Македонски == Hello. I'm looking for Macedonian translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] <small>([[User talk:Eurohunter|разговор]])</small> 00:53, 17 мај 2026 (CEST) :Certainly! Just list the items. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:55, 17 мај 2026 (CEST) == Прашање == Почитуван, што е проблем со оваа страница [[Игор Јанев]] ? [[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 01:48, 20 мај 2026 (CEST) :Не знам. Мене ми изгледа во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 03:24, 20 мај 2026 (CEST) == Преместување == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ја преместиш статијата во [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“]]? Мене не ми дозволува бидејќи има латинични букви кај „Mакедонска“. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:24, 21 мај 2026 (CEST) :Преместено на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] (а [[МАХЕ „Еверест ’89“]] како пренасочување). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:47, 21 мај 2026 (CEST) == Терминот мета-дијалектика == Што се однесува до терминот [[Мета-дијалектика]] го најдов и на Wikidata [https://www.wikidata.org/wiki/Q137660270].[[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 12:23, 3 јуни 2026 (CEST) == Предлог: полузаштита == Здраво. Би сакал да ти предложам статијата за Гоце Делчев да биде отклучена во форма на полузаштита, односно достапна за уредување само од проверени корисници. Сакам да ја уредувам, а веќе подолг период е заклучена. Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 13:25, 6 јуни 2026 (CEST) :Најдобро е ова барање да се постави на Селската чешма бидејќи не би сакал сам да одлучувам. Проблемот е тоа што неволјите што ги имавме беа и од корисници со доволно придонеси за да бидат потврдени (иако поредовни на друга Википедија). Треба ова да се разгледа заеднички. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:31, 6 јуни 2026 (CEST) == Лигос == Здраво Бојан, сакам да те прашам зошто ја имаш избришано статијата [[Лигос]]? Барем јас не гледам некоја причина за нејзино брзо бришење. Поздрав — [[User:SpectralWiz|SpectralWiz]] <small>([[User talk:SpectralWiz|разговор]])</small> 16:06, 7 јуни 2026 (CEST) :Ја вратив. Ммора да било некаква грешка. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:23, 7 јуни 2026 (CEST) == Гласање за избрана статија == Добар ден, доколку можете ве молам гласајте во [[Википедија:Кандидати за избрана статија/Александар Мартулков|мојата номинација на Александар Мартулков за избрана статија]]. Ви благодарам, поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 19:36, 12 јуни 2026 (CEST) :Добар ден [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]], гласањето за Александар Мартулков завршило вчера. Како можам правилно да ја архивирам номинацијата и да ја прикажам на главната страница? Забележав дека има статии за номинации од 2025, 2024, 2023 итн. но нема за 2026? Ви благодарам, поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 14:31, 20 јуни 2026 (CEST) == Ажурирање на модул == Здраво, Бојан. При создавање и прилагодување посложени инфокутии од англиската Википедија, ми дава предупредувања како: <br> <code>Предупредување од скриптата: Deprecated member <code>loadI18n</code> called. Please use <code>i18n.loadMessages</code> instead.stack traceback:  Модул:Deprecated:20: in function 'warn'  Модул:Deprecated:38: in function <Модул:Deprecated:36>  Модул:Wikidata:89: in function 'chunk'  mw.lua:602: in function <mw.lua:542>  [C]: ?  [C]: in function 'getExpandedArgument'  mw.lua:232: in function <mw.lua:229>  Модул:Infobox:338: in function 'preprocessSingleArg'  Модул:Infobox:418: in function 'chunk'  mw.lua:678: in function <mw.lua:652>  [C]: ?</code> <br>Ова се случува на пример кога ја прилагодувам [https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Infobox_lighthouse Template:Infobox lighthouse]. Претпоставувам треба да се ажурира [[Модул:WikidataIB]] бидејќи моментално е застарен. Не е нешто сериозно и итно, ама сепак сакав само да укажам на ова. Што мислиш ти? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:54, 23 јуни 2026 (CEST) :Го подновив модулот. Види дали тоа ќе направи разлика. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:42, 23 јуни 2026 (CEST) ::Сѐ уште дава предупредување. На пример, кај [[Бостонски светилник]] оди кај „Уреди извор“, и потоа кај „Преглед“, таму го дава целото предупредување. -- pp99u2v3xglt308cokle9zwzp0dxkt5 5581978 5581977 2026-06-24T18:08:52Z Andrew012p 85224 /* Ажурирање на модул */ 5581978 wikitext text/x-wiki {{Корисничкикоментар}} {{Архиви| 2006<br /> [[/Архива 1|јануари - април]]<br /> [[/Архива 2|мај - август]]<br /> [[/Архива 3|септемвриа - декември]]<br /> 2007<br /> [[/Архива 4|јануари - април]]<br /> [[/Архива 5|мај - август]]<br /> [[/Архива 6|септември - декември]]<br /> 2008<br /> [[/Архива 7|јануари - април]]<br /> [[/Архива 8|мај - август]]<br /> [[/Архива 9|септември - декември]]<br /> 2009<br /> [[/Архива 10|јануари - април]]<br /> [[/Архива 11|мај - август]]<br /> [[/Архива 12|септември - декември]]<br /> 2010-2013<br /> [[/Архива 13|јануари - април 2010]]<br /> [[/Архива 15|јануари 2010 - мај 2013]]<br /> 2012-2013<br /> [[/Архива 14|април 2013 - јануари 2012]]<br /> [[/Архива 16|мај - октомври 2013]]<br /> 2013-2015<br /> [[/Архива 17|мај 2013 - април 2015]]<br /> 2015-2018<br /> [[/Архива 18|април 2015 - мај 2018]]<br /> 2018-2020<br /> [[/Архива 19|мај 2018 - февруари 2021]]<br /> 2020-2025<br /> [[/Архива 20|февруари 2021 - јули 2024]]<br /> [[/Архива 21|јули 2024 - мај 2025]] }} == Барање за оценувачки статус == Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:52, 16 мај 2025 (CEST) == Отфрлање на текстови == Почитуван, Имам проблем со Ehrlich91. Имам неколку текстови кои се преводи од англиски јазик, прилагодени и делумно комплетирани на македонски јазик. За тоа имам потрошено многу време. Администраторот Ehrlich91 некои од текстовите ги отфрла со несфатливи објаснувања. На пример, текстот за непрекинати функции го отфрли бидејќи имало веќе таква тема која била оценета како добра. Таа тема можеби била оценета како добра, но oд кого? Би требало да има влијание кој ја оценува таа страница. Текстот кој јас го поставив беше далеку покомплетен и поточен, во математичка и лексичка смисла. Дали оценувачите можат да ги споредат старата и новата верзија или тоа воопшто никого не го интересира? Па и реномираните енциклопедии имаат повеќе изданија, подобрени и надополнети. Инаку, текстот на македонски беше одличен за тема која е интересна за секој љубител на математичката анализа и техничките науки. Од друга страна, текстот за итерирани граници Ehrlich91 ми го има отфрлено без никакво објаснување уште истиот ден како што видов. Ме интересира, како може да се избегне од ова негово изживување и насилничко и деструктивно однесување со што нанесува голема штета на текстовите и содржината на математичките теми на македонски јазик на Wikipedia. Јас сум професор по математика и знам за што зборувам, а за Ehrlich91 се сомневам дека има и елементарни познавања на темите кои ги осакатува со неговото несоодветно постапување и непрофесионалност. Администраторите треба да имаат пошироки погледи и да знаат што предизвикуваат со нивните постапки. Реков дека повеќе нема да преведувам после првата негова рецензија, но по подолго време пак се навратив на оваа работа, затоа што верувам дека Wikipedia на македонски може да биде значаен ресурс за македонскиот народ. Но, дотичниот како тоа да го чекаше и веднаш го отфрли првиот текст што го поставив. Ве молам погледнете и пишете ми. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:50, 23 мај 2025 (CEST) :Добар ден, професоре. Јас и прегледав обете Ваши статии (во првиот случај, преработка на статијата) и ги направив потребните прилагодувања за да се прикажуваат како што треба. Веројатно колегата мисли дека ако статијата некогаш била избрана, таа не треба да се менува (Една статија добива статус на „Избрана“ ако се смета за доволно добра и претставителна за извесно време да биде на главната страница). Меѓутоа, јас сметам дека апсолутно може да се менува доколку станува збор за видно подобрување. Потоа статијата може да оди на прегласување. Другата статија за итерирани гранични вредности беше доволно добра, и јас ја одобрив. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:06, 24 мај 2025 (CEST) ::Почитуван, ::Ви благодарам за брзиот одговор и реакција. Ова ми дава надеж дека Wikipedia на македонски јазик има иднина. ::Ве молам да им се укаже на Вашите колеги уредувачи или администратори да не бришат текстови толку лесно затоа што таквите постапки фрустрираат и оставаат многу лош впечаток. ::Со почит, ::[[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:10, 24 мај 2025 (CEST) :::Би сакал да дополнам нешто што забележав, а не знам дали и вие го забележавте. Правилото на нашата Википедија е дека наместо „Видете исто така“ во заглавијата се користи „Поврзано“, а наместо „Референци“ секогаш се употребува зборот „Наводи“. Иако сигурно знаете, но сепак да спомнам дека никогаш не се користи зборот „линкови“, туку исклучиво „врски“ (ова го немам забележано, туку попатно го спомнувам за секој случај). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:33, 26 мај 2025 (CEST) == Ракописни букви на македонски јазик == Почитуван, Сакам да Ви укажам на еден проблем во врска со некои од ракописните букви на македонски јазик кои се користат во Wikipedia, а и на други места. Имено, ракописните букви г, п, т се како во руската и бугарската азбука, а не според македонскиот правопис (цо цртичка одозгора https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonsko_rakopisno_pismo.png). Овие недостатоци ги приметувам и на други места, апликации и сл. Не знам колку можете да реагирате по ова прашање, но добро би било да контактирате со поединци кои можеби знаат како овој недостаток да се отстрани. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 13:48, 25 мај 2025 (CEST) :Овој проблем е многу познат и веќе одамна расправан. За да се ургира кај централните програмери, прво ќе треба да имаме соодветен фонт под слободна лиценца. Ова отвора посложена работа за програмерите, и може да потрае, но сепак е решливо. Главниот проблем е во тоа што расположивите фонтови кои општо ги користиме на други места се или авторска припадност на поединечни типографи, или во сопственост на владата. Системашите од централа бараат слободен фонт, т.е. со авторските права предадени во јавна сопственост. Засега единствена можност е намерна употреба на [[Предлошка:Закосено]] за такво форматирање (видете го објаснувањето) во неа. Ова е малку килаво и не е решение — тоа треба да се реши системски, и да се прикажува насекаде како стандардно на викито без ставање ознаки. Друг проблем со оваа предлошка е во што обликот на буквите и меѓубуквеното растојание не се со квалитет кој одговара на потребите за читливост и уреден текст, како што е решено за источнословенските ракописни, и тој проблем ќе треба да се реши со друг, посоодветен фонт, кој идеално би бил слободен и системски спроведен. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:19, 25 мај 2025 (CEST) == Никусор Дан == Hello, could you please check [[Никусор Дан]]? A few IPs did spam machine translated pieces today on Southern-Slavic wikis. If you could intervene I'd be very grateful. Thanks in advance, [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:12, 26 мај 2025 (CEST) :Thank you for pointing it out. I deleted it. It was tiny, done without knowledge of wiki formatting and even the name transcription was wrong. We'll wait until a proper editor creates a normal article about him. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:15, 26 мај 2025 (CEST) ::Thanks, that was very expeditive! [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:19, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Хиерархија == Кој е наредниот чекор во хијејархијата овдека на википедија, сега сум уредник? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 06:23, 13 јуни 2025 (CEST) :Да, сега си уредник. Со доволно уредувања што ќе ти бидат прифатени, и со доволен број уредувања стануваш автопроверен уредник (твоите уредувања веднаш се видливи за сите, без да треба некој да ги погледа и одобри. За ова не треба долго. Потоа, кога ќе биде доволно докажана уредничката способност и стилот на изразување на достатно ниво, тогаш можеш да поднесеш барање за статус на оценувач (да одобруваш или отфрлаш уредувања на обични уредници). Понатаму има други привилегии, па после нив следно е администраторство, а на крај на врвот е специјален статус бирократ, нешто како виш администратор, но со дополнителни права, да доделува права на други и можност за покоренити промени на викито. Моментално тоа сме само јас и уште еден друг. Администратори има повеќе. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:34, 13 јуни 2025 (CEST) :{{одговор|Marco Mitrovich}} Да не заборавам да додадам: би те замолил да ставаш наслови кога пишуваш, инаку текстот се губи во претходната тема (во овој случај, CEE Catch up. Затоа самиот произволно ставив наслов „Хиерархија“. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:26, 13 јуни 2025 (CEST) == Предлог == Здраво, би сакал да дадам еден предлог за делот „Дали сте знаеле“ на Главната страница. Дали би можело да се ограничи на пример на 10 „факти“ и како што се додаваат нови факти, претходните да се архивираат. Вака како што е сега мислам дека е предолго и многу непрегледно. Сум забележал и во англиската верзија тоа е мал дел, на пример во моментов има само 9 „факти“. Поздрав [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:49, 26 јуни 2025 (CEST) :Да, добра идеја. И јас веќе некое време се размислував за тоа. Сега ги сведов на десет. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:57, 26 јуни 2025 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да видиш зошто не сака да работи предлошката [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 Инфокутија медиумска франшиза]? Сакам да ја ставам кај „[[Resident Evil]]“, но само белина се појавува. Ја прилагодував преку [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 руската верзија]. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 10:07, 28 јуни 2025 (CEST) :Сега да работи. Морав одново да ја направам од англиската, и сега ќе мора да се користи англискиот код. Ова се случува кога централно ќе изменат функционалности на кодот и потоа извесни постоечки предлошки веќе не работат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:53, 29 јуни 2025 (CEST) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 08:17, 30 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Bjankulovski06, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:00, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Question == Hello! Could you look [http://www.promacedonia.org/mp/mp_9_1_1.htm here]? I mean, I'm not sure if this website is in Macedonian or Bulgarian language. Thank you for answer! :) [[User:AkaruiHikari|AkaruiHikari]] <small>([[User talk:AkaruiHikari|разговор]])</small> 11:03, 26 јули 2025 (CEST) :Sure! The text of the study itself is in Bulgarian (in old orthography), and describes a [[Горички дијалект|far western dialect of Macedonian]] from the Korca/Gorica region, and cites example texts from it. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:11, 26 јули 2025 (CEST) == Косово == Мислувам дека нема потреба за посебна категоријата за предлошки со врска за Косово и Метохија, затоа што Србија нема тука својата власт, да во категоријата општини во Србија межеме да вклучиме Гора, останатите општини се сврзани со Косово, така е и Бриселска спогодба која потишал српските власти, дека признавав косовска општинска поделба на примерот (Северна Митровица). [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:54, 19 август 2025 (CEST) :Здраво Марко. Дали тогаш сметаш дека не треба да имаме статии за општините на Косово според српско сметање/номенклатура), туку само за тие на Р. Косово (албанските)? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:58, 19 август 2025 (CEST) ::Српските власти признавав косовска поделба на општини, имав и изборни листи за изборите, за Северна Митровица, Партеш и останатите косовски општини (албански). Тоа е факт. Не видам потреба да ги имаме кога више не постојат и Србите признале косовска/албанска поделба општини. Стара/српска поделба постојат само во српскиот Устав, кои и ние не почитував, но тогаш имав градоначалници по албанска поделба. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 19 август 2025 (CEST) :::А, па тогаш добро, ќе ја избришам и категоријата, а и предлошката за Општина Гора, како и нејзината категорија. А српските управни окрузи на Косово? Да имаат статии или не? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:27, 19 август 2025 (CEST) ::::Исто така, ние не постојат ни во српски Уставот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:33, 19 август 2025 (CEST) :::::Готово. Сè е средено. Благодарам за напомената. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:42, 19 август 2025 (CEST) == Локациски мапи == Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:18, 19 август 2025 (CEST) :Би требало да може. Бидејќи е положбена карта, треба воедно и соодветен модул да постои (во овој случај, [[Модул:Location map/data/Ниш|го создадов]]. Отсега гледај ги [[:en:Module:Location map/data/Serbia Niš|овие примери]] од англиската и копирај ги кај нас. Ако ти треба помош, повели. Еден проблем со оваа карта е тоа што таа е наменета повеќе за места, градби и градски четврти (маала) во самиот град, и не е доволно опфатна за да служи за населените места во Град Ниш. Во некои случаи функционира (на пр. [[Бубањ (Србија)]]), ама за некои е премала. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:35, 19 август 2025 (CEST) Знаеш ли како мапа на [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%92%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Војводина] да се вклучи во статија заедно со Србија, така е на англиската Вики. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:14, 23 август 2025 (CEST) :Извини за доцнењето, смао што се вратив од одмор. Сега е направен модулот, и би требало да ти работи картата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:39, 26 август 2025 (CEST) Ќе можеш ли да напраиш локациска карта за [[Јужна Србија]]? Јас сум пробал, и не можам да бидне ко карта на Војводина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:04, 27 август 2025 (CEST) :А, за тоа има посебна процедура. Ќе се обидам. Одамна не сум правел такво нешто. Ќе те известам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:39, 28 август 2025 (CEST) == Предлошка:Langx == Здраво Бојан. Ми треба твоја помош :) Ја создадов Предлошка:Langx, со цел да имаме една предлошка за сите јазици како на англиската википедија а не за секој јазик посебно, па сега рачно ја менував во статиите. Дали ќе можеш автоматски да ја замениш на пр. каде што стои {{lang- да биде {{langx| Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 15:24, 2 септември 2025 (CEST) :Фала на потсетувањето. Ја пуштив алатката да ги помине сите статии со тие предлошки и мислам дека сега секаде се заменети. Беше долга и опширна работа, дури и за самата алатка — имаше околу 20.000 страници. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:39, 3 септември 2025 (CEST) Оваа предлошка за црногорскиот јазик не работи, примерот [[Трабојин]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:45, 4 септември 2025 (CEST) :Работи. Кодот за црногорски е „cnr“, а не cg. Сега го променив во статијата Трабојин. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 4 септември 2025 (CEST) ::За старогрчки е grc, а не „gr“. Се појавува грешки во предлошката, бидејќи има пишано „gr“. Исто така, за македонскиот јазик треба да биде закосено исто како другите јазици. Наместо [[македонски]]: Јазик, треба да биде — [[македонски]]: ''Јазик''. ::Дали мислите да ги ставаме јазиците во скратен облик или како што си е? Наместо англиски, да биде — англ., француски — фр. — итн. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:32, 12 септември 2025 (CEST) :::Дефинитивно не скратени облици на јазиците. Ваков е обичајот. А тоа со закосувањето, самиот нов начин на работа наложи незакосени букви, ама сега најдов мое решение, и закосени се. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:40, 12 септември 2025 (CEST) == [[Предлошка:Главни градови во Океанија по регион]] и [[Предлошка:Океанија по тема]] == Здраво. [[Источен Тимор]] се наоѓа целосно во Азија и не е дел од Океанија или Меланезија. Видете ги статиите [[Океанија]], [[Југоисточна Азија]] и [[Меланезија]]. Со почит, [[Специјална:Придонеси/&#126;2025-61428-1|&#126;2025-61428-1]] ([[Разговор со корисник:&#126;2025-61428-1|разговор]]) 10:43, 15 септември 2025 (CEST) == Dungeon crawl == Здраво, Бојан. Статијата ,,Dungeon crawl" ја преведов како ,,[[Истражување на зандани]]". Твое мислење за преводот? Дали мислиш дека треба да биде ,,Истражување зандани" или со ,,на"? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:16, 20 септември 2025 (CEST) :Мене „на зандани“ ми делува поприродно. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:23, 21 септември 2025 (CEST) ::Се согласувам. 👍 --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 11:57, 21 септември 2025 (CEST) == Молба за рецензија на нацрт-статија == Здраво, Нов сум на Wikipedia и се обидувам да ги следам правилата. Создадов нацрт-статија за онлајн медиумот denar.mk. Бидејќи сум директно поврзан со онлајн медиумот, го пријавив мојот конфликт на интереси на мојата корисничка страница. Се потрудив нацртот да биде неутрален и енциклопедиски, и секој факт е поткрепен со независни и веродостојни извори, како што се бара. Нацртот се наоѓа тука: [[Нацрт:Denar.mk]] Дали би можеле да го погледнете и да ми дадете мислење, пред сè, дали темата ги исполнува критериумите за значајност и дали статијата е соодветно напишана? Ви благодарам однапред за помошта и одвоеното време. Поздрав, B.stojkoski [[User:B.stojkoski|B.stojkoski]] <small>([[User talk:B.stojkoski|разговор]])</small> 20:15, 21 септември 2025 (CEST) == Арамејски јазик == Здраво, Бојан. Само да споделам дека кај предлошката „Langx“ за арамејски јазик дава на англиски Aramaic, наместо „арамејски“. За пример можеш да видиш кај „[[Ханан]]“. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:54, 12 октомври 2025 (CEST) :{{готово}} Средено. Благодарам на укажувањето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:51, 12 октомври 2025 (CEST) == Статистика од 1873 година == Здраво, поставив едно прашање [https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0:Bjankuloski06 овде]. Поздрав, [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 11:05, 12 октомври 2025 (CEST) :Благодарам. Ќе одговорам таму. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:24, 12 октомври 2025 (CEST) == Правопис за цртичка == Здраво, Бојан. Гледам дека си ставил цртичка кај самата страница за „[[Светец-заштитник|светец заштитник]]“. Јас мислам дека треба без цртичка согласно правило бр. 127, стр. 65 во Правописот од 2017 г. Истото би важело и за „[[Деца-бегалци]]“ без цртичка. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:54, 31 октомври 2025 (CET) :@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Фала на укажаното. Постепено ги исправам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:00, 31 октомври 2025 (CET) == Question about English Wikipedia page for Macedonian artist Mentor Zenula == Hello, @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] I hope you’re doing well. I’ve recently created a draft article about the artist Mentor Zenula, also known as Xsoundbeatz. He is a Macedonian musician and producer with verified media coverage and collaborations in the Balkan music scene. I wanted to kindly ask if you could please review my draft when you have a moment. The artist already has a Wikipedia page in Macedonian, and since he’s active internationally, I believe it would be appropriate for him to also have an English Wikipedia page for global readers. Thank you very much for your time and for helping maintain the quality of Wikipedia! [https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Xsoundbeatz] Best regards, [Nurhanademi] [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 16:52, 2 ноември 2025 (CET) :Hello, Nurhan. The problem is that the article has already been written in 2021 on the English Wikipedia, and deleted. The person who removed it there is a very long-standing administrator who knows the rules well. It was also [[:en:Draft:Xsoundbeatz|declined]] a couple of days ago by another admin. On that wiki they have different [[:en:Wikipedia:Credible claim of significance|rules of notability]] than what we have on our wiki here. For us, as a small country, any Macedonian artist that has an IMDb record of his/her discography is enough (or any artist from any country, for that matter). They are more strict, and there is nothing I can do to change that. My experience, and the fact that I am an administrator here, will not make any difference to them. I created the article on Xsoundbeatz on mk.wiki last year, and, as you can see, it's fine. But I can't impose our standards on their Wikipedia. That's the unfortunate reality. Regards. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:34, 2 ноември 2025 (CET) ::Hi @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Thankyou for your message 🙏 [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 21:41, 2 ноември 2025 (CET) == Talk page lock == Hello! I am a fellow colleague from the sh.wikipedia and as you might have seen, my talk page has been vandalised by our dear Ljubče, whom you probably know as one of Wikipedia's most persistent vandals. And while I do not contribute here, I would kindly ask you to lock both my user page and my talk page indefinitely, so as to stop Ljubče from vandalising it any further. If you have any additional questions, please ping me and I will reply here. Also, sorry for writing in English, I can read Macedonian, but I cannot speak it! :D [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 16:59, 10 ноември 2025 (CET) :@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]: If you're online, could you, perhaps, help with this? I cannot write on your talk page so I am pinging you here. [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:06, 10 ноември 2025 (CET) ::@[[Корисник:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) :::Thank youuu! :))) [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) == Принц или кнез, монархот на Монако? == Бојан, кога од принц го направивме кнез монархот на Монако? Србите и Русите го нарекуваат кнез, инаку по сите други човекот е принц или монарх, па така и кај нас, затоа што има многу титули: тој е и маркиз, и војвода, и барон, и сир. Ова не беше грешка, па да го смениш без дискусија. Измените треба да се вратат назад. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:17, 17 ноември 2025 (CET) :Во англискиот (и некои други јазици) се користи еден ист поим за кнез и за принц, што се две различни работи. Кај нас принц е исклучиво син на монарх, а кнез е владетелска титула на вид монарх. Сите кнезови од нашите простори на англиски и тие други јазици се нарекуваат принцови. Некои примери: [[:en:Grand Principality of Moscow|Grand Principality of Moscow]] = Големо Московско Кнежевство, [[:en:Principality of Bulgaria|Principality of Bulgaria]] = Кнежевство Бугарија. Монако и Лихтенштајн се современи примери за кнежевства. Германскиот не ја прави збрката што ја прави англискиот, па така државата се нарекува ''Fürstentum Liechtenstein'' (на германски Fürst = кнез, a Prinz = принц), наспроти англиското име ''Principality of Liechtenstein''. Нашите по медиуми кога пишувале принц на или од Монако тоа го правеле од чиста немарност или незнаење. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:24, 17 ноември 2025 (CET) ::Принц како збор е сосема соодветно за овој владетел од Монако, дека е монархија државата негова, и тој е монарх, а за кнез речникот вели дека е феудална наследна титула, не постојат феуди денес, историски термин е тоа. Другите значења за кнез според речникот се: член на царско семејство, а овој не е тоа, и титула добиена според заслуги, ни тоа не е, наследна титула има човекот, не му е според посебни заслуги. Не знам каде на друго место да провериме? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:51, 17 ноември 2025 (CET) :::Сега проверив на француски, затоа што на Монако службен јазик е францускиот, принц се нарекува титулата на владетелот. Значи, тие самите си го нарекуваат принц владетелот свој. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:57, 17 ноември 2025 (CET) :::Тоа е на француски — еден од јазиците што не прави разлика (романските јазици плус англискиот по норманското освојување). Таа смисла на prince исто така е феудална титула која останала обичајно до денес. Во средновековието на тие јазици исто се нарекува principalities или слично исто како денешните. Истото е. Едноставно некои јазици прават разлика, а некои не. Кај нас разликата отсекогаш постоела. А кнез може и да биде монархиска титула во уставна монархија, ако монархијата е кнежевство. Лихтенштајн е уставна монархија. Кое и да е денешното устројство на државата, тој пак ќе биде кнез, оти од дамнешни времиња влече титулата. Ете, тие јазици нашите кнежевства и германските си ги нарекуваат principalities, а ние и Германците си ги нарекуваме по наше. Тоа не значи дека тие треба сега да почнат да користат словенски или германски термин за нив. Кога сме кај извори, еве ти [http://drmj.eu/search/%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE извор од речник]. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:02, 17 ноември 2025 (CET) Кнежество, во ред, ама за титулата и на француски и на германски е принц, иако е кнежество, сепак не е кнез. Може да дискутираме дека не постои во нивниот јазик збор за кнез, ама постои за кнежество (?) но еве и на некои словенски јазици титулата му е принц. Исто така, Грејс Кели со бракот станала принцеза. Не знам зошто ние треба да ја менуваме титулата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) == Самороден / природен ?== Исто така сметам дека не смее да се отстранува зборот природен и да се менува со самороден. Не познавам еден единствен човек што го користи тој збор за природните метали, на пример, и да ги нарекува самородени метали. Како енциклопедија не треба да бришеме зборови кои се во употреба и да ги менуваме со нови зборови туку така. Оваа измена воопшто не е на место. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) :Самороден метал е единствениот што го знам за оваа работа, и како таков сум го учел. Покрај тоа, не станува збор за начинот на кој е добиен металот (дали е по природен или вештачки пат), сите метали се извадени од природата. Туку дека е сам по себе чест, а не дел од мешавини кои треба да се рафинираат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:14, 17 ноември 2025 (CET) ::Ете има дополнително значење, и според тоа не е замена за зборот „природен“ туку има дополнително значење на „чист“. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:15, 17 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Предлошка == Можеш ли да направиш измени на предлошка Soccerway, бидејки сега не работи? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:40, 27 ноември 2025 (CET) :Сега треба да е средено. Види дали сè е во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:40, 28 ноември 2025 (CET) ::Уште не е средено, еве [[Василије Костов]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 08:12, 28 ноември 2025 (CET) :::А како е сега? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:28, 28 ноември 2025 (CET) :::: Сега е подобро, треба да упатува на страницата од Костов на soccerway. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:09, 28 ноември 2025 (CET) :::::Ако упатувањето работи во некои статии, а не во други, тогаш проблемот не е со самата предлошка, туку со тоа како е напишана во дадената статија (дали е исправен начинот). Тоа треба да се проверува од случај до случај (водејќи се според тоа како е на англиската вики). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:11, 28 ноември 2025 (CET) :::::: Здраво - во статијата Узем се дадени имињата на делови од ова село. Меѓутоа, кога погледнав во „Mapa cz“ најдов сосема различни имиња на тие делови. - Ве молам, што е точно? Ви благодарам за вашиот одговор. Со почит. [[User:JaKoRa|JaKoRa]] <small>([[User talk:JaKoRa|разговор]])</small> 13:07, 28 ноември 2025 (CET) :::::::Здраво. Колку што можам да видам, во статијата се спомнати само де маала — Витановци и Манѓелици На картата го нема Манѓелици бидејќи е премногу централно. Сите други имиња што се спомнати во статијата се месности, кои во многу случаи се микротопоними кои не мора да имаат куќи и не се сметаат за делови од селото во таа смисла. На [https://www.openstreetmap.org/?mlat=42.221017&mlon=22.427716&zoom=11#map=15/42.22356/22.43597 оваа карта] треба да се прикажани маалата, иако и таму не сум сигурен дали се сите точни. Затоа, ќе биде потребно да се додадат маалата од посочената карта во статијата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 18:37, 28 ноември 2025 (CET) == Прашање кое бара дискретност == Добар ден. Дали постои начин да се контактира со вас преку е-маил. Имам прашање кое бара дискретност и не би сакал да го елаборирам тука. Благодарам. [[User:Poliscimk|Poliscimk]] <small>([[User talk:Poliscimk|разговор]])</small> 21:41, 20 декември 2025 (CET) :Да, има. Пишете [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%9F%D0%B8%D1%88%D0%B8_%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82/Bjankuloski06 на овој бразец]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:06, 20 декември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Мета-дијалектика == Почитуван Бојан, Среќен Бадникот! Ако не Ти е проблем провери ја страницата (и одобри) за [[Мета-дијалектика]]. Поздрав, И.Ј. [[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 18:34, 6 јануари 2026 (CET) :Здраво, Игор. Одобрено. Се извинувам на задоцнувањето. Бев во Кина и таму не ми се отвораше Википедија. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:50, 8 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан! Среќна Нова 2026. Година![[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 02:51, 15 јануари 2026 (CET) :::::Почитуван Бојан, се извинувам за Твоето време. Но, морам да Ти обрнам внимание дека Вашиот нов корисник ја избојадиса оваа страница ([[Мета-дијалектика]] ), и уште повеке проверената страница за [[Дијалектика]] со низа жолти шаблони. Ова лично не ми прави проблем, но сепак ми се чини дека се работи за некој субјективен чин. Се надевам дека сум во грешка. Со особена почит, [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 02:13, 24 јануари 2026 (CET) :Здраво. Еден од администраторите ќе ја провери статијата и ќе се погрижи да биде по стандард. Ако има проблем и понатаму, уредникот ќе биде повикан да направи поправки. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:44, 24 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:47, 24 јануари 2026 (CET) :Еве ја дополнив со секундарната референца од весникот Нова Македонија, денешен број. Се надевам дека сега задоволува критеријумите за „Викификација". Види :[https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/megju-se-i-nishto-filozofska-teorija-shto-go-objasnuva-postoenjeto/].[[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:24, 26 јануари 2026 (CET) ::::Мета-дијалектика постои. Види просто пребарување на bing [https://www.bing.com/search?q=meta+-+dialectical+method&qs=SC&pq=meta-+dialectic&sk=SC1&sc=11-15&cvid=BB16E35668AF4272BFB61E0ABA86DF2C&FORM=QBRE&sp=2&ghc=1&lq=0].[[Специјална:Придонеси/&#126;2026-92605-4|&#126;2026-92605-4]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-92605-4|разговор]]) 23:30, 10 февруари 2026 (CET) :::::Тие толку разбираат, никогаш не училе за "Дијалектика", а камоли за "Мета-дијалектика". За жал.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:29, 11 февруари 2026 (CET) :: Што се однесува до пребарувањето на Google го најдов терминот, повезан и со авторот на Мета-дијалектика - Google Search: [https://www.google.com/search?q=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0&sca_esv=9a26454b369da4f9&ei=qvsfapW7Ltnlxc8P-Ku9gAw&biw=1167&bih=550&ved=0ahUKEwiVuImv6OqUAxXZcvEDHfhVD8AQ4dUDCBA&uact=5&oq=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0&gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiH9Cc0LXRgtCwLdC00LjRmNCw0LvQtdC60YLQuNC60LAyBhAAGB4YCjIFEAAY7wUyCBAAGIAEGKIEMgUQABjvBTIFEAAY7wUyBRAAGO8FSIVcUIMRWOZXcAJ4AJABA5gBbKABpBWqAQQyNi41uAEDyAEA-AEBmAIToALpDKgCBsICBxAAGB4YsAPCAggQABjvBRiwA8ICCxAAGIAEGKIEGLADwgIEEAAYHsICFxAAGIAEGIoFGJECGOcGGOoCGLQC2AEBwgIFEAAYgATCAgUQLhiABMICBxAAGIAEGBPCAgkQABiABBgTGArCAgYQABgeGBPCAggQABgeGBMYCsICBhAAGB4YDZgDA_EFjr1DthkfSZuIBgGQBgW6BgQIARgHkgcEMTMuNqAHjcMBsgcEMTEuNrgH4QzCBwgwLjEuMTcuMcgHXYAIAQ&sclient=gws-wiz-serp]. == Злоупотреба на администраторските овластувања == Еден или повеќе администратори на оваа Вики блокираа страница за разговор за стр. „Мета-дијалектика" со цел брзо да биде избришана. Овој термин[[Мета-дијалектика]] е широко применуван во поновата филозофија! Нема никакви основи за бришење, а особено не за брзо бришење, ова е очигледно. Потпаѓа под филозофска терминологија.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:22, 11 февруари 2026 (CET) :Здраво. Не станува збор за злоупотреба, туку за нечија одлука. Го повикувам колегата @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] да образложи. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:04, 11 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Многу е едноставно, статијата не личеше на ништо со извори од само еден автор. Ако е така како што се кажува дека е широко применуван термин, зашто не постои објаснувања/извори при простор пребарување на Гугл. Исто така, оваа страница не е избришана само од мене, туку од многу други Википедии. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:02, 11 февруари 2026 (CET) :::Како и да е истата статија помина на Бугарската Вики, а слично и на Белоруската Википедија! Голем поздрав![[User:Инает|Инает]] <small>([[User talk:Инает|разговор]])</small> 02:17, 20 февруари 2026 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2025_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2026]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Look forwards to collaborating in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 08:42, 14 февруари 2026 (CET) </div> (Оваа порака беше испратена на [[:Корисник:Bjankuloski06]], а тука се јавува заради пренасочување.) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2025&oldid=30070084 --> == Корејска транскрипција == Здраво, Бојан. Сакам да те прашам како ќе се транскрибира Lee Jun-young на македонски, поточно „Young“? Според [[Македонска транскрипција на корејскиот јазик|македонската транскрипција]], нема МФА за „ou“. Дали ќе биде Јанг или Јонг? Се колебам за Ли Џун Јонг. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:02, 21 февруари 2026 (CET) :Ќе биде Јонг, и го имаме во графата за ''yeo''. Не е секогаш лесно да се одреди од прв поглед, бидејќи наместа англиската транскрипција отстапува од официјалната преработена романизација, и од тоа што би се очекувало според МФА. Слогот 영 е сочинет од составниците ㅇ + ㅕ + ㅇ. Првата е нема, втората е самогласката ''јо'', третата е согласката ''нг''. ㅕ се предава со „јо“ на македонски, бидејќи о е најблизок македонски глас за ʌ по МФА. Во корејскиот најпаметно е да се гледа од изворното писмо, и потоа да се консултира нашата транскрипција. Јас би ја задржал употребата на тирето и малата буква, па така би било „Ли Џун-јонг“, бидејќи ''Џун-јонг'' е едно презиме, а не две презимиња, или средно име и презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:38, 21 февруари 2026 (CET) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:13, 22 февруари 2026 (CET) == Translation request == Hello, Bjankuloski06. Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 08:02, 11 март 2026 (CET) :Hello, Bjankuloski06. :I withdraw the request, because the article has been created. :Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 23:33, 13 март 2026 (CET) == Предлог == Здраво, Бојан. Сакам да предложам нешто за кога отвораме нова тема или едноставно дебатираме на страниците за разговор. Наместо автоматски да се додава само нашето име и врската до разговорната страница, дали може пред името автоматски да се додаваат и две цртички „--“? Ова би дало подобар стилистички изглед и појасно би го одвоило потписот од самиот текст. Пример како би изгледало тоа автоматски: --Andrew012p (разговор) 19:41, 29 март 2026 (CEST). Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:44, 29 март 2026 (CEST) :И јас сум се прашувал уште одамна, ама, за жал, тоа е длабоко кодирано во википедискиот систем, и со тоа, неменливо. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:22, 30 март 2026 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги провериш овие предлошки за аниме и манга што се користат во статијата „[[Beck (манга)|Beck]]“? Во визуелниот уредник кога ќе стиснам „Уреди“ на предлошката, заглавува на „Вчитувам“ и не се отвораат полињата. Само работат кога уредувам во изворен код. Не сум ги менувал предлошките одамна, претпоставувам е некој поширок проблем со Википедија или со нивните TemplateData? Ќе може ли да се реши? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 13:48, 10 април 2026 (CEST) :Таа предлошка не може да се уредува нагледно бидејќи впрочем е потпредлошка (во кодот ќе забележиш „Infobox animanga/Header“. Иста е и на англиската. Очигледно таквиот уредник е предвиден само за предлошки (ни јас не сум знаел). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:50, 10 април 2026 (CEST) == Општини во Бугарија == Здраво Бојан, имам намера да создадам страници за општините во Бугарија. Го уредив постоечкиот запис за [[Бургас (општина)|Општина Бургас]] и создадов нов за [[Општина Ајтос]]. Би можел ли да погледнеш дали се во ред текстот и инфокутијата, бидејќи планирам да ги користам како шаблон за сите останати? Благодарам! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 15:19, 16 април 2026 (CEST) :Здраво Пламен. Во смисла на форматирање, мене ми изгледа добра. Би препорачал селата да имаат врски (макар и црвени), како поттик за други уредници. Исто така, секоја општина би требало да има предлошка (шаблон) долу со селата кои се во неа. Ако решиш да правиш предлошки, послужи се со примерот на [[Предлошка:Општина Кочериново]]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:57, 16 април 2026 (CEST) ::Благодарам, поздрав! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 08:53, 17 април 2026 (CEST) :::Здраво Бојан, сите статии што ги создавам во моментов ги правам според еден шаблон. Не случајно, пред да започнам, ти покажав една статија и благодарен сум ти за насоките што ми ги даде. Корисникот Gurther прави искрено чудни (нелогични) редакции. На пример, погледни ја статијата за селото [[Граматиково]]. Зошто овој корисник ги отстранува параметрите | native_name = Граматиково и | native_name_lang = bg од шаблонот? Зошто го брише делот ({{Langx|bg|Граматиково}}), кога тоа е според сите енциклопедиски стандарди? Исто така, зошто го коригира делот „дел од општината [[Мало Трново (општина)|Мало Трново]]“ во „дел од [[општина Мало Трново]]“? :::Не гледам дека прекршувам некакви стандарди, но досадно е некој постојано да оди по вашите стапки и да ги преправа статиите спо вакви потези. Истиот корисник ме обвинува за „контрапродуктивност“ и, цитирам повторно, вели дека „Вашите последни уредувања наликуваат на вандализам“, со што никако не можам да се согласам. Сепак, јас совесно придонесувам за македонската Википедија и не прифаќам такви обвинувања. Те молам за поддршка. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 12:55, 20 април 2026 (CEST) ::::Го повикувам @[[Корисник:Gurther|Gurther]] да се изјасни по ова. Не гледам никаков проблем со сето тоа што погоре ми го пренесе Пламен. Наша енциклопедиска практика е да стојат називите на други јазици, дури и кога се идентични на нашиот. Исто така, граматичкиот состав „е дел од општината Мало Трново“ е исправен и непробмелатичен (да, можна е нечленувана варијанта „е дел од Општина Мало Трново“, но тогаш ќе мора биде со големо О). Според пренесеното од Пламен, јас не гледам контрапродуктивност или вандализам. Gurther, имаш ли нешто да додадеш или образложиш? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:03, 20 април 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] и [[Корисник:Пакко|Пакко]], нема смисла да стои втор јазик ако е ист со првиот јазик. Како пример во Англиската Википедија, не содржи германско име за [[en:Berlin|Берлин]], [[en:Brandenburg|Бранденбург]] или нема француско за [[en:Paris|Paris]]. Урединкот Пакко се обидол да го додаде псевдоисторискиот назив „''Преображенско''“ за Илинден, поради тоа го обележав како вандализам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:32, 20 април 2026 (CEST) ::::::Практиката за идентичните имиња е таква, и Пламен има право да ја користи. Ако сметаш дека ова треба да се смени, треба да отвориме јавна дискусија каде ќе се изјаснуваат разни членови на заедницата, па дури тогаш да утврдиме дали оттогаш ќе биде правилно или не. ::::::@[[Корисник:Пакко|Пакко]] Во врска со името на востанието, кај нас (на нашето вики и во македонскиот јазик воопшто, секогаш и без исклучок се користи само називот Илинденско востание, без „прежбраженско“. Тоа е врежано во камен и нема отстапки. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:37, 20 април 2026 (CEST) :::::::Мене сеедно ми е. Претходно сум остранил бугарски називи бидејќи биле исти за други села и градови во Бугарија. Немав пожалби или проблеми со Пакко за називите претходно, не знам што е разликата овој пат. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 20 април 2026 (CEST) ::::::::Gurther, твојата изјава дека си немал поплаки или проблеми претходно е дрска лага. Во јули 2023 година беше блокиран на еден месец од администраторот Kiril Simeonovski токму поради "масовен систематски вандализам" и систематско бришење на придавката "бугарски" од статиите. Целата дискусија и одлуката за твојот блок може да се видат тука: [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski/Архива 27#Моля за помощ]]. ::::::::Очигледно е дека не си ја научил лекцијата и се обидуваш да ја измамиш заедницата и администраторот Б. Јанкулоски со невистини. Со твоето признание дека и сега отстрануваш податоци само затоа што ти изгледале "исти", потврдуваш дека продолжуваш со старите навики за деструктивно уредување. Изразот "мене сеедно ми е" не поминува во проект како Википедија, каде што постојат јасни стандарди. Очекувам администраторите да го земат предвид ова твое рецидивистичко однесување и обидот за измама во оваа дискусија. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 14:45, 20 април 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Пакко|Пакко]], Википедија не е место за бесмислени обвини. Мислев за поплаки поврзани со твоите новосоздадени страници за општини во Бугарија. Вашиот однос спрема мена не е прифатлив. Истакнав дека „сеедно ми е“ бидејќи нејќев да отворам дискусија во селската чешма за нешто толку непотребно и бесмислено. Вие сте урединкот кој се обидува да вметне „додатоци“ како „прежбраженско“ кои се целосно неприфатливи и псевдоисторија. Ако сакаш да употребиш langx тогаш можеш слободно, но ако продолжете со вакви лични навредни тогаш ќе треба да превземам мерки. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 16:10, 20 април 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]], сакам само да истакнам дека цитирањето на јавни архиви за претходните „рецидиви“ на корисникот Gurther и моето инсистирање на почитување на стандардите на Википедија не претставуваат „лична навреда“, туку транспарентност. Не прифаќам закани за „мерки“ само затоа што на некој не му се допаѓаат фактите. Со ова ја завршувам мојата дискусија и оставам администраторот да пресуди врз основа на виденото. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 16:29, 20 април 2026 (CEST) == Преместување страници == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги преместиш овие предлошки од „Оригинален текст“ во „Изворен текст“? Пробав за [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] ама ми покажа „бидејќи насловот „Предлошка:Изворен текст/styles.css“ е забранет за создавање. Се совпаѓа со следнава ставка на списокот на недозволени наслови: (?!(User|Wikipedia)( talk)?:|Talk:)\P{L}*[^\p{Latin}\P{L}].*\p{Latin}.* <moveonly> # Latin + non-Latin“. Ова се сите предлошки за преместување: [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] и [[Предлошка:Оригинален текст/doc]]. Благодарам! Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:38, 18 април 2026 (CEST) :Направено. Се надевам сега ќе биде во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:09, 19 април 2026 (CEST) ::Благодарам! Сега убаво работи [[Предлошка:Изворен текст|предлошката]] и може да се користи од сите уредници! Пример како изгледа: „[[Бекрумс]]“, „[[Хирохито]]“, „[[Стимпанк]]“, „[[Фенерџија]]“ итн. Прилагодена е според руската предлошка. Единствено нешто што може да се промени (но не е голем проблем) е променливата „Извор“ кај „[[Предлошка:Крај на цитат]]“ ([[Предлошка:Крај на цитат/styles.css]]). Во статии многу е блиску до сивиот дел на „Изворен текст“ и препорачливо е малку да се спушти подолу. Како пример, можеш да видиш кај „[[Хирохито]]“. Пробав да поправам, најверојатно доаѓа од негативната маргина кај CSS-то на „Изворен текст“. Слободно поправи ако знаеш како. :) Исто така, копчето [прикажи] може да се стави (но и не мора) веднаш до изворниот јазик (на пример (англ.) ), но имав потешкотии со тоа. Поздрав! --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:36, 19 април 2026 (CEST) :::Одлична работа. Копчето прикажи малку е над текстот, ама претпоставувам така е направено. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:55, 19 април 2026 (CEST) ::::Копчето во суштина треба да биде внатре во делот ,,Изворен текст" веднаш до (англ.) ама ми бегаше најдесно и морав да го ставам горе. И вака не е лошо, ќе пробам некогаш да го решам и тоа. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 17:21, 19 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Животописни податоци? == Јас Бојан ќе те замолам ако си го правел ова преименување во инфокутиите, да го вратиш или ако знаеш како се менува кажи ми да менувам јас. Не може да стои животописни податоци. Само што забележав дека некој го сменил од биографски податоци. Таков израз „животописни податоци“ не се користи. Имаше голема реакција и за „животопис“ наместо „биографија“, и беше консензусот да се употребуваат двата изрази, кој како сака, но да не се менува со алатката за да го немаме зборот биографија кој е македонски, дури и повеќе од хрватскиот израз животопис, само затоа што некому му се допаднало повеќе така. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:02, 30 април 2026 (CEST) :Не сум ги менувал јас, ама сега е исправено. Пронајдов само во една инфокутија и заменив. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:07, 30 април 2026 (CEST) ::Фала и извини штом не си бил ти, а тебе ти пишав. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:15, 30 април 2026 (CEST) == Своеволијата на Gurther == Бојан, те молам повторно за помош. Корисникот Gurther повторно ги отстранува моите уредувања без никаква причина. Овој пат тоа се случува во статијата за [[Карлос Насар]]. Овој провокатор ја трга Категоријата: Луѓе од Червен Брјаг, а ја ставил Категоријата: Француски спортисти. Карлос Насар НЕ Е француски спортист. Карлос Насар нема француско државјанство. Роден е во Париз и таму поминал само 7 месеци како бебе. Со оглед на овие факти, не разбирам зошто корисникот ги поништува моите уредувања без никаква аргументација во резимеата. Не сакам да водам уреднички војни. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 19:13, 30 април 2026 (CEST) :Сменив, па видиме дали пак ќе биде изменето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:56, 30 април 2026 (CEST) ::Бојан, ти благодарам за брзата реакција и за тоа што го потврди фактот дека Карлос Насар не е француски спортист. Јас ги доуредив останатите делови што корисникот Gurther ги беше избришал – ја вратив категоријата за Червен Брјаг и го тргнав името на француски, бидејќи нема смисла да стои ако тој нема француско државјанство. Се надевам дека статијата сега ќе остане во оваа фактички точна форма. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 09:10, 1 мај 2026 (CEST) :[[Корисник:Пакко|Пакко]], не сфаќам што е поентата со категоријата „луѓе од Червен Брјаг“ кога личноста не е од Червен Брјаг, туку од Париз. Наместо да отвориме правилна дискусија кон темата вие се жалите кон администратори дека ти ги отстранувам придонесите „без никаква причина“. Згрешив со категоријата дека бил француски спортист бидејќи не сум целосно образовен за темата/личноста. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 10:44, 1 мај 2026 (CEST) == Модул:Infobox == Здраво, Бојан. Забележав проблем со инфокутиите на некои статии, на пример кај „[[Големо Кнежевство Литванија]]“, каде што текстот останува во еден ред и инфокутијата се шири хоризонтално. Мислам дека проблемот е во [[MediaWiki:Common.css]], бидејќи .nowrap не се override-ира внатре во .infobox. Дали би можел/а на крајот од МедијаВики:Common.css да го додадеш следниов CSS? /* Fix wide infoboxes with nowrap content */ .infobox td, .infobox th { white-space: normal !important; overflow-wrap: anywhere; word-break: break-word; } .infobox .nowrap { white-space: normal !important; } Ова треба да спречи инфокутиите да се растегнуваат поради долг текст или nowrap содржина. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:26, 8 мај 2026 (CEST) :[https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Common.css&oldid=5552167 Го ставив кодот], ама немаше ефект. Го повратив уредувањето на самиот модул Infobox и тоа ја оправи работата. Макар што, тоа мое уредување е неопходно за работа на предлошките од понов тип, па ќе испробувам да видам како да го вметнам новиот код без да ги прави овие проблеми. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:33, 8 мај 2026 (CEST) ::Дали направи ?action=purge на страницата. Или пробај да ја копираш целосно MediaWiki:Common.css од англиската верзија. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:58, 8 мај 2026 (CEST) :::Да, ги пробав сите варијанти и не бива. Како што реков, ќе видам дали можам да направам нешто трето за да проработи и сменетиот код. Во спротивно модулот ќе мора да стои по старо. Секогаш вака ни прават од англиската — без најава и без никакви упатства за прилагодување. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:25, 8 мај 2026 (CEST) == Македонски == Hello. I'm looking for Macedonian translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] <small>([[User talk:Eurohunter|разговор]])</small> 00:53, 17 мај 2026 (CEST) :Certainly! Just list the items. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:55, 17 мај 2026 (CEST) == Прашање == Почитуван, што е проблем со оваа страница [[Игор Јанев]] ? [[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 01:48, 20 мај 2026 (CEST) :Не знам. Мене ми изгледа во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 03:24, 20 мај 2026 (CEST) == Преместување == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ја преместиш статијата во [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“]]? Мене не ми дозволува бидејќи има латинични букви кај „Mакедонска“. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:24, 21 мај 2026 (CEST) :Преместено на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] (а [[МАХЕ „Еверест ’89“]] како пренасочување). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:47, 21 мај 2026 (CEST) == Терминот мета-дијалектика == Што се однесува до терминот [[Мета-дијалектика]] го најдов и на Wikidata [https://www.wikidata.org/wiki/Q137660270].[[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 12:23, 3 јуни 2026 (CEST) == Предлог: полузаштита == Здраво. Би сакал да ти предложам статијата за Гоце Делчев да биде отклучена во форма на полузаштита, односно достапна за уредување само од проверени корисници. Сакам да ја уредувам, а веќе подолг период е заклучена. Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 13:25, 6 јуни 2026 (CEST) :Најдобро е ова барање да се постави на Селската чешма бидејќи не би сакал сам да одлучувам. Проблемот е тоа што неволјите што ги имавме беа и од корисници со доволно придонеси за да бидат потврдени (иако поредовни на друга Википедија). Треба ова да се разгледа заеднички. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:31, 6 јуни 2026 (CEST) == Лигос == Здраво Бојан, сакам да те прашам зошто ја имаш избришано статијата [[Лигос]]? Барем јас не гледам некоја причина за нејзино брзо бришење. Поздрав — [[User:SpectralWiz|SpectralWiz]] <small>([[User talk:SpectralWiz|разговор]])</small> 16:06, 7 јуни 2026 (CEST) :Ја вратив. Ммора да било некаква грешка. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:23, 7 јуни 2026 (CEST) == Гласање за избрана статија == Добар ден, доколку можете ве молам гласајте во [[Википедија:Кандидати за избрана статија/Александар Мартулков|мојата номинација на Александар Мартулков за избрана статија]]. Ви благодарам, поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 19:36, 12 јуни 2026 (CEST) :Добар ден [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]], гласањето за Александар Мартулков завршило вчера. Како можам правилно да ја архивирам номинацијата и да ја прикажам на главната страница? Забележав дека има статии за номинации од 2025, 2024, 2023 итн. но нема за 2026? Ви благодарам, поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 14:31, 20 јуни 2026 (CEST) == Ажурирање на модул == Здраво, Бојан. При создавање и прилагодување посложени инфокутии од англиската Википедија, ми дава предупредувања како: <br> <code>Предупредување од скриптата: Deprecated member <code>loadI18n</code> called. Please use <code>i18n.loadMessages</code> instead.stack traceback:  Модул:Deprecated:20: in function 'warn'  Модул:Deprecated:38: in function <Модул:Deprecated:36>  Модул:Wikidata:89: in function 'chunk'  mw.lua:602: in function <mw.lua:542>  [C]: ?  [C]: in function 'getExpandedArgument'  mw.lua:232: in function <mw.lua:229>  Модул:Infobox:338: in function 'preprocessSingleArg'  Модул:Infobox:418: in function 'chunk'  mw.lua:678: in function <mw.lua:652>  [C]: ?</code> <br>Ова се случува на пример кога ја прилагодувам [https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Infobox_lighthouse Template:Infobox lighthouse]. Претпоставувам треба да се ажурира [[Модул:WikidataIB]] бидејќи моментално е застарен. Не е нешто сериозно и итно, ама сепак сакав само да укажам на ова. Што мислиш ти? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:54, 23 јуни 2026 (CEST) :Го подновив модулот. Види дали тоа ќе направи разлика. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:42, 23 јуни 2026 (CEST) ::Сѐ уште дава предупредување. На пример, кај [[Бостонски светилник]] оди кај „Уреди извор“, и потоа кај „Преглед“, таму го дава целото предупредување. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 20:08, 24 јуни 2026 (CEST) j55cam604utmyte3kah8uu08umup27l 5581979 5581978 2026-06-24T18:09:53Z Andrew012p 85224 /* Ажурирање на модул */ 5581979 wikitext text/x-wiki {{Корисничкикоментар}} {{Архиви| 2006<br /> [[/Архива 1|јануари - април]]<br /> [[/Архива 2|мај - август]]<br /> [[/Архива 3|септемвриа - декември]]<br /> 2007<br /> [[/Архива 4|јануари - април]]<br /> [[/Архива 5|мај - август]]<br /> [[/Архива 6|септември - декември]]<br /> 2008<br /> [[/Архива 7|јануари - април]]<br /> [[/Архива 8|мај - август]]<br /> [[/Архива 9|септември - декември]]<br /> 2009<br /> [[/Архива 10|јануари - април]]<br /> [[/Архива 11|мај - август]]<br /> [[/Архива 12|септември - декември]]<br /> 2010-2013<br /> [[/Архива 13|јануари - април 2010]]<br /> [[/Архива 15|јануари 2010 - мај 2013]]<br /> 2012-2013<br /> [[/Архива 14|април 2013 - јануари 2012]]<br /> [[/Архива 16|мај - октомври 2013]]<br /> 2013-2015<br /> [[/Архива 17|мај 2013 - април 2015]]<br /> 2015-2018<br /> [[/Архива 18|април 2015 - мај 2018]]<br /> 2018-2020<br /> [[/Архива 19|мај 2018 - февруари 2021]]<br /> 2020-2025<br /> [[/Архива 20|февруари 2021 - јули 2024]]<br /> [[/Архива 21|јули 2024 - мај 2025]] }} == Барање за оценувачки статус == Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:52, 16 мај 2025 (CEST) == Отфрлање на текстови == Почитуван, Имам проблем со Ehrlich91. Имам неколку текстови кои се преводи од англиски јазик, прилагодени и делумно комплетирани на македонски јазик. За тоа имам потрошено многу време. Администраторот Ehrlich91 некои од текстовите ги отфрла со несфатливи објаснувања. На пример, текстот за непрекинати функции го отфрли бидејќи имало веќе таква тема која била оценета како добра. Таа тема можеби била оценета како добра, но oд кого? Би требало да има влијание кој ја оценува таа страница. Текстот кој јас го поставив беше далеку покомплетен и поточен, во математичка и лексичка смисла. Дали оценувачите можат да ги споредат старата и новата верзија или тоа воопшто никого не го интересира? Па и реномираните енциклопедии имаат повеќе изданија, подобрени и надополнети. Инаку, текстот на македонски беше одличен за тема која е интересна за секој љубител на математичката анализа и техничките науки. Од друга страна, текстот за итерирани граници Ehrlich91 ми го има отфрлено без никакво објаснување уште истиот ден како што видов. Ме интересира, како може да се избегне од ова негово изживување и насилничко и деструктивно однесување со што нанесува голема штета на текстовите и содржината на математичките теми на македонски јазик на Wikipedia. Јас сум професор по математика и знам за што зборувам, а за Ehrlich91 се сомневам дека има и елементарни познавања на темите кои ги осакатува со неговото несоодветно постапување и непрофесионалност. Администраторите треба да имаат пошироки погледи и да знаат што предизвикуваат со нивните постапки. Реков дека повеќе нема да преведувам после првата негова рецензија, но по подолго време пак се навратив на оваа работа, затоа што верувам дека Wikipedia на македонски може да биде значаен ресурс за македонскиот народ. Но, дотичниот како тоа да го чекаше и веднаш го отфрли првиот текст што го поставив. Ве молам погледнете и пишете ми. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:50, 23 мај 2025 (CEST) :Добар ден, професоре. Јас и прегледав обете Ваши статии (во првиот случај, преработка на статијата) и ги направив потребните прилагодувања за да се прикажуваат како што треба. Веројатно колегата мисли дека ако статијата некогаш била избрана, таа не треба да се менува (Една статија добива статус на „Избрана“ ако се смета за доволно добра и претставителна за извесно време да биде на главната страница). Меѓутоа, јас сметам дека апсолутно може да се менува доколку станува збор за видно подобрување. Потоа статијата може да оди на прегласување. Другата статија за итерирани гранични вредности беше доволно добра, и јас ја одобрив. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:06, 24 мај 2025 (CEST) ::Почитуван, ::Ви благодарам за брзиот одговор и реакција. Ова ми дава надеж дека Wikipedia на македонски јазик има иднина. ::Ве молам да им се укаже на Вашите колеги уредувачи или администратори да не бришат текстови толку лесно затоа што таквите постапки фрустрираат и оставаат многу лош впечаток. ::Со почит, ::[[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:10, 24 мај 2025 (CEST) :::Би сакал да дополнам нешто што забележав, а не знам дали и вие го забележавте. Правилото на нашата Википедија е дека наместо „Видете исто така“ во заглавијата се користи „Поврзано“, а наместо „Референци“ секогаш се употребува зборот „Наводи“. Иако сигурно знаете, но сепак да спомнам дека никогаш не се користи зборот „линкови“, туку исклучиво „врски“ (ова го немам забележано, туку попатно го спомнувам за секој случај). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:33, 26 мај 2025 (CEST) == Ракописни букви на македонски јазик == Почитуван, Сакам да Ви укажам на еден проблем во врска со некои од ракописните букви на македонски јазик кои се користат во Wikipedia, а и на други места. Имено, ракописните букви г, п, т се како во руската и бугарската азбука, а не според македонскиот правопис (цо цртичка одозгора https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonsko_rakopisno_pismo.png). Овие недостатоци ги приметувам и на други места, апликации и сл. Не знам колку можете да реагирате по ова прашање, но добро би било да контактирате со поединци кои можеби знаат како овој недостаток да се отстрани. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 13:48, 25 мај 2025 (CEST) :Овој проблем е многу познат и веќе одамна расправан. За да се ургира кај централните програмери, прво ќе треба да имаме соодветен фонт под слободна лиценца. Ова отвора посложена работа за програмерите, и може да потрае, но сепак е решливо. Главниот проблем е во тоа што расположивите фонтови кои општо ги користиме на други места се или авторска припадност на поединечни типографи, или во сопственост на владата. Системашите од централа бараат слободен фонт, т.е. со авторските права предадени во јавна сопственост. Засега единствена можност е намерна употреба на [[Предлошка:Закосено]] за такво форматирање (видете го објаснувањето) во неа. Ова е малку килаво и не е решение — тоа треба да се реши системски, и да се прикажува насекаде како стандардно на викито без ставање ознаки. Друг проблем со оваа предлошка е во што обликот на буквите и меѓубуквеното растојание не се со квалитет кој одговара на потребите за читливост и уреден текст, како што е решено за источнословенските ракописни, и тој проблем ќе треба да се реши со друг, посоодветен фонт, кој идеално би бил слободен и системски спроведен. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:19, 25 мај 2025 (CEST) == Никусор Дан == Hello, could you please check [[Никусор Дан]]? A few IPs did spam machine translated pieces today on Southern-Slavic wikis. If you could intervene I'd be very grateful. Thanks in advance, [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:12, 26 мај 2025 (CEST) :Thank you for pointing it out. I deleted it. It was tiny, done without knowledge of wiki formatting and even the name transcription was wrong. We'll wait until a proper editor creates a normal article about him. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:15, 26 мај 2025 (CEST) ::Thanks, that was very expeditive! [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:19, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Хиерархија == Кој е наредниот чекор во хијејархијата овдека на википедија, сега сум уредник? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 06:23, 13 јуни 2025 (CEST) :Да, сега си уредник. Со доволно уредувања што ќе ти бидат прифатени, и со доволен број уредувања стануваш автопроверен уредник (твоите уредувања веднаш се видливи за сите, без да треба некој да ги погледа и одобри. За ова не треба долго. Потоа, кога ќе биде доволно докажана уредничката способност и стилот на изразување на достатно ниво, тогаш можеш да поднесеш барање за статус на оценувач (да одобруваш или отфрлаш уредувања на обични уредници). Понатаму има други привилегии, па после нив следно е администраторство, а на крај на врвот е специјален статус бирократ, нешто како виш администратор, но со дополнителни права, да доделува права на други и можност за покоренити промени на викито. Моментално тоа сме само јас и уште еден друг. Администратори има повеќе. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:34, 13 јуни 2025 (CEST) :{{одговор|Marco Mitrovich}} Да не заборавам да додадам: би те замолил да ставаш наслови кога пишуваш, инаку текстот се губи во претходната тема (во овој случај, CEE Catch up. Затоа самиот произволно ставив наслов „Хиерархија“. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:26, 13 јуни 2025 (CEST) == Предлог == Здраво, би сакал да дадам еден предлог за делот „Дали сте знаеле“ на Главната страница. Дали би можело да се ограничи на пример на 10 „факти“ и како што се додаваат нови факти, претходните да се архивираат. Вака како што е сега мислам дека е предолго и многу непрегледно. Сум забележал и во англиската верзија тоа е мал дел, на пример во моментов има само 9 „факти“. Поздрав [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:49, 26 јуни 2025 (CEST) :Да, добра идеја. И јас веќе некое време се размислував за тоа. Сега ги сведов на десет. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:57, 26 јуни 2025 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да видиш зошто не сака да работи предлошката [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 Инфокутија медиумска франшиза]? Сакам да ја ставам кај „[[Resident Evil]]“, но само белина се појавува. Ја прилагодував преку [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 руската верзија]. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 10:07, 28 јуни 2025 (CEST) :Сега да работи. Морав одново да ја направам од англиската, и сега ќе мора да се користи англискиот код. Ова се случува кога централно ќе изменат функционалности на кодот и потоа извесни постоечки предлошки веќе не работат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:53, 29 јуни 2025 (CEST) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 08:17, 30 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Bjankulovski06, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:00, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Question == Hello! Could you look [http://www.promacedonia.org/mp/mp_9_1_1.htm here]? I mean, I'm not sure if this website is in Macedonian or Bulgarian language. Thank you for answer! :) [[User:AkaruiHikari|AkaruiHikari]] <small>([[User talk:AkaruiHikari|разговор]])</small> 11:03, 26 јули 2025 (CEST) :Sure! The text of the study itself is in Bulgarian (in old orthography), and describes a [[Горички дијалект|far western dialect of Macedonian]] from the Korca/Gorica region, and cites example texts from it. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:11, 26 јули 2025 (CEST) == Косово == Мислувам дека нема потреба за посебна категоријата за предлошки со врска за Косово и Метохија, затоа што Србија нема тука својата власт, да во категоријата општини во Србија межеме да вклучиме Гора, останатите општини се сврзани со Косово, така е и Бриселска спогодба која потишал српските власти, дека признавав косовска општинска поделба на примерот (Северна Митровица). [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:54, 19 август 2025 (CEST) :Здраво Марко. Дали тогаш сметаш дека не треба да имаме статии за општините на Косово според српско сметање/номенклатура), туку само за тие на Р. Косово (албанските)? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:58, 19 август 2025 (CEST) ::Српските власти признавав косовска поделба на општини, имав и изборни листи за изборите, за Северна Митровица, Партеш и останатите косовски општини (албански). Тоа е факт. Не видам потреба да ги имаме кога више не постојат и Србите признале косовска/албанска поделба општини. Стара/српска поделба постојат само во српскиот Устав, кои и ние не почитував, но тогаш имав градоначалници по албанска поделба. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 19 август 2025 (CEST) :::А, па тогаш добро, ќе ја избришам и категоријата, а и предлошката за Општина Гора, како и нејзината категорија. А српските управни окрузи на Косово? Да имаат статии или не? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:27, 19 август 2025 (CEST) ::::Исто така, ние не постојат ни во српски Уставот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:33, 19 август 2025 (CEST) :::::Готово. Сè е средено. Благодарам за напомената. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:42, 19 август 2025 (CEST) == Локациски мапи == Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:18, 19 август 2025 (CEST) :Би требало да може. Бидејќи е положбена карта, треба воедно и соодветен модул да постои (во овој случај, [[Модул:Location map/data/Ниш|го создадов]]. Отсега гледај ги [[:en:Module:Location map/data/Serbia Niš|овие примери]] од англиската и копирај ги кај нас. Ако ти треба помош, повели. Еден проблем со оваа карта е тоа што таа е наменета повеќе за места, градби и градски четврти (маала) во самиот град, и не е доволно опфатна за да служи за населените места во Град Ниш. Во некои случаи функционира (на пр. [[Бубањ (Србија)]]), ама за некои е премала. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:35, 19 август 2025 (CEST) Знаеш ли како мапа на [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%92%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Војводина] да се вклучи во статија заедно со Србија, така е на англиската Вики. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:14, 23 август 2025 (CEST) :Извини за доцнењето, смао што се вратив од одмор. Сега е направен модулот, и би требало да ти работи картата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:39, 26 август 2025 (CEST) Ќе можеш ли да напраиш локациска карта за [[Јужна Србија]]? Јас сум пробал, и не можам да бидне ко карта на Војводина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:04, 27 август 2025 (CEST) :А, за тоа има посебна процедура. Ќе се обидам. Одамна не сум правел такво нешто. Ќе те известам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:39, 28 август 2025 (CEST) == Предлошка:Langx == Здраво Бојан. Ми треба твоја помош :) Ја создадов Предлошка:Langx, со цел да имаме една предлошка за сите јазици како на англиската википедија а не за секој јазик посебно, па сега рачно ја менував во статиите. Дали ќе можеш автоматски да ја замениш на пр. каде што стои {{lang- да биде {{langx| Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 15:24, 2 септември 2025 (CEST) :Фала на потсетувањето. Ја пуштив алатката да ги помине сите статии со тие предлошки и мислам дека сега секаде се заменети. Беше долга и опширна работа, дури и за самата алатка — имаше околу 20.000 страници. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:39, 3 септември 2025 (CEST) Оваа предлошка за црногорскиот јазик не работи, примерот [[Трабојин]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:45, 4 септември 2025 (CEST) :Работи. Кодот за црногорски е „cnr“, а не cg. Сега го променив во статијата Трабојин. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 4 септември 2025 (CEST) ::За старогрчки е grc, а не „gr“. Се појавува грешки во предлошката, бидејќи има пишано „gr“. Исто така, за македонскиот јазик треба да биде закосено исто како другите јазици. Наместо [[македонски]]: Јазик, треба да биде — [[македонски]]: ''Јазик''. ::Дали мислите да ги ставаме јазиците во скратен облик или како што си е? Наместо англиски, да биде — англ., француски — фр. — итн. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:32, 12 септември 2025 (CEST) :::Дефинитивно не скратени облици на јазиците. Ваков е обичајот. А тоа со закосувањето, самиот нов начин на работа наложи незакосени букви, ама сега најдов мое решение, и закосени се. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:40, 12 септември 2025 (CEST) == [[Предлошка:Главни градови во Океанија по регион]] и [[Предлошка:Океанија по тема]] == Здраво. [[Источен Тимор]] се наоѓа целосно во Азија и не е дел од Океанија или Меланезија. Видете ги статиите [[Океанија]], [[Југоисточна Азија]] и [[Меланезија]]. Со почит, [[Специјална:Придонеси/&#126;2025-61428-1|&#126;2025-61428-1]] ([[Разговор со корисник:&#126;2025-61428-1|разговор]]) 10:43, 15 септември 2025 (CEST) == Dungeon crawl == Здраво, Бојан. Статијата ,,Dungeon crawl" ја преведов како ,,[[Истражување на зандани]]". Твое мислење за преводот? Дали мислиш дека треба да биде ,,Истражување зандани" или со ,,на"? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:16, 20 септември 2025 (CEST) :Мене „на зандани“ ми делува поприродно. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:23, 21 септември 2025 (CEST) ::Се согласувам. 👍 --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 11:57, 21 септември 2025 (CEST) == Молба за рецензија на нацрт-статија == Здраво, Нов сум на Wikipedia и се обидувам да ги следам правилата. Создадов нацрт-статија за онлајн медиумот denar.mk. Бидејќи сум директно поврзан со онлајн медиумот, го пријавив мојот конфликт на интереси на мојата корисничка страница. Се потрудив нацртот да биде неутрален и енциклопедиски, и секој факт е поткрепен со независни и веродостојни извори, како што се бара. Нацртот се наоѓа тука: [[Нацрт:Denar.mk]] Дали би можеле да го погледнете и да ми дадете мислење, пред сè, дали темата ги исполнува критериумите за значајност и дали статијата е соодветно напишана? Ви благодарам однапред за помошта и одвоеното време. Поздрав, B.stojkoski [[User:B.stojkoski|B.stojkoski]] <small>([[User talk:B.stojkoski|разговор]])</small> 20:15, 21 септември 2025 (CEST) == Арамејски јазик == Здраво, Бојан. Само да споделам дека кај предлошката „Langx“ за арамејски јазик дава на англиски Aramaic, наместо „арамејски“. За пример можеш да видиш кај „[[Ханан]]“. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:54, 12 октомври 2025 (CEST) :{{готово}} Средено. Благодарам на укажувањето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:51, 12 октомври 2025 (CEST) == Статистика од 1873 година == Здраво, поставив едно прашање [https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0:Bjankuloski06 овде]. Поздрав, [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 11:05, 12 октомври 2025 (CEST) :Благодарам. Ќе одговорам таму. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:24, 12 октомври 2025 (CEST) == Правопис за цртичка == Здраво, Бојан. Гледам дека си ставил цртичка кај самата страница за „[[Светец-заштитник|светец заштитник]]“. Јас мислам дека треба без цртичка согласно правило бр. 127, стр. 65 во Правописот од 2017 г. Истото би важело и за „[[Деца-бегалци]]“ без цртичка. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:54, 31 октомври 2025 (CET) :@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Фала на укажаното. Постепено ги исправам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:00, 31 октомври 2025 (CET) == Question about English Wikipedia page for Macedonian artist Mentor Zenula == Hello, @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] I hope you’re doing well. I’ve recently created a draft article about the artist Mentor Zenula, also known as Xsoundbeatz. He is a Macedonian musician and producer with verified media coverage and collaborations in the Balkan music scene. I wanted to kindly ask if you could please review my draft when you have a moment. The artist already has a Wikipedia page in Macedonian, and since he’s active internationally, I believe it would be appropriate for him to also have an English Wikipedia page for global readers. Thank you very much for your time and for helping maintain the quality of Wikipedia! [https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Xsoundbeatz] Best regards, [Nurhanademi] [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 16:52, 2 ноември 2025 (CET) :Hello, Nurhan. The problem is that the article has already been written in 2021 on the English Wikipedia, and deleted. The person who removed it there is a very long-standing administrator who knows the rules well. It was also [[:en:Draft:Xsoundbeatz|declined]] a couple of days ago by another admin. On that wiki they have different [[:en:Wikipedia:Credible claim of significance|rules of notability]] than what we have on our wiki here. For us, as a small country, any Macedonian artist that has an IMDb record of his/her discography is enough (or any artist from any country, for that matter). They are more strict, and there is nothing I can do to change that. My experience, and the fact that I am an administrator here, will not make any difference to them. I created the article on Xsoundbeatz on mk.wiki last year, and, as you can see, it's fine. But I can't impose our standards on their Wikipedia. That's the unfortunate reality. Regards. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:34, 2 ноември 2025 (CET) ::Hi @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Thankyou for your message 🙏 [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 21:41, 2 ноември 2025 (CET) == Talk page lock == Hello! I am a fellow colleague from the sh.wikipedia and as you might have seen, my talk page has been vandalised by our dear Ljubče, whom you probably know as one of Wikipedia's most persistent vandals. And while I do not contribute here, I would kindly ask you to lock both my user page and my talk page indefinitely, so as to stop Ljubče from vandalising it any further. If you have any additional questions, please ping me and I will reply here. Also, sorry for writing in English, I can read Macedonian, but I cannot speak it! :D [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 16:59, 10 ноември 2025 (CET) :@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]: If you're online, could you, perhaps, help with this? I cannot write on your talk page so I am pinging you here. [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:06, 10 ноември 2025 (CET) ::@[[Корисник:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) :::Thank youuu! :))) [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) == Принц или кнез, монархот на Монако? == Бојан, кога од принц го направивме кнез монархот на Монако? Србите и Русите го нарекуваат кнез, инаку по сите други човекот е принц или монарх, па така и кај нас, затоа што има многу титули: тој е и маркиз, и војвода, и барон, и сир. Ова не беше грешка, па да го смениш без дискусија. Измените треба да се вратат назад. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:17, 17 ноември 2025 (CET) :Во англискиот (и некои други јазици) се користи еден ист поим за кнез и за принц, што се две различни работи. Кај нас принц е исклучиво син на монарх, а кнез е владетелска титула на вид монарх. Сите кнезови од нашите простори на англиски и тие други јазици се нарекуваат принцови. Некои примери: [[:en:Grand Principality of Moscow|Grand Principality of Moscow]] = Големо Московско Кнежевство, [[:en:Principality of Bulgaria|Principality of Bulgaria]] = Кнежевство Бугарија. Монако и Лихтенштајн се современи примери за кнежевства. Германскиот не ја прави збрката што ја прави англискиот, па така државата се нарекува ''Fürstentum Liechtenstein'' (на германски Fürst = кнез, a Prinz = принц), наспроти англиското име ''Principality of Liechtenstein''. Нашите по медиуми кога пишувале принц на или од Монако тоа го правеле од чиста немарност или незнаење. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:24, 17 ноември 2025 (CET) ::Принц како збор е сосема соодветно за овој владетел од Монако, дека е монархија државата негова, и тој е монарх, а за кнез речникот вели дека е феудална наследна титула, не постојат феуди денес, историски термин е тоа. Другите значења за кнез според речникот се: член на царско семејство, а овој не е тоа, и титула добиена според заслуги, ни тоа не е, наследна титула има човекот, не му е според посебни заслуги. Не знам каде на друго место да провериме? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:51, 17 ноември 2025 (CET) :::Сега проверив на француски, затоа што на Монако службен јазик е францускиот, принц се нарекува титулата на владетелот. Значи, тие самите си го нарекуваат принц владетелот свој. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:57, 17 ноември 2025 (CET) :::Тоа е на француски — еден од јазиците што не прави разлика (романските јазици плус англискиот по норманското освојување). Таа смисла на prince исто така е феудална титула која останала обичајно до денес. Во средновековието на тие јазици исто се нарекува principalities или слично исто како денешните. Истото е. Едноставно некои јазици прават разлика, а некои не. Кај нас разликата отсекогаш постоела. А кнез може и да биде монархиска титула во уставна монархија, ако монархијата е кнежевство. Лихтенштајн е уставна монархија. Кое и да е денешното устројство на државата, тој пак ќе биде кнез, оти од дамнешни времиња влече титулата. Ете, тие јазици нашите кнежевства и германските си ги нарекуваат principalities, а ние и Германците си ги нарекуваме по наше. Тоа не значи дека тие треба сега да почнат да користат словенски или германски термин за нив. Кога сме кај извори, еве ти [http://drmj.eu/search/%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE извор од речник]. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:02, 17 ноември 2025 (CET) Кнежество, во ред, ама за титулата и на француски и на германски е принц, иако е кнежество, сепак не е кнез. Може да дискутираме дека не постои во нивниот јазик збор за кнез, ама постои за кнежество (?) но еве и на некои словенски јазици титулата му е принц. Исто така, Грејс Кели со бракот станала принцеза. Не знам зошто ние треба да ја менуваме титулата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) == Самороден / природен ?== Исто така сметам дека не смее да се отстранува зборот природен и да се менува со самороден. Не познавам еден единствен човек што го користи тој збор за природните метали, на пример, и да ги нарекува самородени метали. Како енциклопедија не треба да бришеме зборови кои се во употреба и да ги менуваме со нови зборови туку така. Оваа измена воопшто не е на место. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) :Самороден метал е единствениот што го знам за оваа работа, и како таков сум го учел. Покрај тоа, не станува збор за начинот на кој е добиен металот (дали е по природен или вештачки пат), сите метали се извадени од природата. Туку дека е сам по себе чест, а не дел од мешавини кои треба да се рафинираат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:14, 17 ноември 2025 (CET) ::Ете има дополнително значење, и според тоа не е замена за зборот „природен“ туку има дополнително значење на „чист“. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:15, 17 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Предлошка == Можеш ли да направиш измени на предлошка Soccerway, бидејки сега не работи? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:40, 27 ноември 2025 (CET) :Сега треба да е средено. Види дали сè е во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:40, 28 ноември 2025 (CET) ::Уште не е средено, еве [[Василије Костов]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 08:12, 28 ноември 2025 (CET) :::А како е сега? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:28, 28 ноември 2025 (CET) :::: Сега е подобро, треба да упатува на страницата од Костов на soccerway. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:09, 28 ноември 2025 (CET) :::::Ако упатувањето работи во некои статии, а не во други, тогаш проблемот не е со самата предлошка, туку со тоа како е напишана во дадената статија (дали е исправен начинот). Тоа треба да се проверува од случај до случај (водејќи се според тоа како е на англиската вики). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:11, 28 ноември 2025 (CET) :::::: Здраво - во статијата Узем се дадени имињата на делови од ова село. Меѓутоа, кога погледнав во „Mapa cz“ најдов сосема различни имиња на тие делови. - Ве молам, што е точно? Ви благодарам за вашиот одговор. Со почит. [[User:JaKoRa|JaKoRa]] <small>([[User talk:JaKoRa|разговор]])</small> 13:07, 28 ноември 2025 (CET) :::::::Здраво. Колку што можам да видам, во статијата се спомнати само де маала — Витановци и Манѓелици На картата го нема Манѓелици бидејќи е премногу централно. Сите други имиња што се спомнати во статијата се месности, кои во многу случаи се микротопоними кои не мора да имаат куќи и не се сметаат за делови од селото во таа смисла. На [https://www.openstreetmap.org/?mlat=42.221017&mlon=22.427716&zoom=11#map=15/42.22356/22.43597 оваа карта] треба да се прикажани маалата, иако и таму не сум сигурен дали се сите точни. Затоа, ќе биде потребно да се додадат маалата од посочената карта во статијата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 18:37, 28 ноември 2025 (CET) == Прашање кое бара дискретност == Добар ден. Дали постои начин да се контактира со вас преку е-маил. Имам прашање кое бара дискретност и не би сакал да го елаборирам тука. Благодарам. [[User:Poliscimk|Poliscimk]] <small>([[User talk:Poliscimk|разговор]])</small> 21:41, 20 декември 2025 (CET) :Да, има. Пишете [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%9F%D0%B8%D1%88%D0%B8_%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82/Bjankuloski06 на овој бразец]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:06, 20 декември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Мета-дијалектика == Почитуван Бојан, Среќен Бадникот! Ако не Ти е проблем провери ја страницата (и одобри) за [[Мета-дијалектика]]. Поздрав, И.Ј. [[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 18:34, 6 јануари 2026 (CET) :Здраво, Игор. Одобрено. Се извинувам на задоцнувањето. Бев во Кина и таму не ми се отвораше Википедија. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:50, 8 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан! Среќна Нова 2026. Година![[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 02:51, 15 јануари 2026 (CET) :::::Почитуван Бојан, се извинувам за Твоето време. Но, морам да Ти обрнам внимание дека Вашиот нов корисник ја избојадиса оваа страница ([[Мета-дијалектика]] ), и уште повеке проверената страница за [[Дијалектика]] со низа жолти шаблони. Ова лично не ми прави проблем, но сепак ми се чини дека се работи за некој субјективен чин. Се надевам дека сум во грешка. Со особена почит, [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 02:13, 24 јануари 2026 (CET) :Здраво. Еден од администраторите ќе ја провери статијата и ќе се погрижи да биде по стандард. Ако има проблем и понатаму, уредникот ќе биде повикан да направи поправки. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:44, 24 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:47, 24 јануари 2026 (CET) :Еве ја дополнив со секундарната референца од весникот Нова Македонија, денешен број. Се надевам дека сега задоволува критеријумите за „Викификација". Види :[https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/megju-se-i-nishto-filozofska-teorija-shto-go-objasnuva-postoenjeto/].[[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:24, 26 јануари 2026 (CET) ::::Мета-дијалектика постои. Види просто пребарување на bing [https://www.bing.com/search?q=meta+-+dialectical+method&qs=SC&pq=meta-+dialectic&sk=SC1&sc=11-15&cvid=BB16E35668AF4272BFB61E0ABA86DF2C&FORM=QBRE&sp=2&ghc=1&lq=0].[[Специјална:Придонеси/&#126;2026-92605-4|&#126;2026-92605-4]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-92605-4|разговор]]) 23:30, 10 февруари 2026 (CET) :::::Тие толку разбираат, никогаш не училе за "Дијалектика", а камоли за "Мета-дијалектика". За жал.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:29, 11 февруари 2026 (CET) :: Што се однесува до пребарувањето на Google го најдов терминот, повезан и со авторот на Мета-дијалектика - Google Search: [https://www.google.com/search?q=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0&sca_esv=9a26454b369da4f9&ei=qvsfapW7Ltnlxc8P-Ku9gAw&biw=1167&bih=550&ved=0ahUKEwiVuImv6OqUAxXZcvEDHfhVD8AQ4dUDCBA&uact=5&oq=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0&gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiH9Cc0LXRgtCwLdC00LjRmNCw0LvQtdC60YLQuNC60LAyBhAAGB4YCjIFEAAY7wUyCBAAGIAEGKIEMgUQABjvBTIFEAAY7wUyBRAAGO8FSIVcUIMRWOZXcAJ4AJABA5gBbKABpBWqAQQyNi41uAEDyAEA-AEBmAIToALpDKgCBsICBxAAGB4YsAPCAggQABjvBRiwA8ICCxAAGIAEGKIEGLADwgIEEAAYHsICFxAAGIAEGIoFGJECGOcGGOoCGLQC2AEBwgIFEAAYgATCAgUQLhiABMICBxAAGIAEGBPCAgkQABiABBgTGArCAgYQABgeGBPCAggQABgeGBMYCsICBhAAGB4YDZgDA_EFjr1DthkfSZuIBgGQBgW6BgQIARgHkgcEMTMuNqAHjcMBsgcEMTEuNrgH4QzCBwgwLjEuMTcuMcgHXYAIAQ&sclient=gws-wiz-serp]. == Злоупотреба на администраторските овластувања == Еден или повеќе администратори на оваа Вики блокираа страница за разговор за стр. „Мета-дијалектика" со цел брзо да биде избришана. Овој термин[[Мета-дијалектика]] е широко применуван во поновата филозофија! Нема никакви основи за бришење, а особено не за брзо бришење, ова е очигледно. Потпаѓа под филозофска терминологија.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:22, 11 февруари 2026 (CET) :Здраво. Не станува збор за злоупотреба, туку за нечија одлука. Го повикувам колегата @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] да образложи. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:04, 11 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Многу е едноставно, статијата не личеше на ништо со извори од само еден автор. Ако е така како што се кажува дека е широко применуван термин, зашто не постои објаснувања/извори при простор пребарување на Гугл. Исто така, оваа страница не е избришана само од мене, туку од многу други Википедии. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:02, 11 февруари 2026 (CET) :::Како и да е истата статија помина на Бугарската Вики, а слично и на Белоруската Википедија! Голем поздрав![[User:Инает|Инает]] <small>([[User talk:Инает|разговор]])</small> 02:17, 20 февруари 2026 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2025_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2026]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Look forwards to collaborating in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 08:42, 14 февруари 2026 (CET) </div> (Оваа порака беше испратена на [[:Корисник:Bjankuloski06]], а тука се јавува заради пренасочување.) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2025&oldid=30070084 --> == Корејска транскрипција == Здраво, Бојан. Сакам да те прашам како ќе се транскрибира Lee Jun-young на македонски, поточно „Young“? Според [[Македонска транскрипција на корејскиот јазик|македонската транскрипција]], нема МФА за „ou“. Дали ќе биде Јанг или Јонг? Се колебам за Ли Џун Јонг. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:02, 21 февруари 2026 (CET) :Ќе биде Јонг, и го имаме во графата за ''yeo''. Не е секогаш лесно да се одреди од прв поглед, бидејќи наместа англиската транскрипција отстапува од официјалната преработена романизација, и од тоа што би се очекувало според МФА. Слогот 영 е сочинет од составниците ㅇ + ㅕ + ㅇ. Првата е нема, втората е самогласката ''јо'', третата е согласката ''нг''. ㅕ се предава со „јо“ на македонски, бидејќи о е најблизок македонски глас за ʌ по МФА. Во корејскиот најпаметно е да се гледа од изворното писмо, и потоа да се консултира нашата транскрипција. Јас би ја задржал употребата на тирето и малата буква, па така би било „Ли Џун-јонг“, бидејќи ''Џун-јонг'' е едно презиме, а не две презимиња, или средно име и презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:38, 21 февруари 2026 (CET) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:13, 22 февруари 2026 (CET) == Translation request == Hello, Bjankuloski06. Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 08:02, 11 март 2026 (CET) :Hello, Bjankuloski06. :I withdraw the request, because the article has been created. :Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 23:33, 13 март 2026 (CET) == Предлог == Здраво, Бојан. Сакам да предложам нешто за кога отвораме нова тема или едноставно дебатираме на страниците за разговор. Наместо автоматски да се додава само нашето име и врската до разговорната страница, дали може пред името автоматски да се додаваат и две цртички „--“? Ова би дало подобар стилистички изглед и појасно би го одвоило потписот од самиот текст. Пример како би изгледало тоа автоматски: --Andrew012p (разговор) 19:41, 29 март 2026 (CEST). Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:44, 29 март 2026 (CEST) :И јас сум се прашувал уште одамна, ама, за жал, тоа е длабоко кодирано во википедискиот систем, и со тоа, неменливо. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:22, 30 март 2026 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги провериш овие предлошки за аниме и манга што се користат во статијата „[[Beck (манга)|Beck]]“? Во визуелниот уредник кога ќе стиснам „Уреди“ на предлошката, заглавува на „Вчитувам“ и не се отвораат полињата. Само работат кога уредувам во изворен код. Не сум ги менувал предлошките одамна, претпоставувам е некој поширок проблем со Википедија или со нивните TemplateData? Ќе може ли да се реши? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 13:48, 10 април 2026 (CEST) :Таа предлошка не може да се уредува нагледно бидејќи впрочем е потпредлошка (во кодот ќе забележиш „Infobox animanga/Header“. Иста е и на англиската. Очигледно таквиот уредник е предвиден само за предлошки (ни јас не сум знаел). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:50, 10 април 2026 (CEST) == Општини во Бугарија == Здраво Бојан, имам намера да создадам страници за општините во Бугарија. Го уредив постоечкиот запис за [[Бургас (општина)|Општина Бургас]] и создадов нов за [[Општина Ајтос]]. Би можел ли да погледнеш дали се во ред текстот и инфокутијата, бидејќи планирам да ги користам како шаблон за сите останати? Благодарам! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 15:19, 16 април 2026 (CEST) :Здраво Пламен. Во смисла на форматирање, мене ми изгледа добра. Би препорачал селата да имаат врски (макар и црвени), како поттик за други уредници. Исто така, секоја општина би требало да има предлошка (шаблон) долу со селата кои се во неа. Ако решиш да правиш предлошки, послужи се со примерот на [[Предлошка:Општина Кочериново]]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:57, 16 април 2026 (CEST) ::Благодарам, поздрав! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 08:53, 17 април 2026 (CEST) :::Здраво Бојан, сите статии што ги создавам во моментов ги правам според еден шаблон. Не случајно, пред да започнам, ти покажав една статија и благодарен сум ти за насоките што ми ги даде. Корисникот Gurther прави искрено чудни (нелогични) редакции. На пример, погледни ја статијата за селото [[Граматиково]]. Зошто овој корисник ги отстранува параметрите | native_name = Граматиково и | native_name_lang = bg од шаблонот? Зошто го брише делот ({{Langx|bg|Граматиково}}), кога тоа е според сите енциклопедиски стандарди? Исто така, зошто го коригира делот „дел од општината [[Мало Трново (општина)|Мало Трново]]“ во „дел од [[општина Мало Трново]]“? :::Не гледам дека прекршувам некакви стандарди, но досадно е некој постојано да оди по вашите стапки и да ги преправа статиите спо вакви потези. Истиот корисник ме обвинува за „контрапродуктивност“ и, цитирам повторно, вели дека „Вашите последни уредувања наликуваат на вандализам“, со што никако не можам да се согласам. Сепак, јас совесно придонесувам за македонската Википедија и не прифаќам такви обвинувања. Те молам за поддршка. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 12:55, 20 април 2026 (CEST) ::::Го повикувам @[[Корисник:Gurther|Gurther]] да се изјасни по ова. Не гледам никаков проблем со сето тоа што погоре ми го пренесе Пламен. Наша енциклопедиска практика е да стојат називите на други јазици, дури и кога се идентични на нашиот. Исто така, граматичкиот состав „е дел од општината Мало Трново“ е исправен и непробмелатичен (да, можна е нечленувана варијанта „е дел од Општина Мало Трново“, но тогаш ќе мора биде со големо О). Според пренесеното од Пламен, јас не гледам контрапродуктивност или вандализам. Gurther, имаш ли нешто да додадеш или образложиш? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:03, 20 април 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] и [[Корисник:Пакко|Пакко]], нема смисла да стои втор јазик ако е ист со првиот јазик. Како пример во Англиската Википедија, не содржи германско име за [[en:Berlin|Берлин]], [[en:Brandenburg|Бранденбург]] или нема француско за [[en:Paris|Paris]]. Урединкот Пакко се обидол да го додаде псевдоисторискиот назив „''Преображенско''“ за Илинден, поради тоа го обележав како вандализам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:32, 20 април 2026 (CEST) ::::::Практиката за идентичните имиња е таква, и Пламен има право да ја користи. Ако сметаш дека ова треба да се смени, треба да отвориме јавна дискусија каде ќе се изјаснуваат разни членови на заедницата, па дури тогаш да утврдиме дали оттогаш ќе биде правилно или не. ::::::@[[Корисник:Пакко|Пакко]] Во врска со името на востанието, кај нас (на нашето вики и во македонскиот јазик воопшто, секогаш и без исклучок се користи само називот Илинденско востание, без „прежбраженско“. Тоа е врежано во камен и нема отстапки. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:37, 20 април 2026 (CEST) :::::::Мене сеедно ми е. Претходно сум остранил бугарски називи бидејќи биле исти за други села и градови во Бугарија. Немав пожалби или проблеми со Пакко за називите претходно, не знам што е разликата овој пат. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 20 април 2026 (CEST) ::::::::Gurther, твојата изјава дека си немал поплаки или проблеми претходно е дрска лага. Во јули 2023 година беше блокиран на еден месец од администраторот Kiril Simeonovski токму поради "масовен систематски вандализам" и систематско бришење на придавката "бугарски" од статиите. Целата дискусија и одлуката за твојот блок може да се видат тука: [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski/Архива 27#Моля за помощ]]. ::::::::Очигледно е дека не си ја научил лекцијата и се обидуваш да ја измамиш заедницата и администраторот Б. Јанкулоски со невистини. Со твоето признание дека и сега отстрануваш податоци само затоа што ти изгледале "исти", потврдуваш дека продолжуваш со старите навики за деструктивно уредување. Изразот "мене сеедно ми е" не поминува во проект како Википедија, каде што постојат јасни стандарди. Очекувам администраторите да го земат предвид ова твое рецидивистичко однесување и обидот за измама во оваа дискусија. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 14:45, 20 април 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Пакко|Пакко]], Википедија не е место за бесмислени обвини. Мислев за поплаки поврзани со твоите новосоздадени страници за општини во Бугарија. Вашиот однос спрема мена не е прифатлив. Истакнав дека „сеедно ми е“ бидејќи нејќев да отворам дискусија во селската чешма за нешто толку непотребно и бесмислено. Вие сте урединкот кој се обидува да вметне „додатоци“ како „прежбраженско“ кои се целосно неприфатливи и псевдоисторија. Ако сакаш да употребиш langx тогаш можеш слободно, но ако продолжете со вакви лични навредни тогаш ќе треба да превземам мерки. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 16:10, 20 април 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]], сакам само да истакнам дека цитирањето на јавни архиви за претходните „рецидиви“ на корисникот Gurther и моето инсистирање на почитување на стандардите на Википедија не претставуваат „лична навреда“, туку транспарентност. Не прифаќам закани за „мерки“ само затоа што на некој не му се допаѓаат фактите. Со ова ја завршувам мојата дискусија и оставам администраторот да пресуди врз основа на виденото. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 16:29, 20 април 2026 (CEST) == Преместување страници == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги преместиш овие предлошки од „Оригинален текст“ во „Изворен текст“? Пробав за [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] ама ми покажа „бидејќи насловот „Предлошка:Изворен текст/styles.css“ е забранет за создавање. Се совпаѓа со следнава ставка на списокот на недозволени наслови: (?!(User|Wikipedia)( talk)?:|Talk:)\P{L}*[^\p{Latin}\P{L}].*\p{Latin}.* <moveonly> # Latin + non-Latin“. Ова се сите предлошки за преместување: [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] и [[Предлошка:Оригинален текст/doc]]. Благодарам! Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:38, 18 април 2026 (CEST) :Направено. Се надевам сега ќе биде во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:09, 19 април 2026 (CEST) ::Благодарам! Сега убаво работи [[Предлошка:Изворен текст|предлошката]] и може да се користи од сите уредници! Пример како изгледа: „[[Бекрумс]]“, „[[Хирохито]]“, „[[Стимпанк]]“, „[[Фенерџија]]“ итн. Прилагодена е според руската предлошка. Единствено нешто што може да се промени (но не е голем проблем) е променливата „Извор“ кај „[[Предлошка:Крај на цитат]]“ ([[Предлошка:Крај на цитат/styles.css]]). Во статии многу е блиску до сивиот дел на „Изворен текст“ и препорачливо е малку да се спушти подолу. Како пример, можеш да видиш кај „[[Хирохито]]“. Пробав да поправам, најверојатно доаѓа од негативната маргина кај CSS-то на „Изворен текст“. Слободно поправи ако знаеш како. :) Исто така, копчето [прикажи] може да се стави (но и не мора) веднаш до изворниот јазик (на пример (англ.) ), но имав потешкотии со тоа. Поздрав! --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:36, 19 април 2026 (CEST) :::Одлична работа. Копчето прикажи малку е над текстот, ама претпоставувам така е направено. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:55, 19 април 2026 (CEST) ::::Копчето во суштина треба да биде внатре во делот ,,Изворен текст" веднаш до (англ.) ама ми бегаше најдесно и морав да го ставам горе. И вака не е лошо, ќе пробам некогаш да го решам и тоа. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 17:21, 19 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Животописни податоци? == Јас Бојан ќе те замолам ако си го правел ова преименување во инфокутиите, да го вратиш или ако знаеш како се менува кажи ми да менувам јас. Не може да стои животописни податоци. Само што забележав дека некој го сменил од биографски податоци. Таков израз „животописни податоци“ не се користи. Имаше голема реакција и за „животопис“ наместо „биографија“, и беше консензусот да се употребуваат двата изрази, кој како сака, но да не се менува со алатката за да го немаме зборот биографија кој е македонски, дури и повеќе од хрватскиот израз животопис, само затоа што некому му се допаднало повеќе така. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:02, 30 април 2026 (CEST) :Не сум ги менувал јас, ама сега е исправено. Пронајдов само во една инфокутија и заменив. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:07, 30 април 2026 (CEST) ::Фала и извини штом не си бил ти, а тебе ти пишав. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:15, 30 април 2026 (CEST) == Своеволијата на Gurther == Бојан, те молам повторно за помош. Корисникот Gurther повторно ги отстранува моите уредувања без никаква причина. Овој пат тоа се случува во статијата за [[Карлос Насар]]. Овој провокатор ја трга Категоријата: Луѓе од Червен Брјаг, а ја ставил Категоријата: Француски спортисти. Карлос Насар НЕ Е француски спортист. Карлос Насар нема француско државјанство. Роден е во Париз и таму поминал само 7 месеци како бебе. Со оглед на овие факти, не разбирам зошто корисникот ги поништува моите уредувања без никаква аргументација во резимеата. Не сакам да водам уреднички војни. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 19:13, 30 април 2026 (CEST) :Сменив, па видиме дали пак ќе биде изменето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:56, 30 април 2026 (CEST) ::Бојан, ти благодарам за брзата реакција и за тоа што го потврди фактот дека Карлос Насар не е француски спортист. Јас ги доуредив останатите делови што корисникот Gurther ги беше избришал – ја вратив категоријата за Червен Брјаг и го тргнав името на француски, бидејќи нема смисла да стои ако тој нема француско државјанство. Се надевам дека статијата сега ќе остане во оваа фактички точна форма. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 09:10, 1 мај 2026 (CEST) :[[Корисник:Пакко|Пакко]], не сфаќам што е поентата со категоријата „луѓе од Червен Брјаг“ кога личноста не е од Червен Брјаг, туку од Париз. Наместо да отвориме правилна дискусија кон темата вие се жалите кон администратори дека ти ги отстранувам придонесите „без никаква причина“. Згрешив со категоријата дека бил француски спортист бидејќи не сум целосно образовен за темата/личноста. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 10:44, 1 мај 2026 (CEST) == Модул:Infobox == Здраво, Бојан. Забележав проблем со инфокутиите на некои статии, на пример кај „[[Големо Кнежевство Литванија]]“, каде што текстот останува во еден ред и инфокутијата се шири хоризонтално. Мислам дека проблемот е во [[MediaWiki:Common.css]], бидејќи .nowrap не се override-ира внатре во .infobox. Дали би можел/а на крајот од МедијаВики:Common.css да го додадеш следниов CSS? /* Fix wide infoboxes with nowrap content */ .infobox td, .infobox th { white-space: normal !important; overflow-wrap: anywhere; word-break: break-word; } .infobox .nowrap { white-space: normal !important; } Ова треба да спречи инфокутиите да се растегнуваат поради долг текст или nowrap содржина. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:26, 8 мај 2026 (CEST) :[https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Common.css&oldid=5552167 Го ставив кодот], ама немаше ефект. Го повратив уредувањето на самиот модул Infobox и тоа ја оправи работата. Макар што, тоа мое уредување е неопходно за работа на предлошките од понов тип, па ќе испробувам да видам како да го вметнам новиот код без да ги прави овие проблеми. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:33, 8 мај 2026 (CEST) ::Дали направи ?action=purge на страницата. Или пробај да ја копираш целосно MediaWiki:Common.css од англиската верзија. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:58, 8 мај 2026 (CEST) :::Да, ги пробав сите варијанти и не бива. Како што реков, ќе видам дали можам да направам нешто трето за да проработи и сменетиот код. Во спротивно модулот ќе мора да стои по старо. Секогаш вака ни прават од англиската — без најава и без никакви упатства за прилагодување. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:25, 8 мај 2026 (CEST) == Македонски == Hello. I'm looking for Macedonian translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] <small>([[User talk:Eurohunter|разговор]])</small> 00:53, 17 мај 2026 (CEST) :Certainly! Just list the items. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:55, 17 мај 2026 (CEST) == Прашање == Почитуван, што е проблем со оваа страница [[Игор Јанев]] ? [[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 01:48, 20 мај 2026 (CEST) :Не знам. Мене ми изгледа во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 03:24, 20 мај 2026 (CEST) == Преместување == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ја преместиш статијата во [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“]]? Мене не ми дозволува бидејќи има латинични букви кај „Mакедонска“. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:24, 21 мај 2026 (CEST) :Преместено на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] (а [[МАХЕ „Еверест ’89“]] како пренасочување). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:47, 21 мај 2026 (CEST) == Терминот мета-дијалектика == Што се однесува до терминот [[Мета-дијалектика]] го најдов и на Wikidata [https://www.wikidata.org/wiki/Q137660270].[[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 12:23, 3 јуни 2026 (CEST) == Предлог: полузаштита == Здраво. Би сакал да ти предложам статијата за Гоце Делчев да биде отклучена во форма на полузаштита, односно достапна за уредување само од проверени корисници. Сакам да ја уредувам, а веќе подолг период е заклучена. Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 13:25, 6 јуни 2026 (CEST) :Најдобро е ова барање да се постави на Селската чешма бидејќи не би сакал сам да одлучувам. Проблемот е тоа што неволјите што ги имавме беа и од корисници со доволно придонеси за да бидат потврдени (иако поредовни на друга Википедија). Треба ова да се разгледа заеднички. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:31, 6 јуни 2026 (CEST) == Лигос == Здраво Бојан, сакам да те прашам зошто ја имаш избришано статијата [[Лигос]]? Барем јас не гледам некоја причина за нејзино брзо бришење. Поздрав — [[User:SpectralWiz|SpectralWiz]] <small>([[User talk:SpectralWiz|разговор]])</small> 16:06, 7 јуни 2026 (CEST) :Ја вратив. Ммора да било некаква грешка. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:23, 7 јуни 2026 (CEST) == Гласање за избрана статија == Добар ден, доколку можете ве молам гласајте во [[Википедија:Кандидати за избрана статија/Александар Мартулков|мојата номинација на Александар Мартулков за избрана статија]]. Ви благодарам, поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 19:36, 12 јуни 2026 (CEST) :Добар ден [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]], гласањето за Александар Мартулков завршило вчера. Како можам правилно да ја архивирам номинацијата и да ја прикажам на главната страница? Забележав дека има статии за номинации од 2025, 2024, 2023 итн. но нема за 2026? Ви благодарам, поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 14:31, 20 јуни 2026 (CEST) == Ажурирање на модул == Здраво, Бојан. При создавање и прилагодување посложени инфокутии од англиската Википедија, ми дава предупредувања како: <br> <code>Предупредување од скриптата: Deprecated member <code>loadI18n</code> called. Please use <code>i18n.loadMessages</code> instead.stack traceback:  Модул:Deprecated:20: in function 'warn'  Модул:Deprecated:38: in function <Модул:Deprecated:36>  Модул:Wikidata:89: in function 'chunk'  mw.lua:602: in function <mw.lua:542>  [C]: ?  [C]: in function 'getExpandedArgument'  mw.lua:232: in function <mw.lua:229>  Модул:Infobox:338: in function 'preprocessSingleArg'  Модул:Infobox:418: in function 'chunk'  mw.lua:678: in function <mw.lua:652>  [C]: ?</code> <br>Ова се случува на пример кога ја прилагодувам [https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Infobox_lighthouse Template:Infobox lighthouse]. Претпоставувам треба да се ажурира [[Модул:WikidataIB]] бидејќи моментално е застарен. Не е нешто сериозно и итно, ама сепак сакав само да укажам на ова. Што мислиш ти? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:54, 23 јуни 2026 (CEST) :Го подновив модулот. Види дали тоа ќе направи разлика. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:42, 23 јуни 2026 (CEST) ::Сѐ уште дава предупредување. На пример, кај [[Бостонски светилник]] оди кај „Уреди извор“, и потоа кај „Преглед“, таму го дава целото предупредување. Како што гледам, предлошката убава си работи, само што го дава предупредувањето дека нешто е застарено. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 20:08, 24 јуни 2026 (CEST) ei28a53ldhon7zemfhb5j9yqfr1lrcs 5581980 5581979 2026-06-24T18:11:49Z Andrew012p 85224 /* Ажурирање на модул */ 5581980 wikitext text/x-wiki {{Корисничкикоментар}} {{Архиви| 2006<br /> [[/Архива 1|јануари - април]]<br /> [[/Архива 2|мај - август]]<br /> [[/Архива 3|септемвриа - декември]]<br /> 2007<br /> [[/Архива 4|јануари - април]]<br /> [[/Архива 5|мај - август]]<br /> [[/Архива 6|септември - декември]]<br /> 2008<br /> [[/Архива 7|јануари - април]]<br /> [[/Архива 8|мај - август]]<br /> [[/Архива 9|септември - декември]]<br /> 2009<br /> [[/Архива 10|јануари - април]]<br /> [[/Архива 11|мај - август]]<br /> [[/Архива 12|септември - декември]]<br /> 2010-2013<br /> [[/Архива 13|јануари - април 2010]]<br /> [[/Архива 15|јануари 2010 - мај 2013]]<br /> 2012-2013<br /> [[/Архива 14|април 2013 - јануари 2012]]<br /> [[/Архива 16|мај - октомври 2013]]<br /> 2013-2015<br /> [[/Архива 17|мај 2013 - април 2015]]<br /> 2015-2018<br /> [[/Архива 18|април 2015 - мај 2018]]<br /> 2018-2020<br /> [[/Архива 19|мај 2018 - февруари 2021]]<br /> 2020-2025<br /> [[/Архива 20|февруари 2021 - јули 2024]]<br /> [[/Архива 21|јули 2024 - мај 2025]] }} == Барање за оценувачки статус == Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:52, 16 мај 2025 (CEST) == Отфрлање на текстови == Почитуван, Имам проблем со Ehrlich91. Имам неколку текстови кои се преводи од англиски јазик, прилагодени и делумно комплетирани на македонски јазик. За тоа имам потрошено многу време. Администраторот Ehrlich91 некои од текстовите ги отфрла со несфатливи објаснувања. На пример, текстот за непрекинати функции го отфрли бидејќи имало веќе таква тема која била оценета како добра. Таа тема можеби била оценета како добра, но oд кого? Би требало да има влијание кој ја оценува таа страница. Текстот кој јас го поставив беше далеку покомплетен и поточен, во математичка и лексичка смисла. Дали оценувачите можат да ги споредат старата и новата верзија или тоа воопшто никого не го интересира? Па и реномираните енциклопедии имаат повеќе изданија, подобрени и надополнети. Инаку, текстот на македонски беше одличен за тема која е интересна за секој љубител на математичката анализа и техничките науки. Од друга страна, текстот за итерирани граници Ehrlich91 ми го има отфрлено без никакво објаснување уште истиот ден како што видов. Ме интересира, како може да се избегне од ова негово изживување и насилничко и деструктивно однесување со што нанесува голема штета на текстовите и содржината на математичките теми на македонски јазик на Wikipedia. Јас сум професор по математика и знам за што зборувам, а за Ehrlich91 се сомневам дека има и елементарни познавања на темите кои ги осакатува со неговото несоодветно постапување и непрофесионалност. Администраторите треба да имаат пошироки погледи и да знаат што предизвикуваат со нивните постапки. Реков дека повеќе нема да преведувам после првата негова рецензија, но по подолго време пак се навратив на оваа работа, затоа што верувам дека Wikipedia на македонски може да биде значаен ресурс за македонскиот народ. Но, дотичниот како тоа да го чекаше и веднаш го отфрли првиот текст што го поставив. Ве молам погледнете и пишете ми. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:50, 23 мај 2025 (CEST) :Добар ден, професоре. Јас и прегледав обете Ваши статии (во првиот случај, преработка на статијата) и ги направив потребните прилагодувања за да се прикажуваат како што треба. Веројатно колегата мисли дека ако статијата некогаш била избрана, таа не треба да се менува (Една статија добива статус на „Избрана“ ако се смета за доволно добра и претставителна за извесно време да биде на главната страница). Меѓутоа, јас сметам дека апсолутно може да се менува доколку станува збор за видно подобрување. Потоа статијата може да оди на прегласување. Другата статија за итерирани гранични вредности беше доволно добра, и јас ја одобрив. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:06, 24 мај 2025 (CEST) ::Почитуван, ::Ви благодарам за брзиот одговор и реакција. Ова ми дава надеж дека Wikipedia на македонски јазик има иднина. ::Ве молам да им се укаже на Вашите колеги уредувачи или администратори да не бришат текстови толку лесно затоа што таквите постапки фрустрираат и оставаат многу лош впечаток. ::Со почит, ::[[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:10, 24 мај 2025 (CEST) :::Би сакал да дополнам нешто што забележав, а не знам дали и вие го забележавте. Правилото на нашата Википедија е дека наместо „Видете исто така“ во заглавијата се користи „Поврзано“, а наместо „Референци“ секогаш се употребува зборот „Наводи“. Иако сигурно знаете, но сепак да спомнам дека никогаш не се користи зборот „линкови“, туку исклучиво „врски“ (ова го немам забележано, туку попатно го спомнувам за секој случај). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:33, 26 мај 2025 (CEST) == Ракописни букви на македонски јазик == Почитуван, Сакам да Ви укажам на еден проблем во врска со некои од ракописните букви на македонски јазик кои се користат во Wikipedia, а и на други места. Имено, ракописните букви г, п, т се како во руската и бугарската азбука, а не според македонскиот правопис (цо цртичка одозгора https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonsko_rakopisno_pismo.png). Овие недостатоци ги приметувам и на други места, апликации и сл. Не знам колку можете да реагирате по ова прашање, но добро би било да контактирате со поединци кои можеби знаат како овој недостаток да се отстрани. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 13:48, 25 мај 2025 (CEST) :Овој проблем е многу познат и веќе одамна расправан. За да се ургира кај централните програмери, прво ќе треба да имаме соодветен фонт под слободна лиценца. Ова отвора посложена работа за програмерите, и може да потрае, но сепак е решливо. Главниот проблем е во тоа што расположивите фонтови кои општо ги користиме на други места се или авторска припадност на поединечни типографи, или во сопственост на владата. Системашите од централа бараат слободен фонт, т.е. со авторските права предадени во јавна сопственост. Засега единствена можност е намерна употреба на [[Предлошка:Закосено]] за такво форматирање (видете го објаснувањето) во неа. Ова е малку килаво и не е решение — тоа треба да се реши системски, и да се прикажува насекаде како стандардно на викито без ставање ознаки. Друг проблем со оваа предлошка е во што обликот на буквите и меѓубуквеното растојание не се со квалитет кој одговара на потребите за читливост и уреден текст, како што е решено за источнословенските ракописни, и тој проблем ќе треба да се реши со друг, посоодветен фонт, кој идеално би бил слободен и системски спроведен. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:19, 25 мај 2025 (CEST) == Никусор Дан == Hello, could you please check [[Никусор Дан]]? A few IPs did spam machine translated pieces today on Southern-Slavic wikis. If you could intervene I'd be very grateful. Thanks in advance, [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:12, 26 мај 2025 (CEST) :Thank you for pointing it out. I deleted it. It was tiny, done without knowledge of wiki formatting and even the name transcription was wrong. We'll wait until a proper editor creates a normal article about him. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:15, 26 мај 2025 (CEST) ::Thanks, that was very expeditive! [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:19, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Хиерархија == Кој е наредниот чекор во хијејархијата овдека на википедија, сега сум уредник? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 06:23, 13 јуни 2025 (CEST) :Да, сега си уредник. Со доволно уредувања што ќе ти бидат прифатени, и со доволен број уредувања стануваш автопроверен уредник (твоите уредувања веднаш се видливи за сите, без да треба некој да ги погледа и одобри. За ова не треба долго. Потоа, кога ќе биде доволно докажана уредничката способност и стилот на изразување на достатно ниво, тогаш можеш да поднесеш барање за статус на оценувач (да одобруваш или отфрлаш уредувања на обични уредници). Понатаму има други привилегии, па после нив следно е администраторство, а на крај на врвот е специјален статус бирократ, нешто како виш администратор, но со дополнителни права, да доделува права на други и можност за покоренити промени на викито. Моментално тоа сме само јас и уште еден друг. Администратори има повеќе. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:34, 13 јуни 2025 (CEST) :{{одговор|Marco Mitrovich}} Да не заборавам да додадам: би те замолил да ставаш наслови кога пишуваш, инаку текстот се губи во претходната тема (во овој случај, CEE Catch up. Затоа самиот произволно ставив наслов „Хиерархија“. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:26, 13 јуни 2025 (CEST) == Предлог == Здраво, би сакал да дадам еден предлог за делот „Дали сте знаеле“ на Главната страница. Дали би можело да се ограничи на пример на 10 „факти“ и како што се додаваат нови факти, претходните да се архивираат. Вака како што е сега мислам дека е предолго и многу непрегледно. Сум забележал и во англиската верзија тоа е мал дел, на пример во моментов има само 9 „факти“. Поздрав [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:49, 26 јуни 2025 (CEST) :Да, добра идеја. И јас веќе некое време се размислував за тоа. Сега ги сведов на десет. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:57, 26 јуни 2025 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да видиш зошто не сака да работи предлошката [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 Инфокутија медиумска франшиза]? Сакам да ја ставам кај „[[Resident Evil]]“, но само белина се појавува. Ја прилагодував преку [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 руската верзија]. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 10:07, 28 јуни 2025 (CEST) :Сега да работи. Морав одново да ја направам од англиската, и сега ќе мора да се користи англискиот код. Ова се случува кога централно ќе изменат функционалности на кодот и потоа извесни постоечки предлошки веќе не работат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:53, 29 јуни 2025 (CEST) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 08:17, 30 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Bjankulovski06, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:00, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Question == Hello! Could you look [http://www.promacedonia.org/mp/mp_9_1_1.htm here]? I mean, I'm not sure if this website is in Macedonian or Bulgarian language. Thank you for answer! :) [[User:AkaruiHikari|AkaruiHikari]] <small>([[User talk:AkaruiHikari|разговор]])</small> 11:03, 26 јули 2025 (CEST) :Sure! The text of the study itself is in Bulgarian (in old orthography), and describes a [[Горички дијалект|far western dialect of Macedonian]] from the Korca/Gorica region, and cites example texts from it. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:11, 26 јули 2025 (CEST) == Косово == Мислувам дека нема потреба за посебна категоријата за предлошки со врска за Косово и Метохија, затоа што Србија нема тука својата власт, да во категоријата општини во Србија межеме да вклучиме Гора, останатите општини се сврзани со Косово, така е и Бриселска спогодба која потишал српските власти, дека признавав косовска општинска поделба на примерот (Северна Митровица). [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:54, 19 август 2025 (CEST) :Здраво Марко. Дали тогаш сметаш дека не треба да имаме статии за општините на Косово според српско сметање/номенклатура), туку само за тие на Р. Косово (албанските)? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:58, 19 август 2025 (CEST) ::Српските власти признавав косовска поделба на општини, имав и изборни листи за изборите, за Северна Митровица, Партеш и останатите косовски општини (албански). Тоа е факт. Не видам потреба да ги имаме кога више не постојат и Србите признале косовска/албанска поделба општини. Стара/српска поделба постојат само во српскиот Устав, кои и ние не почитував, но тогаш имав градоначалници по албанска поделба. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 19 август 2025 (CEST) :::А, па тогаш добро, ќе ја избришам и категоријата, а и предлошката за Општина Гора, како и нејзината категорија. А српските управни окрузи на Косово? Да имаат статии или не? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:27, 19 август 2025 (CEST) ::::Исто така, ние не постојат ни во српски Уставот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:33, 19 август 2025 (CEST) :::::Готово. Сè е средено. Благодарам за напомената. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:42, 19 август 2025 (CEST) == Локациски мапи == Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:18, 19 август 2025 (CEST) :Би требало да може. Бидејќи е положбена карта, треба воедно и соодветен модул да постои (во овој случај, [[Модул:Location map/data/Ниш|го создадов]]. Отсега гледај ги [[:en:Module:Location map/data/Serbia Niš|овие примери]] од англиската и копирај ги кај нас. Ако ти треба помош, повели. Еден проблем со оваа карта е тоа што таа е наменета повеќе за места, градби и градски четврти (маала) во самиот град, и не е доволно опфатна за да служи за населените места во Град Ниш. Во некои случаи функционира (на пр. [[Бубањ (Србија)]]), ама за некои е премала. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:35, 19 август 2025 (CEST) Знаеш ли како мапа на [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%92%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Војводина] да се вклучи во статија заедно со Србија, така е на англиската Вики. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:14, 23 август 2025 (CEST) :Извини за доцнењето, смао што се вратив од одмор. Сега е направен модулот, и би требало да ти работи картата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:39, 26 август 2025 (CEST) Ќе можеш ли да напраиш локациска карта за [[Јужна Србија]]? Јас сум пробал, и не можам да бидне ко карта на Војводина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:04, 27 август 2025 (CEST) :А, за тоа има посебна процедура. Ќе се обидам. Одамна не сум правел такво нешто. Ќе те известам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:39, 28 август 2025 (CEST) == Предлошка:Langx == Здраво Бојан. Ми треба твоја помош :) Ја создадов Предлошка:Langx, со цел да имаме една предлошка за сите јазици како на англиската википедија а не за секој јазик посебно, па сега рачно ја менував во статиите. Дали ќе можеш автоматски да ја замениш на пр. каде што стои {{lang- да биде {{langx| Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 15:24, 2 септември 2025 (CEST) :Фала на потсетувањето. Ја пуштив алатката да ги помине сите статии со тие предлошки и мислам дека сега секаде се заменети. Беше долга и опширна работа, дури и за самата алатка — имаше околу 20.000 страници. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:39, 3 септември 2025 (CEST) Оваа предлошка за црногорскиот јазик не работи, примерот [[Трабојин]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:45, 4 септември 2025 (CEST) :Работи. Кодот за црногорски е „cnr“, а не cg. Сега го променив во статијата Трабојин. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 4 септември 2025 (CEST) ::За старогрчки е grc, а не „gr“. Се појавува грешки во предлошката, бидејќи има пишано „gr“. Исто така, за македонскиот јазик треба да биде закосено исто како другите јазици. Наместо [[македонски]]: Јазик, треба да биде — [[македонски]]: ''Јазик''. ::Дали мислите да ги ставаме јазиците во скратен облик или како што си е? Наместо англиски, да биде — англ., француски — фр. — итн. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:32, 12 септември 2025 (CEST) :::Дефинитивно не скратени облици на јазиците. Ваков е обичајот. А тоа со закосувањето, самиот нов начин на работа наложи незакосени букви, ама сега најдов мое решение, и закосени се. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:40, 12 септември 2025 (CEST) == [[Предлошка:Главни градови во Океанија по регион]] и [[Предлошка:Океанија по тема]] == Здраво. [[Источен Тимор]] се наоѓа целосно во Азија и не е дел од Океанија или Меланезија. Видете ги статиите [[Океанија]], [[Југоисточна Азија]] и [[Меланезија]]. Со почит, [[Специјална:Придонеси/&#126;2025-61428-1|&#126;2025-61428-1]] ([[Разговор со корисник:&#126;2025-61428-1|разговор]]) 10:43, 15 септември 2025 (CEST) == Dungeon crawl == Здраво, Бојан. Статијата ,,Dungeon crawl" ја преведов како ,,[[Истражување на зандани]]". Твое мислење за преводот? Дали мислиш дека треба да биде ,,Истражување зандани" или со ,,на"? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:16, 20 септември 2025 (CEST) :Мене „на зандани“ ми делува поприродно. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:23, 21 септември 2025 (CEST) ::Се согласувам. 👍 --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 11:57, 21 септември 2025 (CEST) == Молба за рецензија на нацрт-статија == Здраво, Нов сум на Wikipedia и се обидувам да ги следам правилата. Создадов нацрт-статија за онлајн медиумот denar.mk. Бидејќи сум директно поврзан со онлајн медиумот, го пријавив мојот конфликт на интереси на мојата корисничка страница. Се потрудив нацртот да биде неутрален и енциклопедиски, и секој факт е поткрепен со независни и веродостојни извори, како што се бара. Нацртот се наоѓа тука: [[Нацрт:Denar.mk]] Дали би можеле да го погледнете и да ми дадете мислење, пред сè, дали темата ги исполнува критериумите за значајност и дали статијата е соодветно напишана? Ви благодарам однапред за помошта и одвоеното време. Поздрав, B.stojkoski [[User:B.stojkoski|B.stojkoski]] <small>([[User talk:B.stojkoski|разговор]])</small> 20:15, 21 септември 2025 (CEST) == Арамејски јазик == Здраво, Бојан. Само да споделам дека кај предлошката „Langx“ за арамејски јазик дава на англиски Aramaic, наместо „арамејски“. За пример можеш да видиш кај „[[Ханан]]“. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:54, 12 октомври 2025 (CEST) :{{готово}} Средено. Благодарам на укажувањето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:51, 12 октомври 2025 (CEST) == Статистика од 1873 година == Здраво, поставив едно прашање [https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0:Bjankuloski06 овде]. Поздрав, [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 11:05, 12 октомври 2025 (CEST) :Благодарам. Ќе одговорам таму. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:24, 12 октомври 2025 (CEST) == Правопис за цртичка == Здраво, Бојан. Гледам дека си ставил цртичка кај самата страница за „[[Светец-заштитник|светец заштитник]]“. Јас мислам дека треба без цртичка согласно правило бр. 127, стр. 65 во Правописот од 2017 г. Истото би важело и за „[[Деца-бегалци]]“ без цртичка. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:54, 31 октомври 2025 (CET) :@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Фала на укажаното. Постепено ги исправам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:00, 31 октомври 2025 (CET) == Question about English Wikipedia page for Macedonian artist Mentor Zenula == Hello, @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] I hope you’re doing well. I’ve recently created a draft article about the artist Mentor Zenula, also known as Xsoundbeatz. He is a Macedonian musician and producer with verified media coverage and collaborations in the Balkan music scene. I wanted to kindly ask if you could please review my draft when you have a moment. The artist already has a Wikipedia page in Macedonian, and since he’s active internationally, I believe it would be appropriate for him to also have an English Wikipedia page for global readers. Thank you very much for your time and for helping maintain the quality of Wikipedia! [https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Xsoundbeatz] Best regards, [Nurhanademi] [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 16:52, 2 ноември 2025 (CET) :Hello, Nurhan. The problem is that the article has already been written in 2021 on the English Wikipedia, and deleted. The person who removed it there is a very long-standing administrator who knows the rules well. It was also [[:en:Draft:Xsoundbeatz|declined]] a couple of days ago by another admin. On that wiki they have different [[:en:Wikipedia:Credible claim of significance|rules of notability]] than what we have on our wiki here. For us, as a small country, any Macedonian artist that has an IMDb record of his/her discography is enough (or any artist from any country, for that matter). They are more strict, and there is nothing I can do to change that. My experience, and the fact that I am an administrator here, will not make any difference to them. I created the article on Xsoundbeatz on mk.wiki last year, and, as you can see, it's fine. But I can't impose our standards on their Wikipedia. That's the unfortunate reality. Regards. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:34, 2 ноември 2025 (CET) ::Hi @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Thankyou for your message 🙏 [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 21:41, 2 ноември 2025 (CET) == Talk page lock == Hello! I am a fellow colleague from the sh.wikipedia and as you might have seen, my talk page has been vandalised by our dear Ljubče, whom you probably know as one of Wikipedia's most persistent vandals. And while I do not contribute here, I would kindly ask you to lock both my user page and my talk page indefinitely, so as to stop Ljubče from vandalising it any further. If you have any additional questions, please ping me and I will reply here. Also, sorry for writing in English, I can read Macedonian, but I cannot speak it! :D [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 16:59, 10 ноември 2025 (CET) :@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]: If you're online, could you, perhaps, help with this? I cannot write on your talk page so I am pinging you here. [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:06, 10 ноември 2025 (CET) ::@[[Корисник:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) :::Thank youuu! :))) [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) == Принц или кнез, монархот на Монако? == Бојан, кога од принц го направивме кнез монархот на Монако? Србите и Русите го нарекуваат кнез, инаку по сите други човекот е принц или монарх, па така и кај нас, затоа што има многу титули: тој е и маркиз, и војвода, и барон, и сир. Ова не беше грешка, па да го смениш без дискусија. Измените треба да се вратат назад. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:17, 17 ноември 2025 (CET) :Во англискиот (и некои други јазици) се користи еден ист поим за кнез и за принц, што се две различни работи. Кај нас принц е исклучиво син на монарх, а кнез е владетелска титула на вид монарх. Сите кнезови од нашите простори на англиски и тие други јазици се нарекуваат принцови. Некои примери: [[:en:Grand Principality of Moscow|Grand Principality of Moscow]] = Големо Московско Кнежевство, [[:en:Principality of Bulgaria|Principality of Bulgaria]] = Кнежевство Бугарија. Монако и Лихтенштајн се современи примери за кнежевства. Германскиот не ја прави збрката што ја прави англискиот, па така државата се нарекува ''Fürstentum Liechtenstein'' (на германски Fürst = кнез, a Prinz = принц), наспроти англиското име ''Principality of Liechtenstein''. Нашите по медиуми кога пишувале принц на или од Монако тоа го правеле од чиста немарност или незнаење. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:24, 17 ноември 2025 (CET) ::Принц како збор е сосема соодветно за овој владетел од Монако, дека е монархија државата негова, и тој е монарх, а за кнез речникот вели дека е феудална наследна титула, не постојат феуди денес, историски термин е тоа. Другите значења за кнез според речникот се: член на царско семејство, а овој не е тоа, и титула добиена според заслуги, ни тоа не е, наследна титула има човекот, не му е според посебни заслуги. Не знам каде на друго место да провериме? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:51, 17 ноември 2025 (CET) :::Сега проверив на француски, затоа што на Монако службен јазик е францускиот, принц се нарекува титулата на владетелот. Значи, тие самите си го нарекуваат принц владетелот свој. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:57, 17 ноември 2025 (CET) :::Тоа е на француски — еден од јазиците што не прави разлика (романските јазици плус англискиот по норманското освојување). Таа смисла на prince исто така е феудална титула која останала обичајно до денес. Во средновековието на тие јазици исто се нарекува principalities или слично исто како денешните. Истото е. Едноставно некои јазици прават разлика, а некои не. Кај нас разликата отсекогаш постоела. А кнез може и да биде монархиска титула во уставна монархија, ако монархијата е кнежевство. Лихтенштајн е уставна монархија. Кое и да е денешното устројство на државата, тој пак ќе биде кнез, оти од дамнешни времиња влече титулата. Ете, тие јазици нашите кнежевства и германските си ги нарекуваат principalities, а ние и Германците си ги нарекуваме по наше. Тоа не значи дека тие треба сега да почнат да користат словенски или германски термин за нив. Кога сме кај извори, еве ти [http://drmj.eu/search/%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE извор од речник]. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:02, 17 ноември 2025 (CET) Кнежество, во ред, ама за титулата и на француски и на германски е принц, иако е кнежество, сепак не е кнез. Може да дискутираме дека не постои во нивниот јазик збор за кнез, ама постои за кнежество (?) но еве и на некои словенски јазици титулата му е принц. Исто така, Грејс Кели со бракот станала принцеза. Не знам зошто ние треба да ја менуваме титулата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) == Самороден / природен ?== Исто така сметам дека не смее да се отстранува зборот природен и да се менува со самороден. Не познавам еден единствен човек што го користи тој збор за природните метали, на пример, и да ги нарекува самородени метали. Како енциклопедија не треба да бришеме зборови кои се во употреба и да ги менуваме со нови зборови туку така. Оваа измена воопшто не е на место. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) :Самороден метал е единствениот што го знам за оваа работа, и како таков сум го учел. Покрај тоа, не станува збор за начинот на кој е добиен металот (дали е по природен или вештачки пат), сите метали се извадени од природата. Туку дека е сам по себе чест, а не дел од мешавини кои треба да се рафинираат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:14, 17 ноември 2025 (CET) ::Ете има дополнително значење, и според тоа не е замена за зборот „природен“ туку има дополнително значење на „чист“. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:15, 17 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Предлошка == Можеш ли да направиш измени на предлошка Soccerway, бидејки сега не работи? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:40, 27 ноември 2025 (CET) :Сега треба да е средено. Види дали сè е во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:40, 28 ноември 2025 (CET) ::Уште не е средено, еве [[Василије Костов]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 08:12, 28 ноември 2025 (CET) :::А како е сега? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:28, 28 ноември 2025 (CET) :::: Сега е подобро, треба да упатува на страницата од Костов на soccerway. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:09, 28 ноември 2025 (CET) :::::Ако упатувањето работи во некои статии, а не во други, тогаш проблемот не е со самата предлошка, туку со тоа како е напишана во дадената статија (дали е исправен начинот). Тоа треба да се проверува од случај до случај (водејќи се според тоа како е на англиската вики). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:11, 28 ноември 2025 (CET) :::::: Здраво - во статијата Узем се дадени имињата на делови од ова село. Меѓутоа, кога погледнав во „Mapa cz“ најдов сосема различни имиња на тие делови. - Ве молам, што е точно? Ви благодарам за вашиот одговор. Со почит. [[User:JaKoRa|JaKoRa]] <small>([[User talk:JaKoRa|разговор]])</small> 13:07, 28 ноември 2025 (CET) :::::::Здраво. Колку што можам да видам, во статијата се спомнати само де маала — Витановци и Манѓелици На картата го нема Манѓелици бидејќи е премногу централно. Сите други имиња што се спомнати во статијата се месности, кои во многу случаи се микротопоними кои не мора да имаат куќи и не се сметаат за делови од селото во таа смисла. На [https://www.openstreetmap.org/?mlat=42.221017&mlon=22.427716&zoom=11#map=15/42.22356/22.43597 оваа карта] треба да се прикажани маалата, иако и таму не сум сигурен дали се сите точни. Затоа, ќе биде потребно да се додадат маалата од посочената карта во статијата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 18:37, 28 ноември 2025 (CET) == Прашање кое бара дискретност == Добар ден. Дали постои начин да се контактира со вас преку е-маил. Имам прашање кое бара дискретност и не би сакал да го елаборирам тука. Благодарам. [[User:Poliscimk|Poliscimk]] <small>([[User talk:Poliscimk|разговор]])</small> 21:41, 20 декември 2025 (CET) :Да, има. Пишете [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%9F%D0%B8%D1%88%D0%B8_%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82/Bjankuloski06 на овој бразец]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:06, 20 декември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Мета-дијалектика == Почитуван Бојан, Среќен Бадникот! Ако не Ти е проблем провери ја страницата (и одобри) за [[Мета-дијалектика]]. Поздрав, И.Ј. [[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 18:34, 6 јануари 2026 (CET) :Здраво, Игор. Одобрено. Се извинувам на задоцнувањето. Бев во Кина и таму не ми се отвораше Википедија. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:50, 8 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан! Среќна Нова 2026. Година![[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 02:51, 15 јануари 2026 (CET) :::::Почитуван Бојан, се извинувам за Твоето време. Но, морам да Ти обрнам внимание дека Вашиот нов корисник ја избојадиса оваа страница ([[Мета-дијалектика]] ), и уште повеке проверената страница за [[Дијалектика]] со низа жолти шаблони. Ова лично не ми прави проблем, но сепак ми се чини дека се работи за некој субјективен чин. Се надевам дека сум во грешка. Со особена почит, [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 02:13, 24 јануари 2026 (CET) :Здраво. Еден од администраторите ќе ја провери статијата и ќе се погрижи да биде по стандард. Ако има проблем и понатаму, уредникот ќе биде повикан да направи поправки. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:44, 24 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:47, 24 јануари 2026 (CET) :Еве ја дополнив со секундарната референца од весникот Нова Македонија, денешен број. Се надевам дека сега задоволува критеријумите за „Викификација". Види :[https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/megju-se-i-nishto-filozofska-teorija-shto-go-objasnuva-postoenjeto/].[[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:24, 26 јануари 2026 (CET) ::::Мета-дијалектика постои. Види просто пребарување на bing [https://www.bing.com/search?q=meta+-+dialectical+method&qs=SC&pq=meta-+dialectic&sk=SC1&sc=11-15&cvid=BB16E35668AF4272BFB61E0ABA86DF2C&FORM=QBRE&sp=2&ghc=1&lq=0].[[Специјална:Придонеси/&#126;2026-92605-4|&#126;2026-92605-4]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-92605-4|разговор]]) 23:30, 10 февруари 2026 (CET) :::::Тие толку разбираат, никогаш не училе за "Дијалектика", а камоли за "Мета-дијалектика". За жал.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:29, 11 февруари 2026 (CET) :: Што се однесува до пребарувањето на Google го најдов терминот, повезан и со авторот на Мета-дијалектика - Google Search: [https://www.google.com/search?q=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0&sca_esv=9a26454b369da4f9&ei=qvsfapW7Ltnlxc8P-Ku9gAw&biw=1167&bih=550&ved=0ahUKEwiVuImv6OqUAxXZcvEDHfhVD8AQ4dUDCBA&uact=5&oq=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0&gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiH9Cc0LXRgtCwLdC00LjRmNCw0LvQtdC60YLQuNC60LAyBhAAGB4YCjIFEAAY7wUyCBAAGIAEGKIEMgUQABjvBTIFEAAY7wUyBRAAGO8FSIVcUIMRWOZXcAJ4AJABA5gBbKABpBWqAQQyNi41uAEDyAEA-AEBmAIToALpDKgCBsICBxAAGB4YsAPCAggQABjvBRiwA8ICCxAAGIAEGKIEGLADwgIEEAAYHsICFxAAGIAEGIoFGJECGOcGGOoCGLQC2AEBwgIFEAAYgATCAgUQLhiABMICBxAAGIAEGBPCAgkQABiABBgTGArCAgYQABgeGBPCAggQABgeGBMYCsICBhAAGB4YDZgDA_EFjr1DthkfSZuIBgGQBgW6BgQIARgHkgcEMTMuNqAHjcMBsgcEMTEuNrgH4QzCBwgwLjEuMTcuMcgHXYAIAQ&sclient=gws-wiz-serp]. == Злоупотреба на администраторските овластувања == Еден или повеќе администратори на оваа Вики блокираа страница за разговор за стр. „Мета-дијалектика" со цел брзо да биде избришана. Овој термин[[Мета-дијалектика]] е широко применуван во поновата филозофија! Нема никакви основи за бришење, а особено не за брзо бришење, ова е очигледно. Потпаѓа под филозофска терминологија.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:22, 11 февруари 2026 (CET) :Здраво. Не станува збор за злоупотреба, туку за нечија одлука. Го повикувам колегата @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] да образложи. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:04, 11 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Многу е едноставно, статијата не личеше на ништо со извори од само еден автор. Ако е така како што се кажува дека е широко применуван термин, зашто не постои објаснувања/извори при простор пребарување на Гугл. Исто така, оваа страница не е избришана само од мене, туку од многу други Википедии. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:02, 11 февруари 2026 (CET) :::Како и да е истата статија помина на Бугарската Вики, а слично и на Белоруската Википедија! Голем поздрав![[User:Инает|Инает]] <small>([[User talk:Инает|разговор]])</small> 02:17, 20 февруари 2026 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2025_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2026]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Look forwards to collaborating in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 08:42, 14 февруари 2026 (CET) </div> (Оваа порака беше испратена на [[:Корисник:Bjankuloski06]], а тука се јавува заради пренасочување.) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2025&oldid=30070084 --> == Корејска транскрипција == Здраво, Бојан. Сакам да те прашам како ќе се транскрибира Lee Jun-young на македонски, поточно „Young“? Според [[Македонска транскрипција на корејскиот јазик|македонската транскрипција]], нема МФА за „ou“. Дали ќе биде Јанг или Јонг? Се колебам за Ли Џун Јонг. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:02, 21 февруари 2026 (CET) :Ќе биде Јонг, и го имаме во графата за ''yeo''. Не е секогаш лесно да се одреди од прв поглед, бидејќи наместа англиската транскрипција отстапува од официјалната преработена романизација, и од тоа што би се очекувало според МФА. Слогот 영 е сочинет од составниците ㅇ + ㅕ + ㅇ. Првата е нема, втората е самогласката ''јо'', третата е согласката ''нг''. ㅕ се предава со „јо“ на македонски, бидејќи о е најблизок македонски глас за ʌ по МФА. Во корејскиот најпаметно е да се гледа од изворното писмо, и потоа да се консултира нашата транскрипција. Јас би ја задржал употребата на тирето и малата буква, па така би било „Ли Џун-јонг“, бидејќи ''Џун-јонг'' е едно презиме, а не две презимиња, или средно име и презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:38, 21 февруари 2026 (CET) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:13, 22 февруари 2026 (CET) == Translation request == Hello, Bjankuloski06. Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 08:02, 11 март 2026 (CET) :Hello, Bjankuloski06. :I withdraw the request, because the article has been created. :Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 23:33, 13 март 2026 (CET) == Предлог == Здраво, Бојан. Сакам да предложам нешто за кога отвораме нова тема или едноставно дебатираме на страниците за разговор. Наместо автоматски да се додава само нашето име и врската до разговорната страница, дали може пред името автоматски да се додаваат и две цртички „--“? Ова би дало подобар стилистички изглед и појасно би го одвоило потписот од самиот текст. Пример како би изгледало тоа автоматски: --Andrew012p (разговор) 19:41, 29 март 2026 (CEST). Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:44, 29 март 2026 (CEST) :И јас сум се прашувал уште одамна, ама, за жал, тоа е длабоко кодирано во википедискиот систем, и со тоа, неменливо. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:22, 30 март 2026 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги провериш овие предлошки за аниме и манга што се користат во статијата „[[Beck (манга)|Beck]]“? Во визуелниот уредник кога ќе стиснам „Уреди“ на предлошката, заглавува на „Вчитувам“ и не се отвораат полињата. Само работат кога уредувам во изворен код. Не сум ги менувал предлошките одамна, претпоставувам е некој поширок проблем со Википедија или со нивните TemplateData? Ќе може ли да се реши? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 13:48, 10 април 2026 (CEST) :Таа предлошка не може да се уредува нагледно бидејќи впрочем е потпредлошка (во кодот ќе забележиш „Infobox animanga/Header“. Иста е и на англиската. Очигледно таквиот уредник е предвиден само за предлошки (ни јас не сум знаел). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:50, 10 април 2026 (CEST) == Општини во Бугарија == Здраво Бојан, имам намера да создадам страници за општините во Бугарија. Го уредив постоечкиот запис за [[Бургас (општина)|Општина Бургас]] и создадов нов за [[Општина Ајтос]]. Би можел ли да погледнеш дали се во ред текстот и инфокутијата, бидејќи планирам да ги користам како шаблон за сите останати? Благодарам! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 15:19, 16 април 2026 (CEST) :Здраво Пламен. Во смисла на форматирање, мене ми изгледа добра. Би препорачал селата да имаат врски (макар и црвени), како поттик за други уредници. Исто така, секоја општина би требало да има предлошка (шаблон) долу со селата кои се во неа. Ако решиш да правиш предлошки, послужи се со примерот на [[Предлошка:Општина Кочериново]]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:57, 16 април 2026 (CEST) ::Благодарам, поздрав! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 08:53, 17 април 2026 (CEST) :::Здраво Бојан, сите статии што ги создавам во моментов ги правам според еден шаблон. Не случајно, пред да започнам, ти покажав една статија и благодарен сум ти за насоките што ми ги даде. Корисникот Gurther прави искрено чудни (нелогични) редакции. На пример, погледни ја статијата за селото [[Граматиково]]. Зошто овој корисник ги отстранува параметрите | native_name = Граматиково и | native_name_lang = bg од шаблонот? Зошто го брише делот ({{Langx|bg|Граматиково}}), кога тоа е според сите енциклопедиски стандарди? Исто така, зошто го коригира делот „дел од општината [[Мало Трново (општина)|Мало Трново]]“ во „дел од [[општина Мало Трново]]“? :::Не гледам дека прекршувам некакви стандарди, но досадно е некој постојано да оди по вашите стапки и да ги преправа статиите спо вакви потези. Истиот корисник ме обвинува за „контрапродуктивност“ и, цитирам повторно, вели дека „Вашите последни уредувања наликуваат на вандализам“, со што никако не можам да се согласам. Сепак, јас совесно придонесувам за македонската Википедија и не прифаќам такви обвинувања. Те молам за поддршка. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 12:55, 20 април 2026 (CEST) ::::Го повикувам @[[Корисник:Gurther|Gurther]] да се изјасни по ова. Не гледам никаков проблем со сето тоа што погоре ми го пренесе Пламен. Наша енциклопедиска практика е да стојат називите на други јазици, дури и кога се идентични на нашиот. Исто така, граматичкиот состав „е дел од општината Мало Трново“ е исправен и непробмелатичен (да, можна е нечленувана варијанта „е дел од Општина Мало Трново“, но тогаш ќе мора биде со големо О). Според пренесеното од Пламен, јас не гледам контрапродуктивност или вандализам. Gurther, имаш ли нешто да додадеш или образложиш? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:03, 20 април 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] и [[Корисник:Пакко|Пакко]], нема смисла да стои втор јазик ако е ист со првиот јазик. Како пример во Англиската Википедија, не содржи германско име за [[en:Berlin|Берлин]], [[en:Brandenburg|Бранденбург]] или нема француско за [[en:Paris|Paris]]. Урединкот Пакко се обидол да го додаде псевдоисторискиот назив „''Преображенско''“ за Илинден, поради тоа го обележав како вандализам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:32, 20 април 2026 (CEST) ::::::Практиката за идентичните имиња е таква, и Пламен има право да ја користи. Ако сметаш дека ова треба да се смени, треба да отвориме јавна дискусија каде ќе се изјаснуваат разни членови на заедницата, па дури тогаш да утврдиме дали оттогаш ќе биде правилно или не. ::::::@[[Корисник:Пакко|Пакко]] Во врска со името на востанието, кај нас (на нашето вики и во македонскиот јазик воопшто, секогаш и без исклучок се користи само називот Илинденско востание, без „прежбраженско“. Тоа е врежано во камен и нема отстапки. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:37, 20 април 2026 (CEST) :::::::Мене сеедно ми е. Претходно сум остранил бугарски називи бидејќи биле исти за други села и градови во Бугарија. Немав пожалби или проблеми со Пакко за називите претходно, не знам што е разликата овој пат. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 20 април 2026 (CEST) ::::::::Gurther, твојата изјава дека си немал поплаки или проблеми претходно е дрска лага. Во јули 2023 година беше блокиран на еден месец од администраторот Kiril Simeonovski токму поради "масовен систематски вандализам" и систематско бришење на придавката "бугарски" од статиите. Целата дискусија и одлуката за твојот блок може да се видат тука: [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski/Архива 27#Моля за помощ]]. ::::::::Очигледно е дека не си ја научил лекцијата и се обидуваш да ја измамиш заедницата и администраторот Б. Јанкулоски со невистини. Со твоето признание дека и сега отстрануваш податоци само затоа што ти изгледале "исти", потврдуваш дека продолжуваш со старите навики за деструктивно уредување. Изразот "мене сеедно ми е" не поминува во проект како Википедија, каде што постојат јасни стандарди. Очекувам администраторите да го земат предвид ова твое рецидивистичко однесување и обидот за измама во оваа дискусија. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 14:45, 20 април 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Пакко|Пакко]], Википедија не е место за бесмислени обвини. Мислев за поплаки поврзани со твоите новосоздадени страници за општини во Бугарија. Вашиот однос спрема мена не е прифатлив. Истакнав дека „сеедно ми е“ бидејќи нејќев да отворам дискусија во селската чешма за нешто толку непотребно и бесмислено. Вие сте урединкот кој се обидува да вметне „додатоци“ како „прежбраженско“ кои се целосно неприфатливи и псевдоисторија. Ако сакаш да употребиш langx тогаш можеш слободно, но ако продолжете со вакви лични навредни тогаш ќе треба да превземам мерки. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 16:10, 20 април 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]], сакам само да истакнам дека цитирањето на јавни архиви за претходните „рецидиви“ на корисникот Gurther и моето инсистирање на почитување на стандардите на Википедија не претставуваат „лична навреда“, туку транспарентност. Не прифаќам закани за „мерки“ само затоа што на некој не му се допаѓаат фактите. Со ова ја завршувам мојата дискусија и оставам администраторот да пресуди врз основа на виденото. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 16:29, 20 април 2026 (CEST) == Преместување страници == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги преместиш овие предлошки од „Оригинален текст“ во „Изворен текст“? Пробав за [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] ама ми покажа „бидејќи насловот „Предлошка:Изворен текст/styles.css“ е забранет за создавање. Се совпаѓа со следнава ставка на списокот на недозволени наслови: (?!(User|Wikipedia)( talk)?:|Talk:)\P{L}*[^\p{Latin}\P{L}].*\p{Latin}.* <moveonly> # Latin + non-Latin“. Ова се сите предлошки за преместување: [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] и [[Предлошка:Оригинален текст/doc]]. Благодарам! Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:38, 18 април 2026 (CEST) :Направено. Се надевам сега ќе биде во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:09, 19 април 2026 (CEST) ::Благодарам! Сега убаво работи [[Предлошка:Изворен текст|предлошката]] и може да се користи од сите уредници! Пример како изгледа: „[[Бекрумс]]“, „[[Хирохито]]“, „[[Стимпанк]]“, „[[Фенерџија]]“ итн. Прилагодена е според руската предлошка. Единствено нешто што може да се промени (но не е голем проблем) е променливата „Извор“ кај „[[Предлошка:Крај на цитат]]“ ([[Предлошка:Крај на цитат/styles.css]]). Во статии многу е блиску до сивиот дел на „Изворен текст“ и препорачливо е малку да се спушти подолу. Како пример, можеш да видиш кај „[[Хирохито]]“. Пробав да поправам, најверојатно доаѓа од негативната маргина кај CSS-то на „Изворен текст“. Слободно поправи ако знаеш како. :) Исто така, копчето [прикажи] може да се стави (но и не мора) веднаш до изворниот јазик (на пример (англ.) ), но имав потешкотии со тоа. Поздрав! --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:36, 19 април 2026 (CEST) :::Одлична работа. Копчето прикажи малку е над текстот, ама претпоставувам така е направено. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:55, 19 април 2026 (CEST) ::::Копчето во суштина треба да биде внатре во делот ,,Изворен текст" веднаш до (англ.) ама ми бегаше најдесно и морав да го ставам горе. И вака не е лошо, ќе пробам некогаш да го решам и тоа. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 17:21, 19 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Животописни податоци? == Јас Бојан ќе те замолам ако си го правел ова преименување во инфокутиите, да го вратиш или ако знаеш како се менува кажи ми да менувам јас. Не може да стои животописни податоци. Само што забележав дека некој го сменил од биографски податоци. Таков израз „животописни податоци“ не се користи. Имаше голема реакција и за „животопис“ наместо „биографија“, и беше консензусот да се употребуваат двата изрази, кој како сака, но да не се менува со алатката за да го немаме зборот биографија кој е македонски, дури и повеќе од хрватскиот израз животопис, само затоа што некому му се допаднало повеќе така. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:02, 30 април 2026 (CEST) :Не сум ги менувал јас, ама сега е исправено. Пронајдов само во една инфокутија и заменив. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:07, 30 април 2026 (CEST) ::Фала и извини штом не си бил ти, а тебе ти пишав. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:15, 30 април 2026 (CEST) == Своеволијата на Gurther == Бојан, те молам повторно за помош. Корисникот Gurther повторно ги отстранува моите уредувања без никаква причина. Овој пат тоа се случува во статијата за [[Карлос Насар]]. Овој провокатор ја трга Категоријата: Луѓе од Червен Брјаг, а ја ставил Категоријата: Француски спортисти. Карлос Насар НЕ Е француски спортист. Карлос Насар нема француско државјанство. Роден е во Париз и таму поминал само 7 месеци како бебе. Со оглед на овие факти, не разбирам зошто корисникот ги поништува моите уредувања без никаква аргументација во резимеата. Не сакам да водам уреднички војни. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 19:13, 30 април 2026 (CEST) :Сменив, па видиме дали пак ќе биде изменето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:56, 30 април 2026 (CEST) ::Бојан, ти благодарам за брзата реакција и за тоа што го потврди фактот дека Карлос Насар не е француски спортист. Јас ги доуредив останатите делови што корисникот Gurther ги беше избришал – ја вратив категоријата за Червен Брјаг и го тргнав името на француски, бидејќи нема смисла да стои ако тој нема француско државјанство. Се надевам дека статијата сега ќе остане во оваа фактички точна форма. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 09:10, 1 мај 2026 (CEST) :[[Корисник:Пакко|Пакко]], не сфаќам што е поентата со категоријата „луѓе од Червен Брјаг“ кога личноста не е од Червен Брјаг, туку од Париз. Наместо да отвориме правилна дискусија кон темата вие се жалите кон администратори дека ти ги отстранувам придонесите „без никаква причина“. Згрешив со категоријата дека бил француски спортист бидејќи не сум целосно образовен за темата/личноста. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 10:44, 1 мај 2026 (CEST) == Модул:Infobox == Здраво, Бојан. Забележав проблем со инфокутиите на некои статии, на пример кај „[[Големо Кнежевство Литванија]]“, каде што текстот останува во еден ред и инфокутијата се шири хоризонтално. Мислам дека проблемот е во [[MediaWiki:Common.css]], бидејќи .nowrap не се override-ира внатре во .infobox. Дали би можел/а на крајот од МедијаВики:Common.css да го додадеш следниов CSS? /* Fix wide infoboxes with nowrap content */ .infobox td, .infobox th { white-space: normal !important; overflow-wrap: anywhere; word-break: break-word; } .infobox .nowrap { white-space: normal !important; } Ова треба да спречи инфокутиите да се растегнуваат поради долг текст или nowrap содржина. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:26, 8 мај 2026 (CEST) :[https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Common.css&oldid=5552167 Го ставив кодот], ама немаше ефект. Го повратив уредувањето на самиот модул Infobox и тоа ја оправи работата. Макар што, тоа мое уредување е неопходно за работа на предлошките од понов тип, па ќе испробувам да видам како да го вметнам новиот код без да ги прави овие проблеми. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:33, 8 мај 2026 (CEST) ::Дали направи ?action=purge на страницата. Или пробај да ја копираш целосно MediaWiki:Common.css од англиската верзија. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:58, 8 мај 2026 (CEST) :::Да, ги пробав сите варијанти и не бива. Како што реков, ќе видам дали можам да направам нешто трето за да проработи и сменетиот код. Во спротивно модулот ќе мора да стои по старо. Секогаш вака ни прават од англиската — без најава и без никакви упатства за прилагодување. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:25, 8 мај 2026 (CEST) == Македонски == Hello. I'm looking for Macedonian translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] <small>([[User talk:Eurohunter|разговор]])</small> 00:53, 17 мај 2026 (CEST) :Certainly! Just list the items. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:55, 17 мај 2026 (CEST) == Прашање == Почитуван, што е проблем со оваа страница [[Игор Јанев]] ? [[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 01:48, 20 мај 2026 (CEST) :Не знам. Мене ми изгледа во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 03:24, 20 мај 2026 (CEST) == Преместување == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ја преместиш статијата во [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“]]? Мене не ми дозволува бидејќи има латинични букви кај „Mакедонска“. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:24, 21 мај 2026 (CEST) :Преместено на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] (а [[МАХЕ „Еверест ’89“]] како пренасочување). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:47, 21 мај 2026 (CEST) == Терминот мета-дијалектика == Што се однесува до терминот [[Мета-дијалектика]] го најдов и на Wikidata [https://www.wikidata.org/wiki/Q137660270].[[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 12:23, 3 јуни 2026 (CEST) == Предлог: полузаштита == Здраво. Би сакал да ти предложам статијата за Гоце Делчев да биде отклучена во форма на полузаштита, односно достапна за уредување само од проверени корисници. Сакам да ја уредувам, а веќе подолг период е заклучена. Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 13:25, 6 јуни 2026 (CEST) :Најдобро е ова барање да се постави на Селската чешма бидејќи не би сакал сам да одлучувам. Проблемот е тоа што неволјите што ги имавме беа и од корисници со доволно придонеси за да бидат потврдени (иако поредовни на друга Википедија). Треба ова да се разгледа заеднички. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:31, 6 јуни 2026 (CEST) == Лигос == Здраво Бојан, сакам да те прашам зошто ја имаш избришано статијата [[Лигос]]? Барем јас не гледам некоја причина за нејзино брзо бришење. Поздрав — [[User:SpectralWiz|SpectralWiz]] <small>([[User talk:SpectralWiz|разговор]])</small> 16:06, 7 јуни 2026 (CEST) :Ја вратив. Ммора да било некаква грешка. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:23, 7 јуни 2026 (CEST) == Гласање за избрана статија == Добар ден, доколку можете ве молам гласајте во [[Википедија:Кандидати за избрана статија/Александар Мартулков|мојата номинација на Александар Мартулков за избрана статија]]. Ви благодарам, поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 19:36, 12 јуни 2026 (CEST) :Добар ден [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]], гласањето за Александар Мартулков завршило вчера. Како можам правилно да ја архивирам номинацијата и да ја прикажам на главната страница? Забележав дека има статии за номинации од 2025, 2024, 2023 итн. но нема за 2026? Ви благодарам, поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 14:31, 20 јуни 2026 (CEST) == Ажурирање на модул == Здраво, Бојан. При создавање и прилагодување посложени инфокутии од англиската Википедија, ми дава предупредувања како: <br> <code>Предупредување од скриптата: Deprecated member <code>loadI18n</code> called. Please use <code>i18n.loadMessages</code> instead.stack traceback:  Модул:Deprecated:20: in function 'warn'  Модул:Deprecated:38: in function <Модул:Deprecated:36>  Модул:Wikidata:89: in function 'chunk'  mw.lua:602: in function <mw.lua:542>  [C]: ?  [C]: in function 'getExpandedArgument'  mw.lua:232: in function <mw.lua:229>  Модул:Infobox:338: in function 'preprocessSingleArg'  Модул:Infobox:418: in function 'chunk'  mw.lua:678: in function <mw.lua:652>  [C]: ?</code> <br>Ова се случува на пример кога ја прилагодувам [https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Infobox_lighthouse Template:Infobox lighthouse]. Претпоставувам треба да се ажурира [[Модул:WikidataIB]] бидејќи моментално е застарен. Не е нешто сериозно и итно, ама сепак сакав само да укажам на ова. Што мислиш ти? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:54, 23 јуни 2026 (CEST) :Го подновив модулот. Види дали тоа ќе направи разлика. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:42, 23 јуни 2026 (CEST) ::Сѐ уште дава предупредување. На пример, кај [[Бостонски светилник]] оди кај „Уреди извор“, и потоа кај „Преглед“ долу (десно од „Објави промени“, таму го дава целото предупредување. Како што гледам, предлошката убава си работи, само што го дава предупредувањето дека нешто е застарено. ::<code>Предупредување од скриптата: Deprecated member loadI18n called. Please use i18n.loadMessages instead.stack traceback:</code> --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 20:08, 24 јуни 2026 (CEST) tj4bik7s675arpj6x52wasgez2nkzml 5582245 5581980 2026-06-25T07:58:55Z Bjankuloski06 332 /* Ажурирање на модул */ Одговор 5582245 wikitext text/x-wiki {{Корисничкикоментар}} {{Архиви| 2006<br /> [[/Архива 1|јануари - април]]<br /> [[/Архива 2|мај - август]]<br /> [[/Архива 3|септемвриа - декември]]<br /> 2007<br /> [[/Архива 4|јануари - април]]<br /> [[/Архива 5|мај - август]]<br /> [[/Архива 6|септември - декември]]<br /> 2008<br /> [[/Архива 7|јануари - април]]<br /> [[/Архива 8|мај - август]]<br /> [[/Архива 9|септември - декември]]<br /> 2009<br /> [[/Архива 10|јануари - април]]<br /> [[/Архива 11|мај - август]]<br /> [[/Архива 12|септември - декември]]<br /> 2010-2013<br /> [[/Архива 13|јануари - април 2010]]<br /> [[/Архива 15|јануари 2010 - мај 2013]]<br /> 2012-2013<br /> [[/Архива 14|април 2013 - јануари 2012]]<br /> [[/Архива 16|мај - октомври 2013]]<br /> 2013-2015<br /> [[/Архива 17|мај 2013 - април 2015]]<br /> 2015-2018<br /> [[/Архива 18|април 2015 - мај 2018]]<br /> 2018-2020<br /> [[/Архива 19|мај 2018 - февруари 2021]]<br /> 2020-2025<br /> [[/Архива 20|февруари 2021 - јули 2024]]<br /> [[/Архива 21|јули 2024 - мај 2025]] }} == Барање за оценувачки статус == Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:52, 16 мај 2025 (CEST) == Отфрлање на текстови == Почитуван, Имам проблем со Ehrlich91. Имам неколку текстови кои се преводи од англиски јазик, прилагодени и делумно комплетирани на македонски јазик. За тоа имам потрошено многу време. Администраторот Ehrlich91 некои од текстовите ги отфрла со несфатливи објаснувања. На пример, текстот за непрекинати функции го отфрли бидејќи имало веќе таква тема која била оценета како добра. Таа тема можеби била оценета како добра, но oд кого? Би требало да има влијание кој ја оценува таа страница. Текстот кој јас го поставив беше далеку покомплетен и поточен, во математичка и лексичка смисла. Дали оценувачите можат да ги споредат старата и новата верзија или тоа воопшто никого не го интересира? Па и реномираните енциклопедии имаат повеќе изданија, подобрени и надополнети. Инаку, текстот на македонски беше одличен за тема која е интересна за секој љубител на математичката анализа и техничките науки. Од друга страна, текстот за итерирани граници Ehrlich91 ми го има отфрлено без никакво објаснување уште истиот ден како што видов. Ме интересира, како може да се избегне од ова негово изживување и насилничко и деструктивно однесување со што нанесува голема штета на текстовите и содржината на математичките теми на македонски јазик на Wikipedia. Јас сум професор по математика и знам за што зборувам, а за Ehrlich91 се сомневам дека има и елементарни познавања на темите кои ги осакатува со неговото несоодветно постапување и непрофесионалност. Администраторите треба да имаат пошироки погледи и да знаат што предизвикуваат со нивните постапки. Реков дека повеќе нема да преведувам после првата негова рецензија, но по подолго време пак се навратив на оваа работа, затоа што верувам дека Wikipedia на македонски може да биде значаен ресурс за македонскиот народ. Но, дотичниот како тоа да го чекаше и веднаш го отфрли првиот текст што го поставив. Ве молам погледнете и пишете ми. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:50, 23 мај 2025 (CEST) :Добар ден, професоре. Јас и прегледав обете Ваши статии (во првиот случај, преработка на статијата) и ги направив потребните прилагодувања за да се прикажуваат како што треба. Веројатно колегата мисли дека ако статијата некогаш била избрана, таа не треба да се менува (Една статија добива статус на „Избрана“ ако се смета за доволно добра и претставителна за извесно време да биде на главната страница). Меѓутоа, јас сметам дека апсолутно може да се менува доколку станува збор за видно подобрување. Потоа статијата може да оди на прегласување. Другата статија за итерирани гранични вредности беше доволно добра, и јас ја одобрив. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:06, 24 мај 2025 (CEST) ::Почитуван, ::Ви благодарам за брзиот одговор и реакција. Ова ми дава надеж дека Wikipedia на македонски јазик има иднина. ::Ве молам да им се укаже на Вашите колеги уредувачи или администратори да не бришат текстови толку лесно затоа што таквите постапки фрустрираат и оставаат многу лош впечаток. ::Со почит, ::[[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:10, 24 мај 2025 (CEST) :::Би сакал да дополнам нешто што забележав, а не знам дали и вие го забележавте. Правилото на нашата Википедија е дека наместо „Видете исто така“ во заглавијата се користи „Поврзано“, а наместо „Референци“ секогаш се употребува зборот „Наводи“. Иако сигурно знаете, но сепак да спомнам дека никогаш не се користи зборот „линкови“, туку исклучиво „врски“ (ова го немам забележано, туку попатно го спомнувам за секој случај). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:33, 26 мај 2025 (CEST) == Ракописни букви на македонски јазик == Почитуван, Сакам да Ви укажам на еден проблем во врска со некои од ракописните букви на македонски јазик кои се користат во Wikipedia, а и на други места. Имено, ракописните букви г, п, т се како во руската и бугарската азбука, а не според македонскиот правопис (цо цртичка одозгора https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonsko_rakopisno_pismo.png). Овие недостатоци ги приметувам и на други места, апликации и сл. Не знам колку можете да реагирате по ова прашање, но добро би било да контактирате со поединци кои можеби знаат како овој недостаток да се отстрани. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 13:48, 25 мај 2025 (CEST) :Овој проблем е многу познат и веќе одамна расправан. За да се ургира кај централните програмери, прво ќе треба да имаме соодветен фонт под слободна лиценца. Ова отвора посложена работа за програмерите, и може да потрае, но сепак е решливо. Главниот проблем е во тоа што расположивите фонтови кои општо ги користиме на други места се или авторска припадност на поединечни типографи, или во сопственост на владата. Системашите од централа бараат слободен фонт, т.е. со авторските права предадени во јавна сопственост. Засега единствена можност е намерна употреба на [[Предлошка:Закосено]] за такво форматирање (видете го објаснувањето) во неа. Ова е малку килаво и не е решение — тоа треба да се реши системски, и да се прикажува насекаде како стандардно на викито без ставање ознаки. Друг проблем со оваа предлошка е во што обликот на буквите и меѓубуквеното растојание не се со квалитет кој одговара на потребите за читливост и уреден текст, како што е решено за источнословенските ракописни, и тој проблем ќе треба да се реши со друг, посоодветен фонт, кој идеално би бил слободен и системски спроведен. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:19, 25 мај 2025 (CEST) == Никусор Дан == Hello, could you please check [[Никусор Дан]]? A few IPs did spam machine translated pieces today on Southern-Slavic wikis. If you could intervene I'd be very grateful. Thanks in advance, [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:12, 26 мај 2025 (CEST) :Thank you for pointing it out. I deleted it. It was tiny, done without knowledge of wiki formatting and even the name transcription was wrong. We'll wait until a proper editor creates a normal article about him. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:15, 26 мај 2025 (CEST) ::Thanks, that was very expeditive! [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:19, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Хиерархија == Кој е наредниот чекор во хијејархијата овдека на википедија, сега сум уредник? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 06:23, 13 јуни 2025 (CEST) :Да, сега си уредник. Со доволно уредувања што ќе ти бидат прифатени, и со доволен број уредувања стануваш автопроверен уредник (твоите уредувања веднаш се видливи за сите, без да треба некој да ги погледа и одобри. За ова не треба долго. Потоа, кога ќе биде доволно докажана уредничката способност и стилот на изразување на достатно ниво, тогаш можеш да поднесеш барање за статус на оценувач (да одобруваш или отфрлаш уредувања на обични уредници). Понатаму има други привилегии, па после нив следно е администраторство, а на крај на врвот е специјален статус бирократ, нешто како виш администратор, но со дополнителни права, да доделува права на други и можност за покоренити промени на викито. Моментално тоа сме само јас и уште еден друг. Администратори има повеќе. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:34, 13 јуни 2025 (CEST) :{{одговор|Marco Mitrovich}} Да не заборавам да додадам: би те замолил да ставаш наслови кога пишуваш, инаку текстот се губи во претходната тема (во овој случај, CEE Catch up. Затоа самиот произволно ставив наслов „Хиерархија“. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:26, 13 јуни 2025 (CEST) == Предлог == Здраво, би сакал да дадам еден предлог за делот „Дали сте знаеле“ на Главната страница. Дали би можело да се ограничи на пример на 10 „факти“ и како што се додаваат нови факти, претходните да се архивираат. Вака како што е сега мислам дека е предолго и многу непрегледно. Сум забележал и во англиската верзија тоа е мал дел, на пример во моментов има само 9 „факти“. Поздрав [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:49, 26 јуни 2025 (CEST) :Да, добра идеја. И јас веќе некое време се размислував за тоа. Сега ги сведов на десет. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:57, 26 јуни 2025 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да видиш зошто не сака да работи предлошката [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 Инфокутија медиумска франшиза]? Сакам да ја ставам кај „[[Resident Evil]]“, но само белина се појавува. Ја прилагодував преку [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 руската верзија]. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 10:07, 28 јуни 2025 (CEST) :Сега да работи. Морав одново да ја направам од англиската, и сега ќе мора да се користи англискиот код. Ова се случува кога централно ќе изменат функционалности на кодот и потоа извесни постоечки предлошки веќе не работат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:53, 29 јуни 2025 (CEST) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 08:17, 30 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Bjankulovski06, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:00, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Question == Hello! Could you look [http://www.promacedonia.org/mp/mp_9_1_1.htm here]? I mean, I'm not sure if this website is in Macedonian or Bulgarian language. Thank you for answer! :) [[User:AkaruiHikari|AkaruiHikari]] <small>([[User talk:AkaruiHikari|разговор]])</small> 11:03, 26 јули 2025 (CEST) :Sure! The text of the study itself is in Bulgarian (in old orthography), and describes a [[Горички дијалект|far western dialect of Macedonian]] from the Korca/Gorica region, and cites example texts from it. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:11, 26 јули 2025 (CEST) == Косово == Мислувам дека нема потреба за посебна категоријата за предлошки со врска за Косово и Метохија, затоа што Србија нема тука својата власт, да во категоријата општини во Србија межеме да вклучиме Гора, останатите општини се сврзани со Косово, така е и Бриселска спогодба која потишал српските власти, дека признавав косовска општинска поделба на примерот (Северна Митровица). [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:54, 19 август 2025 (CEST) :Здраво Марко. Дали тогаш сметаш дека не треба да имаме статии за општините на Косово според српско сметање/номенклатура), туку само за тие на Р. Косово (албанските)? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:58, 19 август 2025 (CEST) ::Српските власти признавав косовска поделба на општини, имав и изборни листи за изборите, за Северна Митровица, Партеш и останатите косовски општини (албански). Тоа е факт. Не видам потреба да ги имаме кога више не постојат и Србите признале косовска/албанска поделба општини. Стара/српска поделба постојат само во српскиот Устав, кои и ние не почитував, но тогаш имав градоначалници по албанска поделба. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 19 август 2025 (CEST) :::А, па тогаш добро, ќе ја избришам и категоријата, а и предлошката за Општина Гора, како и нејзината категорија. А српските управни окрузи на Косово? Да имаат статии или не? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:27, 19 август 2025 (CEST) ::::Исто така, ние не постојат ни во српски Уставот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:33, 19 август 2025 (CEST) :::::Готово. Сè е средено. Благодарам за напомената. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:42, 19 август 2025 (CEST) == Локациски мапи == Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:18, 19 август 2025 (CEST) :Би требало да може. Бидејќи е положбена карта, треба воедно и соодветен модул да постои (во овој случај, [[Модул:Location map/data/Ниш|го создадов]]. Отсега гледај ги [[:en:Module:Location map/data/Serbia Niš|овие примери]] од англиската и копирај ги кај нас. Ако ти треба помош, повели. Еден проблем со оваа карта е тоа што таа е наменета повеќе за места, градби и градски четврти (маала) во самиот град, и не е доволно опфатна за да служи за населените места во Град Ниш. Во некои случаи функционира (на пр. [[Бубањ (Србија)]]), ама за некои е премала. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:35, 19 август 2025 (CEST) Знаеш ли како мапа на [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%92%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Војводина] да се вклучи во статија заедно со Србија, така е на англиската Вики. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:14, 23 август 2025 (CEST) :Извини за доцнењето, смао што се вратив од одмор. Сега е направен модулот, и би требало да ти работи картата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:39, 26 август 2025 (CEST) Ќе можеш ли да напраиш локациска карта за [[Јужна Србија]]? Јас сум пробал, и не можам да бидне ко карта на Војводина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:04, 27 август 2025 (CEST) :А, за тоа има посебна процедура. Ќе се обидам. Одамна не сум правел такво нешто. Ќе те известам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:39, 28 август 2025 (CEST) == Предлошка:Langx == Здраво Бојан. Ми треба твоја помош :) Ја создадов Предлошка:Langx, со цел да имаме една предлошка за сите јазици како на англиската википедија а не за секој јазик посебно, па сега рачно ја менував во статиите. Дали ќе можеш автоматски да ја замениш на пр. каде што стои {{lang- да биде {{langx| Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 15:24, 2 септември 2025 (CEST) :Фала на потсетувањето. Ја пуштив алатката да ги помине сите статии со тие предлошки и мислам дека сега секаде се заменети. Беше долга и опширна работа, дури и за самата алатка — имаше околу 20.000 страници. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:39, 3 септември 2025 (CEST) Оваа предлошка за црногорскиот јазик не работи, примерот [[Трабојин]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:45, 4 септември 2025 (CEST) :Работи. Кодот за црногорски е „cnr“, а не cg. Сега го променив во статијата Трабојин. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 4 септември 2025 (CEST) ::За старогрчки е grc, а не „gr“. Се појавува грешки во предлошката, бидејќи има пишано „gr“. Исто така, за македонскиот јазик треба да биде закосено исто како другите јазици. Наместо [[македонски]]: Јазик, треба да биде — [[македонски]]: ''Јазик''. ::Дали мислите да ги ставаме јазиците во скратен облик или како што си е? Наместо англиски, да биде — англ., француски — фр. — итн. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:32, 12 септември 2025 (CEST) :::Дефинитивно не скратени облици на јазиците. Ваков е обичајот. А тоа со закосувањето, самиот нов начин на работа наложи незакосени букви, ама сега најдов мое решение, и закосени се. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:40, 12 септември 2025 (CEST) == [[Предлошка:Главни градови во Океанија по регион]] и [[Предлошка:Океанија по тема]] == Здраво. [[Источен Тимор]] се наоѓа целосно во Азија и не е дел од Океанија или Меланезија. Видете ги статиите [[Океанија]], [[Југоисточна Азија]] и [[Меланезија]]. Со почит, [[Специјална:Придонеси/&#126;2025-61428-1|&#126;2025-61428-1]] ([[Разговор со корисник:&#126;2025-61428-1|разговор]]) 10:43, 15 септември 2025 (CEST) == Dungeon crawl == Здраво, Бојан. Статијата ,,Dungeon crawl" ја преведов како ,,[[Истражување на зандани]]". Твое мислење за преводот? Дали мислиш дека треба да биде ,,Истражување зандани" или со ,,на"? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:16, 20 септември 2025 (CEST) :Мене „на зандани“ ми делува поприродно. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:23, 21 септември 2025 (CEST) ::Се согласувам. 👍 --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 11:57, 21 септември 2025 (CEST) == Молба за рецензија на нацрт-статија == Здраво, Нов сум на Wikipedia и се обидувам да ги следам правилата. Создадов нацрт-статија за онлајн медиумот denar.mk. Бидејќи сум директно поврзан со онлајн медиумот, го пријавив мојот конфликт на интереси на мојата корисничка страница. Се потрудив нацртот да биде неутрален и енциклопедиски, и секој факт е поткрепен со независни и веродостојни извори, како што се бара. Нацртот се наоѓа тука: [[Нацрт:Denar.mk]] Дали би можеле да го погледнете и да ми дадете мислење, пред сè, дали темата ги исполнува критериумите за значајност и дали статијата е соодветно напишана? Ви благодарам однапред за помошта и одвоеното време. Поздрав, B.stojkoski [[User:B.stojkoski|B.stojkoski]] <small>([[User talk:B.stojkoski|разговор]])</small> 20:15, 21 септември 2025 (CEST) == Арамејски јазик == Здраво, Бојан. Само да споделам дека кај предлошката „Langx“ за арамејски јазик дава на англиски Aramaic, наместо „арамејски“. За пример можеш да видиш кај „[[Ханан]]“. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:54, 12 октомври 2025 (CEST) :{{готово}} Средено. Благодарам на укажувањето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:51, 12 октомври 2025 (CEST) == Статистика од 1873 година == Здраво, поставив едно прашање [https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0:Bjankuloski06 овде]. Поздрав, [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 11:05, 12 октомври 2025 (CEST) :Благодарам. Ќе одговорам таму. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:24, 12 октомври 2025 (CEST) == Правопис за цртичка == Здраво, Бојан. Гледам дека си ставил цртичка кај самата страница за „[[Светец-заштитник|светец заштитник]]“. Јас мислам дека треба без цртичка согласно правило бр. 127, стр. 65 во Правописот од 2017 г. Истото би важело и за „[[Деца-бегалци]]“ без цртичка. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:54, 31 октомври 2025 (CET) :@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Фала на укажаното. Постепено ги исправам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:00, 31 октомври 2025 (CET) == Question about English Wikipedia page for Macedonian artist Mentor Zenula == Hello, @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] I hope you’re doing well. I’ve recently created a draft article about the artist Mentor Zenula, also known as Xsoundbeatz. He is a Macedonian musician and producer with verified media coverage and collaborations in the Balkan music scene. I wanted to kindly ask if you could please review my draft when you have a moment. The artist already has a Wikipedia page in Macedonian, and since he’s active internationally, I believe it would be appropriate for him to also have an English Wikipedia page for global readers. Thank you very much for your time and for helping maintain the quality of Wikipedia! [https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Xsoundbeatz] Best regards, [Nurhanademi] [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 16:52, 2 ноември 2025 (CET) :Hello, Nurhan. The problem is that the article has already been written in 2021 on the English Wikipedia, and deleted. The person who removed it there is a very long-standing administrator who knows the rules well. It was also [[:en:Draft:Xsoundbeatz|declined]] a couple of days ago by another admin. On that wiki they have different [[:en:Wikipedia:Credible claim of significance|rules of notability]] than what we have on our wiki here. For us, as a small country, any Macedonian artist that has an IMDb record of his/her discography is enough (or any artist from any country, for that matter). They are more strict, and there is nothing I can do to change that. My experience, and the fact that I am an administrator here, will not make any difference to them. I created the article on Xsoundbeatz on mk.wiki last year, and, as you can see, it's fine. But I can't impose our standards on their Wikipedia. That's the unfortunate reality. Regards. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:34, 2 ноември 2025 (CET) ::Hi @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Thankyou for your message 🙏 [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 21:41, 2 ноември 2025 (CET) == Talk page lock == Hello! I am a fellow colleague from the sh.wikipedia and as you might have seen, my talk page has been vandalised by our dear Ljubče, whom you probably know as one of Wikipedia's most persistent vandals. And while I do not contribute here, I would kindly ask you to lock both my user page and my talk page indefinitely, so as to stop Ljubče from vandalising it any further. If you have any additional questions, please ping me and I will reply here. Also, sorry for writing in English, I can read Macedonian, but I cannot speak it! :D [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 16:59, 10 ноември 2025 (CET) :@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]: If you're online, could you, perhaps, help with this? I cannot write on your talk page so I am pinging you here. [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:06, 10 ноември 2025 (CET) ::@[[Корисник:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) :::Thank youuu! :))) [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) == Принц или кнез, монархот на Монако? == Бојан, кога од принц го направивме кнез монархот на Монако? Србите и Русите го нарекуваат кнез, инаку по сите други човекот е принц или монарх, па така и кај нас, затоа што има многу титули: тој е и маркиз, и војвода, и барон, и сир. Ова не беше грешка, па да го смениш без дискусија. Измените треба да се вратат назад. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:17, 17 ноември 2025 (CET) :Во англискиот (и некои други јазици) се користи еден ист поим за кнез и за принц, што се две различни работи. Кај нас принц е исклучиво син на монарх, а кнез е владетелска титула на вид монарх. Сите кнезови од нашите простори на англиски и тие други јазици се нарекуваат принцови. Некои примери: [[:en:Grand Principality of Moscow|Grand Principality of Moscow]] = Големо Московско Кнежевство, [[:en:Principality of Bulgaria|Principality of Bulgaria]] = Кнежевство Бугарија. Монако и Лихтенштајн се современи примери за кнежевства. Германскиот не ја прави збрката што ја прави англискиот, па така државата се нарекува ''Fürstentum Liechtenstein'' (на германски Fürst = кнез, a Prinz = принц), наспроти англиското име ''Principality of Liechtenstein''. Нашите по медиуми кога пишувале принц на или од Монако тоа го правеле од чиста немарност или незнаење. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:24, 17 ноември 2025 (CET) ::Принц како збор е сосема соодветно за овој владетел од Монако, дека е монархија државата негова, и тој е монарх, а за кнез речникот вели дека е феудална наследна титула, не постојат феуди денес, историски термин е тоа. Другите значења за кнез според речникот се: член на царско семејство, а овој не е тоа, и титула добиена според заслуги, ни тоа не е, наследна титула има човекот, не му е според посебни заслуги. Не знам каде на друго место да провериме? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:51, 17 ноември 2025 (CET) :::Сега проверив на француски, затоа што на Монако службен јазик е францускиот, принц се нарекува титулата на владетелот. Значи, тие самите си го нарекуваат принц владетелот свој. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:57, 17 ноември 2025 (CET) :::Тоа е на француски — еден од јазиците што не прави разлика (романските јазици плус англискиот по норманското освојување). Таа смисла на prince исто така е феудална титула која останала обичајно до денес. Во средновековието на тие јазици исто се нарекува principalities или слично исто како денешните. Истото е. Едноставно некои јазици прават разлика, а некои не. Кај нас разликата отсекогаш постоела. А кнез може и да биде монархиска титула во уставна монархија, ако монархијата е кнежевство. Лихтенштајн е уставна монархија. Кое и да е денешното устројство на државата, тој пак ќе биде кнез, оти од дамнешни времиња влече титулата. Ете, тие јазици нашите кнежевства и германските си ги нарекуваат principalities, а ние и Германците си ги нарекуваме по наше. Тоа не значи дека тие треба сега да почнат да користат словенски или германски термин за нив. Кога сме кај извори, еве ти [http://drmj.eu/search/%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE извор од речник]. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:02, 17 ноември 2025 (CET) Кнежество, во ред, ама за титулата и на француски и на германски е принц, иако е кнежество, сепак не е кнез. Може да дискутираме дека не постои во нивниот јазик збор за кнез, ама постои за кнежество (?) но еве и на некои словенски јазици титулата му е принц. Исто така, Грејс Кели со бракот станала принцеза. Не знам зошто ние треба да ја менуваме титулата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) == Самороден / природен ?== Исто така сметам дека не смее да се отстранува зборот природен и да се менува со самороден. Не познавам еден единствен човек што го користи тој збор за природните метали, на пример, и да ги нарекува самородени метали. Како енциклопедија не треба да бришеме зборови кои се во употреба и да ги менуваме со нови зборови туку така. Оваа измена воопшто не е на место. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) :Самороден метал е единствениот што го знам за оваа работа, и како таков сум го учел. Покрај тоа, не станува збор за начинот на кој е добиен металот (дали е по природен или вештачки пат), сите метали се извадени од природата. Туку дека е сам по себе чест, а не дел од мешавини кои треба да се рафинираат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:14, 17 ноември 2025 (CET) ::Ете има дополнително значење, и според тоа не е замена за зборот „природен“ туку има дополнително значење на „чист“. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:15, 17 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Предлошка == Можеш ли да направиш измени на предлошка Soccerway, бидејки сега не работи? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:40, 27 ноември 2025 (CET) :Сега треба да е средено. Види дали сè е во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:40, 28 ноември 2025 (CET) ::Уште не е средено, еве [[Василије Костов]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 08:12, 28 ноември 2025 (CET) :::А како е сега? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:28, 28 ноември 2025 (CET) :::: Сега е подобро, треба да упатува на страницата од Костов на soccerway. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:09, 28 ноември 2025 (CET) :::::Ако упатувањето работи во некои статии, а не во други, тогаш проблемот не е со самата предлошка, туку со тоа како е напишана во дадената статија (дали е исправен начинот). Тоа треба да се проверува од случај до случај (водејќи се според тоа како е на англиската вики). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:11, 28 ноември 2025 (CET) :::::: Здраво - во статијата Узем се дадени имињата на делови од ова село. Меѓутоа, кога погледнав во „Mapa cz“ најдов сосема различни имиња на тие делови. - Ве молам, што е точно? Ви благодарам за вашиот одговор. Со почит. [[User:JaKoRa|JaKoRa]] <small>([[User talk:JaKoRa|разговор]])</small> 13:07, 28 ноември 2025 (CET) :::::::Здраво. Колку што можам да видам, во статијата се спомнати само де маала — Витановци и Манѓелици На картата го нема Манѓелици бидејќи е премногу централно. Сите други имиња што се спомнати во статијата се месности, кои во многу случаи се микротопоними кои не мора да имаат куќи и не се сметаат за делови од селото во таа смисла. На [https://www.openstreetmap.org/?mlat=42.221017&mlon=22.427716&zoom=11#map=15/42.22356/22.43597 оваа карта] треба да се прикажани маалата, иако и таму не сум сигурен дали се сите точни. Затоа, ќе биде потребно да се додадат маалата од посочената карта во статијата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 18:37, 28 ноември 2025 (CET) == Прашање кое бара дискретност == Добар ден. Дали постои начин да се контактира со вас преку е-маил. Имам прашање кое бара дискретност и не би сакал да го елаборирам тука. Благодарам. [[User:Poliscimk|Poliscimk]] <small>([[User talk:Poliscimk|разговор]])</small> 21:41, 20 декември 2025 (CET) :Да, има. Пишете [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%9F%D0%B8%D1%88%D0%B8_%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82/Bjankuloski06 на овој бразец]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:06, 20 декември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Мета-дијалектика == Почитуван Бојан, Среќен Бадникот! Ако не Ти е проблем провери ја страницата (и одобри) за [[Мета-дијалектика]]. Поздрав, И.Ј. [[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 18:34, 6 јануари 2026 (CET) :Здраво, Игор. Одобрено. Се извинувам на задоцнувањето. Бев во Кина и таму не ми се отвораше Википедија. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:50, 8 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан! Среќна Нова 2026. Година![[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 02:51, 15 јануари 2026 (CET) :::::Почитуван Бојан, се извинувам за Твоето време. Но, морам да Ти обрнам внимание дека Вашиот нов корисник ја избојадиса оваа страница ([[Мета-дијалектика]] ), и уште повеке проверената страница за [[Дијалектика]] со низа жолти шаблони. Ова лично не ми прави проблем, но сепак ми се чини дека се работи за некој субјективен чин. Се надевам дека сум во грешка. Со особена почит, [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 02:13, 24 јануари 2026 (CET) :Здраво. Еден од администраторите ќе ја провери статијата и ќе се погрижи да биде по стандард. Ако има проблем и понатаму, уредникот ќе биде повикан да направи поправки. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:44, 24 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:47, 24 јануари 2026 (CET) :Еве ја дополнив со секундарната референца од весникот Нова Македонија, денешен број. Се надевам дека сега задоволува критеријумите за „Викификација". Види :[https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/megju-se-i-nishto-filozofska-teorija-shto-go-objasnuva-postoenjeto/].[[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:24, 26 јануари 2026 (CET) ::::Мета-дијалектика постои. Види просто пребарување на bing [https://www.bing.com/search?q=meta+-+dialectical+method&qs=SC&pq=meta-+dialectic&sk=SC1&sc=11-15&cvid=BB16E35668AF4272BFB61E0ABA86DF2C&FORM=QBRE&sp=2&ghc=1&lq=0].[[Специјална:Придонеси/&#126;2026-92605-4|&#126;2026-92605-4]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-92605-4|разговор]]) 23:30, 10 февруари 2026 (CET) :::::Тие толку разбираат, никогаш не училе за "Дијалектика", а камоли за "Мета-дијалектика". За жал.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:29, 11 февруари 2026 (CET) :: Што се однесува до пребарувањето на Google го најдов терминот, повезан и со авторот на Мета-дијалектика - Google Search: [https://www.google.com/search?q=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0&sca_esv=9a26454b369da4f9&ei=qvsfapW7Ltnlxc8P-Ku9gAw&biw=1167&bih=550&ved=0ahUKEwiVuImv6OqUAxXZcvEDHfhVD8AQ4dUDCBA&uact=5&oq=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0&gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiH9Cc0LXRgtCwLdC00LjRmNCw0LvQtdC60YLQuNC60LAyBhAAGB4YCjIFEAAY7wUyCBAAGIAEGKIEMgUQABjvBTIFEAAY7wUyBRAAGO8FSIVcUIMRWOZXcAJ4AJABA5gBbKABpBWqAQQyNi41uAEDyAEA-AEBmAIToALpDKgCBsICBxAAGB4YsAPCAggQABjvBRiwA8ICCxAAGIAEGKIEGLADwgIEEAAYHsICFxAAGIAEGIoFGJECGOcGGOoCGLQC2AEBwgIFEAAYgATCAgUQLhiABMICBxAAGIAEGBPCAgkQABiABBgTGArCAgYQABgeGBPCAggQABgeGBMYCsICBhAAGB4YDZgDA_EFjr1DthkfSZuIBgGQBgW6BgQIARgHkgcEMTMuNqAHjcMBsgcEMTEuNrgH4QzCBwgwLjEuMTcuMcgHXYAIAQ&sclient=gws-wiz-serp]. == Злоупотреба на администраторските овластувања == Еден или повеќе администратори на оваа Вики блокираа страница за разговор за стр. „Мета-дијалектика" со цел брзо да биде избришана. Овој термин[[Мета-дијалектика]] е широко применуван во поновата филозофија! Нема никакви основи за бришење, а особено не за брзо бришење, ова е очигледно. Потпаѓа под филозофска терминологија.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:22, 11 февруари 2026 (CET) :Здраво. Не станува збор за злоупотреба, туку за нечија одлука. Го повикувам колегата @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] да образложи. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:04, 11 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Многу е едноставно, статијата не личеше на ништо со извори од само еден автор. Ако е така како што се кажува дека е широко применуван термин, зашто не постои објаснувања/извори при простор пребарување на Гугл. Исто така, оваа страница не е избришана само од мене, туку од многу други Википедии. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:02, 11 февруари 2026 (CET) :::Како и да е истата статија помина на Бугарската Вики, а слично и на Белоруската Википедија! Голем поздрав![[User:Инает|Инает]] <small>([[User talk:Инает|разговор]])</small> 02:17, 20 февруари 2026 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2025_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2026]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Look forwards to collaborating in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 08:42, 14 февруари 2026 (CET) </div> (Оваа порака беше испратена на [[:Корисник:Bjankuloski06]], а тука се јавува заради пренасочување.) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2025&oldid=30070084 --> == Корејска транскрипција == Здраво, Бојан. Сакам да те прашам како ќе се транскрибира Lee Jun-young на македонски, поточно „Young“? Според [[Македонска транскрипција на корејскиот јазик|македонската транскрипција]], нема МФА за „ou“. Дали ќе биде Јанг или Јонг? Се колебам за Ли Џун Јонг. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:02, 21 февруари 2026 (CET) :Ќе биде Јонг, и го имаме во графата за ''yeo''. Не е секогаш лесно да се одреди од прв поглед, бидејќи наместа англиската транскрипција отстапува од официјалната преработена романизација, и од тоа што би се очекувало според МФА. Слогот 영 е сочинет од составниците ㅇ + ㅕ + ㅇ. Првата е нема, втората е самогласката ''јо'', третата е согласката ''нг''. ㅕ се предава со „јо“ на македонски, бидејќи о е најблизок македонски глас за ʌ по МФА. Во корејскиот најпаметно е да се гледа од изворното писмо, и потоа да се консултира нашата транскрипција. Јас би ја задржал употребата на тирето и малата буква, па така би било „Ли Џун-јонг“, бидејќи ''Џун-јонг'' е едно презиме, а не две презимиња, или средно име и презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:38, 21 февруари 2026 (CET) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:13, 22 февруари 2026 (CET) == Translation request == Hello, Bjankuloski06. Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 08:02, 11 март 2026 (CET) :Hello, Bjankuloski06. :I withdraw the request, because the article has been created. :Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 23:33, 13 март 2026 (CET) == Предлог == Здраво, Бојан. Сакам да предложам нешто за кога отвораме нова тема или едноставно дебатираме на страниците за разговор. Наместо автоматски да се додава само нашето име и врската до разговорната страница, дали може пред името автоматски да се додаваат и две цртички „--“? Ова би дало подобар стилистички изглед и појасно би го одвоило потписот од самиот текст. Пример како би изгледало тоа автоматски: --Andrew012p (разговор) 19:41, 29 март 2026 (CEST). Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:44, 29 март 2026 (CEST) :И јас сум се прашувал уште одамна, ама, за жал, тоа е длабоко кодирано во википедискиот систем, и со тоа, неменливо. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:22, 30 март 2026 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги провериш овие предлошки за аниме и манга што се користат во статијата „[[Beck (манга)|Beck]]“? Во визуелниот уредник кога ќе стиснам „Уреди“ на предлошката, заглавува на „Вчитувам“ и не се отвораат полињата. Само работат кога уредувам во изворен код. Не сум ги менувал предлошките одамна, претпоставувам е некој поширок проблем со Википедија или со нивните TemplateData? Ќе може ли да се реши? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 13:48, 10 април 2026 (CEST) :Таа предлошка не може да се уредува нагледно бидејќи впрочем е потпредлошка (во кодот ќе забележиш „Infobox animanga/Header“. Иста е и на англиската. Очигледно таквиот уредник е предвиден само за предлошки (ни јас не сум знаел). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:50, 10 април 2026 (CEST) == Општини во Бугарија == Здраво Бојан, имам намера да создадам страници за општините во Бугарија. Го уредив постоечкиот запис за [[Бургас (општина)|Општина Бургас]] и создадов нов за [[Општина Ајтос]]. Би можел ли да погледнеш дали се во ред текстот и инфокутијата, бидејќи планирам да ги користам како шаблон за сите останати? Благодарам! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 15:19, 16 април 2026 (CEST) :Здраво Пламен. Во смисла на форматирање, мене ми изгледа добра. Би препорачал селата да имаат врски (макар и црвени), како поттик за други уредници. Исто така, секоја општина би требало да има предлошка (шаблон) долу со селата кои се во неа. Ако решиш да правиш предлошки, послужи се со примерот на [[Предлошка:Општина Кочериново]]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:57, 16 април 2026 (CEST) ::Благодарам, поздрав! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 08:53, 17 април 2026 (CEST) :::Здраво Бојан, сите статии што ги создавам во моментов ги правам според еден шаблон. Не случајно, пред да започнам, ти покажав една статија и благодарен сум ти за насоките што ми ги даде. Корисникот Gurther прави искрено чудни (нелогични) редакции. На пример, погледни ја статијата за селото [[Граматиково]]. Зошто овој корисник ги отстранува параметрите | native_name = Граматиково и | native_name_lang = bg од шаблонот? Зошто го брише делот ({{Langx|bg|Граматиково}}), кога тоа е според сите енциклопедиски стандарди? Исто така, зошто го коригира делот „дел од општината [[Мало Трново (општина)|Мало Трново]]“ во „дел од [[општина Мало Трново]]“? :::Не гледам дека прекршувам некакви стандарди, но досадно е некој постојано да оди по вашите стапки и да ги преправа статиите спо вакви потези. Истиот корисник ме обвинува за „контрапродуктивност“ и, цитирам повторно, вели дека „Вашите последни уредувања наликуваат на вандализам“, со што никако не можам да се согласам. Сепак, јас совесно придонесувам за македонската Википедија и не прифаќам такви обвинувања. Те молам за поддршка. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 12:55, 20 април 2026 (CEST) ::::Го повикувам @[[Корисник:Gurther|Gurther]] да се изјасни по ова. Не гледам никаков проблем со сето тоа што погоре ми го пренесе Пламен. Наша енциклопедиска практика е да стојат називите на други јазици, дури и кога се идентични на нашиот. Исто така, граматичкиот состав „е дел од општината Мало Трново“ е исправен и непробмелатичен (да, можна е нечленувана варијанта „е дел од Општина Мало Трново“, но тогаш ќе мора биде со големо О). Според пренесеното од Пламен, јас не гледам контрапродуктивност или вандализам. Gurther, имаш ли нешто да додадеш или образложиш? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:03, 20 април 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] и [[Корисник:Пакко|Пакко]], нема смисла да стои втор јазик ако е ист со првиот јазик. Како пример во Англиската Википедија, не содржи германско име за [[en:Berlin|Берлин]], [[en:Brandenburg|Бранденбург]] или нема француско за [[en:Paris|Paris]]. Урединкот Пакко се обидол да го додаде псевдоисторискиот назив „''Преображенско''“ за Илинден, поради тоа го обележав како вандализам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:32, 20 април 2026 (CEST) ::::::Практиката за идентичните имиња е таква, и Пламен има право да ја користи. Ако сметаш дека ова треба да се смени, треба да отвориме јавна дискусија каде ќе се изјаснуваат разни членови на заедницата, па дури тогаш да утврдиме дали оттогаш ќе биде правилно или не. ::::::@[[Корисник:Пакко|Пакко]] Во врска со името на востанието, кај нас (на нашето вики и во македонскиот јазик воопшто, секогаш и без исклучок се користи само називот Илинденско востание, без „прежбраженско“. Тоа е врежано во камен и нема отстапки. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:37, 20 април 2026 (CEST) :::::::Мене сеедно ми е. Претходно сум остранил бугарски називи бидејќи биле исти за други села и градови во Бугарија. Немав пожалби или проблеми со Пакко за називите претходно, не знам што е разликата овој пат. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 20 април 2026 (CEST) ::::::::Gurther, твојата изјава дека си немал поплаки или проблеми претходно е дрска лага. Во јули 2023 година беше блокиран на еден месец од администраторот Kiril Simeonovski токму поради "масовен систематски вандализам" и систематско бришење на придавката "бугарски" од статиите. Целата дискусија и одлуката за твојот блок може да се видат тука: [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski/Архива 27#Моля за помощ]]. ::::::::Очигледно е дека не си ја научил лекцијата и се обидуваш да ја измамиш заедницата и администраторот Б. Јанкулоски со невистини. Со твоето признание дека и сега отстрануваш податоци само затоа што ти изгледале "исти", потврдуваш дека продолжуваш со старите навики за деструктивно уредување. Изразот "мене сеедно ми е" не поминува во проект како Википедија, каде што постојат јасни стандарди. Очекувам администраторите да го земат предвид ова твое рецидивистичко однесување и обидот за измама во оваа дискусија. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 14:45, 20 април 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Пакко|Пакко]], Википедија не е место за бесмислени обвини. Мислев за поплаки поврзани со твоите новосоздадени страници за општини во Бугарија. Вашиот однос спрема мена не е прифатлив. Истакнав дека „сеедно ми е“ бидејќи нејќев да отворам дискусија во селската чешма за нешто толку непотребно и бесмислено. Вие сте урединкот кој се обидува да вметне „додатоци“ како „прежбраженско“ кои се целосно неприфатливи и псевдоисторија. Ако сакаш да употребиш langx тогаш можеш слободно, но ако продолжете со вакви лични навредни тогаш ќе треба да превземам мерки. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 16:10, 20 април 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]], сакам само да истакнам дека цитирањето на јавни архиви за претходните „рецидиви“ на корисникот Gurther и моето инсистирање на почитување на стандардите на Википедија не претставуваат „лична навреда“, туку транспарентност. Не прифаќам закани за „мерки“ само затоа што на некој не му се допаѓаат фактите. Со ова ја завршувам мојата дискусија и оставам администраторот да пресуди врз основа на виденото. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 16:29, 20 април 2026 (CEST) == Преместување страници == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги преместиш овие предлошки од „Оригинален текст“ во „Изворен текст“? Пробав за [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] ама ми покажа „бидејќи насловот „Предлошка:Изворен текст/styles.css“ е забранет за создавање. Се совпаѓа со следнава ставка на списокот на недозволени наслови: (?!(User|Wikipedia)( talk)?:|Talk:)\P{L}*[^\p{Latin}\P{L}].*\p{Latin}.* <moveonly> # Latin + non-Latin“. Ова се сите предлошки за преместување: [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] и [[Предлошка:Оригинален текст/doc]]. Благодарам! Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:38, 18 април 2026 (CEST) :Направено. Се надевам сега ќе биде во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:09, 19 април 2026 (CEST) ::Благодарам! Сега убаво работи [[Предлошка:Изворен текст|предлошката]] и може да се користи од сите уредници! Пример како изгледа: „[[Бекрумс]]“, „[[Хирохито]]“, „[[Стимпанк]]“, „[[Фенерџија]]“ итн. Прилагодена е според руската предлошка. Единствено нешто што може да се промени (но не е голем проблем) е променливата „Извор“ кај „[[Предлошка:Крај на цитат]]“ ([[Предлошка:Крај на цитат/styles.css]]). Во статии многу е блиску до сивиот дел на „Изворен текст“ и препорачливо е малку да се спушти подолу. Како пример, можеш да видиш кај „[[Хирохито]]“. Пробав да поправам, најверојатно доаѓа од негативната маргина кај CSS-то на „Изворен текст“. Слободно поправи ако знаеш како. :) Исто така, копчето [прикажи] може да се стави (но и не мора) веднаш до изворниот јазик (на пример (англ.) ), но имав потешкотии со тоа. Поздрав! --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:36, 19 април 2026 (CEST) :::Одлична работа. Копчето прикажи малку е над текстот, ама претпоставувам така е направено. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:55, 19 април 2026 (CEST) ::::Копчето во суштина треба да биде внатре во делот ,,Изворен текст" веднаш до (англ.) ама ми бегаше најдесно и морав да го ставам горе. И вака не е лошо, ќе пробам некогаш да го решам и тоа. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 17:21, 19 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Животописни податоци? == Јас Бојан ќе те замолам ако си го правел ова преименување во инфокутиите, да го вратиш или ако знаеш како се менува кажи ми да менувам јас. Не може да стои животописни податоци. Само што забележав дека некој го сменил од биографски податоци. Таков израз „животописни податоци“ не се користи. Имаше голема реакција и за „животопис“ наместо „биографија“, и беше консензусот да се употребуваат двата изрази, кој како сака, но да не се менува со алатката за да го немаме зборот биографија кој е македонски, дури и повеќе од хрватскиот израз животопис, само затоа што некому му се допаднало повеќе така. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:02, 30 април 2026 (CEST) :Не сум ги менувал јас, ама сега е исправено. Пронајдов само во една инфокутија и заменив. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:07, 30 април 2026 (CEST) ::Фала и извини штом не си бил ти, а тебе ти пишав. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:15, 30 април 2026 (CEST) == Своеволијата на Gurther == Бојан, те молам повторно за помош. Корисникот Gurther повторно ги отстранува моите уредувања без никаква причина. Овој пат тоа се случува во статијата за [[Карлос Насар]]. Овој провокатор ја трга Категоријата: Луѓе од Червен Брјаг, а ја ставил Категоријата: Француски спортисти. Карлос Насар НЕ Е француски спортист. Карлос Насар нема француско државјанство. Роден е во Париз и таму поминал само 7 месеци како бебе. Со оглед на овие факти, не разбирам зошто корисникот ги поништува моите уредувања без никаква аргументација во резимеата. Не сакам да водам уреднички војни. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 19:13, 30 април 2026 (CEST) :Сменив, па видиме дали пак ќе биде изменето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:56, 30 април 2026 (CEST) ::Бојан, ти благодарам за брзата реакција и за тоа што го потврди фактот дека Карлос Насар не е француски спортист. Јас ги доуредив останатите делови што корисникот Gurther ги беше избришал – ја вратив категоријата за Червен Брјаг и го тргнав името на француски, бидејќи нема смисла да стои ако тој нема француско државјанство. Се надевам дека статијата сега ќе остане во оваа фактички точна форма. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 09:10, 1 мај 2026 (CEST) :[[Корисник:Пакко|Пакко]], не сфаќам што е поентата со категоријата „луѓе од Червен Брјаг“ кога личноста не е од Червен Брјаг, туку од Париз. Наместо да отвориме правилна дискусија кон темата вие се жалите кон администратори дека ти ги отстранувам придонесите „без никаква причина“. Згрешив со категоријата дека бил француски спортист бидејќи не сум целосно образовен за темата/личноста. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 10:44, 1 мај 2026 (CEST) == Модул:Infobox == Здраво, Бојан. Забележав проблем со инфокутиите на некои статии, на пример кај „[[Големо Кнежевство Литванија]]“, каде што текстот останува во еден ред и инфокутијата се шири хоризонтално. Мислам дека проблемот е во [[MediaWiki:Common.css]], бидејќи .nowrap не се override-ира внатре во .infobox. Дали би можел/а на крајот од МедијаВики:Common.css да го додадеш следниов CSS? /* Fix wide infoboxes with nowrap content */ .infobox td, .infobox th { white-space: normal !important; overflow-wrap: anywhere; word-break: break-word; } .infobox .nowrap { white-space: normal !important; } Ова треба да спречи инфокутиите да се растегнуваат поради долг текст или nowrap содржина. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:26, 8 мај 2026 (CEST) :[https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Common.css&oldid=5552167 Го ставив кодот], ама немаше ефект. Го повратив уредувањето на самиот модул Infobox и тоа ја оправи работата. Макар што, тоа мое уредување е неопходно за работа на предлошките од понов тип, па ќе испробувам да видам како да го вметнам новиот код без да ги прави овие проблеми. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:33, 8 мај 2026 (CEST) ::Дали направи ?action=purge на страницата. Или пробај да ја копираш целосно MediaWiki:Common.css од англиската верзија. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:58, 8 мај 2026 (CEST) :::Да, ги пробав сите варијанти и не бива. Како што реков, ќе видам дали можам да направам нешто трето за да проработи и сменетиот код. Во спротивно модулот ќе мора да стои по старо. Секогаш вака ни прават од англиската — без најава и без никакви упатства за прилагодување. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:25, 8 мај 2026 (CEST) == Македонски == Hello. I'm looking for Macedonian translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] <small>([[User talk:Eurohunter|разговор]])</small> 00:53, 17 мај 2026 (CEST) :Certainly! Just list the items. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:55, 17 мај 2026 (CEST) == Прашање == Почитуван, што е проблем со оваа страница [[Игор Јанев]] ? [[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 01:48, 20 мај 2026 (CEST) :Не знам. Мене ми изгледа во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 03:24, 20 мај 2026 (CEST) == Преместување == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ја преместиш статијата во [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“]]? Мене не ми дозволува бидејќи има латинични букви кај „Mакедонска“. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:24, 21 мај 2026 (CEST) :Преместено на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] (а [[МАХЕ „Еверест ’89“]] како пренасочување). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:47, 21 мај 2026 (CEST) == Терминот мета-дијалектика == Што се однесува до терминот [[Мета-дијалектика]] го најдов и на Wikidata [https://www.wikidata.org/wiki/Q137660270].[[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 12:23, 3 јуни 2026 (CEST) == Предлог: полузаштита == Здраво. Би сакал да ти предложам статијата за Гоце Делчев да биде отклучена во форма на полузаштита, односно достапна за уредување само од проверени корисници. Сакам да ја уредувам, а веќе подолг период е заклучена. Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 13:25, 6 јуни 2026 (CEST) :Најдобро е ова барање да се постави на Селската чешма бидејќи не би сакал сам да одлучувам. Проблемот е тоа што неволјите што ги имавме беа и од корисници со доволно придонеси за да бидат потврдени (иако поредовни на друга Википедија). Треба ова да се разгледа заеднички. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:31, 6 јуни 2026 (CEST) == Лигос == Здраво Бојан, сакам да те прашам зошто ја имаш избришано статијата [[Лигос]]? Барем јас не гледам некоја причина за нејзино брзо бришење. Поздрав — [[User:SpectralWiz|SpectralWiz]] <small>([[User talk:SpectralWiz|разговор]])</small> 16:06, 7 јуни 2026 (CEST) :Ја вратив. Ммора да било некаква грешка. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:23, 7 јуни 2026 (CEST) == Гласање за избрана статија == Добар ден, доколку можете ве молам гласајте во [[Википедија:Кандидати за избрана статија/Александар Мартулков|мојата номинација на Александар Мартулков за избрана статија]]. Ви благодарам, поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 19:36, 12 јуни 2026 (CEST) :Добар ден [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]], гласањето за Александар Мартулков завршило вчера. Како можам правилно да ја архивирам номинацијата и да ја прикажам на главната страница? Забележав дека има статии за номинации од 2025, 2024, 2023 итн. но нема за 2026? Ви благодарам, поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 14:31, 20 јуни 2026 (CEST) == Ажурирање на модул == Здраво, Бојан. При создавање и прилагодување посложени инфокутии од англиската Википедија, ми дава предупредувања како: <br> <code>Предупредување од скриптата: Deprecated member <code>loadI18n</code> called. Please use <code>i18n.loadMessages</code> instead.stack traceback:  Модул:Deprecated:20: in function 'warn'  Модул:Deprecated:38: in function <Модул:Deprecated:36>  Модул:Wikidata:89: in function 'chunk'  mw.lua:602: in function <mw.lua:542>  [C]: ?  [C]: in function 'getExpandedArgument'  mw.lua:232: in function <mw.lua:229>  Модул:Infobox:338: in function 'preprocessSingleArg'  Модул:Infobox:418: in function 'chunk'  mw.lua:678: in function <mw.lua:652>  [C]: ?</code> <br>Ова се случува на пример кога ја прилагодувам [https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Infobox_lighthouse Template:Infobox lighthouse]. Претпоставувам треба да се ажурира [[Модул:WikidataIB]] бидејќи моментално е застарен. Не е нешто сериозно и итно, ама сепак сакав само да укажам на ова. Што мислиш ти? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:54, 23 јуни 2026 (CEST) :Го подновив модулот. Види дали тоа ќе направи разлика. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:42, 23 јуни 2026 (CEST) ::Сѐ уште дава предупредување. На пример, кај [[Бостонски светилник]] оди кај „Уреди извор“, и потоа кај „Преглед“ долу (десно од „Објави промени“, таму го дава целото предупредување. Како што гледам, предлошката убава си работи, само што го дава предупредувањето дека нешто е застарено. ::<code>Предупредување од скриптата: Deprecated member loadI18n called. Please use i18n.loadMessages instead.stack traceback:</code> --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 20:08, 24 јуни 2026 (CEST) :::Да, точно е дека дава предупредувања, ама не гледам дека тоа прави проблем. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:58, 25 јуни 2026 (CEST) phgp8veode5enrfiefy5w6w3mkn82uk 0 8300 5582064 5492100 2026-06-24T21:18:53Z Dandarmkd 31127 5582064 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Димитар Кондовски | портрет = Димитар Кондовски.jpg | px = | опис = | роден-дата = {{роден на|30|септември|1927}} | роден-место = {{роден во|Прилеп}}, [[Кралство СХС]] | починал-дата = {{починал на|10|август|1993}} | починал-место = {{починал во|Скопје}}, [[Македонија]] | националност = [[Македонија|Македонец]] | народност = [[Македонци|Македонец]] | познат = | занимање = [[сликар]], [[универзитет]]ски [[професор]] | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = [[Марија Кондовска]] }} [[Податотека:Dimitar Kondovski na Mostot na umetnosta (1).JPG|мини|Споменик на Димитар Кондовски на [[Мост на уметноста|Мостот на уметноста]]]] '''Димитар Кондовски''' ([[Прилеп]], [[30 септември]] [[1927]] - [[Скопје]], [[10 август]] [[1993]]) — [[Македонија|македонски]] [[сликар]], сценограф, дизајнер, дописен член на [[МАНУ]], [[професор]] на Факултетот за ликовни уметности во Скопје. Има особено значење за развитокот на македонското современо сликарство во шеесеттите години. Завршил Академија за ликовни уметности во [[Белград]]. Бил член на групите „Денес“ и „Мугри“. Се занимавал со сликарство, илустрација, сценографија, графика, пишувал критика. Професор бил на Педагошката академија во [[Скопје]]. Самостојно изложувал (од 1957&nbsp;г.) во [[Скопје]], [[Загреб]], [[Рим]], [[Тетово]], [[Прибој на Лим]], [[Њујорк (град)|Њујорк]] итн. Изложувал на многу групни изложби во земјата и во странство меѓу кои во: [[Белград]], [[Александрија]], [[Сан Марино]], [[Саун Пауло]], [[Рим]], [[Шел]], [[Париз]], [[Кан]], [[Сир-Мер]] и итн. Димитар Кондовски најдоследно го остварил во своите дела стремежот кон синтезата на внимателно одбрани секвенци од духовно-естетскиот и пластичен репертоар на средновековната уметност и оние облици на нонфигуративна и асоцијативна уметност, што на тоа традиционалистичко ткиво можеа да му овозможат современа ликовна кохезија. За Кондонски ова сликарство: изведено како сложени асамблажи композитни, деликатни колористични и формални структури е сублимен степен на долготрајна денатурализација на разновидни визуелни податоци и естетско „филтрирање“ на ликовниот јазик, со цел уметничкото дело да стане автономен естетски феномен. Тоа се состави што потсетуваат на култни, сакрални објекти: низ нив постојано се провлекува едно современо чувство на уметникот, неговата внатрешна потреба, духовниот ритуал и естетиката на овие дела да се вклопи во актуелното ликовно движење, во медитативно и скептично сфаќање на светот. Автор е на монументален сликарски објект во Железарницата во Скопје 1967&nbsp;г. Награден е на 8 [[Средоземно биенале]] 1963&nbsp;г., 3 Триенале во [[Белград]], со Октомвриска награда за сликарство во 1964&nbsp;г. и др. ==Уметнички дела== <gallery mode="packed" heights="160"> Податотека:Одисеја - Димитар Кондоски.jpg|Колаж од корицата и илустрациите на Димитар Кондоски на Одисеја од Хомер, 1963 Податотека:„Писма“ - Кондовски.jpg|„Писма“ - 1968 Податотека:Полиптих 4 - Димитар Кондовски.jpg|„Полиптих 3“ - 1969 - [[темпера]] и злато на панел Податотека:Димитар Кондовски - Сокол пие вода на изворот.jpg|„Сокол пие вода на изворот“ - 1987 (по повод 100 годишнина од раѓањето на Вук Караџиќ) </gallery> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кондовски, Димитар}} [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] [[Категорија:Македонски сликари]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски сценографи]] [[Категорија:Југословенски сликари]] [[Категорија:Југословенски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски сценографи]] [[Категорија:Сликари од 20 век]] [[Категорија:Апстрактни сликари]] [[Категорија:Добитници на награди за уметност]] [[Категорија:Професори на Факултетот за ликовни уметности - Скопје]] 30sbp3cdobky9thhv5txhd38s2udby9 0 9058 5582120 5549112 2026-06-24T23:45:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582120 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Ѕвегор | слика = Панорама на Ѕвегор со селските гробишта.jpg | големина на слика = 300п | опис = Панорама на селото | регион = {{грб|Источен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Делчево}} | област = [[Пијанец]] | население = 685 | година = 2002 | поштенски број = 2320 | повикувачки број = 033 | надморска височина = 680 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=58 | lat_sec=04 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=48 | lon_sec=20 | слава = | мрежно место = | карта = Ѕвегор во Општина Делчево.svg }} '''Ѕвегор''' или '''Звегор''' — село во [[Општина Делчево]], во областа [[Делчевска Котлина|Пијанец]], во околината на градот [[Делчево]]. == Потекло на името == Потеклото на името на селото е од [[старословенски јазик|старословенското]] *''звѧгоръ'', кое произлегува од *''звѧгъ'' во старословенското ''звѧгѫ'' или ''звѧшти'',<ref name="БЕР 620">{{Наведена книга |title= Български етимологичен речник, том 1 (А - З) |last=Георгиев |first=Вл., Ив. Гълъбов, Й. Заимов, Ст. Илчев (съставители) |authorlink= |coauthors= |year=1971 |publisher= Българска академия на науките. Институт за български език. Издателство на Българската академия на науките |location=София |isbn= |pages=620 |url= |accessdate=}}</ref> со значење ''проузведува звук'' или ''крешти'', и додавката ''-ор'' како во ''гов-ор''. Истозначни се [[руски јазик|руските]] зборови ''звягу&#768;&#768;'' и ''звя&#768;гать'', со значење „лае“ или „џавка“; [[украински јазик|украинското]] ''звя&#768;&#768;га'', со значење „шум“; [[белоруски јазик|белоруското]] ''звя&#768;&#768;га'', со значење „побојник“; како и [[литвански јазик|литванските]] зборови ''žve&#768;ngti'' или ''žve&#768;ngiu'', со значење „цивка“, „се кикои“, и ''žva&#768;ngeti'', со значење „ѕвони“, „бучи“. Од исто потекло се и зборовите ''ѕвек'' и ''ѕвон''.<ref name="БЕР 621">{{Наведена книга |title= Български етимологичен речник, том 1 (А - З) |last=Георгиев |first=Вл., Ив. Гълъбов, Й. Заимов, Ст. Илчев (съставители) |authorlink= |coauthors= |year=1971 |publisher= Българска академия на науките. Институт за български език. Издателство на Българската академия на науките |location=София |isbn= |pages=621 |url= |accessdate=}}</ref> == Географија и местоположба == Ѕвегор се наоѓа во источниот дел на територијата на [[Општина Делчево]], на западното подножје на планината [[Влаина]], а неговиот атар се допира со државната граница со [[Бугарија]]. Селото е рамничарско и е сместено на надморска височина од 680 метри. Неговиот атар се простира на површина од 20,3&nbsp;км². Од [[Делчево]] е оддалечено 3,5&nbsp;км.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|pages=133|language=македонски}}</ref> == Историја == Селото се споменува во 1347 година под името „Звегорштица“. Во почетокот на XX век, Ѕвегор било село во Малешевската каза на [[Отоманското Царство]]. Во 1944 година, за ослободување на [[Делчево|Царево Село]], во близина на селото се одржала голема битка, при што учествувале и доброволци од [[Горна Џумаја (општина)|Горноџумајско]].<ref>{{МакЕнц|158|Битката|I}}</ref> Вкупно 2 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == Селото има полјоделско-шумарска функција. Во неговиот атар преовладуваат шумите на површина од 1.036,3&nbsp;ха, додека на обработливо земјиште отпаѓаат 623,4&nbsp;ха, а на пасишта 222,9&nbsp;ха.<ref name="енциклопедија"/> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1158 |1953|1301 |1961|775 |1971|837 |1981|907 |1991|944 |1994|949 |2002|904 |2021|685 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Ѕвегор живееле 355 жители, од кои 335 [[Македонци муслимани]] и 20 [[Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_33.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1900, стр. 228.]</ref> По податоците на [[Димитар Гаџанов]], во 1916 година во селото живееле 616 жители, сите [[Македонци]], од кои 563 муслимани и 53 православни, при што православното население се доселило од планинските села на [[Осогово]] за време на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]].<ref>Гаджанов, Димитър Г. Мюсюлманското население в Новоосвободените земи, во: Научна експедиция в Македония и Поморавието 1916, Военноиздателски комплекс „Св. Георги Победоносец“, Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, София, 1993, стр. 241.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 900 [[Македонци]] и 150 [[Турци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 904 жители, од кои 899 [[Македонци]] и 5 [[Турци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=11 јули 2018}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 685 жители, од кои 604 [[Македонци]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]], 1 [[Македонски Срби|Србин]], 20 останати и 59 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Во табелата во продолжение е прикажано вкупното население и етничка припадност во Ѕвегор:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население во 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). Извор: [http://makstat.stat.gov.mk ДЗС] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200203213035/http://makstat.stat.gov.mk/ |date=2020-02-03 }}.</ref> {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Срби ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948 | — | — | — | — | — | — | — | '''1.158''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 356 | 0 | 937 | 1 | 1 | 6 | — | '''1.301''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 717 | 0 | 50 | 0 | 3 | 5 | — | '''775''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 820 | 0 | 12 | 0 | 1 | 4 | — | '''837''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 899 | 0 | 0 | 0 | 3 | 5 | — | '''907''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 941 | 0 | 0 | 0 | 2 | 1 | — | '''944''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 948 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | — | '''949''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 899 | 0 | 5 | 0 | 0 | 0 | — | '''904''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 604 | 1 | 0 | 0 | 1 | 20 | 59 | '''685''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години.</small> Од селото се иселил значителен број на население, а најголемите драстични демографски разлики се случиле во 1950-тите години, кога најголем дел од муслиманското население го напушта селото и се иселува во [[Турција]]. == Општествени установи == * [[ПУ „Ванчо Прке“ - Ѕвегор|Основно училиште „Ванчо Прке“]] до IX одделение<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.delcevo.gov.mk/delcevo-vodic/obrazovanie/2011-10-19-08-12-56/1376--q-q.html|title=ОУ „Ванчо Прке“ - Делчево|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=14 јули 2018}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, подрачно училиште на [[ОУ „Ванчо Прке“ - Делчево]]. Во селото има продавници и угостителски објекти.<ref name="енциклопедија"/> <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Основното училиште во Ѕвегор (3).jpg|Влезот на училиштето Податотека:Основното училиште во Ѕвегор (2).jpg|Поглед на училишето Податотека:Основното училиште во Ѕвегор (1).jpg|Поглед на дел од училиштето </gallery> == Самоуправа и политика == Селото влегува во составот на [[Општина Делчево]] од 1952 година. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на истоимената општина во склоп на Делчевската околија. === Избирачко место === Во селото постои избирачко место бр. 0587 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mojotizbor.mk/files/izbiracki-mesta/ie3-delcevo.pdf|title=Изборна единица 3 — Општина Делчево|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=11 јули 2018}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 825 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=25&ps=758|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200905142817/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=25&ps=758|archive-date=2020-09-05|dead-url=|accessdate=11 јули 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 809 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Редовни настани == Селото е познато по празнувањето на христијанските празници [[Илинден]] и Василица. === Ѕвегорска Сурова === {{главна|Ѕвегорска Сурова}} Еден од најстарите народни обичаи во [[Пијанец|пијанечкиот]] крај е обичајот со маски, познат под името „[[Ѕвегорска Сурова|Сурова]]“. == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црквата во Ѕвегор.jpg|мини|десно|300п|Црквата „Св. Јован Крстител“]] ;Археолошки наоѓалишта * [[Амам (Ѕвегор)|Амам]] — могила од римско време * [[Големо Градиште (Ѕвегор)|Големо Градиште]] — градиште од доцноантичко време * [[Илина Црква (Ѕвегор)|Илина Црква]] — старохристијанска црква * [[Мао Градиште (Ѕвегор)|Мало Градиште]] — градиште од доцноантичко време * [[Петрова Могила (Ѕвегор)|Петрова Могила]] — населба од римско време ;Манастири * [[Ѕвегорски манастир]] — понов манастир, сместен над селото ;Цркви * [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Ѕвегор|Црква „Св. Јован Крстител“]] — главна селска црква * [[Црква „Св. Илија“ - Ѕвегор|Црква „Св. Илија“]] — главна црква на Ѕвегорскиот манастир ;Џамии * [[Џамија (Ѕвегор)|Џамија]] — остатоци од минарето на поранешната џамија ;Реки * [[Ѕвегор (река)|Ѕвегор]] — притока на реката Брегалница ;Природна реткост * [[Илин Камен]] — камен за кој се верува дека има исцелителна моќ == Личности == ;Родени во Ѕвегор * [[Иванка Арсова]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]. * [[Методи Златков]] — македонски изработувач на народни инструменти ;Починати во Ѕвегор * [[Георги Грнчаров]] (1922-1944) — партизан * [[Асен Дерменџиев-Јули]] (1923-1944) — партизан == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Панорама на Ѕвегор.jpg|Панорама на селото со селските гробишта Податотека:Дел од селото Ѕвегор (2).jpg|Куќи во селото Податотека:Дел од селото Ѕвегор.jpg|Поглед на дел од селото Податотека:Панорама на Ѕвегор (3).jpg|Панорама на селото Податотека:Разрушено минаре во селото Ѕвегор.jpg|Минарето од поранешната џамија </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Dzvegor}} {{Општина Делчево}} [[Категорија:Ѕвегор| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Делчевски села]] [[Категорија:Села во Општина Делчево]] [[Категорија:Македонско-бугарски гранични премини]] jv3664e241rc8y2soar7au6jgokergh 0 10398 5582105 5533120 2026-06-24T23:08:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582105 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Ѓавато}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Ѓавато | слика = Воздушен поглед на Ѓавато.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Битола}} | област = [[Цапарско Поле]] | население = 35 | година = 2021 | поштенски број = 7314 | повикувачки број = 045 | надморска височина = 850 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=4 | lat_sec=50 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=8 | lon_sec=18 | слава = [[Успение на Пресвета Богородица|Голема Богородица]] | мрежно место = | карта = Ѓавато во Општина Битола.svg }} '''Ѓавато''' (познато и како '''Ѓавото''') — село во [[Општина Битола]], во областа [[Цапарско Поле]], во околината на градот [[Битола]]. == Потекло и значење на името == Името на селото првпат е забележано во документи од {{римски|16}} век. Низ годините се споменува под слични варијанти. Името е добиено од именка од [[грчки јазик|грчко]] потекло со значење „премин“ (премин преку планина) или во врска со средновековни давачки.<ref name="речник">{{Наведена книга |title=Речник на имињата на населените места во Р Македонија|last=Иванова|first=Олга|publisher=[[Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“]]|year=2014|isbn=|location=Скопје|pages=87}}</ref> Всушност, може да се каже дека името претставува примарно топографско име. Тоа е добиено по пат на топонимизацијата на апелативот ѓавато („премин преку планина“). Во непосредна близина на селото се наоѓа [[Ѓавато (превој)|планинскиот превој Ѓавато]] на 1.269 метри надморска височина.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=187|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-03-31|archive-date=2026-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204123207/http://mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=187|url-status=dead}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Panorama na s.Gjavato.JPG|мини|300п|лево|Поглед на дел од селото]] [[Податотека:Potok Shupur m.v Alamanica s.Gjavato.JPG|мини|300п|деснок|Поток Шупур кај месноста Аламаљца во пролет]] Селото се наоѓа во областа [[Цапарско Поле]], во западниот дел од [[Општина Битола]], во близина на [[Ѓавато (превој)|истоимениот]] превој, каде што атарот се допира со подрачјето на [[Општина Ресен]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=31 март 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=119}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 850 метри. Од градот [[Битола]], селото е оддалечено околу 21 километар<ref name="енциклопедија" /> и се наоѓа недалеку до патот Битола-[[Ресен]]. До селото води асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2347|регионалниот пат 2347]], кој пак започнува од магистралниот пат [[Автопат А3 (Македонија)|А3]] кај селото [[Кажани]]. Ѓавато некогаш било големо и познато село кај истоимениот превој, во близина на патот [[Битола]]-[[Охрид]]. Најблиски околни села се [[Доленци (Битолско)|Доленци]] и [[Кажани]]. Во минатото, водата за пиење се добивала од чешми и од бунари. Најмалку вода поседува маалото Савје (во средишниот дел на селото), каде се наоѓаат училиштето, задружниот дом и продавницата.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=241-243|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Дервен, Шумјак, Чинов Рид, Бела Вода, Муџеа Чешма, Манејчино Гробче, Извор, Вртушка, Куцоо, Сулејманов Камен, Киска, Дојчиноец, Каланџик, Стенчиња, Вакавска Ливада, Сува Леска, Студена Чешма, Долишта, Слогои, Ѓироец, Злидол, Синалка, Кекинца, Мечидол, Јазаишта, Маглен, Попов Кладенец, Петкаџик, Ракида, Кленики, Гаџојла, Под Црква, Намазан, Причек, Солиште и Кале.<ref name=":0" /> Селото има разбиен тип, чии куќи се групирани во девет маала меѓусебно оддалечени од 500 до 1000 метри. Маалата се наречени (почнувајќи од југ): Пејновско (Пејчинова), Савја (Савева), Думва или Топија (Топева), Брајчево (Брајчева), Тумтја, Ѓилишовско (Ѓимишова), Митровско (Митрова), Маџаровско (Маџарова) и Матрак.<ref name=":0" /> Селото се наоѓа во подножјето на планината [[Бигла (планина)|Бигла]]. Сртот на планината и превојот Ѓавато претставуваат природна [[вододелница]] помеѓу Јадранскиот и Егејскиот речен слив. Многубројните потоци и мали реки како притоки на [[Шемница]] главно пресушуваат во текот на втората половина на јуни, поради што во летните месеци селото има недостиг на вода. == Историја == [[Податотека:Prevoj gjavato prostor kade porano bilo smesteno s.Gjavato.jpg|мини|300п|десно|Превојот [[Ѓавато (превој)|Ѓавато]], просторот каде некогаш се наоѓало селото]] [[Податотека:Selo Gjavato - Saveva mala.jpg|мини|300п|десно|Поглед на маалото Савева]] [[Податотека:Selo Gjavato - Gulabova mala.JPG|мини|300п|десно|Поглед на Гулабовско Маало и селото [[Доленци (Битолско)|Доленци]] во позадина]] [[Податотека:Pogled od selo kazani kon selo Gjavato.JPG|мини|300п|десно|Поглед од село [[Кажани]] кон Ѓавато]] Први пишани документи во кои се споменува Ѓавато е од првата половина на {{римски|17}} век, кога неговите мештани биле [[Дервенџиство|дервенџии]].<ref name=":0" /> Овие документи биле османлиските даночни регистри на немуслиманското население од вилаетот Манастир (Битола) од 1611-1612 година со 60 домаќинства.<ref>Турски извори за българската история, т. VII, София 1986, с. 181.</ref> Во 1639 година во Ѓавато имало буна против [[Османлиско Царство|Османлиската власт]]. Непосреден повод за нејзиното избувнување било апсењето на ајдутинот Белче. Селаните се спротивставиле. Спомнати во предводувањето на буната се Митре, Никола, Илија и Голе. Започнала борба во која [[Турци]]те имале пушки и сабји, а селаните вили и стапови. Неколку селани загинале, Белче бил убиен, по што Турците му ја отсекле главата и му ја однеле на кадијата како доказ дека бил ликвидиран.<ref>{{наведена книга|title=[[Македонска Енциклопедија]]|last=|first=|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|year=2009|isbn=978-608-203-023-4|location=[[Скопје]], [[Македонија]]|pages=228}}</ref> Во средината на {{римски|17}} век, селото го споменува [[Евлија Челебија]] како христијанско. До средината на {{римски|19}} век, на превојот Ѓавато (1.179 м.) и во непосредната околина се наоѓале седум мали словенски села — Ѓавато, Извор, Дреноец, Сува Леска, Утојца, Илино и Старо Село (старото [[Кажани]]). Меѓутоа, сите тие села, како што се пренесува биле уништени од албанскиот [[башибозук]] околу 1860-тите. Затоа, мештаните на тие села го основале денешното Ѓавато 3 километри североисточно од истоимениот превој. Претходно, на местото на денешното село се наоѓале кошари.<ref name=":0" /> На местата каде се наоѓале овие мали села се наоѓаат остатоци од ѕидови на куќи, напуштени ниви обраснати со шума и гробови. Најмногу старини се наоѓаат на селиштето Ѓавато, кое било на самиот превој од западната страна. Тоа селиште е познато и под името Дервен, каде се наоѓале рушевините од [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Превој Ѓавато|црквата „Успение на Пресвета Богородица“]], која денес е обновена, две чешми, гробишта и ѕидови од куќи. До крајот на отоманскиот период, на Дервен се наоѓала турска кула, додека во српско време постоела жандермериска станица.<ref name=":0" /> Покрај, црквата на самиот превој, во југоисточниот дел на денешното село се наоѓа [[Црква „Пресвета Богородица“ - Ѓавато|главната селска црква „Пресвета Богородица“]] подигната во втората половина на {{римски|19}} век.<ref name=":0" /> [[Ѓорѓи Сугарев]] бил активен како војвода во Ѓавато пред и за време на [[Илинденско востание|Илинденското востание]]. Таму тој се претворил во легенда за време на битката кај село Ѓавато, каде што со својата храброст и себеодрекување тој на востанатиот народ му дал пример како се војува за својата земја. Селото многу настрадало за време на востанието, кога Турците и Албанците ги запалиле сите куќи, а народот избегал во шумата.<ref name=":0" /> За време на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]], во селото учителствувал [[Тодор Ангелевски]] од селото [[Лавци (Битолско)|Лавци]], кого селаните популарно го викале Тошо Даскало. Ангелевски заедно со Трајан Белев ги саботирале општинските избори во 1937 година бидејќи власта сакала да подметне свој кандидат при што ги искинале гласачките списоци на гласачкото место. Набргу потоа, биле приведени и со синџири биле спроведени пеш до Битола, каде биле условно казнети. Трајан Белев и Тошо Даскалот во 1938 година основале набавно-продајна задруга, а во март 1940 година основале и партиска ќелија на [[Сојуз на комунистите на Југославија|КПЈ]] во Ѓавато. Следната година, во март 1941 година, во селото била основана првата група на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија|Сојузот на комунистичката младина на Југославија]]. Кога започнала [[Втора светска војна|Втората светска војна]], поранешната југословенска армија по патот за Битола направила препреки од балвани и камења на секои 200 метри, кој бил чуван од еден зајакнат баталјон. Сепак, германските тенкови на 9 април 1941 година лесно ги поминале препреките и во борбата убиле 50-60 војници. По оваа кратка борба останале многу воени материјали, оружје и муниција, кои биле прибрани и сокриени од страна на партиската ќелија. На 28 август 1941 година, окупаторската власт го донела владиката [[Борис Симонов Неврокопски]], родум од Ѓавато, да одржи говор во селската црква, во која го напаѓал комунизмот, Советскиот Сојуз и народноослободителната војска. За време на говорот, младите комунисти и симпатизери од Ѓавато на чело со [[Јонче Мурџевски]] демонстративно ја напуштиле црквата. Следната година, на 12 март во селото било основано читалиштето „Гоце Делчев“ од страна на членовите на КПЈ и СКОЈ, но бил вклучен и кметот на селото со цел да се залаже власта. Истиот месец, во селото биле организирани протести поради недостигот од прехранбени производи. На 18 август 1942 година, дел од селаните учествувале во нападот на полицискиот подучасток во соседното село [[Кажани]]. Во август 1944 година, во месноста Шабанови Ливади бил одржан голем народен собир при што бил основан народноослободителен одбор со седиште во Ѓавато. Вкупно 13 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-09|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> и во него постои споменик за НОБ.<ref name=":0" /> == Стопанство == [[Податотека:Zemjodelec selo Gjavato.JPG|мини|300п|десно|Земјоделец во Ѓавато.]] Атарот на селото е голем и зафаќа површина од 22,1&nbsp;км². На него преовладуваат шумите на површина од 1.608,6 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 340,8 хектари, а на пасиштата 185,5 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото има полјоделско-шумарска функција.<ref name="енциклопедија" /> За време на отоманскиот период, во селото немало [[Чифлиг|чифлици]] и селаните имале малку своја планинска земја. Средствата за живот ги обезбедувале одејќи на [[Печалбар|печалба]]. Оделе да работат во Турција, Романија, Северна Америка и Австралија, додека некои од селаните препродавале ќумур, риба, јаболка и грозје.<ref name=":0" /> По крајот на отоманската власт, мештаните купиле многу земја од иселените Албанци во околните села — [[Доленци (Битолско)|Доленци]], [[Лера]] и [[Кажани]]. Месноста Алилојца го носи името на сопственикот Албанец од Доленци.<ref name=":0" /> По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], многумина од машкото население работеле како општи работници.<ref name=":0" /> Во поново време, во селото најзастапено е градинарството, додека во помал дел овоштарството и сточарството, како и живинарството. Интересно е да се напомене дека посебно во текот на пролетните, летните и есенските месеци добрите климатски услови во село Ѓавато овозможуваат развој на [[пчеларство]]то и билкарството, односно собирањето на лековити билки и [[растенија]], [[чај]], шумски и други споредни производи. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1554 |1953|1502 |1961|1116 |1971|829 |1981|523 |1991|269 |1994|162 |2002|122 |2021|35 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Ѓавато имало 1.500 жители, сите [[Македонци]] [[христијани]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 239.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Ѓавато се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 240 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|18}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Ѓавато имало 1.800 жители, сите [[Македонци]] под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 174-175.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Од ова село се иселил мошне голем број од населението и тоа преминало од големо во мало село. Така, во 1961 година селото броело 1.116 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на 162 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Ѓавато имало 122 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=1 април 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 35 жители, од кои 34 [[Македонци]] и 1 останат. {{Пописи|1.500|1.800|1.554|1.502|1.116|829|523|269|162|122|35}} === Родови === Ѓавато е македонско православно село. Родовите во селото се староседелски, кои живееле во околните раселени села кои постоеле во атарот на селото Ѓавато.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1957 година, родови во селото: ''Савја'' (50 к.), ''Пејчиновци'' (35 к.), ''Брајчевци'' (35 к.), ''Матраковци'' (28 к.), ''Тумтја'' (26 к.), ''Думва'' или ''Топија'' (22 к.), ''Маџаровци'' (17 к.), ''Ќилишовци'' (16 к.) и ''Митровци'' (18 к.). Сите овие родови се доселени од околните села кои постоеле во атарот на селото Ѓавато. За родот Брајчевци се претпоставува дека уште подалечно потекло имаат од селото [[Брајчино]], [[Преспа]]. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] од 1951 година, родови во селото се:<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Цапарско Поле|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ, к-4, AE 94/16|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Староседелци:''' ''Гулабовци'' (10 к.), ''Пичаловци'' (12 к.), ''Цибалевци'' (4 к.), ''Малевци'' (3 к.), ''Продановци'' (4 к.), ''Размовци'' (6 к.), ''Белевци'' (5 к.), ''Алушовци'' и ''Босилковци'' и ''Кулевчевци'' (5 к.), ''Шулајковци'' (2 к.), ''Таневци'' (3 к.), ''Галевци'' (2 к.), ''Гурабијовци'' (1 к.), ''Кондовци'' (3 к.), ''Пулковци'' (1 к.), ''Чомаровци'' (1 к.), ''Додовци'' (7 к.), ''Кекевци'' (1 к.), ''Башевци'' (3 к.), ''Шибевци'' (1 к.), ''Кузевци'' (1 к.), ''Симоновци'' (1 к.), ''Точуковци'' (1 к.), ''Штуревци'' (4 к.), ''Попчевци'' (3 к.), ''Атанасовци'' (1 к.), ''Буџевци'' (8 к.), ''Тановчевци'' (3 к.), ''Батковци'' (2 к.), ''Манговци'' или ''Србиновци'' (1 к.), ''Ќотовци'' (1 к.), ''Гулевци'' (1 к.), ''Корунчевци'' (2 к.), ''Мурџевци'' (3 к.), ''Банаковци'' (1 к.), ''Лајмановци'' (8 к.), ''Чекановци'' (3 к.), ''Кацевци'' (3 к.), ''Рашајновци'' (1 к.), ''Огненовци'' или ''Гоцаревци'' (3 к.), ''Даскаловци'' (2 к.), ''Мацановци'' (2 к.), ''Крковци'' или ''Главинчевци'' (15 к.), ''Колупачовци'' (3 к.), ''Ласовци'' (4 к.), ''Корвејковци'' (1 к.), ''Толевци'' (4 к.), ''Колимачковци'' (3 к.), ''Лалевчевци'' (1 к.), ''Пурдевци'' (4 к.), ''Шошевци'' (3 к.), ''Пурдуловци'' (5 к.), ''Буневци'' (1 к.), ''Илијевци'' (2 к.), ''Клочовци'' (2 к.), ''Жулевци'' (1 к.), ''Грбевци'' (7 к.), ''Питрончевци'' (1 к.), ''Чоковци'' (1 к.), ''Начовци'' (4 к.), ''Перчевци'' (4 к.), ''Здравевци'' (3 к.), ''Апостоловци'' (11 к.), ''Јуруковци'' (8 к.), ''Бендевци'' (7 к.), ''Гаговци'' (2 к.), ''Бубевци'' (3 к.), ''Папалевци'' (6 к.), ''Димовци'' (1 к.), ''Дурмишовци'' (2 к.), ''Пашовци'' (3 к.), ''Четаловци'' (6 к.), ''Филиповци'' (5 к.), ''Богдановци'' (1 к.), ''Лајчаровци'' (2 к.), ''Чунковци'' (5 к.), ''Штраколовци'' (1 к.) и ''Мишовци'' (1 к.). * '''Доселеници:''' ''Тумтевци'' (9 к.), доселени се околу 1820 година од селото [[Туминец]] во [[Мала Преспа]] (денес во [[Албанија]]); ''Ѓештаковци'' (5 к.), доселени се околу 1820 година од некое село во [[Мала Преспа]]; ''Роканчевци'' (1 к.)., доселени се во 1860 година од селото [[Свиниште]]; ''Пајаковци'' (4 к.), доселени се во 1851 година од селото [[Перово]] во [[Преспа]]; ''Крушаровци'' (1 к.), доселени се во 1921 година од селото [[Долна Бела Црква]] во [[Преспа]]; ''Чаковци'' (1 к.), доселени се во 1911 година од [[Музакија]] во [[Албанија]]. Тие се [[Власи]]; ''Бела'' или ''Беловци'' (1 к.), доселени се во 1943 година од селото [[Гопеш]]. И тие се [[Власи]]. === Иселеништво === По неуспехот на Илинденското востание дел од овдешното население на село Ѓавато заминува на печалба пред сè во Бугарија (Софија), Србија (Белград), Романија (Букурешт) или во други европски земји како и во некои прекуокеански земји. Оваа појава со несмален интензитет е присутна и меѓу двете светски војни. Еден до два члена од семејството оделе на печалба и останувале по пет до шест години. Многу ретко едниот, а поретко двајцата се враќале назад. Во периодот после [[Балкански војни|Балканските војни]] и [[Прва светска војна|Првата светска војна]] и откако голем дел од турското население на соседното село [[Кажани]] заминало (се иселило во Турција), дел од населението од Ѓавато се населиле во Кажани. До 1951 година од селото се иселиле повеќе од 200 семејства од разни родови во селото. Само во [[Соединети Американски Држави|САД]] се иселиле преку 50 семејства. Големо иселување до овој период имало и во [[Битола]] (преку 30 семејства), [[Австралија]] (преку 20 семејства), [[Канада]] (преку 10 семејства). Иселеништво имало и во [[Бугарија]] (20 семејства, [[Софија]], [[Плевен]] и други места), во [[Скопје]], [[Аргентина]] (2 семејства), [[Србија]] (1 семејство), [[Турција]] (1 семејство), [[Охрид]] (1 семејство) и [[Германија]] (1 семејство).<ref name=":2" /> До 1957 година, се знае за следниве иселени родови: ''Ѓаваштани'' (3 к.), живеат во [[Могила]], ''Тасевци'' (1 к.), живеат во [[Нижеполе]], ''Карапетковци'' (4 к.), живеат во [[Рамна]], ''Ајтовци'' (12 к.), ''Митревци'' (10 к.) и ''Шилевци'' (8 к.), живеат во [[Долнени]], ''Здравевци'' (3 к.), ''Манговци'' (1 к.),''Љасови'' (1 к.), ''Бозбеќар'' (1 к.), ''Питропче'' (1 к.) и ''Чункови'' (1 к.), живеат во [[Кажани]], ''Ќипревци'' (4 к.), ''Грујовци'' (2 к.), ''Илиовци'' (2 к.), ''Андоноски'' (1 к.), ''Колевци'' (1 к.), ''Пиљовци'' (1 к.) и ''Белевци'' (1 к.), живеат во [[Доленци (Битолско)|Доленци]] и ''Ѓаваштани'' ( 7 к.), живеат во соседното преспанско село [[Сопотско]].<ref name=":0" /> Иселувањето од селото продолжило со несмален интензитет во 1960-тите и 1970-тите години, кога огромен број од Ѓавато трајно се иселуваат во Америка, Австралија, Канада или некои европски земји. Истовремено, голем дел од населението од селото се иселувало и во другите градови на Македонија.<ref name=":1" /> == Општествени установи == * Поранешно основно училиште „Трајан Белев“, кое работело како осумгодишно училиште во периодо 1952-1974 * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Општествен објект во Ѓавато 2.jpg|Општествен објект Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Ѓавато.jpg|Поглед на основното училиште Податотека:Општествен објект во Ѓавато.jpg|Општествен објект </gallery> == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Ѓавато било село во нахијата Ѓават-Кол во Битолската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Битола]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе биле придодадени поранешните општини, [[Општина Бистрица|Бистрица]], [[Општина Кукуречани|Кукуречани]] и [[Општина Цапари|Цапари]]. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Цапари. Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Битола. Во периодот 1955-1965, селото било дел од тогашната општина Дихово. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Кажани, во која покрај селото Ѓавато се наоѓале селата Гопеш, Доленци, Кажани, Лера, Маловиште, Рамна, Ротино, Српци и Цапари. Во периодот 1950-1952, селото било исто така дел од некогашната општина Кажани, во која влегувале селата Гопеш, Доленци, Ѓавато, Кажани, Маловиште и Лера. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0206 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на месна заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 68 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|31}}</ref> * [[Кале (Ѓавато)|Кале]] — населба од доцноантичко време; * [[Св. Богородица (Ѓавато)|Св. Богородица]] — некропола од доцноантичко време; и * [[Старо Село (Ѓавато)|Старо Село]] — населба од средниот век. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Пресвета Богородица“ - Ѓавато|Црква „Пресвета Богородица“]] — главната селска црква; * [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Превој Ѓавато|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] — црква на превојот Ѓавато; и * [[Црква „Пресвета Богородица“ - Ѓавато (Главиште)|Црква „Пресвета Богородица“]] — црква во месноста Главиште. Сите три селски цркви го носат името Богородица, со што едната е сместена на самиот превој [[Ѓавато (превој)|Ѓавато]], главната селска црква се наоѓа источно од селото на тромеѓето на атарите на Ѓавато, Кажани и Доленци, каде се наоѓаат и селските гробишта на овие три села, бидејќи за време на отоманскиот период овие села биле доминантно муслимански и малобројните христијани доаѓале во оваа црква, додека третата обновена црква се наоѓа на месноста Главиште во пазувите на планината Бигла.<ref name=":1" /> ;Споменици * Спомен-плоча за палењето на селото во [[Илинденско востание|Илинденското востание]]; и * Спомен-плоча за загинатите борци во [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]. <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Главиште 10.jpg|Поглед на црквата „Пресвета Богородица“ кај Главиште Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Ѓавато 23.jpg|Воздушен поглед на главната селска црква „Пресвета Богородица“ Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Ѓавато.jpg|Црква „Успение на Пресвета Богородица“ на превојот Ѓавато Податотека:Илинденска спомен-плоча во Ѓавато.jpg|Илинденската спомен-плоча Податотека:Спомен-плоча на НОБ во Ѓавато.jpg|Спомен-плоча за паднатите борци во НОБ </gallery> == Редовни настани == [[Податотека:Golema Bogorodica vo dvorot na crkvata Sv.Bogorodica prevoj Gjavato.JPG|мини|300п|десно|Прослава на Голема Богородица во дворот на црквата „Успение на Пресвета Богородица“ на превојот]] ;Слави<ref name=":0" /> * [[Успение на Пресвета Богородица|Голема Богородица]] (28 август) — селска слава, која започнува во вечерните часови на 27 август со одење во црквата на превојот Ѓавато. На самиот ден (28 август) има голем собир во дворот на црквата, кога се дава ручек, додека попладнето селаните и иселениците се собираат на сретсело кај поранешното училиште со музика и игра. * Населението прави собири на сретсело или во една од трите цркви и на други празници, како Бадник и Коледе, Божиќ, Водици, Велигден и Мала Богородица. На третиот ден од Велигден, населението ја посетува црквата во месноста Главиште, додека Мала Богородица повторно се слави во дворот на црквата на превојот Ѓавато. == Личности == ;Родени во или по потекло од Ѓавато * [[Љуба Додова|Љуба Чаталова Додова]] (р. 1925) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]; * [[Јонче Мурџевски]] — македонски првоборец од Втората светска војна * [[Трајан Белев-Гоце]] — македонски првоборец од Втората светска војна * [[Михајло Андоновски]] — македонски првоборец од Втората светска војна * [[Борис Џодовски]] — македонски првоборец од Втората светска војна * [[Борис Буџевски]] — македонски првоборец од Втората светска војна * [[Тодор Чумковски]] — македонски првоборец од Втората светска војна * [[Трајан Цибалевски]] — македонски првоборец од Втората светска војна * [[Илија Алушевски]] (1928-2004) — македонски фолклорист, етнолог, просветен деец, публицист, [[кореограф]] и запишувач на усната литература во битолскиот крај и пошироко, поттикнувач и организатор на јавни фолклорни манифестации.<ref name="значајни">{{наведена книга|title=Значајни личности за Битола|author=Андоновска Ленче|author2=Благој Николов|author3= Трајко Огненовски|author4= Гордана Пешевска|author5= Анета Стефановска|author6= Светлана Талеска|date=2007|publisher=Национална установа Универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“|year=|isbn=978-9989-2783-0-3|editor=Науме Ѓорѓиески|location=Битола|pages=20-21}}</ref> * [[Димитар Башевски]] (р. 1943) — романописец, поет, раскажувач, преведувач и издавач * [[Владо Додовски]] (1938–1999) — новинар, театарски критичар и писател **'''[[Македонска револуционерна организација|Илинденци]]''' ***[[Митре Кондовски]] — македонски револуционер.<ref name=":3">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том II, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> ***[[Ташко Петров Кондовски]] — македонски револуционер.<ref name=":3" /> ***[[Тодор Костов Коровојков]] — македонски револуционер.<ref name=":3" /> ***[[Апостол Наумов Коцевски|Апостол Наумов Кацевски]] — македонски револуционер.<ref name=":3" /> ***[[Митре Симонов Крковски]] — македонски револуционер.<ref name=":3" /> ***[[Коте Јованов Лајманов]] — македонски револуционер.<ref name=":3" /> ***[[Андон Јотев Лајманов]] — македонски револуционер.<ref name=":3" /> ***[[Науме Трпев Главинчевски]] — македонски револуционер.<ref name=":4">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том I, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> ***[[Стојан Николов Гулабовски]] — македонски револуционер.<ref name=":4" /> ***[[Георги Ставрев Додовски]] — македонски револуционер.<ref name=":4" /> ***[[Наум Ставрев Додовски]] — македонски револуционер.<ref name=":4" /> ***[[Трајан Темелков Додовски]] — македонски револуционер.<ref name=":4" /> ***[[Никола Китев Бубев]] — македонски револуционер.<ref name=":5">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том I, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> ***[[Трене Стојанов Бунев]] — македонски револуционер.<ref name=":5" /> ***[[Наум Бендев]] — македонски револуционер.<ref name=":5" /> ***[[Наум Бочваров]] — македонски револуционер.<ref name=":5" /> ***[[Петре Димов Марковски]] — македонски револуционер.<ref name=":6">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том III, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> ***[[Стеван Митрев Мацанов]] — македонски револуционер.<ref name=":6" /> ***[[Тодор Стефанов Мурџев]] — македонски револуционер.<ref name=":6" /> ***[[Јован Митрев Начовски]] — македонски револуционер.<ref name=":6" /> ***[[Богоја Христов Стојковски]] — македонски револуционер.<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том IV, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> ***[[Ванѓел Наумов Перчевски]] — македонски револуционер.<ref name=":7">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том IV, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> ***[[Спиро Митрев Пичалов]] — македонски револуционер.<ref name=":7" /> ***[[Георги Христов Јуруков]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":8">{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска; Ленина Жила; Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том II, дел I. Државен архив на Република Македонија.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> ***[[Тодор Ангелев Јуруковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":8" /> <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Автобуска постојка во Ѓавато.jpg|Автобуска постојка во селото Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Ѓавато 2.jpg|Спортско игралиште кај училиштето Податотека:Ǵavato-Paraklis.JPG|Параклис на превојот </gallery> == Поврзано == * [[Општина Битола]] * [[Цапарско Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Ǵavato}} {{Општина Битола}} [[Категорија:Ѓавато (Битолско)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Битола]] gou0813aq6t18fjfja96egt00oiq3xh 0 10693 5582185 5455133 2026-06-25T06:24:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582185 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика=Qafë.jpg | големина на слика=300п | опис=Поглед на дел од Ќафа | име=Ќафа | регион={{грб|Полошки Регион}} | општина={{општинскигрб|Општина Гостивар}} | област=[[Горен Полог]] | население=0 | повикувачки број=042 | поштенски број=6254 | надморска височина=1.440 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=39 | lat_sec=25 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=1 | lon_sec=13 }} '''Ќафа''' — раселено село во [[Општина Гостивар]], во областа [[Полошка Котлина|Горен Полог]], во околината на градот [[Гостивар]]. == Потекло и значење на името == Името го добило според неговата местоположба – се наоѓа на пресека помеѓу областите [[Полог]] и [[Кичевија]]. Зборот ќафа (''qafë'') е од албанско потекло, со значење превој, седло, а понекогаш значи и врат.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во областа [[Горен Полог]], во подрачјето на планината [[Добра Вода]]. Селото е планинско, на надморска височина од 1.440 метри.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|pages=305}}</ref> Од градот [[Гостивар]], селото е оддалечено 20 километри. Ќафа се наоѓа на гребенот [[Буковиќ (планина)|Буковиќ]], непосредно до границата помеѓу [[Полог]] и [[Кичевија|Кичевијата]]. Во минатото, водата за пиење доаѓала од две чешми во самото село. Во атарот на селото избиваат изворите Корито, Крој Шеве и Чешма Танушит.<ref name=":0" /> До селото води асфалтен пат, кој се двои од локалниот пат до селото [[Бериково]]. Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Селце, Гури Бериковас, Лимоче, Моје Кодрес, Ќафа, Моле, Гури Бард, Ра Синанит, Муриза, Кодра Селцес, Ула Љак, Ливаде Арушес, Шулана Коритаве, Шаре Маде, Дарде Љамит, Моле Сарат и Љугу Дераве.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип. Роднинските куќи се блиску една до друга и се групирани. Во секое маало живеат припадници на еден род. Такви групи куќи се Синалар, Алијалар и Ценалар.<ref name=":0" /> == Историја == Во турски пописни [[дефтери]] од втората половина на XV се споменува селото ''Буковик'', [[Кичево|Крчовска Нахија]], како [[Дервенџиство|дервенџиско]] село со 24 домаќинства. Според [[Јован Трифуноски]], постои можност Ќафа да е наследник на ова пусто селиште.<ref name=":0" /> Околу 2 км северозападно од Ќафа се наоѓа месноста Селце. Според жителите на соседна [[Железна Река]], Селце некогаш било населено со православни Македонци, кои подоцна се иселиле. Не постојат многу податоци за историјата на ова село. Денешното село е основано од доселените албански родови.<ref name=":0" /> Селото било запалено три пати. Запалено е двапати во [[Првата светска војна]], а третиот пат, поради учеството на Албанците на страната на окупаторите, повторно во 1944 г., за време на [[Втората светска војна]]. По крајот на војната е обновено со помош од тогашните власти.<ref name=":0" /> Само 1 жител на оваа населба е заведен како жртва во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-12|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 10,4 км². На него преовладуваат шумите на површина од 907 [[Хектар|хектари]], а на обработливото земјиште 94 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има мешовита функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|171 |1953|203 |1961|224 |1971|180 |1981|157 |1991|0 |1994|34 |2002|5 |2021|0 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Ќафа живееле 100 жители, сите [[Албанци]] муслимани.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_27.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, с. 213.]</ref> Според податоците на [[Афанасиј Селишчев]] во 1929 година, селото имало 22 куќи со 114 жители.<ref>Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.25.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 150 Албанци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Ќафа е мало село, населена со албанско население. Таа во 1961 г. имала 224 жители, додека во 1994 г. бројот се намалил на 34 жители.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото има само 5 жители [[Албанци]].<ref>[http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf Попис на населението 2002 по населено место]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители. {{Пописи|100|—|171|203|224|180|157|0|34|5|0}} === Родови === Ќафа е албанско село Според истражувањата од 1947 година, родови во селото: * '''Доселеници:''' ''Синалар'' (17 к.), ''Алијалар'' (7 к.) и ''Ценалар'' (4 к.) доселени се од областа [[Матија (округ)|Матија]] во Северна Албанија.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|others=|year=1976|isbn=|location=Белград|pages=193-194}}</ref> === Иселеништво === Се знае за следниве иселеници: ''Дуковци'' (4 к.) во [[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште]], и ''Асановци'' (1 к.) во [[Бериково]].<ref name=":0" /> Во [[Порече|поречкото]] село [[Требовље]] живее родот ''Барутовци'' (9 к.). Тие се дослени од некое село Трн во [[Албанија]]. По преданието од Трн тргнале тројца браќа, првиот отишол во [[Бериково]], [[Кичевско]], вториот во Ќафа, а третиот во Требовље. Подоцна, првите два браќа го примиле исламот и се поалбаничле.<ref name=":0" /><!--== Општествени установи ==--> == Самоуправа и политика == Во XIX век, Ќафа било село во [[Тетовска Каза|Тетовската Каза]] на [[Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Кичево]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2013 година. Во периодот од 1996-2013 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Осломеј]]. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кичево. Селото припаѓало на некогашната општина Осломеј во периодот од 1955 до 1965 година. Во периодот 1952-1955, селото се наоѓало во рамките на Општина Србиново, во која покрај Ќафа, се наоѓале Железна Река, Куново, Падалиште, Србиново, Страјане и Трново. Во периодот 1950-1952 година, селото се наоѓало во тогашната општина Падалиште во која влегувале селата Ќафа, Железна Река и Падалиште. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 782 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 38 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> <!--== Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт ==--> == Поврзано == * [[Општина Гостивар]] * [[Горен Полог]] * [[Добра Вода]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Ḱafa}} {{Општина Гостивар}} [[Категорија:Ќафа| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Гостиварски села]] [[Категорија:Села во Општина Гостивар]] [[Категорија:Раселени села во Македонија]] prokr29f9g1jrpn5ri8hmtipgm0m1kz 0 10768 5582219 5549115 2026-06-25T07:33:41Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582219 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Џепиште | слика = Поглед на Џепиште.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Џепиште | општина = {{општинскигрб|Општина Дебар}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Голо Брдо]] | население = 347 | година = 2021 | поштенски број = 1250 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 740 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=26 | lat_sec=34 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=31 | lon_sec=58 | слава = | мрежно место = | карта = Џепиште во Општина Дебар.svg }} '''Џепиште''' — село во [[Општина Дебар]], во областа [[Голо Брдо]], во околината на градот [[Дебар]]. Селото е едно од двете села од областа Голо Брдо (заедно со селото [[Отишани]]), кои се наоѓаат на денешна [[Македонија]]. Главно е населено од [[Македонци]], но дел од [[Македонци муслимани|Македонците муслимани]] се изјасниле како [[Македонски Турци|Турци]] или како [[Македонски Албанци|Албанци]] поради политичко-религиски причини. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Џепиште 01.jpg|мини|300п|лево|Поглед на Џепиште од далечина]] Името на селото првпат е забележано во {{римски|16}} век (1583 г.) во турски документи како '''Жепиште''', додека во 1882 година се споменува и како '''Жепишча''' Името Жепишта потекнува од зборот жепа што означува вид извишено место, споено со -иште што означува место каде што се наоѓа(ла) жепа. Името Џепишта пак потекнува од личното име Џеп или Џепо, што може да доаѓа од турското име Реџеп. За Џепишта има и друго објаснување, односно се поврзува со самиот збор џепиште кое означува место каде што има одрони (џепови).<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|199}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во јужниот дел на територијата на [[Општина Дебар]], чиј атар се допира со државната гранична линија со [[Албанија]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|pages=321}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 740 метри. Од градот [[Дебар]], селото е оддалечено 12 километри.<ref name="енциклопедија" /> Селото се наоѓало над реката [[Црн Дрим]], додека денес всушност е над новосоздаденото [[Дебарско Езеро]], во врвот на долината на еден краток поток, а под врвовите Црвеница, Голема и Мала Краста, кои го одделуваат од [[Албанија]]. .<ref name="ГолоБрдо">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/2418500#full|title=Голо Брдо|last=Филиповиќ|first=Миленко|year=1940|location=Скопје|language=sr|pages=28-30}}</ref> Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Ливаѓе, Бигор, Ледина, Равен, Ускула, Параспур (некогашно манастирско земјиште), Садовик, Гаталица, Подбраненица, Прелози и Питулец.<ref name="ГолоБрдо" /> Низ самото село поминува [[Регионален пат 1201|регионалниот пат 1201]], кој ги поврзува градовите [[Дебар]] и [[Струга]]. Во селото се наоѓа изворот Студенец, потоа Извор во Петковско Маало, Бероец во Ѓиновско Маало и Тушинец во Ќеовско Маало.<ref name="ГолоБрдо" /> Самото село е поделено на маала, а куќите во маалата се збиени. Муслиманско маало било Ќеовци, додека христијански маала биле Ковачко, Ѓиновци, Марковци и Краста, додека мешано било Петковци.<ref name="ГолоБрдо" /> == Историја == Подрачјето на Џепиште е населено уште од [[Римско Царство|римско време]], за што сведочат повеќе наоѓалишта во неговата околина.<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|123}}</ref> Се пренесува дека порано во селото имало само четири куќи, кои биле раштркани, а подоцна од тие куќи се создале четири маала. Краста е основана во поново време.<ref name="ГолоБрдо" /> Селото било погодено од [[Чума (болест)|чума]], поради која селаните го напуштиле селото и избегале во [[Требишта|требишката]] шума.<ref name="ГолоБрдо" /> Во селото постоел и [[чифлиг]], каде работниците често се менувале, но во последните години од отоманската власт, истите почнале да го откупуваат и околу 1912 година скоро целиот чифлиг бил откупен.<ref name="ГолоБрдо" /> Под муслиманското маало Ќеовци порано имало црква посветена на Преображение, каде и денес една рамнина се нарекува Манастирец. По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1912 година, муслиманите го растуриле тоа црквиште.<ref name="ГолоБрдо" /> Вкупно 6 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == Атарот на селото е мал и зафаќа простор од 3,4&nbsp;км², при што преовладуваат шумите со површина од 204 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 65 хектари, а на пасиштата 49 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Во селото работат услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|312 |1953|287 |1961|293 |1971|303 |1981|382 |1991|476 |1994|421 |2002|499 |2021|347 }} Според податоците од 1873 година во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“, селото имало 35 домаќинства со 25 жители муслимани (Македонци) и 75 христијани (Македонци).<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр. 170-171.</ref> Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика|„Македонија, етнографија и статистика“]]) од 1900 година, селото Џепиште имало 300 жители, сите [[Македонци]], од кои 165 православни и 135 муслимани.<ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_41.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 259.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Џепиште имало 168 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":1">Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, рp. 184-185.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 250 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото во 1961 година имало 293 жители, од кои 162 биле Турци, 88 Македонци и 30 жители Албанци. Во 1994 година, бројот се зголемил на 421 жител, од кои 207 биле Македонци, 132 Турци и 74 жители Албанци.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од [[2002]] година, селото Џепиште броело 499 жители од кои:<ref name="попис">{{наведена мрежна страница|url=http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=28 јули 2016}}</ref> * [[Македонци]]: 105 * [[Албанци]]: 96 * [[Турци]]: 276 * останати: 22 Целосното муслиманското население на селото се [[Македонци муслимани]], но поради политичко-религиски причини се пишале како Турци. Во тој однос, треба да се напомене дека селото е населено исклучиво со [[Македонци]], бидејќи жителите попишани како Турци или како Албанци се всушност [[Македонци муслимани]], како и сите останати жители на селото. Доказ за тоа е наглата промена во изјаснувањето на жителите како [[Македонци]] и Турци (или како Албанци). Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 347 жители, од кои 45 [[Македонци]], 75 [[Македонски Албанци|Албанци]], 181 [[Македонски Турци|Турчин]], 24 останати и 22 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|300|168|312|287|293|303|382|476|421{{efn|Податоците за вкупното население во Пописот од 1994 година за населените места: Баниште, Горно Косоврасти, Дебар, Кривци, Отишани, Оџовци, Селокуќи, Спас, Хаме и Џепиште претставуваат збир на фактички попишаното и проценетото население.|name="Попис1994"}}|499|347}} === Родови === Селото Џепиште отсекогаш е населено во целост со [[Македонци]]. Денес селото е речиси целосно населено со [[Македонци муслимани]], а во минатото во него живееле и [[Православие|православни христијани]].<ref name="ГолоБрдо" /> Според истражувањата од 1937 година, родови во селото биле: * '''Македонски родови:''' **'''Муслимански родови:''' ***'''Староседелци:''' ''Јусуфовци'', ''Бајрамовци'' и ''Селмановци'', според народно предание, овие родови водат потекло од тројца браќа; ''Лимановци'', како старинци се сметаат и тие; ***'''Доселеници:''' ''Колецовци'', кои дошле пред 155 години од голобрдското село Стушани во [[Албанија]], бегајќи од крвна одмазда; ''Љатифовци'', со непознато место на доселување; ''Шабановци'', со непознато место на доселување; ''Ајдаровци'' и ''Ибраимовци'', кои се доселиле од селото [[Трбач|Торбач]] во [[Голо Брдо]] под Албанија, додека родот ''Изеировци'' изумрел во селото. **'''Христијански родови:''' ***'''Староседелци:''' ''Трајковци'' (слават [[Свети Никола]] и Св. Архангел); ''Трајовци'' или ''Блажевци'' (слават Св. Никола и Св. Архангел) и ''Марковци''; ***'''Доселеници:''' ''Симоновци'' (слават Св. Архангел), нарекувани „скитници“ по потекло се од [[Прилеп]] од каде што избегале поради Турците, а пред да дојдат во Џепиште живееле и во струшките села [[Добовјани]] и [[Модрич]]; ''Гиновци'' (слават Св. Архангел и сечат колач на Ѓурѓовден) избегале од селото [[Којовец]] во [[Голо Брдо]] во Албанија; ''Петковци'' (слават Св. Никола) дошле од областа [[Мат]] пред 175 години и ''Стефановски'' (слават Св. Никола и Св. Архангел) со непознато место на иселување. === Иселеништво === Од ова село има многу иселеници. Во времето на истражувањето од 1937 година, голем дел од православното население се преселило во [[Скопје]].<ref name="ГолоБрдо" /> == Општествени установи == * [[ПУ „Братство-Единство“ - Џепиште|Основно училиште „Братство-Единство“]], подрачно деветгодишно основно училиште во состав на [[ОУ „Братство-Единство“ - Дебар]] * Матично одделение <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Матично одделение во Џепиште.jpg|Матичното одделение Податотека:ОУ „Братство-Единство“ - Џепиште.jpg|Поглед на основното училиште Податотека:Матично одделение во Џепиште 2.jpg|Матичното одделение </gallery> == Самоуправа и политика == Кон крајот на {{римски|19}} век, Џепиште било село во [[Дебарска каза|Дебарската каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Дебар]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така припаѓало на некогашната [[Општина Дебар]]. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Дебар. Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Манастирец, во која влегувале селата Буринец, Дренок, Модрич, Отишани, Селце и Џепиште. Во периодот 1950-1952 година селото било седиште на некогашната Општина Џепиште, во која влегувале селата Отишани и Џепиште. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0553 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште. Во ова избирачко место е опфатено и селото [[Отишани]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 1.030 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 1.076 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati2021lokalni2krug.sec.mk/mk/mayr/r/11-495|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230108173559/https://rezultati2021lokalni2krug.sec.mk/mk/mayr/r/11-495|archive-date=2023-01-08|dead-url=|accessdate=8 јануари 2023|title=архивски примерок|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта" /> * [[Извор (Џепиште)|Извор]] — некропола од римско време; * [[Манастирец (Џепиште)|Манастирец]] — средновековна црква; и * [[Параспур (Џепиште)|Параспур]] — населба од римско време. ;Цркви<ref name="верскиобјекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Џепиште|Црква „Св. Архангел Михаил“]] — главна селска црква; и * [[Црква „Св. Архангел Гаврил“ - Џепиште|Црква „Собор на Светиот Архангел Гаврил“]] — главна манастирска црква на [[Џепишки манастир|Џепишкиот манастир]].<ref>[http://www.bigorski.org.mk/index.php?content_type=nastani&action=details&record_id=1609 ''Во посета на Бигорскиот метох посветен на Соборот на Светиот Архангел Гаврил'']</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://republika.mk/?p=377829 |title=''Бигорскиот манастир со денационализација си врати имот од 650 хектари'' |accessdate=2015-01-26 |archive-date=2015-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127232515/http://republika.mk/?p=377829 |url-status=dead }}</ref> ;Манастири * [[Џепишки манастир]] — метох на [[Бигорски манастир|Бигорскиот манастир]] ;Џамии<ref name="верскиобјекти" /> * [[Џамија (Џепиште)|Џамија]] — главна селска џамија <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Џепиште 3.jpg|Главната селска црква Податотека:Џамија во Џепиште 5.jpg|Селската џамија </gallery> <!--== Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Џепиште == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="100px"> Податотека:Џепиште 06.jpg|Поглед на дел од селото, од северозапад Податотека:Џепиште 08.jpg|Поглед на селото од патот кон [[Отишани]] и [[Дебар]] Податотека:Џепиште 04.jpg|Поглед на дел од селото Податотека:Џепиште 05.jpg|Автобуска постојка на сретсело Податотека:Џепиште 07.jpg|Поглед на дел од селото Податотека:Џепиште 02.jpg|Поглед на дел од селото Податотека:Џепиште 10.jpg|Поглед на селото Податотека:Џепиште 03.jpg|Поглед на дел од селото </gallery> == Поврзано == * [[Општина Дебар]] * [[Дебар]] * [[Голо Брдо]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{notelist}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Džepište}} * [http://ical.manu.edu.mk/Map/Zapadni.pdf#page=18 Приказни од Џепиште на месниот дијалект, стр. 105-109] — Центар за ареална лингвистика на МАНУ {{Општина Дебар}} {{Голо Брдо}} [[Категорија:Џепиште| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Дебарски села]] [[Категорија:Села во Општина Дебар]] [[Категорија:Голо Брдо]] 1e3h0lv0em1wqeerffidvzxw73cbqwg 0 11063 5582137 5549313 2026-06-25T01:57:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582137 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Јанчиште | слика = Куќи во Јанчиште 2.jpg | големина на слика = 300п | опис = Средишниот дел на Јанчиште | општина = {{општинскигрб|Општина Јегуновце}} | регион = {{грб|Полошки Регион}} | област = [[Полошка Котлина|Долен Полог]] | население = 481 | година = 2002 | поштенски број = 1215 | повикувачки број = 044 | надморска височина = 390 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=3 | lat_sec=11 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=6 | lon_sec=51 | слава = | мрежно место = | карта = Јанчиште во Општина Јегуновце.svg }} '''Јанчиште''' — село во [[Општина Јегуновце]], во областа [[Полошка Котлина|Долен Полог]], во околината на градот [[Тетово]]. == Потекло и значење на името == Името на селото првпат се сретнува во историските документи како Јанчишта во {{римски|14}} век (1349 г.). Името доаѓа од ојконимот Јанче и додавање на -иште, што има значење „место каде што се наоѓа(ло) Јанче“. Другото објаснување е дека името доаѓа од личното име Јанко со додавање на суфиксот -иште.<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|100}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Улица во Јанчиште.jpg|мини|300п|лево|Улица во Јанчиште]] Селото се наоѓа во источниот дел на областа [[Полошка Котлина|Долен Полог]], сместено на територија на [[Општина Јегуновце]], на алувијална рамнина од левата страна на реката [[Вардар]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last= Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=19 февруари 2022|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=140}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 390 метри. Од градот [[Тетово]] е оддалечено 18 километри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 2242|регионалниот пат 2242]], кој ги поврзува селата [[Желино]] и [[Јегуновце]]. Селото се наоѓа на рамна пространа тераса висока 6 метри над реката [[Вардар]]. Соседни села се [[Копанце]] на југоисток, [[Прељубиште]] на југозапад и [[Подбреге]] на североисток. На селскиот атар лесно може да се дојде до вода за пиење, бидејќи подземната вода е доста плитка. Околу селото извираат изворите Лопуф, Струкојца, Чешма, Бела Вода, Ибројца и Кандејца.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=[[Белград]]|pages=454-456}}</ref> Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Црквиште, Чешма, Јасика, Орче, Рупа, Ќерамидница, Бела Вода, Караорман, Убоо Поле, Голема Нива, Кандејца, Бучеј, Разори, Ибројца, Тумба, Исмаилица, Бресчиња, Пашина Ливада, Јелок, Глибаќ, Глувчејца, Југурџино и Струкојца.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип и куќите се групирани во две маала наречени Горно и Пашино Маало.<ref name=":0" /> == Историја == Јанчиште е старо село, првпат споменат во повелба на [[Стефан Душан]] во 1349 година, кога неговата селска црква „Св. Никола“ била приложена на [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Горно Нерези|манастирот „Св. Пантелејмон“]].<ref name=":0" /> Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од нахијата Калканделен и имало 39 христијански семејства и 2 вдовици христијани.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр. 369</ref> Се пренесува предание дека селото еднаш за време на отоманскиот период опустело. Подоцна, било обновено од предците на денешните постари селски родови. Како најстари родови се сметаат Чадини и Чукаловци.<ref name=":0" /> По обновувањето на селото, Јанчиште станало чифчиско село. Сопственици на четирите [[Чифлиг|чифлици]] биле Реџеп-паша, Мемет-паша, Есат-паша и Вели-ага. Есат-паша живееле во [[Желино]]. Мештаните почнале да ја купуваат земјата кон крајот на {{римски|19}} век. Дефинитивно се ослободило дури во 1912 година.<ref name=":0" /> == Стопанство == [[Податотека:Објект во Јанчиште.jpg|мини|300п|десно|Поранешен услужен објект]] Атарот на селото не е голем и зафаќа простор од само 5,1&nbsp;км², при што преовладува обработливото земјиште со површина од 395 [[хектар]]и, на шумите отпаѓаат 83 хектари, а на пасиштата само 16 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Во основа, селото има полјоделска функција. Во него има неколку услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> Во Јанчиште има плантажи за производство на малини и ладилник.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zelenaberza.com.mk/so-investicija-od-5000-evra-za-eden-hektar-malini/|title=Со инвестиција од 5.000 евра за еден хектар малини, од првата берба може да се заработат 14.000 евра|date=2019-03-25|work=Зелена Берза|language=mk-MK|accessdate=2022-02-19}}</ref> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|486 |1953|552 |1961|641 |1971|668 |1981|747 |1991|725 |1994|610 |2002|587 |2021|481 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Јанчиште живееле 145 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_27.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1902, стр. 211.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Јанчиште имало 208 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 122-123.</ref> Според [[Афанасиј Селишчев]] во [[1929]] година, Јанчиште е село во Шемшевска општина и има 40 куќи со 424 жители.<ref>Селищев, Афанасий. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. – София, 1929, стр. 24.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 350 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Јанчиште е средно по големина село, коешто во 1961 година броело 641 жител, а во 1994 година 610 жители, од кои 564 жители биле [[Македонци]], а 46 [[Македонски Срби|Срби]].<ref name="енциклопедија" /> Според последниот попис од 2002 година, во селото Јанчиште живееле 587 жители, од кои 544 [[Македонци]] и 43 [[Македонски Срби|Срби]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=19 февруари 2022}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живеел 481 жител, од кои 451 [[Македонци|Македонец]], 18 [[Македонски Срби|Срби]], 1 останат и 11 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|145|208|486|552|641|668|747|725|610|587|481}} === Родови === Јанчиште е македонско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се: * '''Доселеници:''' ''Чадини'' (1 к.) и ''Чукаловци'' (1 к.), најстари селски доселеници. Нивните предци во времето на доселување во атарот на селото наишле само на шума, по што го изградиле селото. Од првиот род има иселеници во [[Тетово]] (две семејства) и во [[Русе]] (едно семејство); ''Савевци'' (4 к.), стари доселеници, не знаат од каде се доселени. ''Шоповци'' (6 к.), доселени се од селото [[Готовуша]] во [[Сириниќ]] (денес во [[Косово и Метохија|Косово]]), го знаат следното родословие: Ристо (жив на 70&nbsp;г. во 1947 година) Аврам-Тасе-Петар, кој се доселил во селото. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејства); ''Расимовци'' (1 к.), место на потекло како и кај ''Шоповци''. Овде се доселиле многу рано и кажувале дека во Готовуша имале воденица. Имаат иселеници во [[Скопје]] (едно семејство); ''Котлинци'' (10 к.), доселени се од селото Котлина кај [[Качаник]], порано општина Витина (денес во Косово) и го знаат своето родословие Тодор (Тоде) (жив на 62&nbsp;г. во 1940-тите); Апостол-Сибин-Спасе. Во 2019 година родот Котлинци познава осум колена: Спасе-Сибин-Апостол-Тодор(Тоде)-Јорда-Митко-Огнен-Луна. Родот Котлинци заклучно со 2009 година има преку 393 лица, кои живеат во Јанчиште, Тетово, Скопје, Детроит и други места. Домашна слава на родот Котлинци е Св. Аранѓел;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.-20-Rodot-KOTLINCI-od-Janciste-iminja-po-kolena.pdf|title=Родот Котлинци|accessdate=19 февруари 2022|archive-date=2019-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424105854/http://spiroski.com.mk/wp-content/uploads/2015/09/Tabela-br.-20-Rodot-KOTLINCI-od-Janciste-iminja-po-kolena.pdf|url-status=dead}}</ref> ''Ивановци'' или ''Ивањци'' (3 к.), доселени се на средината од XIX век од селото [[Иваје]] кај [[Качаник]], тоа село е сега албанско, го знаат следното родословие: Сибин (жив на 45&nbsp;г. во 1940-тите) Мојсије-Спасо, се доселил таткото на Спасо. Имаат иселеници во [[Скопје]] (едно семејство), [[Белград]] (едно семејство) и во [[Русе]] (едно семејство); ''Ѓурковци'' (2 к.), доселени се од некое село кај [[Качаник]]. Имаат иселеници во [[Русе]] (едно семејство); ''Љамовци'' (6 к.), доселени се однекаде; ''Шутко'' (1 к.), доселени се однекаде. Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство); ''Угриновци'' (1 к.), стари доселеници со непознато потекло. Во минатото биле многу богати; ''Гаџовци'' (1 к.), доселени се од селото [[Сретска]] ([[Косово и Метохија|Косово]]). Спаѓаат во редот на постарите доселеници; ''Милковци'' (3 к.), доселени се однекаде, а по мајчина линија се од [[Шемшево]], го знаат следното родословие: Блаже (жив на 37&nbsp;г. во 1947 година) Панче-Ѓерасим-Серафим, основачот на родот кој се доселил; ''Призовци'' (1 к.), порано живееле во [[Прељубиште]] и [[Жилче]], подалечното потекло не го знаат; ''Јажинковци'' (3 к.), доселени се од селото [[Јажинце]], каде биле староседелци; ''Трпевци'' (2 к.), потекнуваат од Трпе, кој бил посинет од селото [[Озормиште]]; ''Михајл'' (1 к.), доселени се од [[Беловиште (Тетовско)|Беловиште]], таму припаѓале на староседелскиот род ''Степановци''; ''Здравкои'' (1 к.), доселени се во 1916 година од селото Горно Село кај [[Средска]]; ''Призренковци'' или ''Кековци'' (2 к.), доселени се во 1919 година од [[Тетово]], таму се доселиле од селото [[Драјчиќ]] кај [[Средска]]; ''Веселиновци'' (2 к.), исто потекло како и претходниот род; ''Гиго'' (3 к.), доселени се од селото [[Вратница]]; ''Кранчеи'' (1 к.), доселени се по мајка од [[Непроштено]]; ''Стојче'' (1 к.) доселени од селото Вратница. Таму припаѓале на родот ''Степановци''; ''Анто'' (1 к.), се исто како и претходниот род; ''Јастро'' (1 к.), доселени се во 1940 година од селото [[Беловиште (Тетовско)|Беловишта]], таму припаѓале на родот ''Степановци''. === Иселеништво === Од селото се знае за следниве иселеници: ''Николовци'' (1 к.), кои заминале во [[Копанце]] и ''Филиповци'' (1 к.), живеат во [[Лешок]], каде заминал основачот на родот, Филип од Јанчиште.<ref name=":0" /> == Општествени установи == [[Податотека:Основно училиште во Јанчиште.jpg|мини|300п|десно|Основното училиште во селото]] * [[ПУ „Александар Здравковски“ - Јанчиште|Основно училиште „Александар Здравковски“]], подрачно петгодишно основно училиште во состав на [[ОУ „Александар Здравковски“ - Јегуновце]] == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Јанчиште било село во [[Тетовска каза|Тетовската каза]] на [[Отоманското Царство]]. Селото претставува дел од [[Општина Јегуновце]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година со додавање на поранешната [[Општина Вратница]]. Во периодот од 1996-2004 година, селото било исто така дел од Општина Јегуновце. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Тетово. Селото припаѓало на некогашната општина Теарце во периодот од 1955 до 1965 година. Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Шемшево, во која покрај селото Јанчиште, се наоѓале и селата Жилче, Јегуновце, Копанце, Озормиште, Подбреѓе, Прељубиште, Раотинце, Сиричино, Туденце и Шемшево. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната Општина Јанчиште, во која влегувале селата Јанчиште, Јегуновце, Копанце, Подбреѓе и Раотинце. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2118 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 478 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 481 гласач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/|title=Предвремени избори за пратеници 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715190628/https://rezultati.sec.mk/|archive-date=2020-07-15|dead-url=|accessdate=19 февруари 2022|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Теодор Тирон“ - Јанчиште 2.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Св. Теодор Тирон“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|420}}</ref> * [[Ќерамидница (Јанчиште)|Ќерамидница]] — населба од римското време; и * [[Тумба (Јанчиште)|Тумба]] — населба од римското време. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Теодор Тирон“ - Јанчиште|Црква „Св. Теодор Тирон“]] — главна селска црква. <!--== Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Јанчиште--> == Култура и спорт == * [[ФК Југ (Јанчиште)]] * Фудбалскиот клуб Јанчиште, почнал да игра фудбал во 1949&nbsp;г. ФК Јанчиште играл фудбал во Третата зона во Првенство во фудбал на Тетовската околија, заедно со ФК Туденце, ФК Сиричино и ФК Прељубиште<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spiroski.com.mk/|title=SPIROSKI – Lesok, Macedonia|last=http://spiroski.com.mk/%d0%ba%d0%bd%d0%b8%d0%b3%d0%b0-3/|first=|date=|work=|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424071518/http://spiroski.com.mk/|archive-date=2019-04-24|dead-url=|accessdate=24 април 2019|url-status=dead}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Куќа во Јанчиште.jpg|Куќа во селото Податотека:Jančište 02.JPG|Куќи во селото Податотека:Куќи во Јанчиште.jpg|Куќи во селото </gallery> == Поврзано == * [[Полог]] * [[Општина Јегуновце]] * [[Тетово]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Jančište}} * [http://www.opstinajegunovce.gov.mk/ Општина Јегуновце] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210615012350/https://opstinajegunovce.gov.mk/ |date=2021-06-15 }} {{Општина Јегуновце}} [[Категорија:Јанчиште| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Јегуновце]] 7kd7yri5ksllcsipbxbdepdj7my6j8l 0 11310 5582135 5544126 2026-06-25T01:52:18Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582135 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Јанче | слика = Поглед на Јанче.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на селото од регионалниот пат | општина = {{општинскигрб|Општина Маврово и Ростуше}} | регион = {{грб|Полошки Регион}} | област = [[Долна Река]] | население = 102 | година = 2002 | поштенски број = 1254 | повикувачки број = 042 | надморска височина = 760 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=35 | lat_sec=12 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=37 | lon_sec=41 | слава = [[Успение на Пресвета Богородица|Голема Богородица]] | мрежно место = | карта = Јанче во Општина Маврово и Ростуша.svg }} '''Јанче''' — село во [[Општина Маврово и Ростуше]], едно од [[Мијаци|мијачките]] села во областа [[Долна Река]], во околината на градот [[Дебар]]. == Потекло на името == Името на селото првпат е споменато како „Јаниче“ во 1583 година во турските дефтери. За потеклото на името постојат повеќе претпоставки:<ref name="речник">{{Наведена книга |title=Речник на имињата на населените места во Р Македонија|last=Иванова|first=Олга|publisher=[[Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“]]|year=2014|isbn=|location=Скопје|pages=97}}</ref> * присвојна придавка од исчезнатата именка „јана“, што означува река или поток, бидејќи коренот „ја-“ означува тече * од личното име Јанек, Јанец, Јанислав или Јане * турски изговор за Јаница == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на Јанче 1.jpg|мини|300п|лево|Јанче од далечина, заедно со планината [[Бистра (планина)|Бистра]]]] Јанче се наоѓа во областа [[Долна Река]], во југозападниот дел на територијата на [[Општина Маврово и Ростуше]], непосредно од левата страна на реката [[Радика]] и на патот [[Гостивар]]-[[Дебар]]. Селото е сместено на југозападната падина на планината [[Бистра (планина)|Бистра]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=28 април 2020|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=140}}</ref> Селото е планинско, сместено на надморска височина од 760 метри.<ref name="енциклопедија" /> Селото е оддалечено од градот Дебар 16 километри. Селото е сместено на тераса над левиот брег на реката [[Радика]], под Скала на присојно место. Над куќите се наоѓа шума, додека под селото се наоѓаат ниви и ливади, а преку реката се наоѓаат лозја.<ref name=":0">{{Наведена книга|url= https://www.worldcat.org/title/mijaci-gorna-reka-i-mavrovsko-polje/oclc/28398861|title=Mijaci, Gorna Reka i Mavrovsko Polje|last=Смиљаниќ|last2=Тома|date=1925|publisher=Српска кралска академија|location=Белград|oclc=28398861}}</ref> Месности во атарот на селото се следниве: Рупа, Садишта, Стари Врт, Поље, Лениште, Дамјаница, Ливаѓе, Песја Горица, Степанова Кошара, Големи Дол, Млака, Бубелица, Св. Илија и Бела Вода.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип и куќите се наоѓаат покрај патот.<ref name=":0" /> Самите куќи се скалесто наредени, поради што добива изглед на орловско гнездо среде планинските врвови. == Историја == [[Податотека:Janče, selo vo Debarsko, 1930ti.jpg|мини|300п|десно|Селото во 1930-тите години]] Според легендата, првиот жител на селото бил човек со име Јане, по кого се сметало дека селото го добило името. Постојат мал број на пишани документи за ова село, од кои се гледа дека Јанче се наоѓало во месноста Јанечки Ливади, скриено заради честите качачки пљачкосувања. Подоцна селото се преместило поблиску до патот за полесна комуникација со останатите населени места. Селото првпат се споменува во османлиските пописни дефтери од 1467 година, кога имало само 1 христијанско семејство (Ѓерѓ Илиевиќ). Потоа се споменува и во 1536/39 година со 6 семејства и во 1583 година со 8 семејства и 3 неженети. Јанче е една од најстарите населби во мијачкиот регион од пред повеќе од пет века во долнореканскиот крај, која се споменува уште во документацијата на архивот на Истанбул. Во {{римски|19}} век, Јанче било село во [[Реканска каза|Реканската каза]] на [[Отоманското Царство]]. Вкупно 3 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-12|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == Селото нема голем атар и зафаќа простор од само {{км2|4,8}}. На него преовладуваат шумите на површина 469 [[хектар]]и, додека на обработливото земјиште отпаѓаат само 31 хектар, а на пасиштата 27 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, нема некоја развиена аграрна функција.<ref name="енциклопедија" /> Во минатото, главна стопанска дејност во селото било сточарството, но во последно време се забележува дека растечка гранка е туризмот и искористување на природните благодети во областа. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|375 |1953|395 |1961|165 |1971|181 |1981|186 |1991|165 |1994|155 |2002|165 |2021|102 }} Во делото „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. Јанче било село со 100 домаќинства и 255 жители, од кои 130 муслимани и 125 христијани.<ref name="етнографија">„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр. 174-175.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Јанче живееле 400 жители, сите Македонци, од кои 240 православни и 160 муслимани.<ref name=":0"/> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], во 1905 година во Јанче имало 256 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":1">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рp. 184-185.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Јанче се води како македонско село од мешана (муслиманска и православна) вероисповед во Реканската каза на Дебарскиот санџак со 62 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|49}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 350 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_34_38-42_PRIZREN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Јанче е мало село, коешто во 1961 година броело 165 жители, а во 1994 година 155 жители, од кои 133 биле Македонци, 9 Турци, 2 Албанци и 11 останати.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Јанче живееле 146 жители, од кои:<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=30 март 2013}}</ref> * [[Македонци]]: 111 * [[Македонски Албанци|Албанци]]: 2* * [[Македонски Турци|Турци]]: 33* <nowiki>*</nowiki> Жителите кои се изјасниле како [[Турци]] и [[Албанци]], всушност претставуваат [[Македонци]] со исламска вероисповед, бидејќи најголем дел од нив се изјасниле дека [[Македонски јазик|македонскиот јазик]] им е мајчин. Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 102 жители, од кои 17 [[Македонци]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]], 32 [[Македонски Турци|Турци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]], 42 останати и 9 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Јанче: {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Срби ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948 | — | — | — | — | — | — | '''375''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 360 | 0 | 7 | 0 | 28 | — | '''395''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 71 | 5 | 88 | 0 | 1 | — | '''165''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 65 | 1 | 112 | 0 | 3 | — | '''181''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 39 | 1 | 0 | 0 | 146 | — | '''186''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 41 | 1 | 7 | 0 | 116 | — | '''165''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 133 | 2 | 9 | 0 | 11 | — | '''155''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 111 | 2 | 33 | 0 | 0 | — | '''165''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 17 | 1 | 32 | 1 | 42 | 9 | '''102''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> === Родови === Во Јанче отсекогаш живееле [[Македонци]]. Според записите на [[Томо Смилјаниќ - Брадина]] на почетокот на XX век во Јанче живееле следните македонски муслимански и христијански родови:<ref name=":0" /> * '''Христијански родови:''' **Денешни: ''Тортевци'', ''Негриовци'', ''Мирчевци'', ''Јанкуловци'', ''Гиговци'', ''Костовци'' и ''Сарџовци,'' ** **Во минатото: ''Симоновци'', ''Коловци'', ''Петревци'', ''Дичовци'', ''Трајановци'', ''Поповци,'', ''Тасевци'',''Трифуновци'' и ''Вељановци''. * '''Муслимански родови:''' ''Адем'', ''Феим'', ''Билали'', ''Абдураман'', ''Ибрахим'', ''Реџеп'', ''Јакуп'' и други. А во селото постоеле и родовите ''Марковци'', ''Каравеловци'', ''Дојчиновци'', ''Мановци'', ''Ташовци'', ''Арсовци'','' Трифуновци'' и ''Сиљановци''. == Општествени установи == * [[ПУ „Хајан Селмани“ - Јанче|Основно училиште „Хајан Селмани“]] (во минатото ОУ „Ѓорѓија Пулевски), подрачно основно училиште на [[ОУ „Хајан Селмани“ - Ростуше]] == Самоуправа и политика == Селото се наоѓа во рамките на новосоздадената [[Општина Маврово и Ростуше]], која настанала со [[Административна поделба на Македонија|територијалната поделба]] на Македонија во 2004 година. Претходно селото припаѓало на поранешната [[Општина Ростуша]], која со измените во Законот за територијална поделба на Македонија била припоена со [[Општина Маврови Анови]], со што двете општини ја создале новата Општина Маврово и Ростуше, во која денес се наоѓа селото. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Гостивар, додека во периодот по војната од 1957 до 1965 година се наоѓала во некогашната општина Маврово. Во рамките на општина Ростуша се наоѓало во периодот 1955-1957. Во периодот 1952-1955, селото било дел од Општина Ростуша, во која покрај Јанче се наоѓале и Аџиевци, Битуше, Велебрдо, Галичник, Присојница, Ростуша, Сушица и Требиште. Во периодот 1950-1952 година, селото припаѓало на Општина Присојница, во која влегувале селата Аџиевци, Јанче, Присојница и Скудриње. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0467 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во простории на основното училиште. Во ова избирачко место е опфатено и селото [[Галичник]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=28 април 2020|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 129 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/49/612|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113015444/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/49/612|archive-date=2021-01-13|dead-url=|accessdate=28 април 2020|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Пресвета Богородица“ - Јанче 2.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Пресвета Богородица“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="карта">{{наведена книга|last=Димче|first=Коцо|authorlink=Димче Коцо|title=Археолошка карта на Република Македонија|edition=прво|year=1996|publisher=[[МАНУ]]|location=Скопје|language=македонски|isbn=9789989101069}}</ref> * [[Песогорица (Јанче)|Песогорица]] — средновековна населба; * [[Св. Илија (Јанче)|Св. Илија]] — средновековна некропола; и * [[Св. Петар (Јанче)|Св. Петар]] — средновековна некропола и црква. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Пресвета Богородица“ - Јанче|Црква „Пресвета Богородица“]] — главна селска црква; и * [[Црква „Св. Илија“ - Јанче|Црква „Св. Илија“]] — помала црква. ;Џамии<ref name="верски објекти" /> * [[Џамија (Јанче)|Џамија]] — главна селска џамија == Редовни настани == * Сурова Василица — се слави на 14 јануари, а некогаш се празнувал на 1 јануари или Нова Година или попозната како Василица. Еден ден пред празникот, децата стануваат рано пред изгрејсонце, собираат дренови прачки и прачки од некои плодородни дрвја. Децата прачките им ги даваат на некои девојки да прават суровица. Девојките ги групираат прачките и им даваат босилок, па ги завиткуваат околу за да не се гледаат заедно со босилокот што симболизира божило (виножито). На врвот се става крвче од дренова прачка завиткано со шарени коприрени и срмени конци. И на краиштата му се ставаат топчиња и една сребрена пара. Во народниот календар нема друг датум што има собрано толку многу обичаи како овој празник. * Водопост — се слави на 5 јануари. На тој ден не се мрси и жените одат во црква, земаат крстена вода во шишенце од која пијат сите домашни, а остатокот ја чуваат за преку целата година, и ако некој се разболи го мијат со неа за здравје. * Водици или Богојавление — се слави на 19 јануари. Јанчани велат ако во текот на тој ден водата не замрзне годината ќе биде лоша и ќе има многу болести, а ако пак биде студено годината ќе биде добра и плодородна. * Свети Јован — на 20 јануари. На тој ден секое маало одделно го празнува и домаќинот во своето маало приготвува јадење за сите, а останатото население носи погачи, тави со месо, риби и вино. Подароците од маалците се подаруваат на Св. Јован, кога јадењето ќе се послужи на трпеза во дворот станува еден од гостите и изјавува дека тој догодина ќе го служи св. Јован, односно ќе биде кум. * Благовец — на 7 април. Се верува дека во пресрет на Благовештенија на полноќ се отвора небото и се јавува Господ. Сите дрвја во тоа време се пополнувале до земја. Ако пак во тој момент човек е буден може да побара сè што сака од Бога и тој ќе му даде. На Благовештенија девојчињата над 10 години за прва пат почнуваат да месат. Тоа се прави на Благовец за да им биде благ лебот. Од таа погача се раздава на другарките и комшиите за здравје. * Велигден — во турско време, христијаните по полноќ оделе во црква. Девојќите оделе подоцна, по литургијата да се причестат, секоја девојка со себе носи едно црвено јајце за да биде здрава, бела и црвена. Поздрав со луѓето е „Христос Воскресе“ – „Ваистина Воскресе“. Со првото, црвено фарбано јајце мајката прави круг на лицето на децата и домашните и кажува „црвено, бело, дебело“ и тоа се чува цела година, а старото од претходинот Велигден се закопува во земја. * Свети Илија — се празнува на 2 август и јанчаните веруваат дека кога грми Св. Илија ја брка ламјата да ја убие. По 1903 година тој стана национален празник со патриотска возвишена цел, бидејќи на тој ден се кренало [[Илинденско востание|Илинденското востание]]. Јанчани вечерта пред втори август одат во црквата Св. Илија каде им оддаваат почит на мртвите кои се закопани во дворот на црквата. Постарите остануваат долго во ноќта, а младите и до раните утрински часови. * Голема Богородица — се празнува на 28 август. Меѓу позначајните празници што маќедонскиот народ ги празнува со големо внимание се и неколкуте празници на Пресвета Богородица, мајката на Спасителот Исус Христос. Голема Богородица е селска слава на Јанче и на овој ден во селото се подготвува голема веселба проследена со звуците на зурли и тапани. Во трпезаријата на црквата Успение на Богородица се приготвува ручек. На прославата на празникот во селото доаѓаат многу иселени јанчани како и гости, пријатели и роднини од соседните села. == Личности == ;Родени или потекло од Јанче * [[Драган Гиговски]] — народен херој, загинал од балистите во Кичевско * [[Славе Симоновски]] — народен херој, загинал од балистите во Кичевско * [[Рафе Јанкуловски]] — народен херој, загинал од италијанскиот окупатор во близина на албанската граница <!--== Култура и спорт ==--> == Иселеништво == Печалбарството било и е карактеристично занимање или стопанска гранка на жителите на Јанче и воопшто на [[Мијаци]]те. Печалбарењето како дејност се појавило во втората половина на XVII век. Тогаш цели тафи мајстори од најразлични профили како градежници, копаничари, зографи, трговци и различни занаетчии заминувале низ [[Балкан]]от и земјите во [[Европа]], па дури и во земјите на [[Мала Азија]]. Кај Мијаците, печалбарството доживеало експанзија во втората половина на XIX век и станало основен извор за приходи за живот на семејствата од овие краишта кое пак уште повеќе се етаблирало како основна професија по ослободувањето на Србија, Романија, а подоцна и на Италија и Бугарија, како и по Илинденското востание и Балканските војни. Почетоците на луѓето што го напуштале сточарството и оделе на печалба им биле многу тешки. Никој од нив немал капитал за да отворат дуќан па поради тоа тие се делеле во две групи едни останувале сточари, а другите отворале дуќани и така полесно се снаоѓале и успевале. Благодарение на вековната солидарност меѓу Мијаците, многумина од нив, од печалба успеале да остварат сигурна издршка за своите семејства дури и за следните поколенија. Поспособните и поснаодливите кои заминале на печалба и отвориле дуќан подоцна ги прифаќале новодојдените печалбари од нивниот крај кои останувале и работеле кај нив сè додека не стекнат искуство и сопствен капитал за да можат и тие да станат сопственици на некоја работилница или дуќан. На печалба оделе домаќинките и машките деца од 8 до 12 годишна возраст, најчесто во Солун за да го научат јазикот. Ритуалното испраќање на печалба се подготвувало цел месец, а печалбарите најчесто барале и наоѓале работа во Гостивар, Скопје, Белград, Софија, Солун, Лариса, Москва, Каиро, Александрија, Букурешт, Бер, Сер и други. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="160px"> Податотека:Село Јанче.jpg|Куќи во селото Јанче Податотека:Јанче 2016 (10).JPG|Поглед на селото Податотека:Tutto, Janče (1).JPG|Поглед на хотелот Туто Податотека:Џамија во Јанче.jpg|Селската џамија Податотека:Janče-Adžievci.JPG|Патоказ за Јанче Податотека:Поглед на Јанче 1.jpg|Поглед на Јанче од регионалниот пат Податотека:Викиекспедиција Река 71.jpg|Куќи во селото Податотека:Викиекспедиција Река 72.jpg|Куќи во селото Податотека:Викиекспедиција Река 73.jpg|Куќи во селото </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Долна Река]] * [[Општина Маврово и Ростуше]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Janče, Mavrovo|Јанче}} * [http://www.istrazijamakedonija.com.mk/storii.aspx?id=9 Јанче - „Чиста земја“] на порталот ''Истражи ја македонија'' {{Општина Маврово и Ростуше}} [[Категорија:Јанче| ]] [[Категорија:Рекански села]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Мавровско-ростушки села]] [[Категорија:Села во Општина Маврово и Ростуше]] c3lo6w2iu40f94d3k6savohiljbgnip 0 11858 5582101 5165150 2026-06-24T22:43:17Z SpectralWiz 106165 5582101 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Црешка | слика = | големина на слика = | опис = | општина = {{општинскигрб|Општина Штип}} | регион = {{грб|Источен Регион}} | област = | население = 0 | година = 2021 | поштенски број = | повикувачки број = 032 | надморска височина = 420 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=42 | lat_sec=16.92 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=58 | lon_sec=51.96 | слава = | мрежно место = | карта = Црешка во Општина Штип.svg }} '''Црешка''' (се сретнува и како '''Чрешка<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Денешни села и население во долниот слив на Брегалница|last=Трифуноски|first=Јован|last2=Нетков|first2=Васил|publisher=Зборник на Штипскиот народен музеј|year=1964|volume=III|location=Штип|pages=63-65|orig-year=1962-1963}}</ref>''') — раселено село во [[Општина Штип]], во околината на градот [[Штип]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓало во крајниот западен дел од [[Општина Штип]], на левата страна од реката [[Брегалница]], на надморска височина од 420 метри.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|page=313|language=македонски|accessdate=24 јуни 2026}}</ref> Од градот [[Штип]], селото е оддалечено 19 километри. До селото води земјен пат, кој започнува кај селото [[Едеклерци]]. Црешка била сместена во долното сливно подрачје на Брегалница, на нејзината лева страна. За местоположбата на ова село бил од значење патот во правец СЗ–ЈИ, кој со клисурата на [[Светиниколска Река]] кај с. [[Аџибегово]] излегувал од [[Овчеполската Котлина]], а кај Црешка минувал преку Брегалница, избивајќи на патот [[Штип]]–[[Градско]].<ref name=":2" /> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Мазарлак, Орта Тумба, Градалар, Чешма Алта, Полиса, Јусек Баир, Хисар, Чатал, Корија, Гурбеница, Чатал Меше, Зидишта, Калај Дере, Вакуф, Јусуф Тумба, Слатина, Кара Таш, Кара Баир, Ѓубре Таш, Чука, Пударница, Срт, Кавакли, Козарник, Симуџук, Јајце, Мал Град, Чали Бурун и Дузлук.<ref name=":2" /> Селото се делело на три маала: Ашај (Долно), Орта (Средно) и Јокари (Горно) Маало.<ref name=":2" /> == Историја == Подрачјето на Црешка е населено барем од [[железното време]], за што сведочат остатоци на [[Некропола|некрополи]]-[[тумули]] на наоѓалиштето [[Полиса (Црешка)|Полиса]]. Југозападно од селото се остатоците на тврдината [[Чрешче|Исар]], која археологот [[Томо Томоски (историчар)|Томо Томоски]] ја поистоветува со средновековниот град [[Црешче]].<ref name="Коцо" /> Денешното село било основано во [[средниот век]] како сточарско-земјоделска населба. Од средновековните трагови има остатоци на црквишта и гробови. Црешка никогаш не била мала населба, за што сведочи особено пространиот атар.<ref name=":2" /> За време на отоманското владеење, во Црешка се населиле [[Турци]] од [[Мала Азија]]. Поради тоа, староседелските Македонци се иселиле од селото. Само дел од населението примило ислам и останале во селото — таков бил родот ''Потуровци''. Помеѓу старото и новото население постоел континуитет, што се забележува во имињата на дел од топонимите и самото име на селото.<ref name=":2" /> Целото население наполно се раселило од 1954–1960 г. во [[Турција]]. Иселениците во најголем дел се настаниле во [[Истанбул]]. Последното домаќинство (''Бејтула'', 1 к.) од Црешка се иселило во соседното село [[Хаџи-Хамзали]].<ref name=":2" /> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од {{Км2|23,4}}.<ref name="енциклопедија" /> Најголем дел од атарот на Црешка бил под [[пасишта]], а помалку се користел за ниви. Главно занимање било [[сточарството]]. Мештаните одгледувале голем број [[овци]], [[кози]], [[коњи]] и [[говеда]]. Од земјоделските култури вирееле: [[јачмен]], [[пченица]], [[’Рж|’рж]] и [[бостан]]. Добро било развиено и [[Пчеларство|пчеларството]]. Еднаш во неделата, жителите оделе на пазарите во [[Штип]] и [[Велес]].<ref name=":2" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|277 |1953|303 |1961|47 |1971|0 |1981|0 |1991|0 |1994|0 |2002|0 |2021|0 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година во селото живеле 225 жители, сите [[Турци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_34.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 231.]</ref> На етничката карта од 1927 г. [[Леонард Шулце Јена]] го покажува ''Црешка'' (Creška) како турско село.<ref>[http://www.kroraina.com/knigi/gall/ls/title.html Leonhard Schultze Jena. "Makedonien, Landschafts- und Kulturbilder", Jena, G. Fischer, 1927]</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 200 [[Турци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во пописот од 1948 г. кон Црешка е вбројано и населението на с.&nbsp;[[Скандалци]].<ref>[http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/table/tableViewLayout2/?rxid=b1a7be79-92a7-4ac6-90aa-3ecb02cca1ff За табелата. Точка 47]{{Мртва_врска|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Пописи на населението на Македонија, база МАКСтат</ref> Селото е целосно раселено по 1961 година, кога броело 47 жители, од кои 36 [[Албанци]] и девет [[Турци]].<ref name="енциклопедија" /> Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители. {{Пописи|225|—|277|303|47|0|0|0|0|0|0}} <!--== Општествени установи ==--> == Самоуправа и политика == Во XIX век, Црешка било село во [[Штипска Каза|Штипската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Штип]], една од ретките општини која не била променета при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната [[Општина Штип]]. Во периодот 1957-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Штип. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото влегувало во рамките на тогашната општина Лакавица. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Драгоево, во која покрај селото Црешка се наоѓале селата Драгоево, Едеклерци, Јамуларци, Пенуш, Селце, Скандалци, Софилари, Топлик, Хаџи Реџепли, Хаџи Сејдели и Хаџи Хамзали. Во периодот 1950-1952, селото било исто така дел од некогашната општина Драгоево, во која влегувале селата Драгоево, Пенуш, Селце, Софилари, Топлик, Хаџи Реџепли, Хаџи Хамзали и Црешка. == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="Коцо">{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче|title=Археолошка карта на Република Македонија|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|page=443|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> *[[Града (Црешка)|Града]] — средновековна некропола; *[[Чрешче|Исар - Чрешче]] — доцноантички опидум и средновековно градиште со некропола; *[[Полиса (Црешка)|Полиса]] — некропола — тумули од железното време и средновековна црква со некропола; *[[Турски Гробишта (Црешка)|Турски Гробишта]] — тумул од железното време. <!--== Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво ==--> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Creška}} {{Општина Штип}} [[Категорија:Црешка| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Штипски села]] [[Категорија:Села во Општина Штип]] [[Категорија:Раселени села во Македонија]] kpjgdmi7tbxgnms99jnb2r00nabe1yv 5582103 5582101 2026-06-24T22:46:26Z SpectralWiz 106165 5582103 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Црешка | слика = | големина на слика = | опис = | општина = {{општинскигрб|Општина Штип}} | регион = {{грб|Источен Регион}} | област = | население = 0 | година = 2021 | поштенски број = | повикувачки број = 032 | надморска височина = 420 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=42 | lat_sec=16.92 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=58 | lon_sec=51.96 | слава = | мрежно место = | карта = Црешка во Општина Штип.svg }} '''Црешка''' (се сретнува и како '''Чрешка<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Денешни села и население во долниот слив на Брегалница|last=Трифуноски|first=Јован|last2=Нетков|first2=Васил|publisher=Зборник на Штипскиот народен музеј|year=1964|volume=III|location=Штип|pages=63-65|orig-year=1962-1963}}</ref>''') — раселено село во [[Општина Штип]], во околината на градот [[Штип]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓало во крајниот западен дел од [[Општина Штип]], на левата страна од реката [[Брегалница]], на надморска височина од 420 метри.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|page=313|language=македонски|accessdate=24 јуни 2026}}</ref> Од градот [[Штип]], селото е оддалечено 19 километри. До селото води земјен пат, кој започнува кај селото [[Едеклерци]]. Црешка била сместена во долното сливно подрачје на Брегалница. За местоположбата на ова село бил од значење патот во правец СЗ–ЈИ, кој со клисурата на [[Светиниколска Река]] кај с. [[Аџибегово]] излегувал од [[Овчеполската Котлина]]. Кај Црешка минувал преку Брегалница, избивајќи на патот [[Штип]]–[[Градско]].<ref name=":2" /> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Мазарлак, Орта Тумба, Градалар, Чешма Алта, Полиса, Јусек Баир, Хисар, Чатал, Корија, Гурбеница, Чатал Меше, Зидишта, Калај Дере, Вакуф, Јусуф Тумба, Слатина, Кара Таш, Кара Баир, Ѓубре Таш, Чука, Пударница, Срт, Кавакли, Козарник, Симуџук, Јајце, Мал Град, Чали Бурун и Дузлук.<ref name=":2" /> Селото се делело на три маала: Ашај (Долно), Орта (Средно) и Јокари (Горно) Маало.<ref name=":2" /> == Историја == Подрачјето на Црешка е населено барем од [[железното време]], за што сведочат остатоци на [[Некропола|некрополи]]-[[тумули]] на наоѓалиштето [[Полиса (Црешка)|Полиса]]. Југозападно од селото се остатоците на тврдината [[Чрешче|Исар]], која археологот [[Томо Томоски (историчар)|Томо Томоски]] ја поистоветува со средновековниот град [[Црешче]].<ref name="Коцо" /> Денешното село било основано во [[средниот век]] како сточарско-земјоделска населба. Од средновековните трагови има остатоци на црквишта и гробови. Црешка никогаш не била мала населба, за што сведочи особено пространиот атар.<ref name=":2" /> За време на отоманското владеење, во Црешка се населиле [[Турци]] од [[Мала Азија]]. Поради тоа, староседелските Македонци се иселиле од селото. Само дел од населението примило ислам и останале во селото — таков бил родот ''Потуровци''. Помеѓу старото и новото население постоел континуитет, што се забележува во имињата на дел од топонимите и самото име на селото.<ref name=":2" /> Целото население наполно се раселило од 1954–1960 г. во [[Турција]]. Иселениците во најголем дел се настаниле во [[Истанбул]]. Последното домаќинство (''Бејтула'', 1 к.) од Црешка се иселило во соседното село [[Хаџи-Хамзали]].<ref name=":2" /> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од {{Км2|23,4}}.<ref name="енциклопедија" /> Најголем дел од атарот на Црешка бил под [[пасишта]], а помалку се користел за ниви. Главно занимање било [[сточарството]]. Мештаните одгледувале голем број [[овци]], [[кози]], [[коњи]] и [[говеда]]. Од земјоделските култури вирееле: [[јачмен]], [[пченица]], [[’Рж|’рж]] и [[бостан]]. Добро било развиено и [[Пчеларство|пчеларството]]. Еднаш во неделата, жителите оделе на пазарите во [[Штип]] и [[Велес]].<ref name=":2" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|277 |1953|303 |1961|47 |1971|0 |1981|0 |1991|0 |1994|0 |2002|0 |2021|0 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година во селото живеле 225 жители, сите [[Турци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_34.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 231.]</ref> На етничката карта од 1927 г. [[Леонард Шулце Јена]] го покажува ''Црешка'' (Creška) како турско село.<ref>[http://www.kroraina.com/knigi/gall/ls/title.html Leonhard Schultze Jena. "Makedonien, Landschafts- und Kulturbilder", Jena, G. Fischer, 1927]</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 200 [[Турци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во пописот од 1948 г. кон Црешка е вбројано и населението на с.&nbsp;[[Скандалци]].<ref>[http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/table/tableViewLayout2/?rxid=b1a7be79-92a7-4ac6-90aa-3ecb02cca1ff За табелата. Точка 47]{{Мртва_врска|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Пописи на населението на Македонија, база МАКСтат</ref> Селото е целосно раселено по 1961 година, кога броело 47 жители, од кои 36 [[Албанци]] и девет [[Турци]].<ref name="енциклопедија" /> Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители. {{Пописи|225|—|277|303|47|0|0|0|0|0|0}} <!--== Општествени установи ==--> == Самоуправа и политика == Во XIX век, Црешка било село во [[Штипска Каза|Штипската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Штип]], една од ретките општини која не била променета при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната [[Општина Штип]]. Во периодот 1957-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Штип. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото влегувало во рамките на тогашната општина Лакавица. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Драгоево, во која покрај селото Црешка се наоѓале селата Драгоево, Едеклерци, Јамуларци, Пенуш, Селце, Скандалци, Софилари, Топлик, Хаџи Реџепли, Хаџи Сејдели и Хаџи Хамзали. Во периодот 1950-1952, селото било исто така дел од некогашната општина Драгоево, во која влегувале селата Драгоево, Пенуш, Селце, Софилари, Топлик, Хаџи Реџепли, Хаџи Хамзали и Црешка. == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="Коцо">{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче|title=Археолошка карта на Република Македонија|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|page=443|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> *[[Града (Црешка)|Града]] — средновековна некропола; *[[Чрешче|Исар - Чрешче]] — доцноантички опидум и средновековно градиште со некропола; *[[Полиса (Црешка)|Полиса]] — некропола — тумули од железното време и средновековна црква со некропола; *[[Турски Гробишта (Црешка)|Турски Гробишта]] — тумул од железното време. <!--== Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво ==--> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Creška}} {{Општина Штип}} [[Категорија:Црешка| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Штипски села]] [[Категорија:Села во Општина Штип]] [[Категорија:Раселени села во Македонија]] 96q7shxbb189c89e3xc4arz2ho94gw5 0 12045 5582016 5575849 2026-06-24T19:40:02Z Ehrlich91 24281 5582016 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Биџево | име2 = Биџово | слика = Воздушен поглед на дел од Биџево 2.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Биџево | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 290 | година = 2021 | поштенски број = 6330 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 700 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=13 | lat_sec=48 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=41 | lon_sec=53 | слава = [[Спасовден]] | мрежно место = | карта = Биџево во Општина Струга.svg }} '''Биџево''' (познато и како '''Биџово''') — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Биџево средсело.jpg|мини|300п|лево|Сретселото]] Името на селото првпат е забележано во документи од {{римски|14}} век (1335 г.). Низ годините се споменува под слични варијанти. Доаѓа од '''Биждово''', што пак се поврзува со личното име Биде или Бидо, скратено од Пре-бид или Все-бид или пак посесивен топоним од некое лично име со корен биде.<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|58}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа на источната страна на подрачјето на [[Општина Струга]], североисточно од градот [[Струга]], на оддалеченост од околу 10 километри.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=11 јуни 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=30}}</ref> Бидејќи е сместено во рамништето на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 700 метри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]]. Биџево е изразено низинско село, сместено на рамно земјиште. Се граничи со околните села [[Драслајца]], [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]], [[Ложани]] и [[Ливада (село)|Ливада]]. Биџево има доста поволна стопанска положба, бидејќи користи разновидни природни услови. Во минатото, мештаните водата за пиење ја добивале од бунари.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=229-231|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Новоселски Лаг, Водејнца Ложанска, Краповница, Гола Губа или Бела Губа, Дрење, Цицки, Кадри Загони, Вировник, Бачилиште, Певци и Кајстор.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип, поделено на делови кои се нарекуваат по родови, како што се Пеќинковци, Танковци, Луковчани, Положановци и други.<ref name=":0" /> Во 1970-тите години, околу селото имало овоштарници кои се ширеле околу куќите, поради што куќите биле потонати во зеленило, а потоа се ширел појас на ниви поделени со меѓи.<ref name=":0" /> == Историја == Биџево е старо село. Мештаните велат дека насекаде во околината има старини, особено гробови. Меѓутоа, низ годините селото никогаш не било големо. Предците на денешните македонски родови тука се населиле во третата деценија на {{римски|14}} век. И пред нив имало жители, но нивните потомци не се зачувани.<ref name=":0" /> Биџево било изложено на поплави од [[Црн Дрим]] и водата доаѓала до куќите, поради што се појавувала [[маларија]]. По регулирањето на речните корита во Струшкото Поле во 1960-тите немало поплави.<ref name=":0" /> Во 1912 година, Биџево било многу мало село и имало само 7 македонски христијански куќи.<ref name=":0" /> Во селото се наоѓа [[Црква „Вознесение Христово“ - Биџево|црквата „Вознесение Христово“]] („Св. Спас“), за која се вели дека земјиштето го дал Садик-паша. Откога починал неговиот син Али-бег ја спречил изградбата на црквата, поради што таа била завршена околу 1900 година.<ref name=":0" /> Во 1976 година, за потребите на албанското население во селото била изградена [[Џамија (Биџево)|џамија]].<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот е мошне мал и зафаќа простор од 2,3&nbsp;км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 222,6 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 2,6 хектари, додека шумско земјиште нема.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Мештаните се занимаваат со земјоделство поради многу плодната почва, но и со сточарство. Меѓутоа, селото е добро поврзано и со двата града (Охрид и Струга), поради што многумина работат во разни претпријатија и установи, а дел од селаните се на привремена работа во странство.<ref name=":0" /> Земјата околу селото пред крајот на отоманскиот период припаѓала на Садик-паша од [[Тирана]], кој во 1895 година бил наследен од неговиот син Али-бег. Народната традиција наведува дека пашата ја добил земјата од државната власт околу 1878 година, кога се истакнал во борба со српската војска негде кај [[Врање]]. Можеби самиот паша бил мухаџир од Србија. Сопственикот на чифлигот го застапувале Албанци од селото [[Делогожди]].<ref name=":0" /> Земјиштето под владение на пашата било околу 170 хектари. По 1912 година, се распаднал големиот [[чифлиг]] и земјата ја купиле малобројните селани и двајца трговци од Охрид — Савиновци и Маневци. Тие купиле околу 30 хектари земја, па подоцна ја предале на Албанците од другите села.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|249 |1953|294 |1961|351 |1971|410 |1981|455 |1991|189 |1994|450 |2002|546 |2021|290 }} Според податоците од 1873 година, селото имало 68 жители, [[Македонци]].<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 102-103.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Биџево живееле 66 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 172-173.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Биџево се води како чисто македонско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 9 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Биџево имало 72 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":3">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 164-165.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 100 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во 1961 година, селото броело 351 жител, од кои 223 биле Македонци, а 125 Албанци, додека во 1994 година бројот се зголемил на 450 жители, од кои 336 биле Албанци, а 114 Македонци.<ref name="енциклопедија" /> Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во селото Теново, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да замат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според пописот од 2002 година, селото броело 546 жители, од кои 118 [[Македонци]], 421 [[Македонски Албанци|Албанец]] и 7 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=11 јуни 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 290 жители, од кои 71 [[Македонци|Македонец]], 207 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 12 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Биџево: {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Срби ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" |'''1948''' |— |— |— |— |— |— |'''249''' |- style="text-align:center;" |'''1953''' |192 |98 |1 |2 |1 |— |'''294''' |- style="text-align:center;" |'''1961''' |223 |125 |2 |0 |1 |— |'''351''' |- style="text-align:center;" |'''1971''' |179 |231 |0 |0 |0 |— |'''410''' |- style="text-align:center;" |'''1981''' |186 |269 |0 |0 |0 |— |'''455''' |- style="text-align:center;" |'''1991''' |184 |4 |0 |0 |1 |— |'''189''' |- style="text-align:center;" |'''1994''' |114 |336 |0 |0 |0 |— |'''450''' |- style="text-align:center;" |'''2002''' |118 |421 |0 |0 |7 |— |'''546''' |- style="text-align:center;" |'''2021''' |71 |207 |0 |0 |0 |12 |'''290''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> === Родови === Биџево е македонско-албанско село. Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1980 година, родови во селото:<ref name=":0" /> * '''Македонски родови:''' **'''Постари родови од турско време:''' ''Пеќиновци'' (6 к.), од околината на [[Пеќ]] се доселиле двајца браќа поради крвна освета, но тие немале деца, па еден од браќата го посинил Трајан од селото [[Свиништа]], Охридско, го знаат следното родословие: Роме (жив, 33 години во 1980 г.)-Ѓоше-Онуфрија-Ристо-Трајан. Тие дошле во селото во првата половина на {{римски|19}} век; ''Плаќановци'' (5 к.), доселени се од охридското село [[Плаќе]], го знаат следното родословие: Михајл (жив, 86 години во 1980 г.)-Цветан, основачот на родот кој се доселил, со брат му Димо; ''Блажевци'' (2 к.), доселени се однекаде; ''Чавдаровци'' (2 к.), доселени се од селото [[Свиништа]], Охридско; ''Танковци'' (6 к.), доселени се од денешното албанско село [[Ливада (село)|Ливада]] и ''Рачиовци'' (1 к.), доселени се од соседното сега албанско село [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]]. **'''Родови доселени по [[Прва светска војна|Првата светска војна]]:''' [[Луково (Струшко)|''Луковчани'']] (7 к.), [[Пискупштина|''Пискупштани'']] (3 к.), [[Нерези (Струшко)|''Нережани'']] (1 к.), ''[[Модрич]]ани'' (1 к.), [[Вевчани|''Вевчанци'']] (2 к.), сите се доселени од разни села во [[Дримкол]]. * '''Албански родови:''' ''Положан'' (15 к.), доселени се од селото [[Делогожди]] пред почетокот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]; ''[[Велешта]]ни'' (5 к.), ''[[Мислодежда]]ни'' (5 к.), [[Добовјани|''Дабовјанци'']] (2 к.), ''Татешани'' (2 к.), [[Богојци|''Богојчани'']] (2 к.), ''[[Калишта]]ни'' (1 к.), ''[[Поум]]ци'' (1 к.) и [[Горенци (Охридско)|'']] (1 к.), имињата ги носат по селата од кои се доселени, доселени се после [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Доселувањето на Албанците продолжило и по 1980 година. Сите родови се муслимански. * '''Ромски род:''' ''Абази'' (2 к.), не знаат од каде се доселени, муслимани по вера. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] од крајот на 1940-тите, родови во селото биле:<ref name="русиќ">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Ташмаруништа|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Македонски родови:''' ''Пеќиновци'' (5 к.), доселени се од некое село [[Пеќишта]] во [[Албанија]] (?). Тие се први доселеници во селото. Доселени се уште во XVIII век; ''Плакановци'' или ''Марковци'' (3 к.), доселени се околу 1898 година од селото [[Плаќе]] кај [[Охрид]]. Таму припаѓале на родот ''Марковци''; ''Арачиовци'' (2 к.), по потекло се од селото [[Брежани]] во [[Дебрца]]. Најпрво се населиле во селото Ново Село, па во 1908 година се доселиле во денешното село; ''Танковци'' (3 к.), по потекло се од селото [[Ливоишта]] кај [[Охрид]]. Од таму најпрво се населиле во селата [[Ливада (село)|Ливада]] и [[Драслајца]], па во 1919 година се населиле во селото Биџево; ''Милиќевиќи'' или ''Милиќевци'' (1 к.), потекнуваат од лице кое било службено во селото. Тој се земал со некоја тукашна девојка, и останал во селото. По потекло основачот на родот бил од [[Смедерево]] во [[Србија]]. Тој дошол овде 1923 година; ''Шкуртевци'' (3 к.), по потекло се од [[Белчишта]] или [[Слатино (Охридско)|Слатино]] во [[Дебрца]]. Овде најпрво се населиле во [[Ливада (село)|Ливада]] (каде живееле 8 години), па во [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]] (6 години) и во 1923 година се населиле во Биџево; ''Коловци'' (4 к.), доселени се од селото [[Луково (Струшко)|Луково]] во [[Дримкол|Дебарски Дримкол]], таму имале истоимени роднини; ''Ѓутевци'' (1 к.), доселени се во 1935 година од селото [[Пискупштина]] во [[Дримкол|Дебарски Дримкол]]. Таму имале истоимени роднини; ''Филковци'' (2 к.), доселени се од селото [[Нерези (Струшко)|Нерези]] во [[Дримкол|Дебарски Дримкол]], во 1938 година; ''Попевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Вевчани]] во 1936 година; ''Анѓелковци'' (2 к.), доселени се во 1898 година од селото [[Сирула]] кај [[Охрид]]. * '''Албански родови:''' ''Положани'' (4 к.), доселени се од селото [[Делогожди]]; ''Леш'' (1 к.), доселени се во 1914 година од [[Долен Дебар]]; ''Елмаз'' (1 к.), доселени се во 1941 година од селото [[Делогожди]]; ''Ќура'' или ''Ќуровци'' (3 к.), доселени се во 1942 година од селото [[Велешта]]; ''Дико'' (1 к.), доселени се во 1944 година од селото [[Долно Татеши]]. === Иселеништво === Од родовите поединечно се знае за следните иселеници до крајот на 1940-тите:<ref name="русиќ" /> * '''Македонски родови:''' ''Пеќиновци'', иселени се во [[Драслајца]] (од 1893 година, познати како Ламушовци); ''Арачиовци'', иселени се во [[Битола]] (едно семејство од 1938 година); ''Танковци'', иселени се во: [[Ложани]] (како домазет од 1926 година) и ''Шкуртевци'', иселени се во [[Волино]] (од 1928 година, познати како ''Шкуртовци''). * '''Албански родови:''' ''Леш'', се иселени во Охрид (едно семејство од 1938 година). Целосно се иселил родот ''Ланџовци'' во селото [[Драслајца]]. Јован Трифуноски пак запишал дека се иселиле родовите: во Драслајца ''Пеќиновци'' (5 к.) и ''Љанковци'' (6 к.), во Враниште ''Чолевци'' (5 к.), ''Иљовци'' (2 к.) и ''Биџовчани'' (1 к.), во Ложани ''Трајановци'' (1 к.) и ''Танковци'' (1 к.), во Волино ''Скуртевци'' (4 к.), во Мороиште ''Павлевци'' (8 к.) и ''Араповци'' (3 к.). Во периодот 1950-1970 имало доста иселување кон градовите Струга и Скопје. Родот Ставревци изумрел, а биле доселени во 1912 година од соседното Ново Село.<ref name=":0" /> == Општествени установи == [[Податотека:ОУ „Св. Климент Охридски“ - Биџево.jpg|мини|300п|десно|Поглед на основното училиште]] * [[ПУ „Св. Климент Охридски“ - Биџево|Подрачното основно училиште „Св. Климент Охридски“]], петгодишно основно училиште во состав на [[ОУ „Св. Климент Охридски“ - Драслајца]] == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Биџево било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така се наоѓало во некогашната Општина Струга. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Драслајца, во која покрај селото Биџево, се наоѓале и селата Делогожди, Драслајца, Ливада, Ложани, Мороишта и Ново Село. Во периодот 1950-1952 година, селото Биџево било дел од некогашната општина Драслајца, во која влегувале селата Биџево, Драслајца, Ливада, Мороиште и Ново Село. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1868 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|388}}</ref> * [[Гробишта (Биџево)|Гробишта]] — средновековна некропола. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Вознесение Христово“ - Биџево|Црква „Вознесение Христово“]] — главна селска црква. ;Џамии<ref name="верски објекти"/> * [[Џамија (Биџево)|Џамија]] — главна селска џамија. <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Црква „Вознесение Христово“ - Биџево.jpg|Селската црква Податотека:Џамија во Биџево.jpg|Селската џамија </gallery> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Вознесение Христово|Спасовден]] — селска слава == Личности == ;Родени во или по потекло од Биџево * [[Артим Положани]] (1982) — македонски фудбалер. <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Автобуска постојка во Биџево.jpg|Автобуска постојка Податотека:Биџево.jpg|Сретселото Податотека:Воздушен поглед на Биџево.jpg|Воздушен поглед на селото Податотека:Воздушен поглед на дел од Биџево.jpg|Воздушен поглед на селото Податотека:Лулашки во Биџево.jpg|Лулашки во селото Податотека:Чешма во Биџево.jpg|Селска чешма </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струга]] * [[Струшко Поле]] * [[Биџова Маала]] — слично наречено село во Меглен, Воденско, Егејска Македонија == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Bidževo}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Биџево| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] qc2es8nq9a1ghdy43hcfl46wj435hf5 5582017 5582016 2026-06-24T19:40:22Z Ehrlich91 24281 /* Население */ 5582017 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Биџево | име2 = Биџово | слика = Воздушен поглед на дел од Биџево 2.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Биџево | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 290 | година = 2021 | поштенски број = 6330 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 700 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=13 | lat_sec=48 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=41 | lon_sec=53 | слава = [[Спасовден]] | мрежно место = | карта = Биџево во Општина Струга.svg }} '''Биџево''' (познато и како '''Биџово''') — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Биџево средсело.jpg|мини|300п|лево|Сретселото]] Името на селото првпат е забележано во документи од {{римски|14}} век (1335 г.). Низ годините се споменува под слични варијанти. Доаѓа од '''Биждово''', што пак се поврзува со личното име Биде или Бидо, скратено од Пре-бид или Все-бид или пак посесивен топоним од некое лично име со корен биде.<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|58}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа на источната страна на подрачјето на [[Општина Струга]], североисточно од градот [[Струга]], на оддалеченост од околу 10 километри.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=11 јуни 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=30}}</ref> Бидејќи е сместено во рамништето на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 700 метри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]]. Биџево е изразено низинско село, сместено на рамно земјиште. Се граничи со околните села [[Драслајца]], [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]], [[Ложани]] и [[Ливада (село)|Ливада]]. Биџево има доста поволна стопанска положба, бидејќи користи разновидни природни услови. Во минатото, мештаните водата за пиење ја добивале од бунари.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=229-231|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Новоселски Лаг, Водејнца Ложанска, Краповница, Гола Губа или Бела Губа, Дрење, Цицки, Кадри Загони, Вировник, Бачилиште, Певци и Кајстор.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип, поделено на делови кои се нарекуваат по родови, како што се Пеќинковци, Танковци, Луковчани, Положановци и други.<ref name=":0" /> Во 1970-тите години, околу селото имало овоштарници кои се ширеле околу куќите, поради што куќите биле потонати во зеленило, а потоа се ширел појас на ниви поделени со меѓи.<ref name=":0" /> == Историја == Биџево е старо село. Мештаните велат дека насекаде во околината има старини, особено гробови. Меѓутоа, низ годините селото никогаш не било големо. Предците на денешните македонски родови тука се населиле во третата деценија на {{римски|14}} век. И пред нив имало жители, но нивните потомци не се зачувани.<ref name=":0" /> Биџево било изложено на поплави од [[Црн Дрим]] и водата доаѓала до куќите, поради што се појавувала [[маларија]]. По регулирањето на речните корита во Струшкото Поле во 1960-тите немало поплави.<ref name=":0" /> Во 1912 година, Биџево било многу мало село и имало само 7 македонски христијански куќи.<ref name=":0" /> Во селото се наоѓа [[Црква „Вознесение Христово“ - Биџево|црквата „Вознесение Христово“]] („Св. Спас“), за која се вели дека земјиштето го дал Садик-паша. Откога починал неговиот син Али-бег ја спречил изградбата на црквата, поради што таа била завршена околу 1900 година.<ref name=":0" /> Во 1976 година, за потребите на албанското население во селото била изградена [[Џамија (Биџево)|џамија]].<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот е мошне мал и зафаќа простор од 2,3&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 222,6 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 2,6 хектари, додека шумско земјиште нема.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Мештаните се занимаваат со земјоделство поради многу плодната почва, но и со сточарство. Меѓутоа, селото е добро поврзано и со двата града (Охрид и Струга), поради што многумина работат во разни претпријатија и установи, а дел од селаните се на привремена работа во странство.<ref name=":0" /> Земјата околу селото пред крајот на отоманскиот период припаѓала на Садик-паша од [[Тирана]], кој во 1895 година бил наследен од неговиот син Али-бег. Народната традиција наведува дека пашата ја добил земјата од државната власт околу 1878 година, кога се истакнал во борба со српската војска негде кај [[Врање]]. Можеби самиот паша бил мухаџир од Србија. Сопственикот на чифлигот го застапувале Албанци од селото [[Делогожди]].<ref name=":0" /> Земјиштето под владение на пашата било околу 170 хектари. По 1912 година, се распаднал големиот [[чифлиг]] и земјата ја купиле малобројните селани и двајца трговци од Охрид — Савиновци и Маневци. Тие купиле околу 30 хектари земја, па подоцна ја предале на Албанците од другите села.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|249 |1953|294 |1961|351 |1971|410 |1981|455 |1991|189 |1994|450 |2002|546 |2021|290 }} Според податоците од 1873 година, селото имало 68 жители, [[Македонци]].<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 102-103.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Биџево живееле 66 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 172-173.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Биџево се води како чисто македонско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 9 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Биџево имало 72 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":3">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 164-165.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 100 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во 1961 година, селото броело 351 жител, од кои 223 биле Македонци, а 125 Албанци, додека во 1994 година бројот се зголемил на 450 жители, од кои 336 биле Албанци, а 114 Македонци.<ref name="енциклопедија" /> Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во селото Биџево, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да замат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според пописот од 2002 година, селото броело 546 жители, од кои 118 [[Македонци]], 421 [[Македонски Албанци|Албанец]] и 7 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=11 јуни 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 290 жители, од кои 71 [[Македонци|Македонец]], 207 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 12 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Биџево: {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Срби ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" |'''1948''' |— |— |— |— |— |— |'''249''' |- style="text-align:center;" |'''1953''' |192 |98 |1 |2 |1 |— |'''294''' |- style="text-align:center;" |'''1961''' |223 |125 |2 |0 |1 |— |'''351''' |- style="text-align:center;" |'''1971''' |179 |231 |0 |0 |0 |— |'''410''' |- style="text-align:center;" |'''1981''' |186 |269 |0 |0 |0 |— |'''455''' |- style="text-align:center;" |'''1991''' |184 |4 |0 |0 |1 |— |'''189''' |- style="text-align:center;" |'''1994''' |114 |336 |0 |0 |0 |— |'''450''' |- style="text-align:center;" |'''2002''' |118 |421 |0 |0 |7 |— |'''546''' |- style="text-align:center;" |'''2021''' |71 |207 |0 |0 |0 |12 |'''290''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> === Родови === Биџево е македонско-албанско село. Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1980 година, родови во селото:<ref name=":0" /> * '''Македонски родови:''' **'''Постари родови од турско време:''' ''Пеќиновци'' (6 к.), од околината на [[Пеќ]] се доселиле двајца браќа поради крвна освета, но тие немале деца, па еден од браќата го посинил Трајан од селото [[Свиништа]], Охридско, го знаат следното родословие: Роме (жив, 33 години во 1980 г.)-Ѓоше-Онуфрија-Ристо-Трајан. Тие дошле во селото во првата половина на {{римски|19}} век; ''Плаќановци'' (5 к.), доселени се од охридското село [[Плаќе]], го знаат следното родословие: Михајл (жив, 86 години во 1980 г.)-Цветан, основачот на родот кој се доселил, со брат му Димо; ''Блажевци'' (2 к.), доселени се однекаде; ''Чавдаровци'' (2 к.), доселени се од селото [[Свиништа]], Охридско; ''Танковци'' (6 к.), доселени се од денешното албанско село [[Ливада (село)|Ливада]] и ''Рачиовци'' (1 к.), доселени се од соседното сега албанско село [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]]. **'''Родови доселени по [[Прва светска војна|Првата светска војна]]:''' [[Луково (Струшко)|''Луковчани'']] (7 к.), [[Пискупштина|''Пискупштани'']] (3 к.), [[Нерези (Струшко)|''Нережани'']] (1 к.), ''[[Модрич]]ани'' (1 к.), [[Вевчани|''Вевчанци'']] (2 к.), сите се доселени од разни села во [[Дримкол]]. * '''Албански родови:''' ''Положан'' (15 к.), доселени се од селото [[Делогожди]] пред почетокот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]; ''[[Велешта]]ни'' (5 к.), ''[[Мислодежда]]ни'' (5 к.), [[Добовјани|''Дабовјанци'']] (2 к.), ''Татешани'' (2 к.), [[Богојци|''Богојчани'']] (2 к.), ''[[Калишта]]ни'' (1 к.), ''[[Поум]]ци'' (1 к.) и [[Горенци (Охридско)|'']] (1 к.), имињата ги носат по селата од кои се доселени, доселени се после [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Доселувањето на Албанците продолжило и по 1980 година. Сите родови се муслимански. * '''Ромски род:''' ''Абази'' (2 к.), не знаат од каде се доселени, муслимани по вера. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] од крајот на 1940-тите, родови во селото биле:<ref name="русиќ">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Ташмаруништа|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Македонски родови:''' ''Пеќиновци'' (5 к.), доселени се од некое село [[Пеќишта]] во [[Албанија]] (?). Тие се први доселеници во селото. Доселени се уште во XVIII век; ''Плакановци'' или ''Марковци'' (3 к.), доселени се околу 1898 година од селото [[Плаќе]] кај [[Охрид]]. Таму припаѓале на родот ''Марковци''; ''Арачиовци'' (2 к.), по потекло се од селото [[Брежани]] во [[Дебрца]]. Најпрво се населиле во селото Ново Село, па во 1908 година се доселиле во денешното село; ''Танковци'' (3 к.), по потекло се од селото [[Ливоишта]] кај [[Охрид]]. Од таму најпрво се населиле во селата [[Ливада (село)|Ливада]] и [[Драслајца]], па во 1919 година се населиле во селото Биџево; ''Милиќевиќи'' или ''Милиќевци'' (1 к.), потекнуваат од лице кое било службено во селото. Тој се земал со некоја тукашна девојка, и останал во селото. По потекло основачот на родот бил од [[Смедерево]] во [[Србија]]. Тој дошол овде 1923 година; ''Шкуртевци'' (3 к.), по потекло се од [[Белчишта]] или [[Слатино (Охридско)|Слатино]] во [[Дебрца]]. Овде најпрво се населиле во [[Ливада (село)|Ливада]] (каде живееле 8 години), па во [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]] (6 години) и во 1923 година се населиле во Биџево; ''Коловци'' (4 к.), доселени се од селото [[Луково (Струшко)|Луково]] во [[Дримкол|Дебарски Дримкол]], таму имале истоимени роднини; ''Ѓутевци'' (1 к.), доселени се во 1935 година од селото [[Пискупштина]] во [[Дримкол|Дебарски Дримкол]]. Таму имале истоимени роднини; ''Филковци'' (2 к.), доселени се од селото [[Нерези (Струшко)|Нерези]] во [[Дримкол|Дебарски Дримкол]], во 1938 година; ''Попевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Вевчани]] во 1936 година; ''Анѓелковци'' (2 к.), доселени се во 1898 година од селото [[Сирула]] кај [[Охрид]]. * '''Албански родови:''' ''Положани'' (4 к.), доселени се од селото [[Делогожди]]; ''Леш'' (1 к.), доселени се во 1914 година од [[Долен Дебар]]; ''Елмаз'' (1 к.), доселени се во 1941 година од селото [[Делогожди]]; ''Ќура'' или ''Ќуровци'' (3 к.), доселени се во 1942 година од селото [[Велешта]]; ''Дико'' (1 к.), доселени се во 1944 година од селото [[Долно Татеши]]. === Иселеништво === Од родовите поединечно се знае за следните иселеници до крајот на 1940-тите:<ref name="русиќ" /> * '''Македонски родови:''' ''Пеќиновци'', иселени се во [[Драслајца]] (од 1893 година, познати како Ламушовци); ''Арачиовци'', иселени се во [[Битола]] (едно семејство од 1938 година); ''Танковци'', иселени се во: [[Ложани]] (како домазет од 1926 година) и ''Шкуртевци'', иселени се во [[Волино]] (од 1928 година, познати како ''Шкуртовци''). * '''Албански родови:''' ''Леш'', се иселени во Охрид (едно семејство од 1938 година). Целосно се иселил родот ''Ланџовци'' во селото [[Драслајца]]. Јован Трифуноски пак запишал дека се иселиле родовите: во Драслајца ''Пеќиновци'' (5 к.) и ''Љанковци'' (6 к.), во Враниште ''Чолевци'' (5 к.), ''Иљовци'' (2 к.) и ''Биџовчани'' (1 к.), во Ложани ''Трајановци'' (1 к.) и ''Танковци'' (1 к.), во Волино ''Скуртевци'' (4 к.), во Мороиште ''Павлевци'' (8 к.) и ''Араповци'' (3 к.). Во периодот 1950-1970 имало доста иселување кон градовите Струга и Скопје. Родот Ставревци изумрел, а биле доселени во 1912 година од соседното Ново Село.<ref name=":0" /> == Општествени установи == [[Податотека:ОУ „Св. Климент Охридски“ - Биџево.jpg|мини|300п|десно|Поглед на основното училиште]] * [[ПУ „Св. Климент Охридски“ - Биџево|Подрачното основно училиште „Св. Климент Охридски“]], петгодишно основно училиште во состав на [[ОУ „Св. Климент Охридски“ - Драслајца]] == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Биџево било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така се наоѓало во некогашната Општина Струга. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Драслајца, во која покрај селото Биџево, се наоѓале и селата Делогожди, Драслајца, Ливада, Ложани, Мороишта и Ново Село. Во периодот 1950-1952 година, селото Биџево било дел од некогашната општина Драслајца, во која влегувале селата Биџево, Драслајца, Ливада, Мороиште и Ново Село. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1868 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|388}}</ref> * [[Гробишта (Биџево)|Гробишта]] — средновековна некропола. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Вознесение Христово“ - Биџево|Црква „Вознесение Христово“]] — главна селска црква. ;Џамии<ref name="верски објекти"/> * [[Џамија (Биџево)|Џамија]] — главна селска џамија. <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Црква „Вознесение Христово“ - Биџево.jpg|Селската црква Податотека:Џамија во Биџево.jpg|Селската џамија </gallery> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Вознесение Христово|Спасовден]] — селска слава == Личности == ;Родени во или по потекло од Биџево * [[Артим Положани]] (1982) — македонски фудбалер. <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Автобуска постојка во Биџево.jpg|Автобуска постојка Податотека:Биџево.jpg|Сретселото Податотека:Воздушен поглед на Биџево.jpg|Воздушен поглед на селото Податотека:Воздушен поглед на дел од Биџево.jpg|Воздушен поглед на селото Податотека:Лулашки во Биџево.jpg|Лулашки во селото Податотека:Чешма во Биџево.jpg|Селска чешма </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струга]] * [[Струшко Поле]] * [[Биџова Маала]] — слично наречено село во Меглен, Воденско, Егејска Македонија == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Bidževo}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Биџево| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] ljjatdy9lghopzwwuo7r82nrp78s95b 0 12046 5582018 5575925 2026-06-24T19:41:34Z Ehrlich91 24281 5582018 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Богојци | име2 = Боговица | слика = Воздушен поглед на Богојци.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Богојци | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 74 | година = 2021 | поштенски број = 6338 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 940 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=17 | lat_sec=16 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=40 | lon_sec=12 | слава = | мрежно место = | карта = Богојци во Општина Струга.svg }} '''Биџево''' (познато и како '''Боговица''') — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Поглед на Богојци.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Името на селото првпат е забележано како '''Чурјак''' во турски документи од {{римски|16}} век (1583 г.). Низ годините се споменува под Богојци и Боговица. Формата Богоици е плурална во однос на Богоица, која директно потекнува од Боговица, посвојно име обрасувано со помош на суфиксот -ица проширен со -ов од личното име Боге (Богоја, Богдан). Како друго објаснување е дека личното име од кое произлегува името е Богој или Богоје.<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|61}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа на источната страна на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во средишниот дел на [[Општина Струга]], североисточно од градот [[Струга]], а под јужната падина на планината [[Караорман]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=12 јуни 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=32}}</ref> Селото е планинско, сместено на надморска височина од 940 метри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]] над селото [[Долно Татеши]]. Богојци е помало планинско село во северниот дел на Струшкиот крај. Куќите се сместени на стрмна падина, свртена кон југоисток. Западно од селото е планинскиот гребен Бршња, погоден за сточарство, додека источно од селото се ниви. Околни села се [[Брчево]] на север, [[Тоска (село)|Тоска]] на југ и други. Жителите до неодамна вода за пиење добивале од еден бунар, а надвор од селото се изворите Шулон и Трапиње. Денес, водата за пиење доаѓа од водовод.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=210-211|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Мислодешки Рид, Вакуф, Мала Браненица, Деленски Пат, Преслап, Барјак, Љома Авдијут, Рамништа, Крој Татеши, Мулина Алију, Трап Мусалешки, Калауз, Шкала, Ара Пљакут, Уремаде, Ефтосина, Ѓолтезерове, Забели Катунит, Љуме Карабаши, Љугу Дардаве, Кегр, Машна, Улеѓат, Забели Вогл, Ара Сантес, Аре Маде и Шулон.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип, поделено на три маала: Белули, Селмани и Авдију. Во секое маало има куќи од еден род.<ref name=":0" /> == Историја == Предание наведува дека Богојци најпрвин било словенско-христијанско село, во кое имало црква „Св. Богородица“ по која дури и селото го добило името. Црквата и гробиштата околу нејзе се наоѓале на една рамнина во јужниот дел на селото. Рамнината се нарекува Киша (на албански „црква“), а на тоа место во 1975 година било изградено училиштето.<ref name=":0" /> Околу 1850 година, во Богојци се доселиле три албански муслимански домаќинства од [[Голо Брдо]]. Кога тие дошле, староседелците се иселиле. Денес, во селото не кажуваат колку луѓе имало пред нив и каде заминале.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот не е многу голем и зафаќа простор од 4,5&nbsp;км². На него преовладуваат шумите на површина од 280,4 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 95,3 хектари, а на обработливото земјиште 65,1 хектар.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, нема развиена земјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во селото порано се сеело жито, додека денес многу селани се на привремена работа во странство.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|185 |1953|208 |1961|202 |1971|228 |1981|189 |1991|0 |1994|156 |2002|170 |2021|74 }} Според податоците од 1873 година, селото имало 29 жители мажи муслимани.<ref>Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995. стр. 104-105.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Богојци живееле 120 жители, сите [[Албанци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 172-173.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Богојци се води како чисто албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 20 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 150 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во 1961 година селото броело 202 жители, додека во 1994 година имало 156 жители, населено со албанско население.<ref name="енциклопедија" /> Пописот од 1991 година не бил воопшто одржан во селото Богојци, бидејќи целото негово население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема податоци.{{#tag:ref|Во пописот од 1991 година, во населените места: Грачани, Никиштане, Ново Село (Боговиње), Раковец, Селце Кеч, Гургурница, Долно Јаболчиште, Клуковец, Добовјани, Врановци, Јажинце, Орашје, Равен, Спас, Богојци, Поум, Џепин, Долна Ѓоновица, Горна Лешница, Групчин, Добарце, Копачин Дол, Ларце, Мерово, Ново Село (Желино), Палатица, Рогле, Седларево, Стримница, Церово, Чифлик (Желино), Грешница, Длапкин Дол, Долно Строгомиште, Колибари, Речани - Зајаско, Вражале, Горно Седларце, Новаќе, Синичане, Мамудовци, Трапчин Дол, Горно Свиларе, Дворце, Рашче, Алашевце, Ваксинце, Виштица, Глажња, Гошинце, Злокуќане, Извор (Липково), Липково, Лојане, Оризари, Отља, Р’нковце, Руница, Слупчане, Стрима, Бибај, Богдево, Грекај, Нивиште, Орќуше, Рибница, Горјане, Градец, Ѓурѓевиште, Ломница, Арангел, Жубрино, Папрадиште, Ќафа, Црвивци, Бојане, Копаница, Паничари, Раовиќ, Чајлане, Патишка Река, Света Петка, Чифлик (Сопиште), Лакавица, Падалиште, Србиново, Страјане, Трново, Франгово, Шум, Алдинци, Горно Количани, Драчевица, Рамни Габер, Црвена Вода, Црн Врв, Нераште, Вејце, Селце, Корито, Блаце, Брест, Танушевци, Ѓермо, Порој, Бозовце, Бродец, Вешала и Шипковица, целото население не прифати да земе учество (го бојкотираше) во Пописот.|group="заб"}} Според пописот од 2002 година, селото броело 170 жители, од кои 167 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 3 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=12 јуни 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 74 жители, од кои 65 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Турци|Турчин]] и 8 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|120|—|185|208|202|228|189|0|156|170|74}} === Родови === Богојци е албанско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото: ''Селмани'' (9 к.), ''Авдија'' (5 к.) и ''Белули'' (12 к.), доселени се од некое село во областа [[Голо Брдо]] (во [[Албанија]]). Првите два рода потекнуваат од браќата Селман и Авдија, додека третиот род потекнува од нивниот роднина Белул. Предците на овие три рода се доселени околу 1850-60 година поради [[крвна одмазда]]. Сите родови се [[Гегиско наречје|Геги]]. === Иселеништво === По 1957 година започнало иселувањето од селото, па така голем дел од населението се симнало во пониските села Татеши, Корошишта, Ливада, Ново Село и Биџево, додека други иселеници отишле во градовите Струга, Охрид и Битола.<ref name=":0" /> == Општествени установи == [[Податотека:ОУ „Орхан Џемаили“ - Богојци.jpg|мини|300п|десно|Поглед на основното училиште]] * [[ПУ „Орхан Џемаили“ - Богојци|Подрачното основно училиште „Орхан Џемаили“]], петгодишно основно училиште во состав на [[ОУ „Орхан Џемаили“ - Горно Татеши]] == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Богојци било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Делогожди]]. Во периодот од 1957 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото припаѓало на некогашната општина Велешта. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Караорман, во која покрај селото Богојци, се наоѓале и селата Брчево, Глобочица, Збажди, Локов, Мислодежда, Поум, Присовјани и Ржаново. Во периодот 1950-1952 година, селото Богојци било дел од некогашната општина Мислодежда, во која влегувале селата Богојци, Брчево, Мислодежда и Поум. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1894 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште. Во ова избирачко место припаѓа и селото [[Тоска (село)|Тоска]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|388}}</ref> * [[Гробишта (Богојци)|Гробишта]] — средновековна некропола; и * [[Црква (Богојци)|Црква]] — сакрален објект и некропола од средниот век. ;Цркви<ref name=":0" /> * Во минатото, во селото постоела црквата „Св. Богородица“ на местото на денешното училиште. ;Џамии<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Џамија (Богојци)|Џамија]] — главна селска џамија. <!--== Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Богојци == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Bogovica, Strugë (Dimër).jpg|Поглед на селото Податотека:Џамија во Богојци.jpg|Селската џамија Податотека:Чешма во Богојци.jpg|Селска чешма </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струга]] * [[Струшко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Bogojci}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Богојци| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] q8tasazf3hnv3af2b15id3v53axfgwi 0 12054 5582010 5581432 2026-06-24T18:59:48Z Ehrlich91 24281 5582010 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Горно Татеши | слика = Воздушен поглед на Горно Татеши.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Горно Татеши | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 619 | година = 2021 | поштенски број = 6334 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 730 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=15 | lat_sec=37 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=40 | lon_sec=37 | слава = | мрежно место = | карта = Горно Татеши во Општина Струга.svg }} '''Горно Татеши''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед во Горно Татеши.jpg|мини|300п|лево|Поглед во селото]] Селото се наоѓа речиси во средишниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во средишниот дел на [[Општина Струга]], од десната страна на реката [[Црн Дрим]], а под јужната падина на планината [[Караорман]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=23 јуни 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=81}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 730 метри. Од градот [[Струга]] селото е оддалечено 13 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]] кај селото [[Долно Татеши]], но до селото може да се пристапи и преку локален асфалтен пат од страната на селото [[Добовјани]]. Селото се наоѓа околу 800 метри западно од соседното [[Долно Татеши]]. Селските куќи се подигнати во планинското подножје. Околни села се [[Тоска (село)|Тоска]], [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]] и [[Добовјани]]. Во минатото, водата за пиење доаѓала од бунари. Во самото село и на атарот нема извори.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=207-208|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Каљаја, Краста, Болнец, Орница, Љопре Цанит, Прој-Сапот, Уле Мад и други.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип. Сепак, тоа е поделено на маала кои се наречени по родовите. Има онолку маала колку што има родови (вкупно десет).<ref name=":0" /> Во поново време на половина пат помеѓу Горно Татеши и Добовјани се изградиле куќи во месноста Јаовце. == Историја == Северно од селото се подигнува возвишението Каљаја ([[Кале (Горно Татеши)|Кале]]). Народната традиција наведува дека таму некогаш имало мало утврдување. Видливи остатоци денес не можат да се видат на површината на земјата. Таму има и стари гробишта.<ref name=":0" /> И ова село се смета за старо село во Струшко. Најпрвин тоа имало словенско-христијанско население. Тие жители во првата половина на {{римски|19}} век работеле на чифлигот во селото во посед на Јусуф-бег. Неговиот брат Емин-бег имал посебен чифлиг во соседното Долно Татеши.<ref name=":0" /> Меѓутоа, околу 1830 година во селото дошле две албански домаќинства од селото [[Слатино (Албанија)|Слатино]] во [[Голо Брдо]]. Старешини на овие две семејства биле браќата Диша и Али. Од нивните синови се намножиле сите денешни селски родови (вкупно десет). Како се пренесува, тие доселеници ја купиле земјата од Јусуф-бег, поради што селските христијани морале да се иселат.<ref name=":0" /> Селската џамија била обновена во 1973 година.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 7,4&nbsp;км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 324 [[хектар]]и, на шумите отпаѓаат 266 хектари, а на пасиштата 105,4 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција. Во него работат продавници.<ref name="енциклопедија" /> Главно селаните се занимаваат со земјоделство и сточарство. Меѓутоа, земјата не е многу плодна, бидејќи не се наводнува. Има доста стока, особено ситна. Дел од мештаните се на привремена работа во странство, главно во Германија, Австрија и Швајцарија.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|517 |1953|584 |1961|633 |1971|719 |1981|807 |1991|4 |1994|869 |2002|1148 |2021|619 }} Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. селото имало 160 жители муслимани.<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 172-173.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Татеши (Горно и Долно) живееле 750 жители, од кои 450 [[Албанци]] и 300 [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 254.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Татеши (Горно и Долно) се води како чисто албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 48 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е средно по големина, населено со албанско население. Во 1961 година броело 633 жители, додека во 1994 година имало 869 жители.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото броело 1.148 жители, од кои 1 [[Македонци|Македонец]], 1.144 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Власи|Влав]] и 2 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=23 јуни 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 619 жители, од кои 1 [[Македонци|Македонец]], 601 [[Македонски Албанци|Албанец]], 1 [[Македонски Турци|Турчин]], 1 останат и 15 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|750|—|517|584|633|719|807|4|869|1.148|619}} === Родови === Горно Татеши е албанско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото: ''Тела'', ''Ава'', ''Таири'', ''Џелка'', ''Мерсими'', ''Шабани'', ''Диша'', ''Арслани'', ''Брава'' и ''Селмани''. Просечно секој род има по 10 куќи. Сите родови потекнуваат од двајца браќа (Диша и Али) кои се доселиле околу 1830 година од селото [[Слатино (Албанија)|Слатино]], [[Голо Брдо]]. Нивниот трет брат Азиз тогаш се населил во селото [[Долно Татеши]]. === Иселеништво === Од двете села Горно и Долно Татеши има иселеници во околните струшки села. Тие иселеници се: ''Татешани'' (2 к.) во [[Ливада (село)|Ливада]], ''Татешани'' (2 к.) во [[Биџево]], ''Татешани'' (2 к.) во [[Долна Белица]], ''Татешани'' (4 к.) во [[Шум (село)|Шум]] и ''Беќири'' (1 к.) во [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]].<ref name=":0" /> == Општествени установи == [[Податотека:ОУ „Орхан Џемаили“ - Горно Татеши.jpg|мини|300п|десно|Поглед на основното училиште]] * [[ОУ „Орхан Џемаили“ - Горно Татеши|Централното основно училиште „Орхан Џемаили“]], деветгодишно основно училиште == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Горно Татеши било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Велешта]]. Во периодот од 1957 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото припаѓало на некогашната општина Велешта. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Велешта, во која покрај селото Горно Татеши, се наоѓале и селата Велешта, Враништа, Дабовјани, Долна Белица, Долно Татеши, Ташморуништа и Тоска. Во периодот 1950-1952 година, селото Горно Татеши било дел од некогашната општина Делогожди, во која влегувале селата Богојци, Делогожди, Долно Татеши, Корошишта, Тоска и Џепин. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 1918 и 1918/1 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|390}}</ref> * [[Бегова Нива (Горно Татеши)|Бегова Нива]] — населба од доцноантичко време; * [[Горна Ливада (Горно Татеши)|Горна Ливада]] — некропола од доцниот среден век; * [[Кале (Горно Татеши)|Кале]] — утврдување од римското време; * [[Петкова Нива (Горно Татеши)|Петкова Нива]] — населба од доцноантичко време; * [[Црква (Горно Татеши)|Црква]] — населба од доцноантичко време; и * [[Штрати (Горно Татеши)|Штрати]] — населба од доцноантичко време. ;Џамии<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Џамија (Горно Татеши)|Џамија]] — главна селска џамија. <!--== Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Горно Татеши == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Автобуска постојка во Горно Татеши.jpg|Автобуска постојка Податотека:Џамија во Горно Татеши.jpg|Селската џамија Податотека:Гробишта во Горно Татеши.jpg|Гробишта во селото Податотека:Детски парк во Горно Татеши.jpg|Детски парк Податотека:Парк во Горно Татеши.jpg|Парк во селото </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струга]] * [[Струшко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Bogojci}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Горно Татеши| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] 320zdi88ldv7oxlb12637om9fri1g7r 5582015 5582010 2026-06-24T19:17:35Z Ehrlich91 24281 /* Надворешни врски */ 5582015 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Горно Татеши | слика = Воздушен поглед на Горно Татеши.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Горно Татеши | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 619 | година = 2021 | поштенски број = 6334 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 730 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=15 | lat_sec=37 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=40 | lon_sec=37 | слава = | мрежно место = | карта = Горно Татеши во Општина Струга.svg }} '''Горно Татеши''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед во Горно Татеши.jpg|мини|300п|лево|Поглед во селото]] Селото се наоѓа речиси во средишниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во средишниот дел на [[Општина Струга]], од десната страна на реката [[Црн Дрим]], а под јужната падина на планината [[Караорман]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=23 јуни 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=81}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 730 метри. Од градот [[Струга]] селото е оддалечено 13 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]] кај селото [[Долно Татеши]], но до селото може да се пристапи и преку локален асфалтен пат од страната на селото [[Добовјани]]. Селото се наоѓа околу 800 метри западно од соседното [[Долно Татеши]]. Селските куќи се подигнати во планинското подножје. Околни села се [[Тоска (село)|Тоска]], [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]] и [[Добовјани]]. Во минатото, водата за пиење доаѓала од бунари. Во самото село и на атарот нема извори.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=207-208|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Каљаја, Краста, Болнец, Орница, Љопре Цанит, Прој-Сапот, Уле Мад и други.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип. Сепак, тоа е поделено на маала кои се наречени по родовите. Има онолку маала колку што има родови (вкупно десет).<ref name=":0" /> Во поново време на половина пат помеѓу Горно Татеши и Добовјани се изградиле куќи во месноста Јаовце. == Историја == Северно од селото се подигнува возвишението Каљаја ([[Кале (Горно Татеши)|Кале]]). Народната традиција наведува дека таму некогаш имало мало утврдување. Видливи остатоци денес не можат да се видат на површината на земјата. Таму има и стари гробишта.<ref name=":0" /> И ова село се смета за старо село во Струшко. Најпрвин тоа имало словенско-христијанско население. Тие жители во првата половина на {{римски|19}} век работеле на чифлигот во селото во посед на Јусуф-бег. Неговиот брат Емин-бег имал посебен чифлиг во соседното Долно Татеши.<ref name=":0" /> Меѓутоа, околу 1830 година во селото дошле две албански домаќинства од селото [[Слатино (Албанија)|Слатино]] во [[Голо Брдо]]. Старешини на овие две семејства биле браќата Диша и Али. Од нивните синови се намножиле сите денешни селски родови (вкупно десет). Како се пренесува, тие доселеници ја купиле земјата од Јусуф-бег, поради што селските христијани морале да се иселат.<ref name=":0" /> Селската џамија била обновена во 1973 година.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 7,4&nbsp;км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 324 [[хектар]]и, на шумите отпаѓаат 266 хектари, а на пасиштата 105,4 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција. Во него работат продавници.<ref name="енциклопедија" /> Главно селаните се занимаваат со земјоделство и сточарство. Меѓутоа, земјата не е многу плодна, бидејќи не се наводнува. Има доста стока, особено ситна. Дел од мештаните се на привремена работа во странство, главно во Германија, Австрија и Швајцарија.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|517 |1953|584 |1961|633 |1971|719 |1981|807 |1991|4 |1994|869 |2002|1148 |2021|619 }} Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. селото имало 160 жители муслимани.<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 172-173.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Татеши (Горно и Долно) живееле 750 жители, од кои 450 [[Албанци]] и 300 [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 254.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Татеши (Горно и Долно) се води како чисто албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 48 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е средно по големина, населено со албанско население. Во 1961 година броело 633 жители, додека во 1994 година имало 869 жители.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото броело 1.148 жители, од кои 1 [[Македонци|Македонец]], 1.144 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Власи|Влав]] и 2 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=23 јуни 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 619 жители, од кои 1 [[Македонци|Македонец]], 601 [[Македонски Албанци|Албанец]], 1 [[Македонски Турци|Турчин]], 1 останат и 15 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|750|—|517|584|633|719|807|4|869|1.148|619}} === Родови === Горно Татеши е албанско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото: ''Тела'', ''Ава'', ''Таири'', ''Џелка'', ''Мерсими'', ''Шабани'', ''Диша'', ''Арслани'', ''Брава'' и ''Селмани''. Просечно секој род има по 10 куќи. Сите родови потекнуваат од двајца браќа (Диша и Али) кои се доселиле околу 1830 година од селото [[Слатино (Албанија)|Слатино]], [[Голо Брдо]]. Нивниот трет брат Азиз тогаш се населил во селото [[Долно Татеши]]. === Иселеништво === Од двете села Горно и Долно Татеши има иселеници во околните струшки села. Тие иселеници се: ''Татешани'' (2 к.) во [[Ливада (село)|Ливада]], ''Татешани'' (2 к.) во [[Биџево]], ''Татешани'' (2 к.) во [[Долна Белица]], ''Татешани'' (4 к.) во [[Шум (село)|Шум]] и ''Беќири'' (1 к.) во [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]].<ref name=":0" /> == Општествени установи == [[Податотека:ОУ „Орхан Џемаили“ - Горно Татеши.jpg|мини|300п|десно|Поглед на основното училиште]] * [[ОУ „Орхан Џемаили“ - Горно Татеши|Централното основно училиште „Орхан Џемаили“]], деветгодишно основно училиште == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Горно Татеши било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Велешта]]. Во периодот од 1957 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото припаѓало на некогашната општина Велешта. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Велешта, во која покрај селото Горно Татеши, се наоѓале и селата Велешта, Враништа, Дабовјани, Долна Белица, Долно Татеши, Ташморуништа и Тоска. Во периодот 1950-1952 година, селото Горно Татеши било дел од некогашната општина Делогожди, во која влегувале селата Богојци, Делогожди, Долно Татеши, Корошишта, Тоска и Џепин. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 1918 и 1918/1 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|390}}</ref> * [[Бегова Нива (Горно Татеши)|Бегова Нива]] — населба од доцноантичко време; * [[Горна Ливада (Горно Татеши)|Горна Ливада]] — некропола од доцниот среден век; * [[Кале (Горно Татеши)|Кале]] — утврдување од римското време; * [[Петкова Нива (Горно Татеши)|Петкова Нива]] — населба од доцноантичко време; * [[Црква (Горно Татеши)|Црква]] — населба од доцноантичко време; и * [[Штрати (Горно Татеши)|Штрати]] — населба од доцноантичко време. ;Џамии<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Џамија (Горно Татеши)|Џамија]] — главна селска џамија. <!--== Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Горно Татеши == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Автобуска постојка во Горно Татеши.jpg|Автобуска постојка Податотека:Џамија во Горно Татеши.jpg|Селската џамија Податотека:Гробишта во Горно Татеши.jpg|Гробишта во селото Податотека:Детски парк во Горно Татеши.jpg|Детски парк Податотека:Парк во Горно Татеши.jpg|Парк во селото </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струга]] * [[Струшко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Gorno Tateši}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Горно Татеши| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] j08gcbn0b82pe0ijfk6ny6acjjy6ea8 5582019 5582015 2026-06-24T19:42:28Z Ehrlich91 24281 5582019 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Горно Татеши | слика = Воздушен поглед на Горно Татеши.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Горно Татеши | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 619 | година = 2021 | поштенски број = 6334 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 730 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=15 | lat_sec=37 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=40 | lon_sec=37 | слава = | мрежно место = | карта = Горно Татеши во Општина Струга.svg }} '''Горно Татеши''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед во Горно Татеши.jpg|мини|300п|лево|Поглед во селото]] Селото се наоѓа речиси во средишниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во средишниот дел на [[Општина Струга]], од десната страна на реката [[Црн Дрим]], а под јужната падина на планината [[Караорман]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=23 јуни 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=81}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 730 метри. Од градот [[Струга]] селото е оддалечено 13 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]] кај селото [[Долно Татеши]], но до селото може да се пристапи и преку локален асфалтен пат од страната на селото [[Добовјани]]. Селото се наоѓа околу 800 метри западно од соседното [[Долно Татеши]]. Селските куќи се подигнати во планинското подножје. Околни села се [[Тоска (село)|Тоска]], [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]] и [[Добовјани]]. Во минатото, водата за пиење доаѓала од бунари. Во самото село и на атарот нема извори.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=207-208|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Каљаја, Краста, Болнец, Орница, Љопре Цанит, Прој-Сапот, Уле Мад и други.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип. Сепак, тоа е поделено на маала кои се наречени по родовите. Има онолку маала колку што има родови (вкупно десет).<ref name=":0" /> Во поново време на половина пат помеѓу Горно Татеши и Добовјани се изградиле куќи во месноста Јаовце. == Историја == Северно од селото се подигнува возвишението Каљаја ([[Кале (Горно Татеши)|Кале]]). Народната традиција наведува дека таму некогаш имало мало утврдување. Видливи остатоци денес не можат да се видат на површината на земјата. Таму има и стари гробишта.<ref name=":0" /> И ова село се смета за старо село во Струшко. Најпрвин тоа имало словенско-христијанско население. Тие жители во првата половина на {{римски|19}} век работеле на чифлигот во селото во посед на Јусуф-бег. Неговиот брат Емин-бег имал посебен чифлиг во соседното Долно Татеши.<ref name=":0" /> Меѓутоа, околу 1830 година во селото дошле две албански домаќинства од селото [[Слатино (Албанија)|Слатино]] во [[Голо Брдо]]. Старешини на овие две семејства биле браќата Диша и Али. Од нивните синови се намножиле сите денешни селски родови (вкупно десет). Како се пренесува, тие доселеници ја купиле земјата од Јусуф-бег, поради што селските христијани морале да се иселат.<ref name=":0" /> Селската џамија била обновена во 1973 година.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 7,4&nbsp;км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 324 [[хектар]]и, на шумите отпаѓаат 266 хектари, а на пасиштата 105,4 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција. Во него работат продавници.<ref name="енциклопедија" /> Главно селаните се занимаваат со земјоделство и сточарство. Меѓутоа, земјата не е многу плодна, бидејќи не се наводнува. Има доста стока, особено ситна. Дел од мештаните се на привремена работа во странство, главно во Германија, Австрија и Швајцарија.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|517 |1953|584 |1961|633 |1971|719 |1981|807 |1991|4 |1994|869 |2002|1148 |2021|619 }} Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. селото имало 160 жители муслимани.<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 172-173.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Татеши (Горно и Долно) живееле 750 жители, од кои 450 [[Албанци]] и 300 [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 254.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Татеши (Горно и Долно) се води како чисто албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 48 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е средно по големина, населено со албанско население. Во 1961 година броело 633 жители, додека во 1994 година имало 869 жители.<ref name="енциклопедија" /> Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во селото Горно Татеши, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да замат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според пописот од 2002 година, селото броело 1.148 жители, од кои 1 [[Македонци|Македонец]], 1.144 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Власи|Влав]] и 2 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=23 јуни 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 619 жители, од кои 1 [[Македонци|Македонец]], 601 [[Македонски Албанци|Албанец]], 1 [[Македонски Турци|Турчин]], 1 останат и 15 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|750|—|517|584|633|719|807|4|869|1.148|619}} === Родови === Горно Татеши е албанско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото: ''Тела'', ''Ава'', ''Таири'', ''Џелка'', ''Мерсими'', ''Шабани'', ''Диша'', ''Арслани'', ''Брава'' и ''Селмани''. Просечно секој род има по 10 куќи. Сите родови потекнуваат од двајца браќа (Диша и Али) кои се доселиле околу 1830 година од селото [[Слатино (Албанија)|Слатино]], [[Голо Брдо]]. Нивниот трет брат Азиз тогаш се населил во селото [[Долно Татеши]]. === Иселеништво === Од двете села Горно и Долно Татеши има иселеници во околните струшки села. Тие иселеници се: ''Татешани'' (2 к.) во [[Ливада (село)|Ливада]], ''Татешани'' (2 к.) во [[Биџево]], ''Татешани'' (2 к.) во [[Долна Белица]], ''Татешани'' (4 к.) во [[Шум (село)|Шум]] и ''Беќири'' (1 к.) во [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]].<ref name=":0" /> == Општествени установи == [[Податотека:ОУ „Орхан Џемаили“ - Горно Татеши.jpg|мини|300п|десно|Поглед на основното училиште]] * [[ОУ „Орхан Џемаили“ - Горно Татеши|Централното основно училиште „Орхан Џемаили“]], деветгодишно основно училиште == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Горно Татеши било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Велешта]]. Во периодот од 1957 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото припаѓало на некогашната општина Велешта. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Велешта, во која покрај селото Горно Татеши, се наоѓале и селата Велешта, Враништа, Дабовјани, Долна Белица, Долно Татеши, Ташморуништа и Тоска. Во периодот 1950-1952 година, селото Горно Татеши било дел од некогашната општина Делогожди, во која влегувале селата Богојци, Делогожди, Долно Татеши, Корошишта, Тоска и Џепин. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 1918 и 1918/1 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|390}}</ref> * [[Бегова Нива (Горно Татеши)|Бегова Нива]] — населба од доцноантичко време; * [[Горна Ливада (Горно Татеши)|Горна Ливада]] — некропола од доцниот среден век; * [[Кале (Горно Татеши)|Кале]] — утврдување од римското време; * [[Петкова Нива (Горно Татеши)|Петкова Нива]] — населба од доцноантичко време; * [[Црква (Горно Татеши)|Црква]] — населба од доцноантичко време; и * [[Штрати (Горно Татеши)|Штрати]] — населба од доцноантичко време. ;Џамии<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Џамија (Горно Татеши)|Џамија]] — главна селска џамија. <!--== Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Горно Татеши == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Автобуска постојка во Горно Татеши.jpg|Автобуска постојка Податотека:Џамија во Горно Татеши.jpg|Селската џамија Податотека:Гробишта во Горно Татеши.jpg|Гробишта во селото Податотека:Детски парк во Горно Татеши.jpg|Детски парк Податотека:Парк во Горно Татеши.jpg|Парк во селото </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струга]] * [[Струшко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Gorno Tateši}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Горно Татеши| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] 7b9q6vphpvzz0sgghze5mtds0246zhd 0 12056 5581843 5581817 2026-06-24T12:02:38Z Ehrlich91 24281 /* Општествени установи */ 5581843 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Делогожди | име2 = Делогожда | слика = Воздушен поглед на Делогожди.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Делогожди | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 1.714 | година = 2021 | поштенски број = 6338 | повикувачки број = 046 | надморска височина = | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=15 | lat_sec=26 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=43 | lon_sec=25 | слава = | мрежно место = | карта = Делогожди во Општина Струга.svg }} '''Делогожди''' (понекогаш запишано као '''Делогожда''') — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. До 2004 година претставувало административно седиште на поранешната [[Општина Делогожди|истоимена општина]], која била споена со Општина Струга. == Потекло и значење на името == Името на селото е од словенско потекло и е изведено од личното име Делегоста.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на Делогожди.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Селото се наоѓа речиси во источниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], како и на [[Општина Струга]], на крајните огранки на планината [[Караорман]], чиј атар на тесен дел се допира со подрачјето на [[Општина Охрид]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=24 јуни 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=94}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 770 метри. Од градот [[Струга]] селото е оддалечено 13 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]] пред селото [[Долно Татеши]], но до селото може да се пристапи и преку локален асфалтен пат од селото [[Џепин]]. Куќите на ова големо струшко село се наоѓаат на јужното подножје на планината Караорман и на благи падини. Тука се допира пониското земјиште на југ со планинските падини на север. Така, селскиот атар може да се користи за различна стопанска намена. Околни села се [[Џепин]], [[Поум]], [[Долно Татеши]] и други. Во минатото, мештаните водата за пиење ја добивале од извори и бунари. На падините над селото познат е карстниот извор Извор, додека на самата планина изворите Крчин и Корито.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=218-220|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Краста, Аља-Нива, Ара Стојанит (Стојанова Нива), Шоко-Краста, Стани Влаит, Ледини, Корито, Мали Лединки, Крчин, Равша-Млиња, Краста-Ѓат, Гропа Рамонит, Бунари-Поумит, Кодра Медисме, Краста Велкут, Извор, Врам, Астравица, Поле, Кутлина, Зеленике, Галичари, Гола Нива, Трапчи-Кеч, Шавариште, Сркнора, Дренка, Плитница, Бунари Јонузи, Заблаче, Ливада, Ара-Маде, Ливадски Пат и Подкраста.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип, поделено на Горно и Долно. Во самиот краеви има помали маала наречени Положан, Жаку, Коџаџику, Шабанлар и други, наречени по родови.<ref name=":0" /> == Историја == Во селото е откриена римска или рановизантиска базилика, срушена најверојатно во {{римски|6}} век.<ref name=":0" /> Во подоцнежни истражувања е заклучено дека се работи за некропола со базилика наречена „[[Св. Илија (Делогожди)|Св. Илија]]“ со елементи од повеќе епохо и е прогласена за [[културно наследство на Македонија]]<ref name="СЗД">{{СЗД}}</ref> Оскудни се преданијата за постанокот и раното минато на селото. Сепак, некои податоци говорат дека селото е старо, што се потврдува со добрата географска местоположба и добрата снабденост со питка вода. Водата за пиење главно се добива од карстниот извор Извор, од каде е спроведена и водата за селскиот водовод.<ref name=":0" /> Делогожди најпрвин било населено со словенско-христијанско население. Тоа население тука живееле до првата половина на {{римски|19}} век, кога се говори дека имало околу 25 куќи. Меѓутоа, во тоа време во селото се доселило муслиманско население. Муслиманите ги малтретирале христијаните, поради што тие се иселиле. Денешните Албанци не знаат или не кажуваат каде има иселеници од нивното село. На тоа иселено население потсетуваат името и некои топоними, како Ара Стојанит, Краста Велкут и други.<ref name=":0" /> .<ref name=":0" /> .<ref name=":0" /> .<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 15,1&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат шумите на површина од 622 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 564,3 [[хектар]]и, а на пасиштата 234 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција. Во него работат продавници и угостителски објекти.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1140 |1953|1280 |1961|1453 |1971|1717 |1981|2082 |1991|9 |1994|2229 |2002|2920 |2021|1714 }} Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 година, селото имало 65 муслимани.<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 172-173.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Делогожди живееле 730 жители, сите [[Албанци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Делогожди се води како чисто албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 120 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.000 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е големо, во коешто живее албанско население. Во 1961 година, селото броело 1.453 жители, додека во 1994 година бројот се зголемил на 2.229 жители, од кои 2.223 биле Албанци, тројца Македонци и еден жител Србин.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото броело 2.920 жители, од кои 2.920 [[Македонски Албанци|Албанци]], 7 [[Македонски Турци|Турци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]] и 11 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=24 јуни 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.714 жители, од кои 1.668 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 46 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|730|—|1.140|1.280|1.453|1.717|2.082|9|2.229|2.920|1.714}} === Родови === Делогожда е албанско село. Родови во селото се: Положан (100 к.) родовското име го добиле по селото во [[Албанија|северна Албанија]] од каде се доселиле. Родот се намножил од браќата Цан и Суљо кои се доселиле на почетокот од XIX век. Го знаат следното родословие: Рустем (жив на 77&nbsp;г. во 1980 година) Первиз-Даут-?-Цан, кој се доселил; Жаку (35 к.) доселени се од [[Дебарско]], од каде се иселиле поради крвна одмазда, го знаат следното родословие: Ибни (жив на 58&nbsp;г. во 1980 година) Сали-Дестан-Мамут-Џафер, основачот на родот кој се доселил, кој имал 4 синови Мамут, Селман, Емин и Рустем; Села (15 к.) доселени се од соседното планинско село [[Поум]], подалечно потекло од Дебарско; Кица (10 к.) и Мазари (10 к.) исто така се доселени од Дебарско; Шабанлар (20 к.) доселени се од областа [[Голо Брдо]], тие се албанизиран [[Торбеши|торбешки]] род, кога дошле зборувале на [[македонски јазик|македонски]]; Коџаџику (30 к.) доселени се од селото [[Коџаџик]], Дебарско. Тие се албанизирани Турци, кога дошле во селото зборувале [[турски јазик|турски]]; Аљасани (15 к.) и Цапри (7 к.) доселени се од охридското село [[Ливоишта]], можда се албанизирани Македонци; Домазет (4 к.) потекнуваат од домазет. И овдешните Албанци го употребуваат зборот домазет. == Култура и спорт == * КУД „Беса“ — основано во 1974 година, како резултат на големата желба на младинатa на Делогожди за да ги афирмира вредностите и културно-уметничкaтa традиција на Делогожди и на струшката околија. Како први иницијатори за да се формира КУД „БЕСА“ беа некои млади и интелектуалци од Делогожди. * ФК Делогожди — Фудбалски клуб основан во 1977/78 година со името „Влазними“. Првата управа на ФК Делогожда беше составена од: Зејадин Ислами (претседател), Алит Алити (благајник), Мустафа Усеини и Ресул Бектеши (трeнери). Како прв иницијатор за да се основа клубoт бил Алит Алити, во чија чест е наречен Спортскиот центар на Делогожди. == Општествени установи == * [[ОУ „Нури Мазари“ - Делогожди|Централното основно училиште „Нури Мазари“]], деветгодишно основно училиште * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|6338]]) * Здравствена амбуланта * Спортска сала <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:ОУ „Нури Мазари“ - Делогожди.jpg|Поглед на основното училиште Податотека:Пошта во Делогожди.jpg|Поштата Податотека:Спортска сала во Делогожди.jpg|Спортската сала </gallery> == Знаменитости == [[Податотека:Mosaic in St. Elijah church in Delogoždi 02.gif|мини|200п|десно|Мозаик од [[Св. Илија (Делогожди)|базиликата „Св. Илија“]] во Делогожди.]] === Археолошки наоѓалишта === * [[Во Дворот на Фејзо Кемо (Делогожди)|Во Дворот на Фејзо Кемо]] — пат од римско време * [[Градиште (Делогожди)|Градиште - Кале]] — населба со утврдување од железно, хеленистичко и римско време * [[Падарница (Делогожди)|Падарница]] — населба од хеленистичко и римско време * [[Св. Илија (Делогожди)|Св. Илија]] — некропола со базилика од архајско, хеленистичко и римско време и средниот век, прогласена за [[културно наследство на Македонија]]<ref name="СЗД">{{СЗД}}</ref> * [[Црско (Делогожди)|Црско - Црква]] — сакрален објект од средниот век * [[Чинар (Делогожди)|Чинар - Џамија]] — црква и некропола од средниот век == Личности == * [[Исник Алими]] — [[фудбалер]] и [[Фудбалска репрезентација на Македонија|репрезентативец на Македонија]] * Махмут Ибрахими — [[амбасадор]] на Македонија во [[Швајцарија]] и [[Лихтенштајн]] == Поврзано == * [[Струшко Поле]] * [[Општина Струга]] * [[Струга]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Delogoždi}} * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B6%D0%B4%D0%B8,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&sll=41.2133,20.635&sspn=0.01753,0.042272&oq=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&t=h&hnear=Delogozhdi,+Macedonia+(FYROM)&z=15 Сателитска снимка на Делогожди] на Карти на Гугл {{Општина Струга}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] [[Категорија:Делогожди| ]] jg3k6cxgcgk8gksxzzf77sgiccxa8or 5581852 5581843 2026-06-24T12:18:22Z Ehrlich91 24281 5581852 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Делогожди | име2 = Делогожда | слика = Воздушен поглед на Делогожди.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Делогожди | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 1.714 | година = 2021 | поштенски број = 6338 | повикувачки број = 046 | надморска височина = | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=15 | lat_sec=26 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=43 | lon_sec=25 | слава = | мрежно место = | карта = Делогожди во Општина Струга.svg }} '''Делогожди''' (понекогаш запишано као '''Делогожда''') — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. До 2004 година претставувало административно седиште на поранешната [[Општина Делогожди|истоимена општина]], која била споена со Општина Струга. == Потекло и значење на името == Името на селото е од словенско потекло и е изведено од личното име Делегоста.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на Делогожди.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Селото се наоѓа речиси во источниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], како и на [[Општина Струга]], на крајните огранки на планината [[Караорман]], чиј атар на тесен дел се допира со подрачјето на [[Општина Охрид]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=24 јуни 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=94}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 770 метри. Од градот [[Струга]] селото е оддалечено 13 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]] пред селото [[Долно Татеши]], но до селото може да се пристапи и преку локален асфалтен пат од селото [[Џепин]]. Куќите на ова големо струшко село се наоѓаат на јужното подножје на планината Караорман и на благи падини. Тука се допира пониското земјиште на југ со планинските падини на север. Така, селскиот атар може да се користи за различна стопанска намена. Околни села се [[Џепин]], [[Поум]], [[Долно Татеши]] и други. Во минатото, мештаните водата за пиење ја добивале од извори и бунари. На падините над селото познат е карстниот извор Извор, додека на самата планина изворите Крчин и Корито.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=218-220|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Краста, Аља-Нива, Ара Стојанит (Стојанова Нива), Шоко-Краста, Стани Влаит, Ледини, Корито, Мали Лединки, Крчин, Равша-Млиња, Краста-Ѓат, Гропа Рамонит, Бунари-Поумит, Кодра Медисме, Краста Велкут, Извор, Врам, Астравица, Поле, Кутлина, Зеленике, Галичари, Гола Нива, Трапчи-Кеч, Шавариште, Сркнора, Дренка, Плитница, Бунари Јонузи, Заблаче, Ливада, Ара-Маде, Ливадски Пат и Подкраста.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип, поделено на Горно и Долно. Во самиот краеви има помали маала наречени Положан, Жаку, Коџаџику, Шабанлар и други, наречени по родови.<ref name=":0" /> == Историја == Во селото е откриена римска или рановизантиска базилика, срушена најверојатно во {{римски|6}} век.<ref name=":0" /> Во подоцнежни истражувања е заклучено дека се работи за некропола со базилика наречена „[[Св. Илија (Делогожди)|Св. Илија]]“ со елементи од повеќе епохо и е прогласена за [[културно наследство на Македонија]]<ref name="СЗД">{{СЗД}}</ref> Оскудни се преданијата за постанокот и раното минато на селото. Сепак, некои податоци говорат дека селото е старо, што се потврдува со добрата географска местоположба и добрата снабденост со питка вода. Водата за пиење главно се добива од карстниот извор Извор, од каде е спроведена и водата за селскиот водовод.<ref name=":0" /> Делогожди најпрвин било населено со словенско-христијанско население. Тоа население тука живееле до првата половина на {{римски|19}} век, кога се говори дека имало околу 25 куќи. Меѓутоа, во тоа време во селото се доселило муслиманско население. Муслиманите ги малтретирале христијаните, поради што тие се иселиле. Денешните Албанци не знаат или не кажуваат каде има иселеници од нивното село. На тоа иселено население потсетуваат името и некои топоними, како Ара Стојанит, Краста Велкут и други.<ref name=":0" /> Први муслимански доселеници во селото се членови на денешниот голем род Положан. Тие дошле на почетокот на {{римски|19}} век од Северна Албанија. Потоа следело доселувањето на родот Жаку од Дебарско. [[Јован Трифуноски]] запишал дека мештаните му кажале дека доселениците затекнале [[чифлиг]] на некој бег и словенско-христијанско население. Меѓутоа, кога земјата преминала во сопственост на доселениците не е познато.<ref name=":0" /> Муслиманските родови доселени се како домаќинства со неколку членови, најчесто татко со синовите или браќа со останати членови. Тие брзо направиле куќни задруги и нивниот број се намножил. Затоа, муслиманите од ова село подоцна оделе во другите соседни села — особено во [[Ливада (село)|Ливада]] и во [[Џепин]], како и во други градови.<ref name=":0" /> Во Делогожди постои џамија изградена околу 1900 година, сместена во средишниот дел на селото. Претходно таму постоела помала џамија.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 15,1&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат шумите на површина од 622 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 564,3 [[хектар]]и, а на пасиштата 234 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција. Во него работат продавници и угостителски објекти.<ref name="енциклопедија" /> До крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], мештаните живееле од земјоделство и сточарство. Најмногу одгледувале стока и жито. Меѓутоа, по војната младите заминувале на привремена работа во Германија, Австрија, Швајцарија и Австралија, поради што сточарството значително опаднало.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1140 |1953|1280 |1961|1453 |1971|1717 |1981|2082 |1991|9 |1994|2229 |2002|2920 |2021|1714 }} Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 година, селото имало 65 муслимани.<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 172-173.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Делогожди живееле 730 жители, сите [[Албанци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Делогожди се води како чисто албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 120 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.000 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е големо, во коешто живее албанско население. Во 1961 година, селото броело 1.453 жители, додека во 1994 година бројот се зголемил на 2.229 жители, од кои 2.223 биле Албанци, тројца Македонци и еден жител Србин.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото броело 2.920 жители, од кои 2.920 [[Македонски Албанци|Албанци]], 7 [[Македонски Турци|Турци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]] и 11 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=24 јуни 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.714 жители, од кои 1.668 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 46 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|730|—|1.140|1.280|1.453|1.717|2.082|9|2.229|2.920|1.714}} === Родови === Денес, во селото живее албанско муслиманско население, но нивното етничко потекло е различно (албанско, торбешко и турско).<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото: ''Положан'' (околу 100 к.) родовското име го добиле по селото во [[Албанија|северна Албанија]] од каде се доселиле. Родот се намножил од браќата Цан и Суљо кои се доселиле на почетокот од XIX век. Го знаат следното родословие: Рустем (жив на 77&nbsp;г. во 1980 година) Первиз-Даут-?-Цан, кој се доселил; Жаку (35 к.) доселени се од [[Дебарско]], од каде се иселиле поради крвна одмазда, го знаат следното родословие: Ибни (жив на 58&nbsp;г. во 1980 година) Сали-Дестан-Мамут-Џафер, основачот на родот кој се доселил, кој имал 4 синови Мамут, Селман, Емин и Рустем; Села (15 к.) доселени се од соседното планинско село [[Поум]], подалечно потекло од Дебарско; Кица (10 к.) и Мазари (10 к.) исто така се доселени од Дебарско; Шабанлар (20 к.) доселени се од областа [[Голо Брдо]], тие се албанизиран [[Торбеши|торбешки]] род, кога дошле зборувале на [[македонски јазик|македонски]]; Коџаџику (30 к.) доселени се од селото [[Коџаџик]], Дебарско. Тие се албанизирани Турци, кога дошле во селото зборувале [[турски јазик|турски]]; Аљасани (15 к.) и Цапри (7 к.) доселени се од охридското село [[Ливоишта]], можда се албанизирани Македонци; Домазет (4 к.) потекнуваат од домазет. И овдешните Албанци го употребуваат зборот домазет. == Култура и спорт == * КУД „Беса“ — основано во 1974 година, како резултат на големата желба на младинатa на Делогожди за да ги афирмира вредностите и културно-уметничкaтa традиција на Делогожди и на струшката околија. Како први иницијатори за да се формира КУД „БЕСА“ беа некои млади и интелектуалци од Делогожди. * ФК Делогожди — Фудбалски клуб основан во 1977/78 година со името „Влазними“. Првата управа на ФК Делогожда беше составена од: Зејадин Ислами (претседател), Алит Алити (благајник), Мустафа Усеини и Ресул Бектеши (трeнери). Како прв иницијатор за да се основа клубoт бил Алит Алити, во чија чест е наречен Спортскиот центар на Делогожди. == Општествени установи == * [[ОУ „Нури Мазари“ - Делогожди|Централното основно училиште „Нури Мазари“]], деветгодишно основно училиште * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|6338]]) * Здравствена амбуланта * Спортска сала <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:ОУ „Нури Мазари“ - Делогожди.jpg|Поглед на основното училиште Податотека:Пошта во Делогожди.jpg|Поштата Податотека:Спортска сала во Делогожди.jpg|Спортската сала </gallery> == Знаменитости == [[Податотека:Mosaic in St. Elijah church in Delogoždi 02.gif|мини|200п|десно|Мозаик од [[Св. Илија (Делогожди)|базиликата „Св. Илија“]] во Делогожди.]] === Археолошки наоѓалишта === * [[Во Дворот на Фејзо Кемо (Делогожди)|Во Дворот на Фејзо Кемо]] — пат од римско време * [[Градиште (Делогожди)|Градиште - Кале]] — населба со утврдување од железно, хеленистичко и римско време * [[Падарница (Делогожди)|Падарница]] — населба од хеленистичко и римско време * [[Св. Илија (Делогожди)|Св. Илија]] — некропола со базилика од архајско, хеленистичко и римско време и средниот век, прогласена за [[културно наследство на Македонија]]<ref name="СЗД">{{СЗД}}</ref> * [[Црско (Делогожди)|Црско - Црква]] — сакрален објект од средниот век * [[Чинар (Делогожди)|Чинар - Џамија]] — црква и некропола од средниот век == Личности == * [[Исник Алими]] — [[фудбалер]] и [[Фудбалска репрезентација на Македонија|репрезентативец на Македонија]] * Махмут Ибрахими — [[амбасадор]] на Македонија во [[Швајцарија]] и [[Лихтенштајн]] == Поврзано == * [[Струшко Поле]] * [[Општина Струга]] * [[Струга]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Delogoždi}} * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B6%D0%B4%D0%B8,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&sll=41.2133,20.635&sspn=0.01753,0.042272&oq=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&t=h&hnear=Delogozhdi,+Macedonia+(FYROM)&z=15 Сателитска снимка на Делогожди] на Карти на Гугл {{Општина Струга}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] [[Категорија:Делогожди| ]] 6x1vic5iyacrf9fhb4tdsx5hrpbxcr3 5581857 5581852 2026-06-24T12:36:52Z Ehrlich91 24281 5581857 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Делогожди | име2 = Делогожда | слика = Воздушен поглед на Делогожди.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Делогожди | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 1.714 | година = 2021 | поштенски број = 6338 | повикувачки број = 046 | надморска височина = | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=15 | lat_sec=26 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=43 | lon_sec=25 | слава = | мрежно место = | карта = Делогожди во Општина Струга.svg }} '''Делогожди''' (понекогаш запишано као '''Делогожда''') — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. До 2004 година претставувало административно седиште на поранешната [[Општина Делогожди|истоимена општина]], која била споена со Општина Струга. == Потекло и значење на името == Името на селото е од словенско потекло и е изведено од личното име Делегоста.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на Делогожди.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Селото се наоѓа речиси во источниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], како и на [[Општина Струга]], на крајните огранки на планината [[Караорман]], чиј атар на тесен дел се допира со подрачјето на [[Општина Охрид]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=24 јуни 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=94}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 770 метри. Од градот [[Струга]] селото е оддалечено 13 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]] пред селото [[Долно Татеши]], но до селото може да се пристапи и преку локален асфалтен пат од селото [[Џепин]]. Куќите на ова големо струшко село се наоѓаат на јужното подножје на планината Караорман и на благи падини. Тука се допира пониското земјиште на југ со планинските падини на север. Така, селскиот атар може да се користи за различна стопанска намена. Околни села се [[Џепин]], [[Поум]], [[Долно Татеши]] и други. Во минатото, мештаните водата за пиење ја добивале од извори и бунари. На падините над селото познат е карстниот извор Извор, додека на самата планина изворите Крчин и Корито.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=218-220|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Краста, Аља-Нива, Ара Стојанит (Стојанова Нива), Шоко-Краста, Стани Влаит, Ледини, Корито, Мали Лединки, Крчин, Равша-Млиња, Краста-Ѓат, Гропа Рамонит, Бунари-Поумит, Кодра Медисме, Краста Велкут, Извор, Врам, Астравица, Поле, Кутлина, Зеленике, Галичари, Гола Нива, Трапчи-Кеч, Шавариште, Сркнора, Дренка, Плитница, Бунари Јонузи, Заблаче, Ливада, Ара-Маде, Ливадски Пат и Подкраста.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип, поделено на Горно и Долно. Во самиот краеви има помали маала наречени Положан, Жаку, Коџаџику, Шабанлар и други, наречени по родови.<ref name=":0" /> == Историја == Во селото е откриена римска или рановизантиска базилика, срушена најверојатно во {{римски|6}} век.<ref name=":0" /> Во подоцнежни истражувања е заклучено дека се работи за некропола со базилика наречена „[[Св. Илија (Делогожди)|Св. Илија]]“ со елементи од повеќе епохо и е прогласена за [[културно наследство на Македонија]]<ref name="СЗД">{{СЗД}}</ref> Оскудни се преданијата за постанокот и раното минато на селото. Сепак, некои податоци говорат дека селото е старо, што се потврдува со добрата географска местоположба и добрата снабденост со питка вода. Водата за пиење главно се добива од карстниот извор Извор, од каде е спроведена и водата за селскиот водовод.<ref name=":0" /> Делогожди најпрвин било населено со словенско-христијанско население. Тоа население тука живееле до првата половина на {{римски|19}} век, кога се говори дека имало околу 25 куќи. Меѓутоа, во тоа време во селото се доселило муслиманско население. Муслиманите ги малтретирале христијаните, поради што тие се иселиле. Денешните Албанци не знаат или не кажуваат каде има иселеници од нивното село. На тоа иселено население потсетуваат името и некои топоними, како Ара Стојанит, Краста Велкут и други.<ref name=":0" /> Први муслимански доселеници во селото се членови на денешниот голем род Положан. Тие дошле на почетокот на {{римски|19}} век од Северна Албанија. Потоа следело доселувањето на родот Жаку од Дебарско. [[Јован Трифуноски]] запишал дека мештаните му кажале дека доселениците затекнале [[чифлиг]] на некој бег и словенско-христијанско население. Меѓутоа, кога земјата преминала во сопственост на доселениците не е познато.<ref name=":0" /> Муслиманските родови доселени се како домаќинства со неколку членови, најчесто татко со синовите или браќа со останати членови. Тие брзо направиле куќни задруги и нивниот број се намножил. Затоа, муслиманите од ова село подоцна оделе во другите соседни села — особено во [[Ливада (село)|Ливада]] и во [[Џепин]], како и во други градови.<ref name=":0" /> Во Делогожди постои џамија изградена околу 1900 година, сместена во средишниот дел на селото. Претходно таму постоела помала џамија.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 15,1&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат шумите на површина од 622 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 564,3 [[хектар]]и, а на пасиштата 234 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција. Во него работат продавници и угостителски објекти.<ref name="енциклопедија" /> До крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], мештаните живееле од земјоделство и сточарство. Најмногу одгледувале стока и жито. Меѓутоа, по војната младите заминувале на привремена работа во Германија, Австрија, Швајцарија и Австралија, поради што сточарството значително опаднало.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1140 |1953|1280 |1961|1453 |1971|1717 |1981|2082 |1991|9 |1994|2229 |2002|2920 |2021|1714 }} Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 година, селото имало 65 муслимани.<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 172-173.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Делогожди живееле 730 жители, сите [[Албанци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Делогожди се води како чисто албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 120 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.000 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е големо, во коешто живее албанско население. Во 1961 година, селото броело 1.453 жители, додека во 1994 година бројот се зголемил на 2.229 жители, од кои 2.223 биле Албанци, тројца Македонци и еден жител Србин.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото броело 2.920 жители, од кои 2.920 [[Македонски Албанци|Албанци]], 7 [[Македонски Турци|Турци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]] и 11 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=24 јуни 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.714 жители, од кои 1.668 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 46 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|730|—|1.140|1.280|1.453|1.717|2.082|9|2.229|2.920|1.714}} === Родови === Денес, во селото живее албанско муслиманско население, но нивното етничко потекло е различно (албанско, торбешко и турско).<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото: ''Положан'' (околу 100 к.), родовското име го добиле по селото во [[Албанија|Северна Албанија]] од каде се доселиле. Родот се намножил од браќата Цан и Суљо кои се доселиле на почетокот од XIX век. Го знаат следното родословие: Рустем (жив, 77 години во 1980 г.)-Первиз-Даут-?-Цан, кој се доселил. Од предокот Суљо денес потекнуваат само десетина домаќинства, останатите се од предокот Цан; ''Жаку'' (35 к.), доселени се од [[Дебарско]], од каде се иселиле поради крвна одмазда, го знаат следното родословие: Ибни (жив, 58 години во 1980 г.)-Сали-Дестан-Мамут-Џафер, основачот на родот кој се доселил, кој имал 4 синови Мамут, Селман, Емин и Рустем; ''Села'' (15 к.), доселени се од соседното планинско село [[Поум]], подалечно потекло од Дебарско; ''Кица'' (10 к.) и ''Мазари'' (10 к.), исто така се доселени од Дебарско; ''Шабанлар'' (20 к.), доселени се од областа [[Голо Брдо]], тие се албанизиран [[Торбеши|торбешки]] род, кога дошле зборувале на [[македонски јазик|македонски]]; ''Коџаџику'' (30 к.), доселени се од селото [[Коџаџик]], Дебарско. Тие се албанизирани Турци, кога дошле во селото зборувале [[турски јазик|турски]]; ''Аљасани'' (15 к.) и ''Цапри'' (7 к.), доселени се од охридското село [[Ливоишта]], можеби се албанизирани Македонци и ''Домазет'' (4 к.), потекнуваат од домазет. И овдешните Албанци го употребуваат зборот домазет. === Иселеништво === Покрај иселувањето на старото словенско-христијанско население, во поново време има иселување на муслимански домаќинства. Едни иселеници преминале во соседните села, како [[Ливада (село)|Ливада]] (околу 50 к.), [[Џепин]] (околу 28 к.), [[Биџево]] (15 к.), [[Долна Белица]] (2 к.), [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]] (2 к.), но има иселеници и во градовите Охрид и Струга, како и во Турција и Албанија.<ref name=":0" /> == Култура и спорт == * КУД „Беса“ — основано во 1974 година, како резултат на големата желба на младинатa на Делогожди за да ги афирмира вредностите и културно-уметничкaтa традиција на Делогожди и на струшката околија. Како први иницијатори за да се формира КУД „БЕСА“ беа некои млади и интелектуалци од Делогожди. * ФК Делогожди — Фудбалски клуб основан во 1977/78 година со името „Влазними“. Првата управа на ФК Делогожда беше составена од: Зејадин Ислами (претседател), Алит Алити (благајник), Мустафа Усеини и Ресул Бектеши (трeнери). Како прв иницијатор за да се основа клубoт бил Алит Алити, во чија чест е наречен Спортскиот центар на Делогожди. == Општествени установи == * [[ОУ „Нури Мазари“ - Делогожди|Централното основно училиште „Нури Мазари“]], деветгодишно основно училиште * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|6338]]) * Здравствена амбуланта * Спортска сала <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:ОУ „Нури Мазари“ - Делогожди.jpg|Поглед на основното училиште Податотека:Пошта во Делогожди.jpg|Поштата Податотека:Спортска сала во Делогожди.jpg|Спортската сала </gallery> == Знаменитости == [[Податотека:Mosaic in St. Elijah church in Delogoždi 02.gif|мини|200п|десно|Мозаик од [[Св. Илија (Делогожди)|базиликата „Св. Илија“]] во Делогожди.]] === Археолошки наоѓалишта === * [[Во Дворот на Фејзо Кемо (Делогожди)|Во Дворот на Фејзо Кемо]] — пат од римско време * [[Градиште (Делогожди)|Градиште - Кале]] — населба со утврдување од железно, хеленистичко и римско време * [[Падарница (Делогожди)|Падарница]] — населба од хеленистичко и римско време * [[Св. Илија (Делогожди)|Св. Илија]] — некропола со базилика од архајско, хеленистичко и римско време и средниот век, прогласена за [[културно наследство на Македонија]]<ref name="СЗД">{{СЗД}}</ref> * [[Црско (Делогожди)|Црско - Црква]] — сакрален објект од средниот век * [[Чинар (Делогожди)|Чинар - Џамија]] — црква и некропола од средниот век == Личности == * [[Исник Алими]] — [[фудбалер]] и [[Фудбалска репрезентација на Македонија|репрезентативец на Македонија]] * Махмут Ибрахими — [[амбасадор]] на Македонија во [[Швајцарија]] и [[Лихтенштајн]] == Поврзано == * [[Струшко Поле]] * [[Општина Струга]] * [[Струга]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Delogoždi}} * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B6%D0%B4%D0%B8,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&sll=41.2133,20.635&sspn=0.01753,0.042272&oq=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&t=h&hnear=Delogozhdi,+Macedonia+(FYROM)&z=15 Сателитска снимка на Делогожди] на Карти на Гугл {{Општина Струга}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] [[Категорија:Делогожди| ]] plrxjr1bff4o0b5fm7vhab4g8zrhlr6 5582014 5581857 2026-06-24T19:13:47Z Ehrlich91 24281 5582014 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Делогожди | име2 = Делогожда | слика = Воздушен поглед на Делогожди.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Делогожди | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 1.714 | година = 2021 | поштенски број = 6338 | повикувачки број = 046 | надморска височина = | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=15 | lat_sec=26 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=43 | lon_sec=25 | слава = | мрежно место = | карта = Делогожди во Општина Струга.svg }} '''Делогожди''' (понекогаш запишано као '''Делогожда''') — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. До 2004 година претставувало административно седиште на поранешната [[Општина Делогожди|истоимена општина]], која била споена со Општина Струга. == Потекло и значење на името == Името на селото е од словенско потекло и е изведено од личното име Делегоста.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на Делогожди.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Селото се наоѓа речиси во источниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], како и на [[Општина Струга]], на крајните огранки на планината [[Караорман]], чиј атар на тесен дел се допира со подрачјето на [[Општина Охрид]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=24 јуни 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=94}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 770 метри. Од градот [[Струга]] селото е оддалечено 13 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]] пред селото [[Долно Татеши]], но до селото може да се пристапи и преку локален асфалтен пат од селото [[Џепин]]. Куќите на ова големо струшко село се наоѓаат на јужното подножје на планината Караорман и на благи падини. Тука се допира пониското земјиште на југ со планинските падини на север. Така, селскиот атар може да се користи за различна стопанска намена. Околни села се [[Џепин]], [[Поум]], [[Долно Татеши]] и други. Во минатото, мештаните водата за пиење ја добивале од извори и бунари. На падините над селото познат е карстниот извор Извор, додека на самата планина изворите Крчин и Корито.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=218-220|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Краста, Аља-Нива, Ара Стојанит (Стојанова Нива), Шоко-Краста, Стани Влаит, Ледини, Корито, Мали Лединки, Крчин, Равша-Млиња, Краста-Ѓат, Гропа Рамонит, Бунари-Поумит, Кодра Медисме, Краста Велкут, Извор, Врам, Астравица, Поле, Кутлина, Зеленике, Галичари, Гола Нива, Трапчи-Кеч, Шавариште, Сркнора, Дренка, Плитница, Бунари Јонузи, Заблаче, Ливада, Ара-Маде, Ливадски Пат и Подкраста.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип, поделено на Горно и Долно. Во самиот краеви има помали маала наречени Положан, Жаку, Коџаџику, Шабанлар и други, наречени по родови.<ref name=":0" /> == Историја == Во селото е откриена римска или рановизантиска базилика, срушена најверојатно во {{римски|6}} век.<ref name=":0" /> Во подоцнежни истражувања е заклучено дека се работи за некропола со базилика наречена „[[Св. Илија (Делогожди)|Св. Илија]]“ со елементи од повеќе епохо и е прогласена за [[културно наследство на Македонија]]<ref name="СЗД">{{СЗД}}</ref> Оскудни се преданијата за постанокот и раното минато на селото. Сепак, некои податоци говорат дека селото е старо, што се потврдува со добрата географска местоположба и добрата снабденост со питка вода. Водата за пиење главно се добива од карстниот извор Извор, од каде е спроведена и водата за селскиот водовод.<ref name=":0" /> Делогожди најпрвин било населено со словенско-христијанско население. Тоа население тука живееле до првата половина на {{римски|19}} век, кога се говори дека имало околу 25 куќи. Меѓутоа, во тоа време во селото се доселило муслиманско население. Муслиманите ги малтретирале христијаните, поради што тие се иселиле. Денешните Албанци не знаат или не кажуваат каде има иселеници од нивното село. На тоа иселено население потсетуваат името и некои топоними, како Ара Стојанит, Краста Велкут и други.<ref name=":0" /> Први муслимански доселеници во селото се членови на денешниот голем род Положан. Тие дошле на почетокот на {{римски|19}} век од Северна Албанија. Потоа следело доселувањето на родот Жаку од Дебарско. [[Јован Трифуноски]] запишал дека мештаните му кажале дека доселениците затекнале [[чифлиг]] на некој бег и словенско-христијанско население. Меѓутоа, кога земјата преминала во сопственост на доселениците не е познато.<ref name=":0" /> Муслиманските родови доселени се како домаќинства со неколку членови, најчесто татко со синовите или браќа со останати членови. Тие брзо направиле куќни задруги и нивниот број се намножил. Затоа, муслиманите од ова село подоцна оделе во другите соседни села — особено во [[Ливада (село)|Ливада]] и во [[Џепин]], како и во други градови.<ref name=":0" /> Во Делогожди постои џамија изградена околу 1900 година, сместена во средишниот дел на селото. Претходно таму постоела помала џамија.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 15,1&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат шумите на површина од 622 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 564,3 [[хектар]]и, а на пасиштата 234 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција. Во него работат продавници и угостителски објекти.<ref name="енциклопедија" /> До крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], мештаните живееле од земјоделство и сточарство. Најмногу одгледувале стока и жито. Меѓутоа, по војната младите заминувале на привремена работа во Германија, Австрија, Швајцарија и Австралија, поради што сточарството значително опаднало.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1140 |1953|1280 |1961|1453 |1971|1717 |1981|2082 |1991|9 |1994|2229 |2002|2920 |2021|1714 }} Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 година, селото имало 65 муслимани.<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 172-173.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Делогожди живееле 730 жители, сите [[Албанци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Делогожди се води како чисто албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 120 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.000 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е големо, во коешто живее албанско население. Во 1961 година, селото броело 1.453 жители, додека во 1994 година бројот се зголемил на 2.229 жители, од кои 2.223 биле Албанци, тројца Македонци и еден жител Србин.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото броело 2.920 жители, од кои 2.920 [[Македонски Албанци|Албанци]], 7 [[Македонски Турци|Турци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]] и 11 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=24 јуни 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.714 жители, од кои 1.668 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 46 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|730|—|1.140|1.280|1.453|1.717|2.082|9|2.229|2.920|1.714}} === Родови === Денес, во селото живее албанско муслиманско население, но нивното етничко потекло е различно (албанско, торбешко и турско).<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото: ''Положан'' (околу 100 к.), родовското име го добиле по селото во [[Албанија|Северна Албанија]] од каде се доселиле. Родот се намножил од браќата Цан и Суљо кои се доселиле на почетокот од XIX век. Го знаат следното родословие: Рустем (жив, 77 години во 1980 г.)-Первиз-Даут-?-Цан, кој се доселил. Од предокот Суљо денес потекнуваат само десетина домаќинства, останатите се од предокот Цан; ''Жаку'' (35 к.), доселени се од [[Дебарско]], од каде се иселиле поради крвна одмазда, го знаат следното родословие: Ибни (жив, 58 години во 1980 г.)-Сали-Дестан-Мамут-Џафер, основачот на родот кој се доселил, кој имал 4 синови Мамут, Селман, Емин и Рустем; ''Села'' (15 к.), доселени се од соседното планинско село [[Поум]], подалечно потекло од Дебарско; ''Кица'' (10 к.) и ''Мазари'' (10 к.), исто така се доселени од Дебарско; ''Шабанлар'' (20 к.), доселени се од областа [[Голо Брдо]], тие се албанизиран [[Торбеши|торбешки]] род, кога дошле зборувале на [[македонски јазик|македонски]]; ''Коџаџику'' (30 к.), доселени се од селото [[Коџаџик]], Дебарско. Тие се албанизирани Турци, кога дошле во селото зборувале [[турски јазик|турски]]; ''Аљасани'' (15 к.) и ''Цапри'' (7 к.), доселени се од охридското село [[Ливоишта]], можеби се албанизирани Македонци и ''Домазет'' (4 к.), потекнуваат од домазет. И овдешните Албанци го употребуваат зборот домазет. === Иселеништво === Покрај иселувањето на старото словенско-христијанско население, во поново време има иселување на муслимански домаќинства. Едни иселеници преминале во соседните села, како [[Ливада (село)|Ливада]] (околу 50 к.), [[Џепин]] (околу 28 к.), [[Биџево]] (15 к.), [[Долна Белица]] (2 к.), [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]] (2 к.), но има иселеници и во градовите Охрид и Струга, како и во Турција и Албанија.<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[ОУ „Нури Мазари“ - Делогожди|Централното основно училиште „Нури Мазари“]], деветгодишно основно училиште * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|6338]]) * Здравствена амбуланта * Спортска сала <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:ОУ „Нури Мазари“ - Делогожди.jpg|Поглед на основното училиште Податотека:Пошта во Делогожди.jpg|Поштата Податотека:Спортска сала во Делогожди.jpg|Спортската сала </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Делогожди било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Делогожди]]. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Драслајца, во која покрај селото Биџево, се наоѓале и селата Делогожди, Драслајца, Ливада, Ложани, Мороишта и Ново Село. Во периодот 1950-1952 година, селото Делогожди било седиште на некогашната општина Делогожди, во која влегувале селата Богојци, Горно Татеши, Долно Татеши, Корошишта, Тоска и Џепин. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 1895, 1895/1, 1896 и 1896/1 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|390}}</ref> * [[Во Дворот на Фејзо Кемо (Делогожди)|Во Дворот на Фејзо Кемо]] — пат од римското време; * [[Градиште (Делогожди)|Градиште или Кале]] — населба со утврдување од железно, хеленистичко и римско време; * [[Падарница (Делогожди)|Падарница]] — населба од хеленистичко и римско време; * [[Св. Илија (Делогожди)|Св. Илија]] — некропола со базилика од архајско, хеленистичко и римско време и средниот век, прогласена за [[културно наследство на Македонија]];<ref name="СЗД">{{СЗД}}</ref> * [[Црско (Делогожди)|Црско или Црква]] — сакрален објект од средниот век; и * [[Чинар (Делогожди)|Чинар или Џамија]] — црква и некропола од средниот век. ;Цркви<ref name=":0" /> * Во минатото во селото постоела црква во источниот дел на селото, кај денешното училиште, заедно со гробишта околу нејзе. ;Џамии<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Џамија (Делогожди)|Џамија]] — главна селска џамија. ;Други објекти * На сретселото е подигната саат-кула во поново време. ;Споменици * Биста на албанскиот терорист и командант на [[Ослободителна народна армија|ОНА]], [[Нури Мазари]] <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Саат-кула во Делогожди 2.jpg|Горниот дел на саат-кулата Податотека:Џамија во Делогожди.jpg|Селската џамија Податотека:Mosaic in St. Elijah church in Delogoždi 03.gif|Мозаик од базиликата „Св. Илија“ Податотека:Биста на Нури Мазари во Делогожди.jpg|Биста на Нури Мазари Податотека:Саат-кула во Делогожди.jpg|Саат-кулата </gallery> <!--== Редовни настани ==--> == Личности == ;Родени во или по потекло од Делогожди * [[Исник Алими]] — [[фудбалер]] и [[Фудбалска репрезентација на Македонија|репрезентативец на Македонија]] * [[Махмут Ибрахими]] — [[амбасадор]] на Македонија во [[Швајцарија]] и [[Лихтенштајн]] == Култура и спорт == * КУД „Беса“ — основано во 1974 година, како резултат на големата желба на младинатa на Делогожди за да ги афирмира вредностите и културно-уметничкaтa традиција на Делогожди и на струшката околија. * [[ФК Делогожди]] — фудбалски клуб основан во 1977/78 година со името „Влазрими“. Како прв иницијатор за да се основа клубoт бил Алит Алити, во чија чест е наречен спортскиот центар во селото. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Автобуска постојка во Делогожди.jpg|Автобуска постојка Податотека:Поглед во Делогожди.jpg|Сретселото </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струга]] * [[Струшко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Delogoždi}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Делогожди| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] e57vput28egfkclkc22464zayu2cyz3 5582020 5582014 2026-06-24T19:43:00Z Ehrlich91 24281 5582020 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Делогожди | име2 = Делогожда | слика = Воздушен поглед на Делогожди.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Делогожди | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 1.714 | година = 2021 | поштенски број = 6338 | повикувачки број = 046 | надморска височина = | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=15 | lat_sec=26 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=43 | lon_sec=25 | слава = | мрежно место = | карта = Делогожди во Општина Струга.svg }} '''Делогожди''' (понекогаш запишано као '''Делогожда''') — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. До 2004 година претставувало административно седиште на поранешната [[Општина Делогожди|истоимена општина]], која била споена со Општина Струга. == Потекло и значење на името == Името на селото е од словенско потекло и е изведено од личното име Делегоста.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на Делогожди.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Селото се наоѓа речиси во источниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], како и на [[Општина Струга]], на крајните огранки на планината [[Караорман]], чиј атар на тесен дел се допира со подрачјето на [[Општина Охрид]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=24 јуни 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=94}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 770 метри. Од градот [[Струга]] селото е оддалечено 13 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]] пред селото [[Долно Татеши]], но до селото може да се пристапи и преку локален асфалтен пат од селото [[Џепин]]. Куќите на ова големо струшко село се наоѓаат на јужното подножје на планината Караорман и на благи падини. Тука се допира пониското земјиште на југ со планинските падини на север. Така, селскиот атар може да се користи за различна стопанска намена. Околни села се [[Џепин]], [[Поум]], [[Долно Татеши]] и други. Во минатото, мештаните водата за пиење ја добивале од извори и бунари. На падините над селото познат е карстниот извор Извор, додека на самата планина изворите Крчин и Корито.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=218-220|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Краста, Аља-Нива, Ара Стојанит (Стојанова Нива), Шоко-Краста, Стани Влаит, Ледини, Корито, Мали Лединки, Крчин, Равша-Млиња, Краста-Ѓат, Гропа Рамонит, Бунари-Поумит, Кодра Медисме, Краста Велкут, Извор, Врам, Астравица, Поле, Кутлина, Зеленике, Галичари, Гола Нива, Трапчи-Кеч, Шавариште, Сркнора, Дренка, Плитница, Бунари Јонузи, Заблаче, Ливада, Ара-Маде, Ливадски Пат и Подкраста.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип, поделено на Горно и Долно. Во самиот краеви има помали маала наречени Положан, Жаку, Коџаџику, Шабанлар и други, наречени по родови.<ref name=":0" /> == Историја == Во селото е откриена римска или рановизантиска базилика, срушена најверојатно во {{римски|6}} век.<ref name=":0" /> Во подоцнежни истражувања е заклучено дека се работи за некропола со базилика наречена „[[Св. Илија (Делогожди)|Св. Илија]]“ со елементи од повеќе епохо и е прогласена за [[културно наследство на Македонија]]<ref name="СЗД">{{СЗД}}</ref> Оскудни се преданијата за постанокот и раното минато на селото. Сепак, некои податоци говорат дека селото е старо, што се потврдува со добрата географска местоположба и добрата снабденост со питка вода. Водата за пиење главно се добива од карстниот извор Извор, од каде е спроведена и водата за селскиот водовод.<ref name=":0" /> Делогожди најпрвин било населено со словенско-христијанско население. Тоа население тука живееле до првата половина на {{римски|19}} век, кога се говори дека имало околу 25 куќи. Меѓутоа, во тоа време во селото се доселило муслиманско население. Муслиманите ги малтретирале христијаните, поради што тие се иселиле. Денешните Албанци не знаат или не кажуваат каде има иселеници од нивното село. На тоа иселено население потсетуваат името и некои топоними, како Ара Стојанит, Краста Велкут и други.<ref name=":0" /> Први муслимански доселеници во селото се членови на денешниот голем род Положан. Тие дошле на почетокот на {{римски|19}} век од Северна Албанија. Потоа следело доселувањето на родот Жаку од Дебарско. [[Јован Трифуноски]] запишал дека мештаните му кажале дека доселениците затекнале [[чифлиг]] на некој бег и словенско-христијанско население. Меѓутоа, кога земјата преминала во сопственост на доселениците не е познато.<ref name=":0" /> Муслиманските родови доселени се како домаќинства со неколку членови, најчесто татко со синовите или браќа со останати членови. Тие брзо направиле куќни задруги и нивниот број се намножил. Затоа, муслиманите од ова село подоцна оделе во другите соседни села — особено во [[Ливада (село)|Ливада]] и во [[Џепин]], како и во други градови.<ref name=":0" /> Во Делогожди постои џамија изградена околу 1900 година, сместена во средишниот дел на селото. Претходно таму постоела помала џамија.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 15,1&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат шумите на површина од 622 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 564,3 [[хектар]]и, а на пасиштата 234 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција. Во него работат продавници и угостителски објекти.<ref name="енциклопедија" /> До крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], мештаните живееле од земјоделство и сточарство. Најмногу одгледувале стока и жито. Меѓутоа, по војната младите заминувале на привремена работа во Германија, Австрија, Швајцарија и Австралија, поради што сточарството значително опаднало.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1140 |1953|1280 |1961|1453 |1971|1717 |1981|2082 |1991|9 |1994|2229 |2002|2920 |2021|1714 }} Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 година, селото имало 65 муслимани.<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 172-173.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Делогожди живееле 730 жители, сите [[Албанци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Делогожди се води како чисто албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 120 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.000 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е големо, во коешто живее албанско население. Во 1961 година, селото броело 1.453 жители, додека во 1994 година бројот се зголемил на 2.229 жители, од кои 2.223 биле Албанци, тројца Македонци и еден жител Србин.<ref name="енциклопедија" /> Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во селото Делогожди, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да замат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според пописот од 2002 година, селото броело 2.920 жители, од кои 2.920 [[Македонски Албанци|Албанци]], 7 [[Македонски Турци|Турци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]] и 11 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=24 јуни 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.714 жители, од кои 1.668 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 46 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|730|—|1.140|1.280|1.453|1.717|2.082|9|2.229|2.920|1.714}} === Родови === Денес, во селото живее албанско муслиманско население, но нивното етничко потекло е различно (албанско, торбешко и турско).<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото: ''Положан'' (околу 100 к.), родовското име го добиле по селото во [[Албанија|Северна Албанија]] од каде се доселиле. Родот се намножил од браќата Цан и Суљо кои се доселиле на почетокот од XIX век. Го знаат следното родословие: Рустем (жив, 77 години во 1980 г.)-Первиз-Даут-?-Цан, кој се доселил. Од предокот Суљо денес потекнуваат само десетина домаќинства, останатите се од предокот Цан; ''Жаку'' (35 к.), доселени се од [[Дебарско]], од каде се иселиле поради крвна одмазда, го знаат следното родословие: Ибни (жив, 58 години во 1980 г.)-Сали-Дестан-Мамут-Џафер, основачот на родот кој се доселил, кој имал 4 синови Мамут, Селман, Емин и Рустем; ''Села'' (15 к.), доселени се од соседното планинско село [[Поум]], подалечно потекло од Дебарско; ''Кица'' (10 к.) и ''Мазари'' (10 к.), исто така се доселени од Дебарско; ''Шабанлар'' (20 к.), доселени се од областа [[Голо Брдо]], тие се албанизиран [[Торбеши|торбешки]] род, кога дошле зборувале на [[македонски јазик|македонски]]; ''Коџаџику'' (30 к.), доселени се од селото [[Коџаџик]], Дебарско. Тие се албанизирани Турци, кога дошле во селото зборувале [[турски јазик|турски]]; ''Аљасани'' (15 к.) и ''Цапри'' (7 к.), доселени се од охридското село [[Ливоишта]], можеби се албанизирани Македонци и ''Домазет'' (4 к.), потекнуваат од домазет. И овдешните Албанци го употребуваат зборот домазет. === Иселеништво === Покрај иселувањето на старото словенско-христијанско население, во поново време има иселување на муслимански домаќинства. Едни иселеници преминале во соседните села, како [[Ливада (село)|Ливада]] (околу 50 к.), [[Џепин]] (околу 28 к.), [[Биџево]] (15 к.), [[Долна Белица]] (2 к.), [[Ново Село (Струшко)|Ново Село]] (2 к.), но има иселеници и во градовите Охрид и Струга, како и во Турција и Албанија.<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[ОУ „Нури Мазари“ - Делогожди|Централното основно училиште „Нури Мазари“]], деветгодишно основно училиште * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|6338]]) * Здравствена амбуланта * Спортска сала <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:ОУ „Нури Мазари“ - Делогожди.jpg|Поглед на основното училиште Податотека:Пошта во Делогожди.jpg|Поштата Податотека:Спортска сала во Делогожди.jpg|Спортската сала </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Делогожди било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Делогожди]]. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Драслајца, во која покрај селото Биџево, се наоѓале и селата Делогожди, Драслајца, Ливада, Ложани, Мороишта и Ново Село. Во периодот 1950-1952 година, селото Делогожди било седиште на некогашната општина Делогожди, во која влегувале селата Богојци, Горно Татеши, Долно Татеши, Корошишта, Тоска и Џепин. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 1895, 1895/1, 1896 и 1896/1 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|390}}</ref> * [[Во Дворот на Фејзо Кемо (Делогожди)|Во Дворот на Фејзо Кемо]] — пат од римското време; * [[Градиште (Делогожди)|Градиште или Кале]] — населба со утврдување од железно, хеленистичко и римско време; * [[Падарница (Делогожди)|Падарница]] — населба од хеленистичко и римско време; * [[Св. Илија (Делогожди)|Св. Илија]] — некропола со базилика од архајско, хеленистичко и римско време и средниот век, прогласена за [[културно наследство на Македонија]];<ref name="СЗД">{{СЗД}}</ref> * [[Црско (Делогожди)|Црско или Црква]] — сакрален објект од средниот век; и * [[Чинар (Делогожди)|Чинар или Џамија]] — црква и некропола од средниот век. ;Цркви<ref name=":0" /> * Во минатото во селото постоела црква во источниот дел на селото, кај денешното училиште, заедно со гробишта околу нејзе. ;Џамии<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Џамија (Делогожди)|Џамија]] — главна селска џамија. ;Други објекти * На сретселото е подигната саат-кула во поново време. ;Споменици * Биста на албанскиот терорист и командант на [[Ослободителна народна армија|ОНА]], [[Нури Мазари]] <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Саат-кула во Делогожди 2.jpg|Горниот дел на саат-кулата Податотека:Џамија во Делогожди.jpg|Селската џамија Податотека:Mosaic in St. Elijah church in Delogoždi 03.gif|Мозаик од базиликата „Св. Илија“ Податотека:Биста на Нури Мазари во Делогожди.jpg|Биста на Нури Мазари Податотека:Саат-кула во Делогожди.jpg|Саат-кулата </gallery> <!--== Редовни настани ==--> == Личности == ;Родени во или по потекло од Делогожди * [[Исник Алими]] — [[фудбалер]] и [[Фудбалска репрезентација на Македонија|репрезентативец на Македонија]] * [[Махмут Ибрахими]] — [[амбасадор]] на Македонија во [[Швајцарија]] и [[Лихтенштајн]] == Култура и спорт == * КУД „Беса“ — основано во 1974 година, како резултат на големата желба на младинатa на Делогожди за да ги афирмира вредностите и културно-уметничкaтa традиција на Делогожди и на струшката околија. * [[ФК Делогожди]] — фудбалски клуб основан во 1977/78 година со името „Влазрими“. Како прв иницијатор за да се основа клубoт бил Алит Алити, во чија чест е наречен спортскиот центар во селото. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Автобуска постојка во Делогожди.jpg|Автобуска постојка Податотека:Поглед во Делогожди.jpg|Сретселото </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струга]] * [[Струшко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Delogoždi}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Делогожди| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] b7pj3562wl6ztlhk58fsw9wlyyvdny2 0 12057 5582037 5467613 2026-06-24T20:20:42Z Ehrlich91 24281 5582037 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Добовјани | слика = Воздушен поглед на Добовјани.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Добовјани | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 237 | година = 2021 | поштенски број = 6334 | повикувачки број = 046 | надморска височина = | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=15 | lat_sec=1 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=39 | lon_sec=36 | слава = | мрежно место = | карта = Добовјани во Општина Струга.svg }} '''Добовјани''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед во Добовјани.jpg|мини|300п|лево|Поглед во селото]] Селото се наоѓа речиси во средишниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во средишниот дел на [[Општина Струга]], од десната страна на реката [[Црн Дрим]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=24 јуни 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=97}}</ref> Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 790 метри. Од градот [[Струга]] селото е оддалечено околу 12 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 1201|регионалниот пат 1201]] кај селото [[Велешта]], но до селото може да се пристапи и од локален асфалтен пат преку [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]] кај селото [[Долно Татеши]]. == Историја == Селото било зафатено со борбите за време на [[Илинденско востание|Илинденското востание]]. Познатиот српски писател [[Бранислав Нушиќ]] во својот патопис ''Крај бреговите на Охридското Езеро'' вака го опишува селото Добовјани во првата половина на [[XX век]]: {{Цитатник|''Погоре од [[Велешта]], на Дрим, лежи селото Добовјани со 35 арнаутски куќи. Ова село лежи од двете страни на реката, а од десната страна има само три куќи. Куќите се многу расштркани. Тука е и мостот на Дрим преку кој води пат за Dебар и Струга, а тука е и друмскиот ан кој го држат [[Арнаути]], синови на некојси Шаит од Добовјани.''}} == Стопанство == Селото има еден од најмалите атари во Македонија. Атарот зафаќа простор само 1&nbsp;км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 79,8 [[хектар]]и, поради што има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во селото најзастапено е [[полјоделство]]то. Обработливото земјиште зафаќа 79.8 хектари. Селото припаѓа на хидросистемот „Струшко поле“, поточно на потсистемот „Ложани“. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|173 |1953|197 |1961|261 |1971|306 |1981|367 |1991|0 |1994|424 |2002|475 |2021|237 }} Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 година, селото имало 42 жители Македонци.<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 102-103.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Добовјани живееле 390 жители, од кои 240 [[Македонци]] и 150 [[Албанци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 254.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Добовјани се води како мешано македонско-албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 30 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 200 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Добовјани во 1961 година броело 261 жител, а во 1994 година бројот двојно се зголемил на 424 жители, албанско население.<ref name="енциклопедија" /> Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во селото Добовјани, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да замат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според пописот од 2002 година, селото броело 475 жители, од кои 473 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 2 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=24 јуни 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 237 жители, од кои 235 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 2 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|390|—|173|197|261|306|367|0|424|475|237}} === Родови === Добовјани е албанско село. Родови во селото се: Мусаи (12 к.) доселени се од областа [[Матија]] во [[Албанија]], они се први доселени во селото, доселени се во 1800та година. Го знаат следното родословие: Алија (жив на 54&nbsp;г. во 1980 година) Шабан-Реџеп-Аљуш-Ајдар-Муса, основачот на родот кој се доселил; Туши (14 к.) доселени се од [[Дебарско]], дошле после претходниот род; Полиси (12 к.) доселени се од селото Полис во близина на [[Елбасан]], Албанија; Халку (6 к.) доселени се од дебарско; Дешку (2 к.), Шеху (2 к.), Винца (1 к.) и Каца (1 к.) доселени се од соседното поголемо село [[Велешта]], подалечно потекло на овие родови е од дебарско.<ref>{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|date=1992|publisher=САНУ|isbn=8670251582|oclc=466478840}}</ref> == Самоуправа и политика == За време на избори се гласа во основното училиште. == Литература == * Панов, Митко: ''Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја.'' Патрија, Скопје, 1998, 97 стр. == Поврзано == * [[Општина Струга]] * [[Струшко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Dobovjani}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Добовјани| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] hpgnyrowvwmp1lyh9rsgaoosldcqzar 0 14799 5582076 5503516 2026-06-24T21:29:31Z Buli 2648 5582076 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name=Старословенски јазик | image = Codex Zographensis 77r.jpg | imagecaption = A page from ''[[Codex Zographensis]]'', 10th or 11th century. | nativename ={{Script|Cyrs|Словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ}}, [[File:Native name of Old Church Slavonic in Glagolitic.svg|120px]] | pronunciation = | states = [[Словенска Европа]] | region = [[Источна Европа|Источна]] и [[Јужна Европа]] | iso1 = cu | iso2chu | iso3 =chu | familycolor = Indo-European | fam1 = [[Индоевропски јазици|Индоевропско]] | fam2 = [[Словенски јазици|Словенско]] | fam3 = [[Јужнословенски јазици|Јужнословенско]] | fam4 = Источни јужнословенски | script = [[глаголица]]; [[Старословенска азбука|кирилица]] | extinct = се употребува само како богослужбен и службен јазик на [[Православие|православните цркви]] }} '''Старословенскиот јазик''' или '''старомакедонски јазик'''<ref>R. E. Asher, J. M. Y. Simpson. The Encyclopedia of Language and Linguistics, pg. 429</ref> (стсл. {{Script|Cyrs|словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ}}, [[File:Native name of Old Church Slavonic in Glagolitic.svg|120px]]) е познат во лингвистиката (поточно во [[славистика]]та) како ''првиот пишан, забележан, засведочен [[Словенски јазици|словенски јазик]]'', а тоа бил јазикот којшто го говореле [[Македонски Словени|македонските Словени]] во непосредната околина на [[Солун]] (говорите од [[Сухо]] и [[Висока]]), во втората половина на [[IX век]] и се засновал на македонскиот јазик<ref>[http://i149.photobucket.com/albums/s43/truemacedonian/Miscellanius%20Mak%20Stuff/ieculture301.png Encyclopedia od Indo-European Culture, J.P. Mallory and D.Q. Adams, page 301.]</ref>. Често, што поради неинформираност, што поради непрецизност на мислата или пак невнимание, погрешно се вели дека старословенскиот јазик е јазик - татко на современите словенски јазици, т.е. дека сите модерни словенски јазици директно водат потекло од овој јазик. Ова тврдење не е точно, бидејќи старословенскиот јазик, од генеалошко гледиште, припаѓа во групата на [[јужнословенски јазици]], поточно во нејзината источна подгрупа, заедно со современите [[Македонски јазик|македонски]] и [[бугарски јазик]]. Сите словенски јазици, вклучително и старословенскиот, водат потекло од [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]]. Познато е дека вистинските говорители сопствениот јазик го именувале како ''словенски'' ({{Script|Cyrs|словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ}}), а себе се именувале како ''Словени'' ({{Script|Cyrs|Словѣнинъ}}, мн. {{Script|Cyrs|Словѣне}}). == Историја и поважни особини == {{Словени}} Со [[Голема преселба на народите|големата преселба на народите]] дошло до раселување на многу народи и племиња, меѓу кои биле и [[Словени]]те. Кон крајот на [[VI век]] од нашата ера словенските племиња веќе ја имале напуштено својата (претпоставена) прататковина во [[Закарпатие]]то и се раселувале низ [[Европа]]. Раселувањето се движело главно во три правци: на исток низ [[Источноевропска Низина|Источноевропската Низина]], на запад кон средна Европа и на југ кон [[Балкан]]скиот Полуостров. Со распадот на оваа „племенска“ заедница на [[Прасловени|старите словени]], дошло до јазично раслојување на словенските говори, односно на распад на прасловенската јазична заедница. Така се оформиле три големи групи дијалекти: источна, западна и јужна група. Секоја од овие групи пројавила (создала) сопствени особини кои ја разликувале од останатите, но се претпоставува дека овие разлики биле (до средината на [[IX век]], т.е. до запишувањето на првите словенски зборови) сè уште мали и ''не толку'' значајни за да пречат во дирекната комуникација помеѓу говорителите на различни дијалекти. Од друга страна, пак, овие групи биле своевидни конгломерати, па во секоја од нив се јавувале поддијалекти. Така, крајот на [[VI век]] се смета за крај на постоењето на единствената прасловенска јазична заедница. Во почетокот на [[VII век]] словенските племиња масовно го преминуваат [[Дунав]] и се населуваат на Балканот. Тие главно се населуваат околу градовите, зачувувајќи ги своите верски и културни обичаи и секако својот јазик. Околу тоа како доаѓа до создавање на првото словенско писмо и како зачнала словенската писменост, консултирајте ја статијата за [[Словенска писменост|словенската писменост]]. Востановувањето на (старо)словенскиот јазик во пишана форма е директно поврзан со дејноста на византиските мисионери, светите браќа [[Константин Филозоф]] и [[Методиј Солунски|Методиј]] (наречени и „Апостоли на Словените“) и покрстувањето на Словените. Родум од [[Солун]], тие имале допир со Словените, ги познавале нивниот јазик и култура и имале голема улога во политичките игри на [[Византија]] кон Словените, секако клучна во нивната [[христијанизација]]. Како што е речено погоре, старословенскиот јазик е всушност говорот (дијалектот) на Словените од околината на [[Солун]], кој е избран за прв книжевен словенски јазик од проста причина што Светите Браќа многу добро владееле со него (како што се вели во [[Панонски легенди|Панонските Легенди]]: „...{{Script|Cyrs|въı боѥста сєлѹнѧнина, да сєѹнѧнє вьси чисто словѣньскъı бесѣдѹютъ...}}“ („''...зашто вие сте Солунјани, а сите Солунјани беседаат чисто словенски...''“). Припаѓа на [[Индоевропски јазици|индоевропската фамилија на јазици]], поточно во потсемејството на [[сатемски јазици]]. Ова се најзначајните особини на старословенскиот јазик, според рускиот славист Николај Дурново: * замена на прасловенските согласнички групи *tj и *dj со -шт- и -жд- соодветно: : *světja > {{Script|Cyrs|свѣшта}} (свеќа), *medja > {{Script|Cyrs|мєжда}} (меѓа); * Почетно ''а'' без прејотација: : {{Script|Cyrs|азъ}} (јас), {{Script|Cyrs|абиє}} (веднаш), {{Script|Cyrs|агнѧ}} (јагне); * Доследно разликување на ултракратките вокали, т.н. ''ерови'' (''ъ'' и ''ь'') во нивниот најстар [[изговор]] и во нивниот развој: :{{Script|Cyrs|ъ}} > {{Script|Cyrs|o}} и {{Script|Cyrs|ь}} > {{Script|Cyrs|є}}; * ''о'' и ''{{Уникод|є}}'' со „носов призвук“, т.е. носни вокали оⁿ и eⁿ (наречени ''[[назал]]и'', во старата кирилица графемите се наречени голем и мал јус): : оⁿ={{Уникод|ǫ}} : eⁿ={{Уникод|ę}}; * Неразликување на гласовната вредност на јатот ({{Уникод|ѣ}}) и прејотираното '''а''': : {{Script|Cyrs|ѣ}} = {{Script|Cyrs|ıa}} (ја); * Отсутство на етимолошка разлика на '''{{Уникод|є}}''' и {{Уникод|ѥ}}, т.е. : {{Script|Cyrs|є}} = {{Script|Cyrs|ѥ}} (је); * Сведување на прасловенските согласнички групи *tl и *dl кон -л-: : *metlŭ > {{Script|Cyrs|мєлъ}}, *radlo > {{Script|Cyrs|рало}}, *krydlo > {{Script|Cyrs|кръıло}}; * Придавни форми без скусување: : {{Script|Cyrs|добраѥго}} („добрајего“ наместо „добрааго“ или „добраго“) Ова се основните особини на јазикот, кои го разликуваат од останатите словенски говори, меѓутоа тој носел одредени особини кои пак го разликувале од останатите, несловенски, јазици меѓу кои се: задолжителната употреба на двоината како граматички број, сите слогови се отворени, т.е. завршуваат на самогласка, постоење на вокални ''р'' и ''л'' (ŗ и ļ ), [[палатализација]] на заднонепчените согласки ''к'', ''г'' и ''х'', изедначување на генитивот и аблативот во корист на првиот, [[метатеза]] (промена на местата) во прасловенските групи: *or, *ol, *er и *el помеѓу согласки или во почетокот на зборот пред согласка, чувањето на супинот како посебна глаголска форма итн. Наведените одлики на јазикот се одржале многу кус период. Со ширењето на писменоста меѓу Словените, говорителите ги внесувале во книжевниот јазик нивните месни (локални) особини, па по извесен временски период се формирале т.н. ''рецензии'' или ''редакции'' на книжевниот јазик, односно негови ''варијанти''. Кон почетокот на 12 век разликите меѓу овие варијанти станале доволно изразени, што се создале услови за формирање на посебни јазици; краен резултат на овој процес е создавањето на современите словенски јазици. Славистиката го именува периодот од зачетоците на словенската писменост до почетокот на 12 век како ''старословенски период'', период на условна единственост на книжевниот јазик. Периодот од 12 век до конечното оформување на современите словенски јазици (некаде околу [[XVII век|XVII]]-[[XVIII век]]) се именува како ''црковнословенски период'', бидејќи традицијата на стариот јазик (со помали или поголеми отстапки) се задржала само во рамките на Црквата, каде старословенскиот (во различни варијанти) бил јазик на литургијата и богослужбата, па оттука и името [[црковнословенски јазик]]. Заради сè поголемиот углед на Руската православна црква по [[XII век]] и историските околности на Балканот (доаѓањето на Турците и замирањето на словенската книжевна активност), руската варијанта на црковнословенскиот јазик постепено се наметнала себеси како службен и литургиски јазик на [[Православна Црква|Православната Црква]]. Така, веќе во 18 век ширум словенскиот свет се случува ''национално будење'', па истовремено се оформуваат и модерните словенски јазици, што пак претставува крај на активното користење на црковнословенскиот јазик (во ова време веќе премногу оддалечен од народниот говор!), односно со старословенската традиција. Во денешно време употребата на јазикот е мошне ограничена, само во рамките на Православната Црква како јазик на богослужбата, паралелно со локалните јазици. == Писмо == : Главни статии: [[Глаголица]] и [[Старословенско писмо]] [[Податотека:staroslovenska biblija.jpg|thumb|right|220px|[[Псалм]]и на старословенски јазик]] [[Податотека:minijatura-dobrejsinsko evangelie.jpg|thumb|right|220px|Минијатура со старословенски натписи. [[Добрејшинско Евангелие]], [[13 век|XIII век]]]] Старословенскиот јазик се пишувал на две писма: [[глаголица]] и [[старословенско писмо|(старословенска) кирилица]]. Во славистиката општо е прифатен фактот дека глаголицата е писмото кое го создал Константин Филозоф, наречен [[Свети Кирил|Кирил]]. Во прилог на ова одат следниве факти: * Утврдено е дека одредени кирилски документи (споменици) се всушност (пре)напишани врз постар, глаголски текст; обратниот пак процес не е забележан. * Во некои документи пишувани на кирилица или пак со грчката алфабета, за специфичните словенски гласови се употребени глаголски графеми. * Во трактатот ''[[О писменех]]'' од [[Црноризец Храбар]] кој се занимава со зачетоците на словенската писменост, дирекно се наведува бројот на букви создадени од Св. Кирил: 38 букви. Токму толку букви има глаголицата, не броејќи ги [[јотација|прејотираните]] самогласки. Меѓутоа во [[Панонски легенди|Панонските Легенди]] при една мисија на св.Кирил на бреговите на [[Црно Море]], забележено е следново: :...{{Script|Cyrs|и обрѣт жє тѹ єѵаггєлїє и ѱалтирь роськъі писмєнь писано, и чловѣка ѡбрѣть глаголюща тою бєсѣдою и бєсѣдовавь съ нимь и силѹ рѣчи приѥмь, своѥи бєсѣдѣ прикладаѥ, различїи писмєнь, глааснаа и съсласнаіа и къ богѵ молитвѵ дръжє и въскорѣ начєть чисти и сказати, и мнѡзи сє ѥмѹ дивліа сє бога хвалєщє}}... :...и тука пронајде [[евангелие]] и [[псалтир]] напишани со руски букви, и наоѓајќи човек кој го говореше тој јазик и зборувајќи со него, примајќи ја силата на зборовите на својот јазик му прикладе различни букви, согласки и самогласки и наскоро држејќи почест кон Бога почна да кажува молитва, а многумина му се восхитуваа воспевајќи го Бога... Овој дел остава простор за шпекулации околу авторството на Кирил на глаголицата или воопшто - словенското писмо. Како и да е, во него не е подетално објаснето за какво писмо се работи ниту пак подоцна се навестува дека Кирил го употребил (или барем се угледал на ова писмо) при создавањето на глаголицата. Глаголицата, така, се смета за оригинално словенско писмо, иако познато е дека нацртите на одредени графеми се многу слични со оние од грчкото брзописно (минускулно) или хебрејското писмо. Кирилицата, пак, од друга страна е создадена некаде на почетокот на [[X век]], најверојатно во [[Преславска книжевна школа|Преславскиот книжевен центар]] од страна на [[Свети Наум Охридски|Св. Наум]] - ученик на Светите Браќа. Таа е создадена по углед на грчкото уставно писмо и броела 44 букви заедно со прејотираните самогласки и неколку графеми за позајмени грчки гласови. Заради својата практичност, кирилицата многу брзо почнала да ја истиснува глаголицата како главно словенско писмо. Така се јавила поделба во употребата на писмата, на едната страна биле оние верни на ''традиционалноста'' (пред сè [[Охридска Книжевна Школа|Охридската Книжевна Школа]] и слични институции во [[Хрватска]]), додека на друга страна биле книжевните центри кои ја прифатиле кирилицата (пред сè Преславската Книжевна Школа и сличните инстиуции во [[Србија]] и [[Русија]]). Со тек на време, глаголицата била сосема истисната од употреба, задржувајќи се само во хрватските краишта сè до [[XVIII век]]. Двете писма биле фонетски: еден глас - една буква, верно пренесувајќи го изговорот. Исто така секоја буква имала сопствена бројна вредност (и тука глаголицата била независна, додека кирилицата го следела грчкото писмо). Во науката, за претставување на старословенски зборови, во главно се користи кирилицата во нејзината постара, оригинална варијанта. [[Глаголица]]та се употребува само кога тоа е нужно. = Граматика = Граматички, старословенскиот јазик бил доста сложен и се одликувал со изобилие од форми и именски и глаголски. Именските зборови ([[Именка|именки]], [[Заменка|заменки]], [[придавки]], броеви) се менувале по [[падеж]] и број (освен броевите, секако) и припаѓале на одреден [[Граматички род|род]] (машки, женски или среден, или пак имале посебни форми за одреден род), [[глагол]]ите се менувале по време, лице и број, одредени глаголски форми имале и род и падеж, а особено значајна е категоријата ''[[глаголски начин]] (аспект)'', односно поделбата на '''[[Свршен глаголски вид|свршени (перфективни)]]''' и '''[[Несвршен глаголски вид|несвршени (имперфективни)]]''' глаголи. Постоеле, секако и неменливи зборови: [[Прилог|прилози]], [[Предлог|предлози]], [[Сврзник|сврзници]] и честички (партикули). === Именски зборови === : Главна статија: [[Именски форми во старословенскиот јазик]] Именските зборови делат неколку заеднички менливи категории: род, број и падеж. Постоеле: седум [[падеж]]и: [[номинатив]], [[генитив]], [[датив]], [[акузатив]], [[вокатив]], [[инструментал]] и [[локатив]]; три рода: машки, женски и среден род и три броја: еднина, двоина и множина. '''Именките''' се менувале според повеќе парадигми (начини на промена), и тоа главно според основата, а не според родот. Постоеле пет вакви парадигми: О/ЈО-промена, А/ЈА-промена, И-промена, У-промена, ЪВ-промена и Согласнички промени. '''Заменките''' општо биле поделени на нелични и лични. Личните не разликувале форми за секој род, туку имале една, општа, форма; за разлика од нив пак, неличните различувале и род. : Лични заменки се: {{Script|Cyrs|азъ}}, {{Script|Cyrs|тъı}}, {{Script|Cyrs|вѣ}}, {{Script|Cyrs|ва}}, {{Script|Cyrs|мъı}} и {{Script|Cyrs|въı}} (јас, ти, ние (за двоина), вие (за двоина), ние и вие), лично-повратната замека: {{Script|Cyrs|сѧ}} (себе, се), прашалните заменки: {{Script|Cyrs|къто}} и {{Script|Cyrs|чьто}} (кој?, што?), како и облиците изведени од нив: {{Script|Cyrs|нѣкъто}}, {{Script|Cyrs|нѣчьто}} (некој, нешто); {{Script|Cyrs|никъто}}, {{Script|Cyrs|ничьто}} (никој, ништо) и сл. : Нелични заменки се: {{Script|Cyrs|и}}, {{Script|Cyrs|ıa}}, {{Script|Cyrs|ѥ}} (тој, таа, тоа, заменка за 3.лице); {{Script|Cyrs|тъ}}, {{Script|Cyrs|та}}, {{Script|Cyrs|то}} (тој, таа, тоа); {{Script|Cyrs|онъ}}, {{Script|Cyrs|она}}, {{Script|Cyrs|оно}} (оној, онаа, она); {{Script|Cyrs|къıи}}, {{Script|Cyrs|каıа}}, {{Script|Cyrs|коѥ}} (кој, која, кое); {{Script|Cyrs|сь}}, {{Script|Cyrs|си}}, {{Script|Cyrs|се}} (овој, оваа, ова); {{Script|Cyrs|вьсь}}, {{Script|Cyrs|вьса}}, {{Script|Cyrs|вьсе}} (сиот, сета, сето). '''Придавките''' се ''дополнение'' на именките. За нив се врзува една карактеристична особина на јазикот; имено постојат два начини на нивна промена: '''проста''' или '''именска''' и '''сложена''' или '''заменска промена'''. Нивниот однос (разлика) е следниов: простата промена означува нешто новонаведено. новоспоменато, неодредено, додека сложената пак, нешто познато, одредено, однапред познато (за говорителите/читателите), слично како состојбата со членот во современиот македонски јазик. === Глаголи === : Главна статија: [[Глаголски форми во старословенскиот јазик]] Глаголот е една од најспецифичните црти на старословенскиот јазик. Слично како кај именските зборови, и глаголите изобилуваат со форми. Некои од категориите и формите што ги пројавува глаголот се исклучиво словенски, други пак индоевропски. Според информацијата кој ја носи, глаголот ги има следниве ''категории'': * '''Број:''' [[еднина]], [[двоина]], [[множина]]; * '''[[глаголско време|Време]]:''' :: Прости времиња: сегашно ([[презент]]), [[Минато определено несвршено време|минато определено несвршено]] ([[имперфект]]) и [[Минато определено свршено време|минато определено свршено]] ([[аорист]]) :: Сложени времиња: [[Минато неопределено време|минато неопределено]] ([[перфект]]), [[Предминато време|предминато]] ([[плусквамперфект]]) и идно определено ([[футур егзактен]]); * '''Вид (аспект):''' глаголите се поделени на [[Свршен глаголски вид|''свршени'' (перфективни)]] и [[Несвршен глаголски вид|''несвршени'' (имперфективни)]]; * '''Лице:''' постојат три лица во сите три броја со (најчесто) строго различни завршетоци; * '''Начин:''' [[Исказен начин|исказен (индикатив)]], [[Заповеден начин|заповеден (императив)]], [[Условен начин|условен (кондиционал)]]; Покрај наведените категории, постојат и следниве ''именски форми на глаголот'': * '''[[инфинитив]]''', '''[[супин]]''' и '''[[глаголска именка]]'''; * '''[[Партицип]]и''', вкупно пет од кои три активни и два пасивни: партицип на презентот активен, партицип на презентот пасивен, партицип на претеритот активен прв, партицип на претеритот активен втор, партицип на претериото пасивен; За разлика од глаголите во [[Латински јазик|латинскиот]] или [[Старогрчки јазик|старогрчкиот]] јазик, старословенскиот глагол морфолошки не разликувал [[Глаголски залог|состојба на глаголот - глаголски залог]]. Пасивноста на дејствието се означувала аналитички (перифрастично) со употреба на комбинации од пасивните партиципи и лично-повратната заменка. == Фонетика == : Главна статија: [[Фонетика на старословенскиот јазик]] Во однос на современите словенски јазици старословенскиот пројавувал особени фонетски сложености, особено во самогласничкиот систем на јазикот, кој броел 11 гласа. Зборовите се состоеле од слогови кои завршувале на самогласка - отворени слогови. Исто така се вршела палатализација на веларните согласки пред самогласки од преден ред. == Примери == <div class="messagebox cleanup metadata plainlinks">'''НАПОМЕНА:'''<br />Следниве примери не се конкретно преземени од старословенски споменик,<br />туку се преработени за да одговараат на наведената граматичка рамка.</div> [[Податотека:o pismenah.png|thumb|right|'''[[О писменех|О писмєньхъ]]''' [[Црноризец Храбар|Чрьноризьца Храбра]]]] {{Script|Cyrs|Бъıтиє}} 1:1 - 1:8 : 1. {{Script|Cyrs|Въ начѧтоцѣ сътвори Богъ нєбо и зємлѭ}}. : 2. {{Script|Cyrs|Зємлıа жє бѣашє нєвидима и нєѹстроєна и тьма бѣ врьхѹ бєздьнъı и дѹхъ божии ношаашє сє врьхѹ водъı.}} : 3. {{Script|Cyrs|И рєчє Богъ: да бѫдєтъ свѣтъ! и бъıстъ свѣтъ.}} : 4. {{Script|Cyrs|И видѣ Богъ ıако свѣтъ добръ съı и разлѫчи Богъ свѣтъ отъ тьмъı.}} : 5. {{Script|Cyrs|И нарєчє Богъ свѣтъ дьньмь, а тьмѫ нарєчє ноштьѭ. И бъıстъ вєчєрь и бъıстъ ѹтро, дьнь пръвъıи.}} : 6. {{Script|Cyrs|И рєчє Богъ: да бѫдєтъ твръдь посрѣдѣ водъı, да разлѫча|ѥтъ водѫ отъ водъı.}} : 7. {{Script|Cyrs|И сътвори Богъ твръдь и разлѫчи мєждѹ водоѭ подъ твръдьмь бъıвъшєѭ и мєждѹ водоѭ надъ твръдьмь бъıвъшєѭ}}. : 8. {{Script|Cyrs|И нарєчє Богъ твръдь нєбо. И видѣ Богъ нєбо ıако добро съı. и бъıстъ вєчєрь и бъıстъ ѹтро, дьнь въторъıи.}} {{Script|Cyrs|ѥваньгєлиє ѥжє отъ Лѹкъı 20:2 - 20:8}} : 2. {{Script|Cyrs|Рѣшѧ ѥмѹ глаголѧ ıако рьци намъ коѥѭ овластьѭ дѣлаѥши сє или къто ѥстъ дадъıи тєбѣ овласть сьѭ?}} : 3. {{Script|Cyrs|Иисѹсъ отъвѣштавъ рєчє имъ ıако въпрошѫ васъ слово ѥдьноѥ, то рьцѣтє ми.}} : 4. {{Script|Cyrs|Cъ нєбєсє ли бѣашє крьштєниє Иоаново или съ чловѣкъ жє?}} : 5. {{Script|Cyrs|Они жє, мислѧ въ сєбѣ глаголаахѫ ıако рєчємъ ли съ нєбєсє, рєчєтъ жє онъ почьто нє вѣровастє ѥмѹ, рєчємъ ли съ чловѣкъ, народъ вьсь побиѥтъ насъ камєньми вѣроваахѫ бо Иоан пророкъ бѣашє.}} : 6. {{Script|Cyrs|Tо рѣшѧ ıако нє вѣмъ отъ кѫдѹ}}. : 7. {{Script|Cyrs|Иисѹсъ рєчє жє имъ ıако нє съкажѫ вамъ коѥѭ овластѭ дѣлаѭ сє.}} {{Script|Cyrs|ѥваньгєлиє ѥжє отъ Маръка, 14:17 - 14:24}} : 17. {{Script|Cyrs|Бъıвъши вєчєри приидє Онъ съ обѣма на дєсѧтє.}} : 18. {{Script|Cyrs|Сѣдѧштємъ имъ и ıадѧштємъ рєчє Иисѹсъ къ нима ıако ѥдьнъ отъ ваю ıадѫштѹ съ мъноѭ, прѣдастъ мѧ}}. : 19. {{Script|Cyrs|Сътѫжьша сѧ начѧте она ѥдьнъ за ѥдьньмь въпити ıако азъ ли ѥсмь?}} : 20. {{Script|Cyrs|Он жє отъвѣштавъ рєчє има: ѥдьнъ отъ обѣю на дєсѧтє ѥстъ омочии съ мъноѭ въ солило.}} : 21. {{Script|Cyrs|Нъ идєтъ съıнъ чловѣчьскъıи ıакожє писано ѥстъ о ѥмь; То горє чловѣкѹ томѹ имьжє прѣдастъ сѧ съıнъ чловѣчьскъıи, добрѣ бъıло би чловѣкѹ томѹ да нє родилъ сѧ}}. : 22.{{Script|Cyrs|ıадѧштємъ имъ, поимъ Иисѹсъ хлѣбъ и благослови и прѣломи и и рєчє има ıако примита и ıадита, сє ѥстъ тѣло моѥ}}. : 23. {{Script|Cyrs|И поимъ чашѫ и хвалѫ въздадъ, дастъ има и питє вьси отъ ѥѩ.}} : 24. {{Script|Cyrs|То рєчє има ıако си ѥстъ кръı моıа завѣта новаѥго проливаѥмаıа за мъногъı.}} [[Оче наш|{{Script|Cyrs|Отьчє нашь}}]] Во прилог следуваат две верзии на Оче наш: {{col-begin}} {{col-2}} {{Script|Cyrs| :Отьчє нашь· ижє ѥси на нєбєсѣхъ ! Да свѧтитъ сѧ имѧ Твоѥ́ · :да придєтъ цѣсарьствиѥ Твоѥ́ · да бѫ́дєтъ волꙗ Твоꙗ́ ꙗко на нєбєсє и на ꙁємл҄и; :хлѣбъ нашь насѫщьнъ даждь намъ дьньсь · :и остави намъ длъгꙑ нашѧ ꙗкожє и мꙑ оставлꙗѥмъ длъжьникомъ нашимъ· :и нє въвєди на́съ въ искоушєниѥ · нъ иꙁбави нꙑ отъ лѫкаваѥго ⁙ :ꙗко твоѥ́ ѥ́стъ цѣсарьствиѥ и сила и слава въ вѣкꙑ ⁙ :Аминь}} {{col-2}} [[Податотека:Pater noster cu.PNG|center|Старословенскиот текст на молитвата „Оче наш“ (''Pater Noster'')]] {{col-end}} == Поврзано == {{ИнтерВики|код=cu|јазик=старословенски}} {{wikibooks|Old Church Slavonic}} *[[Црковнословенски јазик]] * [[Старословенско писмо]] * [[Глаголица]] * [[Фонетика на старословенскиот јазик]] * [[Именски форми во старословенскиот јазик]] * [[Глаголски форми во старословенскиот јазик]] == Извори == * Радмила Угринова-Скаловска, '''Старословенски јазик''', Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Скопје, 1997 * Opšta Enciklopedija Larousse (српскохрватско издание), tom 1, „Vuk Karadžić-Interexport“, Beograd, 1971 * [http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/ocsol-0-X.html Центар за Индоевропски студии, Тексашки универзитет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090917003440/http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/ocsol-0-X.html |date=2009-09-17 }} {{reflist}} == Надворешни врски == * [[:cu:Главьна страница|Википедија]] на старословенски * [http://www.flf.ukim.edu.mk/LinkClick.aspx?fileticket=eg3llm-TSw4%3d&tabid=38&mid=1327 Старословенска читанка] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140703163326/http://flf.ukim.edu.mk/LinkClick.aspx?fileticket=eg3llm-TSw4%3d&tabid=38&mid=1327 |date=2014-07-03 }} од Е. Црвенковска, [[Филолошки факултет „Блаже Конески“ - Скопје]] * [http://staroslovenski.nubsk.edu.mk/ Македонски старословенски ракописи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150118061520/http://staroslovenski.nubsk.edu.mk/ |date=2015-01-18 }}, Национална универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“. * [http://gorazd.org/gulliver/?envLang=en Речник на старословенскиот јазик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241004172235/http://gorazd.org/gulliver/?envLang=en |date=2024-10-04 }} {{Словенски јазици}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Старословенски јазик| ]] [[Категорија:Историја на македонскиот јазик]] [[Категорија:Словенски јазици]] [[Категорија:Флективни јазици]] [[Категорија:Средновековни јазици]] [[Категорија:Богослужбени јазици]] [[Категорија:Мртви јазици во Европа]] f5dg7740db8elkc8aem38t6l43rhqbs 5582077 5582076 2026-06-24T21:31:36Z Buli 2648 5582077 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name=Старословенски јазик | image = Codex Zographensis 77r.jpg | imagecaption = Страница од ''[[Зографското евангелие]]'', крај на 10 или почеток на 11 век. | nativename = {{Script|Cyrs|Словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ}}, [[File:Native name of Old Church Slavonic in Glagolitic.svg|120px]] | pronunciation = | states = [[Словенска Европа]] | region = [[Источна Европа|Источна]] и [[Јужна Европа]] | iso1 = cu | iso2chu | iso3 =chu | familycolor = Indo-European | fam1 = [[Индоевропски јазици|Индоевропско]] | fam2 = [[Словенски јазици|Словенско]] | fam3 = [[Јужнословенски јазици|Јужнословенско]] | fam4 = Источни јужнословенски | script = [[глаголица]]; [[Старословенска азбука|кирилица]] | extinct = се употребува само како богослужбен и службен јазик на [[Православие|православните цркви]] }} '''Старословенскиот јазик''' или '''старомакедонски јазик'''<ref>R. E. Asher, J. M. Y. Simpson. The Encyclopedia of Language and Linguistics, pg. 429</ref> (стсл. {{Script|Cyrs|словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ}}, [[File:Native name of Old Church Slavonic in Glagolitic.svg|120px]]) е познат во лингвистиката (поточно во [[славистика]]та) како ''првиот пишан, забележан, засведочен [[Словенски јазици|словенски јазик]]'', а тоа бил јазикот којшто го говореле [[Македонски Словени|македонските Словени]] во непосредната околина на [[Солун]] (говорите од [[Сухо]] и [[Висока]]), во втората половина на [[IX век]] и се засновал на македонскиот јазик<ref>[http://i149.photobucket.com/albums/s43/truemacedonian/Miscellanius%20Mak%20Stuff/ieculture301.png Encyclopedia od Indo-European Culture, J.P. Mallory and D.Q. Adams, page 301.]</ref>. Често, што поради неинформираност, што поради непрецизност на мислата или пак невнимание, погрешно се вели дека старословенскиот јазик е јазик - татко на современите словенски јазици, т.е. дека сите модерни словенски јазици директно водат потекло од овој јазик. Ова тврдење не е точно, бидејќи старословенскиот јазик, од генеалошко гледиште, припаѓа во групата на [[јужнословенски јазици]], поточно во нејзината источна подгрупа, заедно со современите [[Македонски јазик|македонски]] и [[бугарски јазик]]. Сите словенски јазици, вклучително и старословенскиот, водат потекло од [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]]. Познато е дека вистинските говорители сопствениот јазик го именувале како ''словенски'' ({{Script|Cyrs|словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ}}), а себе се именувале како ''Словени'' ({{Script|Cyrs|Словѣнинъ}}, мн. {{Script|Cyrs|Словѣне}}). == Историја и поважни особини == {{Словени}} Со [[Голема преселба на народите|големата преселба на народите]] дошло до раселување на многу народи и племиња, меѓу кои биле и [[Словени]]те. Кон крајот на [[VI век]] од нашата ера словенските племиња веќе ја имале напуштено својата (претпоставена) прататковина во [[Закарпатие]]то и се раселувале низ [[Европа]]. Раселувањето се движело главно во три правци: на исток низ [[Источноевропска Низина|Источноевропската Низина]], на запад кон средна Европа и на југ кон [[Балкан]]скиот Полуостров. Со распадот на оваа „племенска“ заедница на [[Прасловени|старите словени]], дошло до јазично раслојување на словенските говори, односно на распад на прасловенската јазична заедница. Така се оформиле три големи групи дијалекти: источна, западна и јужна група. Секоја од овие групи пројавила (создала) сопствени особини кои ја разликувале од останатите, но се претпоставува дека овие разлики биле (до средината на [[IX век]], т.е. до запишувањето на првите словенски зборови) сè уште мали и ''не толку'' значајни за да пречат во дирекната комуникација помеѓу говорителите на различни дијалекти. Од друга страна, пак, овие групи биле своевидни конгломерати, па во секоја од нив се јавувале поддијалекти. Така, крајот на [[VI век]] се смета за крај на постоењето на единствената прасловенска јазична заедница. Во почетокот на [[VII век]] словенските племиња масовно го преминуваат [[Дунав]] и се населуваат на Балканот. Тие главно се населуваат околу градовите, зачувувајќи ги своите верски и културни обичаи и секако својот јазик. Околу тоа како доаѓа до создавање на првото словенско писмо и како зачнала словенската писменост, консултирајте ја статијата за [[Словенска писменост|словенската писменост]]. Востановувањето на (старо)словенскиот јазик во пишана форма е директно поврзан со дејноста на византиските мисионери, светите браќа [[Константин Филозоф]] и [[Методиј Солунски|Методиј]] (наречени и „Апостоли на Словените“) и покрстувањето на Словените. Родум од [[Солун]], тие имале допир со Словените, ги познавале нивниот јазик и култура и имале голема улога во политичките игри на [[Византија]] кон Словените, секако клучна во нивната [[христијанизација]]. Како што е речено погоре, старословенскиот јазик е всушност говорот (дијалектот) на Словените од околината на [[Солун]], кој е избран за прв книжевен словенски јазик од проста причина што Светите Браќа многу добро владееле со него (како што се вели во [[Панонски легенди|Панонските Легенди]]: „...{{Script|Cyrs|въı боѥста сєлѹнѧнина, да сєѹнѧнє вьси чисто словѣньскъı бесѣдѹютъ...}}“ („''...зашто вие сте Солунјани, а сите Солунјани беседаат чисто словенски...''“). Припаѓа на [[Индоевропски јазици|индоевропската фамилија на јазици]], поточно во потсемејството на [[сатемски јазици]]. Ова се најзначајните особини на старословенскиот јазик, според рускиот славист Николај Дурново: * замена на прасловенските согласнички групи *tj и *dj со -шт- и -жд- соодветно: : *světja > {{Script|Cyrs|свѣшта}} (свеќа), *medja > {{Script|Cyrs|мєжда}} (меѓа); * Почетно ''а'' без прејотација: : {{Script|Cyrs|азъ}} (јас), {{Script|Cyrs|абиє}} (веднаш), {{Script|Cyrs|агнѧ}} (јагне); * Доследно разликување на ултракратките вокали, т.н. ''ерови'' (''ъ'' и ''ь'') во нивниот најстар [[изговор]] и во нивниот развој: :{{Script|Cyrs|ъ}} > {{Script|Cyrs|o}} и {{Script|Cyrs|ь}} > {{Script|Cyrs|є}}; * ''о'' и ''{{Уникод|є}}'' со „носов призвук“, т.е. носни вокали оⁿ и eⁿ (наречени ''[[назал]]и'', во старата кирилица графемите се наречени голем и мал јус): : оⁿ={{Уникод|ǫ}} : eⁿ={{Уникод|ę}}; * Неразликување на гласовната вредност на јатот ({{Уникод|ѣ}}) и прејотираното '''а''': : {{Script|Cyrs|ѣ}} = {{Script|Cyrs|ıa}} (ја); * Отсутство на етимолошка разлика на '''{{Уникод|є}}''' и {{Уникод|ѥ}}, т.е. : {{Script|Cyrs|є}} = {{Script|Cyrs|ѥ}} (је); * Сведување на прасловенските согласнички групи *tl и *dl кон -л-: : *metlŭ > {{Script|Cyrs|мєлъ}}, *radlo > {{Script|Cyrs|рало}}, *krydlo > {{Script|Cyrs|кръıло}}; * Придавни форми без скусување: : {{Script|Cyrs|добраѥго}} („добрајего“ наместо „добрааго“ или „добраго“) Ова се основните особини на јазикот, кои го разликуваат од останатите словенски говори, меѓутоа тој носел одредени особини кои пак го разликувале од останатите, несловенски, јазици меѓу кои се: задолжителната употреба на двоината како граматички број, сите слогови се отворени, т.е. завршуваат на самогласка, постоење на вокални ''р'' и ''л'' (ŗ и ļ ), [[палатализација]] на заднонепчените согласки ''к'', ''г'' и ''х'', изедначување на генитивот и аблативот во корист на првиот, [[метатеза]] (промена на местата) во прасловенските групи: *or, *ol, *er и *el помеѓу согласки или во почетокот на зборот пред согласка, чувањето на супинот како посебна глаголска форма итн. Наведените одлики на јазикот се одржале многу кус период. Со ширењето на писменоста меѓу Словените, говорителите ги внесувале во книжевниот јазик нивните месни (локални) особини, па по извесен временски период се формирале т.н. ''рецензии'' или ''редакции'' на книжевниот јазик, односно негови ''варијанти''. Кон почетокот на 12 век разликите меѓу овие варијанти станале доволно изразени, што се создале услови за формирање на посебни јазици; краен резултат на овој процес е создавањето на современите словенски јазици. Славистиката го именува периодот од зачетоците на словенската писменост до почетокот на 12 век како ''старословенски период'', период на условна единственост на книжевниот јазик. Периодот од 12 век до конечното оформување на современите словенски јазици (некаде околу [[XVII век|XVII]]-[[XVIII век]]) се именува како ''црковнословенски период'', бидејќи традицијата на стариот јазик (со помали или поголеми отстапки) се задржала само во рамките на Црквата, каде старословенскиот (во различни варијанти) бил јазик на литургијата и богослужбата, па оттука и името [[црковнословенски јазик]]. Заради сè поголемиот углед на Руската православна црква по [[XII век]] и историските околности на Балканот (доаѓањето на Турците и замирањето на словенската книжевна активност), руската варијанта на црковнословенскиот јазик постепено се наметнала себеси како службен и литургиски јазик на [[Православна Црква|Православната Црква]]. Така, веќе во 18 век ширум словенскиот свет се случува ''национално будење'', па истовремено се оформуваат и модерните словенски јазици, што пак претставува крај на активното користење на црковнословенскиот јазик (во ова време веќе премногу оддалечен од народниот говор!), односно со старословенската традиција. Во денешно време употребата на јазикот е мошне ограничена, само во рамките на Православната Црква како јазик на богослужбата, паралелно со локалните јазици. == Писмо == : Главни статии: [[Глаголица]] и [[Старословенско писмо]] [[Податотека:staroslovenska biblija.jpg|thumb|right|220px|[[Псалм]]и на старословенски јазик]] [[Податотека:minijatura-dobrejsinsko evangelie.jpg|thumb|right|220px|Минијатура со старословенски натписи. [[Добрејшинско Евангелие]], [[13 век|XIII век]]]] Старословенскиот јазик се пишувал на две писма: [[глаголица]] и [[старословенско писмо|(старословенска) кирилица]]. Во славистиката општо е прифатен фактот дека глаголицата е писмото кое го создал Константин Филозоф, наречен [[Свети Кирил|Кирил]]. Во прилог на ова одат следниве факти: * Утврдено е дека одредени кирилски документи (споменици) се всушност (пре)напишани врз постар, глаголски текст; обратниот пак процес не е забележан. * Во некои документи пишувани на кирилица или пак со грчката алфабета, за специфичните словенски гласови се употребени глаголски графеми. * Во трактатот ''[[О писменех]]'' од [[Црноризец Храбар]] кој се занимава со зачетоците на словенската писменост, дирекно се наведува бројот на букви создадени од Св. Кирил: 38 букви. Токму толку букви има глаголицата, не броејќи ги [[јотација|прејотираните]] самогласки. Меѓутоа во [[Панонски легенди|Панонските Легенди]] при една мисија на св.Кирил на бреговите на [[Црно Море]], забележено е следново: :...{{Script|Cyrs|и обрѣт жє тѹ єѵаггєлїє и ѱалтирь роськъі писмєнь писано, и чловѣка ѡбрѣть глаголюща тою бєсѣдою и бєсѣдовавь съ нимь и силѹ рѣчи приѥмь, своѥи бєсѣдѣ прикладаѥ, различїи писмєнь, глааснаа и съсласнаіа и къ богѵ молитвѵ дръжє и въскорѣ начєть чисти и сказати, и мнѡзи сє ѥмѹ дивліа сє бога хвалєщє}}... :...и тука пронајде [[евангелие]] и [[псалтир]] напишани со руски букви, и наоѓајќи човек кој го говореше тој јазик и зборувајќи со него, примајќи ја силата на зборовите на својот јазик му прикладе различни букви, согласки и самогласки и наскоро држејќи почест кон Бога почна да кажува молитва, а многумина му се восхитуваа воспевајќи го Бога... Овој дел остава простор за шпекулации околу авторството на Кирил на глаголицата или воопшто - словенското писмо. Како и да е, во него не е подетално објаснето за какво писмо се работи ниту пак подоцна се навестува дека Кирил го употребил (или барем се угледал на ова писмо) при создавањето на глаголицата. Глаголицата, така, се смета за оригинално словенско писмо, иако познато е дека нацртите на одредени графеми се многу слични со оние од грчкото брзописно (минускулно) или хебрејското писмо. Кирилицата, пак, од друга страна е создадена некаде на почетокот на [[X век]], најверојатно во [[Преславска книжевна школа|Преславскиот книжевен центар]] од страна на [[Свети Наум Охридски|Св. Наум]] - ученик на Светите Браќа. Таа е создадена по углед на грчкото уставно писмо и броела 44 букви заедно со прејотираните самогласки и неколку графеми за позајмени грчки гласови. Заради својата практичност, кирилицата многу брзо почнала да ја истиснува глаголицата како главно словенско писмо. Така се јавила поделба во употребата на писмата, на едната страна биле оние верни на ''традиционалноста'' (пред сè [[Охридска Книжевна Школа|Охридската Книжевна Школа]] и слични институции во [[Хрватска]]), додека на друга страна биле книжевните центри кои ја прифатиле кирилицата (пред сè Преславската Книжевна Школа и сличните инстиуции во [[Србија]] и [[Русија]]). Со тек на време, глаголицата била сосема истисната од употреба, задржувајќи се само во хрватските краишта сè до [[XVIII век]]. Двете писма биле фонетски: еден глас - една буква, верно пренесувајќи го изговорот. Исто така секоја буква имала сопствена бројна вредност (и тука глаголицата била независна, додека кирилицата го следела грчкото писмо). Во науката, за претставување на старословенски зборови, во главно се користи кирилицата во нејзината постара, оригинална варијанта. [[Глаголица]]та се употребува само кога тоа е нужно. = Граматика = Граматички, старословенскиот јазик бил доста сложен и се одликувал со изобилие од форми и именски и глаголски. Именските зборови ([[Именка|именки]], [[Заменка|заменки]], [[придавки]], броеви) се менувале по [[падеж]] и број (освен броевите, секако) и припаѓале на одреден [[Граматички род|род]] (машки, женски или среден, или пак имале посебни форми за одреден род), [[глагол]]ите се менувале по време, лице и број, одредени глаголски форми имале и род и падеж, а особено значајна е категоријата ''[[глаголски начин]] (аспект)'', односно поделбата на '''[[Свршен глаголски вид|свршени (перфективни)]]''' и '''[[Несвршен глаголски вид|несвршени (имперфективни)]]''' глаголи. Постоеле, секако и неменливи зборови: [[Прилог|прилози]], [[Предлог|предлози]], [[Сврзник|сврзници]] и честички (партикули). === Именски зборови === : Главна статија: [[Именски форми во старословенскиот јазик]] Именските зборови делат неколку заеднички менливи категории: род, број и падеж. Постоеле: седум [[падеж]]и: [[номинатив]], [[генитив]], [[датив]], [[акузатив]], [[вокатив]], [[инструментал]] и [[локатив]]; три рода: машки, женски и среден род и три броја: еднина, двоина и множина. '''Именките''' се менувале според повеќе парадигми (начини на промена), и тоа главно според основата, а не според родот. Постоеле пет вакви парадигми: О/ЈО-промена, А/ЈА-промена, И-промена, У-промена, ЪВ-промена и Согласнички промени. '''Заменките''' општо биле поделени на нелични и лични. Личните не разликувале форми за секој род, туку имале една, општа, форма; за разлика од нив пак, неличните различувале и род. : Лични заменки се: {{Script|Cyrs|азъ}}, {{Script|Cyrs|тъı}}, {{Script|Cyrs|вѣ}}, {{Script|Cyrs|ва}}, {{Script|Cyrs|мъı}} и {{Script|Cyrs|въı}} (јас, ти, ние (за двоина), вие (за двоина), ние и вие), лично-повратната замека: {{Script|Cyrs|сѧ}} (себе, се), прашалните заменки: {{Script|Cyrs|къто}} и {{Script|Cyrs|чьто}} (кој?, што?), како и облиците изведени од нив: {{Script|Cyrs|нѣкъто}}, {{Script|Cyrs|нѣчьто}} (некој, нешто); {{Script|Cyrs|никъто}}, {{Script|Cyrs|ничьто}} (никој, ништо) и сл. : Нелични заменки се: {{Script|Cyrs|и}}, {{Script|Cyrs|ıa}}, {{Script|Cyrs|ѥ}} (тој, таа, тоа, заменка за 3.лице); {{Script|Cyrs|тъ}}, {{Script|Cyrs|та}}, {{Script|Cyrs|то}} (тој, таа, тоа); {{Script|Cyrs|онъ}}, {{Script|Cyrs|она}}, {{Script|Cyrs|оно}} (оној, онаа, она); {{Script|Cyrs|къıи}}, {{Script|Cyrs|каıа}}, {{Script|Cyrs|коѥ}} (кој, која, кое); {{Script|Cyrs|сь}}, {{Script|Cyrs|си}}, {{Script|Cyrs|се}} (овој, оваа, ова); {{Script|Cyrs|вьсь}}, {{Script|Cyrs|вьса}}, {{Script|Cyrs|вьсе}} (сиот, сета, сето). '''Придавките''' се ''дополнение'' на именките. За нив се врзува една карактеристична особина на јазикот; имено постојат два начини на нивна промена: '''проста''' или '''именска''' и '''сложена''' или '''заменска промена'''. Нивниот однос (разлика) е следниов: простата промена означува нешто новонаведено. новоспоменато, неодредено, додека сложената пак, нешто познато, одредено, однапред познато (за говорителите/читателите), слично како состојбата со членот во современиот македонски јазик. === Глаголи === : Главна статија: [[Глаголски форми во старословенскиот јазик]] Глаголот е една од најспецифичните црти на старословенскиот јазик. Слично како кај именските зборови, и глаголите изобилуваат со форми. Некои од категориите и формите што ги пројавува глаголот се исклучиво словенски, други пак индоевропски. Според информацијата кој ја носи, глаголот ги има следниве ''категории'': * '''Број:''' [[еднина]], [[двоина]], [[множина]]; * '''[[глаголско време|Време]]:''' :: Прости времиња: сегашно ([[презент]]), [[Минато определено несвршено време|минато определено несвршено]] ([[имперфект]]) и [[Минато определено свршено време|минато определено свршено]] ([[аорист]]) :: Сложени времиња: [[Минато неопределено време|минато неопределено]] ([[перфект]]), [[Предминато време|предминато]] ([[плусквамперфект]]) и идно определено ([[футур егзактен]]); * '''Вид (аспект):''' глаголите се поделени на [[Свршен глаголски вид|''свршени'' (перфективни)]] и [[Несвршен глаголски вид|''несвршени'' (имперфективни)]]; * '''Лице:''' постојат три лица во сите три броја со (најчесто) строго различни завршетоци; * '''Начин:''' [[Исказен начин|исказен (индикатив)]], [[Заповеден начин|заповеден (императив)]], [[Условен начин|условен (кондиционал)]]; Покрај наведените категории, постојат и следниве ''именски форми на глаголот'': * '''[[инфинитив]]''', '''[[супин]]''' и '''[[глаголска именка]]'''; * '''[[Партицип]]и''', вкупно пет од кои три активни и два пасивни: партицип на презентот активен, партицип на презентот пасивен, партицип на претеритот активен прв, партицип на претеритот активен втор, партицип на претериото пасивен; За разлика од глаголите во [[Латински јазик|латинскиот]] или [[Старогрчки јазик|старогрчкиот]] јазик, старословенскиот глагол морфолошки не разликувал [[Глаголски залог|состојба на глаголот - глаголски залог]]. Пасивноста на дејствието се означувала аналитички (перифрастично) со употреба на комбинации од пасивните партиципи и лично-повратната заменка. == Фонетика == : Главна статија: [[Фонетика на старословенскиот јазик]] Во однос на современите словенски јазици старословенскиот пројавувал особени фонетски сложености, особено во самогласничкиот систем на јазикот, кој броел 11 гласа. Зборовите се состоеле од слогови кои завршувале на самогласка - отворени слогови. Исто така се вршела палатализација на веларните согласки пред самогласки од преден ред. == Примери == <div class="messagebox cleanup metadata plainlinks">'''НАПОМЕНА:'''<br />Следниве примери не се конкретно преземени од старословенски споменик,<br />туку се преработени за да одговараат на наведената граматичка рамка.</div> [[Податотека:o pismenah.png|thumb|right|'''[[О писменех|О писмєньхъ]]''' [[Црноризец Храбар|Чрьноризьца Храбра]]]] {{Script|Cyrs|Бъıтиє}} 1:1 - 1:8 : 1. {{Script|Cyrs|Въ начѧтоцѣ сътвори Богъ нєбо и зємлѭ}}. : 2. {{Script|Cyrs|Зємлıа жє бѣашє нєвидима и нєѹстроєна и тьма бѣ врьхѹ бєздьнъı и дѹхъ божии ношаашє сє врьхѹ водъı.}} : 3. {{Script|Cyrs|И рєчє Богъ: да бѫдєтъ свѣтъ! и бъıстъ свѣтъ.}} : 4. {{Script|Cyrs|И видѣ Богъ ıако свѣтъ добръ съı и разлѫчи Богъ свѣтъ отъ тьмъı.}} : 5. {{Script|Cyrs|И нарєчє Богъ свѣтъ дьньмь, а тьмѫ нарєчє ноштьѭ. И бъıстъ вєчєрь и бъıстъ ѹтро, дьнь пръвъıи.}} : 6. {{Script|Cyrs|И рєчє Богъ: да бѫдєтъ твръдь посрѣдѣ водъı, да разлѫча|ѥтъ водѫ отъ водъı.}} : 7. {{Script|Cyrs|И сътвори Богъ твръдь и разлѫчи мєждѹ водоѭ подъ твръдьмь бъıвъшєѭ и мєждѹ водоѭ надъ твръдьмь бъıвъшєѭ}}. : 8. {{Script|Cyrs|И нарєчє Богъ твръдь нєбо. И видѣ Богъ нєбо ıако добро съı. и бъıстъ вєчєрь и бъıстъ ѹтро, дьнь въторъıи.}} {{Script|Cyrs|ѥваньгєлиє ѥжє отъ Лѹкъı 20:2 - 20:8}} : 2. {{Script|Cyrs|Рѣшѧ ѥмѹ глаголѧ ıако рьци намъ коѥѭ овластьѭ дѣлаѥши сє или къто ѥстъ дадъıи тєбѣ овласть сьѭ?}} : 3. {{Script|Cyrs|Иисѹсъ отъвѣштавъ рєчє имъ ıако въпрошѫ васъ слово ѥдьноѥ, то рьцѣтє ми.}} : 4. {{Script|Cyrs|Cъ нєбєсє ли бѣашє крьштєниє Иоаново или съ чловѣкъ жє?}} : 5. {{Script|Cyrs|Они жє, мислѧ въ сєбѣ глаголаахѫ ıако рєчємъ ли съ нєбєсє, рєчєтъ жє онъ почьто нє вѣровастє ѥмѹ, рєчємъ ли съ чловѣкъ, народъ вьсь побиѥтъ насъ камєньми вѣроваахѫ бо Иоан пророкъ бѣашє.}} : 6. {{Script|Cyrs|Tо рѣшѧ ıако нє вѣмъ отъ кѫдѹ}}. : 7. {{Script|Cyrs|Иисѹсъ рєчє жє имъ ıако нє съкажѫ вамъ коѥѭ овластѭ дѣлаѭ сє.}} {{Script|Cyrs|ѥваньгєлиє ѥжє отъ Маръка, 14:17 - 14:24}} : 17. {{Script|Cyrs|Бъıвъши вєчєри приидє Онъ съ обѣма на дєсѧтє.}} : 18. {{Script|Cyrs|Сѣдѧштємъ имъ и ıадѧштємъ рєчє Иисѹсъ къ нима ıако ѥдьнъ отъ ваю ıадѫштѹ съ мъноѭ, прѣдастъ мѧ}}. : 19. {{Script|Cyrs|Сътѫжьша сѧ начѧте она ѥдьнъ за ѥдьньмь въпити ıако азъ ли ѥсмь?}} : 20. {{Script|Cyrs|Он жє отъвѣштавъ рєчє има: ѥдьнъ отъ обѣю на дєсѧтє ѥстъ омочии съ мъноѭ въ солило.}} : 21. {{Script|Cyrs|Нъ идєтъ съıнъ чловѣчьскъıи ıакожє писано ѥстъ о ѥмь; То горє чловѣкѹ томѹ имьжє прѣдастъ сѧ съıнъ чловѣчьскъıи, добрѣ бъıло би чловѣкѹ томѹ да нє родилъ сѧ}}. : 22.{{Script|Cyrs|ıадѧштємъ имъ, поимъ Иисѹсъ хлѣбъ и благослови и прѣломи и и рєчє има ıако примита и ıадита, сє ѥстъ тѣло моѥ}}. : 23. {{Script|Cyrs|И поимъ чашѫ и хвалѫ въздадъ, дастъ има и питє вьси отъ ѥѩ.}} : 24. {{Script|Cyrs|То рєчє има ıако си ѥстъ кръı моıа завѣта новаѥго проливаѥмаıа за мъногъı.}} [[Оче наш|{{Script|Cyrs|Отьчє нашь}}]] Во прилог следуваат две верзии на Оче наш: {{col-begin}} {{col-2}} {{Script|Cyrs| :Отьчє нашь· ижє ѥси на нєбєсѣхъ ! Да свѧтитъ сѧ имѧ Твоѥ́ · :да придєтъ цѣсарьствиѥ Твоѥ́ · да бѫ́дєтъ волꙗ Твоꙗ́ ꙗко на нєбєсє и на ꙁємл҄и; :хлѣбъ нашь насѫщьнъ даждь намъ дьньсь · :и остави намъ длъгꙑ нашѧ ꙗкожє и мꙑ оставлꙗѥмъ длъжьникомъ нашимъ· :и нє въвєди на́съ въ искоушєниѥ · нъ иꙁбави нꙑ отъ лѫкаваѥго ⁙ :ꙗко твоѥ́ ѥ́стъ цѣсарьствиѥ и сила и слава въ вѣкꙑ ⁙ :Аминь}} {{col-2}} [[Податотека:Pater noster cu.PNG|center|Старословенскиот текст на молитвата „Оче наш“ (''Pater Noster'')]] {{col-end}} == Поврзано == {{ИнтерВики|код=cu|јазик=старословенски}} {{wikibooks|Old Church Slavonic}} *[[Црковнословенски јазик]] * [[Старословенско писмо]] * [[Глаголица]] * [[Фонетика на старословенскиот јазик]] * [[Именски форми во старословенскиот јазик]] * [[Глаголски форми во старословенскиот јазик]] == Извори == * Радмила Угринова-Скаловска, '''Старословенски јазик''', Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Скопје, 1997 * Opšta Enciklopedija Larousse (српскохрватско издание), tom 1, „Vuk Karadžić-Interexport“, Beograd, 1971 * [http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/ocsol-0-X.html Центар за Индоевропски студии, Тексашки универзитет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090917003440/http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/ocsol-0-X.html |date=2009-09-17 }} {{reflist}} == Надворешни врски == * [[:cu:Главьна страница|Википедија]] на старословенски * [http://www.flf.ukim.edu.mk/LinkClick.aspx?fileticket=eg3llm-TSw4%3d&tabid=38&mid=1327 Старословенска читанка] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140703163326/http://flf.ukim.edu.mk/LinkClick.aspx?fileticket=eg3llm-TSw4%3d&tabid=38&mid=1327 |date=2014-07-03 }} од Е. Црвенковска, [[Филолошки факултет „Блаже Конески“ - Скопје]] * [http://staroslovenski.nubsk.edu.mk/ Македонски старословенски ракописи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150118061520/http://staroslovenski.nubsk.edu.mk/ |date=2015-01-18 }}, Национална универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“. * [http://gorazd.org/gulliver/?envLang=en Речник на старословенскиот јазик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241004172235/http://gorazd.org/gulliver/?envLang=en |date=2024-10-04 }} {{Словенски јазици}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Старословенски јазик| ]] [[Категорија:Историја на македонскиот јазик]] [[Категорија:Словенски јазици]] [[Категорија:Флективни јазици]] [[Категорија:Средновековни јазици]] [[Категорија:Богослужбени јазици]] [[Категорија:Мртви јазици во Европа]] ck4awo15qfwcjmgtfk8moggygtee579 5582078 5582077 2026-06-24T21:32:14Z Buli 2648 5582078 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name=Старословенски јазик | image = Codex Zographensis 77r.jpg | imagecaption = Страница од ''[[Зографско евангелие|Зографското евангелие]]'', крај на 10 или почеток на 11 век. | nativename = {{Script|Cyrs|Словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ}}, [[File:Native name of Old Church Slavonic in Glagolitic.svg|120px]] | pronunciation = | states = [[Словенска Европа]] | region = [[Источна Европа|Источна]] и [[Јужна Европа]] | iso1 = cu | iso2chu | iso3 =chu | familycolor = Indo-European | fam1 = [[Индоевропски јазици|Индоевропско]] | fam2 = [[Словенски јазици|Словенско]] | fam3 = [[Јужнословенски јазици|Јужнословенско]] | fam4 = Источни јужнословенски | script = [[глаголица]]; [[Старословенска азбука|кирилица]] | extinct = се употребува само како богослужбен и службен јазик на [[Православие|православните цркви]] }} '''Старословенскиот јазик''' или '''старомакедонски јазик'''<ref>R. E. Asher, J. M. Y. Simpson. The Encyclopedia of Language and Linguistics, pg. 429</ref> (стсл. {{Script|Cyrs|словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ}}, [[File:Native name of Old Church Slavonic in Glagolitic.svg|120px]]) е познат во лингвистиката (поточно во [[славистика]]та) како ''првиот пишан, забележан, засведочен [[Словенски јазици|словенски јазик]]'', а тоа бил јазикот којшто го говореле [[Македонски Словени|македонските Словени]] во непосредната околина на [[Солун]] (говорите од [[Сухо]] и [[Висока]]), во втората половина на [[IX век]] и се засновал на македонскиот јазик<ref>[http://i149.photobucket.com/albums/s43/truemacedonian/Miscellanius%20Mak%20Stuff/ieculture301.png Encyclopedia od Indo-European Culture, J.P. Mallory and D.Q. Adams, page 301.]</ref>. Често, што поради неинформираност, што поради непрецизност на мислата или пак невнимание, погрешно се вели дека старословенскиот јазик е јазик - татко на современите словенски јазици, т.е. дека сите модерни словенски јазици директно водат потекло од овој јазик. Ова тврдење не е точно, бидејќи старословенскиот јазик, од генеалошко гледиште, припаѓа во групата на [[јужнословенски јазици]], поточно во нејзината источна подгрупа, заедно со современите [[Македонски јазик|македонски]] и [[бугарски јазик]]. Сите словенски јазици, вклучително и старословенскиот, водат потекло од [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]]. Познато е дека вистинските говорители сопствениот јазик го именувале како ''словенски'' ({{Script|Cyrs|словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ}}), а себе се именувале како ''Словени'' ({{Script|Cyrs|Словѣнинъ}}, мн. {{Script|Cyrs|Словѣне}}). == Историја и поважни особини == {{Словени}} Со [[Голема преселба на народите|големата преселба на народите]] дошло до раселување на многу народи и племиња, меѓу кои биле и [[Словени]]те. Кон крајот на [[VI век]] од нашата ера словенските племиња веќе ја имале напуштено својата (претпоставена) прататковина во [[Закарпатие]]то и се раселувале низ [[Европа]]. Раселувањето се движело главно во три правци: на исток низ [[Источноевропска Низина|Источноевропската Низина]], на запад кон средна Европа и на југ кон [[Балкан]]скиот Полуостров. Со распадот на оваа „племенска“ заедница на [[Прасловени|старите словени]], дошло до јазично раслојување на словенските говори, односно на распад на прасловенската јазична заедница. Така се оформиле три големи групи дијалекти: источна, западна и јужна група. Секоја од овие групи пројавила (создала) сопствени особини кои ја разликувале од останатите, но се претпоставува дека овие разлики биле (до средината на [[IX век]], т.е. до запишувањето на првите словенски зборови) сè уште мали и ''не толку'' значајни за да пречат во дирекната комуникација помеѓу говорителите на различни дијалекти. Од друга страна, пак, овие групи биле своевидни конгломерати, па во секоја од нив се јавувале поддијалекти. Така, крајот на [[VI век]] се смета за крај на постоењето на единствената прасловенска јазична заедница. Во почетокот на [[VII век]] словенските племиња масовно го преминуваат [[Дунав]] и се населуваат на Балканот. Тие главно се населуваат околу градовите, зачувувајќи ги своите верски и културни обичаи и секако својот јазик. Околу тоа како доаѓа до создавање на првото словенско писмо и како зачнала словенската писменост, консултирајте ја статијата за [[Словенска писменост|словенската писменост]]. Востановувањето на (старо)словенскиот јазик во пишана форма е директно поврзан со дејноста на византиските мисионери, светите браќа [[Константин Филозоф]] и [[Методиј Солунски|Методиј]] (наречени и „Апостоли на Словените“) и покрстувањето на Словените. Родум од [[Солун]], тие имале допир со Словените, ги познавале нивниот јазик и култура и имале голема улога во политичките игри на [[Византија]] кон Словените, секако клучна во нивната [[христијанизација]]. Како што е речено погоре, старословенскиот јазик е всушност говорот (дијалектот) на Словените од околината на [[Солун]], кој е избран за прв книжевен словенски јазик од проста причина што Светите Браќа многу добро владееле со него (како што се вели во [[Панонски легенди|Панонските Легенди]]: „...{{Script|Cyrs|въı боѥста сєлѹнѧнина, да сєѹнѧнє вьси чисто словѣньскъı бесѣдѹютъ...}}“ („''...зашто вие сте Солунјани, а сите Солунјани беседаат чисто словенски...''“). Припаѓа на [[Индоевропски јазици|индоевропската фамилија на јазици]], поточно во потсемејството на [[сатемски јазици]]. Ова се најзначајните особини на старословенскиот јазик, според рускиот славист Николај Дурново: * замена на прасловенските согласнички групи *tj и *dj со -шт- и -жд- соодветно: : *světja > {{Script|Cyrs|свѣшта}} (свеќа), *medja > {{Script|Cyrs|мєжда}} (меѓа); * Почетно ''а'' без прејотација: : {{Script|Cyrs|азъ}} (јас), {{Script|Cyrs|абиє}} (веднаш), {{Script|Cyrs|агнѧ}} (јагне); * Доследно разликување на ултракратките вокали, т.н. ''ерови'' (''ъ'' и ''ь'') во нивниот најстар [[изговор]] и во нивниот развој: :{{Script|Cyrs|ъ}} > {{Script|Cyrs|o}} и {{Script|Cyrs|ь}} > {{Script|Cyrs|є}}; * ''о'' и ''{{Уникод|є}}'' со „носов призвук“, т.е. носни вокали оⁿ и eⁿ (наречени ''[[назал]]и'', во старата кирилица графемите се наречени голем и мал јус): : оⁿ={{Уникод|ǫ}} : eⁿ={{Уникод|ę}}; * Неразликување на гласовната вредност на јатот ({{Уникод|ѣ}}) и прејотираното '''а''': : {{Script|Cyrs|ѣ}} = {{Script|Cyrs|ıa}} (ја); * Отсутство на етимолошка разлика на '''{{Уникод|є}}''' и {{Уникод|ѥ}}, т.е. : {{Script|Cyrs|є}} = {{Script|Cyrs|ѥ}} (је); * Сведување на прасловенските согласнички групи *tl и *dl кон -л-: : *metlŭ > {{Script|Cyrs|мєлъ}}, *radlo > {{Script|Cyrs|рало}}, *krydlo > {{Script|Cyrs|кръıло}}; * Придавни форми без скусување: : {{Script|Cyrs|добраѥго}} („добрајего“ наместо „добрааго“ или „добраго“) Ова се основните особини на јазикот, кои го разликуваат од останатите словенски говори, меѓутоа тој носел одредени особини кои пак го разликувале од останатите, несловенски, јазици меѓу кои се: задолжителната употреба на двоината како граматички број, сите слогови се отворени, т.е. завршуваат на самогласка, постоење на вокални ''р'' и ''л'' (ŗ и ļ ), [[палатализација]] на заднонепчените согласки ''к'', ''г'' и ''х'', изедначување на генитивот и аблативот во корист на првиот, [[метатеза]] (промена на местата) во прасловенските групи: *or, *ol, *er и *el помеѓу согласки или во почетокот на зборот пред согласка, чувањето на супинот како посебна глаголска форма итн. Наведените одлики на јазикот се одржале многу кус период. Со ширењето на писменоста меѓу Словените, говорителите ги внесувале во книжевниот јазик нивните месни (локални) особини, па по извесен временски период се формирале т.н. ''рецензии'' или ''редакции'' на книжевниот јазик, односно негови ''варијанти''. Кон почетокот на 12 век разликите меѓу овие варијанти станале доволно изразени, што се создале услови за формирање на посебни јазици; краен резултат на овој процес е создавањето на современите словенски јазици. Славистиката го именува периодот од зачетоците на словенската писменост до почетокот на 12 век како ''старословенски период'', период на условна единственост на книжевниот јазик. Периодот од 12 век до конечното оформување на современите словенски јазици (некаде околу [[XVII век|XVII]]-[[XVIII век]]) се именува како ''црковнословенски период'', бидејќи традицијата на стариот јазик (со помали или поголеми отстапки) се задржала само во рамките на Црквата, каде старословенскиот (во различни варијанти) бил јазик на литургијата и богослужбата, па оттука и името [[црковнословенски јазик]]. Заради сè поголемиот углед на Руската православна црква по [[XII век]] и историските околности на Балканот (доаѓањето на Турците и замирањето на словенската книжевна активност), руската варијанта на црковнословенскиот јазик постепено се наметнала себеси како службен и литургиски јазик на [[Православна Црква|Православната Црква]]. Така, веќе во 18 век ширум словенскиот свет се случува ''национално будење'', па истовремено се оформуваат и модерните словенски јазици, што пак претставува крај на активното користење на црковнословенскиот јазик (во ова време веќе премногу оддалечен од народниот говор!), односно со старословенската традиција. Во денешно време употребата на јазикот е мошне ограничена, само во рамките на Православната Црква како јазик на богослужбата, паралелно со локалните јазици. == Писмо == : Главни статии: [[Глаголица]] и [[Старословенско писмо]] [[Податотека:staroslovenska biblija.jpg|thumb|right|220px|[[Псалм]]и на старословенски јазик]] [[Податотека:minijatura-dobrejsinsko evangelie.jpg|thumb|right|220px|Минијатура со старословенски натписи. [[Добрејшинско Евангелие]], [[13 век|XIII век]]]] Старословенскиот јазик се пишувал на две писма: [[глаголица]] и [[старословенско писмо|(старословенска) кирилица]]. Во славистиката општо е прифатен фактот дека глаголицата е писмото кое го создал Константин Филозоф, наречен [[Свети Кирил|Кирил]]. Во прилог на ова одат следниве факти: * Утврдено е дека одредени кирилски документи (споменици) се всушност (пре)напишани врз постар, глаголски текст; обратниот пак процес не е забележан. * Во некои документи пишувани на кирилица или пак со грчката алфабета, за специфичните словенски гласови се употребени глаголски графеми. * Во трактатот ''[[О писменех]]'' од [[Црноризец Храбар]] кој се занимава со зачетоците на словенската писменост, дирекно се наведува бројот на букви создадени од Св. Кирил: 38 букви. Токму толку букви има глаголицата, не броејќи ги [[јотација|прејотираните]] самогласки. Меѓутоа во [[Панонски легенди|Панонските Легенди]] при една мисија на св.Кирил на бреговите на [[Црно Море]], забележено е следново: :...{{Script|Cyrs|и обрѣт жє тѹ єѵаггєлїє и ѱалтирь роськъі писмєнь писано, и чловѣка ѡбрѣть глаголюща тою бєсѣдою и бєсѣдовавь съ нимь и силѹ рѣчи приѥмь, своѥи бєсѣдѣ прикладаѥ, различїи писмєнь, глааснаа и съсласнаіа и къ богѵ молитвѵ дръжє и въскорѣ начєть чисти и сказати, и мнѡзи сє ѥмѹ дивліа сє бога хвалєщє}}... :...и тука пронајде [[евангелие]] и [[псалтир]] напишани со руски букви, и наоѓајќи човек кој го говореше тој јазик и зборувајќи со него, примајќи ја силата на зборовите на својот јазик му прикладе различни букви, согласки и самогласки и наскоро држејќи почест кон Бога почна да кажува молитва, а многумина му се восхитуваа воспевајќи го Бога... Овој дел остава простор за шпекулации околу авторството на Кирил на глаголицата или воопшто - словенското писмо. Како и да е, во него не е подетално објаснето за какво писмо се работи ниту пак подоцна се навестува дека Кирил го употребил (или барем се угледал на ова писмо) при создавањето на глаголицата. Глаголицата, така, се смета за оригинално словенско писмо, иако познато е дека нацртите на одредени графеми се многу слични со оние од грчкото брзописно (минускулно) или хебрејското писмо. Кирилицата, пак, од друга страна е создадена некаде на почетокот на [[X век]], најверојатно во [[Преславска книжевна школа|Преславскиот книжевен центар]] од страна на [[Свети Наум Охридски|Св. Наум]] - ученик на Светите Браќа. Таа е создадена по углед на грчкото уставно писмо и броела 44 букви заедно со прејотираните самогласки и неколку графеми за позајмени грчки гласови. Заради својата практичност, кирилицата многу брзо почнала да ја истиснува глаголицата како главно словенско писмо. Така се јавила поделба во употребата на писмата, на едната страна биле оние верни на ''традиционалноста'' (пред сè [[Охридска Книжевна Школа|Охридската Книжевна Школа]] и слични институции во [[Хрватска]]), додека на друга страна биле книжевните центри кои ја прифатиле кирилицата (пред сè Преславската Книжевна Школа и сличните инстиуции во [[Србија]] и [[Русија]]). Со тек на време, глаголицата била сосема истисната од употреба, задржувајќи се само во хрватските краишта сè до [[XVIII век]]. Двете писма биле фонетски: еден глас - една буква, верно пренесувајќи го изговорот. Исто така секоја буква имала сопствена бројна вредност (и тука глаголицата била независна, додека кирилицата го следела грчкото писмо). Во науката, за претставување на старословенски зборови, во главно се користи кирилицата во нејзината постара, оригинална варијанта. [[Глаголица]]та се употребува само кога тоа е нужно. = Граматика = Граматички, старословенскиот јазик бил доста сложен и се одликувал со изобилие од форми и именски и глаголски. Именските зборови ([[Именка|именки]], [[Заменка|заменки]], [[придавки]], броеви) се менувале по [[падеж]] и број (освен броевите, секако) и припаѓале на одреден [[Граматички род|род]] (машки, женски или среден, или пак имале посебни форми за одреден род), [[глагол]]ите се менувале по време, лице и број, одредени глаголски форми имале и род и падеж, а особено значајна е категоријата ''[[глаголски начин]] (аспект)'', односно поделбата на '''[[Свршен глаголски вид|свршени (перфективни)]]''' и '''[[Несвршен глаголски вид|несвршени (имперфективни)]]''' глаголи. Постоеле, секако и неменливи зборови: [[Прилог|прилози]], [[Предлог|предлози]], [[Сврзник|сврзници]] и честички (партикули). === Именски зборови === : Главна статија: [[Именски форми во старословенскиот јазик]] Именските зборови делат неколку заеднички менливи категории: род, број и падеж. Постоеле: седум [[падеж]]и: [[номинатив]], [[генитив]], [[датив]], [[акузатив]], [[вокатив]], [[инструментал]] и [[локатив]]; три рода: машки, женски и среден род и три броја: еднина, двоина и множина. '''Именките''' се менувале според повеќе парадигми (начини на промена), и тоа главно според основата, а не според родот. Постоеле пет вакви парадигми: О/ЈО-промена, А/ЈА-промена, И-промена, У-промена, ЪВ-промена и Согласнички промени. '''Заменките''' општо биле поделени на нелични и лични. Личните не разликувале форми за секој род, туку имале една, општа, форма; за разлика од нив пак, неличните различувале и род. : Лични заменки се: {{Script|Cyrs|азъ}}, {{Script|Cyrs|тъı}}, {{Script|Cyrs|вѣ}}, {{Script|Cyrs|ва}}, {{Script|Cyrs|мъı}} и {{Script|Cyrs|въı}} (јас, ти, ние (за двоина), вие (за двоина), ние и вие), лично-повратната замека: {{Script|Cyrs|сѧ}} (себе, се), прашалните заменки: {{Script|Cyrs|къто}} и {{Script|Cyrs|чьто}} (кој?, што?), како и облиците изведени од нив: {{Script|Cyrs|нѣкъто}}, {{Script|Cyrs|нѣчьто}} (некој, нешто); {{Script|Cyrs|никъто}}, {{Script|Cyrs|ничьто}} (никој, ништо) и сл. : Нелични заменки се: {{Script|Cyrs|и}}, {{Script|Cyrs|ıa}}, {{Script|Cyrs|ѥ}} (тој, таа, тоа, заменка за 3.лице); {{Script|Cyrs|тъ}}, {{Script|Cyrs|та}}, {{Script|Cyrs|то}} (тој, таа, тоа); {{Script|Cyrs|онъ}}, {{Script|Cyrs|она}}, {{Script|Cyrs|оно}} (оној, онаа, она); {{Script|Cyrs|къıи}}, {{Script|Cyrs|каıа}}, {{Script|Cyrs|коѥ}} (кој, која, кое); {{Script|Cyrs|сь}}, {{Script|Cyrs|си}}, {{Script|Cyrs|се}} (овој, оваа, ова); {{Script|Cyrs|вьсь}}, {{Script|Cyrs|вьса}}, {{Script|Cyrs|вьсе}} (сиот, сета, сето). '''Придавките''' се ''дополнение'' на именките. За нив се врзува една карактеристична особина на јазикот; имено постојат два начини на нивна промена: '''проста''' или '''именска''' и '''сложена''' или '''заменска промена'''. Нивниот однос (разлика) е следниов: простата промена означува нешто новонаведено. новоспоменато, неодредено, додека сложената пак, нешто познато, одредено, однапред познато (за говорителите/читателите), слично како состојбата со членот во современиот македонски јазик. === Глаголи === : Главна статија: [[Глаголски форми во старословенскиот јазик]] Глаголот е една од најспецифичните црти на старословенскиот јазик. Слично како кај именските зборови, и глаголите изобилуваат со форми. Некои од категориите и формите што ги пројавува глаголот се исклучиво словенски, други пак индоевропски. Според информацијата кој ја носи, глаголот ги има следниве ''категории'': * '''Број:''' [[еднина]], [[двоина]], [[множина]]; * '''[[глаголско време|Време]]:''' :: Прости времиња: сегашно ([[презент]]), [[Минато определено несвршено време|минато определено несвршено]] ([[имперфект]]) и [[Минато определено свршено време|минато определено свршено]] ([[аорист]]) :: Сложени времиња: [[Минато неопределено време|минато неопределено]] ([[перфект]]), [[Предминато време|предминато]] ([[плусквамперфект]]) и идно определено ([[футур егзактен]]); * '''Вид (аспект):''' глаголите се поделени на [[Свршен глаголски вид|''свршени'' (перфективни)]] и [[Несвршен глаголски вид|''несвршени'' (имперфективни)]]; * '''Лице:''' постојат три лица во сите три броја со (најчесто) строго различни завршетоци; * '''Начин:''' [[Исказен начин|исказен (индикатив)]], [[Заповеден начин|заповеден (императив)]], [[Условен начин|условен (кондиционал)]]; Покрај наведените категории, постојат и следниве ''именски форми на глаголот'': * '''[[инфинитив]]''', '''[[супин]]''' и '''[[глаголска именка]]'''; * '''[[Партицип]]и''', вкупно пет од кои три активни и два пасивни: партицип на презентот активен, партицип на презентот пасивен, партицип на претеритот активен прв, партицип на претеритот активен втор, партицип на претериото пасивен; За разлика од глаголите во [[Латински јазик|латинскиот]] или [[Старогрчки јазик|старогрчкиот]] јазик, старословенскиот глагол морфолошки не разликувал [[Глаголски залог|состојба на глаголот - глаголски залог]]. Пасивноста на дејствието се означувала аналитички (перифрастично) со употреба на комбинации од пасивните партиципи и лично-повратната заменка. == Фонетика == : Главна статија: [[Фонетика на старословенскиот јазик]] Во однос на современите словенски јазици старословенскиот пројавувал особени фонетски сложености, особено во самогласничкиот систем на јазикот, кој броел 11 гласа. Зборовите се состоеле од слогови кои завршувале на самогласка - отворени слогови. Исто така се вршела палатализација на веларните согласки пред самогласки од преден ред. == Примери == <div class="messagebox cleanup metadata plainlinks">'''НАПОМЕНА:'''<br />Следниве примери не се конкретно преземени од старословенски споменик,<br />туку се преработени за да одговараат на наведената граматичка рамка.</div> [[Податотека:o pismenah.png|thumb|right|'''[[О писменех|О писмєньхъ]]''' [[Црноризец Храбар|Чрьноризьца Храбра]]]] {{Script|Cyrs|Бъıтиє}} 1:1 - 1:8 : 1. {{Script|Cyrs|Въ начѧтоцѣ сътвори Богъ нєбо и зємлѭ}}. : 2. {{Script|Cyrs|Зємлıа жє бѣашє нєвидима и нєѹстроєна и тьма бѣ врьхѹ бєздьнъı и дѹхъ божии ношаашє сє врьхѹ водъı.}} : 3. {{Script|Cyrs|И рєчє Богъ: да бѫдєтъ свѣтъ! и бъıстъ свѣтъ.}} : 4. {{Script|Cyrs|И видѣ Богъ ıако свѣтъ добръ съı и разлѫчи Богъ свѣтъ отъ тьмъı.}} : 5. {{Script|Cyrs|И нарєчє Богъ свѣтъ дьньмь, а тьмѫ нарєчє ноштьѭ. И бъıстъ вєчєрь и бъıстъ ѹтро, дьнь пръвъıи.}} : 6. {{Script|Cyrs|И рєчє Богъ: да бѫдєтъ твръдь посрѣдѣ водъı, да разлѫча|ѥтъ водѫ отъ водъı.}} : 7. {{Script|Cyrs|И сътвори Богъ твръдь и разлѫчи мєждѹ водоѭ подъ твръдьмь бъıвъшєѭ и мєждѹ водоѭ надъ твръдьмь бъıвъшєѭ}}. : 8. {{Script|Cyrs|И нарєчє Богъ твръдь нєбо. И видѣ Богъ нєбо ıако добро съı. и бъıстъ вєчєрь и бъıстъ ѹтро, дьнь въторъıи.}} {{Script|Cyrs|ѥваньгєлиє ѥжє отъ Лѹкъı 20:2 - 20:8}} : 2. {{Script|Cyrs|Рѣшѧ ѥмѹ глаголѧ ıако рьци намъ коѥѭ овластьѭ дѣлаѥши сє или къто ѥстъ дадъıи тєбѣ овласть сьѭ?}} : 3. {{Script|Cyrs|Иисѹсъ отъвѣштавъ рєчє имъ ıако въпрошѫ васъ слово ѥдьноѥ, то рьцѣтє ми.}} : 4. {{Script|Cyrs|Cъ нєбєсє ли бѣашє крьштєниє Иоаново или съ чловѣкъ жє?}} : 5. {{Script|Cyrs|Они жє, мислѧ въ сєбѣ глаголаахѫ ıако рєчємъ ли съ нєбєсє, рєчєтъ жє онъ почьто нє вѣровастє ѥмѹ, рєчємъ ли съ чловѣкъ, народъ вьсь побиѥтъ насъ камєньми вѣроваахѫ бо Иоан пророкъ бѣашє.}} : 6. {{Script|Cyrs|Tо рѣшѧ ıако нє вѣмъ отъ кѫдѹ}}. : 7. {{Script|Cyrs|Иисѹсъ рєчє жє имъ ıако нє съкажѫ вамъ коѥѭ овластѭ дѣлаѭ сє.}} {{Script|Cyrs|ѥваньгєлиє ѥжє отъ Маръка, 14:17 - 14:24}} : 17. {{Script|Cyrs|Бъıвъши вєчєри приидє Онъ съ обѣма на дєсѧтє.}} : 18. {{Script|Cyrs|Сѣдѧштємъ имъ и ıадѧштємъ рєчє Иисѹсъ къ нима ıако ѥдьнъ отъ ваю ıадѫштѹ съ мъноѭ, прѣдастъ мѧ}}. : 19. {{Script|Cyrs|Сътѫжьша сѧ начѧте она ѥдьнъ за ѥдьньмь въпити ıако азъ ли ѥсмь?}} : 20. {{Script|Cyrs|Он жє отъвѣштавъ рєчє има: ѥдьнъ отъ обѣю на дєсѧтє ѥстъ омочии съ мъноѭ въ солило.}} : 21. {{Script|Cyrs|Нъ идєтъ съıнъ чловѣчьскъıи ıакожє писано ѥстъ о ѥмь; То горє чловѣкѹ томѹ имьжє прѣдастъ сѧ съıнъ чловѣчьскъıи, добрѣ бъıло би чловѣкѹ томѹ да нє родилъ сѧ}}. : 22.{{Script|Cyrs|ıадѧштємъ имъ, поимъ Иисѹсъ хлѣбъ и благослови и прѣломи и и рєчє има ıако примита и ıадита, сє ѥстъ тѣло моѥ}}. : 23. {{Script|Cyrs|И поимъ чашѫ и хвалѫ въздадъ, дастъ има и питє вьси отъ ѥѩ.}} : 24. {{Script|Cyrs|То рєчє има ıако си ѥстъ кръı моıа завѣта новаѥго проливаѥмаıа за мъногъı.}} [[Оче наш|{{Script|Cyrs|Отьчє нашь}}]] Во прилог следуваат две верзии на Оче наш: {{col-begin}} {{col-2}} {{Script|Cyrs| :Отьчє нашь· ижє ѥси на нєбєсѣхъ ! Да свѧтитъ сѧ имѧ Твоѥ́ · :да придєтъ цѣсарьствиѥ Твоѥ́ · да бѫ́дєтъ волꙗ Твоꙗ́ ꙗко на нєбєсє и на ꙁємл҄и; :хлѣбъ нашь насѫщьнъ даждь намъ дьньсь · :и остави намъ длъгꙑ нашѧ ꙗкожє и мꙑ оставлꙗѥмъ длъжьникомъ нашимъ· :и нє въвєди на́съ въ искоушєниѥ · нъ иꙁбави нꙑ отъ лѫкаваѥго ⁙ :ꙗко твоѥ́ ѥ́стъ цѣсарьствиѥ и сила и слава въ вѣкꙑ ⁙ :Аминь}} {{col-2}} [[Податотека:Pater noster cu.PNG|center|Старословенскиот текст на молитвата „Оче наш“ (''Pater Noster'')]] {{col-end}} == Поврзано == {{ИнтерВики|код=cu|јазик=старословенски}} {{wikibooks|Old Church Slavonic}} *[[Црковнословенски јазик]] * [[Старословенско писмо]] * [[Глаголица]] * [[Фонетика на старословенскиот јазик]] * [[Именски форми во старословенскиот јазик]] * [[Глаголски форми во старословенскиот јазик]] == Извори == * Радмила Угринова-Скаловска, '''Старословенски јазик''', Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Скопје, 1997 * Opšta Enciklopedija Larousse (српскохрватско издание), tom 1, „Vuk Karadžić-Interexport“, Beograd, 1971 * [http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/ocsol-0-X.html Центар за Индоевропски студии, Тексашки универзитет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090917003440/http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/ocsol-0-X.html |date=2009-09-17 }} {{reflist}} == Надворешни врски == * [[:cu:Главьна страница|Википедија]] на старословенски * [http://www.flf.ukim.edu.mk/LinkClick.aspx?fileticket=eg3llm-TSw4%3d&tabid=38&mid=1327 Старословенска читанка] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140703163326/http://flf.ukim.edu.mk/LinkClick.aspx?fileticket=eg3llm-TSw4%3d&tabid=38&mid=1327 |date=2014-07-03 }} од Е. Црвенковска, [[Филолошки факултет „Блаже Конески“ - Скопје]] * [http://staroslovenski.nubsk.edu.mk/ Македонски старословенски ракописи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150118061520/http://staroslovenski.nubsk.edu.mk/ |date=2015-01-18 }}, Национална универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“. * [http://gorazd.org/gulliver/?envLang=en Речник на старословенскиот јазик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241004172235/http://gorazd.org/gulliver/?envLang=en |date=2024-10-04 }} {{Словенски јазици}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Старословенски јазик| ]] [[Категорија:Историја на македонскиот јазик]] [[Категорија:Словенски јазици]] [[Категорија:Флективни јазици]] [[Категорија:Средновековни јазици]] [[Категорија:Богослужбени јазици]] [[Категорија:Мртви јазици во Европа]] 1yzftofl4df45c6ipoqkpaf1rf9ayor 5582091 5582078 2026-06-24T21:45:58Z Buli 2648 како богослужбен јазик се употребува црковнословенскиот, а не старословенскиот 5582091 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name=Старословенски јазик | image = Codex Zographensis 77r.jpg | imagecaption = Страница од ''[[Зографско евангелие|Зографското евангелие]]'', крај на 10 или почеток на 11 век. | nativename = {{Script|Cyrs|Словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ}}, [[File:Native name of Old Church Slavonic in Glagolitic.svg|120px]] | pronunciation = | states = [[Словенска Европа]] | region = [[Источна Европа|Источна]] и [[Јужна Европа]] | iso1 = cu | iso2chu | iso3 =chu | familycolor = Indo-European | fam1 = [[Индоевропски јазици|Индоевропско]] | fam2 = [[Словенски јазици|Словенско]] | fam3 = [[Јужнословенски јазици|Јужнословенско]] | fam4 = Источни јужнословенски | script = [[глаголица]]; [[Старословенска азбука|кирилица]] }} '''Старословенскиот јазик''' или '''старомакедонски јазик'''<ref>R. E. Asher, J. M. Y. Simpson. The Encyclopedia of Language and Linguistics, pg. 429</ref> (стсл. {{Script|Cyrs|словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ}}, [[File:Native name of Old Church Slavonic in Glagolitic.svg|120px]]) е познат во лингвистиката (поточно во [[славистика]]та) како ''првиот пишан, забележан, засведочен [[Словенски јазици|словенски јазик]]'', а тоа бил јазикот којшто го говореле [[Македонски Словени|македонските Словени]] во непосредната околина на [[Солун]] (говорите од [[Сухо]] и [[Висока]]), во втората половина на [[IX век]] и се засновал на македонскиот јазик<ref>[http://i149.photobucket.com/albums/s43/truemacedonian/Miscellanius%20Mak%20Stuff/ieculture301.png Encyclopedia od Indo-European Culture, J.P. Mallory and D.Q. Adams, page 301.]</ref>. Често, што поради неинформираност, што поради непрецизност на мислата или пак невнимание, погрешно се вели дека старословенскиот јазик е јазик - татко на современите словенски јазици, т.е. дека сите модерни словенски јазици директно водат потекло од овој јазик. Ова тврдење не е точно, бидејќи старословенскиот јазик, од генеалошко гледиште, припаѓа во групата на [[јужнословенски јазици]], поточно во нејзината источна подгрупа, заедно со современите [[Македонски јазик|македонски]] и [[бугарски јазик]]. Сите словенски јазици, вклучително и старословенскиот, водат потекло од [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]]. Познато е дека вистинските говорители сопствениот јазик го именувале како ''словенски'' ({{Script|Cyrs|словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ}}), а себе се именувале како ''Словени'' ({{Script|Cyrs|Словѣнинъ}}, мн. {{Script|Cyrs|Словѣне}}). == Историја и поважни особини == {{Словени}} Со [[Голема преселба на народите|големата преселба на народите]] дошло до раселување на многу народи и племиња, меѓу кои биле и [[Словени]]те. Кон крајот на [[VI век]] од нашата ера словенските племиња веќе ја имале напуштено својата (претпоставена) прататковина во [[Закарпатие]]то и се раселувале низ [[Европа]]. Раселувањето се движело главно во три правци: на исток низ [[Источноевропска Низина|Источноевропската Низина]], на запад кон средна Европа и на југ кон [[Балкан]]скиот Полуостров. Со распадот на оваа „племенска“ заедница на [[Прасловени|старите словени]], дошло до јазично раслојување на словенските говори, односно на распад на прасловенската јазична заедница. Така се оформиле три големи групи дијалекти: источна, западна и јужна група. Секоја од овие групи пројавила (создала) сопствени особини кои ја разликувале од останатите, но се претпоставува дека овие разлики биле (до средината на [[IX век]], т.е. до запишувањето на првите словенски зборови) сè уште мали и ''не толку'' значајни за да пречат во дирекната комуникација помеѓу говорителите на различни дијалекти. Од друга страна, пак, овие групи биле своевидни конгломерати, па во секоја од нив се јавувале поддијалекти. Така, крајот на [[VI век]] се смета за крај на постоењето на единствената прасловенска јазична заедница. Во почетокот на [[VII век]] словенските племиња масовно го преминуваат [[Дунав]] и се населуваат на Балканот. Тие главно се населуваат околу градовите, зачувувајќи ги своите верски и културни обичаи и секако својот јазик. Околу тоа како доаѓа до создавање на првото словенско писмо и како зачнала словенската писменост, консултирајте ја статијата за [[Словенска писменост|словенската писменост]]. Востановувањето на (старо)словенскиот јазик во пишана форма е директно поврзан со дејноста на византиските мисионери, светите браќа [[Константин Филозоф]] и [[Методиј Солунски|Методиј]] (наречени и „Апостоли на Словените“) и покрстувањето на Словените. Родум од [[Солун]], тие имале допир со Словените, ги познавале нивниот јазик и култура и имале голема улога во политичките игри на [[Византија]] кон Словените, секако клучна во нивната [[христијанизација]]. Како што е речено погоре, старословенскиот јазик е всушност говорот (дијалектот) на Словените од околината на [[Солун]], кој е избран за прв книжевен словенски јазик од проста причина што Светите Браќа многу добро владееле со него (како што се вели во [[Панонски легенди|Панонските Легенди]]: „...{{Script|Cyrs|въı боѥста сєлѹнѧнина, да сєѹнѧнє вьси чисто словѣньскъı бесѣдѹютъ...}}“ („''...зашто вие сте Солунјани, а сите Солунјани беседаат чисто словенски...''“). Припаѓа на [[Индоевропски јазици|индоевропската фамилија на јазици]], поточно во потсемејството на [[сатемски јазици]]. Ова се најзначајните особини на старословенскиот јазик, според рускиот славист Николај Дурново: * замена на прасловенските согласнички групи *tj и *dj со -шт- и -жд- соодветно: : *světja > {{Script|Cyrs|свѣшта}} (свеќа), *medja > {{Script|Cyrs|мєжда}} (меѓа); * Почетно ''а'' без прејотација: : {{Script|Cyrs|азъ}} (јас), {{Script|Cyrs|абиє}} (веднаш), {{Script|Cyrs|агнѧ}} (јагне); * Доследно разликување на ултракратките вокали, т.н. ''ерови'' (''ъ'' и ''ь'') во нивниот најстар [[изговор]] и во нивниот развој: :{{Script|Cyrs|ъ}} > {{Script|Cyrs|o}} и {{Script|Cyrs|ь}} > {{Script|Cyrs|є}}; * ''о'' и ''{{Уникод|є}}'' со „носов призвук“, т.е. носни вокали оⁿ и eⁿ (наречени ''[[назал]]и'', во старата кирилица графемите се наречени голем и мал јус): : оⁿ={{Уникод|ǫ}} : eⁿ={{Уникод|ę}}; * Неразликување на гласовната вредност на јатот ({{Уникод|ѣ}}) и прејотираното '''а''': : {{Script|Cyrs|ѣ}} = {{Script|Cyrs|ıa}} (ја); * Отсутство на етимолошка разлика на '''{{Уникод|є}}''' и {{Уникод|ѥ}}, т.е. : {{Script|Cyrs|є}} = {{Script|Cyrs|ѥ}} (је); * Сведување на прасловенските согласнички групи *tl и *dl кон -л-: : *metlŭ > {{Script|Cyrs|мєлъ}}, *radlo > {{Script|Cyrs|рало}}, *krydlo > {{Script|Cyrs|кръıло}}; * Придавни форми без скусување: : {{Script|Cyrs|добраѥго}} („добрајего“ наместо „добрааго“ или „добраго“) Ова се основните особини на јазикот, кои го разликуваат од останатите словенски говори, меѓутоа тој носел одредени особини кои пак го разликувале од останатите, несловенски, јазици меѓу кои се: задолжителната употреба на двоината како граматички број, сите слогови се отворени, т.е. завршуваат на самогласка, постоење на вокални ''р'' и ''л'' (ŗ и ļ ), [[палатализација]] на заднонепчените согласки ''к'', ''г'' и ''х'', изедначување на генитивот и аблативот во корист на првиот, [[метатеза]] (промена на местата) во прасловенските групи: *or, *ol, *er и *el помеѓу согласки или во почетокот на зборот пред согласка, чувањето на супинот како посебна глаголска форма итн. Наведените одлики на јазикот се одржале многу кус период. Со ширењето на писменоста меѓу Словените, говорителите ги внесувале во книжевниот јазик нивните месни (локални) особини, па по извесен временски период се формирале т.н. ''рецензии'' или ''редакции'' на книжевниот јазик, односно негови ''варијанти''. Кон почетокот на 12 век разликите меѓу овие варијанти станале доволно изразени, што се создале услови за формирање на посебни јазици; краен резултат на овој процес е создавањето на современите словенски јазици. Славистиката го именува периодот од зачетоците на словенската писменост до почетокот на 12 век како ''старословенски период'', период на условна единственост на книжевниот јазик. Периодот од 12 век до конечното оформување на современите словенски јазици (некаде околу [[XVII век|XVII]]-[[XVIII век]]) се именува како ''црковнословенски период'', бидејќи традицијата на стариот јазик (со помали или поголеми отстапки) се задржала само во рамките на Црквата, каде старословенскиот (во различни варијанти) бил јазик на литургијата и богослужбата, па оттука и името [[црковнословенски јазик]]. Заради сè поголемиот углед на Руската православна црква по [[XII век]] и историските околности на Балканот (доаѓањето на Турците и замирањето на словенската книжевна активност), руската варијанта на црковнословенскиот јазик постепено се наметнала себеси како службен и литургиски јазик на [[Православна Црква|Православната Црква]]. Така, веќе во 18 век ширум словенскиот свет се случува ''национално будење'', па истовремено се оформуваат и модерните словенски јазици, што пак претставува крај на активното користење на црковнословенскиот јазик (во ова време веќе премногу оддалечен од народниот говор!), односно со старословенската традиција. Во денешно време употребата на јазикот е мошне ограничена, само во рамките на Православната Црква како јазик на богослужбата, паралелно со локалните јазици. == Писмо == : Главни статии: [[Глаголица]] и [[Старословенско писмо]] [[Податотека:staroslovenska biblija.jpg|thumb|right|220px|[[Псалм]]и на старословенски јазик]] [[Податотека:minijatura-dobrejsinsko evangelie.jpg|thumb|right|220px|Минијатура со старословенски натписи. [[Добрејшинско Евангелие]], [[13 век|XIII век]]]] Старословенскиот јазик се пишувал на две писма: [[глаголица]] и [[старословенско писмо|(старословенска) кирилица]]. Во славистиката општо е прифатен фактот дека глаголицата е писмото кое го создал Константин Филозоф, наречен [[Свети Кирил|Кирил]]. Во прилог на ова одат следниве факти: * Утврдено е дека одредени кирилски документи (споменици) се всушност (пре)напишани врз постар, глаголски текст; обратниот пак процес не е забележан. * Во некои документи пишувани на кирилица или пак со грчката алфабета, за специфичните словенски гласови се употребени глаголски графеми. * Во трактатот ''[[О писменех]]'' од [[Црноризец Храбар]] кој се занимава со зачетоците на словенската писменост, дирекно се наведува бројот на букви создадени од Св. Кирил: 38 букви. Токму толку букви има глаголицата, не броејќи ги [[јотација|прејотираните]] самогласки. Меѓутоа во [[Панонски легенди|Панонските Легенди]] при една мисија на св.Кирил на бреговите на [[Црно Море]], забележено е следново: :...{{Script|Cyrs|и обрѣт жє тѹ єѵаггєлїє и ѱалтирь роськъі писмєнь писано, и чловѣка ѡбрѣть глаголюща тою бєсѣдою и бєсѣдовавь съ нимь и силѹ рѣчи приѥмь, своѥи бєсѣдѣ прикладаѥ, различїи писмєнь, глааснаа и съсласнаіа и къ богѵ молитвѵ дръжє и въскорѣ начєть чисти и сказати, и мнѡзи сє ѥмѹ дивліа сє бога хвалєщє}}... :...и тука пронајде [[евангелие]] и [[псалтир]] напишани со руски букви, и наоѓајќи човек кој го говореше тој јазик и зборувајќи со него, примајќи ја силата на зборовите на својот јазик му прикладе различни букви, согласки и самогласки и наскоро држејќи почест кон Бога почна да кажува молитва, а многумина му се восхитуваа воспевајќи го Бога... Овој дел остава простор за шпекулации околу авторството на Кирил на глаголицата или воопшто - словенското писмо. Како и да е, во него не е подетално објаснето за какво писмо се работи ниту пак подоцна се навестува дека Кирил го употребил (или барем се угледал на ова писмо) при создавањето на глаголицата. Глаголицата, така, се смета за оригинално словенско писмо, иако познато е дека нацртите на одредени графеми се многу слични со оние од грчкото брзописно (минускулно) или хебрејското писмо. Кирилицата, пак, од друга страна е создадена некаде на почетокот на [[X век]], најверојатно во [[Преславска книжевна школа|Преславскиот книжевен центар]] од страна на [[Свети Наум Охридски|Св. Наум]] - ученик на Светите Браќа. Таа е создадена по углед на грчкото уставно писмо и броела 44 букви заедно со прејотираните самогласки и неколку графеми за позајмени грчки гласови. Заради својата практичност, кирилицата многу брзо почнала да ја истиснува глаголицата како главно словенско писмо. Така се јавила поделба во употребата на писмата, на едната страна биле оние верни на ''традиционалноста'' (пред сè [[Охридска Книжевна Школа|Охридската Книжевна Школа]] и слични институции во [[Хрватска]]), додека на друга страна биле книжевните центри кои ја прифатиле кирилицата (пред сè Преславската Книжевна Школа и сличните инстиуции во [[Србија]] и [[Русија]]). Со тек на време, глаголицата била сосема истисната од употреба, задржувајќи се само во хрватските краишта сè до [[XVIII век]]. Двете писма биле фонетски: еден глас - една буква, верно пренесувајќи го изговорот. Исто така секоја буква имала сопствена бројна вредност (и тука глаголицата била независна, додека кирилицата го следела грчкото писмо). Во науката, за претставување на старословенски зборови, во главно се користи кирилицата во нејзината постара, оригинална варијанта. [[Глаголица]]та се употребува само кога тоа е нужно. = Граматика = Граматички, старословенскиот јазик бил доста сложен и се одликувал со изобилие од форми и именски и глаголски. Именските зборови ([[Именка|именки]], [[Заменка|заменки]], [[придавки]], броеви) се менувале по [[падеж]] и број (освен броевите, секако) и припаѓале на одреден [[Граматички род|род]] (машки, женски или среден, или пак имале посебни форми за одреден род), [[глагол]]ите се менувале по време, лице и број, одредени глаголски форми имале и род и падеж, а особено значајна е категоријата ''[[глаголски начин]] (аспект)'', односно поделбата на '''[[Свршен глаголски вид|свршени (перфективни)]]''' и '''[[Несвршен глаголски вид|несвршени (имперфективни)]]''' глаголи. Постоеле, секако и неменливи зборови: [[Прилог|прилози]], [[Предлог|предлози]], [[Сврзник|сврзници]] и честички (партикули). === Именски зборови === : Главна статија: [[Именски форми во старословенскиот јазик]] Именските зборови делат неколку заеднички менливи категории: род, број и падеж. Постоеле: седум [[падеж]]и: [[номинатив]], [[генитив]], [[датив]], [[акузатив]], [[вокатив]], [[инструментал]] и [[локатив]]; три рода: машки, женски и среден род и три броја: еднина, двоина и множина. '''Именките''' се менувале според повеќе парадигми (начини на промена), и тоа главно според основата, а не според родот. Постоеле пет вакви парадигми: О/ЈО-промена, А/ЈА-промена, И-промена, У-промена, ЪВ-промена и Согласнички промени. '''Заменките''' општо биле поделени на нелични и лични. Личните не разликувале форми за секој род, туку имале една, општа, форма; за разлика од нив пак, неличните различувале и род. : Лични заменки се: {{Script|Cyrs|азъ}}, {{Script|Cyrs|тъı}}, {{Script|Cyrs|вѣ}}, {{Script|Cyrs|ва}}, {{Script|Cyrs|мъı}} и {{Script|Cyrs|въı}} (јас, ти, ние (за двоина), вие (за двоина), ние и вие), лично-повратната замека: {{Script|Cyrs|сѧ}} (себе, се), прашалните заменки: {{Script|Cyrs|къто}} и {{Script|Cyrs|чьто}} (кој?, што?), како и облиците изведени од нив: {{Script|Cyrs|нѣкъто}}, {{Script|Cyrs|нѣчьто}} (некој, нешто); {{Script|Cyrs|никъто}}, {{Script|Cyrs|ничьто}} (никој, ништо) и сл. : Нелични заменки се: {{Script|Cyrs|и}}, {{Script|Cyrs|ıa}}, {{Script|Cyrs|ѥ}} (тој, таа, тоа, заменка за 3.лице); {{Script|Cyrs|тъ}}, {{Script|Cyrs|та}}, {{Script|Cyrs|то}} (тој, таа, тоа); {{Script|Cyrs|онъ}}, {{Script|Cyrs|она}}, {{Script|Cyrs|оно}} (оној, онаа, она); {{Script|Cyrs|къıи}}, {{Script|Cyrs|каıа}}, {{Script|Cyrs|коѥ}} (кој, која, кое); {{Script|Cyrs|сь}}, {{Script|Cyrs|си}}, {{Script|Cyrs|се}} (овој, оваа, ова); {{Script|Cyrs|вьсь}}, {{Script|Cyrs|вьса}}, {{Script|Cyrs|вьсе}} (сиот, сета, сето). '''Придавките''' се ''дополнение'' на именките. За нив се врзува една карактеристична особина на јазикот; имено постојат два начини на нивна промена: '''проста''' или '''именска''' и '''сложена''' или '''заменска промена'''. Нивниот однос (разлика) е следниов: простата промена означува нешто новонаведено. новоспоменато, неодредено, додека сложената пак, нешто познато, одредено, однапред познато (за говорителите/читателите), слично како состојбата со членот во современиот македонски јазик. === Глаголи === : Главна статија: [[Глаголски форми во старословенскиот јазик]] Глаголот е една од најспецифичните црти на старословенскиот јазик. Слично како кај именските зборови, и глаголите изобилуваат со форми. Некои од категориите и формите што ги пројавува глаголот се исклучиво словенски, други пак индоевропски. Според информацијата кој ја носи, глаголот ги има следниве ''категории'': * '''Број:''' [[еднина]], [[двоина]], [[множина]]; * '''[[глаголско време|Време]]:''' :: Прости времиња: сегашно ([[презент]]), [[Минато определено несвршено време|минато определено несвршено]] ([[имперфект]]) и [[Минато определено свршено време|минато определено свршено]] ([[аорист]]) :: Сложени времиња: [[Минато неопределено време|минато неопределено]] ([[перфект]]), [[Предминато време|предминато]] ([[плусквамперфект]]) и идно определено ([[футур егзактен]]); * '''Вид (аспект):''' глаголите се поделени на [[Свршен глаголски вид|''свршени'' (перфективни)]] и [[Несвршен глаголски вид|''несвршени'' (имперфективни)]]; * '''Лице:''' постојат три лица во сите три броја со (најчесто) строго различни завршетоци; * '''Начин:''' [[Исказен начин|исказен (индикатив)]], [[Заповеден начин|заповеден (императив)]], [[Условен начин|условен (кондиционал)]]; Покрај наведените категории, постојат и следниве ''именски форми на глаголот'': * '''[[инфинитив]]''', '''[[супин]]''' и '''[[глаголска именка]]'''; * '''[[Партицип]]и''', вкупно пет од кои три активни и два пасивни: партицип на презентот активен, партицип на презентот пасивен, партицип на претеритот активен прв, партицип на претеритот активен втор, партицип на претериото пасивен; За разлика од глаголите во [[Латински јазик|латинскиот]] или [[Старогрчки јазик|старогрчкиот]] јазик, старословенскиот глагол морфолошки не разликувал [[Глаголски залог|состојба на глаголот - глаголски залог]]. Пасивноста на дејствието се означувала аналитички (перифрастично) со употреба на комбинации од пасивните партиципи и лично-повратната заменка. == Фонетика == : Главна статија: [[Фонетика на старословенскиот јазик]] Во однос на современите словенски јазици старословенскиот пројавувал особени фонетски сложености, особено во самогласничкиот систем на јазикот, кој броел 11 гласа. Зборовите се состоеле од слогови кои завршувале на самогласка - отворени слогови. Исто така се вршела палатализација на веларните согласки пред самогласки од преден ред. == Примери == <div class="messagebox cleanup metadata plainlinks">'''НАПОМЕНА:'''<br />Следниве примери не се конкретно преземени од старословенски споменик,<br />туку се преработени за да одговараат на наведената граматичка рамка.</div> [[Податотека:o pismenah.png|thumb|right|'''[[О писменех|О писмєньхъ]]''' [[Црноризец Храбар|Чрьноризьца Храбра]]]] {{Script|Cyrs|Бъıтиє}} 1:1 - 1:8 : 1. {{Script|Cyrs|Въ начѧтоцѣ сътвори Богъ нєбо и зємлѭ}}. : 2. {{Script|Cyrs|Зємлıа жє бѣашє нєвидима и нєѹстроєна и тьма бѣ врьхѹ бєздьнъı и дѹхъ божии ношаашє сє врьхѹ водъı.}} : 3. {{Script|Cyrs|И рєчє Богъ: да бѫдєтъ свѣтъ! и бъıстъ свѣтъ.}} : 4. {{Script|Cyrs|И видѣ Богъ ıако свѣтъ добръ съı и разлѫчи Богъ свѣтъ отъ тьмъı.}} : 5. {{Script|Cyrs|И нарєчє Богъ свѣтъ дьньмь, а тьмѫ нарєчє ноштьѭ. И бъıстъ вєчєрь и бъıстъ ѹтро, дьнь пръвъıи.}} : 6. {{Script|Cyrs|И рєчє Богъ: да бѫдєтъ твръдь посрѣдѣ водъı, да разлѫча|ѥтъ водѫ отъ водъı.}} : 7. {{Script|Cyrs|И сътвори Богъ твръдь и разлѫчи мєждѹ водоѭ подъ твръдьмь бъıвъшєѭ и мєждѹ водоѭ надъ твръдьмь бъıвъшєѭ}}. : 8. {{Script|Cyrs|И нарєчє Богъ твръдь нєбо. И видѣ Богъ нєбо ıако добро съı. и бъıстъ вєчєрь и бъıстъ ѹтро, дьнь въторъıи.}} {{Script|Cyrs|ѥваньгєлиє ѥжє отъ Лѹкъı 20:2 - 20:8}} : 2. {{Script|Cyrs|Рѣшѧ ѥмѹ глаголѧ ıако рьци намъ коѥѭ овластьѭ дѣлаѥши сє или къто ѥстъ дадъıи тєбѣ овласть сьѭ?}} : 3. {{Script|Cyrs|Иисѹсъ отъвѣштавъ рєчє имъ ıако въпрошѫ васъ слово ѥдьноѥ, то рьцѣтє ми.}} : 4. {{Script|Cyrs|Cъ нєбєсє ли бѣашє крьштєниє Иоаново или съ чловѣкъ жє?}} : 5. {{Script|Cyrs|Они жє, мислѧ въ сєбѣ глаголаахѫ ıако рєчємъ ли съ нєбєсє, рєчєтъ жє онъ почьто нє вѣровастє ѥмѹ, рєчємъ ли съ чловѣкъ, народъ вьсь побиѥтъ насъ камєньми вѣроваахѫ бо Иоан пророкъ бѣашє.}} : 6. {{Script|Cyrs|Tо рѣшѧ ıако нє вѣмъ отъ кѫдѹ}}. : 7. {{Script|Cyrs|Иисѹсъ рєчє жє имъ ıако нє съкажѫ вамъ коѥѭ овластѭ дѣлаѭ сє.}} {{Script|Cyrs|ѥваньгєлиє ѥжє отъ Маръка, 14:17 - 14:24}} : 17. {{Script|Cyrs|Бъıвъши вєчєри приидє Онъ съ обѣма на дєсѧтє.}} : 18. {{Script|Cyrs|Сѣдѧштємъ имъ и ıадѧштємъ рєчє Иисѹсъ къ нима ıако ѥдьнъ отъ ваю ıадѫштѹ съ мъноѭ, прѣдастъ мѧ}}. : 19. {{Script|Cyrs|Сътѫжьша сѧ начѧте она ѥдьнъ за ѥдьньмь въпити ıако азъ ли ѥсмь?}} : 20. {{Script|Cyrs|Он жє отъвѣштавъ рєчє има: ѥдьнъ отъ обѣю на дєсѧтє ѥстъ омочии съ мъноѭ въ солило.}} : 21. {{Script|Cyrs|Нъ идєтъ съıнъ чловѣчьскъıи ıакожє писано ѥстъ о ѥмь; То горє чловѣкѹ томѹ имьжє прѣдастъ сѧ съıнъ чловѣчьскъıи, добрѣ бъıло би чловѣкѹ томѹ да нє родилъ сѧ}}. : 22.{{Script|Cyrs|ıадѧштємъ имъ, поимъ Иисѹсъ хлѣбъ и благослови и прѣломи и и рєчє има ıако примита и ıадита, сє ѥстъ тѣло моѥ}}. : 23. {{Script|Cyrs|И поимъ чашѫ и хвалѫ въздадъ, дастъ има и питє вьси отъ ѥѩ.}} : 24. {{Script|Cyrs|То рєчє има ıако си ѥстъ кръı моıа завѣта новаѥго проливаѥмаıа за мъногъı.}} [[Оче наш|{{Script|Cyrs|Отьчє нашь}}]] Во прилог следуваат две верзии на Оче наш: {{col-begin}} {{col-2}} {{Script|Cyrs| :Отьчє нашь· ижє ѥси на нєбєсѣхъ ! Да свѧтитъ сѧ имѧ Твоѥ́ · :да придєтъ цѣсарьствиѥ Твоѥ́ · да бѫ́дєтъ волꙗ Твоꙗ́ ꙗко на нєбєсє и на ꙁємл҄и; :хлѣбъ нашь насѫщьнъ даждь намъ дьньсь · :и остави намъ длъгꙑ нашѧ ꙗкожє и мꙑ оставлꙗѥмъ длъжьникомъ нашимъ· :и нє въвєди на́съ въ искоушєниѥ · нъ иꙁбави нꙑ отъ лѫкаваѥго ⁙ :ꙗко твоѥ́ ѥ́стъ цѣсарьствиѥ и сила и слава въ вѣкꙑ ⁙ :Аминь}} {{col-2}} [[Податотека:Pater noster cu.PNG|center|Старословенскиот текст на молитвата „Оче наш“ (''Pater Noster'')]] {{col-end}} == Поврзано == {{ИнтерВики|код=cu|јазик=старословенски}} {{wikibooks|Old Church Slavonic}} *[[Црковнословенски јазик]] * [[Старословенско писмо]] * [[Глаголица]] * [[Фонетика на старословенскиот јазик]] * [[Именски форми во старословенскиот јазик]] * [[Глаголски форми во старословенскиот јазик]] == Извори == * Радмила Угринова-Скаловска, '''Старословенски јазик''', Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Скопје, 1997 * Opšta Enciklopedija Larousse (српскохрватско издание), tom 1, „Vuk Karadžić-Interexport“, Beograd, 1971 * [http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/ocsol-0-X.html Центар за Индоевропски студии, Тексашки универзитет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090917003440/http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/ocsol-0-X.html |date=2009-09-17 }} {{reflist}} == Надворешни врски == * [[:cu:Главьна страница|Википедија]] на старословенски * [http://www.flf.ukim.edu.mk/LinkClick.aspx?fileticket=eg3llm-TSw4%3d&tabid=38&mid=1327 Старословенска читанка] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140703163326/http://flf.ukim.edu.mk/LinkClick.aspx?fileticket=eg3llm-TSw4%3d&tabid=38&mid=1327 |date=2014-07-03 }} од Е. Црвенковска, [[Филолошки факултет „Блаже Конески“ - Скопје]] * [http://staroslovenski.nubsk.edu.mk/ Македонски старословенски ракописи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150118061520/http://staroslovenski.nubsk.edu.mk/ |date=2015-01-18 }}, Национална универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“. * [http://gorazd.org/gulliver/?envLang=en Речник на старословенскиот јазик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241004172235/http://gorazd.org/gulliver/?envLang=en |date=2024-10-04 }} {{Словенски јазици}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Старословенски јазик| ]] [[Категорија:Историја на македонскиот јазик]] [[Категорија:Словенски јазици]] [[Категорија:Флективни јазици]] [[Категорија:Средновековни јазици]] [[Категорија:Богослужбени јазици]] [[Категорија:Мртви јазици во Европа]] 8x027qnxm9mryo8j4czqj4goqwvod28 0 15574 5582297 5575606 2026-06-25T10:22:35Z Тиверополник 1815 5582297 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Сашко Кедев | портрет = Сашко Кедев.jpg | px = | опис = македонски [[кардиологија|кардиолог]] и [[политичар]] | роден-дата = {{роден на и возраст|df=yes|1962|7|6}} | роден-место = [[Штип]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] | починал-дата = | починал-место = | наставка = }} '''Сашко Кедев''' (роден [[6 јули]] [[1962]], [[Штип]]) ― [[Македонија|македонски]] [[политичар]], [[Кардиологија|кардиолог]] и доктор на [[Медицина|медицински]] науки. == Животопис == Завршил средно образование во својот роден град. Член е на [[ВМРО-ДПМНЕ]] и доктор специјалист-кардиолог. Доцент на Медицинскиот факултет, сертифициран европски интервентен кардиолог, интервентен кардиолог во САД. Добро знае [[Англиски јазик|англиски]] и [[италијански јазик]]. Живее во [[Скопје]]. Од 1991 до 1993 беше специјалист на клиниката во Бетезда, САД. Од 1999 до 2003 е директор на клиниката за кардиологија. На [[19 мај]] [[2009]] Сашко Кедев, се искачил на највисокиот врв на светот, [[Монт Еверест]].<ref>[http://www.a1.com.mk/vesti/default.aspx?VestID=108781 Сашко Кедев се искачи на Монт Еверест]</ref> Со тоа, тој стана третиот Македонец кој го има освоено највисокиот врв на светот. Како високогорски планинар ги има искачено врвовите Мон Блан (заедно со алпинистот [[Јован Попоски - Јове]] и алпинистот [[Надир Мурсели]]), Матерхорн, Вајсхорн и тн. Исто така е првиот Македонец кој ги има искачено [[Седум врвови|највисоките врвови на сите седум континенти во светот]]. Сашко Кедев бил кандидат за претседател на [[Македонски претседателски избори, 2004|претседателските избори]] кои се одржале во [[2004]] година, кога во вториот круг бил поразен од страна на [[Бранко Црвенковски]]. Од [[2002]] до [[2006]] година тој бил пратеник во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. Кедев е женет со [[Ганка Самоиловска-Цветанова|Ганка Самоиловска]], поранешен министерка за култура.<ref>[http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1445&stID=12291&pR=23]{{Мртва_врска|date=October 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Високогорски планинарски искачувања == Во планинскиот масив на Хималаите досега ги има искачено следните 13 планински врвови повисоки од 8 000 m н.в.:<ref>{{Наведување|title=Сашко Кедев 5/8000 - Македонска филхармонија 2022 / Sasko Kedev 5/800 Makedonska filharmonija 2022|url=https://www.youtube.com/watch?v=S1P9Li-34ds|date=2023-04-26|accessdate=2024-07-21|last=DEOSOL MEDIA}}</ref> * [[Монт Еверест]] (8 848 m н.в.) на [[19 мај]] [[2009|2009 година]]. * [[Манаслу]] (8 163 m н.в.) на [[27 септември]] [[2021|2021 година]]. * [[Даулагири]] (8 167 m н.в.) на [[9 април]] [[2022|2022 година]]. * [[К2]] (8 611 m н.в.) на [[22 јули]] 2022 година. * [[Брод Пик|Броуд Пик]] (8 047 m н.в.) на [[29 јули]] 2022 година. * [[Анапурна|Анапурна I]] (8 091 m н.в.) на [[15 април]] [[2023|2023 година]]. * [[Нанга Парбат]] (8 126 m н.в.) на [[2 јули]] 2023 година. * [[Чо Оју]] (8 188 m н.в.) [[2 октомври]] 2023 година. * [[Макалу]] (8 463 m н.в.) на [[5 мај]] [[2024|2024 година]]. * [[Лоце]] (8 516 m н.в.) на [[13 мај]] 2024 година. * [[Гашербрум II]] (8 035 m н.в.) на [[22 јули]] 2024 година. * [[Шишапангма]] (8 027 m н.в.) на [[4 октомври]] 2024 година. * [[Кангченѕунга|Канченѕунга]] (8 586 m н.в.) на [[23 мај]] [[2025|2025 година]]. * [[Гашербрум I]] (8 080 m н.в) на [[20 јули]] 2025 година. Со ова Сашко Кедев е првиот [[Македонец]] кој ги има искачено сите 14 врва повисоки од 8000 m н.в. во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://everesttoday.com/from-macedonia-to-summits-dr-kedev-joins-mountaineerings-elite-club/|title=From Macedonia to the Summits: Dr. Kedev Joins Mountaineering’s Elite Club|work=Everest Today|language=en-US|accessdate=2025-07-23|archive-date=2025-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20250720125226/https://everesttoday.com/from-macedonia-to-summits-dr-kedev-joins-mountaineerings-elite-club/|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{МАНУ |state=expanded}}{{Македонија-био-никулец}}{{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кедев, Сашко}} [[Категорија:Политичари од Штип]] [[Категорија:Македонски кардиолози]] [[Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] [[Категорија:Родени во 1962 година]] [[Категорија:Македонски планинари]] pxckau2mzfr15g24qg8u9bak6zwef9q 0 21133 5582124 5013085 2026-06-25T00:14:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582124 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:Parna-lokomotiva VT.jpg |мини|десно|250px| Парна локомотива серија 83 (МЖ 83-064) пред ДСУ Владо Тасевски во Скопје]] '''ЈДЖ серија 83''' [[парна локомотива]] на Југословенските државни железници градени во поголем број, и со голема распространетост во тогашната југословенска [[република]] [[Босна и Херцеговина]]. Останата е една ваква [[Парна локомотива|локомотива]] од серијата 83 во Р. [[Македонија]] со број МЖ 83-064 пред училиштето [[Владо Тасевски]] во [[Скопје]]. == Особености == * Изградени се голем број на тесно колосечни [[локомотива|локомотиви]] за потребите на стара [[Австрија]]. * Градени во пет [[фабрика|фабрики]], во речиси непроменета форма во период од 45 години. * Сѐ уште се во употреба – не само во [[Музеј|музеи]]. * Возени на 760 [[Милиметар|mm]] и 1000 [[Милиметар|mm]] пруги. * Прифатена во голем број во [[Босна и Херцеговина|Босна]], [[Унгарија]] и [[Австрија]]. Највероватно и во [[СССР]] била во употреба. * Невообичаено често градена [[европа|европска]] [[парна локомотива]]. == Историја == [[Податотека:Bosna IVa5.jpg|мини|десно|250px|Парна локомотива серија 83 од почетокот на 20 век]] == Технички одлики == [[Парна локомотива]] од серијата 83, со два цилиндра на [[Притисок на заситена пареа|заситена пареа]] и со влечен дво [[осовина|осовински]] [[тендер]]. Наменета за полесни [[товар]]и и [[патнички воз]]ови. <table border="1"> <tr bgcolor="#CCCCCC"> <th colspan="2">Технички податоци </th> </tr> <tr> <td>Производител</td> <td> Jung/Jungenthal </td> </tr> <tr> <td>Година на производство </td> <td>[[1923]]</td> </tr> <tr> <td>Фабрички сериски број </td> <td>3546</td> </tr> <tr> <td>[[Вајтова класификација|Класификација]]</td> <td> 0-8-2 +T</td> </tr> <tr> <td>Класа</td> <td> 83 </td> </tr> <tr> <td>Должина</td> <td> 13.700 [[Милиметар|mm]]</td> </tr> <tr> <td>Тежина</td> <td> 32,5 тона</td> </tr> <tr> <td> Тежина во експлатација</td> <td> 36 тона </td> </tr> <tr> <td>Притисок на осовини</td> <td> 8 тона </td> </tr> <tr> <td>Брзина (макс) </td> <td> 35&nbsp;км/ч </td> </tr> </table> == Надворешни врски == * [http://www.dampflok.at/cjz_83.html Австриски парни локомотиви] * [http://www.pospichal.net/lokstatistik/25013-jdz83.htm Список на сите парни локомотиви од серијата JDZ 83] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070717044926/http://www.pospichal.net/lokstatistik/25013-jdz83.htm |date=2007-07-17 }} == Поврзано == * [[Парна локомотива]] * [[Локомотива]] * [[Железница]] * [[Пруга]] * [[Воз]] {{Транспорт-никулец}} [[Категорија:Локомотиви]] berc6ddyw258cmh4musgpgcr4nwlgf8 0 25785 5582144 5323889 2026-06-25T03:23:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582144 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = Јован Котески | image = Јован Котески.jpg | imagesize = | caption = македонски поет | pseudonym = <!-- АЛИЈАС --> | bgcolour = | birth_date = {{роден на|14|јануари|1932}} | birth_place = {{роден во|Присовјани}}, [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|2001|7|12|1932|1|14}} | death_place = {{починал во|Скопје}}, [[Македонија]] | occupation = [[поет]] | nationality = [[Македонија|Македонец]] | ethnicity = [[Македонци|Македонец]] | period = 1958 - 2000 | genre = <!-- жанр или жанрови во кои пишувал; само за белетристика --> | subject = | movement = <!-- книжевно движење во кое писателот бил вклучен или со кое бил поврзан на некој начин --> | debut_works = „Земја и страст“ (1958) | influences = <!-- АВТОРИ ОД КОИ ИМАЛ ВЛИЈАНИЈА --> | influenced = <!-- АВТОРИ НА КОИ ИЗВРШИЛ ВЛИЈАНИЕ --> | spouse = Катерина (Шолдова) Котеска | children = Васил Котески<br />[[Јасна Котеска]] | signature = <!-- СЛИКА СО НЕГОВ ПОТПИС --> | website = | footnotes = }} '''Јован Котески''' ({{рн|14|јануари|1932}} – {{пн|12|јули|2001}}) — [[Македонија|македонски]] [[Поезија|поет]] кој припаѓа на третата генерација [[Македонска книжевност|македонски автори]]. == Животопис == === Рано детство === Роден е на [[14 јануари]] [[1932]] година во селото [[Присовјани]], [[Струшко]], како четврто од петте деца на Петкана и Васил Котески. Татко му бил печалбар-шеќерџија во [[Братислава]], [[Словачка]], а Котески го сретнал татко си дури во 1939, кога имал седум години во родното село (а вторпат кога имал 26 години во Скопје). Во периодот на [[Информбирото]], писмата на татко му затаиле, а неговото семејство подоцна дознало дека татко му паднал во немилост на словачките власти, откако словачките агенти во неговиот стан во Братислава пронашле слика од [[Тито]]. Тешко е да се реконструира колку долго татко му бил во затвор, но една година пред смртта, во разговорот со [[Санде Стојчевски]], Котески ја сумира печалбата на татко му во следната реченица „Десет години очајнички измачувања и две хируршки интервенции, ете - тоа беше неговата печалба“.<ref>Сите цитати во овој текст се преземени од интервјуто со Јован Котески во: Јован Котески: Избрани дела, том 3, Три, Скопје, 2003, 7-101, исто така види [http://jovankoteski.blogspot.com/2008/05/blog-post.html Јован Котески]</ref> === Образование === Во 1946 го напушта родното село Присовјани и се запишува во Охридската гимназија. Иако вброен во материјално најбедните деца, адолесцентските години во интернатот во Охрид ги помни како години на задоволството од учењето и од откривањето на еповите на Хомер, „Метаморфозите“ на Овидиј, „Божествената комедија“ на Данте, драмите на Шекспир, „Фауст“ од Гете, романите на Толстој и Достоевски. По завршувањето на Охридската гимназија, во 1954 се доселува во [[Скопје]], каде запишува студии по [[книжевност]] на тогашниот Филозофскиот факултет, а подоцна ги напушта, не завршувајќи ги. Работи како новинар во [[Радио Скопје]]. === Поезија === [[File:Сенки-Јован Котески.pdf|thumb|мини|лево|Стихозбирката „Сенки“ објавена во 1972 г.<small>(кликнете на сликата за да ја отворите и читате во целост)</small>]] Во 1958, на 26-годишна возраст вторпат го среќава татко му во Скопје. Подоцна, таа средба ја опишува како тегобно искуство на син кој не го препознава татко си: „При враќање, се јавил кај една моја тетка, а таа го довела во мојот ќумез, кајшто престојував под кирија како студент. Приквечер, кога се вратив од факултетот, во собата гледам - гостин. И еве една прегратка на еден опустен, тегобен живот.“<ref>Види ја првата референца, Јован Котески: Избрани дела, том 3, Три, Скопје, 2003, стр. 23.</ref> Истата година ги објавува своите први две збирки песни: „Земја и страст“ (1958) и „Насмевка пред зорите“ (1958). Во луцидниот текст „Поет на митемата за самоникнатиот човек“, наспрема претходните толкувања на раната поезија на Котески како амбиентална и патриотска, [[Венко Андоновски]] за првпат нуди читање на поезијата на Котески од „Насмевка пред зорите“ како поезија на митемата за самоникнатиот, автохтон човек, кој ја живее двојната трагика: неприфаќањето дека е настанат од два родитела, скриената мисла дека е „никнат“ од земјата наспрема трагичното чекорење низ светот („како Едип со дупнатите стапала, но и како селаните на Котески, кои често се сопињаат на камења“<ref>Јован Котески: Поезија, Poetry, Poesie, Скопје, Култура, 1993,185.</ref> како што пишува Андоновски). Татко му умира во 1961, а во 1963 ја објавува збирката песни „Злодоба“. Го одбира Скопје за место на постојано живеење, се вработува како новинар во националното радио, каде подготвува прилози од областа на литературата и работи како соработник на различни весници и списанија. За сето време е опседнат со магијата на зборот, па во текот на животот прави скици, цртежи и гравури за зборовите од Речникот на македонскиот литературен јазик, со цел да ја дофати смислата на зборот. Овој фонд „идеи за песни, составен од неколку илјади ’тестирани’ зборови, пред смртта го подарува во [[Универзитетската библиотека „Климент Охридски“]] во Скопје. Тоа се години кога, како дел од генерацијата на [[Петре М. Андреевски]], [[Радован Павловски]], [[Богомил Ѓузел]], [[Влада Урошевиќ]], [[Петар Т. Бошковски]], [[Зоран М. Јовановиќ]] и други, експериментира со модерните текови на современата македонска лирика, а поезијата од Зборникот на Браќата Миладиновци, ја смета за врвен изблик на народниот гениј и ја препрочитува до крајот на животот. Паралелно ги чита, и во годините што следат, постојано им се навраќа на [[Кавалканти]], [[Сафо]], [[Хомер]], [[Паунд]], [[Хајне]], [[Евтушенко]], Блок, Елиот, [[Унгарети]]. Меѓу 1964 и 1965 го служи воениот рок во [[Белград]], а во 1965 ја објавува збирката песни „Тежина“. Следната, 1966, се жени со Катерина Котеска, родена Шолдова, со која останува во брак до крајот на својот живот. Истата година се раѓа синот Васил и ја објавува збирката песни „Пеплосија“. Таа година ја помни преку настапот на грчкиот поет [[Никифорос Вретакос]], на романскиот поет [[Никита Станеску]] и на рускиот поет [[Евгениј Ефтушенко]] во катедралната црква „Света Софија“ на Струшките вечери на поезијата. За таа ноќ подоцна пишува „Сум присуствувал на многу поетски манифестации, кај нас и во светот, сум бил и дел од учесниците, но оваа вечер ми остана во трајно сеќавање... Она што е голема поезија, како впрочем и големата музика, допира до слушателот преку звукот, преку невидливите знаци на убавото.“ Во 1970 се раѓа ќерката Јасна, а во 1972 ја објавува збирката песни „Сенки“. Во 1975 ја објавува збирката песни „Зелени порти“, а истата година од печат излегува избор од неговата поезија на српскохрватски јазик. Во 1977 умира мајка му, а во 1978 ја објавува збирката песни „Хераклеја“. Во годините меѓу 1966 и 1984 патува во [[Франција]], [[Италија]], [[Русија]], [[Полска]] и [[Романија]], а во 1990-тите и во [[Унгарија]]. Најголем впечаток му остава познанството со романскиот поет [[Никита Станеску]], како и средбите со [[Пабло Неруда]], [[Иво Андриќ]] и [[Јанис Рицос]]. Ги чита [[Фројд]], Јунг и Адлер. Живеејќи во некогашната Југословенска федерација, во која „поетските кланови не беа наивна работа, а ’дресираните’ поети насекаде беа присутни, вреднувани, наградувани“, се одлучува целосно да и’ се посвети на поезијата. Единствената општествена функција што ја презема во текот на својот живот е претседателствувањето со меѓународниот фестивал за поезија, [[Струшки вечери на поезијата]], во 1981 и 1982. Во 1981 ја објавува збирката песни „Поморија“, а истата година излегува од печат избор од неговата поезија на романски јазик „Љубов и смрт“. Во 1982 ја објавува збирката песни „Бденија и сновиденија“. Во 1983 ги објавува збирките песни „Полилеј“ и „Зрзе“, а во 1984 збирката песни „Плодови“. Во 1984 од печат излегува избор од неговата поезија на српски јазик „Страв и душа“. === Апсење, робија === Во 1985 ја објавува збирката песни „Тапија“. На 2 септември истата година, во ситуација што подоцна ја опишува како Кафкинска, е уапсен во својот дом во Скопје и осуден на петгодишна робија. Обвинувањето го товари за илегално работење на уривањето на [[СФРЈ|Југословенската Федерација]] и за создавањето независна македонска држава. За време на судењето, еден од обвинителите, за Котески бара казна затвор од 20 години. Припаѓа на последната група политички затвореници-интелектуалци во поранешната Југословенска федерација. Додека во затвор, сите збирки поезија на Котески се повлечени од книжарниците и од библиотеките. По 1990 и по прогласувањето на независната македонска држава, темата на робијата станува привлечна за новинарите, но до крајот на животот Котески ја избегнува темата на робијата и никогаш не се вклучува во политичкиот живот. За време на двегодишната робија, ги пишува збирките песни „Морници“ и „Ралица“, кои се сведоштва за душевните и телесните страдања во скопскиот затвор [[Идризово]]. Во затворот ги чита [[Хомер]] и [[Евтушенко]], изработува шаховски фигури и го приготвува локалниот затворски весник. За робијата подоцна вели: „Тие две години на моето робување во Идризово, научив многу нешта, што инаку би ми биле недостапни. Научив да ги почитувам мислењата на другите, научив до кои граници може да се „растегне“ човековата болка, научив дека душевната болка е многу подлабока од физичката, научив дека треба да се зачува присебноста, да се биде трпелив, да се одгледува надеж.... Она што најмногу ме боли е дека што носорози обвинители и панташи судии, затскриени зад ѕидиштата на просторот каде што не’ пуштаа да земеме воздух, како крапови извадени на суво, преку полицајците, ме тераа да рецитирам стихови...“<ref>:Разговор со Јован Котески во: Јован Котески: Избрани дела, том 3, Три, Скопје, 2003, 66</ref> Наспроти очигледното молчење заради затворањето на Котески кај неговите колеги-поети од Македонија, за неговата судбина во 1985 најмногу се интересира американскиот поет [[Ален Гинзберг]]<ref>Види го текстот на Блаже Миневски: „Уметноста се брани со уметност“ во „Нова Македонија“, Лик, бр. 80, 1989</ref>, тогашен претседател на Комисијата за заштита на правата на писателите и новинарите во Светскиот [[ПЕН центар]]. Гинзберг, како добитник на [[Златниот венец]] на [[Струшките вечери на поезијата]], во Македонија неуспешно се обидува да организира протест на македонските поети за негово ослободување од затворот. Јован Котески е ослободен со залагање на хрватскиот писател и филозоф, [[Предраг Матвеевиќ]], кој во својство на тогашен потпретседател на меѓународната асоцијација на ПЕН центарот со седиште во [[Њујорк Сити|Њујорк]] организира петиција со потписи на познати светски писатели до тогашното Претседателство на СФРЈ. === По затворот. Поезија. === По две години робија, Котески е пуштен на слобода во јули 1987. Во 1989 добива место на помошник-библиотекар во локалната библиотека „Другарче“ во делот од [[Скопје]] каде што живее, и на тоа работно место останува сѐ до пензионирањето. Последната деценија од животот ја поминува во релативна изолација во својот дом во Скопје. Во 1990 ги објавува збирките песни „Живожарица“ и „Сончева белегија“. Истата година патува во Загреб и се среќава со Предраг Матвеевиќ. Во 1991 ја објавува збирката песни „Морници“, која е настаната во текот на робијата. Истата година ја објавува збирката песни за деца „Гувче со двоглед“. Во 1992 ја објавува збирката песни „Ралица“. Таа година од печат излегува избор од неговата поезија на македонски, англиски, француски и руски јазик со наслов „Поезија“. Во 1994 ги објавува збирките песни “Лелејка“ (за која ја добива наградата „Ацо Шопов“) и „Самотија“ (за која ја добива наградата „Нарциса“). Во 1995 изгледува од печат избор од неговата поезија со наслов „Празник“. Истата година за поемата „Трагач“ добива прва награда на анонимниот конкурс за поема на издавачката куќа [[Детска радост]] од Скопје, која излегува од печат во 1996. Во 1996 ја објавува збирката песни „Решетки“ со мотиви од затворот. Во 1997 ја објавува збирката песни „Приќе“, а во 1998 збирката песни „Одрон“. Во 1999 ја објавува збирката песни „Разор“, а истата година оболува од рак. === Досие. Смрт. === Во 2000 година, во текот на боледувањето, Котески добива пристап до селективни делови од своето полициско досие, водено под кодното име „Интимист“ (исто така, Досие број 5622) и на повеќе стотици страници се засведочува дека најмалку 42 години (од неговиот 69-годишен живот) бил предмет на полициско иследување, кое започнало уште во Охридската гимназија. Официјалната година на отворање на неговото полициско досие во УДБ е 1961, но Котески за првпат бил притворен веќе во 1948, на 16-годишна возраст (една од веројатните причини е поради затворот на татко му во Словачка), вторпат бил притворен во 1952, итн.<ref>За полициското досие на Котески да се видат повеќе извори. [http://www.nosztalgia.net/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=14&Itemid=36 NOSZTALGIA]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://www.templum.com.mk/margina/sodrzina/margina71/jasna.htm Templum] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070814062042/http://www.templum.com.mk/margina/sodrzina/margina71/jasna.htm |date=2007-08-14 }} [http://217.16.70.245/default.aspx?pbroj=2091&pr=20&stID=69612 Утрински Весник]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://www.kontrapunkt-mk.org/kontra/kolumna/2006/2006-01-31.htm Kontrapunkt] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080209043708/http://www.kontrapunkt-mk.org/kontra/kolumna/2006/2006-01-31.htm |date=2008-02-09 }} [https://web.archive.org/web/20080410163015/http://v-deko.blogspot.com/2008/04/5622.html V.Deko] [http://jasnesumjas.blogspot.com/2006/04/blog-post_10.html Зомбификација]</ref> Некои од најупорните кодоши во неговото полициско досие, низ децениите, биле неговите колеги, македонските писатели и поети. Во интервјуто „Патувајќи од никаде- никаде“, Котески, на шега, но и болно, го нарекува своето полициско досие „биографија на пријателите“.<ref>Дневник, бр.7, 28.11,2000.Портрет од Миле Раденковиќ, 27-29</ref>, Таа година ја објавува последната збирка песни „Кртечина“. Истата година излегува тротомен избор<ref>[http://www.kniga.com.mk/?pArtID=60&pDetail=Y Види]</ref> од неговата поезија на [[македонски јазик]] во издание на [[Три]] од Скопје, а во редакција на [[Санде Стојчевски]]. Умира на [[12 јули]] [[2001]] во [[Скопје]], во кругот на најблиското семејство. Посмртно му е доделена наградата „Климент Охридски“. == Дела == Ги објавил збирките песни: * „Земја и страст“ (1958), * „Насмевка пред зорите“ (1958), * „Злодоба“ (1963), * [[:wikibooks:mk:Тежина, 1965|„Тежина“ (1965)]], * „[[Пеплосија]]“ (1966), * [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9e/%D0%A1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%B8-%D0%88%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8.pdf „Сенки“] (1972), * „Зелени порти“ (1975), * „Хераклеја“ (1978), * „Поморија“ (1981), * „Бденија и сновиденија“ (1982), * „Полилеј“ (1983), * „Плодови“ (1985), * „Тапија“ (1985), * [[:wikibooks:mk:Живожарица, 1990|„Живожарица“ (1990)]], * „Сончева белегија“ (1990), * [[:wikibooks:mk:Морници, 1991|„Морници“ (1991)]], * „Глувчето со двоглед“ (поезија за деца, 1991), * [[:wikibooks:mk:Ралица, 1992|„Ралица“ (1992)]], * „Злодоба“ (1992), * „Лелејка“ (1994), * „Самотија“ (1994), * „Празник“ (библиофилско издание во ракопис, 1995), * „Трагач“ (поема, 1995), * „Решетки“ (1996), * „Приќе“ (1997), * „Одрон“ (1998), * „Разор“ (1999), * [[:wikibooks:mk:Кртечина, 2000|„Кртечина“ (2000)]].<ref>Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 127.</ref> == Награди == Котески е добитник на наградите: „[[Кочо Рацин (награда)|Кочо Рацин]]“, „Нарциса“, „[[Ацо Шопов (награда)|Ацо Шопов]]“, „[[Григор Прличев (награда за поема)|Григор Прличев]]“ (за поема), „[[Браќа Миладиновци (награда)|Браќа Миладиновци]]“. „Награда на ДПМ“, Награда за најдобра песна на „[[Струшките вечери на поезијата]]“. ==Значење и влијание== На Јован Котески му се посветени песната „Малесија“ на [[Наум Целакоски (етнолог)|Наум Целакоски]]<ref>Наум Целакоски, ''Пролог'', 1998, стр. 35.</ref> и песната „Ѕидниот часовник“ на [[Анте Поповски]].<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 178-179.</ref> == Извори == {{Reflist}} == Надворешни врски == * [http://jovankoteski.blogspot.com/ Блог за поезијата на Јован Котески. Страницата го содржи целокупното творештво на Котески, и неговата лична архива] * [http://www.pen.org.mk/publications/members/tekst.asp?lang=mac&id=36/ Биобиблиографска белешка за Јован Котески на страницата на Македонскиот пен центар]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.nosztalgia.net/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=14&Itemid=36/ Текст за Јован Котески во германско-унгарскиот проект „Носталгија“, за искуствата од комунизмот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100503035812/http://www.nosztalgia.net/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=14&Itemid=36%2F |date=2010-05-03 }} * [http://www.vecer.com.mk/?ItemID=89792170B456EC4BA36AB7FF3C0FEE27/ Стихови на Котески во шведска поетска антологија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100525200336/http://www.vecer.com.mk/?ItemID=89792170B456EC4BA36AB7FF3C0FEE27/ |date=2010-05-25 }} * [http://www.vest.com.mk/default.asp?id=11510&idg=2&idb=306&rubrika=Kultura/ Вест за смртта на Јован Котески] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100505023721/http://www.vest.com.mk/default.asp?id=11510&idg=2&idb=306&rubrika=Kultura%2F |date=2010-05-05 }} * [http://www.vest.com.mk/default.asp?id=120005&idg=6&idb=1815&rubrika=Kultura/ Поетска вечер по повод петгодишнината од смртта на Котески] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100505023726/http://www.vest.com.mk/default.asp?id=120005&idg=6&idb=1815&rubrika=Kultura%2F |date=2010-05-05 }} * [http://www.struga.org/eng/jovankoteski.htm/ Кратка биобиблиографска белешка за Котески од мрежното место на www.struga.org] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071008210930/http://www.struga.org/eng/jovankoteski.htm |date=2007-10-08 }} {{en}} {{Македонска книжевност}} {{DEFAULTSORT:Котески, Јован}} [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Македонски поети]] [[Категорија:Присовјани]] [[Категорија:Луѓе од Струга]] [[Категорија:Добитници на наградата „Браќа Миладиновци“]] 2vfmmklcanxi25z67c1a5ce7d78kkq1 0 32030 5581892 5581048 2026-06-24T15:02:34Z Buli 2648 5581892 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = Благоја Попов |honorific-suffix = |image = Blagoja popov.jpg |imagesize = 200px |office1 = Претседател на Извршниот совет на Социјалистичка Република Македонија |term_start1 = 1974 |term_end1 = 1982 |predecessor1 = [[Ксенте Богоев]] |successor1 = [[Драгољуб Ставрев]] |office2 = [[Градоначалник на Град Скопје|Градоначалник на Скопје]] |term_start2 = 1963 |term_end2 = 1972 |predecessor2 = [[Крсте Марковски]] |successor2 = [[Драгољуб Ставрев]] |birth_date = {{роден на|19|октомври|1920}} |birth_place = [[Кочани]], [[Кралство СХС]], |death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1992|4|13|1920|10|19}} |death_place = {{починал во|Скопје|}}, [[Македонија]] |nationality = [[Македонец]] |party = [[КПМ]] |alma_mater = |profession = |religion = |spouse = |website = }} '''Благоја Попов''' ([[19 октомври]] [[1920]], [[Кочани]] - [[13 април]] [[1992]], [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] и [[државник]]. == Животопис == Бил учесник во [[НОВ|народноослободителното движење]], член на [[КПЈ]] и секретар на МК на КПЈ во [[Кочани]]. Издржувал казна во [[Казнено-поправен дом „Идризово“|Затворот „Идризово“]]. По ослободувањето станал партиски секретар во [[Кочани]], [[Штип]] и [[Струмица]], претседател на Собранието на [[Скопје]] во периодот 1963 - 1972 г.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=72 |title=Градоначалници на Скопје |accessdate=2009-12-01 |archive-date=2011-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110215072056/http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=72 |url-status=dead }}</ref>, член на Сојузниот извршен совет, член и претседател на [[Влада на Македонија|Извршниот совет]] на [[СРМ]] и член на Претседателството на СРМ. Носител е на „Партизанска споменица 1941“. Благој Попов починал на [[13 април]] [[1992]] г. во [[Скопје]]. == Поврзано == * [[СРМ]] == Наводи == {{наводи}} {{Премиери на Македонија}} {{Градоначалник-Скопје}} {{Македонија-политичар-никулец}} {{DEFAULTSORT:Попов, Благоја}} [[Категорија:Југословенски политичари]] [[Категорија:Градоначалници на Град Скопје]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Политичари од Кочани]] 64ikxw5d1qqi6e6wt7lvxpo0jarbmfo 5581894 5581892 2026-06-24T15:06:22Z Buli 2648 5581894 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = Благоја Попов |honorific-suffix = |image = Blagoja popov.jpg |imagesize = 200px |office1 = Претседател на Извршниот совет на Социјалистичка Република Македонија |term_start1 = март 1974 |term_end1 = 29 апрул 1982 |predecessor1 = [[Ксенте Богоев]] |successor1 = [[Драгољуб Ставрев]] |office2 = [[Градоначалник на Град Скопје|Градоначалник на Скопје]] |term_start2 = 1963 |term_end2 = 1972 |predecessor2 = [[Крсте Марковски]] |successor2 = [[Драгољуб Ставрев]] |birth_date = {{роден на|19|октомври|1920}} |birth_place = [[Кочани]], [[Кралство СХС]], |death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1992|4|13|1920|10|19}} |death_place = {{починал во|Скопје|}}, [[Македонија]] |nationality = [[Македонец]] |party = [[КПМ]] |alma_mater = |profession = |religion = |spouse = |website = }} '''Благоја Попов''' ([[19 октомври]] [[1920]], [[Кочани]] - [[13 април]] [[1992]], [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] и [[државник]]. == Животопис == Бил учесник во [[НОВ|народноослободителното движење]], член на [[КПЈ]] и секретар на МК на КПЈ во [[Кочани]]. Издржувал казна во [[Казнено-поправен дом „Идризово“|Затворот „Идризово“]]. По ослободувањето станал партиски секретар во [[Кочани]], [[Штип]] и [[Струмица]], претседател на Собранието на [[Скопје]] во периодот 1963 - 1972 г.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=72 |title=Градоначалници на Скопје |accessdate=2009-12-01 |archive-date=2011-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110215072056/http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=72 |url-status=dead }}</ref>, член на Сојузниот извршен совет, член и претседател на [[Влада на Македонија|Извршниот совет]] на [[СРМ]] и член на Претседателството на СРМ. Носител е на „Партизанска споменица 1941“. Благој Попов починал на [[13 април]] [[1992]] г. во [[Скопје]]. == Поврзано == * [[СРМ]] == Наводи == {{наводи}} {{Премиери на Македонија}} {{Градоначалник-Скопје}} {{Македонија-политичар-никулец}} {{DEFAULTSORT:Попов, Благоја}} [[Категорија:Југословенски политичари]] [[Категорија:Градоначалници на Град Скопје]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Политичари од Кочани]] agd247piq5wpz88c2mxx4qmjekg6scr 5581895 5581894 2026-06-24T15:06:38Z Buli 2648 5581895 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = Благоја Попов |honorific-suffix = |image = Blagoja popov.jpg |imagesize = 200px |office1 = Претседател на Извршниот совет на Социјалистичка Република Македонија |term_start1 = март 1974 |term_end1 = 29 април 1982 |predecessor1 = [[Ксенте Богоев]] |successor1 = [[Драгољуб Ставрев]] |office2 = [[Градоначалник на Град Скопје|Градоначалник на Скопје]] |term_start2 = 1963 |term_end2 = 1972 |predecessor2 = [[Крсте Марковски]] |successor2 = [[Драгољуб Ставрев]] |birth_date = {{роден на|19|октомври|1920}} |birth_place = [[Кочани]], [[Кралство СХС]], |death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1992|4|13|1920|10|19}} |death_place = {{починал во|Скопје|}}, [[Македонија]] |nationality = [[Македонец]] |party = [[КПМ]] |alma_mater = |profession = |religion = |spouse = |website = }} '''Благоја Попов''' ([[19 октомври]] [[1920]], [[Кочани]] - [[13 април]] [[1992]], [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] и [[државник]]. == Животопис == Бил учесник во [[НОВ|народноослободителното движење]], член на [[КПЈ]] и секретар на МК на КПЈ во [[Кочани]]. Издржувал казна во [[Казнено-поправен дом „Идризово“|Затворот „Идризово“]]. По ослободувањето станал партиски секретар во [[Кочани]], [[Штип]] и [[Струмица]], претседател на Собранието на [[Скопје]] во периодот 1963 - 1972 г.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=72 |title=Градоначалници на Скопје |accessdate=2009-12-01 |archive-date=2011-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110215072056/http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=72 |url-status=dead }}</ref>, член на Сојузниот извршен совет, член и претседател на [[Влада на Македонија|Извршниот совет]] на [[СРМ]] и член на Претседателството на СРМ. Носител е на „Партизанска споменица 1941“. Благој Попов починал на [[13 април]] [[1992]] г. во [[Скопје]]. == Поврзано == * [[СРМ]] == Наводи == {{наводи}} {{Премиери на Македонија}} {{Градоначалник-Скопје}} {{Македонија-политичар-никулец}} {{DEFAULTSORT:Попов, Благоја}} [[Категорија:Југословенски политичари]] [[Категорија:Градоначалници на Град Скопје]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Политичари од Кочани]] gm00hwii0zufowq6nc0q2jxw4snoivq 0 32035 5581897 5581052 2026-06-24T15:11:34Z Buli 2648 5581897 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = Глигорие Гоговски |honorific-suffix = |image = |imagesize = |office1 = Претседател на Извршниот совет на Социјалистичка Република Македонија |term_start1 = јуни 1986 |term_end1 = 27 јануари 1991 |predecessor1 = [[Драгољуб Ставрев]] |successor1 = ''Функцијата е укината'' |birth_date = 6 јуни 1943 |birth_place = [[Тетово]], [[Италијански протекторат на Албанија (1939–1943)|Кралство Албанија]] |death_date = {{починал на и возраст|df=yes|2022|6|5|1943|6|6}} |death_place = [[Тетово]], [[Македонија]] }} '''Глигорие Гоговски''' ({{роден на|6|јули|1943}} во {{роден во|Тетово}} — {{починат на|5|јуни|2022}} во {{починат во|Тетово}})<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://360stepeni.mk/pochina-gligorie-gogovski-posledniot-sotsijalistichki-premier-na-makedonija/|title=Почина Глигорие Гоговски, последниот социјалистички премиер на Македонија|work=360 степени|language=mk-MK|accessdate=2022-06-20}}</ref> — [[Македонија|македонски]] стопанственик и [[политичар]]. Бил последниот претседател на [[Извршен совет на Собранието на Македонија од 1986|Извршниот совет на Собранието на СРМ]] во периодот 1986 - 1991.<ref>„Македонски влади, 60 години“, Скопје, 2005, 69-70 стр.</ref> Во 1989 година бил кандидат за член на Претседателството на СФРЈ од Социјалистичка Република Македонија. Во [[1968]] година, тој дипломирал на [[Електротехнички факултет Скопје|Електро-машинскиот факултет во Скопје]], а магистрирал на [[Загрепски Универзитет|Универзитетот во Загреб]]. Бил генерален директор на волнарскиот комбинат „[[Тетекс АД|Тетекс]]“ од [[Тетово]]. Бил член на [[СКМ]] од 1968 година.<ref>„Македонска енциклопедија“, МАНУ, 2009, 369 стр.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Премиери на Македонија}} {{Биографија-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гоговски, Глигорие}} [[Категорија:Политичари од Тетово]] [[Категорија:Македонски општественици]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Југословенски комунисти]] [[Категорија:Апсолвенти на Загрепскиот универзитет]] [[Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] oq7s9j3wxm8xgegkph09xsoojx6n11h 0 33009 5582172 5254465 2026-06-25T05:08:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582172 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Инфокутија за личност | име = Јулиус Штрајхер | портрет =Julius Streicher 72-920 crop.jpg | px = 180п | опис = германски нацист и пропагандист | роден-дата = {{роден на|12|февруари|1885}} | роден-место = [[Флајнхаузен]], [[Баварија]], [[Германија]] | починал-дата = {{починал на|16|октомври|1946}} | починал-место = [[Нирнберг]], [[Германија]], | починал-причина = погубен со бесење | наставка = | занимање = Издавач на „[[Дер штурмер]]“ | сопружник = Кунигунда Штрајхер | родители = Фридрих Штрајхер и Ана Вајс }} '''Јулиус Штрајхер''' ([[12 февруари (родени)|12 февруари]] [[1885]] - [[16 октомври (починале)|16 октомври]] [[1946]]) бил значаен [[НСДАП|нацист]] пред и за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Тој бил издавач на нацистичкиот весник „[[Дер штурмер]]“ (Der Stürmer, Јуришник), што станал дел од нацистичкиот пропаганден погон. Неговата издавачка куќа издала три [[Антисемитизам|антисемитистички]] книги за деца, вклучувајќи ја „Отровната печурка“ (Der Giftpilz, 1938), едно од најраширените пропагандни дела, коешто предупредува за намамливата опасност од [[Евреи]]те, користејќи [[метафора]] со привлечна, но смртоносна печурка. По војната, бил осуден за злосторства против човештвото и бил погубен. == Поврзано == * [[Нацистичка партија]] * [[Нацистичка Германија]] * [[Нацизам]] == Надворешни врски == * {{De}} [http://www.spiegel.de/sptv/reportage/0,1518,101879,00.html Кратка биографија] * {{En}} [http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/sturm28.htm Карикатури] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080701194342/http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/sturm28.htm |date=2008-07-01 }} од ''Der Stürmer'' * {{En}} [http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/thumb.htm ''Der Giftpilz]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070901141438/http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/thumb.htm |date=2007-09-01 }}'' („Отровната печурка“) * {{En}} [http://www.mikedash.com/extras_hanging.htm Обесени нацистички воени злосторници] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070817204034/http://www.mikedash.com/extras_hanging.htm |date=2007-08-17 }} - Статија за контроверзното бесење на Штрајхер * {{En}} [http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/nuremberg/NurembergNews10_16_46.html Погубувањето на нацистичките воени злосторници] {{Нацизам-никулец}} {{Нирнбершки процес}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Германци]] [[Категорија:Германски политичари]] [[Категорија:Германски националсоцијалисти]] [[Категорија:Германски издавачи]] [[Категорија:Членови на НСДАП]] [[Категорија:Националсоцијалистички водачи]] [[Категорија:Носители на Железниот крст (1914) од I класа]] [[Категорија:Гаулајтери]] kv5obufoux6ccwl71l1vnw8y6um89o6 0 34751 5581975 5153175 2026-06-24T18:05:48Z Buli 2648 /* Кнезови на Киев */ 5581975 wikitext text/x-wiki == Кнезови на Киев == * [[Олег]] ([[882]]—[[912]]){{sfn|Dimnik|2004|p=259}} * [[Игор Стари]] ([[912]]—[[945]]) * [[Ољга]] ([[945]]—[[964]]) * [[Свјатослав I]] (бил кнез од [[945]], сам [[964]] до [[972]]) * [[Јарополк Свјатославич]] ([[972]]—[[980]]) * [[Владимир Велики]] ([[980]]—[[1015]]) * [[Свјатополк Владимирович]] ([[1015]]—[[1019]]) * [[Јарослав Мудриот]] ([[1019]]—[[1054]]) == Велики кнезови == * [[Изјаслав Јарославович]], ([[1054]]—[[1068]]), ([[1069]]—[[1073]]), ([[1077]]—[[1078]]) * [[Свјатослав II]] ([[1073]]—[[1076]]) * [[Всеволод I]] ([[1078]]—[[1093]]) * [[Свјатополк II]] ([[1093]]—[[1113]]) * [[Владимир Мономах]] ([[1113]]—[[1125]]) * [[Мстислав Владимирович (Велики)]] ([[1125]]—[[1132]]) * [[Јарополк ІІ]] [[1132]]—[[1139]] * [[Вјачеслав]] [[1139]] * [[Всеволод II Олегович]] [[1139]]—[[1146]] * [[Игор ІІ]] [[1146]] * [[Изјаслав ІІ]] [[1146]]—[[1154]] * [[Юриј Долгоруки]] [[1154]]—[[1157]] * [[Ростислав І]] [[1158]]—[[1167]] * [[Мстислав ІІ]] [[1167]]—[[1170]] * [[Свјатослав ІІІ]] [[1175]]—[[1194]] * [[Рјурик ІІ]] [[1194]]—[[1215]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Киевска Русија]] lumeidq2bz1lrj2lxma21nqdzs9lvac 5581976 5581975 2026-06-24T18:06:46Z Buli 2648 /* Кнезови на Киев */ 5581976 wikitext text/x-wiki == Кнезови на Киев == {|class="wikitable" |- !Name !Lifespan !Ruled From !Ruled Until !Notes |- | [[Oleg of Novgorod|Oleg]]{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | ?–912/922/940s{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | 881/2 or 889{{sfn|Ostrowski|2018|p=44}} | 912/922/940s{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | First ''knyaz'' ("prince") of Kiev.{{sfn|Dimnik|2004|p=259}}{{sfn|Ostrowski|2018|p=32}} Relation to Rurik and Igor is disputed.{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} Date of accession is unclear in the ''[[Primary Chronicle]]''.{{sfn|Ostrowski|2018|p=44}}<br />Date of death is disputed: * 912 (according to ''[[Primary Chronicle]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} * 922 (according to ''[[Novgorod First Chronicle]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} * 940s (according to ''[[Schechter Letter|Genizah Letter]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} |- | [[Igor of Kiev]] | ?–945 | 912 | 945 | son of [[Rurik]] according to ''Primary Chronicle'', but many scholars doubt or reject this claim.{{efn|Including Hrushevsky (1904), Vernadsky (1943), Riasanovsky (1947), Paszkiewicz (1954), Franklin and Shepard (1996).{{sfn|Ostrowski|2018|p=30–31, 39}}}} |- | [[Olga of Kiev]] | ?–969 | 945 | 962 | ([[regent]]-consort) |- | [[Sviatoslav I of Kiev|Sviatoslav I]]<ref>{{cite book|author=Leszek Moczulski|title=Narodziny Międzymorza|url=https://books.google.com/books?id=FY_u2_TUiFoC&pg=PA475|year=2007|publisher=Bellona|page=475}}</ref> | 942–972 | 962 | 972 | son of Igor |- | [[Yaropolk I of Kiev|Yaropolk I]] (Jaropolk)<ref>''Ярополк'' is modern Ukrainian, ''Jaropełk'' is Polish, ''Jaropluk'' is Czech, ''Jaropelkas'' is Lithuanian, ''Iaropelkos'' is Greek, ''Jaropolk'' is German and Swedish.</ref> | 958 (960?)–980 | 972 | 980 | One of Svyatoslav's two sons |- |[[Vladimir the Great|Volodimir I "the Great"]] | 958–1015 | 980 | 1015 | One Svyatoslav's two sons; in 988 baptized the Rus'. The earliest sources call him just ''knyaz'' ("prince") or ''kagan'', and nickname him ''Volodimir velikiy'' ("Volodimir the Great"); later sources also call him ''velikiy knyaz'' ("grand prince").{{sfn|Dimnik|2004|p=261–264}} |- |[[Sviatopolk I of Kiev|Sviatopolk I "the Accursed"]]{{efn|The Old Slavonic is Свѧтопълкъ in the Cyrillic alphabet, the modern Ukrainian is Святополк, Polish is ''Świętopełk'', Czech is ''Svatopluk'', and Slovak is ''Svätopluk''. Reconstructed, his name is '''''Sventopluk'''''. More commonly, his name is given in its Latin and Frankish equivalents: ''Suentopolcus'', ''Suatopluk'', ''Zventopluk'', ''Zwentibald'', ''Zwentibold'', ''Zuentibold'', or ''Zuentibald.''}} | 980–1019 | 1015 | 1019 | origin is debatable. Is never called ''velikiy knyaz'' ("grand prince") in any source.{{sfn|Dimnik|2004|p=264}} |} * [[Олег]] ([[882]]—[[912]]){{sfn|Dimnik|2004|p=259}} * [[Игор Стари]] ([[912]]—[[945]]) * [[Ољга]] ([[945]]—[[964]]) * [[Свјатослав I]] (бил кнез од [[945]], сам [[964]] до [[972]]) * [[Јарополк Свјатославич]] ([[972]]—[[980]]) * [[Владимир Велики]] ([[980]]—[[1015]]) * [[Свјатополк Владимирович]] ([[1015]]—[[1019]]) * [[Јарослав Мудриот]] ([[1019]]—[[1054]]) == Велики кнезови == * [[Изјаслав Јарославович]], ([[1054]]—[[1068]]), ([[1069]]—[[1073]]), ([[1077]]—[[1078]]) * [[Свјатослав II]] ([[1073]]—[[1076]]) * [[Всеволод I]] ([[1078]]—[[1093]]) * [[Свјатополк II]] ([[1093]]—[[1113]]) * [[Владимир Мономах]] ([[1113]]—[[1125]]) * [[Мстислав Владимирович (Велики)]] ([[1125]]—[[1132]]) * [[Јарополк ІІ]] [[1132]]—[[1139]] * [[Вјачеслав]] [[1139]] * [[Всеволод II Олегович]] [[1139]]—[[1146]] * [[Игор ІІ]] [[1146]] * [[Изјаслав ІІ]] [[1146]]—[[1154]] * [[Юриј Долгоруки]] [[1154]]—[[1157]] * [[Ростислав І]] [[1158]]—[[1167]] * [[Мстислав ІІ]] [[1167]]—[[1170]] * [[Свјатослав ІІІ]] [[1175]]—[[1194]] * [[Рјурик ІІ]] [[1194]]—[[1215]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Киевска Русија]] pru3l24vm7j94ljplbxzeyg11h13l6w 5581981 5581976 2026-06-24T18:13:27Z Buli 2648 /* Кнезови на Киев */ 5581981 wikitext text/x-wiki == Кнезови на Киев == {|class="wikitable" |- !Име !Lifespan !Ruled From !Ruled Until !Notes |- | [[Олег]]{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | ?–912/922/940s{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | 881/2 or 889{{sfn|Ostrowski|2018|p=44}} | 912/922/940s{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | First ''knyaz'' ("prince") of Kiev.{{sfn|Dimnik|2004|p=259}}{{sfn|Ostrowski|2018|p=32}} Relation to Rurik and Igor is disputed.{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} Date of accession is unclear in the ''[[Primary Chronicle]]''.{{sfn|Ostrowski|2018|p=44}}<br />Date of death is disputed: * 912 (according to ''[[Primary Chronicle]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} * 922 (according to ''[[Novgorod First Chronicle]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} * 940s (according to ''[[Schechter Letter|Genizah Letter]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} |- | [[Игор Киевски]] | ?–945 | 912 | 945 | son of [[Rurik]] according to ''Primary Chronicle'', but many scholars doubt or reject this claim.{{efn|Including Hrushevsky (1904), Vernadsky (1943), Riasanovsky (1947), Paszkiewicz (1954), Franklin and Shepard (1996).{{sfn|Ostrowski|2018|p=30–31, 39}}}} |- | [[Олга Киевска|Олга]] | ?–969 | 945 | 962 | ([[regent]]-consort) |- | [[Светослав I]]<ref>{{cite book|author=Leszek Moczulski|title=Narodziny Międzymorza|url=https://books.google.com/books?id=FY_u2_TUiFoC&pg=PA475|year=2007|publisher=Bellona|page=475}}</ref> | 942–972 | 962 | 972 | son of Igor |- | [[Јарополк I]]<ref>''Ярополк'' is modern Ukrainian, ''Jaropełk'' is Polish, ''Jaropluk'' is Czech, ''Jaropelkas'' is Lithuanian, ''Iaropelkos'' is Greek, ''Jaropolk'' is German and Swedish.</ref> | 958 (960?)–980 | 972 | 980 | One of Svyatoslav's two sons |- |[[Владимир Велики|Владимир I Велики]] | 958–1015 | 980 | 1015 | One Svyatoslav's two sons; in 988 baptized the Rus'. The earliest sources call him just ''knyaz'' ("prince") or ''kagan'', and nickname him ''Volodimir velikiy'' ("Volodimir the Great"); later sources also call him ''velikiy knyaz'' ("grand prince").{{sfn|Dimnik|2004|p=261–264}} |- |[[Светополк I Киевски|Светополк I]]{{efn|The Old Slavonic is Свѧтопълкъ in the Cyrillic alphabet, the modern Ukrainian is Святополк, Polish is ''Świętopełk'', Czech is ''Svatopluk'', and Slovak is ''Svätopluk''. Reconstructed, his name is '''''Sventopluk'''''. More commonly, his name is given in its Latin and Frankish equivalents: ''Suentopolcus'', ''Suatopluk'', ''Zventopluk'', ''Zwentibald'', ''Zwentibold'', ''Zuentibold'', or ''Zuentibald.''}} | 980–1019 | 1015 | 1019 | origin is debatable. Is never called ''velikiy knyaz'' ("grand prince") in any source.{{sfn|Dimnik|2004|p=264}} |} * * == Велики кнезови == * [[Јарослав Мудриот]] ([[1019]]—[[1054]]) * [[Изјаслав Јарославович]], ([[1054]]—[[1068]]), ([[1069]]—[[1073]]), ([[1077]]—[[1078]]) * [[Свјатослав II]] ([[1073]]—[[1076]]) * [[Всеволод I]] ([[1078]]—[[1093]]) * [[Свјатополк II]] ([[1093]]—[[1113]]) * [[Владимир Мономах]] ([[1113]]—[[1125]]) * [[Мстислав Владимирович (Велики)]] ([[1125]]—[[1132]]) * [[Јарополк ІІ]] [[1132]]—[[1139]] * [[Вјачеслав]] [[1139]] * [[Всеволод II Олегович]] [[1139]]—[[1146]] * [[Игор ІІ]] [[1146]] * [[Изјаслав ІІ]] [[1146]]—[[1154]] * [[Юриј Долгоруки]] [[1154]]—[[1157]] * [[Ростислав І]] [[1158]]—[[1167]] * [[Мстислав ІІ]] [[1167]]—[[1170]] * [[Свјатослав ІІІ]] [[1175]]—[[1194]] * [[Рјурик ІІ]] [[1194]]—[[1215]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Киевска Русија]] 8dynt7wbjh0wa0ci3i2yin74533kxke 5581990 5581981 2026-06-24T18:28:00Z Buli 2648 /* Кнезови на Киев */ 5581990 wikitext text/x-wiki == Кнезови на Киев == {|class="wikitable" |- !Име !Животен век !Владеел од !Владеел до !Белешки |- | [[Олег]]{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | ?–912/922/940s{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | 881/2 or 889{{sfn|Ostrowski|2018|p=44}} | 912/922/940s{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | Прв ''кнез'' на Киев.{{sfn|Dimnik|2004|p=259}}{{sfn|Ostrowski|2018|p=32}} Роднинскиот однос со Рурик е дискутабилен.{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} Датумот на неговото доаѓање на власт не е јасно наведен во ''[[Примарен летопис|Примарниот летопис]]''.{{sfn|Ostrowski|2018|p=44}}<br />Датумот на смртта е дискутабилен: * 912 (според ''[[Примарен летопис|Примарниот летопис]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} * 922 (според ''[[Новгородски прв летопис|Новгородскиот прв летопис]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} * 940-ти (според ''[[Писмо од Гениза|Писмото од Гениза]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} |- | [[Игор Киевски]] | ?–945 | 912 | 945 | син на [[Рурик]] според ''Примарниот летопис'', но многу научници се сомневаат во ова тврдење или го отфрлаат.{{efn|Including Hrushevsky (1904), Vernadsky (1943), Riasanovsky (1947), Paszkiewicz (1954), Franklin and Shepard (1996).{{sfn|Ostrowski|2018|p=30–31, 39}}}} |- | [[Олга Киевска|Олга]] | ?–969 | 945 | 962 | ([[регент]]) |- | [[Светослав I]]<ref>{{cite book|author=Leszek Moczulski|title=Narodziny Międzymorza|url=https://books.google.com/books?id=FY_u2_TUiFoC&pg=PA475|year=2007|publisher=Bellona|page=475}}</ref> | 942–972 | 962 | 972 | син на Игор |- | [[Јарополк I]]<ref>''Ярополк'' is modern Ukrainian, ''Jaropełk'' is Polish, ''Jaropluk'' is Czech, ''Jaropelkas'' is Lithuanian, ''Iaropelkos'' is Greek, ''Jaropolk'' is German and Swedish.</ref> | 958 (960?)–980 | 972 | 980 | Еден од двајцата синови на Свјатослав |- |[[Владимир Велики|Владимир I Велики]] | 958–1015 | 980 | 1015 | Еден од двата сина на Свјатослав; во 988 ја покрстил Русија. Најраните извори го нарекуваат само ''кнез'' или ''каган'', и го нарекуваат ''Володимир великиј'' („Владимир Велики“); подоцнежните извори го нарекуваат и ''велики кнез''.{{sfn|Dimnik|2004|p=261–264}} |- |[[Светополк I Киевски|Светополк I]]{{efn|The Old Slavonic is Свѧтопълкъ in the Cyrillic alphabet, the modern Ukrainian is Святополк, Polish is ''Świętopełk'', Czech is ''Svatopluk'', and Slovak is ''Svätopluk''. Reconstructed, his name is '''''Sventopluk'''''. More commonly, his name is given in its Latin and Frankish equivalents: ''Suentopolcus'', ''Suatopluk'', ''Zventopluk'', ''Zwentibald'', ''Zwentibold'', ''Zuentibold'', or ''Zuentibald.''}} | 980–1019 | 1015 | 1019 | потеклото е дискутабилно. Во ниту еден извор не е нарекуван ''велики кнез''.{{sfn|Dimnik|2004|p=264}} |} * * == Велики кнезови == * [[Јарослав Мудриот]] ([[1019]]—[[1054]]) * [[Изјаслав Јарославович]], ([[1054]]—[[1068]]), ([[1069]]—[[1073]]), ([[1077]]—[[1078]]) * [[Свјатослав II]] ([[1073]]—[[1076]]) * [[Всеволод I]] ([[1078]]—[[1093]]) * [[Свјатополк II]] ([[1093]]—[[1113]]) * [[Владимир Мономах]] ([[1113]]—[[1125]]) * [[Мстислав Владимирович (Велики)]] ([[1125]]—[[1132]]) * [[Јарополк ІІ]] [[1132]]—[[1139]] * [[Вјачеслав]] [[1139]] * [[Всеволод II Олегович]] [[1139]]—[[1146]] * [[Игор ІІ]] [[1146]] * [[Изјаслав ІІ]] [[1146]]—[[1154]] * [[Юриј Долгоруки]] [[1154]]—[[1157]] * [[Ростислав І]] [[1158]]—[[1167]] * [[Мстислав ІІ]] [[1167]]—[[1170]] * [[Свјатослав ІІІ]] [[1175]]—[[1194]] * [[Рјурик ІІ]] [[1194]]—[[1215]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Киевска Русија]] guzhx4t38ygs9uxt9ski0qyvy2i79x2 5581991 5581990 2026-06-24T18:29:23Z Buli 2648 /* Велики кнезови */ 5581991 wikitext text/x-wiki == Кнезови на Киев == {|class="wikitable" |- !Име !Животен век !Владеел од !Владеел до !Белешки |- | [[Олег]]{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | ?–912/922/940s{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | 881/2 or 889{{sfn|Ostrowski|2018|p=44}} | 912/922/940s{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | Прв ''кнез'' на Киев.{{sfn|Dimnik|2004|p=259}}{{sfn|Ostrowski|2018|p=32}} Роднинскиот однос со Рурик е дискутабилен.{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} Датумот на неговото доаѓање на власт не е јасно наведен во ''[[Примарен летопис|Примарниот летопис]]''.{{sfn|Ostrowski|2018|p=44}}<br />Датумот на смртта е дискутабилен: * 912 (според ''[[Примарен летопис|Примарниот летопис]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} * 922 (според ''[[Новгородски прв летопис|Новгородскиот прв летопис]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} * 940-ти (според ''[[Писмо од Гениза|Писмото од Гениза]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} |- | [[Игор Киевски]] | ?–945 | 912 | 945 | син на [[Рурик]] според ''Примарниот летопис'', но многу научници се сомневаат во ова тврдење или го отфрлаат.{{efn|Including Hrushevsky (1904), Vernadsky (1943), Riasanovsky (1947), Paszkiewicz (1954), Franklin and Shepard (1996).{{sfn|Ostrowski|2018|p=30–31, 39}}}} |- | [[Олга Киевска|Олга]] | ?–969 | 945 | 962 | ([[регент]]) |- | [[Светослав I]]<ref>{{cite book|author=Leszek Moczulski|title=Narodziny Międzymorza|url=https://books.google.com/books?id=FY_u2_TUiFoC&pg=PA475|year=2007|publisher=Bellona|page=475}}</ref> | 942–972 | 962 | 972 | син на Игор |- | [[Јарополк I]]<ref>''Ярополк'' is modern Ukrainian, ''Jaropełk'' is Polish, ''Jaropluk'' is Czech, ''Jaropelkas'' is Lithuanian, ''Iaropelkos'' is Greek, ''Jaropolk'' is German and Swedish.</ref> | 958 (960?)–980 | 972 | 980 | Еден од двајцата синови на Свјатослав |- |[[Владимир Велики|Владимир I Велики]] | 958–1015 | 980 | 1015 | Еден од двата сина на Свјатослав; во 988 ја покрстил Русија. Најраните извори го нарекуваат само ''кнез'' или ''каган'', и го нарекуваат ''Володимир великиј'' („Владимир Велики“); подоцнежните извори го нарекуваат и ''велики кнез''.{{sfn|Dimnik|2004|p=261–264}} |- |[[Светополк I Киевски|Светополк I]]{{efn|The Old Slavonic is Свѧтопълкъ in the Cyrillic alphabet, the modern Ukrainian is Святополк, Polish is ''Świętopełk'', Czech is ''Svatopluk'', and Slovak is ''Svätopluk''. Reconstructed, his name is '''''Sventopluk'''''. More commonly, his name is given in its Latin and Frankish equivalents: ''Suentopolcus'', ''Suatopluk'', ''Zventopluk'', ''Zwentibald'', ''Zwentibold'', ''Zuentibold'', or ''Zuentibald.''}} | 980–1019 | 1015 | 1019 | потеклото е дискутабилно. Во ниту еден извор не е нарекуван ''велики кнез''.{{sfn|Dimnik|2004|p=264}} |} * * == Велики кнезови == * [[Јарослав Мудриот]] ([[1019]]—[[1054]]) * [[Изјаслав Јарославович]], ([[1054]]—[[1068]]), ([[1069]]—[[1073]]), ([[1077]]—[[1078]]) * [[Свјатослав II]] ([[1073]]—[[1076]]) * [[Всеволод I]] ([[1078]]—[[1093]]) * [[Свјатополк II]] ([[1093]]—[[1113]]) * [[Владимир Мономах]] ([[1113]]—[[1125]]) * [[Мстислав Владимирович (Велики)]] ([[1125]]—[[1132]]) * [[Јарополк ІІ]] [[1132]]—[[1139]] * [[Вјачеслав]] [[1139]] * [[Всеволод II Олегович]] [[1139]]—[[1146]] * [[Игор ІІ]] [[1146]] * [[Изјаслав ІІ]] [[1146]]—[[1154]] * [[Юриј Долгоруки]] [[1154]]—[[1157]] * [[Ростислав І]] [[1158]]—[[1167]] * [[Мстислав ІІ]] [[1167]]—[[1170]] * [[Свјатослав ІІІ]] [[1175]]—[[1194]] * [[Рјурик ІІ]] [[1194]]—[[1215]] == Белешки == {{Notelist}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Киевска Русија]] mm8b44hg4htvqse9zzwr3umuet6360v 5581993 5581991 2026-06-24T18:30:12Z Buli 2648 5581993 wikitext text/x-wiki == Кнезови на Киев == {|class="wikitable" |- !Име !Животен век !Владеел од !Владеел до !Белешки |- | [[Олег]]{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | ?–912/922/940s{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | 881/2 or 889{{sfn|Ostrowski|2018|p=44}} | 912/922/940s{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | Прв ''кнез'' на Киев.{{sfn|Dimnik|2004|p=259}}{{sfn|Ostrowski|2018|p=32}} Роднинскиот однос со Рурик е дискутабилен.{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} Датумот на неговото доаѓање на власт не е јасно наведен во ''[[Примарен летопис|Примарниот летопис]]''.{{sfn|Ostrowski|2018|p=44}}<br />Датумот на смртта е дискутабилен: * 912 (според ''[[Примарен летопис|Примарниот летопис]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} * 922 (според ''[[Новгородски прв летопис|Новгородскиот прв летопис]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} * 940-ти (според ''[[Писмо од Гениза|Писмото од Гениза]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} |- | [[Игор Киевски]] | ?–945 | 912 | 945 | син на [[Рурик]] според ''Примарниот летопис'', но многу научници се сомневаат во ова тврдење или го отфрлаат.{{efn|Вклучително Hrushevsky (1904), Vernadsky (1943), Riasanovsky (1947), Paszkiewicz (1954), Franklin и Shepard (1996).{{sfn|Ostrowski|2018|p=30–31, 39}}}} |- | [[Олга Киевска|Олга]] | ?–969 | 945 | 962 | ([[регент]]) |- | [[Светослав I]]<ref>{{cite book|author=Leszek Moczulski|title=Narodziny Międzymorza|url=https://books.google.com/books?id=FY_u2_TUiFoC&pg=PA475|year=2007|publisher=Bellona|page=475}}</ref> | 942–972 | 962 | 972 | син на Игор |- | [[Јарополк I]]<ref>''Ярополк'' is modern Ukrainian, ''Jaropełk'' is Polish, ''Jaropluk'' is Czech, ''Jaropelkas'' is Lithuanian, ''Iaropelkos'' is Greek, ''Jaropolk'' is German and Swedish.</ref> | 958 (960?)–980 | 972 | 980 | Еден од двајцата синови на Свјатослав |- |[[Владимир Велики|Владимир I Велики]] | 958–1015 | 980 | 1015 | Еден од двата сина на Свјатослав; во 988 ја покрстил Русија. Најраните извори го нарекуваат само ''кнез'' или ''каган'', и го нарекуваат ''Володимир великиј'' („Владимир Велики“); подоцнежните извори го нарекуваат и ''велики кнез''.{{sfn|Dimnik|2004|p=261–264}} |- |[[Светополк I Киевски|Светополк I]]{{efn|The Old Slavonic is Свѧтопълкъ in the Cyrillic alphabet, the modern Ukrainian is Святополк, Polish is ''Świętopełk'', Czech is ''Svatopluk'', and Slovak is ''Svätopluk''. Reconstructed, his name is '''''Sventopluk'''''. More commonly, his name is given in its Latin and Frankish equivalents: ''Suentopolcus'', ''Suatopluk'', ''Zventopluk'', ''Zwentibald'', ''Zwentibold'', ''Zuentibold'', or ''Zuentibald.''}} | 980–1019 | 1015 | 1019 | потеклото е дискутабилно. Во ниту еден извор не е нарекуван ''велики кнез''.{{sfn|Dimnik|2004|p=264}} |} * * == Велики кнезови == * [[Јарослав Мудриот]] ([[1019]]—[[1054]]) * [[Изјаслав Јарославович]], ([[1054]]—[[1068]]), ([[1069]]—[[1073]]), ([[1077]]—[[1078]]) * [[Свјатослав II]] ([[1073]]—[[1076]]) * [[Всеволод I]] ([[1078]]—[[1093]]) * [[Свјатополк II]] ([[1093]]—[[1113]]) * [[Владимир Мономах]] ([[1113]]—[[1125]]) * [[Мстислав Владимирович (Велики)]] ([[1125]]—[[1132]]) * [[Јарополк ІІ]] [[1132]]—[[1139]] * [[Вјачеслав]] [[1139]] * [[Всеволод II Олегович]] [[1139]]—[[1146]] * [[Игор ІІ]] [[1146]] * [[Изјаслав ІІ]] [[1146]]—[[1154]] * [[Юриј Долгоруки]] [[1154]]—[[1157]] * [[Ростислав І]] [[1158]]—[[1167]] * [[Мстислав ІІ]] [[1167]]—[[1170]] * [[Свјатослав ІІІ]] [[1175]]—[[1194]] * [[Рјурик ІІ]] [[1194]]—[[1215]] == Белешки == {{Notelist}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Киевска Русија]] 4aydyi8bzhou9jfptv1oc5voiwj7nl0 5581997 5581993 2026-06-24T18:33:23Z Buli 2648 /* Кнезови на Киев */ 5581997 wikitext text/x-wiki == Кнезови на Киев == {|class="wikitable" |- !Име !Животен век !Владеел од !Владеел до !Белешки |- | [[Олег]]{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | ?–912/922/940s{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | 881/2 or 889{{sfn|Ostrowski|2018|p=44}} | 912/922/940s{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} | Прв ''кнез'' на Киев.{{sfn|Dimnik|2004|p=259}}{{sfn|Ostrowski|2018|p=32}} Роднинскиот однос со Рурик е дискутабилен.{{sfn|Ostrowski|2018|p=42–44}} Датумот на неговото доаѓање на власт не е јасно наведен во ''[[Примарен летопис|Примарниот летопис]]''.{{sfn|Ostrowski|2018|p=44}}<br />Датумот на смртта е дискутабилен: * 912 (според ''[[Примарен летопис|Примарниот летопис]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} * 922 (според ''[[Новгородски прв летопис|Новгородскиот прв летопис]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} * 940-ти (според ''[[Писмо од Гениза|Писмото од Гениза]]''){{sfn|Ostrowski|2018|p=42–43}} |- | [[Игор Киевски]] | ?–945 | 912 | 945 | син на [[Рурик]] според ''Примарниот летопис'', но многу научници се сомневаат во ова тврдење или го отфрлаат.{{efn|Вклучително Hrushevsky (1904), Vernadsky (1943), Riasanovsky (1947), Paszkiewicz (1954), Franklin и Shepard (1996).{{sfn|Ostrowski|2018|p=30–31, 39}}}} |- | [[Олга Киевска|Олга]] | ?–969 | 945 | 962 | ([[регент]]) |- | [[Светослав I]]<ref>{{cite book|author=Leszek Moczulski|title=Narodziny Międzymorza|url=https://books.google.com/books?id=FY_u2_TUiFoC&pg=PA475|year=2007|publisher=Bellona|page=475}}</ref> | 942–972 | 962 | 972 | син на Игор |- | [[Јарополк I]]<ref>''Ярополк'' is modern Ukrainian, ''Jaropełk'' is Polish, ''Jaropluk'' is Czech, ''Jaropelkas'' is Lithuanian, ''Iaropelkos'' is Greek, ''Jaropolk'' is German and Swedish.</ref> | 958 (960?)–980 | 972 | 980 | Еден од двајцата синови на Свјатослав |- |[[Владимир Велики|Владимир I Велики]] | 958–1015 | 980 | 1015 | Еден од двата сина на Свјатослав; во 988 ја покрстил Русија. Најраните извори го нарекуваат само ''кнез'' или ''каган'', и го нарекуваат ''Володимир великиј'' („Владимир Велики“); подоцнежните извори го нарекуваат и ''велики кнез''.{{sfn|Dimnik|2004|p=261–264}} |- |[[Светополк I Киевски|Светополк I]]{{efn|Старословенската форма е Свѧтопълкъ на кирилица, современата украинска е Святополк, полската е ''Świętopełk'', чешката е ''Svatopluk'', и словачката е ''Svätopluk''. Реконструирано, неговото име е '''''Свентоплук'''''. Почесто, неговото име се дава во латинските и франачките еквиваленти: ''Suentopolcus'', ''Suatopluk'', ''Zventopluk'', ''Zwentibald'', ''Zwentibold'', ''Zuentibold'', или ''Zuentibald.''}} | 980–1019 | 1015 | 1019 | потеклото е дискутабилно. Во ниту еден извор не е нарекуван ''велики кнез''.{{sfn|Dimnik|2004|p=264}} |} == Велики кнезови == * [[Јарослав Мудриот]] ([[1019]]—[[1054]]) * [[Изјаслав Јарославович]], ([[1054]]—[[1068]]), ([[1069]]—[[1073]]), ([[1077]]—[[1078]]) * [[Свјатослав II]] ([[1073]]—[[1076]]) * [[Всеволод I]] ([[1078]]—[[1093]]) * [[Свјатополк II]] ([[1093]]—[[1113]]) * [[Владимир Мономах]] ([[1113]]—[[1125]]) * [[Мстислав Владимирович (Велики)]] ([[1125]]—[[1132]]) * [[Јарополк ІІ]] [[1132]]—[[1139]] * [[Вјачеслав]] [[1139]] * [[Всеволод II Олегович]] [[1139]]—[[1146]] * [[Игор ІІ]] [[1146]] * [[Изјаслав ІІ]] [[1146]]—[[1154]] * [[Юриј Долгоруки]] [[1154]]—[[1157]] * [[Ростислав І]] [[1158]]—[[1167]] * [[Мстислав ІІ]] [[1167]]—[[1170]] * [[Свјатослав ІІІ]] [[1175]]—[[1194]] * [[Рјурик ІІ]] [[1194]]—[[1215]] == Белешки == {{Notelist}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Киевска Русија]] qgdb1l0utpbmly9y5zxloyz0918zlp0 0 34880 5582030 5492018 2026-06-24T20:08:35Z Gurther 105215 5582030 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за училиште | name = Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“ | native_name = | image = Bulgarian Men's High School of Thessaloniki in 1891.jpg | image_size = | alt = | caption = Солунската машка гимназија во 1891 година. | location = [[Солун]] | country = | country1 = | coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LON|display=inline,title}} --> | coordinates_footnotes = | other_name = <!-- or | other_names = --> | former_name = <!-- or | former_names = --> | schooltype = | fundingtype = | type = [[гимназија]] | religious_affiliation = | denomination = | patron = | established = 1880 | founder = <!-- or | founders = --> | status = | closed = 1913 | grades_label = Класови | grades = I–VII | enrollment = 267 (1886/7)<ref name="Новаковић 1888 86">{{Cite journal |last=Новаковић |first=Стојан |date=1888 |title=Бугарске школе по Македонији |url=https://books.google.mk/books?id=jLkDAAAAYAAJ&pg=PA78&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |journal=Отаџбина |volume=7 |issue=19 |pages=86}}</ref> }} '''Солунска егзархиска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“''' или '''Солунската бугарска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“''' ({{Langx|bg|Солунска българска мъжка гимназия „Св. Кирил и Методий"}}), општопозната во [[Македонија]] едноставно како '''Солунската гимназија''' — еден од најголемите и највлијателните образовни центри отворени од [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархиска]] [[бугарска пропаганда во Македонија|пропаганда]] во [[Македонија (регион)|Македонија]] и се почитува во Македонија како место каде се создава јадрото на македонското револуционерно движење. Основана е во [[1880]] година во [[Солун]] од страна на преродбеникот [[Кузман Шапкарев]] каде и опстојува под името ''Солунска българска мъжка гимназия "св. Кирилъ и Методий"'' до [[1913]] година. Солунската гимназија имала и педагошки курс (1887–1896) и трговски курс (од 1899 г.), кој прераснал во трговски оддел, и во 1908 г. се одделил во трговска гимназија. Меѓу иницијаторите, директорите и учителите во гимназијата се издвојуваат низа големи интелектуалци, научници и јавни личности; покрај основачот [[Кузман Шапкарев]], тука своевремено работеле и предавале и [[Васил К’нчов]], [[Григор Прличев]] и [[Константин Величков]]. Меѓу учениците и дипломците на оваа гимназија особено се издвојуваат [[Гоце Делчев]], [[Даме Груев]], [[Тодор Александров]], [[Андреј Љапчев]], [[Иван Михајлов]], [[Антон Кецкаров]] и голем број на други видни личности од [[Историја на македонскиот народ|македонската]] и [[Бугарија|бугарската историја]]. Учителите во гимназијата биле [[Македонци]], [[Бугари]], [[Турци]], [[Руси]] и [[Французи]], а меѓу другите предмети се изучувале [[Латински јазик|латински]], [[Старогрчки јазик|старогрчки]], [[Турски јазик|турски]] и [[француски јазик]]. == Основање на гимназијата == Пролетта 1880 година, Шапкарев ја напуштил Македонија за да му го понуди своите услуги како инспектор за Татарпазарџискиот училиштен округ на тогашниот директор за образование на [[Источна Румелија]], Јаким Груев.{{sfn|Минов|2015|p=129}} Но и покрај посредништвото од страна на архимандритот [[Методиј Кусев]], Груев го одбил Шапкарев. За да не пропадне неговата мисија во Бугарија, Шапкарев се обидел да ја искористи блискоста на Кусев со егзархот, за барем да може да го издаде етнографскиот и фолклорен материјал што го собрал претходните години во Македонија. Проникливиот Кусев заклучил дека охриѓанецот може да биде употребен за многу поважна цел. Имено, како што подоцна дознал Шапкарев, „во тоа време се кроеше план да и се помогне на Македонија на просветен план, но не можеше да се најде погодна личност... која што ќе ја постави првата основа – основниот камен на тамошното учебно дело“. Помошта на просветен план за која што зборува Шапкарев всушност има поинаква позадина. Средбата на Шапкарев со Кусев се случила во истиот период кога Портата го издала т.н. ''Закон за вилаети'', кој предвидувал одземање на патријаршиските привилегии во егзархиските училишта. Оттука, испраќањето на личност во Македонија која би ја поставила основата на бугарското училишно дело била токму во овој контекст. Така, со препорака од архимандритот, Шапкарев се упатил во Цариград за да се сретне со егзархот [[Јосиф I Бугарски|Јосиф I]] и од него да побара средства за издавање на собраните етнографско-фолклорни материјали. Меѓутоа, во писмото од Кусев до егзархот немало ниту збор за зборникот и во него пишувало само: „Еве го човекот што го бараме за учебното дело“.{{sfn|Минов|2015|p=130}} Со препорака од егзархот, Шапкарев бил упатен во Софија за да се сретне со премиерот [[Драган Цанков]], од кого бил задолжен да подготви извештај за перспективите на бугарското училишно дело во Македонија. Во мај 1880 година, Шапкарев го изложил својот план пред кнежевскиот Министерски совет, при што предвидел: 1) Солун да биде центар на делото. Таму да се основаат и поддржат по една полна машка и женска гимназија со пансиони; 2) Во Битола, Скопје и Серес да се отвори по една полугимназија и по едно трикласно женско училиште; 3) Во неколку второстепени градови да се отвори по едно двокласно или трокласно училиште; 4) Во другите места, кај што би се укажала потреба, да се даде привремена или постојана помош за поткрепа на постојните училишта; 5) Помошта за подржување на сите овие учебни установи да не се испраќа директно, туку со посредство на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]].{{sfn|Минов|2015|p=130}} На 2 јуни 1880 година Кузман Шапкарев пристигнал во [[Солун]] заедно со Д. Узунов, кој бил назначен да отвори училиште во Битола. Притоа, Шапкарев истакнува дека улогата што му била наменета од Егзархот, покрај учителствувањето, била и „да ја насочува бугарштината во цела Македонија“. Истовремено, Егзархијата поканила уште 30 Македонци во Бугарија да појдат за учители во Македонија, но никој од нив не одговорил на повикот. Во Солун Шапкарев, кој бил назначен за главен учител во солунските егзархиски училишта, ги нашол училиштата во очајна состојба. Во машкото училиште имало само 17 ученици првоодделенци и четворица повозрасни, кои составувале нешто налик на прв клас. Во женското училиште учеле 11 ученички, од кои само 2-3 знаеле да читаат.{{sfn|Минов|2015|p=132}} Во октомври истата година, Шапкарев и кукушанецот [[Христо Бучков]] започнале со работа во солунското основно училиште во солунското маало Ајринџик. Како резултат на плодната агитаторска дејност на Шапкарев, активноста на солунската егзархиска општина и претходно воспоставените врски во Солунско и Кукушко, училиштето го посетувале 87 ученици, претежно од околината на [[Кукуш]] и [[Солун]], од кои се формирале 4 одделенија и два класа. Брзиот успех резултирал со позитивни сигнали од Егзархијата за отворање на редовна и полна бугарска гимназија во Солун. Меѓутоа, и покрај успешно завршената учебна година, пред почетокот на 1881/82 година, Шапкарев бил известен дека бугарската гимназија ќе биде отворена во Прилеп. Тврдоглавоста на охриѓанецот сепак се покажала решавачка. Шапкарев одбил да ги изврши наредбите на архимандритот Методиј Кусев, кој како роден прилепчанец најмногу се залагал гимназијата да биде отворена во Прилеп. По долга расписка со разни егзархиски и политички фактори, Шапкарев успеал да издејствува гимназијата сепак да биде отворена во Солун. Притоа, меѓу другото, егзархискиот учител истакнал дека Европа може да види дека во Македонија живеат и Бугари само доколку гимназијата биде отворена во Солун, кој го посетувале голем број на странци. Истовремено, Шапкарев разгласил низ цела Македонија дека во Солун ќе се отвори бугарска гимназија со пансион. На тој начин, учебната година започнала со 123 ученици, распоредени во три гимназијални класа.{{sfn|Минов|2015|p=134}}[[Податотека:Solunska bugarska mashka gimnazija dokument.jpg|thumb|300px|right|Документ од 1884 година]] == Ученички бунтови == Солунската гимназија, и покрај егзархискиот језуитски режим, била расадник на револуционерни идеи. Во гимназијата циркулирала забранета литература, се ковале планови и се дигале ученички бунтови. Во гимназијата често избувнувале конфликти за тоа да се зголеми бројот на професори со потекло од [[Македонија (регион)|Македонија]], а да се намали бројот на оние што се носат од територијата на кнежевството [[Бугарија]]. [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] која ја спроведувала политиката на [[Стефан Стамболов]] за еволутивно решавање на македонското прашање, била против зголемување на бројот на учители од [[Македонија (регион)|Македонија]], заради стравот дека Македонците учители ќе ги револуционеризираат учениците, и со тоа ќе бидат нарушени добрите односи меѓу кнежевството [[Бугарија]] и Османлиска [[Турција]]. Веднаш по нејзиното создавање, веќе во учебната 1882/1883 година, дошло до бранување. При училишниот бунт во учебната 1883/1884 година биле исклучени од гимназијата [[Ѓорче Петров]] и [[Пере Тошев]], кои биле меѓу првите ученици на оваа гимназија. Во учебната 1887/1888 година дошло до нов бунт, поради кој биле исклучена поголема група на ученици. Меѓу причините за бунтот било и барањето на учениците: ''дека не можат да работат на бугарски јазик, туку сакале да работат и да им се предава на нивниот домашен, македонски дијалект''. Меѓу учениците кои заминале во [[Белград]], за да го продолжат образованието, биле: [[Даме Груев]], [[Петар Поп Арсов]], [[Никола Наумов]], [[Христо Поп Коцев]], [[Димитар Мирчев (раководител на ТМОРО)|Димитар Мирчев]] итн. Во своето дело „Во Македонија под ропство“ [[Павел Шатев]] пишува дека во основата на ученичките бунтови бил спорот како да се извршува ослободувањето на [[Македонија (регион)|Македонија]].<ref>Шатев, П., ''В Македония под робство'', София, 1983, трето издание, с. 35</ref> [[Бугарска егзархија|Екзархиската]] страна верувала дека ова требе да се извршува со легална борба, просвета, цркви и училишта, а другата страна - со револуционен метод на дејствие.<ref>Шатев, П., ''В Македония под робство'', София, 1983, трето издание, с. 36</ref> == По 1913 == По крајот на [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]], грчките власти го протеруваат целиот наставнички колектив на гимназијата во Бугарија. Задно со себе тие успеваат да земат голем дел од материјалот и регистарски материјали. Преместувана е неколкупати во [[Струмица]], [[Штип]] и [[Петрич]]. Од [[1920]] до денес се наоѓа во [[Благоевград]] (Горна Џумаја), [[Пиринска Македонија]] и го носи името '''Национална хуманитарна гимназија „Свети Кирил и Методиј“''' (''Национална хуманитарна гимназия „Свети Свети Кирил и Методий“''). == Директори и учители во Солунската машка гимназија == === Директори === [[Податотека:First Graduates and Teachers of the Thessaloniki Bulgarian Hight School 1886.jpg|мини|350x350px|Првата генерација на матуранти во гимназијата во учебната 1885/86 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': Георги Миндов, Александар Кулев, Христо Димитров, Костадин Стателов, Фран Сплитек, [[Григор Прличев]], [[Георги Кандиларов]], архимандрит [[Козма Пречистански]], ѓакон [[Иларион Пенчев]], Георги Попов, [[Петар Драганов]], Андреј Дојкин, Јероним Буфети{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Христо Нечев]], [[Јордан Читкушев]], [[Јордан Мирчев]], [[Иван Липошлиев]], [[Димитар Изов]], [[Бано Кушев]], [[Лазар Тодев]], [[Јордан Бомболов]], [[Георги Стрезов]], [[Петар Мавродиев]], [[Александар Кожухарски]]]] Од вкупно 14 директори на гимазијата, 9 биле од Бугарија, а 5 од Македонија. Притоа нужно е да се истакне дека во најважните години од работата на солунската гимназија, од нејзиното основање до периодот кога во Македонија се отвориле и други бугарски средношколски установи, директорите биле исклучиво етнички Бугари.<ref>{{cite book |last=Минов |first=Никола |date=2017 |title= 70 години Институт за историјаː 70 години македонска историографијаː зборник на трудови од научната конференција одржана на 13 и 14 декември 2016 во Скопје |publisher=Филозофски факултет - Скопје|page=337 |chapter=Гимназиите во османлиска Македонија}}</ref> Според нивното образование, речиси сите минале низ бугарските средни училишта во Софија, Пловдив итн., а голем дел од нив го продолжиле своето образование во поголемите европски центри. Повеќемина од солунските директори имале и завидна политичка кариера. Додека Михаил Сарафов најпрво бил министер за народна просвета во владата на Петко Каравелов (1880-1881) и министер за финансии во владата на Драган Цанков (1884), а дури потоа бил назначен за директор на гимназијата во Солун, некои од директорите својот политички подем го започнале откако се докажале како спроводници на бугарската политика во солунската машка бугарска гимназија. Васл К’нчов во 1902 година бил министер за народна просвета во владата на Стојан Данев, а Лазар Пајаков бил министер за финансии во кабинетите на Рачо Петров, Димитар Петков, Димитар Станчов и Петар Гудев (1903-1908).<ref>{{cite book |last=Минов |first=Никола |date=2017 |title= 70 години Институт за историјаː 70 години македонска историографијаː зборник на трудови од научната конференција одржана на 13 и 14 декември 2016 во Скопје |publisher=Филозофски факултет - Скопје|page=337 |chapter=Гимназиите во османлиска Македонија}}</ref> * ''[[Кузман Шапкарев]] — (1880 – 1881) (главен учител)'' * [[Божил Рајнов]] — (1881 – 1883) * [[Георги Кандиларов]] — (1883 – 1887) * [[Никола Начов]] — (1887 – 1891) * [[Димитар Хаџи Иванов]] — (1891 — 1892) * [[Васил К’нчов]] — (1892 — 1893) * [[Михаил Сарафов]] — (1893 — 1896) * [[Анастас Наумов]] — (1896 — 1897) * [[Атанас Ченгелев]] — (1897 — 1899) * [[Лазар Пајаков]] — (1899 — 1900) * [[Георги Раев]] — (1900 — 1904) * [[Христо Тенчев]] — (1904 — 1907) * [[Антон Поп Стоилов]] — (1907 — 1909) * [[Тодор Дечев]] — (1909 – 1912) * [[Георги Белев]] — (1912 – 1913)<ref>Николов, Стоян. „Съдбата на българите в Солун преди и по време на Балканските войни (1912 - 1913 г.)“. Списание „Македонски преглед“, кн. 2, София, 2008, стр. 70.</ref> === Учители === [[Податотека:Teachers-of-Bulgarian-men-school-Thessaloniki-1890.jpg|мини|Учители во гимназијата во 1890 година.|300x300пкс]] До средината на 1880-те меѓу учителите во бугарските средни училишта преовладувале руските воспитаници. Тоа важи како за училиштата во европските вилаети на Османлиската империја, така и за тие во слободното [[Кнежевство Бугарија]]. Руски воспитаници се и директорите на гимназијата во почетниот период од нејзиниот развој: [[Божил Рајнов]] (Одеса, Лиеж и Киев) и [[Георги Кандиларов]] (Киевска духовна академија). Иста е положбата и кај учителите – [[Трајко Китанчев]] (Киев и Москва), [[Благој Димитров]] (Одеса), [[Константин Стателов]] (Москва), [[Иларион Пенчев]] (Одеса) итн. Значително помалку се предавачите кои завршиле во пределите на Австроунгарија – чехот Франтишек Сплитек и унгарецот Роже Калман, кој бил принуден од власта да напушти во учебната учебната 1886/1887 г. За предавање на странски јазици биле назначени учители французи (Ф. Бертранд, Ж. Гиро, Е. Шевалие) и турци (Абди Етхем ефенди и Фадил беј). Помал бил бројот на предавачите кои завршиле на други места – Григор Прличев во Атина, Јероним Буфети во Џенова, Димитар Цухлев во Љасковец, Лазар Пајаков во Роберт колеџ и Париз, Антон Дојков во Габрово, Христо Станишев во Гент и др. Во првата деценија на 20 век директорите на Гимназијата воглавно веќе биле воспитаници на [[Софиски универзитет|Софиското вишо училиште]] – Христо Тенчов (1904–1907), Антон Попстоилов (1907–1909), Тодор Дечев (1909–1912), Георги Белев (1912–1913). Меѓу учителите продолжиле да се истакнуваат истакнати бугарски учени, општественици и политичари – професорот по природни науки Стефан Петков, професорот по француски јазик во Софискиот универзитет и бугарски конзул во Стокхолм Атанас Јаранов, уметникот Михаил Крстев, новинарот и политичар Петко Пенчев и др. {{Учители во Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“}} == Предметна програма == [[Податотека:Bulgarian high school in Solun teachers and students.JPG|мини|350x350px|Четврта генерација на матуранти во гимназијата во учебната 1888/89 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': [[Јероним Буфети]], [[Благој Димитров]], [[Григор Прличев]], [[Димитар Матов]], [[Никола Начов]], [[Димитар Хаџииванов]], [[Васил К’нчов]], [[Едхем ефенди]]{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Никола Зарзев]], [[Константин Робев]], [[Никола Апостолов]], [[Панче Васков]], [[Димитар Поптомов]], [[Јаким Игнатиев]], [[Иван Хаџимишев]], [[Манасиј Лучански]]{{Br}}''Трет ред'' ''(матуранти):'' [[Јанаки Гелев]], [[Георги Трајчев]], [[Антон Димитров]], [[Георги Николов]]]] Уште во првите години од своето постоење, солунската машка гимназија ја приспособила својата предметна програма со програмите на гимназиските училишта во [[Софија]] и [[Пловдив]]. Притоа, за основа била земена програмата во пловдивската реална гимназија, приспособена на реалните потреби. Оттука, со оглед на тоа што „учениците (во солунската гимназија, б.н) доаѓале со идејата дека Бугарите немаа свое минато и дека се најдолниот род на земјата“, во учебната 1882/83 било решено предметот бугарска историја да се воведе од првиот клас во гимназијата. Поради значењето на грчкиот јазик во Солун, во вториот клас бил воведен и предметот [[грчки јазик]], а во првиот клас биле воведени предметите [[Турски јазик|турски]] и [[француски јазик]]. На тој начин, предметната програма во тогаш четирикласната солунска гимназија ја сочинувале предметите: бугарски јазик, бугарска историја, закон божји, математика, физика, природни науки, географија, општа историја, книжевност, аритметика, краснопис, цртање, француски, грчки и турски јазик.{{sfn|Минов|2015|p=151}} Со понатамошниот развој на гимназијата и нејзиното прераснување во полна, седумкласна гимназија, покрај горенаведените предмети се изучувале и [[старословенски јазик]], логика, психологија, алгебра, геометрија, дескриптива, космографија, хемија, латински јазик и геометриско цртање. Сепак, фондот на часови за секој одделен предмет јасно покажува дека акцентот сепак бил ставен на историјата, на бугарскиот јазик, како и на турскиот и францускиот јазик.{{sfn|Минов|2015|p=151}} Со исклучок на часовите по грчки, француски и турски, наставата се изведувала исклучиво на бугарски јазик, без никакво право на некаков компромис и употреба на македонскиот јазик во наставата. Ваквото инсистирање на бугарскиот јазик за сметка на мајчиниот македонски јазик, често резултирало со отворено незадоволство кај македонските ученици, а понекогаш и со бунтови. Така, во учебната 1887/88 година во солунската гимназија избиле нереди и ученички бунт, чија што иницијална каписла била „клерикалноста на (директорот, б.н) Кандиларов... којшто многумина го сметаа за језуит и нетактичките интриги на... учителите родум бесарабци“.{{sfn|Минов|2015|p=151}} Бунтот бил последица на политичките пресметки во Бугарија, пренесени во Македонија и солунската машка гимназија, меѓутоа, според изјавите на дел од учениците, македонските ученици се вклучиле во бунтот затоа што „не можеле да работат на бугарски јазик, туку сакале да им се предава на нивниот домашен македонски дијалект“. Дел од македонските ученици никако не можеле да разберат зошто е забранет македонскиот јазик со неговите дијалекти, а на негова сметка се форсира бугарскиот јазик. Во овој контекст, за време на летниот распуст еден ученик од солунската бугарска гимназија бил задолжен од двајца свои професори да им објасни на сограѓаните дека наместо „џ“ и „ч“ (или „ѓ“ и „ќ“) треба да ги користат гласовите „жд“ и „шт“, односно, наместо куќа, веѓа, свеќа и Ѓурѓовден, да употребуваат к’шта, вежда, свешта, Георгиев ден. Притоа, кога на почетокот на учебната година истиот ученик пред своите сокласници ги рецитирал песните од неговиот роден крај, од учителите му било кажано дека тие песни не се бугарски, туку повеќе наликуваат на српски. За да ги задоволи своите професори во бугарската гимназија, младиот дебарчанец постојано се трудел наместо „јас“ и „ќе“ да ги користи бугарските „аз“ и „ште“, и бил принуден „да го замрази мајчиниот јазик“.{{sfn|Минов|2015|p=151}} == Бројност на учениците == {{See also|Список на матуранти од Солунската машка гимназија}} [[Податотека:School Certificate of Kuzman Yosifov from Debar from the Bulgarian Men's High School of Thessaloniki, 6 June 1910 - Page 1.jpg|мини|262x262пкс|Свидетелство на Кузман Јосифов од Дебар за завршување на Солунската гимназија, 6 јуни 1910 г.]] Во учебната 1886/87 во гимназијата учеле 267 ученици, во VII класа. {| class="wikitable" |+ ! !I !II !III !IV !V !VI !VII |- |1886/87<ref name="Новаковић 1888 86">{{Cite journal |last=Новаковић |first=Стојан |date=1888 |title=Бугарске школе по Македонији |url=https://books.google.mk/books?id=jLkDAAAAYAAJ&pg=PA78&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |journal=Отаџбина |volume=7 |issue=19 |pages=86}}</ref> |16 |38 |37 |45 |64 |36 |31 |- |1893/94<ref>Статистика на българските училища в Турция (Македония и Одринско) за учебната 1893-1894 година. Пловдив, 1895, с. 55.</ref> |24 |18 |17 |24 |19 |21 |14 |- |1895/96<ref>Статистика на българските училища в Турция (Македония и Одринско) за учебната 1895-1896 година. Шумен, 1897, с. 86.</ref> |27 |20 |32 |36 |74 |31 |12 |} == Извори == <references/> === Литература === * {{cite thesis|last=Минов|first=Никола|date=2015|title=Бугарската пропаганда во Македонија и Големите сили (1878-1912)|url=|work=|degree=PhD|location=|publisher=Филозофски факултет, Скопје|access-date=}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Bulgarian Men's High School of Thessaloniki}} {{Гимназии во Османлиска Македонија}} [[Категорија:Османлиски Солун]] [[Категорија:Историја на Бугарија]] [[Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија]] [[Категорија:Солунска машка гимназија]] 1v3v3t4uvl6pyo6pnu93jnudla1w3gj 0 37256 5582315 5561526 2026-06-25T11:13:18Z Daniel48A2 134475 Ажурирани се официјалните веб-сајтови на Шри Чинмој Центар® и Шри Чинмој Маратон Тим® во Република Северна Македонија. 5582315 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Sri-Chinmoy-meditate-2.jpg|мини|десно|180п|Шри Чинмоj Кумaр Гош]] [[Податотека:SriChinmoy-Signature-transparent.png|right|frameless|185п|Шри Чинмоj Кумaр Гош]] '''Шри Чинмоj Кумaр Гош'''<ref>''Sands'' 2001, стр. 26. Шри Чинмој е името под коешто гуруто проповедал, издавал, компонирал и изведувал од околу 1972 година. Пред тоа бил познат како Шри Чинмој Кумар Гош (пр. „''Many at U.N.''“, ''Њујорк тајмс'', 8 ноември 1971: 42). На повеќето од своите слики и цртежи се потпишувал како ''C.K.G'' ("C.K.G." ''Jharna-Kala Magazine'' 1.1 (април.–јуни 1977): 1).</ref> ([[27 август]] [[1931]] - [[11 октомври]] [[2007]]) бил [[Индија|индиски]] [[филозоф]] и учител ([[гуру]]) кој емигрирал во [[САД]] во [[1964]].<ref>''Dua'' 2005, стр. 7.</ref> Шри Чинмој бил роден во [[Шакпура]], мало село во Источен Бенгал, денешен [[Бангладеш]], во [[1931]] година, како најмлад од седумте деца. По смртта на неговите родители, во [[1944]], 12-годишниот Чинмој отишол во Ашрамот на Шри Ауробиндо, духовна заедница во близина на [[Пондичери]] во Јужна [[Индија]]. Тука тој ги поминал наредните 20 години во духовна пракса која вклучувала долги часови на [[медитација]], атлетика, пишување [[поезија]], [[Есеј|есеи]] и духовни песни. Уште како млад, Чинмој имал многу длабоки внатрешни искуства. Во годините што следеле достигнал многу напредни состојби на медитација. Во [[1964]] година, тој се преселил во [[Њујорк]] за да го сподели неговото внатрешно богатство со „искрените трагачи на Западот“. Шри Чинмој на аспирацијата - незапирливиот копнеж на срцето за сѐ повисоки и подлабоки реалности - гледа како на духовна сила којашто стои зад сите големи напредувања во [[религија]]та, [[култура]]та, [[спорт]]овите и [[наука]]та. Според неговите учења, живеејќи во срцето и стремејќи се за постојано себе-надминување, мажите и жените можат да го изнесат напред најдоброто во нив и да го најдат својот пат кон вистинското задоволство. Тој кажал: :„''Нашата цел е да се оди од светло кон посветло и најсветло, од високо кон повисоко и највисоко. Дури и во највисокото нема крај на нашиот прогрес, бидејќи самиот Бог е внатре во секој од нас и Бог во секој момент ја транцендира својата сопствена реалност.''“ == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Sri Chinmoy}} * [https://meditacija.mk/ Шри Чинмој Центар - Македонија] {{mk}} * [https://meditacija.mk/sri-chinmoy/ Шри Чинмој] {{mk}} * [https://srichinmoyraces.mk/en/ Шри Чинмој Маратон Тим] (англиски) [https://srichinmoyraces.mk/ Шри Чинмој Маратон Тим] (македонски) * [http://www.srichinmoypages.org/ Sri Chinmoy Pages - Официјални Шри Чинмој страници на голем број теми] (англиски) {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Чинмој, Шри}} [[Категорија:Хиндуистички верски водачи]] [[Категорија:Починати во 2007 година]] [[Категорија:Родени во 1931 година]] emilh17r16u93o8cxgr4qcvu3lk63rh 0 40240 5582123 5573622 2026-06-25T00:06:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582123 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site |name = Западен Ѕид |native_name = <big>{{јаз|he|הכותל המערבי}} (''HaKotel HaMa'aravi'')</big> |alternate_name = Ѕид на Плачот<br>Котел<br>ел-Бурак{{јаз|ar|الْحَائِط ٱلْبُرَاق}} (''Ḥā’iṭ al-Burāq'') |image = Westernwall2.jpg |alt = |caption = Поглед кон Западниот Ѕид |map_type = |map_alt = |map_size = 280 |location = [[Ерусалим]] |region = |coordinates = {{coord|31.7767|35.2345|display=inline,title}} |type = Антички варовнички ѕид |part_of = [[Храмова Гора]] |length = {{Convert|488|m|0}} |width = |area = |height = изложен: {{Convert|19|m|0}} |builder = [[Ирод Велики]] |material = варовник |built = 19 век п.н.е. |condition = Зачуван }} [[File:Western Wall.ogv|thumb|Ѕид на плачот]] '''Западен Ѕид''', '''Ѕид на плачот''' ({{Lang-he-n|הַכּוֹתֶל הַמַּעֲרָבִי}} ''HaKotel HaMa'aravi''), често скратено на '''Котел''' или '''Косел''', познат во исламот како '''Бурак''' ([[арапски]]: ''Ḥā'iṭ al-Burāq'' حَائِط ٱلْبُرَاق) — антички варовнички ѕид кој се наоѓа во [[Стар град (Ерусалим)|Стариот град]] на [[Ерусалим]]. Тоа е релативно мал сегмент од далеку подолгиот антички потпорен ѕид, познат исто така во целост како „Западен Ѕид“. Ѕидот првично бил подигнат како дел од проширувањето на [[Втор ерусалимски храм|Вториот еврејски храм]] што го започнал [[Ирод Велики]], што резултирало во заградување на природниот, стрмен рид познат кај евреите и христијаните како [[Храмова Гора]], во огромна правоаголна структура на врвот на рамна платформа, со што бил создаден повеќе простор за самиот храм, неговите помошни згради, верници и посетители. Во една од неколкуте различни муслимански традиции, тоа е местото каде што исламскиот пророк [[Мухамед|Мухамед го]] врзал својот крилест Бурак, на неговата Исра и Мираџ за [[Ерусалим]] пред да се искачи во рајот, и претставува источна граница на ''ел-Харам ел-Шариф'', Благородното светилиште на [[Акса|џамијата Ал-Акса]]. Светоста на Западниот Ѕид во [[јудаизмот]] е резултат на неговата близина до [[Храмова Гора|Храмовата Гора]]. Поради ограничувањата за влез во [[Храмова Гора]]Храмовата Гора, ѕидот е најсветото место каде што на Евреите им е дозволено да се молат, иако зад него лежи [[Основен Камен|Основниот Камен]], најсветото место во еврејската вера. Оригиналната, природна и неправилна форма на [[Храмова Гора|Храмовата Гора]] била постепено продолжена за да се овозможи некое поголемо соединение на [[Ерусалимски храм|храмот]] да се гради на нејзиниот врв. Овој процес бил финализиран од страна на Ирод, кој ја затворил планината со скоро правоаголен сет на потпорни sидови, направени за поддршка на платформата храмот и користејќи големи екстраструктури и полни со земја за да му дадат на природниот рид геометриски правилна форма. Над оваа структура, Ирод изградил огромна асфалтирана платформа што го опкружувал храмот. Од четирите потпорни sида, западниот се смета за најблизок до некогашниот Светиња над светињите, што го прави најсвето место признаено од јудаизмот надвор од претходната форма на [[Храмова Гора|Храмовата Гора]]. Нешто повеќе од половина од вкупната висина на ѕидот, вклучително и неговите 17 курсеви сместени под нивото на улицата, потекнува од крајот на периодот на [[Втор ерусалимски храм|Вториот храм]] и обично се верува дека го градел [[Ирод Велики]], почнувајќи од 19 г.п.н.е., иако неодамнешните истражувања покажуваат дека работата не била завршена кога Ирод умрел во 4 пр.н.е. Многу големите камени блокови од пониските текови биле додадени за време на Омајадите, додека малите камења од највисоките курсеви се од понов датум, особено од османлискиот период. Терминот Западен Ѕид и неговите варијации најмногу се користат во тесна смисла за делот што традиционално го користат Евреите за молитва; исто така е наречен „Ѕид на плачот“, што се однесува на практиката Евреите да плачат на местото заради уништувањето на храмовите. За време на периодот на [[Византија|христијанското римско владеење]] над [[Ерусалим]] (околу 324–638), на Евреите им бил забранет влезот во Ерусалим освен да присуствуваат на Тиша Беав, денот на националната жалост за храмовите, и на овој ден Евреите би можеле да „плачат“ на светите места. Терминот „Ѕид на плачот“ бил користен скоро исклучиво од христијаните и бил оживеан во периодот на нееврејска контрола помеѓу воспоставувањето на [[Британски мандат во Палестина|Британскиот мандат]] во 1920 година и [[Шестдневна војна|Шестдневната војна]] во [[1967]] година. Терминот „Ѕид на плачот“ не го користат религиозните Евреи, а сè повеќе не го користат и многу други кои сметаат дека е погрден.<ref name="Halkin01">{{Harvnb|Halkin|2001}}</ref> Во поширока смисла, „Западниот Ѕид“ може да се однесува на целиот 488 метарски потпорен ѕид на западната страна на [[Храмова Гора|Храмовата Гора]]. Класичниот дел сега се соочува со голем плоштад во [[Еврејска населба (Ерусалим)|Еврејската населба]], во близина на југозападниот агол на [[Храмова Гора|Храмовата Гора]], додека остатокот од ѕидот е скриен зад конструкциите во [[Муслиманска населба|Муслиманск]]<nowiki/>ата населба, со мал исклучок од 8 метри, кој е познат како [[Мал Западен Ѕид]]. Сегментот на западниот потпорен ѕид што традиционално се користи за еврејска литургија, познат како „Западен Ѕид“ или „Ѕид на плачот“, ја донесува својата особена важност во тоа што никогаш не бил целосно затскриен од средновековните градби и прикажувал многу повеќе од оригиналната градба на Ирод отколку „Малиот Западен Ѕид“. Во религиозна смисла, се претпоставува дека „Малиот Западен Ѕид“ е уште поблизу до [[Светиња над светињите]], а со тоа и до „''присуството на Господ''“ и [[Западен тунелски ѕид (Ерусалим)|подземната]] Порта на Ворен, која не била достапна за Евреите од 12 век до неговото делумно ископување во 20 век. Додека ѕидот се сметал за муслиманска сопственост како составен дел на [[Храмова Гора|Харам еш-Шариф]] и [[вакаф]] на мароканскиот кварт, евреите имале право на еврејска молитва и поклонение како дел од Статус кво.<ref>{{Наведена книга|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:United_Nations_Conciliation_Commission_for_Palestine_Working_Paper_on_the_Holy_Places.djvu|title=Комисија за помирување на Обединетите нации за Палестина, Работен документ за светите места|last=Комисија за помирување на ООН|date=1949|pages=26|quote=Палестинската администрација имала Статус кво во однос на Ѕидот на плачот, односно дека еврејската заедница има право на пристап до тротоарот пред Ѕидот за нивните поклонувања, но дека самиот Ѕид, тротоарот пред него и соседната мароканска населба, биле легално сопственост на муслиманите. Евреите може да ги донесат на Ѕидот само оние додатоци на богослужба што биле дозволени под османлискиот режим. Оваа позиција генерално била реафирмирана од Меѓународната комисија назначена од Британската влада во 1930 година, со одобрение на Советот на Друштвото на народите, да испита спротивставени права и побарувања во врска со Ѕидот на плачот. Меѓународната комисија понатаму донела одлука дека иако Евреите не уживаат никакви сопственички права на Ѕидот или на соседниот тротоар, тие треба да имаат слободен пристап до нив во секое време, предмет на одредени одредби. Забрането е поставување клупи и паравани покрај Ѕидот; на муслиманите на сличен начин им било забрането да ја спроведуваат церемонијата Зикр за време на напредокот на еврејските поклонувања или да предизвикаат нервоза кај Евреите на кој било друг начин; не биле дозволени никакви политички говори или демонстрации во близина на Ѕидот; правото на муслиманите да го поправат тротоарот било потврдено и доколку не биле извршени поправки од нивна страна, работата требало да ја преземе Владата. Одржувањето на самиот Ѕидот било доверено на Владата, но се разбрало дека поправките на истиот треба да се извршат само по консултација со Врховниот муслимански совет и Главниот рабин.}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://en.wikisource.org/wiki/The_Status_Quo_in_the_Holy_Places|title=Статус кво во светите места|last=Cust|first=L. G. A.|date=1929|publisher=Х.М.С.О. за високиот комесар на Владата на Палестина|pages=44–45|quote=Непосредното соседство на Ѕидот на плачот е населено со голем број марокански семејства, кои се корисници на античкиот вакаф, датиран од тринаесеттиот век на Абу Мидијан. Во некои живеалишта се влегува од просторот пред Ѕидот. Ѕидот што ја одделуваше градината на север од Ѕидот на плачот беше повторно изграден без инциденти во 1929 година. Во исто време беше обновен и Ѕидот со поглед на Ѕидот на плачот од страна на Баб-ал-Муграби. Муслиманите сакаа да подигнат низок ѕид, но беше донесено решение, за да се зачува Статус Кво, ѕидот да биде обновен до неговата поранешна висина. Ѕидот на плачот, како една од ретките мошти на Иродскиот храм на неспорната автентичност, се одржува во голема почит од Евреите. Еврејските писатели го нарекуваат „''најсветиот посед на петнаесет милиони Евреи низ целиот свет, што не го заборавиле ниту еден момент од распрснувањето''“. Во саботите и другите свети денови, Ѕидот е преполн со верници, а американскиот и европскиот евреин се мешаат со православниот евреин во неговиот кафтан и Бохаран во неговите прекрасни свили. Еврејскиот обичај за молитва тука е од антиката на сопственикот, а го споменува рабинот Бенјамин од Тудела и сега стана утврдено право. Ова право на молитва сепак се поврза со тврдењето за вистинска сопственост на Ѕидот. Муслиманите се спротивставуваат на ова со образложение дека Ѕидот е составен дел од Харам ел-Шариф, и дека просторот пред него е јавен начин и дел од просториите на Абу Мидијан Вакафот. Поради оваа причина, муслиманите секогаш протестираа против поставувањето клупи или столчиња пред Ѕидот од страна на Евреите како предизвикување опструкција на овој јавен начин и имплицирање на сопственичките права. Иако секако, од време на време се воведени клупи, постои постојана резолуција донесена од Административниот совет и потврдена од Мутасариф во 1912 година дека не е дозволено столчиња или шатори или завеси (за да се поделат жените од мажите). Ова сè уште се применува, но за полесноста на верниците се дозволени преносни кампери или столбови. Оваа пресуда им беше соопштена на еврејските религиозни власти и на полицијата од гувернерот на округот во 1922 година и беше потврдена во 1926 година откако се појави прилично сериозен спор поради воведување на некои клупи на претходниот Ден на искупување (Јом Кипур).|author-link=Lionel George Archer Cust}}</ref><ref name="Reiter2017">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ieyfDgAAQBAJ&pg=PT26|title=Contested Holy Places in Israel–Palestine: Sharing and Conflict Resolution|last=Yitzhak Reiter|date=7 April 2017|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-351-99884-0|pages=26–}}</ref> Оваа позиција била потврдена во меѓународната комисија од 1930 година за време на периодот на британскиот мандат. Најраниот извор што ја спомнувал оваа специфична локација како место за еврејско обожување е од 17 век.<ref name="Goren">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Ru7dqV3a-LUC&pg=PA300|title=Delicate balances at the Temple Mount, 1967-1999|last=Ramon|first=Amnon|work=Jerusalem: A City and Its Future|publisher=Syracuse University Press for the [[Jerusalem Institute for Israel Studies]]|year=2002|isbn=9780815629139|editor-last=Marshall J. Breger|page=300|access-date=18 March 2020|editor-last2=Ora Ahimeir}}</ref><ref name="report1930">Löfgren, Eliel; Barde, Charles; Van Kempen, J. (December 1930). [https://unispal.un.org/unispal.nsf/9a798adbf322aff38525617b006d88d7/59a92104ed00dc468525625b00527fea Report of the Commission appointed by His Majesty's Government in the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, with the approval of the Council of the League of Nations, to determine the rights and claims of Moslems and Jews in connection with the Western or Wailing Wall at Jerusalem] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210621124457/https://unispal.un.org/unispal.nsf/9a798adbf322aff38525617b006d88d7/59a92104ed00dc468525625b00527fea |date=2021-06-21 }} (UNISPAL doc A/7057-S/8427, February 23, 1968)</ref> Претходните места што ги користеле Евреите за жалење при уништувањето на Храмот, за време на периодот кога им бил забранет пристап до градот, лежеле на исток, [[Маслинова Гора|на Маслиновата гора]] <ref name="Halkin01">{{Harvnb|Halkin|2001}}</ref> и во долината Кидрон под него. Од средината на 19 век па наваму, разни Евреи се обидувале да купат права во неговата непосредна близина, но ниту еден обид не бил успешен. Со подемот на [[Ционизам|ционистичкото движење]] на почетокот на 20 век, ѕидот станал извор на нетрпение помеѓу еврејската и муслиманската заедница, а вторите биле загрижени дека може да се искористи за понатамошно зазимање или проширување на евреите кон Храмовата Гора, а со тоа и во Ерусалим. За време на овој период, избувнувањата на насилство во подножјето на ѕидот станале вообичаени, со особено смртоносниот бунт во 1929 година во кој биле убиени 133 Евреи и 339 биле повредени. По арапско-израелската војна во 1948 година источниот дел на Ерусалим бил окупиран од [[Јордан]]. Под контрола на Јордан, Евреите биле целосно протерани од Стариот град, вклучувајќи го и [[Еврејска населба (Ерусалим)|Еврејскиот кварт]], а на Евреите им бил забранет влез во Стариот град за 19 години, со што се забранила еврејската молитва на местото на Западниот Ѕид. Овој период завршил на [[10 јуни]] [[1967]] година, кога [[Израел]] ја доби контролата над местото по [[Шестдневна војна|Шестдневната војна]] . Три дена по воспоставувањето контрола, мароканскиот кварт бил ставен под булдожер од израелските власти за да се создаде простор за денешниот плоштад пред Ѕидот на Плачот.<ref>{{Harvnb|Peters|1984}} "One of the best documented endowments, one that embraced the entire quarter of Western Muslims or Maghrebis".</ref> [[Податотека:Jerusalem_Western_Wall_stones.jpg|десно|мини| Дел од времето на Ирод]] == Етимологија == === Западен Ѕид === Првите еврејски текстови се однесувале на „Западниот ѕид на храмот“ <ref name="SSR">[[Shir ha-Shirim Rabbah]], ch. 2–8</ref> но постои сомнеж дали текстовите се однесуваат на надворешниот, потпорен ѕид наречен денес „Западен Ѕид“ или на западниот ѕид на вистинскиот Храм.<ref name="Halkin01">{{Harvnb|Halkin|2001}}</ref> Најраната еврејска употреба на хебрејскиот израз „''ха-котел ха-маарави''“ или во превод „Западен Ѕид“, кој со сигурност се однесувал на денешниот Западен Ѕид, датира од поетот од 11 век Ахимац бен Палтиел . === Ѕид на плачот === Името „Ѕид на плачот“ и описи како „''место на плачење''“, редовно се појавувале во англиската литература во текот на 19 век.<ref>"Wailing Wall" appears, for example, in J.J. Reynolds, ''Jewish Advocate for the Young'' (1859). H. Bonar, ''Days and Nights in the East'' (1866) and [[J.R. Macduff]], ''Memories of Olivet'' (1868), and many later works.</ref><ref>{{Harvnb|Barclay|1858}}</ref><ref>{{Harvnb|Warner|1878}}</ref> Името ''Mur des Lamentations'' се користело на [[француски јазик]] и ''Klagemauer'' на [[германски јазик]]. Самиот овој термин бил превод на арапскиот ''el-Mabka'', или „''Место на плачење''“, традиционален арапски термин за ѕ''идот'' .<ref>{{Harvnb|Becher|2005}}</ref> Овој опис произлегол од еврејската практика да доаѓаат на местото за да жалат за уништувањето на [[Ерусалимски храм|Храмот]] и губењето на националната слобода што тој го симболизира.<ref name="Halkin01">{{Harvnb|Halkin|2001}}</ref>{{Цитат во кутија|quote=Евреите честопати може да се видат како седат со часови во Местото на плачот, свиткано во тажна медитација над историјата на нивната раса и честопати ги повторуваат зборовите на Седумдесет и деветтиот псалм. Особено во петок, Евреите од двата пола, од сите возрасти и од сите земји, се собираат во голем број за да ги бакнат светите камења и да плачат надвор од пределите во кои можеби не влегуваат.|source=Чарлс Вилсон, 1881<ref>{{harvnb|Wilson|1881|p=41}}</ref>|width=30em}} === Ѕид ел-Бурак === Кон крајот на 19 век, Арапите почнале да го нарекуваат ѕидот како ''Ѕид ел-Бурак'' и по интензивирањето на арапско-еврејските тензии во 1920-тите, ова станало стандардно арапско име, заменувајќи го традиционалното ''Ел-Мабка'' .<ref name="Halkin01">{{Harvnb|Halkin|2001}}</ref> Новото име се засновало на традицијата дека во внатрешноста на ѕидот се наоѓало местото каде што [[Мухамед]] исламскиот пророк [[Мухамед|Мухамед го]] врзал својот крилест Бурак, на неговата Исра и Мираџ за [[Ерусалим]] пред да се искачи во рајот. Традицијата врз која се заснова ова само вели дека пророкот, или ангелот [[Архангел Гаврил|Габриел]] го врзал стапот на портата на џамијата, што значи: на портата на Храмовата Гора.<ref name="Shragai 2014">{{Harvnb|Shragai|2014}}</ref> Локацијата на влезната порта идентификувана како онаа што ја користел Мухамед варирала низ вековите, од источните и јужните ѕидови, до југозападниот агол, и конечно до западниот ѕид, и конкретно до Портата Барклеј.<ref>{{Harvnb|Shragai|2014}} "Dr. Shmuel Berkovitz, a scholar of the holy places in the Land of Israel, found that until the eleventh century, Muslim scholars disagreed as to the location of the tethering of Muhammad's steed and pointed to different places on Al-Haram al-Sharif."</ref> Израелскиот археолог Меир Бен-Дов заклучил дека муслиманското здружување со Западен Ѕид започнало кон крајот на XIX век како одговор на обновената еврејска идентификација со наоѓалиштето. == Локација, димензии, камења == [[Податотека:Klagemauer.JPG|мини| Панорама на Западниот Ѕид со [[Купола на Карпата|Куполата на Карпата]] (лево) и [[Акса|џамија ал-Акса]] (десно) во позадина]] [[Податотека:The_Western_Wall_and_Dome_of_the_rock_in_the_old_city_of_Jerusalem.jpg|мини|Западниот Ѕид и Куполата на карпата]] === Молитвен дел наспроти целиот wallид === Терминот Западен Ѕид обично се однесува на 57 метарскиот изложен дел од многу подолг потпорен ѕид, изграден од Ирод на западното крило на [[Храмова Гора|Храмовата Гора]] . Само кога се користи во оваа смисла, тоа е синоним за поимот Ѕид на плачот. Овој дел се соочува со голем плоштад и е наменет за молитва. Во целост, западниот потпорен ѕид на комплексот се протега за 488 метри, од кои повеќето се кријат зад средновековните станбени структури изградени по нејзината должина. Постојат само уште две откриени делови: јужниот дел на Ѕидот (види област на Робинсовиот лак ), кој се протега на околу 80 метри, и е одделен од областа за молитва само со тесен дел од археолошки остатоци; и друг, многу пократок дел, познат како Мал Западен Ѕид, кој се наоѓа близу до Железната порта. Целиот Западен Ѕид функционира како потпорен ѕид, поддржувајќи ги и затворајќи ги обилните подструктури изградени од Ирод Велики во околу 19 пр.н.е. Проектот на Ирод бил да се создаде вештачко проширување до малото квазиприродно плато на кое се наоѓал [[Соломонов храм|Првиот храм]], веќе проширен во времето на Хасмонејците за време на периодот на [[Втор ерусалимски храм|Вториот храм]], со тоа што конечно ќе се трансформира во скоро правоаголно, широко пространство на [[Храмова Гора|Храмовата Гора]] како што е видлива денес === Висина, курсеви, градежни камења === На Западниот Ѕид, вкупната висина на ѕидот од неговото основање се проценува на 32 метри, со надземниот дел што стои приближно 19 метри во височина. Ѕидот се состои од 45 каменски курсеви, од кои 28 над земја и 17 под земја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://english.thekotel.org/content.asp?id=28|title=The Story of the Kotel: Facts and Figures|publisher=The Western Wall Heritage Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20051214002214/http://english.thekotel.org/content.asp?Id=28|archive-date=December 14, 2005}}</ref> Првите седум надземни слоеви се од периодот на Иродијан. Овој дел од ѕидот е изграден од огромни [[Варовник|варовнички]] блокови, најверојатно ископани во пештерата на Седекија <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B05E2D81E38F932A35751C1A963948260|title=Quarrying History in Jerusalem|last=Friedman|first=Thomas L.|authorlink=Thomas Friedman|date=December 1, 1985|work=The New York Times|accessdate=October 18, 2008|quote=Herod the Great certainly used it as the main quarry for building blocks needed to renovate the Temple and its retaining walls, including what is known today as the Wailing Wall.}}</ref> сместена под [[Муслиманска населба|муслиманскиот кварт]] на [[Стар град (Ерусалим)|Стариот град]] или кај Рамат Шломо <ref>{{Наведени вести|url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1189411466635&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull|title=Archeologists find 2nd Temple quarry|last=Lefkovits|first=Etgar|date=September 12, 2007|work=[[The Jerusalem Post]]|access-date=October 18, 2008|archive-url=https://archive.today/20130619155456/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1189411466635&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull|archive-date=June 19, 2013|quote=An ancient quarry where King Herod's workers chiseled huge high-quality limestones for the construction of the Second Temple, including the Western Wall, has been uncovered in Jerusalem, the Israel Antiquities Authority announced Sunday(...)Dozens of quarries have previously been uncovered in Jerusalem – including ones larger than the present find – but this is the first one that archeologists have found which they believe was used in the construction of the Temple Mount itself.}}</ref> 4 километри северозападно од Стариот град. Повеќето од нив тежат помеѓу 2 до 8 тони, но други тежат уште повеќе, со еден извонреден камен сместен малку северно од Вилсоновиот лак со должина од 13 метри и тежина од приближно 517 тони. Секој од овие пепелници е врамен со ситни резни граници. Самите маргини се мерат помеѓу 50 до 20 сантиметри во широчина, и длабочина од 1.5. Во иродскиот период, горните 10 метри на ѕидот биле дебели 1 метар и служеле како надворешен ѕид на двојната колонада на платформата на храмот. Овој горен дел бил украсен со [[Пиластер|пиластри]], а остатокот од нив бил уништен кога [[Византија|Византијците го]] освоиле Ерусалим од [[Сасанидско Царство|Персијците]] во 628 година.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/westernwall00bend/page/|title=The Western Wall|last=Ben Dov|first=Meir|last2=Naor|first2=Mordechai|last3=Aner|first3=Ze'ev|publisher=Ministry of Defence Publishing House|year=1983|isbn=965-05-0055-3|location=[[Israel]]|pages=[https://archive.org/details/westernwall00bend/page/ 41–62]|chapter=II: Architecture and Archaeology|quote=}}</ref> Следните четири курсеви, кои се состојат од помали обични камења, се дело на [[Омејади]]те (8 век, раномуслимански период) <ref name="EJWW">{{Наведена книга|title=Encyclopedia Judaica|last=Jacob Auerbach, [[Dan Bahat]] and Shaked Gilboa|publisher=Macmillan|year=2007|isbn=9780028659282|edition=2|volume=21|pages=24–27|chapter=Western Wall}}</ref> Над нив се наоѓаат 16-17 курсеви од мали камења од периодот на [[Мамелуци]]те (13-16 век) и подоцна. == Историја == === Изградба и уништување (19 пр.н.е. – 70 н.е.) === [[Податотека:Kotel_engraving_1850.jpg|мини|Гравура, 1850 година]] Според [[Хебрејска Библија|Хебрејската Библија]], [[Соломонов храм|Храмот на Соломон]] е изграден на врвот на она што е познато како [[Храмова Гора]] во п.н.е. 10 век и уништен од страна на [[Вавилонија|Вавилонците]] во 586 година пр.н.е.,<ref>Date is adjusted in some Jewish texts to read 422 BCE. See [[Chronology of the Bible#Rabbinic traditions|Chronology of the Bible]].</ref> и на [[Втор ерусалимски храм|Вториот храм]] завршен и осветен во 516 п.н.е.. Околу 19&nbsp;г. п.н.е. Ирод Велики започнал огромен проект за проширување на [[Храмова Гора|Храмовата Гора]] . Покрај целосното обновување и проширување на Храмот, тој вештачки ја проширил платформата на која се наоѓал, зголемувајќи ја големината двојно. Денешниот Западен Ѕид формирал дел од потпорниот периметарски ѕид. Во 2011 година, израелските археолози објавиле изненадувачко откритие на римски монети ковани по смртта на Ирод, пронајдени под темелните камења на ѕидот. Багерите наишле на монетите во ритуалната бања што претходела на градежен проект на Ирод, кој бил исполнет за да се создаде рамномерна основа за ѕидот и се наоѓала под неговиот јужен дел.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nbcnews.com/id/45419597|title=Coin discovery sheds new light on sacred Jerusalem site (AP)|work=NBC News}}</ref> Се чини дека ова покажува дека Ирод не го завршил градењето на целиот ѕид до неговата смрт во 4 пр.н.е. Откритието го потврдува описот на историчарот Јосиф Флавиј, во кој се вели дека изградбата завршила само за време на владеењето на кралот [[Агрипа II]], правнук на Ирод.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.antiquities.org.il/about_eng.asp?Modul_id=14|title=Building the Western Wall: Herod Began it but Didn’t Finish it|publisher=Israel Antiquities Authority|archive-url=https://web.archive.org/web/20111103024430/http://www.antiquities.org.il/about_eng.asp?Modul_id=14|archive-date=November 3, 2011|accessdate=November 23, 2011}}</ref> Со оглед на информацијата на Јосиф, изненадувањето главно се однесувало на фактот што незавршен потпорен ѕид на ова подрачје може да значи и дека барем делови од прекрасната [[Стоа|Кралска Стоа]] и монументалното скалило што довело до него не можеле да бидат завршени за време на животот на Ирод. . [[Вториот ерусалимски храм|Втор ерусалимски храм]] бил уништен од [[Римско Царство|Римјаните]], заедно со остатокот од Ерусалим, во 70 н.е.,<ref>Date is adjusted in some Jewish texts to read 68 CE. See [[Chronology of the Bible#Rabbinic traditions|Chronology of the Bible]].</ref> време на [[Прва јудејско-римска војна|Првата јудејско-римска војна]]. === Доцноримски и византиски период (135–638) === За време на поголемиот дел од 2 и 5 век од нашата [[Наша ера|ера]], по римскиот пораз во [[Востание на Бар Кохба|бунтот на Бар Кохба]] во 135 г. постојат некои докази дека римските цареви во 2 и 3 век им дозволувале да го посетуваат градот за да се поклонат [[Маслинова Гора|на Маслиновата Гора,]] а понекогаш и на [[Храмова Гора|Храмовата Гора]].<ref name="UJT">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/understandingjew0000unse/page/|title=Understanding Jewish Theology|last=Neusner|first=Jacob|year=2001|isbn=1-58684-090-8|location=Global Academic Publishing|page=79|chapter=Judaism and the Land of Israel|quote=}}</ref> Кога царството започнало да се христијанизира под водство на [[Константин Велики|Константин]], им било дадено дозвола да влегуваат во градот еднаш годишно, на Тиша Беав, да жалат за загубата на Храмот кај ѕидот.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/historyofpalesti00krea/page/|title=A History of Palestine|last=Harman|first=Graham|publisher=Princeton University Press|year=2008|isbn=0-691-11897-3|page=24|chapter=The Holiness of the "Holy Land"}}</ref> На <nowiki><i>Итинераријум Хијеросолимитанум</i></nowiki>, кој бил напишан во 333 н.е., се укажува на тоа дека тоа е веројатно на перфориран камен, „''на кој Евреите секоја година доаѓаат, го оплакуваат, ја раскинуваат нивната облека, и така заминуваат''" . Тоа било затоа што царскиот декрет од [[Рим]] им забранувал на Евреите да живеат во [[Ерусалим]]. Само еднаш годишно им било дозволено да се враќаат и горко да тагуваат за судбината на својот народ. Во 4 век, христијански извори откриваат дека Евреите наишле на големи потешкотии во купувањето на правото да можат да се молат близу Западниот Ѕид, барем на 9 август. Во 425 г. н.е., Евреите од [[Галилеја]] и пишале на византиската царица [[Елија Евдокија|Алија Евдокија]] барајќи дозвола да се молат покрај урнатините на Храмот. На евреите им било дадена дозволата, како и официјално им било дозволено да се населат во Ерусалим.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/fightforjerusale00gold/page/|title=The Fight for Jerusalem|last=Gold|first=Dore|publisher=Regnery|year=2007|isbn=1-59698-029-X|page=56|author-link=Dore Gold}}</ref> ==== Археологија ==== Откривањето на подземни простории што можеле да се користат како складирање храна издлабени од основата под подот од мозаикот стар 1.400 години, со византиска структура, го објавил Израелскиот орган за антиквитети во мај во 2020 година. „''Отпрвин бевме многу разочарани затоа што откривме дека ја погодивме основата, што значи дека завршија материјалната култура, човечката активност овде во Ерусалим.'' ''Она што го најдовме овде беше систем за отсекување карпи - три простории, сите издлабени во основата на антички Ерусалим''“, изјавил ко-директорот на ископувањето Барак Моникендам-Гивон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thejakartapost.com/life/2020/05/20/researchers-find-ancient-rooms-under-jerusalems-western-wall.html|title=Researchers find ancient rooms under Jerusalem's Western Wall|last=Post|first=The Jakarta|work=The Jakarta Post|language=en|accessdate=2020-05-24}}</ref> === Ран муслимански период (638–1517) === Неколку еврејски автори од 10 и 11 век пишуваат за Евреите кои прибегнувале кон Западниот Ѕид за посветени цели.<ref name="report1930"/><ref>David M. Gitlitz & Linda Kay Davidson "Pilgrimage and the Jews" (Westport: CT: Praeger, 2006)42-.</ref> Ахимаз раскажува дека рабинот Самуел бен Палтиел (980-1010) дал пари во „''светилиштето на Западниот Ѕид''“.<ref name="Mann1972">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=6muQAAAAIAAJ|title=Texts and Studies in Jewish History and Literature: Ḳaraitica|last=Jacob Mann|publisher=Ktav Pub. House|year=1972|page=20|quote=An improvement evidently took place after the Fatimid conquest in 970 when permission was granted to pray not at a gate but at the Western Wall (כותל מערבי). This permission may have been due to the intervention of Paltiel, the first Egyptian Nagid. Paltiel's son, Samuel, on the occasion of the transference' of his parents' remains to Jerusalem, donated among other gifts money for "oil for the sanctuary at the Western Wall, for the altar that is inside" (ושמן למקדש בכותל מערבי למזבח שבפנים).|access-date=May 17, 2013}}</ref><ref name="Bonfil2009">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QX6IYhQZ5MwC&pg=PA336|title=History and Folklore in a Medieval Jewish Chronicle: The Family Chronicle of Aḥima'az Ben Paltiel|last=R. Bonfil|publisher=Brill|year=2009|isbn=978-90-04-17385-9|page=336|access-date=May 17, 2013}}</ref><ref name="Levanon1980">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=XpBtAAAAMAAJ|title=The Jewish travellers in the twelfth century|last=Yosef Levanon|date=July 1, 1980|publisher=University Press of America|isbn=978-0-8191-1122-7|page=259|quote=The scroll of Ahim'as (11th century) speaks of a synagogue near the Western Wall.|access-date=May 17, 2013}}</ref> Бенџамин од Тудела (1170 г.) напишал „''Пред ова место е Западниот Ѕид, кој е еден од ѕидовите на Светиња над светињите.'' ''Ова се нарекува Порта на милоста и тука доаѓаат сите Евреи да се молат на еден отворен двор'' “. Извештајот предизвикал забуна за вистинската местоположба на еврејската богослужба, а некои сугерираат дека Бенјамин всушност објаснува за Источниот Ѕид заедно со неговата [[Златна порта (Ерусалим)|Порта на милоста]] .<ref name="Goldhill2009">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=PoLEULaZHzAC&pg=PA74|title=Jerusalem: City of Longing|last=Simon Goldhill|date=October 30, 2009|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-03468-6|pages=74–75|quote=Perhaps the earliest evidence for the Western Wall being used for prayer is found in the Itinerary of Benjamin of Tudela, who visited Jerusalem at some point between 1169 and 1171 on his long trip around the east from Spain, when the city was ruled by the Crusaders. […] This is a confused account: the Gate of Mercy is in the Eastern Wall. But it may imply that the Western Wall was also used for prayer.|access-date=May 20, 2013}}</ref><ref name="Philipson1968">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Mnu1AAAAMAAJ|title=Hebrew Union College Annual|last=David Philipson|publisher=Hebrew Union College|year=1968|edition=1930|volume=6|page=7|quote=How this confusion between the Golden Gate and the Western Wall could have arisen it is difficult to imagine, unless it be due to the fact that both spots may have been favourite places of prayer for the Jews of the Middle Ages, just as the Western or Wailing Wall continues to be still today. The fact that this confusion seems to have existed only with Jewish travellers would tend to corroborate this hypothesis.|access-date=May 20, 2013}}</ref> Додека [[Моше бен Нахман]] (1270 г.) не спомнал [[синагога]] близу Западниот Ѕид во неговиот детален извештај за местото на храмот,<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=VkAOAQAAMAAJ|title=Encyclopaedia Judaica|last=Fred Skolnik|last2=Michael Berenbaum|publisher=Macmillan Reference USA|year=2007|isbn=978-0-02-865949-7|page=25|quote=In the 12th century Benjamin of Tudela mentions Jews coming to the Western Wall for prayers and to the "Mercy Gate," but it is possible that the other walls to the south and east also served a similar purpose. Later visiting rabbis (12th-15th centuries) also refer to the walls of the Temple Mount, but they too, are not specific in terms of a gathering spot for Jewish worship along the Western Wall. The Western Wall is not mentioned at all by Nahmanides (13th century) in his detailed account of the Temple site in 1267 nor in the report of [[Ishtori Haparchi|Estori ha-Parhi]] (14th century). It does not figure even in descriptions of Jerusalem in Jewish sources of the 15th century (e.g., Meshullam of Volterra, [[Obadiah ben Abraham|Obadiah of Bertinoro]], etc.). The name Western Wall, used by Obadiah, refers - as can be inferred from the context - to the southwestern corner of the wall, and there is no hint that there was a place of Jewish worship there. It is only from the 16th century that Jews began praying at the present location and this is clear from the available sources. Thenceforth all literary sources describe it as a place of assembly and prayer for Jews. Transmitted by [[Moses Hagiz]], it was the sultan [[Selim I]], the conqueror of Jerusalem, who recovered the Wall from underneath the dungheap which was hiding it and granted permission to the Jews to hold prayers there.|access-date=May 20, 2013}}</ref> непосредно пред [[Прва крстоносна војна|периодот]] на [[Прва крстоносна војна|Крстоносците]], на тоа место постоела синагога.<ref name="MG1">{{Наведена книга|title=Jerusalem Illustrated History Atlas|last=Gilbert|first=Martin|publisher=[[Board of Deputies of British Jews]]|year=1977|isbn=0-905648-04-8|location=London|page=31|chapter=The 'Wailing Wall' Under Ottoman rule 1517–1917|quote=|author-link=Martin Gilbert}}</ref> Обадија од Бертиноро (1488) наведува „''Западен Ѕид, чиј дел сè уште стои, е направен од големи, дебели камења, поголеми од сите што сум ги видел во античките згради во Рим или во други земји''“.<ref>{{Наведена книга|title=Pathway to Jerusalem|last=Yaakov Dovid|first=Shulman|publisher=CIS Publishers|year=1992|isbn=1-56062-130-3|location=USA|page=59|chapter=A Letter to My Father|quote=}} Adler preferred the generic translation "western wall" rather than "Western Wall". {{Наведена книга|title=Jewish Travellers in the Middle Ages|last=Elkan Nathan Adler|publisher=Dover|year=1987|page=240}}</ref> Набргу по [[Опсада на Ерусалим (1187)|Опсадата на градот од]] 1187 [[Опсада на Ерусалим (1187)|година од страна на]] [[Саладин]], во 1193 година, синот на султанот и неговиот наследник ел-Афдал ја претвориле земјата до ѕидот како [[Вакаф|добротворна фондација]] Името го добила по важен мистик, Абу Мадијан Шуаиб и бил посветен на [[Магреб|мароканските]] доселеници кои се сместиле таму. Куќите биле изградени на само 4 метри далеку од ѕидот.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/historyofpalesti00krea/page/|title=A History of Palestine|last=Harman|first=Graham|publisher=Princeton University Press|year=2008|isbn=0-691-11897-3|page=22|chapter=The Mufti and the Wailing Wall}}</ref> Првото споменување на исламската традиција дека Бурак бил врзан за тоа место е од 14 век. Ракопис од Ибн Фурка, (починал 1328 година), се однесува на Баб ел-Наби „''Порта на пророкот''“), старо име на порта долж југозападниот ѕид  на [[Харам ел-Шариф]].<ref name="reinventing2007">{{Наведена книга|title=Reinventing Jerusalem|last=Ricca|first=Simone|publisher=[[I.B.Tauris]]|year=2007|isbn=1-84511-387-X|page=212|chapter=Notes to Chapter One}} </ref> === Османлиски период (1517–1917) === [[Податотека:Wailing_Wall_by_Gustav_Bauernfeind.png|десно|мини| ''Ѕидот на плачот, Ерусалим'' (19 век).]] Во 1517 година, турските [[Отоманско Царство|Османлии]] под водство на [[Селим I|Селим I го]] освоиле Ерусалим од Мамелуците кои го држеле од 1250 година. Синот на Селим, [[султан]]от [[Сулејман Величествениот]], наредил да се изгради импозантен ѕид околу целиот град, кој сè уште стои и денес. Различни народни приказни ја раскажуваат потрагата на Сулејман да го лоцира местото на Храмот и неговата наредба областа да биде ''„исчистена, а Западниот Ѕид да се измие со розова вода''“ по неговото откривање.<ref name="Vilnay 2003 61–2">{{Harvnb|Vilnay|2003}}</ref> Во тоа време, Евреите добиле официјална дозвола да се поклонат на тоа место и отоманскиот архитект [[Мимар Синан|Мимар Синан им]] изградил ораторско место.<ref name="Armstrong08">{{Harvnb|Armstrong|2001}} "In the 16th century, Ottoman Sultan Suleiman the Magnificent permitted the Jews to make the Western Wall their official holy place and had his court architect Sinan build an oratory for them there."</ref><ref name="Gonen03">{{Harvnb|Gonen|2003}} "It is possible that official recognition of the right of Jews to pray by the Wall was granted already in the second half of the sixteenth century by a ''firman'' (official decree) issued by Suleiman the Magnificent. This firman may have been related to the efforts of the Ottoman ruler to lure Jews to Palestine as a counterbalance to the Arab population, which had rebelled against the new rulers, who were Turkish rather than Arabs."</ref> Во 1625 година за прв пат се споменуваат организирани молитви.<ref name="Ben-Dov83">{{Harvnb|Ben-Dov|Naor|Aner|1983}}</ref> Со векови се градело земјиште близу до ѕидот. Јавниот пристап до ѕидот бил преку мароканскиот кварт, лавиринт на тесните улички. Во мај 1840 година, [[ферман]] издаден од Ибрахим-паша им забранил на Евреите да го асфалтираат преминот пред ѕидот. Исто така ги предупредил „''да не го креваат својот глас и да ги прикажуваат своите книги таму''“. Меѓутоа, им било дозволено „''да го посетуваат уште од старо време''“.<ref name="report1930"/> Раби Јозеф Шварц во текот на 19 век напишал: <blockquote>Овој ѕид го посетуваат сите наши браќа на секој празник; и големиот простор во неговото подножје е често толку густо исполнет, што сите не можат да ги извршуваат своите молитви тука истовремено. Го посетуваат, иако во помал број, секој петок попладне, а некои скоро секој ден. Никој не е малтретиран во овие посети од страна на махомеданците, бидејќи имаме многу стар [[ферман]] од султанот во Цариград дека пристапот нема да ни биде одбиен, иако Портата за оваа привилегија добива посебен данок, што е, сепак, прилично незначителен.<ref>{{Наведена книга|title=Descriptive Geography and Brief Historical Sketch of Palestine|last=Schwarz|first=Joseph|publisher=A. Hart|year=1850|location=[[Philadelphia]]|chapter=Moriah, The Temple Mount|chapter-url=http://www.jewish-history.com/Palestine/moriah.html}}</ref></blockquote>Со текот на времето, зголемениот број луѓе што се собрале на ова место резултирало во тензии помеѓу еврејските посетители кои сакале полесен пристап и повеќе простор и жителите, кои се жалеле на бучавата.<ref name="report1930"/> Ова довело до еврејски обиди за стекнување сопственост врз земјиштето во непосредна близина на ѕидот. [[Податотека:Koisel_1870.jpg|мини|Западниот Ѕид во в. 1870 година, потиснат од куќите на мароканскиот кварт, еден век пред да бидат срушени]] Кон крајот на 1830-тите, еден богат Евреин по име Шемарија Лурија се обидел да купи куќи во близина на ѕидот, но не успеал <ref>{{Наведена книга|title=Where Heaven Touches Earth|last=Rossoff|first=Dovid|publisher=Guardian Press|year=1998|isbn=0-87306-879-3|location=[[Jerusalem]]|page=186|chapter=The Era of Suffering: 1800–1840}}</ref> како и еврејскиот мудрец Абдулах во 1850-тите.<ref name="ANT">Baruch, Yuval. [http://www.antiquities.org.il/article_Item_eng.asp?sec_id=17&sub_subj_id=468 The Mughrabi Gate Access – the Real Story]. [[Israel Antiquities Authority]]</ref> Во 1869 година рабинот Хилел Моше Гелбштајн се населил во Ерусалим. Тој договорил дневно да се носат клупи и маси на Ѕидот за студиските групи што ги организирал и за минијата што ја водел таму со години. Тој исто така формулирал план според кој би се стекнал со некои од дворовите свртени кон ѕидот, со намера да се воспостават три синагоги - по една за [[Сефарди]]мите, [[Хасидизам|Хасидизите]] и Перушимите .<ref>{{Наведена книга|title=Where Heaven Touches Earth|last=Rossoff|first=Dovid|publisher=Guardian Press|year=1998|isbn=0-87306-879-3|location=[[Jerusalem]]|page=231|chapter=Bound Within the Walls: 1840–1870}}</ref> Тој, исто така, се обидел да ја воспостави античката практика на „''чувари на честа''“. Тој изнајмил куќа во близина на ѕидот и им платил на мажите да чуваат стража таму и на разни други порти околу планината. Сепак, оваа поставеност траела само кратко време поради недостаток на средства или поради арапско незадоволство.<ref name="SLC">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/westernwall00bend/page/|title=The Western Wall|last=Ben Dov|first=Meir|last2=Naor|first2=Mordechai|last3=Aner|first3=Ze'ev|publisher=Ministry of Defence Publishing House|year=1983|isbn=965-05-0055-3|location=[[Israel]]|pages=[https://archive.org/details/westernwall00bend/page/ 83–97]|chapter=IV: Sanctity, Law and Customs}}</ref> Во 1874 година, Мордехај Росанес платил за повторното обновување на уличката во непосредна близина на ѕидот.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Gj8OAQAAMAAJ|title=Encyclopaedia Judaica: Ra-Sam|last=Fred Skolnik|last2=Michael Berenbaum|publisher=Macmillan Reference USA in association with the Keter Pub. House|year=2007|isbn=978-0-02-865945-9|page=422|quote=His brother, Mordecai Rosanes, financed the paving of the Western Wall area in Jerusalem in 1874.}}</ref> Во 1887 година, баронот Ротшилд смислил план за купување и уривање на мароканскиот кварт како „''заслуга и чест на еврејскиот народ''“.<ref name="WHTE">{{Наведена книга|title=Where Heaven Touches Earth|last=Rossoff|first=Dovid|publisher=Guardian Press|year=1998|isbn=0-87306-879-3|location=[[Jerusalem]]|pages=330–331|chapter=Beyond the Walls: 1870–1900}}</ref> Предложената набавка била разгледана и одобрена од османлискиот гувернер на Ерусалим, Рауф Паша, и од ерусалимскиот муфтија, Мохамед Тахир Хусеини . Дури и откако била добиена дозвола од највисокиот секуларен и муслимански религиозен орган да се продолжи, трансакцијата била заглавена откако властите инсистирале на тоа дека по демолирањето на кварталот не може да се одвива никаква градба од било кој тип, само да се засадат дрвја за разубавување на областа. Покрај тоа, Евреите не би имале целосна контрола врз областа. Ова значело дека тие немаат моќ да ги спречуваат луѓето да го користат плоштадот за разни активности. Другите извештаи го ставаат неуспехот на планот врз еврејските пресметки за тоа дали планот ќе поттикне штетна арапска реакција.<ref>{{Наведена книга|title=Israel, the Middle East and the Great Powers|last=Stockman-Shomron|first=Israel|publisher=Transaction Publishers|year=1984|isbn=965-287-000-5|page=43|chapter=Jerusalem in Islam: Faith and Politics}}</ref> [[Податотека:Jew's_Wailing_Place,_Jerusalem.jpg|мини|Место за плачење на Евреите, Ерусалим, 1891 година]] Во 1895 година, хебрејскиот јазичар и издавач Раби Хаим Хирченсон се заплеткал во неуспешниот обид за купување на Западниот Ѕид и ги изгубил сите свои средства.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tau.ac.il/humanities/bronfman/kesher29.heb.html|title=The Hirschensohn Family of Publishers in Jerusalem, 1882–1908|last=Lang|first=Yossef|work=Kesher Issue 29}}</ref> Обидите на Палестинската компанија за развој на земјиште да ги откупи околните области на Западниот Ѕид за Евреите непосредно пред почетокот на [[Првата светска војна]], исто така, никогаш не се реализирале.<ref name="ANT"/> Во првите два месеци по влегувањето на [[Отоманското Царство во Првата светска војна|Отоманското Црство]] во [[Првата светска војна]], турскиот гувернер на Ерусалим, Закеј бег, им понудил да го продадат мароканскиот кварт, кој се состоел од околу 25 куќи, на Евреите со цел да се зголеми областа што им е достапна на нив за молитва. Тој побарал сума од 20.000 фунти што ќе се искористи за обединување на муслиманските семејства и за создавање на јавна градина пред ѕидот. Сепак, на Евреите од градот им недостасувале потребните средства. Неколку месеци подоцна, под притисок на муслиманските арапи врз турските власти во Ерусалим, на Евреите им било забрането со официјален декрет да поставуваат клупи и да палат свеќи на ѕидот. Овој пресврт во односите не го прифатил Чехам Баши, кој успеал да ја поништи забраната.<ref>{{Наведена книга|title=Jerusalem in the Twentieth Century|last=Gilbert|first=Martin|publisher=[[Chatto & Windus]]|year=1996|isbn=0-7011-3070-9|location=London|page=42|chapter=War, 1914–1917|quote=|author-link=Martin Gilbert}}</ref> Во 1915 година било објавено дека Џемал-паша го затворил ѕидот заради посета како санитарна мерка.<ref name="The Advocate: America's Jewish journal">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=s1ccAQAAMAAJ|title=The Advocate: America's Jewish journal|year=1915|page=638|quote=According to a report in the Jaffa Hebrew weekly, Hapoel Hazair, the Commander of the Turkish Army, Djemal Pasha, has ordered a barricade to be placed across the approach to the Wailing Wall to prevent this place from being visited by Jews. The order is said to be based on sanitary grounds.|access-date=January 3, 2012}}</ref> ==== Фермани издадени во врска со Ѕидот ==== {| class="wikitable" !Година ! Издадена од ! содржина |- | в.1560 година | style="white-space:nowrap" | [[Сулејман Величествениот]] | Официјално признавање на правото на Евреите да се молат покрај Ѕидот <ref name="Armstrong08"/><ref name="Gonen03"/> |- | 1840 година | style="white-space:nowrap" | Ибрахим-паша од Египет | Забрана на Евреите да го поплочат преминот пред Ѕидот. Исто така ги предупредиле „да не го креваат својот глас и да ги прикажуваат своите книги таму“. Меѓутоа, им било дозволено „да го посетуваат уште од старо време“.<ref name="report1930"/> |- | 1841 година * | style="white-space:nowrap" | Ибрахим паша од Египет | „Од иста причина и слично на уште две други од 1893 и 1909 година“ |- | 1889 година * | style="white-space:nowrap" | [[Абдул Хамид II]] | Да нема мешање во местата на Евреите за поклонички посети и за поклонение, кои се наоѓаат на местата кои зависат од Главниот рабинат, ниту со практикувањето на нивниот ритуал. |- | 1893 година * | | Потврдувајќи го ферманот од 1889 година |- | 1909 година * | | Потврдувајќи го ферманот од 1889 година |- | 1911 година | style="white-space:nowrap" | Административен совет на Лива | Забрана на Евреите од одредени додатоци на Ѕидот |} : ''* Овие фермани биле цитирани од еврејскиот контингент во Меѓународната комисија, 1930 година, како доказ за правата на ѕидот.'' ''Муслиманските власти одговориле со аргументација дека историските санкции за еврејско присуство се акти на толеранција прикажани од муслимани, кои со тоа не признаваат никакви позитивни права .'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/9a798adbf322aff38525617b006d88d7/59a92104ed00dc468525625b00527fea?OpenDocument|title=REPORT of the Commission appointed by His Majesty's Government in the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, with the approval of the Council of the League of Nations, to determine the rights and claims of Moslems and Jews in connection with the Western or Wailing Wall at Jerusalem|date=December 1930|publisher=United Nations|accessdate=December 20, 2009|archive-date=2020-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929102859/https://unispal.un.org/unispal.nsf/9a798adbf322aff38525617b006d88d7/59a92104ed00dc468525625b00527fea?OpenDocument|url-status=dead}}</ref> === Британски мандат (1917–48) === [[Податотека:Jewish_legion_hakotel_1917.jpg|десно|мини| Војници на еврејската легија на Западниот Ѕид по британското освојување на Ерусалим, 1917 година]] [[Податотека:Historical_images_of_the_Western_Wall_-_1920_C_SR_016b.JPG|десно|мини| 1920 година Од колекцијата на [[Израелска национална библиотека|Националната библиотека на Израел]]]] Во декември 1917 година, сојузничките сили под водство на Едмунд Аленби го [[Битка кај Ерусалим (1917)|зазеле Ерусалим]] од Турците. Аленби ветил „''дека секоја света зграда, споменик, светото место, светилиштето, традиционалното место, дарот, побожниот аманет или вообичаеното место за молитва од која било форма на трите религии ќе бидат одржувани и заштитени во согласност со постојните обичаи и верувања''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/fourpathstojerus0000jani/page/|title=Four Paths to Jerusalem|last=Janin|first=Hunt|publisher=[[McFarland & Company|McFarland]]|year=2002|isbn=0-7864-1264-X|page=192|chapter=Pilgrimages During the British Mandate and Under the Israelis (1917–2001)}}</ref> Во [[1919]] година, лидерот на ционистите [[Хаим Вајзман]] му се обратил на британскиот воен гувернер на [[Ерусалим]], полковник [[Сер Роналд Сторс]] и му понудил 75.000<ref name="MG">{{Наведена книга|title=Jerusalem in the Twentieth Century|last=Gilbert|first=Martin|publisher=[[Chatto & Windus]]|year=1996|isbn=0-7011-3070-9|location=London|page=69|chapter=British Military Rule, 1918–1919|author-link=Martin Gilbert}}</ref> и 100,000 фунти <ref name="BW">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/dividedjerusalem0000wass/page/|title=Divided Jerusalem|last=Wasserstein|first=Bernard|publisher=[[Profile Books]]|year=2001|isbn=1-86197-333-0|location=London|page=[https://archive.org/details/dividedjerusalem0000wass/page/ 323]|chapter=Trouble on the Temple Mount}} </ref> (приближно 5 милиони фунти во модерна смисла) за да ја набави областа во подножјето на ѕидот. Сторрс останал воодушевен од идејата затоа што се надевал дека дел од парите ќе бидат искористени за подобрување на муслиманското образование. Иако на почетокот планот бил ветувачки, преговорите прекинале по силното муслиманско противење.<ref>{{Наведена книга|title=Ploughing Sand: British Rule in Palestine|last=Shepherd|first=Naomi|publisher=[[John Murray (publishing house)|John Murray]]|year=1999|isbn=0-7195-5707-0|location=London|page=42|chapter=From Conquest to Colony}}</ref> Сторс по две децении подоцна напишал:<blockquote>„Прифаќањето на предлозите, доколку беше изводливо, ќе избегнеше неколкугодишни бедни понижувања, вклучително и бетонирање на Ѕидот и тротоарот...<ref name="MG"/></blockquote>На почетокот на 1920 година, првиот еврејско-арапски спор се случил кога муслиманските власти вршеле помали работи за поправка на горниот тек на Ѕидот. Евреите, иако се согласиле дека делата се неопходни, апелирале до Британците да бидат направени под надзор на новоформираниот Оддел за антиквитети, бидејќи ѕидот претставувал античка реликвија.<ref>{{Harvnb|Gonen|2003}}</ref> Во [[1926]] година бил направен напор да се закупи [[вакуф]]от, во кој бил вклучен на ѕидот, со план на крајот истиот имот да биде откупен.<ref name="BWbook">{{Наведена книга|title=The British in Palestine|last=Bernhard Wasserstein|publisher=Royal Historical Society|year=1978|location=London|pages=224–227}}</ref> Преговорите биле започнати во тајност од еврејскиот судија Гад Фрумкин, со финансиска поддршка од американскиот милионер Нејтан Страус . Претседателот на палестинската ционистичка извршна власт, полковник Ф.Х. Кишч, објаснил дека целта е „''тивко да се евакуираат мароканските жители на оние куќи што подоцна ќе биде потребно да се урнат''“, за да се создаде отворен простор со места за седење на постари верници. Сепак, Страус се повлекол кога цената станала превисока и планот не дошол до ништо.<ref>{{Наведена книга|title=One Palestine, Complete|last=Tom Segev|publisher=Abacus|year=2001|page=301}}</ref> Ваад Леуми, спротивно на советот на палестинската ционистичка извршна власт, побарал [[Британци]]те да го експроприраат ѕидот и да им го дадат на Евреите, но Британците одбиле. Во [[1928]] година Ционистичката организација објавила дека Џонсон Канцелар, висок комесар на [[Палестина]], верува дека Западниот Ѕид треба да се најде под еврејска контрола и се прашувал „''зошто ниеден голем еврејски филантроп сè уште го немал купено''“.<ref>{{Наведена книга|title=Ploughing Sand: British Rule in Palestine|last=Shepherd|first=Naomi|publisher=[[John Murray (publishing house)|John Murray]]|year=1999|isbn=0-7195-5707-0|location=London|page=11|chapter=The Law Factory}}</ref> ==== Нарушувања во септември 1928 година ==== Во [[1922]] година, договорот за Статус кво издаден од задолжителниот орган забранувал поставување клупи или столови во близина на ѕидот. Последната појава на таква забрана била во 1915 година, но османлискиот декрет наскоро бил повлечен по интервенција на Чачам Баши . Во 1928 година, окружниот комесар на Ерусалим, Едвард Кит-Роуч, се согласил на арапското барање за спроведување на забраната. Ова довело до тоа да еден британски офицер биде стациониран на ѕидот, осигурувајќи се дека Евреите ќе бидат спречени да седат. Во пракса, се појавил флексибилен ''модус вивенди'' и такви мехици биле поставени од време на време кога голем број луѓе се собирале да се молат. [[Податотека:Kotel_jerusalem.jpg|мини| Поставувањето на [[мехица]] слично на онаа на сликата било катализатор за конфронтација помеѓу Арапите, Евреите и мандатните власти во 1928 година.]] На [[24 септември]] [[1928]] година, [[Јом кипур|Денот на искупувањето]], британската полиција прибегнала кон отстранување со сила на [[Мехица|мехиците]] што се користеле за одделување на мажи и жени на молитва. Жените кои се обиделе да спречат демонтирање на мехиците биле претепани од полицијата, која користела парчиња од искршената дрвена рамка како палки. Потоа биле извлечени столици од под постари верници. Епизодата ги натерало меѓународните вести и Евреите од целиот свет да се спротивстават на британската акција. Јосиф Хаим Соненфелд, главниот рабин на ултраортодоксните Евреи во Ерусалим, издал протестно писмо во име на неговата заедница, Еда Хахареидис и Агудас Јисроел остро го осудиле сквернавењето на светото место. Разни комунални водачи повикале на генерален штрајк. Голем митинг се одржал во Ец Хаим Јешива, по што лута толпа ја нападнала локалната полициска станица во која верувале дека се засолнува Даглас Валдер Даф, британскиот офицер.<ref name="GoJ">{{Наведена книга|title=Guardian of Jerusalem|last=Danziger|first=Hillel|publisher=[[Artscroll]]|year=1990|isbn=0-89906-458-2|location=New York|pages=452–470|chapter=The Kosel Affair}}</ref> Комесарот Едвард Кит-Роуч го опишал настанот како кршење на османлискиот статус кво што им забранува на Евреите да прават каква било градба во областа на Западниот Ѕид. Тој ја известил еврејската заедница дека отстранувањето е извршено според негови наредби откако добил жалба од Врховниот муслимански совет . Арапите биле загрижени дека Евреите се обидуваат да ги прошират своите права на ѕидот и со овој потег, на крајот, имаат намера да ја заземат [[Акса|џамијата Ал-Акса]] .<ref name="PYIL">{{Наведена книга|title=The Palestine Yearbook of International Law 1996-1997|last=Kassim|first=Anis F.|publisher=Martinus Nijhoff|year=1998|isbn=90-411-1009-7|page=375|chapter=Special Report}}</ref> Британската влада издала соопштение во кое го објаснува инцидентот и ја обвинува еврејската бида на ѕидот. Тој нагласил дека е потребно отстранување на мехиците , но изразил жалење за настаните што следеле.<ref name="GoJ"/> Широко распространета арапска кампања за протест против претпоставените еврејски намери и дизајни за преземање на џамијата Ал Акса ја зафати земјата и беше основано „Друштво за заштита на муслиманските свети места“.<ref>{{Наведена книга|title=Palestine: A Modern History|last=Kayyālī|first=Abd al-Wahhāb|publisher=[[Routledge]]|year=1978|isbn=0-85664-635-0|page=139|chapter=The Lull: 1923–1929}} </ref> Ваад Леуми, одговарајќи на овие арапски стравови, изјави во изјавата дека „Ние со ова изјавуваме категорично и искрено дека ниеден Евреин никогаш не помислил да ги наруши правата на муслиманите над нивните свети места, но нашите арапски браќа исто така треба да ги признаат правата на Евреите. во однос на местата во Палестина кои им се свети “.<ref name="PYIL"/> Комитетот исто така побара британската администрација да ги експроприра wallидот за Евреите.<ref name="OR">{{Наведена книга|title=The Origins of the Arab-Israeli Wars|last=Ovendale|first=Ritchie|publisher=Pearson Education|year=2004|isbn=0-582-82320-X|page=71|chapter=British Paramountcy over Arabs and Zionists}}</ref> Од октомври 1928 година па наваму, муфтијата Амин ал-Хусајни организирал низа мерки за да ги демонстрира ексклузивните тврдења на Арапите кон Храмовата Гора и нејзините околини. Тој наредил нова градба покрај и над Западниот Ѕид.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/caseforisraelders00ders|title=The Case For Israel|last=Dershowitz|first=Alan|publisher=[[John Wiley & Sons]]|year=2003|isbn=0-471-46502-X|location=[[Hoboken, New Jersey]]|page=43|chapter=5: Were the Jews Unwilling to Share Palestine?|author-link=Alan Dershowitz}}</ref> Британците им дале дозвола на Арапите да претворат зграда до ѕидот во џамија и да додадат минаре. Музеин бил назначен да изведува исламска молитва и суфиски обреди директно до ѕидот. Евреите кои се молеле на ѕидот, на овие се гледало како на провокација.<ref>{{Наведена книга|title=The Origins of the Arab-Israeli Wars|last=Ovendale|first=Ritchie|publisher=[[Pearson Education]]|year=2004|isbn=0-582-82320-X|page=71|chapter=The "Wailing Wall" Riots|quote=The Mufti tried to establish Muslim rights and the Jews were deliberately antagonised by building works and noise.}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/historyofpalesti00krea/page/|title=A History of Palestine|last=Harman|first=Graham|publisher=Princeton University Press|year=2008|isbn=0-691-11897-3|page=230|chapter=The Mufti and the Wailing Wall|quote=From 1929 onward, the Supreme Muslim Council intensified construction work on the Haram al-Sharif in order to demonstrate their exclusive claims to the Temple Mount (...) Not without reason, Jewish believers felt disturbed in their prayer.}}</ref> Евреите протестирале и тензиите се зголемиле. [[Податотека:Western_Wall_Jerusalem_1933.jpg|мини|Поштата на британската полиција на влезот во Западниот Ѕид, 1933 година]] [[Податотека:British_police_wailing_wall1.jpg|мини|Британската полиција на Ѕидот на плачот, 1934 година]] Така, започнало британско истражување за нарушувањата и истрагата во врска со главното прашање во спорот за Западниот Ѕид, имено правата на еврејските обожаватели да носат додатоци на ѕидот. Врховниот муслимански совет обезбедил документи кои датираат од турскиот режим што ги поддржуваат нивните тврдења. Сепак, повторените потсетувања до Главниот рабинат за да се потврди кој апарат е дозволен, не успеале да предизвикаат никаков одговор. Тие одбиле да го сторат тоа, тврдејќи дека Евреите имаат право да се молат на ѕидот без ограничувања.<ref name="VI">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/westernwall00bend/page/|title=The Western Wall|last=Ben Dov|first=Meir|last2=Naor|first2=Mordechai|last3=Aner|first3=Ze'ev|publisher=Ministry of Defence Publishing House|year=1983|isbn=965-05-0055-3|location=[[Israel]]|pages=[https://archive.org/details/westernwall00bend/page/ 123–137]|chapter=VI: The Struggle for the Wall}}</ref> Последователно, во ноември 1928 година, Владата издала Бела книга со наслов „''Западниот или Ѕидот на плачот во Ерусалим: Меморандум од државниот секретар за колониите''“, во кој се потенцирало одржувањето на ''статус кво состојбата'' и им било наложено на Евреите да ги носат само оние додатоци што биле дозволени од турско време“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100023731157.0x000010|title='File 15/18 FOREIGN AND POLITICAL DEPARTMENT CIRCULARS RECEIVED FROM THE GOVT OF INDIA' IOR/R/15/2/1461|work=Qatar Digital Library}}</ref> ==== Немири во Палестина во 1929 година ==== : Во летото 1929 година, муфтијата Хаџ Амин ел-Хусеини наредил отворање на јужниот крај на уличката што се наоѓала на ѕидот . Така овој дел станал сообраќајница што водела од [[Храмова Гора|Храмовата Гора]] до областа за молитви на Ѕидот. [[Муле|Мулиња]] биле поставени низ тесната уличка, честопати исфрлајќи измет. Ова, заедно со другите градежни проекти во близина, и ограничениот пристап до ѕидот, резултирало со еврејски протести до Британците, кои останале рамнодушни.<ref name="VI"/> На [[14 август]] [[1929]] година, по нападите врз поединечни Евреи кои се молеле на ѕидот, 6.000 Евреи демонстрирале во [[Тел Авив]], извикувајќи „''Ѕидот е наш''“. Следниот ден, еврејскиот пост на Тиша Беав, 300 младинци го подигнале ционистичкото знаме и ја отпеале химната [[Надеж (химна)|Хатиква]] на [[Надеж (химна)|ѕидот]] .<ref name="OR"/> Ден потоа, на 16 август, организирана толпа од 2.000 муслимански Арапи се спуштиле на Западниот Ѕид, при што биле запалени книги за молитви, литургиски тела и молитвени молби. Немирите се прошириле во еврејската трговска област во градот, а по неколку дена следувал масакрот во [[Хеврон]] .<ref>{{Наведена книга|title=Jerusalem Illustrated History Atlas|last=Gilbert|first=Martin|publisher=[[Board of Deputies of British Jews]]|year=1977|isbn=0-905648-04-8|location=London|page=79|chapter=Jerusalem, Zionism and the Arab Revolt 1920–1940|quote=|author-link=Martin Gilbert}}</ref> 133 Евреи биле убиени и 339 биле повредени во арапските немири, а во понатамошниот процес на задушување на немирите 110 Арапи биле убиени од британската полиција. Ова бил убедливо најсмртоносниот напад врз Евреите во периодот на британското владеење над Палестина. ==== Меѓународна комисија од 1930 година ==== Во 1930 година, како одговор на немирите во 1929 година, британската Влада назначила комисија „''да ги утврди правата и тврдењата на муслиманите и Евреите во врска со Западниот или Ѕидот на плачот''“ и да ги утврди причините за насилството и да го спречи во иднина. [[Друштво на народите|Друштвото на народите ја]] одобриле комисијата под услов членовите да не бидат [[Британци]]. Комисијата забележала дека „Евреите немаат какво било сопственост на Ѕидот или на тротоарот пред него (завршен говор на еврејскиот советник, записник, страница 908)“. [[Податотека:Anglo-American_Committee_at_the_Western_Wall.jpg|мини|Членови на Англо-американскиот анкетен комитет на Западниот Ѕид, 1946 година]] Комисијата заклучила дека ѕидот и соседниот тротоар и мароканскиот кварт биле единствено во сопственост на муслиманскиот ''вакаф''. Сепак, Евреите имале право на „''слободен пристап до Западниот Ѕид за целите на преданијата во секое време''“, предмет на некои одредби со кои се ограничувале предметите што може да се донесат до Ѕидот и забрануваат дување на шофар, што било направено нелегално . На муслиманите им било забрането да ги нарушуваат еврејските приврзаности со возење животни или други средства.<ref name="report1930"/> Препораките на Комисијата биле донесени во законот со Палестинскиот ред (Западен или Ѕидот на плачот) во Советот, 1931 година, кој стапил на сила на [[8 јуни]] [[1931]] година.<ref name="Gaz31">Palestine (Western or Wailing Wall) Order in Council, 1931, Official Gazette of the Government of Palestine, Gazette Extraordinary (Suppl. No. 8/1931), June 8, 1931, pp. 464–468; also printed in The Palestine Yearbook of International Law, Vol. 9, Iss. 1, p.411ff.</ref> Лицата што го кршат законот може да бидат казнети со парична казна од 50 фунти или затвор до 6 месеци, или обете. Во текот на 30-тите години на минатиот век, на заклучокот на [[Јом Кипур]], младите Евреи упорно ја бркале забраната за [[шофар]] секоја година и го разнесувле, што резултирало во нивно апсење и гонење. Обично биле казнувани со затвор од три до шест месеци. Комисијата утврдила дека насилството се случило поради „''расно непријателство од страна на Арапите, како резултат на разочарувањето од нивните политички и национални аспирации и страв за нивната економска иднина''“. === Јорданска власт (1948–67) === За време на Арапско-израелската војна, стариот град заедно со Ѕидот бил контролиран од Јордан во 1948 година . Членот VIII од Договорот за примирје од 1949 година повикувал на Специјален комитет да направи аранжмани за (меѓу другото) „''слободен пристап до Светите места и културните институции и користење на гробиштата на Маслиновата Гора''“.<ref>Yale Avalon Project, https://avalon.law.yale.edu/20th_century/arm03.asp [https://avalon.law.yale.edu/20th_century/arm03.asp Israel-Jordan Armistice Agreement].</ref> Комитетот заседавал повеќе пати во текот на [[1949]] година, но обете страни поставиле дополнителни барања и истовремено Комисијата за помирување на Палестина вршела притисок за интернационализација на [[Ерусалим]] наспроти желбите на двете страни.<ref name="BenDror">{{Наведено списание|last=Elad Ben-Dror and Asaf Ziedler|year=2015|title=Israel, Jordan, and their Efforts to Frustrate the United Nations Resolutions to Internationalise Jerusalem|journal=Diplomacy & Statecraft|volume=26|pages=636–658|doi=10.1080/09592296.2015.1096685}}</ref> Никогаш не бил постигнат договор, што довело до обвинувања во двете насоки. Ниту израелските Арапи ниту израелските Евреи не можеле да ги посетат своите свети места на територијата на [[Јордан]].<ref name="Gilbert254">Martin Gilbert, Jerusalem in the Twentieth Century (New York: John Wiley & Sons, 1996) p. 254.</ref><ref name="Israeli23">{{Наведена книга|title=Jerusalem Divided: The Armistice Regime, 1947–1967|last=Israeli|first=Raphael|publisher=[[Routledge]]|year=2002|isbn=0-7146-5266-0|location=[[Jerusalem]]|page=23|chapter=Introduction: Everyday Life in Divided Jerusalem|quote=}}</ref> Исклучок бил направен христијаните да учествуваат на божиќните церемонии во [[Витлеем]]. Некои извори тврдат дека Евреите можеле да го посетуваат Ѕидот само доколку патуваат низ Јордан (што не било опција за Израелците) и ако на пасошите не им била заверена израелска виза.<ref>{{Наведена книга|title=Cultural Contestation in Ethnic Conflict|last=Ross|first=Marc Howard|publisher=Cambridge University Press|year=2007|isbn=0-521-87013-5|page=179|chapter=Digging up the past to contest the present: politics and archeology in Jerusalem’s Old City|quote=}}</ref> Само јорданските војници и туристи можело да се најдат таму. Погодна точка на [[Сионска Гора|планината Сион]], од каде можело да се гледа Ѕидот, станало местото каде што се собирале Евреите за да се молат. За илјадници аџии, планината, како најблиска локација до Ѕидот под израелска контрола, станало место за замена за традиционалната свештеничка церемонија на благослов, што се одржува на Трите фестивали за поклонение .<ref>{{Наведена книга|title=Jerusalem Divided: The Armistice Regime, 1947–1967|last=Israeli|first=Raphael|publisher=[[Routledge]]|year=2002|isbn=0-7146-5266-0|location=[[Jerusalem]]|page=6|chapter=Introduction: Everyday Life in Divided Jerusalem|quote=}}</ref> ==== ел-Бурак ==== За време на јорданското владеење со [[Стар град (Ерусалим)|Стариот град]], на камењата на античкиот Ѕид бил ставен керамички уличен знак на арапски и англиски јазик. Тој бил составен од осум посебни керамички плочки и го покажувл ''патот ел-Бурак'' на арапски јазик на врвот со англискиот „ел-Бурак (Ѕид на плачот)“ . Кога израелските војници пристигнале на Ѕидот во јуни 1967 година, еден од нив се обидел да напише со хебрејски букви.<ref name="Narkiss1970">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=oWKFAAAAIAAJ|title=Picture history of Jewish civilization|last=Bezalel Narkiss|publisher=H. N. Abrams|year=1970|page=241|quote=An Israeli soldier writes the Hebrew name on a street sign, which had previously had only Arabic and English lettering identifying the location as Wailing Wall Road.|access-date=May 19, 2011}}</ref> ''„The Jerusalem Post“'' објавил дека на 8 јуни, Бен-Гурион отишол до Ѕидот и „''невкусно го погледнал патниот знак; „ова не е во ред, треба да се сруши''“ и тој продолжил да го демонтира.<ref name="al-Kuwayt(Washington1972">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=EmoMAQAAMAAJ|title=Journal of Palestine studies|last=Jāmiʻat al-Kuwayt|last2=Institute for Palestine Studies (Washington, D.C.)|last3=Muʾassasat al-Dirāsāt al-Filasṭīnīyah|publisher=University of California Press for Kuwait University and the Institute for Palestine Studies|year=1972|page=187|access-date=May 19, 2011}}</ref> Овој чин ја сигнализирала кулминацијата на заземањето на Стариот град и можноста на Евреите уште еднаш да пристапат до нивните најсвети места.<ref name="בר2007">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=D3JtAAAAMAAJ|title=לקדש ארץ|last=דורון בר|publisher=יד יצחק בן צבי|year=2007|page=207|quote=The symbolic removal of a sign placed by the Jordanians in English and Arabic, which referred to the Western Wall plaza as al-Buraq, was part of the process of 'Judaization' and return of the site to the status of the most important holy place of the Jewish people, and now the most holy place inside Israel.|access-date=May 19, 2011}}</ref> Емотивните сеќавања на овој настан се поврзани со [[Давид Бен-Гурион|Дејвид Бен-Гурион]] и [[Шимон Перес]] .<ref name="PeresLandau1995">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/battlingforpeace00pere|title=Battling for peace: a memoir|last=Shimon Peres|last2=David Landau|publisher=Random House|year=1995|isbn=978-0-679-43617-1|page=[https://archive.org/details/battlingforpeace00pere/page/94 94]|access-date=May 18, 2011|url-access=registration}}</ref> === Израелска власт (1967–69) === ==== Декларации по освојувањето ==== [[Податотека:צנחנים_בכותל_המערבי.jpg|десно|мини| Иконската слика на израелските војници кратко време по освојувањето на Ерусалим за време на [[Шестдневна војна|Шестдневната војна]]]] По победата на Израел за време на [[Шестдневна војна|Шестдневната војна]] во 1967 година, Западниот Ѕид се нашол под израелска контрола. Рабинот Шломо Горен по освојувањето на Ерусалим прогласил дека „''Израел повеќе нема да се откаже од Ѕидот''“, став поддржан од израелскиот министер за одбрана Моше Дајан и началникот на Генералштабот [[Јицак Рабин]] .<ref name="JaphethRajiv1967">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=3qm7AAAAIAAJ|title=The Arab Israel conflict: an Indian viewpoint|last=Maurice David Japheth|last2=P. K. Rajiv|publisher=Pearl Publications|year=1967|page=19|quote=The Chief Chaplain of the Army, Brigadier (Rabbi) Goren, offered prayers for four hours at the Wall. He proclaimed that Israel would never again relinquish the Wall. A little later, the Minister for Defence, Moshe Dayan, accompanied by the Chief of Staff, General Yitzhak Rabin, arrived. They repeated the pledge of the Rabbi. "Today we have reunited Jerusalem. We have returned to all that is holy in our land. We have returned, never to be parted from it again," Dayan said.}}</ref> Рабин го опишал моментот кога израелските војници стигнале до Ѕидот:<blockquote>„Имаше еден момент во Шестдневната војна што ја симболизираше големата победа: тоа беше моментот во кој првите падобранци - под команда на Гур - стигнаа до камењата на Западниот Ѕид, чувствувајќи ги емоциите на местото; никогаш не беше, и никогаш нема да биде, друг момент како него. Тој момент никој не го постави на сцена. Никој не го планираше тоа однапред. Никој не го подготви и никој не беше подготвен за тоа; се чинеше како Промисла да ја насочи целата работа: падобранците плачеа - гласно и од болка - над своите другари кои паднаа на патот, зборовите на молитвата Кадиш што ги чуја камењата на Западниот Ѕид по 19 години молк, солзи на жалост, извици на радост и пеење на „[[Надеж (химна)|Хатиква]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Foreign+Relations/Israels+Foreign+Relations+since+1947/1995-1996/Address+to+the+Knesset+by+Prime+Minister+Rabin+on+Jerusalem.htm|title=Address to the Knesset by Prime Minister Rabin on Jerusalem, May 29, 1995|last=Rabin|first=Yitzchak|date=May 29, 1995|publisher=Israel Ministry of Foreign Affairs}}</ref></blockquote> ==== Уривање на Мароканската населба ==== [[Податотека:Western_Wall_area_and_Moroccan_Quarter_in_the_Old_City_of_Jerusalem_map_by_Survey_of_Palestine_map_1-2,500_(cropped).jpg|лево|мини| Мароканска населба (ќелија Ј9) околу Западниот Ѕид (број 62)]] Четириесет и осум часа по заземањето на Ѕидот, војската, без изречен владин налог,  набрзина продолжила со уривање на целата [[Мароканска населба]], која се наоѓаше на 4 метри од Ѕидот.<ref>Joost R. Hiltermann, 'Teddy Kollek and the Native Question,' in Annelies Moors, Toine van Teeffelen, Sharif Kanaana, Ilham Abu Ghazaleh (eds.) [https://books.google.com/books?id=FsjgmSPiWvsC&pg=PA55 ''Discourse and Palestine: Power, Text and Context,''] Het Spinhuis, 1995 pp.55-65, p.55-6</ref> Џамијата, која била изградена над едно од најстарите [[Медреса|исламски училишта]] во Ерусалим, Афдилије, именувана по еден од синовите на [[Саладин]], била срушена за да се пробие плоштадот.<ref>Nir Hasson,[http://www.haaretz.com/news/national/rare-photograph-reveals-ancient-jerusalem-mosque-destroyed-in-1967.premium-1.436593 'Rare photograph reveals ancient Jerusalem mosque destroyed in 1967,'] at Haaretz, June 15, 2012.</ref> На 106 арапски семејства составени од 650 лица им било наредено да ги напуштат своите домови во текот на ноќта. Кога одбиле, булдожерите почнале да ги рушат зградите со уште луѓе, убивајќи едно лице и ранувајќи голем број други.<ref>{{Наведена книга|title=1967|last=Tom Segev|publisher=Metropolitan Books|year=2007|pages=400–401}}</ref><ref>Ari Shavit,[http://www.haaretz.com/weekend/magazine/jerusalem-born-thinker-meron-benvenisti-has-a-message-for-israelis-stop-whining.premium-1.469447 'Jerusalem-born thinker Meron Benvenisti has a message for Israelis: Stop whining,'] at [[Haaretz]], October 11, 2012.</ref><ref>[[Gershom Gorenberg]], ''The End of Days: Fundamentalism and the Struggle for the Temple Mount.'' Oxford University Press, 2002 p.102.</ref><ref>[[Henry Cattan]], ''The Palestine Question,'' Taylor & Francis, 1988 p.256.</ref> Според Ејал Вајзман, Хаим Херцог, кој подоцна станал шестиот израелски претседател, имал голем дел од заслугите за уништувањето на соседството:<blockquote>Кога го посетивме Ѕидот на плачот, најдовме тоалет прикачен на него ... решивме да го отстраниме и од ова дојдовме до заклучок дека можеме да ја евакуираме целата област пред Ѕидот на плачот ... историска можност што ќе никогаш не се враќа . . Знаевме дека следната сабота на 14 јуни, ќе биде еврејскиот празникШавуот и дека многумина ќе сакаат да дојдат да се молат ... сето тоа требаше да биде завршено до тогаш.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/hollowlandisrael00weiz|title=Hollow Land|last=Weizman|first=Eyal|publisher=[[Verso Books|Verso]]|year=2007|isbn=978-1-84467-125-0|location=London|page=38}}</ref></blockquote>Тесниот тротоар, кој можел да прими максимум 12.000 на ден, бил трансформиран во огромен плоштад што можел да собере повеќе од 400.000 верници.<ref>{{Наведена книга|title=City of Stone: The Hidden History of Jerusalem|last=Benvenisti|first=Meron|publisher=University of California Press|year=1998|isbn=0-520-20768-8|page=82|chapter=Hollowed Ground}}</ref> Неколку месеци подоцна, тротоарот близу до Ѕидот бил ископан на длабочина од два и пол метри, изложувајќи дополнителни два тека големи камења.<ref>{{Наведена книга|title=Jerusalem: the Torn City|last=Meron Benvenisti|publisher=University of Minnesota Press|year=1976|pages=312–313}}</ref> Комплекс згради спроти Ѕидот на јужниот крај на плоштадот, кој ги опфаќал Мадреса Фахрија и куќата што семејството Абу ел-Сауд од 16 век, биле поштедени од уништувањето во 1967 година, но биле срушени во 1969 година.<ref>[https://books.google.com/books?id=Cbd1ALFq9hAC&pg=PA67&dq=simone+ricca+fakhiriya&hl=en&sa=X&ei=d9OcUYfWDoSAkwX4u4HABw&ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&q=simone%20ricca%20fakhiriya&f=false Reinventing Jerusalem:Israel's Reconstruction of the Jewish Quarter after 1967, Simone Ricca], pp. 67–113</ref><ref>{{Наведена книга|title=Unearthing Jerusalem: 150 Years of Archaeological Research in the Holy City|last=Robert Schick|editor-last=Gideon Avni and Katharina Galor|pages=475–490|chapter=Mamluk and Ottoman Jerusalem}}</ref> Делот од Ѕидот посветен на молитвите бил проширен на југ за да ја удвои својата оригинална должина, од 28 до 60 метри, додека 4 метарскиот простор свртен кон Ѕидот пораснал на 40 метри. Тесната, приближно 120 метрска уличката пред 1948 година, користена за еврејска молитва, била зголемена на 2,400 метри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jerusalemquarterly.org/ViewArticle.aspx?id=104|title=Heritage, Nationalism and the Shifting Symbolism of the Wailing Wall; June 1967: Erasing The Past|last=Ricca|first=Simone|date=Summer 2005|publisher=[[Institute for Palestine Studies|Institute of Jerusalem (Palestine) Studies]]}}</ref> == Плоштад == Новиот плоштад создадена во 1967 година се користи за богослужба и јавни собири, вклучувајќи прослави на [[Бар и Бат мицва]] и церемонии на заклетва на ново-полноправни војници во [[Израелски одбранбени сили|Израелските одбранбени сили]]. Десетици илјади Евреи се собираат до ѕидот на еврејските празници, а особено на постот на Тиша Беав, што го означува уништувањето на Храмот и на Денот на Ерусалим, кој го одбележува споменот на обединувањето на Ерусалим во 1967 година и паѓањето на Ѕидот во еврејски раце. Во ноември 2010 година, владата одобрила план во вредност од 23 милиони американски долари за подобрување на пристапот од еврејскиот кварт и надградба на инфраструктурата на Бар и Ѕидот.<ref>[http://www.haaretz.com/news/national/israel-approves-23-million-plan-to-renovate-near-western-wall-1.325927 Israel approves $23 million plan to renovate near Western Wall] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121102205749/http://www.haaretz.com/news/national/israel-approves-23-million-plan-to-renovate-near-western-wall-1.325927 |date=2012-11-02 }}, ''Haartez'', (November 21, 2010).</ref> === Православни правила === Судирите околу молитвата кај националниот споменик започнале нешто повеќе од една година по победата на Израел во [[Шестдневната војна]], што повторно ја направило страницата достапна за Евреите. Во јули 1968 година Светската унија за прогресивен јудаизм, која ја планирала меѓународната конвенција на групата во Ерусалим, се обратила до [[Кнесет]] откако Министерството за верски работи и забранило на организацијата да организира мешани родовни услуги на Ѕидот. Комитетот за внатрешни работи на Кнесет го поддржало Министерството за верски прашања во тоа што не им дозволува на присутните еврејски конгреси, кои доаѓаат од над 24 земји, да слават по нивни начин. Православните сметаат дека службите на Ѕидот треба да го следат традиционалниот еврејски закон за одделени места што се следат во синагогите, додека не-православната перспектива била дека „''Ѕидот е светилиште на сите Евреи, а не на една посебна гранка на јудаизмот''“.<ref name="jta.org">[http://www.jta.org/2015/04/24/news-opinion/the-telegraph/from-the-archive-when-the-western-wall-battles-began From the Archive: First rumblings in the battle for pluralism at the Western Wall] JTA, April 24, 2015.</ref> == Област Вилсонов Лак == [[Податотека:Jerusalem_Western_Wall_BW_2.JPG|десно|мини| Машкиот дел од Вилсоновиот Лак]] === Трансформација во област за богослужба === Во 2005 година, Фондацијата Западно наследство на Ѕидот иницирала големи напори за реновирање под Рабинот на Ѕидот, Шмуел Рабинович . Неговата цел била да ја обнови и реконструира областа во рамките на Вилсоновиот лак, опфатената област лево од верниците свртена кон Ѕидот во отворениот молитвен плоштад, со цел да се зголеми пристапот за посетителите и за молитвата.<ref name="kotel">[http://english.thekotel.org/today/article.asp?ArticleID=3 English.thekotel.org TheKotel.org] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110724161019/http://english.thekotel.org/today/article.asp?ArticleID=3 |date=2011-07-24 }}, retrieved March 11, 2011.</ref><ref>[http://www.iaa-conservation.org.il/Projects_Item_eng.asp?id=49&subject_id=10&site_id=3 iaa-conservation.org], retrieved March 11, 2011.</ref> Возобновувањето на делот за мажи вклучувал Лак за Тора што може да собере над 100 свитоци, покрај нови полици за книги, библиотека, греење за зимата и климатизација за летото.<ref name="kotel"/> Изградена е и нова просторија за книжниците кои ги одржуваат и зачувуваат свитоците од [[Тора]], употребени на Ѕидот. Новата конструкција исто така вклучува и женски дел, поглед на машката молитвена зона, така што жените ќе можат да ја користат оваа посебна област за „''да учествуваат во службите што се одржуваат внатре под лакот''“ за прв пат. На [[25 јули]] [[2010]] година, било додадено [[кандило]] во молитвената сала во рамките на Вилсоновиот Лак, првата „''вечна светлина''“ инсталирана во областа на Западниот Ѕид. Според фондацијата „''Наследство на Западниот Ѕид''“, многу години биле поднесувани барања „''ламба со маслиново масло да се стави во молитвената сала на плоштадот, како што е обичај во еврејските синагоги, да претставува менора на Храмот во Ерусалим како и непрекинато палениот оган на олтарот на жртвите пред Храмот'' “, особено на најблиското место до тие антички пламени. [[Податотека:USNAVY_Kotel_Service.jpg|мини| ]] Од реновирањето досега се одржале голем број специјални настани за обожување. Сепак, покрај поновите програми, еден ран настан се случил во септември 1983 година, дури и пред модерното реновирање. Во тоа време капеланот на шестата флота на [[САД]], рабинот Арнолд Ресникоф добил дозвола да одржува невообичаена меѓуверска служба - прва меѓуверска служба некогаш спроведена на Ѕидот под контрола на Израел - која вклучувала мажи и жени кои седеле заедно. Десетминутната служба вклучувала Свештенички благослов, рецитиран од Ресникоф, кој е Коен . Претставник на Министерството за религии бил присутен, одговарајќи на прашањата за печатот дека службата е овластена како дел од специјалното добредојде за шестата флота на САД.<ref>''Jerusalem Post'', Sep 5, 1983, and ''Jerusalem Post'' International Edition, Sep 11–17, 1983, "U.S. Navy Chaplain Conducts Western Wall Interfaith Litany"</ref><ref>[http://www.sptimes.com/News/122901/news_pf/NorthPinellas/Lion__lamb_reside_in_.shtml ''St Petersburg Times''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304203835/http://www.sptimes.com/News/122901/news_pf/NorthPinellas/Lion__lamb_reside_in_.shtml |date=2016-03-04 }}, retrieved March 25, 2011</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.timesofisrael.com/the-day-in-1983-when-the-israeli-government-gave-its-blessing-to-a-mixed-gender-prayer-service-at-the-western-wall|title=The day Israel gave its blessing to egalitarian prayer at Western Wall|work=Times of Israel}}</ref> == Областа на Робинсоновиот лак == [[Податотека:The_remains_of_Robinson's_Arch_on_the_western_side_of_the_Temple_Mount.jpg|мини|Остатоците од Робинсоновиот лак над ископаните остатоци од античката улица подолу.]] На јужниот крај на Западниот Ѕид, Робинсоновиот лак заедно со низата сводови некогаш ги поддржувале скалите што се наоѓааче од улицата кон Храмовата Гора.<ref name="virtual">[https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Archaeology/Robinsons_Arch.html Jewish Virtual Library], retrieved March 26, 2011.</ref> Т.н. Камен на Исаија, сместен под Робинсоновиот лак, има врежан натпис на [[хебрејски јазик]] со делумен и малку погрешен цитат од (или [[Парафразирање|парафразата]] на) Исаија 66:14 : „''И ќе го видите тоа, и ќе се зарадува срцето ваше, и коските ваши ќе цутат како свежо растение, и раката на Гос­под ќе се јави врз слугите Негови, а на непријателите свои Тој ќе се разгневи“''. Натписот е условно датиран во 4-8 век, а некои го продолжуваат можниот временски период до 11 век.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=4E3fG3uGgbYC&pg=PA27|title=The Jerusalem Book of Quotations: A 3,000- Year Perspective|last=Friedman|first=Jack|publisher=Gefen Publishing House|year=2007|isbn=9789652293923|page=27|access-date=1 August 2019}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=2cfmBQAAQBAJ&pg=PA95|title=790. Hebrew graffito quotig Isaiah 66,14, 4 c. CE (?)|work=Corpus Inscriptionum Iudaeae/Palaestinae: Jerusalem, Part 2: 705-1120|publisher=Walter de Gruyter|year=2012|isbn=9783110251906|editor-last=Hannah M. Cotton|pages=95–96|access-date=1 August 2019|display-editors=etal}}</ref> === Неортодоксна богослужба === Бидејќи не е под директна контрола на Рабинот на Ѕидот или Министерството за верски работи, страницата е отворена за верски групи кои одржуваат богослужби кои не би биле одобрени од рабинот на Западниот Ѕид или од Министерството за Верски работи во најголемите области за молитва за мажи и жени спроти Ѕидот.<ref name="virtual"/> Местото за богослужба било инаугурирано во 2004 година и оттогаш било домаќин на услуги од реформските и конзервативните групи, како и услуги на ''Жените од Ѕидот''.<ref name="NYT2013">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2013/04/12/world/middleeast/israeli-court-rules-for-women-at-western-wall.html|title=Court Rules for Women in Western Wall Dispute|last=Kershner|first=Isabel|date=April 11, 2013|work=The New York Times}}</ref> Во 2013 година е додадена платформа со цел да се прошири областа на молитвата.<ref name="platform">Jaffay, Nathan, [http://forward.com/articles/183130/is-western-wall-prayer-platform-step-forward-for-w/?p=all, "Is Western Wall Prayer Platform a Step Forward For Women -- or Back?"], ''The Jewish Daily Forward'', August 30, 2013. Retrieved June 15, 2014.</ref> == Рабини на идот == По арапско-израелската војна во 1967 година, рабинот Јехуда Меир Гец беше назначен за надгледник на постапките пред wallидот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE5D7143CF936A1575AC0A963958260|title=Obituaries: Yehuda Meir Getz, Western Wall's Rabbi, 71|date=September 25, 1995|work=The New York Times|accessdate=October 7, 2008}}</ref> По смртта на рабинот Гец во 1995 година, рабинот Шмуел Рабиновиц доби позиција.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aleh.org/eng/staff.asp?SID=6|title=Rabbi Shmuel Rabinowitz|publisher=ALEH|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012053418/http://www.aleh.org/eng/staff.asp?SID=6|archive-date=October 12, 2007|accessdate=October 7, 2008}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://www.jcpa.org/jpsr/s99-yc.htm The political role of the Israeli Chief Rabbinate in the Temple Mount question], Yoel Cohen, from the Jewish Political Studies Review, Volume 11:1-2 (Spring 1999), accessed March 2020. *[https://web.archive.org/web/20071228153005/http://english.thekotel.org/default.asp ''The Western Wall Heritage Foundation''] *[https://www.jewishvirtuallibrary.org/the-western-wall Jewish Virtual Library: ''The Western Wall''] *[https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/2246/jewish/The-Shofar-and-the-Wall.htm Chabad.org: ''The Shofar and the Wall, 1930''] *[http://www.isracast.com/article.aspx?id=374 Liberation of the Temple Mount and Western Wall: Historic Live Broadcast on Voice of Israel Radio, June 7th, 1967] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160201184820/https://www.isracast.com/article.aspx?id=374 |date=2016-02-01 }} *[http://shvilist.com/westernwall/ The Western Wall Online] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190219130055/http://shvilist.com/westernwall/ |date=2019-02-19 }} – online services related to the Kotel: Prayer note, Live cam, and Information ;Слики *[http://lifeintheholyland.com/wailing_wall_1960s.htm Wailing Wall to Western Wall (1960s)] *[http://www.ianandwendy.com/Israel/Jerusalem/Western_Wall/slideshow.htm Photographs of the Western Wall (Summer 2007)] ;Google Street View *[https://maps.google.com/maps?q=jerusalem&hl=en&ll=31.776611,35.234045&spn=0.004661,0.007682&sll=40.713956,-75.322266&sspn=33.880079,62.929688&hnear=Jerusalem,+Israel&t=m&z=17&layer=c&cbll=31.776673,35.234031&panoid=_UuBKNcQsc4lxDfjebqb4w&cbp=12,79.7,,0,-6.91 The Western Wall on Google Street View] [[Категорија:Ѕидови]] [[Категорија:Храмова Гора]] [[Категорија:Синагоги во Ерусалим]] [[Категорија:Светилишта во Ерусалим]] [[Категорија:Евреите и јудаизмот во Римското Царство]] 8wizdo4667vcn34glec0idma4s8on4f 0 40953 5581868 5570688 2026-06-24T13:29:32Z Aprilija50.A.D 119801 /* */ 5581868 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = Јован Павловски | image = | caption = | birth_date = {{роден на и возраст|10|септември|1937}} | birth_place = {{роден во|Тетово}}, [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]] | death_date = {{почина на и возраст|df=yes|2026|6|24|1937|9|10}} | death_place = | nationality = [[Македонија|Македонец]] | ethnicity = [[Македонци|Македонец]] | occupation = [[писател]], [[публицист]] | movement = | genre = | magnum_opus = | influences = | influenced = | footnotes = }} '''Јован Павловски''' ([[Тетово]], {{роден на|10|септември|1937}} - [[Скопје]], [[24 јуни]] [[2026]]) — [[Македонија|македонски]] [[поет]], раскажувач, романописец, [[писател]] за најмладите, [[публицист]], долгогодишен уредник на повеќе рубрики во „''[[Нова Македонија]]''“, нејзин дописник од [[Париз]] и [[Москва]] <ref>[[Македонска енциклопедија]]</ref>. == Живот == [[Податотека:Спомени, спомени, спомени Лика Чопова и запишувачот на нејзините сеќавања Јован Павловски.jpg|мини|десно|350п|Јован Павловски и [[Лика Чопова-Јурукова|Лика Чопова]] (внука на [[Гоце Делчев]]).]] Од [[1980]] до [[1986]] г. е вонреден професор по теорија и практика на новинарството на Интердисциплинарните студии по новинарство на Унивезитетот „Кирил и Методиј“ во Скопје. Изразит лиричар во првата збирка поезија „''Август''“, каде што чувствувањето на светот беше слеано со тревите, потоците, облаците, ѕвездите. Во подоцнежното поетско творештво епичар во непосреден дијалог со секојдневното, дури и со тривијалното, со минатото и историските случувања како потрага по сопствениот идентитет. Во прозата, неговата постапка ја одредуваше животниот податок и документот. Романот „''Сок'' од простата“ го привлече вниманието како книжевност од типот на [[Хенри Милер]] и [[Буковски]], во која еротското се преплетува со социјалното и политичкото. Пишува и литература за деца во која можноста за надминување на морализаторскиот принцип ја гледа во елементот на играта, која, пред сè, се остварува во јазикот. Неговата публицистика има документарен карактер со логички анализи, свртена, главно, кон самобитноста на [[македонскиот народ]]. Член на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]] од 1962 год, во три мандати (1992-1994, 1994-1996, 2007-2008) негов претседател, член на [[Македонски ПЕН центар|Македонскиот ПЕН центар]]. Автор e на педесетина (прво издание) книги.<ref>Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 190.</ref> Негов син е докторот на театрологија и професор на Институтот за македонска книжевност во Скопје, [[Мишел Павловски]].<ref>[https://mk.rbth.com/politics/2014/11/17/moskva_i_togas_i_sega_prekrasna_38877 ''Москва и тогаш и сега – прекрасна'']</ref> Неговиот чичко е [[Никола Павлов]]. Тој бил уредник на месечникот „''Македонско време''“ (на [[македонски јазик]]) и „''The Macedonian Times''“ (на [[англиски јазик]]). == Творештво == === Збирки поезија === Август (1961), Медеја (1969), Идентитет (1974), Оксидирања (1983), Прераскажување на ентитетот (1985), Строгоста на живењето (1988), Препознавање: Зрело доба (1993); Последните 48 часа на професорот по историја (1993), Стварна промена (1996), Одработен страв (1999), Кревкото тело на Кирил Пејчиновиќ ( 2000), Стравот на професорот (2001). Избори поезија: Ментален простор (1900), Повлекување на стварноста (1997), Поезија (1998), Песни, многу важни песни (избор поезија за деца, 1998). === Преводи поезија === Сретен Перовиќ: Сребрена алка (од српскохрватски, 1969), Роберт Рождественски: Алјошкините мисли (од руски, 1989), Генадиј Ајги: Дишење на полето (од руски, 1993). === Збирки раскази === Ѕвездена прашина (1978, три изданија), Близини (1979, три изданија), Луѓе во зло време (1981, три изданија), Семејни иверки (2004). === Романи === [[Податотека:Корица на книгата Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко.jpg|лево|130п|thumb|Корица на '''Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко''']] Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко (1972, четири изданија на македонски, прва награда на конкурсот на ИК „Наша книга“ Скопје; Рациново признание; превод на српскохрватски - Белград; на унгарски - Нови Сад; на руски - Минск), Сок од простата (364 страници; соавтор: Ангел Биков, три изданија, награда за најчитана книга, 1991, превод на српски - Смедерево), Проверка на слободата (награда „Стале Попов“ на ДПМ, 1998). === Повести === Тетратка прва: Диме (2005); Тетратка втора: Миша (2005); Тетратка трета: Страшо (2005). === Книги за деца === Стихови: Мишо ишо шо-о (1972, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади), На сите свететски страни само Ани, само Ани (1980, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади); Тевеѕирка (1994), Река-а-а! (1996). Проза: Блиско сонце (1972, роман, три изданија на македонски, превод: на српскохрватски - Белград, на албански - Скопје; на руски - Москва, во зборникот „Современаја југославскаја повест“, две изданија - тираж 100.000 примероци); Значка (1978, роман, две изданија, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади). === Публицистика === [[Податотека:Корица на книгата Тетратка прва Диме.jpg|дерсно|130п|thumb|Корица на '''Тетратка прва Диме''']] Монографија на Тетово (заедно со [[Живко Стефановски]], 1964), Монографија на „ТЕТЕКС“ (заедно со [[Томе Серафимовски]], 1965), Бев со нив (прва книга интервјуа во македонското новинарство, 1977, награда „Мито Хаџивасилев - Јасмин“, две изданија), „Тито во Македонија“ (1979, две изданија, награда „13 Ноември“ на град Скопје), Гемиџиите (1977), седум изданија), Од онаа страна на границата (1983), Судењата како последен пораз (1978, четири изданија, награда за публицистика „Мито Хаџивасилев - Јасмин“)[http://www.promacedonia.org/jp/index.html] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101013001143/http://www.promacedonia.org/jp/index.html |date=2010-10-13 }}, Огнено семејство (1987, пет изданија), Од првична идеја до држава (1993, соавтор: Мишел Павловски), Историскиот континуитет на името Македонија и Македонци (1993), Овде и денес - Македонија (историски практикум, две изданија, соавтор: Мишел Павловски, 2000), Факти за Македонија (2005, заедно со Мишел Павловски), Facts about Macedonia (2005, на англиски, заедно со Мишел Павловски), Македонија, минато, историја, сегашност, ИНФО (2005, заедно со Мишел Павловски, единаесет изданија за Македонија од неолитот до денес на македонски, англиски, руски, фрацуски, германски, италијански, српски (латиница), бугарски, албански, турски, грчки. === Новинарски есеи === Денес и овде (1996), Yesterday and today (соавтор Мишел Павловски, на англиски, 1996, шест изданија), Крос контри: Дневник (2002), Време минато, време сегашно, 2003). Лексикони и енциклопедии: Личности од Македонија (Петар Карајанов, Христо Андоновски, Јован Павловски, соавтор и уредник, 2000, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), Сто македонски години (група автори, соавтор и уредник, 2003, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), „Ми-анова енциклопедија, општа и македонска“, во четири тома (група автори, соавтор и уредник, 2006, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), Кратка Ми-анова енциклопедија, ликовна уметност (2007, група автори, соавтор и уредник Јован Павловски), три тома од четирикнижната хронолошка енциклопедија за историјата на Македонија од неолитот до 2003&nbsp;г., група автори, соавтор и уредник: Јован Павловски (Сто македонски години 1901-2003; Македонски деветнаесетти век, 1800-1901; Македонски среден век VI-XVIII век. Четвртата книга Македонска антика - во подготовка). === Енциклопедии и лексикони === (уредник, подготвил за печат): Речник на модерната економија од Д. Пирс, Џ. Кернс, Р. Елиот, Ј. Маевинчи, Р. Шо (1997, превод од англиски проф. д-р Ило Трајковски и), Блеквелова енциклопедија на политичката мисла од Дејвид Милер, превод од англиски: (1998), Концизен оксфордски речник за политиката од Ијан Маклин, превод од англиски: (1998), Оксфордски речник по социологија од Гордон Маршал, превод од англиски: (1999), [[Ахил Тунтев]]: Република Македонија - прва декада (1990-1999), (2005), Душан Бојков: Европска унија, лексикон (2007). Балкански речник (2001, речник од 1700 македонски зборови преведени на, албански, бугарски, грчки, српски, турски, англиски, руски, француски, од Славомир Маринковиќ, уредник: Јован Павловски) Избор во шест книги публицистика: Информативниот центар „Полог“ од Тетово издаде избор од публицистичка активност од Ј.П. (1977) („Судењата како последен пораз“, Бев со нив“, „Гемиџиите“, „Огнено семејство“, „Тито во Македонија“, „Кажувања“). Во текот на 35-годишната новинарска кариера (1956 - 1994), како новинар во Радио Скопје и НИП „Нова Македонија“ објавил безброј новинарски информации, извештаи, коментари, интервјуа. == Награди == Рациново признание, „Стале Попов“, награда на КПЗ на Македонија за најчитан автор во 1991&nbsp;г. , награда на Радио Скопје за најдобра годинашна книга за најмлади (трипати), „Мито Хаџивасилев - Јасмин“ за публицистика (двапати), „13 Ноември“ награда на [[Град Скопје]], Златна плакета на [[Општина Тетово]], „19 Ноември“ награда на Општина Тетово, Поетско жезло, признание Духовен воин, Почесен граѓанин на Радиовце, Тетовско, „Крсте Мисирков“ за животно дело, награда на НИП „Нова Македонија“ за животно дело, прва награда „Крсте Мисирков“ на Здружението на новинарите на Македонија, годишна награда на неделникот „Пулс“ (двапати), Златно перо за превод на поезијата на Ајги, Гоцева повелба. == Одликувања == * Орден на Републиката со сребрени зраци == Извори == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Павловски, Јован}} [[Категорија:Луѓе од Тетово]] [[Категорија:Македонски поети]] [[Категорија:Македонски раскажувачи]] [[Категорија:Македонски романописци]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Македонски уредници]] [[Категорија:Македонски писатели за деца]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски писатели]] [[Категорија:Југословенски новинари]] [[Категорија:Југословенски уредници]] [[Категорија:Југословенски универзитетски професори]] [[Категорија:Претседатели на ДПМ]] [[Категорија:Професори на УКИМ]] [[Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Св. Климент Охридски“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Стале Попов“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Рациново признание“]] [[Категорија:Добитници на наградата „13 Ноември“]] [[Категорија:Добитници на наградата „19 Ноември“]] k11f2idkd00tl063mrymcer97si6zph 5581869 5581868 2026-06-24T13:31:15Z Aprilija50.A.D 119801 /* */ 5581869 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = Јован Павловски | image = | caption = | birth_date = {{роден на|10|септември|1937}} | birth_place = {{роден во|Тетово}}, [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|2026|6|24|1937|9|10}} | death_place = | nationality = [[Македонија|Македонец]] | ethnicity = [[Македонци|Македонец]] | occupation = [[писател]], [[публицист]] | movement = | genre = | magnum_opus = | influences = | influenced = | footnotes = }} '''Јован Павловски''' ([[Тетово]], {{роден на|10|септември|1937}} - [[Скопје]], [[24 јуни]] [[2026]]) — [[Македонија|македонски]] [[поет]], раскажувач, романописец, [[писател]] за најмладите, [[публицист]], долгогодишен уредник на повеќе рубрики во „''[[Нова Македонија]]''“, нејзин дописник од [[Париз]] и [[Москва]] <ref>[[Македонска енциклопедија]]</ref>. == Живот == [[Податотека:Спомени, спомени, спомени Лика Чопова и запишувачот на нејзините сеќавања Јован Павловски.jpg|мини|десно|350п|Јован Павловски и [[Лика Чопова-Јурукова|Лика Чопова]] (внука на [[Гоце Делчев]]).]] Од [[1980]] до [[1986]] г. е вонреден професор по теорија и практика на новинарството на Интердисциплинарните студии по новинарство на Унивезитетот „Кирил и Методиј“ во Скопје. Изразит лиричар во првата збирка поезија „''Август''“, каде што чувствувањето на светот беше слеано со тревите, потоците, облаците, ѕвездите. Во подоцнежното поетско творештво епичар во непосреден дијалог со секојдневното, дури и со тривијалното, со минатото и историските случувања како потрага по сопствениот идентитет. Во прозата, неговата постапка ја одредуваше животниот податок и документот. Романот „''Сок'' од простата“ го привлече вниманието како книжевност од типот на [[Хенри Милер]] и [[Буковски]], во која еротското се преплетува со социјалното и политичкото. Пишува и литература за деца во која можноста за надминување на морализаторскиот принцип ја гледа во елементот на играта, која, пред сè, се остварува во јазикот. Неговата публицистика има документарен карактер со логички анализи, свртена, главно, кон самобитноста на [[македонскиот народ]]. Член на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]] од 1962 год, во три мандати (1992-1994, 1994-1996, 2007-2008) негов претседател, член на [[Македонски ПЕН центар|Македонскиот ПЕН центар]]. Автор e на педесетина (прво издание) книги.<ref>Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 190.</ref> Негов син е докторот на театрологија и професор на Институтот за македонска книжевност во Скопје, [[Мишел Павловски]].<ref>[https://mk.rbth.com/politics/2014/11/17/moskva_i_togas_i_sega_prekrasna_38877 ''Москва и тогаш и сега – прекрасна'']</ref> Неговиот чичко е [[Никола Павлов]]. Тој бил уредник на месечникот „''Македонско време''“ (на [[македонски јазик]]) и „''The Macedonian Times''“ (на [[англиски јазик]]). == Творештво == === Збирки поезија === Август (1961), Медеја (1969), Идентитет (1974), Оксидирања (1983), Прераскажување на ентитетот (1985), Строгоста на живењето (1988), Препознавање: Зрело доба (1993); Последните 48 часа на професорот по историја (1993), Стварна промена (1996), Одработен страв (1999), Кревкото тело на Кирил Пејчиновиќ ( 2000), Стравот на професорот (2001). Избори поезија: Ментален простор (1900), Повлекување на стварноста (1997), Поезија (1998), Песни, многу важни песни (избор поезија за деца, 1998). === Преводи поезија === Сретен Перовиќ: Сребрена алка (од српскохрватски, 1969), Роберт Рождественски: Алјошкините мисли (од руски, 1989), Генадиј Ајги: Дишење на полето (од руски, 1993). === Збирки раскази === Ѕвездена прашина (1978, три изданија), Близини (1979, три изданија), Луѓе во зло време (1981, три изданија), Семејни иверки (2004). === Романи === [[Податотека:Корица на книгата Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко.jpg|лево|130п|thumb|Корица на '''Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко''']] Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко (1972, четири изданија на македонски, прва награда на конкурсот на ИК „Наша книга“ Скопје; Рациново признание; превод на српскохрватски - Белград; на унгарски - Нови Сад; на руски - Минск), Сок од простата (364 страници; соавтор: Ангел Биков, три изданија, награда за најчитана книга, 1991, превод на српски - Смедерево), Проверка на слободата (награда „Стале Попов“ на ДПМ, 1998). === Повести === Тетратка прва: Диме (2005); Тетратка втора: Миша (2005); Тетратка трета: Страшо (2005). === Книги за деца === Стихови: Мишо ишо шо-о (1972, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади), На сите свететски страни само Ани, само Ани (1980, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади); Тевеѕирка (1994), Река-а-а! (1996). Проза: Блиско сонце (1972, роман, три изданија на македонски, превод: на српскохрватски - Белград, на албански - Скопје; на руски - Москва, во зборникот „Современаја југославскаја повест“, две изданија - тираж 100.000 примероци); Значка (1978, роман, две изданија, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади). === Публицистика === [[Податотека:Корица на книгата Тетратка прва Диме.jpg|дерсно|130п|thumb|Корица на '''Тетратка прва Диме''']] Монографија на Тетово (заедно со [[Живко Стефановски]], 1964), Монографија на „ТЕТЕКС“ (заедно со [[Томе Серафимовски]], 1965), Бев со нив (прва книга интервјуа во македонското новинарство, 1977, награда „Мито Хаџивасилев - Јасмин“, две изданија), „Тито во Македонија“ (1979, две изданија, награда „13 Ноември“ на град Скопје), Гемиџиите (1977), седум изданија), Од онаа страна на границата (1983), Судењата како последен пораз (1978, четири изданија, награда за публицистика „Мито Хаџивасилев - Јасмин“)[http://www.promacedonia.org/jp/index.html] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101013001143/http://www.promacedonia.org/jp/index.html |date=2010-10-13 }}, Огнено семејство (1987, пет изданија), Од првична идеја до држава (1993, соавтор: Мишел Павловски), Историскиот континуитет на името Македонија и Македонци (1993), Овде и денес - Македонија (историски практикум, две изданија, соавтор: Мишел Павловски, 2000), Факти за Македонија (2005, заедно со Мишел Павловски), Facts about Macedonia (2005, на англиски, заедно со Мишел Павловски), Македонија, минато, историја, сегашност, ИНФО (2005, заедно со Мишел Павловски, единаесет изданија за Македонија од неолитот до денес на македонски, англиски, руски, фрацуски, германски, италијански, српски (латиница), бугарски, албански, турски, грчки. === Новинарски есеи === Денес и овде (1996), Yesterday and today (соавтор Мишел Павловски, на англиски, 1996, шест изданија), Крос контри: Дневник (2002), Време минато, време сегашно, 2003). Лексикони и енциклопедии: Личности од Македонија (Петар Карајанов, Христо Андоновски, Јован Павловски, соавтор и уредник, 2000, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), Сто македонски години (група автори, соавтор и уредник, 2003, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), „Ми-анова енциклопедија, општа и македонска“, во четири тома (група автори, соавтор и уредник, 2006, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), Кратка Ми-анова енциклопедија, ликовна уметност (2007, група автори, соавтор и уредник Јован Павловски), три тома од четирикнижната хронолошка енциклопедија за историјата на Македонија од неолитот до 2003&nbsp;г., група автори, соавтор и уредник: Јован Павловски (Сто македонски години 1901-2003; Македонски деветнаесетти век, 1800-1901; Македонски среден век VI-XVIII век. Четвртата книга Македонска антика - во подготовка). === Енциклопедии и лексикони === (уредник, подготвил за печат): Речник на модерната економија од Д. Пирс, Џ. Кернс, Р. Елиот, Ј. Маевинчи, Р. Шо (1997, превод од англиски проф. д-р Ило Трајковски и), Блеквелова енциклопедија на политичката мисла од Дејвид Милер, превод од англиски: (1998), Концизен оксфордски речник за политиката од Ијан Маклин, превод од англиски: (1998), Оксфордски речник по социологија од Гордон Маршал, превод од англиски: (1999), [[Ахил Тунтев]]: Република Македонија - прва декада (1990-1999), (2005), Душан Бојков: Европска унија, лексикон (2007). Балкански речник (2001, речник од 1700 македонски зборови преведени на, албански, бугарски, грчки, српски, турски, англиски, руски, француски, од Славомир Маринковиќ, уредник: Јован Павловски) Избор во шест книги публицистика: Информативниот центар „Полог“ од Тетово издаде избор од публицистичка активност од Ј.П. (1977) („Судењата како последен пораз“, Бев со нив“, „Гемиџиите“, „Огнено семејство“, „Тито во Македонија“, „Кажувања“). Во текот на 35-годишната новинарска кариера (1956 - 1994), како новинар во Радио Скопје и НИП „Нова Македонија“ објавил безброј новинарски информации, извештаи, коментари, интервјуа. == Награди == Рациново признание, „Стале Попов“, награда на КПЗ на Македонија за најчитан автор во 1991&nbsp;г. , награда на Радио Скопје за најдобра годинашна книга за најмлади (трипати), „Мито Хаџивасилев - Јасмин“ за публицистика (двапати), „13 Ноември“ награда на [[Град Скопје]], Златна плакета на [[Општина Тетово]], „19 Ноември“ награда на Општина Тетово, Поетско жезло, признание Духовен воин, Почесен граѓанин на Радиовце, Тетовско, „Крсте Мисирков“ за животно дело, награда на НИП „Нова Македонија“ за животно дело, прва награда „Крсте Мисирков“ на Здружението на новинарите на Македонија, годишна награда на неделникот „Пулс“ (двапати), Златно перо за превод на поезијата на Ајги, Гоцева повелба. == Одликувања == * Орден на Републиката со сребрени зраци == Извори == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Павловски, Јован}} [[Категорија:Луѓе од Тетово]] [[Категорија:Македонски поети]] [[Категорија:Македонски раскажувачи]] [[Категорија:Македонски романописци]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Македонски уредници]] [[Категорија:Македонски писатели за деца]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски писатели]] [[Категорија:Југословенски новинари]] [[Категорија:Југословенски уредници]] [[Категорија:Југословенски универзитетски професори]] [[Категорија:Претседатели на ДПМ]] [[Категорија:Професори на УКИМ]] [[Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Св. Климент Охридски“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Стале Попов“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Рациново признание“]] [[Категорија:Добитници на наградата „13 Ноември“]] [[Категорија:Добитници на наградата „19 Ноември“]] sfrftuak8ezow5knwgts9kmz23zu5ks 5582048 5581869 2026-06-24T20:46:38Z Dandarmkd 31127 5582048 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = Јован Павловски | image = | caption = | birth_date = {{роден на|10|септември|1937}} | birth_place = {{роден во|Тетово}}, [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|2026|6|24|1937|9|10}} | death_place = {{починат во|Скопје}}, [[Македонија]] | nationality = [[Македонија|Македонец]] | ethnicity = [[Македонци|Македонец]] | occupation = [[писател]], [[публицист]] | movement = | genre = | magnum_opus = | influences = | influenced = | footnotes = }} '''Јован Павловски''' ([[Тетово]], {{роден на|10|септември|1937}} - [[Скопје]], [[24 јуни]] [[2026]]) — [[Македонија|македонски]] [[поет]], раскажувач, романописец, [[писател]] за најмладите, [[публицист]], долгогодишен уредник на повеќе рубрики во „''[[Нова Македонија]]''“, нејзин дописник од [[Париз]] и [[Москва]] <ref>[[Македонска енциклопедија]]</ref>. == Живот == [[Податотека:Спомени, спомени, спомени Лика Чопова и запишувачот на нејзините сеќавања Јован Павловски.jpg|мини|десно|350п|Јован Павловски и [[Лика Чопова-Јурукова|Лика Чопова]] (внука на [[Гоце Делчев]]).]] Од [[1980]] до [[1986]] г. е вонреден професор по теорија и практика на новинарството на Интердисциплинарните студии по новинарство на Унивезитетот „Кирил и Методиј“ во Скопје. Изразит лиричар во првата збирка поезија „''Август''“, каде што чувствувањето на светот беше слеано со тревите, потоците, облаците, ѕвездите. Во подоцнежното поетско творештво епичар во непосреден дијалог со секојдневното, дури и со тривијалното, со минатото и историските случувања како потрага по сопствениот идентитет. Во прозата, неговата постапка ја одредуваше животниот податок и документот. Романот „''Сок'' од простата“ го привлече вниманието како книжевност од типот на [[Хенри Милер]] и [[Буковски]], во која еротското се преплетува со социјалното и политичкото. Пишува и литература за деца во која можноста за надминување на морализаторскиот принцип ја гледа во елементот на играта, која, пред сè, се остварува во јазикот. Неговата публицистика има документарен карактер со логички анализи, свртена, главно, кон самобитноста на [[македонскиот народ]]. Член на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]] од 1962 год, во три мандати (1992-1994, 1994-1996, 2007-2008) негов претседател, член на [[Македонски ПЕН центар|Македонскиот ПЕН центар]]. Автор e на педесетина (прво издание) книги.<ref>Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 190.</ref> Негов син е докторот на театрологија и професор на Институтот за македонска книжевност во Скопје, [[Мишел Павловски]].<ref>[https://mk.rbth.com/politics/2014/11/17/moskva_i_togas_i_sega_prekrasna_38877 ''Москва и тогаш и сега – прекрасна'']</ref> Неговиот чичко е [[Никола Павлов]]. Тој бил уредник на месечникот „''Македонско време''“ (на [[македонски јазик]]) и „''The Macedonian Times''“ (на [[англиски јазик]]). == Творештво == === Збирки поезија === Август (1961), Медеја (1969), Идентитет (1974), Оксидирања (1983), Прераскажување на ентитетот (1985), Строгоста на живењето (1988), Препознавање: Зрело доба (1993); Последните 48 часа на професорот по историја (1993), Стварна промена (1996), Одработен страв (1999), Кревкото тело на Кирил Пејчиновиќ ( 2000), Стравот на професорот (2001). Избори поезија: Ментален простор (1900), Повлекување на стварноста (1997), Поезија (1998), Песни, многу важни песни (избор поезија за деца, 1998). === Преводи поезија === Сретен Перовиќ: Сребрена алка (од српскохрватски, 1969), Роберт Рождественски: Алјошкините мисли (од руски, 1989), Генадиј Ајги: Дишење на полето (од руски, 1993). === Збирки раскази === Ѕвездена прашина (1978, три изданија), Близини (1979, три изданија), Луѓе во зло време (1981, три изданија), Семејни иверки (2004). === Романи === [[Податотека:Корица на книгата Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко.jpg|лево|130п|thumb|Корица на '''Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко''']] Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко (1972, четири изданија на македонски, прва награда на конкурсот на ИК „Наша книга“ Скопје; Рациново признание; превод на српскохрватски - Белград; на унгарски - Нови Сад; на руски - Минск), Сок од простата (364 страници; соавтор: Ангел Биков, три изданија, награда за најчитана книга, 1991, превод на српски - Смедерево), Проверка на слободата (награда „Стале Попов“ на ДПМ, 1998). === Повести === Тетратка прва: Диме (2005); Тетратка втора: Миша (2005); Тетратка трета: Страшо (2005). === Книги за деца === Стихови: Мишо ишо шо-о (1972, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади), На сите свететски страни само Ани, само Ани (1980, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади); Тевеѕирка (1994), Река-а-а! (1996). Проза: Блиско сонце (1972, роман, три изданија на македонски, превод: на српскохрватски - Белград, на албански - Скопје; на руски - Москва, во зборникот „Современаја југославскаја повест“, две изданија - тираж 100.000 примероци); Значка (1978, роман, две изданија, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади). === Публицистика === [[Податотека:Корица на книгата Тетратка прва Диме.jpg|дерсно|130п|thumb|Корица на '''Тетратка прва Диме''']] Монографија на Тетово (заедно со [[Живко Стефановски]], 1964), Монографија на „ТЕТЕКС“ (заедно со [[Томе Серафимовски]], 1965), Бев со нив (прва книга интервјуа во македонското новинарство, 1977, награда „Мито Хаџивасилев - Јасмин“, две изданија), „Тито во Македонија“ (1979, две изданија, награда „13 Ноември“ на град Скопје), Гемиџиите (1977), седум изданија), Од онаа страна на границата (1983), Судењата како последен пораз (1978, четири изданија, награда за публицистика „Мито Хаџивасилев - Јасмин“)[http://www.promacedonia.org/jp/index.html] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101013001143/http://www.promacedonia.org/jp/index.html |date=2010-10-13 }}, Огнено семејство (1987, пет изданија), Од првична идеја до држава (1993, соавтор: Мишел Павловски), Историскиот континуитет на името Македонија и Македонци (1993), Овде и денес - Македонија (историски практикум, две изданија, соавтор: Мишел Павловски, 2000), Факти за Македонија (2005, заедно со Мишел Павловски), Facts about Macedonia (2005, на англиски, заедно со Мишел Павловски), Македонија, минато, историја, сегашност, ИНФО (2005, заедно со Мишел Павловски, единаесет изданија за Македонија од неолитот до денес на македонски, англиски, руски, фрацуски, германски, италијански, српски (латиница), бугарски, албански, турски, грчки. === Новинарски есеи === Денес и овде (1996), Yesterday and today (соавтор Мишел Павловски, на англиски, 1996, шест изданија), Крос контри: Дневник (2002), Време минато, време сегашно, 2003). Лексикони и енциклопедии: Личности од Македонија (Петар Карајанов, Христо Андоновски, Јован Павловски, соавтор и уредник, 2000, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), Сто македонски години (група автори, соавтор и уредник, 2003, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), „Ми-анова енциклопедија, општа и македонска“, во четири тома (група автори, соавтор и уредник, 2006, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), Кратка Ми-анова енциклопедија, ликовна уметност (2007, група автори, соавтор и уредник Јован Павловски), три тома од четирикнижната хронолошка енциклопедија за историјата на Македонија од неолитот до 2003&nbsp;г., група автори, соавтор и уредник: Јован Павловски (Сто македонски години 1901-2003; Македонски деветнаесетти век, 1800-1901; Македонски среден век VI-XVIII век. Четвртата книга Македонска антика - во подготовка). === Енциклопедии и лексикони === (уредник, подготвил за печат): Речник на модерната економија од Д. Пирс, Џ. Кернс, Р. Елиот, Ј. Маевинчи, Р. Шо (1997, превод од англиски проф. д-р Ило Трајковски и), Блеквелова енциклопедија на политичката мисла од Дејвид Милер, превод од англиски: (1998), Концизен оксфордски речник за политиката од Ијан Маклин, превод од англиски: (1998), Оксфордски речник по социологија од Гордон Маршал, превод од англиски: (1999), [[Ахил Тунтев]]: Република Македонија - прва декада (1990-1999), (2005), Душан Бојков: Европска унија, лексикон (2007). Балкански речник (2001, речник од 1700 македонски зборови преведени на, албански, бугарски, грчки, српски, турски, англиски, руски, француски, од Славомир Маринковиќ, уредник: Јован Павловски) Избор во шест книги публицистика: Информативниот центар „Полог“ од Тетово издаде избор од публицистичка активност од Ј.П. (1977) („Судењата како последен пораз“, Бев со нив“, „Гемиџиите“, „Огнено семејство“, „Тито во Македонија“, „Кажувања“). Во текот на 35-годишната новинарска кариера (1956 - 1994), како новинар во Радио Скопје и НИП „Нова Македонија“ објавил безброј новинарски информации, извештаи, коментари, интервјуа. == Награди == Рациново признание, „Стале Попов“, награда на КПЗ на Македонија за најчитан автор во 1991&nbsp;г. , награда на Радио Скопје за најдобра годинашна книга за најмлади (трипати), „Мито Хаџивасилев - Јасмин“ за публицистика (двапати), „13 Ноември“ награда на [[Град Скопје]], Златна плакета на [[Општина Тетово]], „19 Ноември“ награда на Општина Тетово, Поетско жезло, признание Духовен воин, Почесен граѓанин на Радиовце, Тетовско, „Крсте Мисирков“ за животно дело, награда на НИП „Нова Македонија“ за животно дело, прва награда „Крсте Мисирков“ на Здружението на новинарите на Македонија, годишна награда на неделникот „Пулс“ (двапати), Златно перо за превод на поезијата на Ајги, Гоцева повелба. == Одликувања == * Орден на Републиката со сребрени зраци == Извори == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Павловски, Јован}} [[Категорија:Луѓе од Тетово]] [[Категорија:Македонски поети]] [[Категорија:Македонски раскажувачи]] [[Категорија:Македонски романописци]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Македонски уредници]] [[Категорија:Македонски писатели за деца]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски писатели]] [[Категорија:Југословенски новинари]] [[Категорија:Југословенски уредници]] [[Категорија:Југословенски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски Македонци]] [[Категорија:Претседатели на ДПМ]] [[Категорија:Професори на УКИМ]] [[Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Св. Климент Охридски“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Стале Попов“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Рациново признание“]] [[Категорија:Добитници на наградата „13 Ноември“]] [[Категорија:Добитници на наградата „19 Ноември“]] 9v6t2w28mhenmdtle1eoqbk55scgzlw 5582049 5582048 2026-06-24T20:47:27Z Dandarmkd 31127 /* Извори */ 5582049 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = Јован Павловски | image = | caption = | birth_date = {{роден на|10|септември|1937}} | birth_place = {{роден во|Тетово}}, [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|2026|6|24|1937|9|10}} | death_place = {{починат во|Скопје}}, [[Македонија]] | nationality = [[Македонија|Македонец]] | ethnicity = [[Македонци|Македонец]] | occupation = [[писател]], [[публицист]] | movement = | genre = | magnum_opus = | influences = | influenced = | footnotes = }} '''Јован Павловски''' ([[Тетово]], {{роден на|10|септември|1937}} - [[Скопје]], [[24 јуни]] [[2026]]) — [[Македонија|македонски]] [[поет]], раскажувач, романописец, [[писател]] за најмладите, [[публицист]], долгогодишен уредник на повеќе рубрики во „''[[Нова Македонија]]''“, нејзин дописник од [[Париз]] и [[Москва]] <ref>[[Македонска енциклопедија]]</ref>. == Живот == [[Податотека:Спомени, спомени, спомени Лика Чопова и запишувачот на нејзините сеќавања Јован Павловски.jpg|мини|десно|350п|Јован Павловски и [[Лика Чопова-Јурукова|Лика Чопова]] (внука на [[Гоце Делчев]]).]] Од [[1980]] до [[1986]] г. е вонреден професор по теорија и практика на новинарството на Интердисциплинарните студии по новинарство на Унивезитетот „Кирил и Методиј“ во Скопје. Изразит лиричар во првата збирка поезија „''Август''“, каде што чувствувањето на светот беше слеано со тревите, потоците, облаците, ѕвездите. Во подоцнежното поетско творештво епичар во непосреден дијалог со секојдневното, дури и со тривијалното, со минатото и историските случувања како потрага по сопствениот идентитет. Во прозата, неговата постапка ја одредуваше животниот податок и документот. Романот „''Сок'' од простата“ го привлече вниманието како книжевност од типот на [[Хенри Милер]] и [[Буковски]], во која еротското се преплетува со социјалното и политичкото. Пишува и литература за деца во која можноста за надминување на морализаторскиот принцип ја гледа во елементот на играта, која, пред сè, се остварува во јазикот. Неговата публицистика има документарен карактер со логички анализи, свртена, главно, кон самобитноста на [[македонскиот народ]]. Член на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]] од 1962 год, во три мандати (1992-1994, 1994-1996, 2007-2008) негов претседател, член на [[Македонски ПЕН центар|Македонскиот ПЕН центар]]. Автор e на педесетина (прво издание) книги.<ref>Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 190.</ref> Негов син е докторот на театрологија и професор на Институтот за македонска книжевност во Скопје, [[Мишел Павловски]].<ref>[https://mk.rbth.com/politics/2014/11/17/moskva_i_togas_i_sega_prekrasna_38877 ''Москва и тогаш и сега – прекрасна'']</ref> Неговиот чичко е [[Никола Павлов]]. Тој бил уредник на месечникот „''Македонско време''“ (на [[македонски јазик]]) и „''The Macedonian Times''“ (на [[англиски јазик]]). == Творештво == === Збирки поезија === Август (1961), Медеја (1969), Идентитет (1974), Оксидирања (1983), Прераскажување на ентитетот (1985), Строгоста на живењето (1988), Препознавање: Зрело доба (1993); Последните 48 часа на професорот по историја (1993), Стварна промена (1996), Одработен страв (1999), Кревкото тело на Кирил Пејчиновиќ ( 2000), Стравот на професорот (2001). Избори поезија: Ментален простор (1900), Повлекување на стварноста (1997), Поезија (1998), Песни, многу важни песни (избор поезија за деца, 1998). === Преводи поезија === Сретен Перовиќ: Сребрена алка (од српскохрватски, 1969), Роберт Рождественски: Алјошкините мисли (од руски, 1989), Генадиј Ајги: Дишење на полето (од руски, 1993). === Збирки раскази === Ѕвездена прашина (1978, три изданија), Близини (1979, три изданија), Луѓе во зло време (1981, три изданија), Семејни иверки (2004). === Романи === [[Податотека:Корица на книгата Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко.jpg|лево|130п|thumb|Корица на '''Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко''']] Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко (1972, четири изданија на македонски, прва награда на конкурсот на ИК „Наша книга“ Скопје; Рациново признание; превод на српскохрватски - Белград; на унгарски - Нови Сад; на руски - Минск), Сок од простата (364 страници; соавтор: Ангел Биков, три изданија, награда за најчитана книга, 1991, превод на српски - Смедерево), Проверка на слободата (награда „Стале Попов“ на ДПМ, 1998). === Повести === Тетратка прва: Диме (2005); Тетратка втора: Миша (2005); Тетратка трета: Страшо (2005). === Книги за деца === Стихови: Мишо ишо шо-о (1972, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади), На сите свететски страни само Ани, само Ани (1980, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади); Тевеѕирка (1994), Река-а-а! (1996). Проза: Блиско сонце (1972, роман, три изданија на македонски, превод: на српскохрватски - Белград, на албански - Скопје; на руски - Москва, во зборникот „Современаја југославскаја повест“, две изданија - тираж 100.000 примероци); Значка (1978, роман, две изданија, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади). === Публицистика === [[Податотека:Корица на книгата Тетратка прва Диме.jpg|дерсно|130п|thumb|Корица на '''Тетратка прва Диме''']] Монографија на Тетово (заедно со [[Живко Стефановски]], 1964), Монографија на „ТЕТЕКС“ (заедно со [[Томе Серафимовски]], 1965), Бев со нив (прва книга интервјуа во македонското новинарство, 1977, награда „Мито Хаџивасилев - Јасмин“, две изданија), „Тито во Македонија“ (1979, две изданија, награда „13 Ноември“ на град Скопје), Гемиџиите (1977), седум изданија), Од онаа страна на границата (1983), Судењата како последен пораз (1978, четири изданија, награда за публицистика „Мито Хаџивасилев - Јасмин“)[http://www.promacedonia.org/jp/index.html] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101013001143/http://www.promacedonia.org/jp/index.html |date=2010-10-13 }}, Огнено семејство (1987, пет изданија), Од првична идеја до држава (1993, соавтор: Мишел Павловски), Историскиот континуитет на името Македонија и Македонци (1993), Овде и денес - Македонија (историски практикум, две изданија, соавтор: Мишел Павловски, 2000), Факти за Македонија (2005, заедно со Мишел Павловски), Facts about Macedonia (2005, на англиски, заедно со Мишел Павловски), Македонија, минато, историја, сегашност, ИНФО (2005, заедно со Мишел Павловски, единаесет изданија за Македонија од неолитот до денес на македонски, англиски, руски, фрацуски, германски, италијански, српски (латиница), бугарски, албански, турски, грчки. === Новинарски есеи === Денес и овде (1996), Yesterday and today (соавтор Мишел Павловски, на англиски, 1996, шест изданија), Крос контри: Дневник (2002), Време минато, време сегашно, 2003). Лексикони и енциклопедии: Личности од Македонија (Петар Карајанов, Христо Андоновски, Јован Павловски, соавтор и уредник, 2000, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), Сто македонски години (група автори, соавтор и уредник, 2003, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), „Ми-анова енциклопедија, општа и македонска“, во четири тома (група автори, соавтор и уредник, 2006, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), Кратка Ми-анова енциклопедија, ликовна уметност (2007, група автори, соавтор и уредник Јован Павловски), три тома од четирикнижната хронолошка енциклопедија за историјата на Македонија од неолитот до 2003&nbsp;г., група автори, соавтор и уредник: Јован Павловски (Сто македонски години 1901-2003; Македонски деветнаесетти век, 1800-1901; Македонски среден век VI-XVIII век. Четвртата книга Македонска антика - во подготовка). === Енциклопедии и лексикони === (уредник, подготвил за печат): Речник на модерната економија од Д. Пирс, Џ. Кернс, Р. Елиот, Ј. Маевинчи, Р. Шо (1997, превод од англиски проф. д-р Ило Трајковски и), Блеквелова енциклопедија на политичката мисла од Дејвид Милер, превод од англиски: (1998), Концизен оксфордски речник за политиката од Ијан Маклин, превод од англиски: (1998), Оксфордски речник по социологија од Гордон Маршал, превод од англиски: (1999), [[Ахил Тунтев]]: Република Македонија - прва декада (1990-1999), (2005), Душан Бојков: Европска унија, лексикон (2007). Балкански речник (2001, речник од 1700 македонски зборови преведени на, албански, бугарски, грчки, српски, турски, англиски, руски, француски, од Славомир Маринковиќ, уредник: Јован Павловски) Избор во шест книги публицистика: Информативниот центар „Полог“ од Тетово издаде избор од публицистичка активност од Ј.П. (1977) („Судењата како последен пораз“, Бев со нив“, „Гемиџиите“, „Огнено семејство“, „Тито во Македонија“, „Кажувања“). Во текот на 35-годишната новинарска кариера (1956 - 1994), како новинар во Радио Скопје и НИП „Нова Македонија“ објавил безброј новинарски информации, извештаи, коментари, интервјуа. == Награди == Рациново признание, „Стале Попов“, награда на КПЗ на Македонија за најчитан автор во 1991&nbsp;г. , награда на Радио Скопје за најдобра годинашна книга за најмлади (трипати), „Мито Хаџивасилев - Јасмин“ за публицистика (двапати), „13 Ноември“ награда на [[Град Скопје]], Златна плакета на [[Општина Тетово]], „19 Ноември“ награда на Општина Тетово, Поетско жезло, признание Духовен воин, Почесен граѓанин на Радиовце, Тетовско, „Крсте Мисирков“ за животно дело, награда на НИП „Нова Македонија“ за животно дело, прва награда „Крсте Мисирков“ на Здружението на новинарите на Македонија, годишна награда на неделникот „Пулс“ (двапати), Златно перо за превод на поезијата на Ајги, Гоцева повелба. == Одликувања == * Орден на Републиката со сребрени зраци == Извори == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Павловски, Јован}} [[Категорија:Починати во 2026]] [[Категорија:Луѓе од Тетово]] [[Категорија:Македонски поети]] [[Категорија:Македонски раскажувачи]] [[Категорија:Македонски романописци]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Македонски уредници]] [[Категорија:Македонски писатели за деца]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски писатели]] [[Категорија:Југословенски новинари]] [[Категорија:Југословенски уредници]] [[Категорија:Југословенски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски Македонци]] [[Категорија:Претседатели на ДПМ]] [[Категорија:Професори на УКИМ]] [[Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Св. Климент Охридски“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Стале Попов“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Рациново признание“]] [[Категорија:Добитници на наградата „13 Ноември“]] [[Категорија:Добитници на наградата „19 Ноември“]] 49iw4cbjecj4txfzmm7ddl39xze0oih 5582050 5582049 2026-06-24T20:47:41Z Dandarmkd 31127 /* Извори */ 5582050 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = Јован Павловски | image = | caption = | birth_date = {{роден на|10|септември|1937}} | birth_place = {{роден во|Тетово}}, [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|2026|6|24|1937|9|10}} | death_place = {{починат во|Скопје}}, [[Македонија]] | nationality = [[Македонија|Македонец]] | ethnicity = [[Македонци|Македонец]] | occupation = [[писател]], [[публицист]] | movement = | genre = | magnum_opus = | influences = | influenced = | footnotes = }} '''Јован Павловски''' ([[Тетово]], {{роден на|10|септември|1937}} - [[Скопје]], [[24 јуни]] [[2026]]) — [[Македонија|македонски]] [[поет]], раскажувач, романописец, [[писател]] за најмладите, [[публицист]], долгогодишен уредник на повеќе рубрики во „''[[Нова Македонија]]''“, нејзин дописник од [[Париз]] и [[Москва]] <ref>[[Македонска енциклопедија]]</ref>. == Живот == [[Податотека:Спомени, спомени, спомени Лика Чопова и запишувачот на нејзините сеќавања Јован Павловски.jpg|мини|десно|350п|Јован Павловски и [[Лика Чопова-Јурукова|Лика Чопова]] (внука на [[Гоце Делчев]]).]] Од [[1980]] до [[1986]] г. е вонреден професор по теорија и практика на новинарството на Интердисциплинарните студии по новинарство на Унивезитетот „Кирил и Методиј“ во Скопје. Изразит лиричар во првата збирка поезија „''Август''“, каде што чувствувањето на светот беше слеано со тревите, потоците, облаците, ѕвездите. Во подоцнежното поетско творештво епичар во непосреден дијалог со секојдневното, дури и со тривијалното, со минатото и историските случувања како потрага по сопствениот идентитет. Во прозата, неговата постапка ја одредуваше животниот податок и документот. Романот „''Сок'' од простата“ го привлече вниманието како книжевност од типот на [[Хенри Милер]] и [[Буковски]], во која еротското се преплетува со социјалното и политичкото. Пишува и литература за деца во која можноста за надминување на морализаторскиот принцип ја гледа во елементот на играта, која, пред сè, се остварува во јазикот. Неговата публицистика има документарен карактер со логички анализи, свртена, главно, кон самобитноста на [[македонскиот народ]]. Член на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]] од 1962 год, во три мандати (1992-1994, 1994-1996, 2007-2008) негов претседател, член на [[Македонски ПЕН центар|Македонскиот ПЕН центар]]. Автор e на педесетина (прво издание) книги.<ref>Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 190.</ref> Негов син е докторот на театрологија и професор на Институтот за македонска книжевност во Скопје, [[Мишел Павловски]].<ref>[https://mk.rbth.com/politics/2014/11/17/moskva_i_togas_i_sega_prekrasna_38877 ''Москва и тогаш и сега – прекрасна'']</ref> Неговиот чичко е [[Никола Павлов]]. Тој бил уредник на месечникот „''Македонско време''“ (на [[македонски јазик]]) и „''The Macedonian Times''“ (на [[англиски јазик]]). == Творештво == === Збирки поезија === Август (1961), Медеја (1969), Идентитет (1974), Оксидирања (1983), Прераскажување на ентитетот (1985), Строгоста на живењето (1988), Препознавање: Зрело доба (1993); Последните 48 часа на професорот по историја (1993), Стварна промена (1996), Одработен страв (1999), Кревкото тело на Кирил Пејчиновиќ ( 2000), Стравот на професорот (2001). Избори поезија: Ментален простор (1900), Повлекување на стварноста (1997), Поезија (1998), Песни, многу важни песни (избор поезија за деца, 1998). === Преводи поезија === Сретен Перовиќ: Сребрена алка (од српскохрватски, 1969), Роберт Рождественски: Алјошкините мисли (од руски, 1989), Генадиј Ајги: Дишење на полето (од руски, 1993). === Збирки раскази === Ѕвездена прашина (1978, три изданија), Близини (1979, три изданија), Луѓе во зло време (1981, три изданија), Семејни иверки (2004). === Романи === [[Податотека:Корица на книгата Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко.jpg|лево|130п|thumb|Корица на '''Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко''']] Тоа Радиовце во кое паѓам длабоко (1972, четири изданија на македонски, прва награда на конкурсот на ИК „Наша книга“ Скопје; Рациново признание; превод на српскохрватски - Белград; на унгарски - Нови Сад; на руски - Минск), Сок од простата (364 страници; соавтор: Ангел Биков, три изданија, награда за најчитана книга, 1991, превод на српски - Смедерево), Проверка на слободата (награда „Стале Попов“ на ДПМ, 1998). === Повести === Тетратка прва: Диме (2005); Тетратка втора: Миша (2005); Тетратка трета: Страшо (2005). === Книги за деца === Стихови: Мишо ишо шо-о (1972, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади), На сите свететски страни само Ани, само Ани (1980, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади); Тевеѕирка (1994), Река-а-а! (1996). Проза: Блиско сонце (1972, роман, три изданија на македонски, превод: на српскохрватски - Белград, на албански - Скопје; на руски - Москва, во зборникот „Современаја југославскаја повест“, две изданија - тираж 100.000 примероци); Значка (1978, роман, две изданија, годишна награда на Радио Скопје за најдобра книга за млади). === Публицистика === [[Податотека:Корица на книгата Тетратка прва Диме.jpg|дерсно|130п|thumb|Корица на '''Тетратка прва Диме''']] Монографија на Тетово (заедно со [[Живко Стефановски]], 1964), Монографија на „ТЕТЕКС“ (заедно со [[Томе Серафимовски]], 1965), Бев со нив (прва книга интервјуа во македонското новинарство, 1977, награда „Мито Хаџивасилев - Јасмин“, две изданија), „Тито во Македонија“ (1979, две изданија, награда „13 Ноември“ на град Скопје), Гемиџиите (1977), седум изданија), Од онаа страна на границата (1983), Судењата како последен пораз (1978, четири изданија, награда за публицистика „Мито Хаџивасилев - Јасмин“)[http://www.promacedonia.org/jp/index.html] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101013001143/http://www.promacedonia.org/jp/index.html |date=2010-10-13 }}, Огнено семејство (1987, пет изданија), Од првична идеја до држава (1993, соавтор: Мишел Павловски), Историскиот континуитет на името Македонија и Македонци (1993), Овде и денес - Македонија (историски практикум, две изданија, соавтор: Мишел Павловски, 2000), Факти за Македонија (2005, заедно со Мишел Павловски), Facts about Macedonia (2005, на англиски, заедно со Мишел Павловски), Македонија, минато, историја, сегашност, ИНФО (2005, заедно со Мишел Павловски, единаесет изданија за Македонија од неолитот до денес на македонски, англиски, руски, фрацуски, германски, италијански, српски (латиница), бугарски, албански, турски, грчки. === Новинарски есеи === Денес и овде (1996), Yesterday and today (соавтор Мишел Павловски, на англиски, 1996, шест изданија), Крос контри: Дневник (2002), Време минато, време сегашно, 2003). Лексикони и енциклопедии: Личности од Македонија (Петар Карајанов, Христо Андоновски, Јован Павловски, соавтор и уредник, 2000, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), Сто македонски години (група автори, соавтор и уредник, 2003, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), „Ми-анова енциклопедија, општа и македонска“, во четири тома (група автори, соавтор и уредник, 2006, најдобро издание на Меѓународниот скопски саем), Кратка Ми-анова енциклопедија, ликовна уметност (2007, група автори, соавтор и уредник Јован Павловски), три тома од четирикнижната хронолошка енциклопедија за историјата на Македонија од неолитот до 2003&nbsp;г., група автори, соавтор и уредник: Јован Павловски (Сто македонски години 1901-2003; Македонски деветнаесетти век, 1800-1901; Македонски среден век VI-XVIII век. Четвртата книга Македонска антика - во подготовка). === Енциклопедии и лексикони === (уредник, подготвил за печат): Речник на модерната економија од Д. Пирс, Џ. Кернс, Р. Елиот, Ј. Маевинчи, Р. Шо (1997, превод од англиски проф. д-р Ило Трајковски и), Блеквелова енциклопедија на политичката мисла од Дејвид Милер, превод од англиски: (1998), Концизен оксфордски речник за политиката од Ијан Маклин, превод од англиски: (1998), Оксфордски речник по социологија од Гордон Маршал, превод од англиски: (1999), [[Ахил Тунтев]]: Република Македонија - прва декада (1990-1999), (2005), Душан Бојков: Европска унија, лексикон (2007). Балкански речник (2001, речник од 1700 македонски зборови преведени на, албански, бугарски, грчки, српски, турски, англиски, руски, француски, од Славомир Маринковиќ, уредник: Јован Павловски) Избор во шест книги публицистика: Информативниот центар „Полог“ од Тетово издаде избор од публицистичка активност од Ј.П. (1977) („Судењата како последен пораз“, Бев со нив“, „Гемиџиите“, „Огнено семејство“, „Тито во Македонија“, „Кажувања“). Во текот на 35-годишната новинарска кариера (1956 - 1994), како новинар во Радио Скопје и НИП „Нова Македонија“ објавил безброј новинарски информации, извештаи, коментари, интервјуа. == Награди == Рациново признание, „Стале Попов“, награда на КПЗ на Македонија за најчитан автор во 1991&nbsp;г. , награда на Радио Скопје за најдобра годинашна книга за најмлади (трипати), „Мито Хаџивасилев - Јасмин“ за публицистика (двапати), „13 Ноември“ награда на [[Град Скопје]], Златна плакета на [[Општина Тетово]], „19 Ноември“ награда на Општина Тетово, Поетско жезло, признание Духовен воин, Почесен граѓанин на Радиовце, Тетовско, „Крсте Мисирков“ за животно дело, награда на НИП „Нова Македонија“ за животно дело, прва награда „Крсте Мисирков“ на Здружението на новинарите на Македонија, годишна награда на неделникот „Пулс“ (двапати), Златно перо за превод на поезијата на Ајги, Гоцева повелба. == Одликувања == * Орден на Републиката со сребрени зраци == Извори == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Павловски, Јован}} [[Категорија:Починати во 2026 година]] [[Категорија:Луѓе од Тетово]] [[Категорија:Македонски поети]] [[Категорија:Македонски раскажувачи]] [[Категорија:Македонски романописци]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Македонски уредници]] [[Категорија:Македонски писатели за деца]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски писатели]] [[Категорија:Југословенски новинари]] [[Категорија:Југословенски уредници]] [[Категорија:Југословенски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски Македонци]] [[Категорија:Претседатели на ДПМ]] [[Категорија:Професори на УКИМ]] [[Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Св. Климент Охридски“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Стале Попов“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Рациново признание“]] [[Категорија:Добитници на наградата „13 Ноември“]] [[Категорија:Добитници на наградата „19 Ноември“]] 438uaiqlgd80zyn505bjp0mnadl0g43 0 44407 5581912 5559253 2026-06-24T15:38:47Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Флора на Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5581912 wikitext text/x-wiki {{Таксономија | name = Шипка | image = Divlja_ruza_cvijet_270508.jpg | image_width = 250px | image_caption = Цветови од шипка | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносеменици]] | classis = [[Дикотиледони]] | ordo = [[Розовидни]] | familia = [[Рози]] | genus = [[Роза]] | species = '''Шипка''' | binomial = ''Rosa canina'' | binomial_authority = [[Карл Лине|Л.]] }} '''Шипка''' или '''шип''' ({{науч|Rosa canina}}) — вид [[роза]] која е широко распространета низ целиот свет. Уште се нарекува „кучешка роза“ што е директен превод од научното [[латински јазик|латинско]] име (''Rosa Canina''). [[Податотека:Rosa_rubiginosa_hips.jpg|thumb|left|Гранче со шипинки]] Шипката е повеќегодишна листопадна [[грмушка]], која може да достигне висина од 1 до 5 метри. Расте во секакви предели со умерена контитнентална клима, но забележливо е тоа што грмушките кои растат на поголема надморска висина даваат поголеми плодови, наречени '''шипинки'''<ref>{{дрмј|шипинка}}</ref>. Младите гранки се покриени со боцки, како и кај другите рози. Цветот е бел или розов, кој дава мали црвени овални плодови по кои шипката е најмногу позната. == Име == Латинското име на шипинката е ''rosa canina''. На македонското јазично подрачје познато е и како срби-г'зка (Горно Броди, Сер), див трендафил (Прилеп), шипок (Белица, Разлог), србибабаг'зица (Трлис, Неврокоп), дери-г'зица (Страчишта).<ref>''Билтен на одборот за изработување на македонската терминологија, МАНУ, Скопје, 1974, стр. 5''</ref> == Употреба == Плодот од шипка се користи за правење [[чај]], [[џем]] и [[мармалад]]. Широко е распространет во народната медицина и се користи како универзалeн лек против настинки и вируси. Исклучително е богат со [[витамин Ц]] и сите производи од шипка се меѓу најдобрите извори за овој витамин. Плодот може да се конзумира и сиров откако ќе се отстранат боцките и семките од внатрешноста. Боцките може да предизвикаат чешање, или иритација на дигестивниот систем доколку се козумираат во поголеми количини. Семето од шипката може да се користи за правње масло кое се употребува за козметиката и дерматологијата. == Берба == Плодовите остануваат на дрвото за време на зимата, откако ќе отпаднат лисјата. Може да се бере од есен, па сè до крајот на зимата додека плодот не се исуши. На есен плодовите се уште тврди и содржат повеќе витамин Ц. Понатаму во текот на зимата, после првиот мраз, плодот омекнува. == Шипката во Македонија == Шипката може да се најде на сите планини во [[Македонија]]. Обично расте на места изложени на сонце, најчесто на јужните падини, надвор од шума, на шумска чистина или покрај пат. == Галерија == <gallery mode=packed heights=160px> Податотека:Шипки во село Љубојно.jpg|Гранки со шипки во селото [[Љубојно]] File:Грмушка со шипинки.jpg|Грмушка со шипки во селото [[Дихово]] Податотека:Шипки.jpg|Плодови на шипка Податотека:Rosa canina.jpg|Плод </gallery> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Рози]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] lo3y5q8b7cnwu0mdct748mbshy4qnth 0 44999 5582127 5423406 2026-06-25T00:28:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582127 wikitext text/x-wiki {{другизначења4|берското село во Егејска Македонија|селото во Бугарија|Јаворница}} {{Инфокутија Место во Грција |name = Јаворница |name_local = Τρίλοφος |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Бер | ширина = | опис = <center>Местоположба на Јаворница во општината [[Бер (општина)|Бер]] и областа Централна Македонија</center> | релјефна = | натпис = Јаворница | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 34 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 09 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 34 |lon_deg = 22 |lon_min = 09 |elevation_min = |elevation = 160 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Иматија]] |prefec = |municipality = [[Бер (општина)|Бер]] |municunit = Бер |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 615 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Јаворница''' ({{langx|el|Τρίλοφος}}<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.imathia.gr/dimoi/dovras/index.htm |title=Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ημαθίας. Διοικητική διαίρεση του δήμου Δοβρά |accessdate=2016-02-29 |archive-date=2009-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090308064710/http://www.imathia.gr/dimoi/dovras/index.htm |url-status=dead }}</ref>, ''Трилофос'' или ''Τρίλοφο'', ''Трилофо'', книжевно: ''Τρίλοφον'', ''Трилофон'', до 1926 година: ''Διαβόρνιτσα'', ''Дјаворница'',<ref>[http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/169753 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Διαβόρνιτσα -- Νέα Κούκλαινα]</ref> до 1954 година: ''Νέα Κούκλενα'' или ''Νέα Κούκλαινα'', ''Неа Куклена''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/171758 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Νέα Κούκλενα -- Τρίλοφο]</ref>) — [[село]] во [[Берско]], [[Егејска Македонија]], дел од денешната [[Бер (општина)|Општина Бер]], во [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], [[Грција]]. == Географија и местоположба == Селото е оддалечено околу 9 километри северозападно од градот [[Бер]] и 14 километри југоисточно од градот [[Негуш]], на надморска височина од 160 метри.<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел=I|глава=Берски округ|страница=12}}</ref> Површината на селскиот атар изнесува 12 квадратни километри. Селото се наоѓа во [[Солунско Поле|Солунското Поле]], на пет километри југозападно од селото [[Јанчишта]]. == Историја == Селото е доста старо и во минатото било чисто македонско.<ref name="НМЕМ" /> Селото било преименувано двапати. Најпрвин го носело името Дјаворница (''Διαβόρνιτσα''). По пристигнувањето на бегалските семејства од селото Куклен, Пловдивско, од [[Бугарија]], селото било преименувано во Неа Куклена (''Νέα Κούκλενα'') и ова име го носело до 1954 година. Последното преименување се случило во 1954 година, кога станало Трилофон (''Τρίλοφος''). == Стопанство == Селото е прилично богато. Основни производи на населението се овошје (праски и јаболка) и пченица. Дел од земјата се наводнува.<ref name="НМЕМ" /> == Население == Во 1900 година според [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во селото живееле 72 [[Македонци]] христијани.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_02.htm К’нчов, Васил. Македонија. Етнографија и статистика, Софија, 1900, стр. 145.]</ref> По податоци на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Јаворница (Yavornitza) имало 96 жители.<ref>Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 222-223.</ref> Во 1906 година во селото имало 12 семејства [[Власи]].<ref>Επίσημα έγγραφα περί της εν Μακεδονία οδυνηρής καταστάσεως, Πατριαρχείο Τυπογραφείο, Κωνσταντινούπολις 1906. Цитирано по: [https://web.archive.org/web/20090404135658/http://www.freewebs.com/onoma/veria.htm Δημήτρης Λιθοξόου. Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Βέροιας, 1886 - 1927]</ref> Во 1910 година, во Јаворница имало 52 жители.<ref>Αθανάσιος Χαλκιόπουλος, Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου, Αθήναι 1910. Цитирано по: [https://web.archive.org/web/20090404135658/http://www.freewebs.com/onoma/veria.htm Δημήτρης Λιθοξόου. Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Βέροιας, 1886 - 1927]</ref> Во 1913 година, селото е забележано со 223 жители, а во 1920 година со 242 жители, што значи дека селото било поголемо отколку што забележал К’нчов. По 1923 година, како и во другите берски села, биле сместени и 105 бегалски семејства со вкупно 505 бегалци, главно од [[Бугарија]], односно од селото Куклен (Пловдивско). Поради што селото во 1926 година било преименувано во Неа Куклена, во превод ''Нов Куклен''.<ref name="freewebs/met">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |title=Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm |url-status=live }}</ref> Така, селото станало мешана населба, која во 1928 година имало 666, во 1940 година 644, во 1951 година 675, во 1961 година 834, во 1971 година 666, во 1981 година 687, а во 1991 година 818 жители. Во пописот спроведен во 2001 година, селото било попишано со 661 жител. Во најновиот спроведен попис од 2011 година во Грција, селото било забележано со 615 жители. {{Пописи-ЕМ|644|675|834|666|687|818|661|615}} == Самоуправа и политика == Селото припаѓа на општинската единица Добра со седиште во селото во [[Јанчишта]], која припаѓа на поголемата општина [[Бер (општина)|Бер]], во округот [[Иматија]]. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Јаворница, во кој единствено село е Јаворница. <!--== Општествени установи ==--> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви * [[Црква „Св. Трифун“ - Јаворница|Црква „Св. Трифун“]] — главна селска црква == Редовни настани == * [[Свети Трифун]] (1 февруари) — црковнонароден собир <!--== Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво ==--> == Наводи == {{наводи|2}} === Белешки === * {{БИМ}} {{Бер}} [[Категорија:Бер (општина)]] 3l68pt2kk3f911241xa1od9v0z1ncg3 0 45000 5582136 5423410 2026-06-25T01:52:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582136 wikitext text/x-wiki {{другизначења4|берско село во Егејска Македонија|тетовското село во Македонија|Јанчиште}} {{Инфокутија Место во Грција |name = Јанчишта |name_local = Άγιος Γεώργιος |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Бер | ширина = | опис = <center>Местоположба на Јанчишта во општината [[Бер (општина)|Бер]] и областа Централна Македонија</center> | релјефна = | натпис = Јанчишта | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 38 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 12 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 38 |lon_deg = 22 |lon_min = 12 |elevation_min = |elevation = 55 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Иматија]] |prefec = |municipality = [[Бер (општина)|Бер]] |municunit = Бер |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 1.763 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = 591 00 |area_code = 23310-51 |licence = |website = }} '''Јанчишта''' ({{langx|el|Άγιος Γεώργιος}}, ''Агиос Георгиос''; до 1926 година: ''Γιάντσιστα'', ''Јанциста'',<ref>[http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/169407 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Γιάντσιστα -- Γιάνισσα]</ref> до 1940 година: ''Γιάννισσα'' или ''Γιάννισα'', ''Ѓаниса''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/170768 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Γιάννισσα -- Άγιος Γεώργιος]</ref>) — [[село]] во [[Берско]], [[Егејска Македонија]], дел од денешната [[Бер (општина)|Општина Бер]], во [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], [[Грција]]. Јанчишта е седиште на архијерејското намесништво Добра на Берската, Негушката и Камбаниската епархија на [[Грчка Православна Црква|Грчката Православна Црква]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.imverias.gr/content/view/43/51/ |title=Ιερά Μητρόπολη Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας. Ενορίες |accessdate=2016-02-29 |archive-date=2008-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080412035605/http://www.imverias.gr/content/view/43/51/ |url-status=dead }}</ref> == Географија и местоположба == Селото е оддалечено околу 12 километри северозападно од градот [[Бер]] и исто толку југоисточно од градот [[Негуш]], на надморска височина од 55 метри.<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел=I|глава=Берски округ|страница=12}}</ref> Површината на селскиот атар изнесува 19 квадратни километри. Селото се наоѓа во [[Солунско Поле|Солунското Поле]]. == Историја == Селото е доста старо и во минатото било чисто македонско.<ref name="НМЕМ" /> Селото настрадало од нападите на грчките андарти за време на [[Борба за Македонија|грчката вооружена пропаганда]]. Пред февруари 1906 година, жителите на селото добиле заструшувачко писмо од капетанот [[Константинос Мазаракис|Костас Акритас]]. Селото во 1935 година било поплавено и преместено три километри на запад, поради што го земало и името на црквата „Св. Ѓорѓи“ од старото село. === Потекло и значење на името === Селото е споменато во грамота на [[Стефан Душан]] од 1349 година како „Јанчишта“. Името веројатно настанало со додавање на патронимот ''-ишти'' на личното име ''Јанко''.<ref>Дуриданов, Иван. Значението на топонимията за етническата принадлежност на македонските говори. во: Лингвистични студии за Македония, София, МНИ, 1996, стр. 179 - 180 и 185.</ref> Оваа теорија ја има дадено бугарскиот академик Иван Дуриданов. Селото било преименувано двапати. Најпрвин го носело името Јанциста (''Γιάντσιστα''). По пристигнувањето на бегалските семејства, во 1926 година селото било преименувано во Ѓаниса (''Γιάννισα'') и ова име го носело до 1940 година. Последното преименување се случило во 1950 година, кога станало Агиос Георгиос (''Άγιος Γεώργιος''). == Стопанство == Селото е доста богато, бидејќи се наоѓа во самото Солунско Поле, а земјата е многу плодна и дава високи приноси. Благодарение на системот за наводнување, тука се произведуваат големи количества овошје (праски и јаболка), но и други земјоделски производи.<ref name="НМЕМ" /> Воедно, во поново време, селото е особено познато по производството на пиперки. == Население == Во 1900 година според [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во селото живееле 320 [[Македонци]] христијани.<ref name="НМЕМ" /><ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_02.htm К’нчов, Васил. Македонија. Етнографија и статистика, Софија, 1900, стр. 145.]</ref> По податоци на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Јанчишта (Yantchista) имало 432 жители.<ref>Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 222-223.</ref> Во селото постоело егзархиско училиште каде предавал учителот Тодор Стојанчев од [[Штип]].<ref>Галчев, Илия. „Българската просвета в Солунския вилает“, УИ, София, 2005, стр. 412</ref> Во [[1910]] година во Јанчишта (Γιάντσιστα) имало 325 жители.<ref>Αθανάσιος Χαλκιόπουλος, Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου, Αθήναι 1910. Цитирано по: [https://web.archive.org/web/20090404135658/http://www.freewebs.com/onoma/veria.htm Δημήτρης Λιθοξόου. Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Βέροιας, 1886 - 1927]</ref> Во 1913 година, селото е забележано со 311 жители, а во 1920 година со 353 жители. По 1923 година, како и во другите берски села, биле сместени и 131 бегалско семејство со вкупно 483 бегалци. Поради што селото станало мешана населба, која во 1928 година имало 858 жители. Во 1940 година имало 1.007, во 1951 година 1.152, во 1961 година 1.452, во 1971 година 1.364, во 1981 година 1.448, а во 1991 година 1.472 жители. Во пописот спроведен во 2001 година, селото било попишано со 1.682 жители. Во најновиот спроведен попис од 2011 година во Грција, селото било забележано со 1.763 жители. {{Пописи-ЕМ|1.007|1.152|1.452|1.364|1.448|1.472|1.682|1.763}} == Самоуправа и политика == Селото припаѓа на општинската единица Добра со седиште во селото во Јанчишта, која припаѓа на поголемата општина [[Бер (општина)|Бер]], во округот [[Иматија]]. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Јанчишта, во кој единствено село е Јанчишта. <!--== Општествени установи ==--> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Јанчишта|Црква „Св. Атанасиј“]] — главна селска црква од XIX век, прогласена за споменик на културата<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=5605|title=ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ|language=el|accessdate=29 февруари 2016|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305043722/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=5605|url-status=dead}}</ref> <!--== Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво ==--> == Наводи == {{наводи|2}} === Белешки === * {{БИМ}} {{Бер}} [[Категорија:Бер (општина)]] duupzlpovmrp10t5gtzwt8oz477ncwb 0 45066 5582032 3642842 2026-06-24T20:12:26Z ГП 23995 дополнување 5582032 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" style="border-top:0px; {{#if: {{{боја|}}}|background-color:{{{боја}}}|background-color:transparent}};" |valign="top" align="right"|[[1377]]&nbsp; |[[Едвард III]] — [[крал на Англија]]. |- |valign="top" align="right"|[[1874]]&nbsp; |[[Јонас Ангстрем]] — шведски [[физичар]] и [[астроном]]. |- |valign="top" align="right"|[[1906]]&nbsp; |[[Петар (Пешо) Самарџиев]] — тиквешки војвода. |- |valign="top" align="right"|[[1945]]&nbsp; |[[Јозеф Хора]] — чешки поет. |- |valign="top" align="right"|[[1949]]&nbsp; |[[Јохан Фридрих Хегер]] — германски [[архитект]]. |- |valign="top" align="right"|[[2001]]&nbsp; |[[Џон Ли Хукер]] — американски [[блуз]]-музичар. |- |valign="top" align="right"|[[2003]]&nbsp; |[[Данка Сирфова]] — македонска [[Опера|оперска]] пејачка. |- |valign="top" align="right"|[[2012]]&nbsp; |[[Ана Шварц]] — американска [[економист]]ка. |- |} <noinclude> [[Категорија:На денешен ден (починале)|21 јуни]] </noinclude> duthy9ubzoui6v6q5bmr1pvawzm8jvg 0 49321 5582306 5553829 2026-06-25T10:35:53Z BORNinOHRIDmacedonia 47910 /* Список на натурализирани кошаркари */ 5582306 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за кошаркарска репрезентација | color1 = D82126 | color2 = F8E92E | country = Македонија {{знамеикона|Macedonia}}| logo = КФМлого.jpg| logo_width = 160px | national_fed= [[Македонска кошаркарска федерација|МКФ]] | joined_fiba = 1993 | coach = [[Јорданчо Давитков]] | fiba_ranking = 34. <small>(во [[ФИБА|свет]], 2016)<br></small> 13. <small>(во [[ФИБА Европа|Европа]], 2016)</small> <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fiba.com/rankingmen |title=Ранг список на ФИБА |accessdate=2017-03-10 |archive-date=2016-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917170752/http://www.fiba.com/rankingmen |url-status=dead }}</ref> | fiba_zone = ФИБА Европа| nickname= ''Лавови''<br />''Црвено-Жолти''| wc_appearances = 0| wc_medals = 0| oly_appearances = 0 | oly_medals = 0 | zone_championship = [[Европско првенство во кошарка|Евробаскет]]| zone_medals =0| zone_appearances = 5 ([[Европско првенство во кошарка 1999|1999]], [[Европско првенство во кошарка 2009|2009]], [[Европско првенство во кошарка 2011|2011]], [[Евробаскет 2013|2013]], [[Евробаскет 2015|2015]]) | h_pattern_b=_mkdnbb11h|h_body=FF0000|h_shorts=FFFF00|h_pattern_s=_mkdnbb11h| a_pattern_b=_mkdnbb11a|a_body=FFFF00|a_shorts=FF0000|a_pattern_s=_mkdnbb11a| }} '''Машката кошаркарска репрезентација на Македонија''', позната и како „Репрезентација А Мажи“ — спортска репрезентација која ја претставува [[Македонија]] во [[кошарка]] во машка конкуренција. Репрезентацијата е под покровителство на [[Македонска Кошаркарска Федерација|Македонската Кошаркарска Федерација]] (КФМ) и е членка на [[ФИБА]] од [[1993]] година. Најголем успех на репрезентацијата е учеството на [[Европско првенство во кошарка 2011|Европското првенство во кошарка во 2011]] година во [[Литванија]], каде Македонија го освоила четвртото место. Поради овој успех, самопрегорноста во играта и афирмацијата на татковината во светот, екипата била одликувана со [[Медал за заслуги за Македонија]] од страна на [[Претседател на Република Македонија|претседателот]] на државата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kurir.mk/sport/kosarka/42810-Kosarkarite-sepak-so-medal|title=Кошаркарите сепак со медал|date=20 септември 2011|publisher=Курир|accessdate=20 септември 2011|archive-date=2011-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110923193619/http://www.kurir.mk/sport/kosarka/42810-Kosarkarite-sepak-so-medal|url-status=dead}}</ref> == Историја == КФМ, како раководно тело на кошаркарските репрезентации и екипи во Македонија, била создадена во [[1992]] година и една година подоцна била примена во рамките на [[ФИБА Европа]]. Претходно, македонските машки и женски кошаркари биле дел од репрезентацијата на [[СФРЈ]], која своевремено била една од најголемите сили на светската кошаркарска сцена. По распадот на СФРЈ, секоја поранешна југословенска република започнала со нови кошаркарски федерации и репрезентации. === Европски првенства === {| class="wikitable" width=70% |- !|година !|место !|натпреварување !|домаќин |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1955 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1955]] || Унгарија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1957 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1957]] || Бугарија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1959 ||Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1959]] || Турција |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1961 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1961]] || Југославија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1963 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1963]] || Полска |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1965 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1965]] || СССР |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1967 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1967]] || Финска |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1969 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1969]] || Италија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1971 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1971]] || Западна Германија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1973 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1973]] || Шпанија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1975 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1975]] || Југославија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1977 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1977]] || Белгија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1979 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1979]] || Италија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1981 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1981]] || Чехословачка |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1983 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]]|| [[Евробаскет 1983]] || Франција |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1985 ||Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1985]] || Западна Германија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1987 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1987]] || Грција |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1989 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]]|| [[Евробаскет 1989]] || Југославија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1991 ||Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Евробаскет 1991]] || Италија |} === Летни олимписки игри === {| class="wikitable" width=70% |- !|година !|место !|натпреварување !|домаќин |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1936 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Кошарка на Летните олимписки игри 1936]] || Германија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1948 ||Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Кошарка на Летните олимписки игри 1948]] || Велика Британија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1952 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Кошарка на Летните олимписки игри 1952]] || Финска |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1956 ||Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Кошарка на Летните олимписки игри 1956]] || Австралија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1960 ||Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Кошарка на Летните олимписки игри 1960]] || Италија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1964 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Кошарка на Летните олимписки игри 1964]] || Јапонија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1968 ||Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Кошарка на Летните олимписки игри 1968]] || Мексико |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1972 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]]|| [[Кошарка на Летните олимписки игри 1972]] || Германија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1976 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Кошарка на Летните олимписки игри 1976]] || Канада |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1980 ||Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Кошарка на Летните олимписки игри 1980]] || СССР |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1984 ||Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Кошарка на Летните олимписки игри 1984]] || САД |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1988 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Кошарка на Летните олимписки игри 1988]] || Кореја |} === Светски првенства === {| class="wikitable" width=70% |- !|година !|место !|натпреварување !|домаќин |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1950 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Светско првенство во кошарка 1950]] || Аргентина |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1954 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Светско првенство во кошарка 1954]] || Бразил |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1959 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Светско првенство во кошарка 1959]] || Чиле |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1963 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Светско првенство во кошарка 1963]] || Бразил |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1967 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Светско првенство во кошарка 1967]] || Уругвај |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1970 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]]|| [[Светско првенство во кошарка 1970]] || Југославија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1974 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Светско првенство во кошарка 1974]] || Порторико |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1878 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Светско првенство во кошарка 1978]] || Филипини |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1982 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Светско првенство во кошарка 1982]] || Колумбија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1986 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Светско првенство во кошарка 1986]] || Шпанија |- valign="top" bgcolor="#D9D9CC" | 1990 || Види [[Машка кошаркарска репрезентација на Југославија|Југославија]] || [[Светско првенство во кошарка 1990]] || Аргентина |} == Настапи на Македонија како самостојна репрезентација == === Евробаскет 1999 === {{Главна|Европско првенство во кошарка 1999|Квалификации за европското првенство во кошарка 1999}} {{col-begin}} {{col-2}} Првиот голем успех, македонската кошаркарска репрезентација го забележала во [[1999]] година, кога се пласирала на завршницата на европското првенство во [[Франција]]. За време на ова првенство, Македонија била дел од групата А, заедно со [[СР Југославија]], [[Франција]] и [[Израел]]. Во оваа група, Македонија завршила последна, со освоени 3 бода и кош разлика од -21. Целосно гледано, на ова европско првенство, Македонија завршила на 14 место, пред [[Босна и Херцеговина]] и последнопласираната [[Грција]]. {{col-2}} {|class=wikitable |- align=center !width=150px| Екипа!!width=30px|Бодови !!width=20px| Поб. !!width=20px| Пор. !!PCT !!width=40px| ДП !!width=40px| ПП!!width=40px| Раз. |- align=center bgcolor="#98fb98" |align=left|{{СРЈ}}|| 6 || 3 || 0 || 1.000 || 227 || 181 || +46 |- align=center bgcolor="#98fb98" |align=left|{{FRA}}|| 5 || 2 || 1 || 0.667 || 200 || 196 || +4 |- align=center bgcolor="#98fb98" |align=left|{{ISR}}|| 4 || 1 || 2 || 0.333 || 191 || 220 || -29 |- align=center bgcolor=#ffaaaa |align=left|{{MKD}}|| 3 || 0 || 3 || 0.000 || 197 || 218 ||-21 |} {{col-end}} === Евробаскет 2009 === {{Главна|Европско првенство во кошарка 2009|Квалификации за европското првенство во кошарка 2009}} {{col-begin}} {{col-2}} Следниот позначаен резултат Македонија го забележала по 10 години од првото учество на европското првенство, кога успеала да се пласира на завршницата на [[Европско првенство во кошарка 2009|европското првенство]] во [[Полска]] во [[2009]] година. На завршниот турнир, Македонија дошла преку [[Квалификации за европското првенство во кошарка 2009|квалификациите]] кои траеле од [[3 септември|3]] до [[20 септември]] [[2008]] година. Македонија била дел од групата Б, заедно со [[Летонија]], [[Португалија]] и [[Естонија]]. На крајот од квалификациската рунда, Македонија како водач во групата обезбедила место на завршницата во Полска. На Европското првенство, Македонија била дел од групата А, заедно со [[Грција]], [[Хрватска]] и [[Израел]]. На ова европско првенство, Македонија го забележала дотогаш најголемиот успех, односно успеала да ја помине групата и на конечната листа да заврши на деветтото место. По поминувањето на групата, Македонија била дел од групата Е, заедно со [[Франција]], [[Русија]], Грција, Хрватска и [[Германија]] и завршила на претпоследното место, кое гарантирало деветто место на конечната ранг листа. На овој евробаскет, Македонија го забележала успехот со победување на репрезентациите на Израел и Германија и со конечен рекорд 2-4. На ова првенство, селектор на репрезентацијата бил српскиот тренер [[Јовица Арсиќ]], која ја водел македонската репрезентација од 2007 година, а по завршувањето на првенството, и покрај остварениот задоволителен успех, тој неочекувано предвреме го раскинал договорот со КФМ.<ref name="XVII 2013">"Џикиќ ќе ги засука ракавите", ''Дневник'', година XVII, број 5351, петок, 27 декември 2013, стр. 27.</ref> {{col-2}} {|class=wikitable |- align=center !width=150|Екипа !width=20|Одиг. !width=20|Поб. !width=20|Пор. !width=30|ДК !width=30|ПК !width=30|КР !width=20|Бодови !width=25|Двобој |- align=center bgcolor=#aaffaa |align=left|{{FRA}}|| 5 || 5 || 0 || 380 || 334 || +46 || '''10'''|| |- align=center bgcolor=#aaffaa |align=left|{{RUS}}|| 5 || 3 || 2 || 338 || 338 || 0 || '''8'''||1–0 |- align=center bgcolor=#aaffaa |align=left|{{GRE}}|| 5 || 3 || 2 || 380 || 337 || +43 || '''8'''||0–1 |- align=center bgcolor=#aaffaa |align=left|{{CRO}}|| 5 || 2 || 3 || 357 || 364 || -7 || '''7'''|| |- align=center bgcolor=#ffaaaa |align=left|{{MKD}}|| 5 || 1 || 4 || 337 || 396 || -59 || '''6'''||1–0 |- align=center bgcolor=#ffaaaa |align=left|{{GER}}|| 5 || 1 || 4 || 360 || 383 || -23 || '''6'''||0–1 |} {{col-end}} === Евробаскет 2011 === {{Главна|Европско првенство во кошарка 2011|Квалификации за европското првенство во кошарка 2011}} {{col-begin}} {{col-2}} {| class=wikitable style="text-align:center" !width=160|Екипа !width=20|ОН !width=20|Поб. !width=20|Пор. !width=35|ДП !width=35|ПП !width=35|КР !width=30|Бод. |- bgcolor=#ccffcc |align=left|{{bk|RUS}} |5 || 5 || 0 || 355|| 310|| +45|| '''10''' |- bgcolor=#ccffcc |align=left|{{bk|MKD}} | 5 || 4 || 1 || 338|| 313|| +25|| '''9''' |- bgcolor=#ccffcc |align=left|{{bk|GRE}} | 5 || 3|| 2 || 348|| 336|| +12|| '''8''' |-bgcolor=#ccffcc |align=left|{{bk|SLO}} | 5|| 2 || 3 || 337|| 337|| 0|| '''7''' |-bgcolor="ffcccc" |align=left|{{bk|FIN}} | 5 || 1 || 4 || 338|| 372|| -34|| '''6''' |- bgcolor="ffcccc" |align=left|{{bk|GEO}} | 5 || 0 || 5 || 329|| 377|| -48|| '''5''' |} {{col-2}} Македонија се пласирала на Евробаскетот 2011 во [[Литванија]] преку [[Квалификации за европското првенство во кошарка 2011|квалификациите]]. Во квалификицациите, Македонија играла во група со [[Велика Британија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Украина]] и [[Унгарија]]. Како второпласирана репрезентација во квалификациите, Македонија обезбедила учество на Евробаскетот, каде играла во групата C, со [[Црна Гора]], [[Хрватска]], [[Грција]], Босна и Херцеговина и [[Финска]]. На Евробаскетот 2011 година, Македонија била предводена од селекторот [[Марин Докузовски]]. Во прелиминарнара фаза, Македонија завршила на првото место во групата C, со 4 победи и еден пораз, односно ги победила селекциите на Грција, Финска, Хрватска и Босна и Херцеговина, а забележала пораз од Црна Гора, кој воедно бил прв натпревар во групата. Со тој резултат, Македонија влегла во втората фаза од првенството, односно во групата F, каде играла против [[Грузија]], [[Словенија]] и [[Русија]], а во таа група биле и репрезентациите на Финска и Грција. {{col-end}} По победата над [[Грузија]], Македонија обезбедила пласман во четвртфиналето, што до тој момент бил најголем успех во македонската кошаркарска историја. Во претпоследното коло од втората фаза, Македонија ја поразила Словенија, а во последното коло од втората фаза, Македонија тесно изгубила од [[Русија]] на две секудни при крајот. Како второпласирана во групата од втората фаза, Македонија во четвртфиналето играла со третопласираната од другата група, односно со домаќинот [[Литванија]], која ја совладала со два бода разлика и обезбедила учество во полуфиналето. Во полуфиналето, селекцијата на Македонија се сретнала со [[Шпанија]], која во четвртфиналето ја победила Словенија и така го постигнала најголемиот успех во историјата на македонската кошарка. Во полуфиналето, Македонија загубила од Шпанија и со тоа играла за бронза со Русија, а Шпанија играла за златото со Франција. Во борбата за третото место, Македонија загубила од Русија и завршила на четвртото место - најдобриот пласман во историјата на оваа репрезентација. Истовремено, благодарение на освоеното четврто место, Македонија директно се пласирала на [[Евробаскет 2013|Евробаскетот 2013]] и на квалификацискиот турнир за [[Олимписки игри 2012|Олимписките игри во Лондон 2012]]. По завршувањето на првенството, во [[Скопје]] била приредена голема прослава низ улиците и плоштадите, дополнета со пригодна програма. Сепак, и покрај остварениот огромен успех, веднаш по Евробаскетот 2011, селекторот Докузовски поднесол оставка.<ref name="XVII 2013"/> === Летни олимписки игри 2012 === Македонија, како четвртопласирана на Евробаскетот 2011, обезбедила пласман на [[Светски олимписки квалификациски турнир во кошарка 2012|квалификацискиот турнир за Летните олимписки игри во Лондон 2012]] година. Македонија играла во групата Д, со селекциите на [[Нов Зеланд]] и [[Ангола]]. Првите две пласирани екипи од оваа група играле во четвртфиналето против првите две пласирани од групата Ц при што смо три екипи обезбедиле пласман на ЛОИ во Лондон 2012. Турнирот се одржувал во [[Венецуела]], а првиот натпревар Македонија го одиграла на [[3 јули]] 2012 против Нов Зеланд. Македонија не успеала да се квалификува за Олимписките игри, бидејќи била поразена во четвртфиналето со пораз од [[Доминикана]]. === Евробаскет 2013 === {{Главна|Евробаскет 2013}} Македонија се квалификувала за [[Евробаскет 2013|Евробаскетот 2013]] година, кој се одржал во [[Словенија]]. На ова првенство, репрезентацијата ја водел селекторот [[Алеш Пипан]], кој истовремено бил тренер и на [[КК МЗТ Скопје|МЗТ Аеродром]]. При извлекувањето на групите, Македонија била во првиот шешир и играла во групата B, заедно со селекциите на Црна Гора, Босна и Херцеговина, [[Србија]], [[Латвија]] и Литванија, а натпреварите се играле во [[Јесенице]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://hajdpark.mk/crna-gora-prv-protivnik-na-evrobasketot-vo-slovenija/#utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=crna-gora-prv-protivnik-na-evrobasketot-vo-slovenija |title=Црна Гора прв противник на Евробаскетот во Словенија |accessdate=2012-11-19 |archive-date=2012-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121122080547/http://hajdpark.mk/crna-gora-prv-protivnik-na-evrobasketot-vo-slovenija/#utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=crna-gora-prv-protivnik-na-evrobasketot-vo-slovenija |url-status=dead }}</ref> Настапот на ова првенство, Македонија го завршила уште во првата фаза, пласирајќи се како последна во групата В. По завршувањето на првенството, како последица на острите критики за претрпениот неуспех, селекторот Пипан поднесол оставка.<ref>„Џикиќ ќе ги засука ракавите“, ''Дневник'', година XVII, број 5351, петок, 27 декември 2013, стр. 27.</ref> === Евробаскет 2015 === {{Главна|Евробаскет 2015}} Во квалификациите за [[Евробаскет 2015]], Македонија била во групата „Д“, заедно со репрезентациите на [[Данска]], [[Белгија]] и [[Белорусија]]. Во првото коло, во [[Скопје]], Македонија ја победила репрезентацијата на Белгија со 76-73. Во второто квалификациско коло, во данскиот град [[Хорсенс]], Македонија го победила домаќинот Данска со 81-75. На [[17 август]] [[2014]] година, Македонија играла со Белорусија како гостин и победила со 81-70. Три дена подоцна, на [[20 август]], на гостувањето во Белгија, Македонија изгубила со 60-63. На [[24 август]], во Скопје, Македонија ја победила Данска, со резултат 80-46, а на последната средба, одиграна на 27 август во Скопје била поразена и репрезентацијата на Белорусија, со 72-66. <br /> На тој начин, Македонија завршила на второто место во својата група, остварувајќи пет победи и еден пораз, со исто бодови како и првопласираната Белгија, но со послаба кош-разлика. Оттука, како најдобро рангирана второпласирана репрезентација во квалификациите, Македонија обезбедила директен пласман на Европското првенство. Во квалификациите, најдобар стрелец бил [[Бојан Трајковски]], со 68 бода (просек од 11,3 бода), а [[Ричард Хендрикс]] бил најдобар скокач, со 64 скока (10,7 по натпревар).<ref>„Џикиќ: Можеме и мораме подобро“, ''Дневник'', година XVIII, број 5542, петок, 15 август 2014, стр. 20-21.</ref><ref>„Македонија и Белгија ќе се најдат на Евробаскетот“, ''Дневник'', година XVIII, број 5548, петок, 22 август 2014, стр. 20-23.</ref><ref>„Селекторот Александар Џикиќ нема да го менува тимот што победува“, ''Дневник'', година XVIII, број 5553, петок, 29 август 2014, стр. 22-23.</ref><ref>„Хендрикс најдобар скокач, Македонија со најмногу тројки“, ''Дневник'', година XVIII, број 5553, петок, 29 август 2014, стр. 22.</ref><ref>„Трајковски: Тие што не веруваа во нас, ги канам да нè гледаат на ЕП“, ''Дневник'', година XVIII, број 5553, петок, 29 август 2014, стр. 22.</ref><ref>[http://newtime.mk/sport/kosarka/24646-makedonija-ja-pobedi-belorusija-za-tri-od-tri-vo-kvalifikaciite Newtime Македонија ја победи Белорусија за три од три во квалификациите (пристапено на 7.9.2014)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://vesti.mk/news/2780739/makedonija-ja-pobedi-belgija-na-startot-od-kvalifikaciite-za-ep |title=vesti.mk (пристапено на 7.9.2014) |accessdate=2014-09-07 |archive-date=2014-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140824193601/http://vesti.mk/news/2780739/makedonija-ja-pobedi-belgija-na-startot-od-kvalifikaciite-za-ep |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://derbi.mk/index.php/kosarka/evropski-prvenstva/item/17112-dzikic-nezadovolen-mozese-i-podobro |title=Дерби, Џикиќ незадоволен: можеше и подобро! (пристапено на 7.9.2014) |accessdate=2014-09-07 |archive-date=2014-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827184759/http://derbi.mk/index.php/kosarka/evropski-prvenstva/item/17112-dzikic-nezadovolen-mozese-i-podobro |url-status=dead }}</ref> <br /> Со ждрепката за Европското првенство 2015, Македонија била распоредена во групата „Ц“, заедно со [[Хрватска]], [[Словенија]], [[Грција]], [[Грузија]] и Холандија.<ref>„Џикиќ: Прво да видиме со какви состави ќе играме и ние и противниците“, ''Дневник'', година XVIII, број 5638, среда, 10 декември 2014, стр. 22-23.</ref> Во март 2015 година, [[Македонска Кошаркарска Федерација|Кошаркарската Федерација]] потпишала едногодишен спонзорски договор со [[Турција|турската]] авио компанија „Туркиш Ерлајнс“.<ref>[http://ekipa.mk/turkish-erlajns-nov-sponzor-na-kosharkarskata-reprezentatsija-na-makedonija/ „Туркиш ерлајнс“, нов спонзор на кошаркарската репрезентација на Македонија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150327061721/http://ekipa.mk/turkish-erlajns-nov-sponzor-na-kosharkarskata-reprezentatsija-na-makedonija/ |date=2015-03-27 }} ekipa.mk 24 март 2015</ref> На средината на јули, МКФ го ангажирала [[Италијанци|Италијанецот]] Џакомо Браида за кондиционен тренер на репрезентацијата.<ref>[http://sport365.mk/italijanecot-braida-angaziran-za-kondicijata-na-reprezentativcite-pred-ep/ Италијанецот Браида ангажиран за кондицијата на репрезентативците пред ЕП] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150719044407/http://sport365.mk/italijanecot-braida-angaziran-za-kondicijata-na-reprezentativcite-pred-ep/ |date=2015-07-19 }} sport365.mk 16 јули 2015</ref> Пред почетокот на подготовките за идното континентално првенство, [[Срби|српскиот]] селектор Александар Џикиќ од МКФ добил отказ,<ref>[http://ekipa.mk/potres-vo-kosharkata-mkf-go-otpushti-dhikik-srbinovski-nov-selektor/ „Потрес“ во кошарката: МКФ го отпушти Џикиќ, Србиновски нов селектор] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150724052844/http://ekipa.mk/potres-vo-kosharkata-mkf-go-otpushti-dhikik-srbinovski-nov-selektor/ |date=2015-07-24 }} ekipa.mk 22 јули 2015</ref><ref>[http://sportmedia.mk/kosharka/reprezentacija/dzhikikj-po-otkazot-vo-shok-sum-navistina-ne-znam-zoshto-povekje-ne-sum Џикиќ по отказот: Во шок сум, навистина не знам зошто повеќе не сум селектор на Македонија!] sportmedia.mk 22 јули 2015</ref> а на негово место бил поставен [[Марјан Србиновски]].<ref>[http://ekipa.mk/ofitsijalno-marjan-srbinovski-e-nov-selektor/ ОФИЦИЈАЛНО: Марјан Србиновски е нов селектор!] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150726090302/http://ekipa.mk/ofitsijalno-marjan-srbinovski-e-nov-selektor/ |date=2015-07-26 }} ekipa.mk 22 јули 2015</ref><ref>[http://sportmedia.mk/kosharka/reprezentacija/oficijalno-srbinovski-kje-ja-predvodi-makedonija-na-ep ОФИЦИЈАЛНО: Србиновски ќе ја предводи Македонија на ЕП!] sportmedia.mk 22 јули 2015</ref> <br /> Својот настап на првенството, македонската репрезентација го завршила уште во првата фаза, претрпувајќи четири порази од пет натпревари. Најпрвин, Македонија била поразена од Грција со 65-85, а во второто коло била подобра од Холандија, остварувајќи ја единтсвената победа на првенството (78-71). Меѓутоа, во третото коло, Македонија претрпела пораз од Хрватска од 55-73, а во следното коло била поразена и од Грузија, со 75-90. Во последниот натрпевар на првенството, Македонија загубила од Словенија со 51-62.<ref>„Грузија нè прегази, Словенија нè докрајчи“, ''Дневник'', година XIX, број 5862, петок, 11 септември, стр. 24-25.</ref> == Состав == === Целосен состав === [[Податотека:Macedonian National Basketball team, August 2010.JPG|thumb|320px|right|Македонската кошаркарска репрезентација пред натпреварот со Украина во [[Спортски центар Борис Трајковски|Спортскиот центар Борис Трајковски]]]] Целосниот состав на машката кошаркарска репрезентација е следниот:<ref>[http://www.fibaeurope.com/cid_KNce8jInH7Qj1EsyH5rjn2.pageID_IphnbzwhHt2,rHKa2XnQN1.compID_qMRZdYCZI6EoANOrUf9le2.season_2011.roundID_7524.teamID_2604.html Состав на репрезентацијата]</ref> {| class="wikitable" |- !| !|Име и презиме !|Позиција !|Висина !|Датум на раѓање !|Место на раѓање |- |||[[Ефтим Богоев]]||бек||1,85 ||2 ноември 1980||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Струмица]] |- |||[[Ивица Димчевски]]||бек||1,92||27 јуни 1989||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |||[[Златко Гоцевски]]||центар||2,06||9 февруари 1982||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Штип]] |- |||[[Маркиз Грин]]||бек||1,65||18 март 1982||[[Податотека:Flag of the United States.svg|30px]] [[Пенсилванија]] |- |||[[Бојан Крстевски]]||крило||2,05||4 јуни 1989||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |||[[Јован Марковски]]||крило||1,98||28 март 1988 ||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |||[[Џеремаја Мејси]]||крило||2,02||22 јули 1982||[[Податотека:Flag of the United States.svg|30px]] [[Мајами]] |- |||[[Кирил Николовски]]||центар||2,10||9 јуни 1988||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |||[[Јане Петровски]]||бек||1,80||9 февруари 1985||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |||[[Ристе Стефанов]]||бек||1,94||30 август 1981||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Кавадарци]] |- |||[[Дариус Вашингтон]]||бек||1,88||6 декември 1985||[[Податотека:Flag of the United States.svg|30px]] [[Орландо]] |- |5||[[Димитар Мираковски]]||бек||1,78||14 мај 1981||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Струмица]] |- |6||[[Дарко Соколов]]||бек||1,90||8 мај 1986||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Кочани]] |- |7||[[Димитар Караџовски]]||||||7 ноември 1984||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |8||[[Војдан Стојановски]]||бек||1,94||9 декември 1987||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Охрид]] |- |9||[[Дамјан Стојановски]]||бек||1,93||9 декември 1987||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Охрид]] |- |10||[[Александар Костоски]]||бек||1,88||5 март 1988||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |12||[[Перо Антиќ]]|| крило||2,10||29 јули 1982|| [[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |13||[[Марко Симоновски]]||бек||1,90||28 јуни 1989||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |14||[[Ѓорѓи Чековски]]||крило||2,02||11 декември 1979||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |15||[[Предраг Самарџиски]]||центар||2,15||11 април 1986||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |20||[[Лестер Бо МекКејлеб]]||бек||1,83||4 мај 1985||[[Податотека:Flag of the United States.svg|30px]] [[Њу Орлеанс]] |} {{col-begin}} {{col-2}} === Евробаскет 2011 === На Евробаскетот 2011, македонската репрезентација била составена од:<ref>[http://www.eurobasket2011.com/en/cid_4,w7QjPeH-M,ty138LH2l3.pageID_ZOGN4LOnIfs45jhTkYV6v0.compID_qMRZdYCZI6EoANOrUf9le2.season_2011.roundID_7526.teamID_2604.html Репрезентацијата на Македонија на Евробаскетот 2011] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130320015402/http://www.eurobasket2011.com/en/cid_4,w7QjPeH-M,ty138LH2l3.pageID_ZOGN4LOnIfs45jhTkYV6v0.compID_qMRZdYCZI6EoANOrUf9le2.season_2011.roundID_7526.teamID_2604.html |date=2013-03-20 }} на eurobasket2011.com</ref> {| class="wikitable" |- !| !|Име и презиме !|Позиција !|Висина !|Датум на раѓање !|Место на раѓање |- |4||[[Димитар Мираковски]]||плејмејкер||1,78||14 мај 1981||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Струмица]] |- |5||[[Владо Илиевски]]||плејмејкер||1,87||19 јануари 1980||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Струмица]] |- |6||[[Дарко Соколов]]||плејмејкер||1,90||8 мај 1986||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Кочани]] |- |7||[[Лестер Бо Мекејлеб]]||плејмејкер||1,83||4 мај 1985||[[Податотека:Flag of the United States.svg|30px]] [[Њу Орлеанс]] |- |8||[[Војдан Стојановски]]||бек||1,94||9 декември 1987||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |9||[[Дамјан Стојановски]]||бек||1,93||9 декември 1987||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |10||[[Марко Симоновски]]||бек||1,90||28 јуни 1989||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |11||[[Тодор Гечевски]]||крилен центар||2,08||28 август 1977||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Кавадарци]] |- |12||[[Перо Антиќ]]||крилен центар||2,10||29 јули 1982||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |13||[[Ивица Димчевски]]||бек||1,92||27 јуни 1989||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |14||[[Ѓорѓи Чековски]]||крилен центар||2,02||11 декември 1979||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |15||[[Предраг Самарџиски]]||центар||2,15||11 април 1986||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |} {{col-2}} === Олимписки квалификациски турнир 2012 === Составот на репрезентацијата на [[Светски олимписки квалификациски турнир во кошарка 2012|олимпискиот квалификациски турнир во Венецуела во 2012]] бил:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://london2012.fiba.com/pages/eng/fe/12/olym/team/p/sid/6229/tid/2604/profile.html |title=Состав на Македонија за квалификацискиот олимписки турнир во Венецуела |accessdate=2012-11-19 |archive-date=2012-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108204415/http://london2012.fiba.com/pages/eng/fe/12/olym/team/p/sid/6229/tid/2604/profile.html |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |- !| !|Име и презиме !|Позиција !|Висина !|Датум на раѓање !|Место на раѓање |- |4||[[Александар Костоски]]||бек||1,86||5 март 1987||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |5||[[Владо Илиевски]]||бек||1,87||19 јануари 1980||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Струмица]] |- |6||[[Дарко Соколов]]||бек||1,90||8 мај 1986||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Кочани]] |- |7||[[Лестер Бо Мекејлеб]]||бек||1,83||4 мај 1985||[[Податотека:Flag of the United States.svg|30px]] [[Њу Орлеанс]] |- |8||[[Војдан Стојановски]]||бек||1,94||9 декември 1987||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |9||[[Дамјан Стојановски]]||напад||1,93||9 декември 1987||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |10||[[Марко Симоновски]]||напад||1,92||28 јуни 1989||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |11||[[Тодор Гечевски]]||центар||2,10||28 август 1977||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Кавадарци]] |- |12||[[Перо Антиќ]]||напад||2,11||29 јули 1982||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |13||[[Кирил Николовски]]||напад||2.11||9 јуни 1988||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |14||[[Ѓорѓи Чековски]]||напад||2,02||11 декември 1979||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |15||[[Предраг Самарџиски]]||центар||2,15||11 април 1986||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-2}} === Евробаскет 2013 === На Евробаскетот 2013, македонската репрезентација била составена од:<ref>[http://www.eurobasket2013.org/en/cid_8Xfg3jZMG1QuJnp6pnUWd3.pageID_iDIBe8q6IO6X6jrQxe-Hr2.compID_qMRZdYCZI6EoANOrUf9le2.season_2013.roundID_8732.teamID_2604.html Репрезентацијата на Македонија на Евробаскетот 2013]</ref> {| class="wikitable" |- !број !|Име и презиме !|Позиција !|Висина !|Датум на раѓање !|Место на раѓање |- |4|||[[Александар Костоски]]||плејмејкер||1,88||5 март 1988||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |5||[[Владо Илиевски]]||плејмејкер||1,87||19 јануари 1980||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Струмица]] |- |6||[[Дарко Соколов]]||плејмејкер||1,90||8 мај 1986||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Кочани]] |- |7||[[Лестер Бо Мекејлеб]]||плејмејкер||1,78||4 мај 1985||[[Податотека:Flag of the United States.svg|30px]] [[Њу Орлеанс]] |- |8||[[Војдан Стојановски]]||бек||1,94||9 декември 1987||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |9||[[Дамјан Стојановски]]||бек-шутер||1,93||9 декември 1987||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |10||[[Владимир Брчков]]||крилен бек||1,97||29 декември 1989||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Велес]] |- |11||[[Тодор Гечевски]]||крилен центар||2,08||28 август 1977||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Кавадарци]] |- |12||[[Перо Антиќ]]||крилен центар||2,10||29 јули 1982||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |13||[[Стојан Ѓуроски]]||крилен центар||2,02||6 ноември 1991||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Гостивар]] |- |14||[[Ѓорѓи Чековски]]||крилен центар||2,02||11 декември 1979||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |15||[[Предраг Самарџиски]]||центар||2,15||11 април 1986||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |} {{col-2}} === Евробаскет 2015 === На Евробаскетот 2015, македонската репрезентација била составена од:<ref>[http://www.fibaeurope.com/cid_KNce8jInH7Qj1EsyH5rjn2.pageID_u4wYizxuI9-Uo9C9FU8Fy2.compID_qMRZdYCZI6EoANOrUf9le2.season_2015.roundID_9318.teamID_2604.html Репрезентацијата на Македонија на Евробаскетот 2015]</ref><ref>„На ЕП нема да одат Магдевски и Јаневски“, ''Дневник'', година XIX, број 5856, четврток, 3 септември 2015, стр. 23.</ref> {| class="wikitable" |- !број !|Име и презиме !|Позиција !|Висина !|Датум на раѓање !|Место на раѓање |- |4 |||[[Ивица Димчевски]]|| крилен центар||2,00||27.6.1989||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |5||[[Владо Илиевски]]||плејмејкер||1,87||19 јануари 1980||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Струмица]] |- |6||[[Дарко Соколов]]||плејмејкер||1,90||8.5.1986||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Кочани]] |- |7||[[Александар Костоски]]||плејмејкер||1,88||5.3.1988||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |8||[[Војдан Стојановски]]||бек||1,94||9.12.1987||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |9||[[Дамјан Стојановски]]||бек-шутер||1,93||9.12.1987||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |10||[[Марко Симоновски]]||бек-шутер||1,92||28.6.1989||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |11||[[Владимир Брчков]]||крило||1,97||29.12.1989||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Велес]] |- |12||[[Бојан Трајковски]]||крило||1,97||11.9.1986||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Македонска Каменица]] |- |13||[[Стојан Ѓуроски]]||крилен центар||2,02||6.11.1991||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Гостивар]] |- |15||[[Венард Ричард Хендрикс]]||крилен центар||2,03||15.11.1986||[[Податотека:Flag of the United States.svg|30px]] [[Декејтeр (Алабама)|Декејтeр]], [[Алабама]] |- |||[[Предраг Самарџиски]]||центар||2,15||11 април 1986||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] [[Скопје]] |- |||[[Љубомир Младеновски]]||||||||[[Податотека:Flag of Macedonia.svg|30px]] |- |} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-2}} === Позиции === {| style="text-align: center; background:#D82126; color:#F8E92E" !width="40"|позиција !width="165"|почетни !width="165"|замена !width="165"|резерва |-style="height:40px; background:white; color:#AA151B" ! style="background:#efe196" | центри | [[Предраг Самарџиски]] || || |-style="height:40px; background:white; color:black" ! style="background:#efe196" |крила | [[Перо Антиќ]] || [[Ѓорѓи Чековски]] || [[Кирил Николовски]] |-style="height:40px; background:white; color:black" ! style="background:#efe196" | ниски крила | [[Војдан Стојановски]] || [[Дамјан Стојановски]] || [[Марко Симоновски]] |-style="height:40px; background:white; color:black" ! style="background:#efe196" | бекови | ||[[Ивица Димчевски]] || [[Ристе Стефанов]] |-style="height:40px; background:white; color:black" ! style="background:#efe196" | плејмејкери | [[Лестер Мекејлеб]] || [[Дарко Соколов]] || [[Димитар Мираковски]] |-style="height:40px; background:white; color:black" |} {{col-2}} === Поранешни играчи === Некои поуспешни поранешни кошаркари се: * [[Врбица Стефанов]] * [[Петар Наумоски]] * [[Рајан Стак]] * [[Перо Блажевски]] * [[Диме Тасовски]] * [[Тони Грнчаров]] * [[Владо Илиевски]] * [[Тодор Гечевски]] {{col-end}} ===Список на натурализирани кошаркари=== {| class="wikitable" border="0" cellpadding="2" style="border-collapse:collapse; text-align:left" width="40%" |- style="background:#f0f6fa;" !Играч !Датум на издавање на<br />[[Македонски пасош|македонскиот пасош]] |- |{{знамеикона|СР Југославија}} Слободан Шљиванчанин |align="center"|14.01.2001 |- |{{знамеикона|СР Југославија}} Владимир Кузмановиќ¹ |align="center"|26.03.2002 |- |{{знамеикона|САД}} Кенион Џонс |align="center"|15.11.2002 |- |{{знамеикона|САД}} Мајкл Вилкинсон |align="center"|08.03.2006 |- |{{знамеикона|САД}} Кевин Флечер¹ |align="center"|08.03.2006 |- |{{знамеикона|САД}} [[Рајан Стак]] |align="center"|15.08.2006 |- |{{знамеикона|САД}} [[Џеремаја Мејси]] |align="center"|05.12.2007 |- |{{знамеикона|САД}} Дариус Вашингтон¹ |align="center"|11.01.2008 |- |{{знамеикона|САД}} Маркис Грин |align="center"|27.07.2010 |- |{{знамеикона|САД}} Кенеди Вилсон¹ |align="center"|27.07.2010 |- |{{знамеикона|САД}} [[Лестер Бо Мекејлеб]] |align="center"|28.07.2010 |- |{{знамеикона|САД}} Тод Зафировски¹ ² |align="center"|10.05.2012 |- |{{знамеикона|САД}} Ричард Хендрикс |align="center"|17.05.2013 |- |{{знамеикона|САД}} Ромео Тревис |align="center"|28.07.2016 |- |{{знамеикона|САД}} Џордан Теодор |align="center"|30.06.2017 |- |{{знамеикона|САД}} Шејн Витингтон |align="center"|15.06.2018 |- |{{знамеикона|САД}} Џејкоб Вајли |align="center"|12.11.2020 |- |{{знамеикона|САД}} Ти Џеј Шортс |align="center"|31.10.2022 |- |{{знамеикона|САД}} Итан Хап |align="center"|31.10.2022 |- |{{знамеикона|САД}} Омари Мур | align="center" |11.11.2025 |- |{{знамеикона|САД}} Нејт Сестина | align="center" |11.11.2025 |- |{{знамеикона|САД}} Диџеј Стјуарт Џуниор | align="center" |19.06.2026 |- |{{знамеикона|САД}} Мозес Рајт | align="center" |19.06.2026 |} ¹ Не настапил за репрезентацијата ² Самоиницијативно покренал постапка за македонски пасош Извор: [http://basketball.org.mk/WBStorage/Files/22MKF.pdf basketball.org.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160928182533/http://basketball.org.mk/WBStorage/Files/22MKF.pdf |date=2016-09-28 }} == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Македонска Кошаркарска Федерација]] * [[Кошаркарска женска репрезентација на Македонија]] == Надворешни врски == * [http://mkf.mk Официјалното мрежно место на МКФ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170525042106/http://mkf.mk/ |date=2017-05-25 }} * [http://www.basketball.org.mk Старото официјално мрежно место на МКФ] * [http://www.fibaeurope.com/cid_KNce8jInH7Qj1EsyH5rjn2.teamID_2604.compID_qMRZdYCZI6EoANOrUf9le2.season_2011.roundID_7663.html Профил на МКФ на FIBA Europe] {{en}} * [http://www.youtube.com/watch?v=rzZC8AOcGrI&feature=player_embedded Колекција на најдобрите моменти на Македонија на ЕвроБаскет 2011] на YouTube. {{Македонски репрезентации}} {{Македонска кошаркарска репрезентација во 2013}} {{Македонска кошаркарска репрезентација во 2011}} {{Македонска кошаркарска репрезентација во 2009/ 2011}} {{Македонска кошаркарска репрезентација 2007}} {{ФИБА Европа}} [[Категорија:Кошаркарски репрезентации|Македонија]] [[Категорија:Кошарката во Македонија]] [[Категорија:Репрезентации на Македонија|Кошарка]] 2cej7vwhcc24mmgg0dughfbotpxtqup 0 63057 5582177 5556664 2026-06-25T05:34:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582177 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија атлетичар | name = Јусејн Болт | image = Usain Bolt smiling Berlin 2009.JPG | imagesize = 200п | caption = Јусејн Болт на Светското првенство во Берлин во 2009 година | fullname = | nickname = Светлечкиот Болт<ref name=Focus/> | nationality = | residence = | born = {{Birth date and age|df=yes|1986|8|21}}<ref name=IAAFProfile>{{Наведена мрежна страница |title=Usain Bolt IAAF profile |publisher=[[IAAF]] |url=http://www.iaaf.org/athletes/biographies/letter=0/athcode=184599/index.html }}</ref><br />[[Трелони]], [[Јамајка]]<ref name=Helps/> | died = | height = 1,95 метри<ref name=Focus/> | weight = 94 килограми<ref name=Focus/> | website = | country = {{ЈАМ}} | sport = [[Атлетика]] | event = спринт | collegeteam = | club = | team = | turnedpro = | coach = | retired = | coaching = | worlds = | regionals = | nationals = | olympics = | highestranking = | pb = '''100 m''': 9.58 (2009) <br /> '''150 m''': 14.35 (2009) <br /> '''200 m''': 19.19 (2009) <br /> '''300 m''': 30.97 (2010) <br /> '''400 m''': 45.28 (2007) | medaltemplates = {{MedalCountry | {{ЈАМ}} }} {{MedalSport | Машка [[атлетика]]}} {{MedalCompetition|[[Олимписки игри]]}} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 2008|2008 Пекинг]] | [[Атлетика на Летните олимписки игри 2008|100 м]]}} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 2008|2008 Пекинг]] | [[Атлетика на Летните олимписки игри 2008|200 м]]}} {{MedalDisqualified | [[Летни олимписки игри 2008|2008 Пекинг]] | [[Атлетика на Летните олимписки игри 2008|штафета 4 х 100 м]]}} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 2012|2012 Лондон]] | [[Атлетика на Летните олимписки игри 2012 – 100 метри за мажи|100 м]]}} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 2012|2012 Лондон]] | [[Атлетика на Летните олимписки игри 2012 – 200 метри за мажи|200 м]]}} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 2012|2012 Лондон]] | [[Атлетика на Летните олимписки игри 2012 – штафета 4 х 100 метри за мажи|штафета 4 х 100 м]]}} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 2016|2016 Рио де Жанеиро]] | [[Атлетика на Летните олимписки игри 2016 - 100 метри за мажи|100 м]]}} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 2016|2016 Рио де Жанеиро]] | [[Атлетика на Летните олимписки игри 2016 - 200 метри за мажи|200 м]]}} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 2016|2016 Рио де Жанеиро]] | [[Атлетика на Летните олимписки игри 2016 - штафета 4 х 100 метри за мажи|штафета 4 x 100 м]]}} {{MedalCompetition | [[Светско првенство во атлетика|Светски првенства]]}} {{MedalSilver | [[Светско првенство во атлетика 2007|2007 Осака]]|200 м}} {{MedalSilver | [[Светско првенство во атлетика 2007|2007 Осака]]|штафета 4 × 100 м}} {{MedalGold | [[Светско првенство во атлетика 2009|2009 Берлин]]|100 м}} {{MedalGold | [[Светско првенство во атлетика 2009|2009 Берлин]]|200 м}} {{MedalGold | [[Светско првенство во атлетика 2009|2009 Берлин]]|штафета 4 × 100 м}} {{MedalGold | [[Светско првенство во атлетика 2011|2011 Тегу]]|200 м}} {{MedalGold | [[Светско првенство во атлетика 2011|2011 Тегу]]|штафета 4 × 100 м}} {{MedalGold | [[Светско првенство во атлетика 2013|2013 Москва]]|100 м}} {{MedalGold | [[Светско првенство во атлетика 2013|2013 Москва]]|200 м}} {{MedalGold | [[Светско првенство во атлетика 2013|2013 Москва]]|штафета 4 × 100 м}} {{MedalGold | [[Светско првенство во атлетика 2015|2015 Пекинг]]|100 м}} {{MedalGold | [[Светско првенство во атлетика 2015|2015 Пекинг]]|200 м}} {{MedalBronze | [[Светско првенство во атлетика 2017|2017 Лондон]]|100 м}} {{MedalCompetition | [[Светско јуниорско првенство во атлетика|Светски јуниорски првенства]]}} {{MedalGold | [[Светско јуниорско првенство во атлетика 2002|2002 Кингстон]]|200 м}} {{MedalSilver | [[Светско јуниорско првенство во атлетика 2002|2002 Кингстон]]|штафета 4 × 100 м}} {{MedalSilver | [[Светско јуниорско првенство во атлетика 2002|2002 Кингстон]]|штафета 4 × 400 м}} {{MedalCompetition | [[Светско младнско првенство во атлетика|Светски младнски првенства]]}} {{MedalGold | [[Светско младнско првенство во атлетика 2003|2003 Шербрук]]|200 м}} }} '''Јусејн Болт''' (роден на {{роден на|21|август|1986}} во [[Трелони]], [[Јамајка]]) е [[Јамајка|јамајски]] [[Атлетика|атлетичар]]<ref>Биографија од Меѓународна атлетска фредерација</ref> на кратки патеки. Тој е светски рекордер на 100 m (со време од 9,58 s), на 200 m (со време од 19.19 s) и како дел од националната штафета на Јамајка 4 x 100 m (со време од 36,84 s). Рекордите на 100 и 200 m ги поставил на [[Светско првенство во атлетика 2009|светското првенство во атлетика 2009]] во [[Берлин]], со што ги подобрил своите рекорди направени на [[Летни олимписки игри 2008|Летните олимписки игри 2008]] во [[Пекинг]]. Во 2008, Болт станал првиот атлетичар кој победил со светски рекорди на патеките 100 m, 200 m и како дел од националната штафета на 4 х 100 m на Олимписките игри и првиот атлетичар којшто победил на 100 m, на 200 m и како дел од националната штафета 4x100m на едни Олимписки игри по [[Карл Луис]] во 1984. Освоените титули во овие три дисциплини успеал да ги одбрани и на [[Летни олимписки игри 2012|Летните олимписки игри 2012]] и [[Летни олимписки игри 2016|2016]] во [[Лондон]] односно [[Рио де Жанеиро]], со што станал првиот човек кој успеал да освои три златни медали на Олимписките игри во секоја од овие дисциплини. Благодарение на неговиот напредок и неговите постигнувања, Јусејн бил наречен и „Светлечкиот Болт“.<ref name=Focus>{{наведени вести |author=Lawrence, Hubert; Samuels, Garfield |title=Focus on Jamaica - Usain Bolt |url=http://www.iaaf.org/news/athletes/newsid=36356.html |work=Focus on Athletes |publisher=[[International Association of Athletics Federations]] |date=2007-08-20 |accessdate=2008-06-01 }}</ref> == Рани години == Болт се родил во [[Трелани]], [[Јамајка]]<ref name=si</ref>{{Наведена мрежна страница |last=Layden |first=Tim |title=The Phenom |publisher=Sports Illustrated |date=[[2008-08-16]] |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2008/writers/tim_layden/07/23/usain.bolt0728/ |accessdate=2008-08-17 |archive-date=2013-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727153158/http://sportsillustrated.cnn.com/2008/writers/tim_layden/07/23/usain.bolt0728/ |url-status=dead }}</ref><ref name=Helps>{{Наведена мрежна страница |last=Helps |first=Horace |title=Bolt's gold down to yam power, father says |publisher=[[Reuters]] |date=[[2008-08-16]] |url=http://africa.reuters.com/sport/news/usnBAN656276.html |accessdate=2008-08-16 }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> како дете на Џенифер и Велесли Болт. Уште како дете Јусеин бил уживал играјќи крикет, а се специјализирал во брзо куглање. Кога се запишал во средно училиште, неговиот тренер по крикет го насочил да започне да се занимава со атлетика.<ref name=BBC10>{{Наведена мрежна страница |last=Williams |first=Ollie |title= Ten to watch: Usain Bolt |publisher=BBC Sport |date=[[2008-08-05]] |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/7540279.stm |accessdate=2008-08-18}}</ref> Пабло Мек Нил и Двејн Берет биле неговите тренери кои го научиле да ја насочи неговата енергија на неговите атлетски способности. Од друга страна, Јусејн учел во училиште со своја атлетска историја во која е и поранешниот спринтер Мајкл Грин.<ref name=Focus/> Усеин Болт првиот свој медал го освоил на училишниот натпревар во 2001 година, во трката на 200 m со време од 22,04 s што било доволно за второто место.<ref name=Focus/> Болт бргу напредувал, така што станал првиот јуниор којшто ја истрчал дистанцата од 200 m побрзо од 20 s во време од 19,93 s во 2004. Неколку повреди го оддалечиле од настапите во 2005 и 2006. Своето големо враќање Јусејн го најавил на митингот во [[Лозана]] во [[2006]], истрчувајќи нов личен рекорд од 19,88 s. На меѓународните натпревари истата година, Болт освоил злато и сребро. Во 2007, Болт напредуваше уште повеќе, па истрча нов личен рекорд во трката на 200 m од 19,75 s, а започна да трча и на двојно пократката [[Трка на 100 метри|трка на 100 м]], која ја истрчал во време од 10,03 s. На [[Светско првенство во атлетика - 2007|светското првенство]] во [[Осака]], Болт го освоил сребрениот медал во трката на 200 m, завршувајќи веднаш зад [[Тајсон Геј]]. === 2008 === Во [[2008]], Јусејн Болт го срушил светскиот рекорд на 100 m на сонародникот и идол [[Асафа Пауел]] од 9,74 s и поставил нова граница од 9,72 s. На митиннгот во Атина, Јусејн исто така истрчал и нов рекорд на [[Јамајка]] во трката на 200 m во време од 19,67 s. Но, најголемото следувало на [[Летни олимписки игри - 2008|Олимписките игри]] во [[Пекинг]]. На [[16 август]], Јусеин го освоил златниот медал во трката на 100 m истрчувајќи 9,69 s. Само 4 дена подоцна, тој победил и во трката на 200 m, исто така со време на нов светски рекорд од 19,30 s, со што го подобрил 12 години стариот светски рекорд на [[Мајкл Џонсон]]. Неколку дена подоцна, „светлечкиот Болт“ го освоил и своето трето Олимписко злато, како дел од националната штафета на [[Јамајка]] 4 х 100m со време од 37,10 s со што бил срушен и 16 години стариот светски рекорд на националната штафета на [[САД]]. === 2009 === Болт во 2009 сезоната ја започнал трчајќи на 400 m со време од 45,59s<ref>[http://www.reuters.com/article/sportsNews/idUSTRE51L0BB20090222 Bolt maintains improvement over longer sprint]. [[Reuters]] (2009-02-22). Посетено на 2009-05-16.</ref> Во март, тој ја имаше првата [[Трка на 100 метри|трка на 100 м]] под 10s во 2009<ref>Clare, Nelson (2009-03-15). [http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/athletics/4996061/Usain-Bolt-makes-a-winning-start-on-his-return-to-100m-action.html Usain Bolt makes a winning start on his return to 100m action]. ''The Independent''. Посетено на 2009-05-16.</ref> Во април, тој доживеал сообраќајна несреќа, но брзо се рехабилитирал и се вратил на атлетските патеки. Болт се натпреварувал и на невообичаената трка на 150 m и победил со најдобар резултат на сите времиња од 14,35 s.<ref>Markham,Carl (2009-05-15). [http://www.iaaf.org/news/kind=100/newsid=50606.html Bolt runs 14.35 sec for 150m; covers 50m-150m in 8.70 sec!] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121022031312/http://www.iaaf.org/news/kind=100/newsid=50606.html |date=2012-10-22 }}. [[IAAF]]. Посетено на 2009-05-17.</ref> На 16 август, на [[Светско првенство во атлетика - 2009|светското првенство]] во [[Берлин]], Јусејн Болт победил во трката на 100 m, поставувајќи нов светски рекорд со време од 9,58 s и оставајќи ги зад себе големите соперници, Американецот [[Тајсон Геј]] и сонародникот [[Асафа Пауел]]. На 20 август, Јусејн го освоил вториот златен медал на светското првенство, победувајќи во трката на 200 m и подобрувајкќи го светскиот и личен рекорд, со време од 19,19 s. Третиот златен медал, Јусејн го освоил како дел од националната штафета, со време од 37,31 s. === Светско првенство 2011 === На [[Светско првенство во атлетика 2011|светското првенство]] во јужнокорејскиот град [[Тегу]], Болт пристигнал со многу големи шанси за одбрана на титулите, најмногу откако учеството во трката на 100 m го откажаа неговите најголеми конкуренти, [[Тајсон Геј]] и [[Асафа Пауел]]. Сепак, во финалната [[Трка на 100 метри|трка на 100 м]], тој бил дисквалификуван поради погрешен старт, со што не успеал да ја одбрани титулата.<ref>[http://utrinski.com.mk/?ItemID=0B4436254D04B546912A9D1565A2E7C9 Блејк светски првак на стотка, Болт дисквалификуван!], ''[[Утрински весник]]'', 29 август 2011</ref> Неколку дена подоцна, во трката на 200 m го пребродел крахот, освојувајќи го првото место со време од 19,40 s.<ref>[http://edition.cnn.com/2011/SPORT/09/03/athletics.bolt.wins.pistorius/ Bolt claims 200m gold in Daegu with dominant run] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120402151804/http://edition.cnn.com/2011/SPORT/09/03/athletics.bolt.wins.pistorius/ |date=2012-04-02 }}, ''[[CNN]]'', 3 септември 2011</ref> Еден ден подоцна, тој го освоил и златниот медал како дел од штафетата на [[Јамајка]] во трката на 4 х 100 m, која постави нов светски рекорд од 37,04 s. === Летни олимписки игри 2012 === На [[Атлетика на Летните олимписки игри 2012|Летните олимписки игри 2012]] во [[Лондон]], Болт победил во трката на 100 m со резултат од 9,63 s, соборувајќи го својот олимписки рекорд поставен на претходните игри. Веднаш зад него, на второто место завршил неговиот пријател од репрезентацијата, [[Јоан Блејк]].<ref>[http://www.guardian.co.uk/sport/2012/aug/05/olympics-100m-final-usain-bolt-live?newsfeed=true Olympics 100m final], ''[[Guardian]]'', 5 август 2012.</ref> Последично на овој успех, тој успешно ја одбрани титулата и во трката на 200 m, победувајќи со време од 19,32 s и оставајќи ги зад себе сонародниците [[Јоан Блејк]] со време од 19,44 s и [[Ворен Вир]] со 19,84 s. Со ова, Болт станал првиот човек во историјата кому му успеало да ги одбрани Олимписките титули во трките на 100 и на 200 m.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ctvolympics.ca/athletics/news/article/bolt-completes-historic-double-with-gold-200m.html |title=Bolt Completes Historic Double with Gold in 200&nbsp;m |work=CTVOlympics |date=9 август 2012 |accessdate=2012-08-10 |archive-date=2012-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120809221831/http://www.ctvolympics.ca/athletics/news/article/bolt-completes-historic-double-with-gold-200m.html |url-status=dead }}</ref> На последниот натпреварувачки ден од атлетските натпревари (не сметајќи го маратонот), Болт настапил како дел од штафетата на Јамајка на 4 х 100 m, која уште ја сочинуваа: [[Неста Картер]], [[Мајкл Фратер]] и [[Јоан Блејк]]. Тие го освоиле златниот медал со време на нов светски рекорд од 36,84 s, со што успеале да го подобрат сопствениот светски рекорд од 37,04 s поставен една гдина претходно.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.jamaicaobserver.com/news/Jamaica-shatters-world-record-in-4X100m-relays |title=Jamaica shatters world record in 4X100m relays |work=Jamaica Observer |date=11 август 2012 |accessdate=2012-08-12 |archive-date=2012-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813181636/http://www.jamaicaobserver.com/news/Jamaica-shatters-world-record-in-4X100m-relays |url-status=dead }}</ref> === Светско првенство 2013 === Во 2013 година, Болт настапил на [[Светско првенство во атлетика 2013|светското првенство]] во [[Москва]], на коешто победил во трките на 100 и на 200 m, со времиња од 9,77 s односно 19,66 s. === Светско првенство 2015 === На [[Светско првенство во атлетика 2015|светското првенство]] во [[Пекинг]], Болт победил во трката на 100 m со време од 9,79 s и во трката на 200 m со време од 19,55 s, остварувајќи го зад себе американскиот атлетичар [[Џастин Гетлин]] со времиња од 9,80 s односно 19,74 s. === Летни олимписки игри 2016 === На [[Атлетика на Летните олимписки игри 2016|Летните олимписки игри 2016]] во [[Рио де Жанеиро]], Болт победил во трката на [[Атлетика на Летните олимписки игри 2016 - 100 метри за мажи|100 метри]] со време од 9,81 s. Со оваа победа, тој станал првиот човек кој успеал да освои три златни медали во оваа дисциплина на Олимписките игри. Сличен успех постигнал и со победата во трката на 200 метри со време 19,78 s, како и со штафетата на Јамајка на 4 x 100 м со време 37,27 s. === Светско првенство 2017 === Болт најавил дека ќе се повлече од атлетиката по завршувањето на [[Светско првенство во атлетика 2017|светското првенство]] во Лондон во 2017 година. На ова првенство тој настапил во трката на 100 m, во која завршил на третото место и го освоил бронзениот медал со време од 9,95 s, завршувајќи зад американските атлетичари Џастин Гетлин (9,92 s) и [[Кристијан Колман]] (9,94 s). Ова била првата негова трка на големите натпреварувања по штафетата 4 x 100 м на светското првенство во 2007 година во која тој не го освоил златниот медал. == Наводи == {{Ризница-врска|Usain Bolt}} {{reflist|2}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Болт}} [[Категорија:Јамајски атлетичари]] [[Категорија:Јамајчани]] [[Категорија:Живи луѓе]] rfslk96u7dn539iadvbe0d9bsohmvj5 0 65619 5582150 5574521 2026-06-25T03:59:04Z ~2026-31295-92 133538 /* Видео записи и книги */ 10 5582150 wikitext text/x-wiki {{Музичар | Name = Горан Јанкуловски | Img = StihovenKalibar.jpg | Background = solo_singer | Birth_name = Горан Јанкуловски | Alias = Стиховен Калибар | Occupation = Хип-хоп артист и [[афорист]] | birth_date= {{роден на|31|август|1979}} | birth_place= {{знамеикона|Македонија}} <small>{{роден во|Скопје}}</small> | Genre = [[Рап]] [[Хип-хоп]] | Years_active = 1995–денес | URL = [http://www.reverbnation.com/stihovenkalibar] }} '''Стиховен Калибар''', роден '''Горан Јанкуловски''' (р. {{Роден во|Скопје}} на {{роден на|31|август|1979}}) — [[Македонци|македонски]] хип-хоп артист и [[афорист]]. ==Кариера== Тој започнува да се занимава со [[хип-хоп]] музика во [[1995]] година кога ги прави првите чекори преку неколкуте демо снимки и како дел од првата група [[РХБ Продукција]] за да продолжи понатаму и со соло кариера издавајќи го првиот неофицијален демо албум „Поинаква димензија” кој излегува на црниот пазар во [[2001]] година. Подоцна станува составен дел од групата [[Парадокс]] во чиј состав влегуваат Видо & Мичо од Пука козметика и го снимаат демо албумот „Парадокс-Потреба за Рап” кој излегува неофицијално во [[2003]] година со сопствени средства. Во [[2007]] година Стиховен Калибар го издава својот втор албум „Ин Медиас Рес” за издавачката куќа Чикен Меднес. Албумот е критизерски насочен кон политичката и општествена елита но и израз на револт кон целиот медиумски и комерцијален „терор” кој го доведува општеството до атрофија. Албумот е карактеристичен и по многуте гостувања на познати Хип-хоп и џез артисти од Македонија и надвор од неа. Во [[2011]] година Стиховен Калибар го издава третиот албум наречен Последниот Завет на кој гостуваат музичари од Македонија и од соседството. Последниот Завет е реално социолошко и филозофско согледување на извитоперената општествена реалност, односно претставува метафора на деветтиот круг на пеколот, олицетворен во суровото секојдневие инфицирано од криминал, неморал и лицемерие, а воедно го означува и залезот на вистинскиот хип-хоп. Во 2023 година го објавува последниот албум наречен "Модерни робови. Тој е апокалиптичен албум кој го актуелизира современото робовладетелско општество и политичката жабокречина. Во него неуморно се трага по изгубената слобода, а вметнува и библиски црти во еден модерен контекст, алудирајќи на распадот на либерална цивилизација која се повеќе доведува до човечко страдание и бездушност. Стиховен Калибар досега има остварено соработки со многу имиња од хип-хоп и останатите музички правци како што се Аго, Џака Накот, ДЈ Славе, Тонио Сан, Рок Агресори, Горан Трајкоски, Мијата, Културно Уметнички Работници, Георги Шарески, Јана Бурческа, Јордан Костов, Ристо Водолија, Спирит Блоковски (Србија), Таргет (Хрватска), Стивен Драма и Биро (Србија), Фаст Флоуз (Србија), Брус Халтер (Србија), Бит Експериментс, Мичо Атанасиу, Видо, ФИСТ и други. ==Видео записи и книги== До сега Стиховен Калибар има изработено и 10 видео записи. Освен албумите, Стиховен калибар има објавено неколку книги, едната е „Збирка мудрости и афоризми“, другата со урбаната тематика, која се вика „Двоглед“ како и стихозбирката „Проклетници“, збирката афоризми „Стихија“, хаику книгата „Бог да ги бие кучињата касапски” и збирката афоризми "Ни лук јал, ни ќебапи мирисал" . Книгата „Двоглед“ опфаќа повеќе раскази и текстови кои вршат подробно набљудување на маратонската транзиција. Авторот се осврнува и на повеќе теми од урбаното живеење, а неуморно ѕирка во секоја пора на општеството вклучувајќи го и градскиот џет с(м)ет. „Двоглед“ сведочи за безимената земја, но и за армијата сељаци во СкоТје откривајќи им ги вистинските лица и патот на нивната гола амбиција да станат „некој” наместо да станат „нешто”. Стихозбирката „Проклетници“ [[2012]] содржи вкупно 38 песни и нестандарни хаику творби. Говори за сите видови на грешници, како и за лузери, скотови и ветерници. За сите маченици и штетници, но и за ситни души и неверници. Збирката афоризми „Стихија“ [[2014]] има за цел во кратки црти да го демистифицира искривоколченото општество. Пишана е во еден здив, а многумина ќе ги остави без здив. „Стихија“ е дело кое стихијно ги напаѓа хоштаплерите, лицемерите, бандитите и курвите во оваа земја. Ја презира глупоста и моралното дезертерство и внесува нова свежина во македонската сатира. „Бог да ги бие кучињата касапски” [[2015]] - Стварноста во хаику песните на Стиховен Калибар е груба, сурова, вулгарна, деструктивна, неменлива, без ниту трага од „природна убавина“ или изделување на некакви животни вредности. Луѓето во неа, пак, се поделени, радикално спротивставени, анимозни: едни се „до корен“ мали, ништожни, маргинални, обезвреднети, омаловажени, понижени, немоќни, но многу повеќе јадосани, револтирани, гневни, жестоки, вулгарни; други се „ѓубре што не дава плод“. Книгата Ни лук јал ни ќебапи мирисал <code>(2017)</code> има око да ги види и нос да ги намириса аномалиите; има храброст да го каже односно запише она што авторот го видел и намирисал во општеството. Државата и поединецот, политичарите и курвите, образованието и простата маса, раздорите и коалициите, милионските сметки во банките и празните џебови ... сето тоа и многу друго е на тапет, преку кој поминува острото перо на Јанкуловски. ==Дискографија== [[Податотека:In medias res.jpg|мини|десно|Насловната корица од албумот Ин медиас рес]] ===Албуми=== * ''Ин медиас рес'' [[2007]] * ''Последниот завет'' [[2011]] * Модерни робови 2023 ===Видео записи=== * [https://www.youtube.com/watch?v=bxKYOxde0Cs/ Чекајќи го Ное] * [https://www.youtube.com/watch?v=-8rYfmIgN_4/ Македонија] * [https://www.youtube.com/watch?v=KTuDMTQqkk4/ Непотизам и ренесанса] * [https://www.youtube.com/watch?v=y_vxXvLLEzU/ Ѓубрето] * [https://www.youtube.com/watch?v=a5ddkRMudKA/ Македонскиот Бруклин] * [https://www.youtube.com/watch?v=abMqBLLw9vQ/ Шарлатани] * [https://www.youtube.com/watch?v=qpgxKXHh1fk/ Бонус трака] * [https://www.youtube.com/watch?v=u2Tq3FLAgzk Кинта Култ] * [https://youtube/wFyYSmF3p0Y Мамето у ДУП-от] ===Издадени книги=== * ''Збирка мудрости и афоризми'' [[2010]] * ''Двоглед'' [[2011]] * ''Проклетници'' [[2012]] * ''Стихија'' [[2014]] * ''Бог да ги бие кучињата касапски'' [[2015]] * ''Ни лук јал ни ќебапи мирисал (2017)'' == Надворешни врски == * [http://www.reverbnation.com/stihovenkalibar Музиката на Стиховен Калибар] * [http://www.idividi.com.mk/showbiz/celebrity/743786/ Интервју во Идивиди: Кодош никогаш, ама директор можеби ќе бидам] * [http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=68111151229&id=47&prilog=0&setIzdanie=22300 Интервју за Нова Македонија:Покрај сите други перверзии, јас и немам премногу пцости] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110610123553/http://novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=68111151229&id=47&prilog=0&setIzdanie=22300 |date=2011-06-10 }} * [http://www.ohridpress.com/index.php/zabava/128-vesti/11889-%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD-k%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D1%80-%E2%80%9E%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B8%D1%98%D0%B0%E2%80%9C-%D0%B5-%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%BD-%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B0%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC,-%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%99%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0.html Стихија“ е личен печат на лицемерниот систем, на полтронството и користољубивоста]{{Мртва_врска|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Калибар, Стиховен}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски Рап]] [[Категорија:Македонски хип-хоп музичари]] [[Категорија:Македонски афористи]] 6a31m5rza05e28omgb3sm66ygoyqgwb 5582151 5582150 2026-06-25T04:00:01Z ~2026-31295-92 133538 /* Видео записи */ 5582151 wikitext text/x-wiki {{Музичар | Name = Горан Јанкуловски | Img = StihovenKalibar.jpg | Background = solo_singer | Birth_name = Горан Јанкуловски | Alias = Стиховен Калибар | Occupation = Хип-хоп артист и [[афорист]] | birth_date= {{роден на|31|август|1979}} | birth_place= {{знамеикона|Македонија}} <small>{{роден во|Скопје}}</small> | Genre = [[Рап]] [[Хип-хоп]] | Years_active = 1995–денес | URL = [http://www.reverbnation.com/stihovenkalibar] }} '''Стиховен Калибар''', роден '''Горан Јанкуловски''' (р. {{Роден во|Скопје}} на {{роден на|31|август|1979}}) — [[Македонци|македонски]] хип-хоп артист и [[афорист]]. ==Кариера== Тој започнува да се занимава со [[хип-хоп]] музика во [[1995]] година кога ги прави првите чекори преку неколкуте демо снимки и како дел од првата група [[РХБ Продукција]] за да продолжи понатаму и со соло кариера издавајќи го првиот неофицијален демо албум „Поинаква димензија” кој излегува на црниот пазар во [[2001]] година. Подоцна станува составен дел од групата [[Парадокс]] во чиј состав влегуваат Видо & Мичо од Пука козметика и го снимаат демо албумот „Парадокс-Потреба за Рап” кој излегува неофицијално во [[2003]] година со сопствени средства. Во [[2007]] година Стиховен Калибар го издава својот втор албум „Ин Медиас Рес” за издавачката куќа Чикен Меднес. Албумот е критизерски насочен кон политичката и општествена елита но и израз на револт кон целиот медиумски и комерцијален „терор” кој го доведува општеството до атрофија. Албумот е карактеристичен и по многуте гостувања на познати Хип-хоп и џез артисти од Македонија и надвор од неа. Во [[2011]] година Стиховен Калибар го издава третиот албум наречен Последниот Завет на кој гостуваат музичари од Македонија и од соседството. Последниот Завет е реално социолошко и филозофско согледување на извитоперената општествена реалност, односно претставува метафора на деветтиот круг на пеколот, олицетворен во суровото секојдневие инфицирано од криминал, неморал и лицемерие, а воедно го означува и залезот на вистинскиот хип-хоп. Во 2023 година го објавува последниот албум наречен "Модерни робови. Тој е апокалиптичен албум кој го актуелизира современото робовладетелско општество и политичката жабокречина. Во него неуморно се трага по изгубената слобода, а вметнува и библиски црти во еден модерен контекст, алудирајќи на распадот на либерална цивилизација која се повеќе доведува до човечко страдание и бездушност. Стиховен Калибар досега има остварено соработки со многу имиња од хип-хоп и останатите музички правци како што се Аго, Џака Накот, ДЈ Славе, Тонио Сан, Рок Агресори, Горан Трајкоски, Мијата, Културно Уметнички Работници, Георги Шарески, Јана Бурческа, Јордан Костов, Ристо Водолија, Спирит Блоковски (Србија), Таргет (Хрватска), Стивен Драма и Биро (Србија), Фаст Флоуз (Србија), Брус Халтер (Србија), Бит Експериментс, Мичо Атанасиу, Видо, ФИСТ и други. ==Видео записи и книги== До сега Стиховен Калибар има изработено и 10 видео записи. Освен албумите, Стиховен калибар има објавено неколку книги, едната е „Збирка мудрости и афоризми“, другата со урбаната тематика, која се вика „Двоглед“ како и стихозбирката „Проклетници“, збирката афоризми „Стихија“, хаику книгата „Бог да ги бие кучињата касапски” и збирката афоризми "Ни лук јал, ни ќебапи мирисал" . Книгата „Двоглед“ опфаќа повеќе раскази и текстови кои вршат подробно набљудување на маратонската транзиција. Авторот се осврнува и на повеќе теми од урбаното живеење, а неуморно ѕирка во секоја пора на општеството вклучувајќи го и градскиот џет с(м)ет. „Двоглед“ сведочи за безимената земја, но и за армијата сељаци во СкоТје откривајќи им ги вистинските лица и патот на нивната гола амбиција да станат „некој” наместо да станат „нешто”. Стихозбирката „Проклетници“ [[2012]] содржи вкупно 38 песни и нестандарни хаику творби. Говори за сите видови на грешници, како и за лузери, скотови и ветерници. За сите маченици и штетници, но и за ситни души и неверници. Збирката афоризми „Стихија“ [[2014]] има за цел во кратки црти да го демистифицира искривоколченото општество. Пишана е во еден здив, а многумина ќе ги остави без здив. „Стихија“ е дело кое стихијно ги напаѓа хоштаплерите, лицемерите, бандитите и курвите во оваа земја. Ја презира глупоста и моралното дезертерство и внесува нова свежина во македонската сатира. „Бог да ги бие кучињата касапски” [[2015]] - Стварноста во хаику песните на Стиховен Калибар е груба, сурова, вулгарна, деструктивна, неменлива, без ниту трага од „природна убавина“ или изделување на некакви животни вредности. Луѓето во неа, пак, се поделени, радикално спротивставени, анимозни: едни се „до корен“ мали, ништожни, маргинални, обезвреднети, омаловажени, понижени, немоќни, но многу повеќе јадосани, револтирани, гневни, жестоки, вулгарни; други се „ѓубре што не дава плод“. Книгата Ни лук јал ни ќебапи мирисал <code>(2017)</code> има око да ги види и нос да ги намириса аномалиите; има храброст да го каже односно запише она што авторот го видел и намирисал во општеството. Државата и поединецот, политичарите и курвите, образованието и простата маса, раздорите и коалициите, милионските сметки во банките и празните џебови ... сето тоа и многу друго е на тапет, преку кој поминува острото перо на Јанкуловски. ==Дискографија== [[Податотека:In medias res.jpg|мини|десно|Насловната корица од албумот Ин медиас рес]] ===Албуми=== * ''Ин медиас рес'' [[2007]] * ''Последниот завет'' [[2011]] * Модерни робови 2023 ===Видео записи=== * [https://www.youtube.com/watch?v=bxKYOxde0Cs/ Чекајќи го Ное] * [https://www.youtube.com/watch?v=-8rYfmIgN_4/ Македонија] * [https://www.youtube.com/watch?v=KTuDMTQqkk4/ Непотизам и ренесанса] * [https://www.youtube.com/watch?v=y_vxXvLLEzU/ Ѓубрето] * [https://www.youtube.com/watch?v=a5ddkRMudKA/ Македонскиот Бруклин] * [https://www.youtube.com/watch?v=abMqBLLw9vQ/ Шарлатани] * [https://www.youtube.com/watch?v=qpgxKXHh1fk/ Бонус трака] * [https://www.youtube.com/watch?v=u2Tq3FLAgzk Кинта Култ] * [https://youtube/wFyYSmF3p0Y Мамето у ДУП-от] * [https://youtube/mjZS-hWnMi4 Лудо време] ===Издадени книги=== * ''Збирка мудрости и афоризми'' [[2010]] * ''Двоглед'' [[2011]] * ''Проклетници'' [[2012]] * ''Стихија'' [[2014]] * ''Бог да ги бие кучињата касапски'' [[2015]] * ''Ни лук јал ни ќебапи мирисал (2017)'' == Надворешни врски == * [http://www.reverbnation.com/stihovenkalibar Музиката на Стиховен Калибар] * [http://www.idividi.com.mk/showbiz/celebrity/743786/ Интервју во Идивиди: Кодош никогаш, ама директор можеби ќе бидам] * [http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=68111151229&id=47&prilog=0&setIzdanie=22300 Интервју за Нова Македонија:Покрај сите други перверзии, јас и немам премногу пцости] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110610123553/http://novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=68111151229&id=47&prilog=0&setIzdanie=22300 |date=2011-06-10 }} * [http://www.ohridpress.com/index.php/zabava/128-vesti/11889-%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD-k%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D1%80-%E2%80%9E%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B8%D1%98%D0%B0%E2%80%9C-%D0%B5-%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%BD-%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B0%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC,-%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%99%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0.html Стихија“ е личен печат на лицемерниот систем, на полтронството и користољубивоста]{{Мртва_врска|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Калибар, Стиховен}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски Рап]] [[Категорија:Македонски хип-хоп музичари]] [[Категорија:Македонски афористи]] ifm9ljx8xk6rt43g8isdxrj95strk47 0 67954 5582207 5485979 2026-06-25T07:21:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582207 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за компанија |company_name = Џенерал Електрик <br />(General Electric Co.) |slogan = Имагинацијата на дело |company_logo = [[Податотека:General Electric logo.svg|150px|]] |company_type = акционерски друштво |foundation = 1878 во Менло Парк, [[Њу Џерси]] |founder = [[Томас Едисон]] |location=Феарфилд, [[Конектикат]]<ref>[http://www.ge.com/en/company/companyinfo/index.htm Our Company] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070506221331/http://www.ge.com/en/company/companyinfo/index.htm |date=2007-05-06 }}; GE website; retrieved [[December 29]] [[2006]]</ref> |key_people = [[Џефри Р. Имелт]]<br /><small>([[Претседател]]) и ([[Главен извршен директор]])</small> |industry = Конгломерат, присутна во повеќе индустрии |products = Авијација<br />Електрика<br />Бела техника<br />Забава<br />Финансии<br />Гасни турбини<br />Индустриска автоматика<br />Осветлување<br />Медицински апарати<br />Здравствена информатика<br />Електрични мотори и генератори<br />Локомотиви<br />Ветерници |market cap = УСД 239 милијарди (сеп. 2008)<ref name=zenobank>{{Наведена мрежна страница |url=http://zenobank.com/index.php?symbol=GE&page=quotesearch |title=Company Profile for General Electric Co (GE) |accessdate=2008-09-29}}</ref> |revenue = [[УСД]] 172,738 милијарди (за 2007.)<ref name = "affpio">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ge.com/ar2007/pdf/ge_ar2007_full_book.pdf |title={{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081003181856/ |date=2008-10-03 }} GE_PressRelease_US_all &#91;Convert<!--Bot-generated title--> |accessdate=2008-10-15 |archive-date=2008-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003181856/http://www.ge.com/ar2007/pdf/ge_ar2007_full_book.pdf |url-status=dead }}</ref> |operating_income = [[УСД]] 26,598 милијарди (2007.) |net_income = УСД 22,208 милијарди (2007.) <ref name = "affpio"/> |assets = УСД 795,337 милијарди (2007.) |equity = УСД 115,559 милијарди (2007.) |num_employees = ~327.000 (сеп. 2008.)<ref name=zenobank/> |subsid = [[GE Energy Infrastructure]]<br />[[GE Technology Infrastructure]]<br />[[GE Capital]]<br />[[NBC Universal]]<ref>http://www.bloggingstocks.com/2008/07/25/ge-slices-itself-into-four-parts/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090604102400/http://www.bloggingstocks.com/2008/07/25/ge-slices-itself-into-four-parts/ |date=2009-06-04 }} Blogging Stocks - GE Slices itself into four parts</ref><ref>http://milwaukee.bizjournals.com/louisville/stories/2008/07/21/daily48.html {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090215195708/http://milwaukee.bizjournals.com/louisville/stories/2008/07/21/daily48.html |date=2009-02-15 }} Bizjournals.com GE to Reorganize operations;</ref> |homepage = [http://www.ge.com www.ge.com] }} '''Џенерал Електрик''' ([[англиски]]: ''General Electric Company'', ''GE'') е [[мултинационална компанија]] со седиште во [[САД]].<ref>[http://www.sec.gov/cgi-bin/browse-edgar?action=getcompany&CIK=0000040545&owner=include&count=40 Company Information: General Electric], U.S Securities and Exchange Commission</ref> Според пазарната вредност на [[Акција (финансии)|акциите]], „Џенерал Електрик“ е [[Листа на компании според пазарна вредност|трета највредна компанија во светот]]. ==Историја== Компанијата настанала кога во 1876 година, [[Томас Едисон]] отворил нова [[лабораторија]] во Менло Парк, [[Њу Џерси]]. Од таа лабораторија настанал веројатно најупотребуваниот производ во светот - [[Електрична светилка|електричната светилка]]. Веќе во 1890. година, Едисон ги водел своите бизниси во фирма која се викала „Едисон Џенерал Електрик Компани“. Во 1892. година, компанијата на Едисон се споила со конкурентот „Томсон-Хјустон Електрик Компани“ со што настанала фирмата „Џенерал Електрик“, со седиште во [[Скенектади]], во државата [[Њујорк (држава)|Њујорк]]. Поради намаленото влијание во формирањето на вредноста на индексот, во 2018 година било најавено дека „Џенерал Елетктрик“ нема повеќе да биде дел од познатиот [[берзански индекс]] „[[Дау Џонс]]“ (''Dow Jones'') во кој членувала од 1907 година.<ref>Мирослав Саздовски, „Генерал Електрик излегува од престижниот индекс Дау Цонс (Dow Jones)“, ''Економија и бизнис'', година 20, број 241, јули/август 2018, стр. 80.</ref> == Наводи == {{reflist}} {{никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Претпријатија во САД]] 345t8vwjkfu6ntbi9az41tfa5iuonj5 0 68114 5582193 5213987 2026-06-25T06:52:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582193 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Џанлука Ѕамброта | image = [[File:Gianluca Zambrotta.jpg|200px]] | fullname = Џанлука Ѕамброта | dateofbirth = {{birth date and age|1977|2|19|33}} | cityofbirth = [[Комо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | height = {{height|m=1.81}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]], [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 3 октомври 2014 <small>(37 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Como}} | years1 = 1994-1997 | caps1 = 48 | goals1 = 6 | clubs1 = {{Fb team Como}} | years2 = 1997-1999 | caps2 = 59 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Bari}} | years3 = 1999-2006 | caps3 = 217 | goals3 = 7 | clubs3 = {{Fb team Juventus}} | years4 = 2006-2008 | caps4 = 58 | goals4 = 3 | clubs4 = {{Fb team Barcelona}} | years5 = 2008-2012 | caps5 = 85 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Milan}} | years6 = 2013-2014 | caps6 = 10 | goals6 = 2 | clubs6 = {{Fb team Chiasso}} | nationalyears1 = 1999-2010 | nationalcaps1 = 100 | nationalgoals1 = 2 | nationalteam1 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] | manageryears1 = 2013 |managerclubs1 = {{Fb team Chiasso}} <small>(Асистент)</small> | manageryears2 = 2013-2015 |managerclubs2 = {{Fb team Chiasso}} | manageryears3 = 2016 |managerclubs3 = {{Fb team Delhi Dynamos}} | pcupdate = 14 May 2011 | ntupdate = 12 October 2010 }} '''Џанлука Ѕамброта''' (роден на {{роден на|19|февруари|1977}}) — поранешен [[Италија|италијански]] [[фудбалер]] кој играл на позиција [[одбрана]]. Својата фудбалска кариера ја започнал во екипата на [[ФК Комо]] (1994-1997), за да во периодот од 1997 до 1999 година настапува за ФК Бари. Во 1999 година потпишал за ФК Јувентус но си заминал оттаму по скандалот со наместени натпревари во [[2006]] година кога "Старата дама" административно била исфрлена во [[Серија Б]]. Така во 2006 година потпишал за ФК Барселона за 14 милиони евра каде што го освои супер купот на Шпанија. Во 2008 година тој се врати во [[Италија]], во екипата на [[ФК Милан|Милан]] со кој ја освои својата трета титула во [[Серија А]], како и [[Фудбалски куп на Италија|купот на Италија]] во 2011 година. После поминати четри сезони на [[Сан Сиро]], Ѕамброта кариерата ја заврши во швајцарскиот [[ФК Кјасо|Кјасо]], во сезоната 2013/14 година. За [[Фудбалска репрезентација на Италија|репрезентацијата на Италија]], има забележа 98 настапи и играше на три [[Светско првенство во фудбал|Свестски првенста во фудбал]], три Европски првенства и еден [[Куп на конфедерации 2009|куп на конфедерации во 2009 година]]. Тој беше дел од репрезентацијата на Италија, која играше во финалето на Европското првенство 2000 година во Белгија и Холандија, а на Евро 2004 година во [[Португалија]], тој беше избран во најдобриот тим на првенството. Исто така тој беше незаменлив дел од одбранбената линија на [[Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство во фудбал 2006]] година во [[Германија]], каде што [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] го освои златниот медал. Ѕамброта е награден со Орден на Витез за заслуги на [[Италија|Република Италија]] (Cavaliere O.M.R.I.) во 2000 година и тој беше Офицер на истиот редослед (Ufficiale O.M.R.I.) во 2006 година [3]. ==Наводи== {{Reflist|30em}} == Надворешни врски == * [http://www.fcbarcelona.cat/web/english/futbol/temporada_07-08/plantilla/jugadors/Zambrotta.html FC Barcelona profile]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110427021142/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/futbol/temporada_07-08/plantilla/jugadors/Zambrotta.html |date=2011-04-27 }} * [http://www.footballdatabase.com/index.php?page=player&Id=54&b=true Gianluca Zambrotta's career timeline, photo gallery and detailed statistics] * [http://www.goal.com/en-us/Articolo.aspx?ContenutoId=741872 Goal.com profile] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181215173322/https://www.goal.com/en-us/Articolo.aspx?ContenutoId=741872 |date=2018-12-15 }} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2000}} {{Состав на Италија на СП фудбал 2002}} {{Состав на Италија на СП фудбал 2006}} {{Состав на Италија на СП фудбал 2010}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѕамброта, Џанлука}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Луѓе од Комо]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2002]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2006]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бари]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на Милан]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] ql2fq8fk6xp9s2gzk2qjnd2v33owdet 0 71012 5582163 5111886 2026-06-25T04:46:03Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582163 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 20em; text-align: right; font-size: 0.86em; font-family: lucida grande, sans-serif; line-height: normal;"><!-- start of floated right section --> <div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;"><!-- start of slate grey box --> <big>'''Југоисточна Азија'''</big> <div align=center> [[Податотека:Location Southeast Asia.svg|180px|center|Местоположбата на југоисточна Азија.]] </div> {| style="background: transparent; text-align: left; table-layout: auto; border-collapse: collapse; padding: 0; font-size: 100%;" cellspacing="0" cellpadding="0" ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Површина | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 4.523.000&nbsp;км² |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Население | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 568.300.000 |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Густина | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 126 жит. на км² |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Држави | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 11 |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Територии | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 13 |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | ГДП | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | $900 милијарди |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | ГДП по глава | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | $1.584 |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Јазици | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[афроазиски јазици|Афроазиски]]: [[Арапски јазик|арапски]] [[Австро-азијатски јазици|австро-азијатски]]: [[Кмерски јазик|кмерски]], [[виетнамски јазик|виетнамски]], [[Никобарски јазици|никобарски]] [[австронезиски јазици|австронезиски]]: [[бугиски јазик|бугиски]], [[малајски јазик|малајски]], [[Тетум]], [[тагалски јазик|тагалски]], [[себуански јазик|себуански]], [[илокански јазик|илокански]], [[хилигајнонски јазик|хилигајнонски]], [[биколски јазик|биколски]], [[варајски јазик|варајски]], [[капампангански јазик|капампангански]], [[пангасинански јазик|панганинаски]], [[јавански јазик|јавански]], [[сундски јазик|сундски]], [[мадурски јазик|мадурски]] [[Дравидски јазици|Дравидски]]: [[тамилски јазик|тамилски]], [[малајалски јазик|малајалски]], [[телугу (јазик)|телугу]] [[Индоевропски јазици|Индоевропски]]: [[англиски]], [[португалски]], [[шпански]], [[Бенгалски јазик|бенгалски]], [[хинди]], [[пенџапски јазик|пенџапски]] [[Синотибетски јазици|Синотибетски]]: [[бурмански јазик|бурмански]], [[стандарден мандарински јазик|мандарински]], [[кантонски јазик|кантонски]], [[мински јазик|мински]], [[тајвански јазик|тајвански]], [[лан-нанг]] [[крадајски јазици|Тајско-кадајски]]: [[тајландски јазик|тајлански]], [[лаоски јазик|лаоски]] и [[јазици на Азија|многу други]] |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Часовни појаси | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | UTC +5:30 (Андамански и Никобарски Острови) - UTC +9:00 (Индонезија) |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Најголеми градови | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | <br />{{знамеикона|Indonesia}} [[Џакарта]] <br />{{знамеикона|Philippines}} [[Метро Манила]]<br />{{знамеикона|Thailand}} [[Бангкок]]<br />{{знамеикона|Vietnam}} [[Хо Ши Мин (град)|Хо Ши Мин]]<br />{{знамеикона|Vietnam}} [[Ханој]]<br />{{знамеикона|Indonesia}} [[Сурабаја]]<br />{{знамеикона|Malaysia}} [[Куала Лумпур]]<br />{{знамеикона|Malaysia}} [[Пенанг]]<br />{{знамеикона|Malaysia}} [[Кучинг]]<br />{{знамеикона|Malaysia}} [[Кота Кинабалу]]<br />{{знамеикона|Malaysia}} [[Џохоре Бахру]]<br />{{знамеикона|Singapore}} [[Сингапур]]<br />{{знамеикона|Indonesia}} [[Бандунг]]<br />{{знамеикона|Indonesia}} [[Медан]]<br />{{З-МИЈ}} [[Јангон]] |- |} </div><!-- end of slate grey box --> </div><!-- end of floated right section; article starts here --> '''Југоисточна Азија''' е регион во [[Азија]], кој се наоѓа јужно од [[Кина]], источно од [[Индија]], северозападно од [[Австралија]], и западно од [[Нова Гвинеја]]. Југоисточна Азија се дели на два подрегиона - континентален и островски дел. Континенталниот е полупстровот [[Индокина]] и полуостровот [[Малаја]], а островскиот - најголемиот [[Малајски Архипелаг]] во светски рамки. Последниот ги опфаќа едни од најголемите острови на Земјата - [[Нова Гвинеја]], [[Борнео]], [[Суматра]], [[Сулавеси]], [[Јава]] и др., од која [[Нова Гвинеја]] е еднинствениот голем остров кој не спаѓа кон Југоисточна Азија, туку кон [[Океанија]]. == Држави == Континенталната Југоисточна Азија ги опфаќа следните земји: * {{КАМ}} * {{ЛАО}} * {{МИЈ}} * {{ТАЈ}} * {{ВИЈ}} Островската Југоисточна Азија ги опфаќа следните земји: * {{БРУ}} * {{ИСТ}} * {{ИНДО}} * {{МЛЗ}} * {{ФИЛ}} * {{СИН}} <br /> [[Податотека:Southeast asia-mk.svg|центар|600п|Карта на Југоисточна Азија]] <br /> == Надворешни врски == {{рв|Southeast Asia}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/reference_maps/pdf/southeast_asia.pdf Подробна топографија на Југоисточна Азија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090506072036/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/reference_maps/pdf/southeast_asia.pdf |date=2009-05-06 }} {{en}} * [http://www.citymayors.com/government/se_asia_government.html Статија за Југоисточна Азија] на CityMayors.com {{en}} * [http://www.lib.uci.edu/libraries/collections/sea/sasian.html Југоисточноазиски архив]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091022023141/http://www.lib.uci.edu/libraries/collections/sea/sasian.html |date=2009-10-22 }} - Калифорниски универзитет, Ервајн {{en}} {{Југоисточна Азија}} {{Regions of the world}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Југоисточна Азија| ]] 8himy8dqk9ovvfj0rixxfn85kfsti34 0 78754 5582122 5563522 2026-06-24T23:54:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582122 wikitext text/x-wiki {{Херцшпрунг-Раселов дијаграм}} [[Податотека:Stellar_Classification_Chart.png|мини|Едноставна табела за класификација на главните типови ѕвезди користејќи ја Харвардската класификација]] '''Ѕвездена класификација''' — класификација на [[Ѕвезда|ѕвездите]] врз основа на [[Фотосфера|температурата на фотосферата]] и нејзиното поврзување со [[Спектар|спектралните]] одлики..[[Електромагнетно зрачење|Електромагнетното зрачење]] од ѕвездата се анализира со нејзиното делење со [[Призма (оптика)|призма]] или дифракциона решетка во [[спектар]] што го прикажува виножитото од бои прошарани со [[Спектрална линија|спектрални линии]]. Секоја линија означува одреден [[хемиски елемент]] или [[молекула]], при што јачината на линијата укажува на изобилството на тој елемент. Јачините на различните спектрални линии варираат главно поради температурата на [[фотосфера]]та, иако во некои случаи постојат вистински разлики во изобилството. ''Спектралната класа'' на ѕвездата е краток код кој првенствено ја сумира состојбата на [[јонизација]], давајќи објективна мерка за температурата на фотосферата. Повеќето ѕвезди моментално се класифицирани според Морган-Кинановиот систем (МК) со помош на буквите ''O'', ''B'', ''A'', ''F'', ''G'', ''K'' и ''М'', низа од најжешкиот (тип ''О'') до најстудениот (тип ''М''). Секоја класа на букви потоа се дели со помош на нумерички број со ''0'' која е најжешка, а ''9'' е најстудена (на пр., A8, A9, F0 и F1 формираат низа од потопла до поладна). Низата е проширена со три класи за други ѕвезди кои не се вклопуваат во класичниот систем: ''[[Волф-Рајеова ѕвезда|W]]'', ''S'' и ''[[Јаглеродна ѕвезда|C]]''. На некои неѕвездени објекти им се доделени и букви: ''D'' за [[Бело џуџе|бели џуџиња]] и ''L'', ''T'' и ''Y'' за [[Кафеаво џуџе|кафеави џуџиња]]. Во Морган-Кинановиот систем, '''сјајносната класа''' се додава на спектралната класа со помош на [[римски бројки]]. Ова се заснова на ширината на одредени линии на апсорпција во спектарот на ѕвездите, кои варираат во зависност од густината на атмосферата и така ги разликуваат џиновските ѕвезди од џуџињата. Класа на осветленост&nbsp;''0'' или ''Ia+'' се користи за ''[[хиперџин]]ови'', класа I за ''[[суперџин]]ови'', класа&nbsp;''II'' за светли ''[[Џиновска ѕвезда|џинови]]'', класа&nbsp;''III'' за обични ''џинови'', класа&nbsp;''IV'' за ''[[подџин]]ови'', класа&nbsp;''V'' за ''ѕвезди'' од ''[[Главна низа|главната низа]]'', класа&nbsp;''sd'' (или ''VI'' ) за ''подџуџиња'' и класа&nbsp;''D'' (или ''VII'' ) за ''[[Бело џуџе|бели џуџиња]]''. Целосната спектрална класа за [[Сонце]]то е тогаш G2V, што укажува на ѕвезда од главната низа со температура на површината околу 5.800&nbsp;К. == Конвенционален опис на боја == Конвенционалниот опис на бојата го зема предвид единствено врвот на ѕвездениот спектар. Меѓутоа, всушност, ѕвездите зрачат во сите делови на спектарот. Бидејќи сите спектрални бои комбинирани изгледаат бели, вистинските очигледни бои што би ги забележал човечкото око се многу посветли отколку што би сугерирале обичните описи на бои. Оваа карактеристика на „леснотија“ покажува дека поедноставеното доделување на боите во спектарот може да биде погрешно. Со исклучок на ефектите на контраст на бои при слаба светлина, во типични услови на гледање нема зелени, цијанови, индиго или виолетови ѕвезди. [[Жолто џуџе|„Жолтите“ џуџиња]] како [[Сонце]]то се бели, [[Црвено џуџе|„црвените“ џуџиња]] се длабока нијанса на жолта/портокалова, а [[Кафеаво џуџе|„кафеавите“ џуџиња]] не изгледаат буквално кафеави, но хипотетички би изгледале слабо црвени или сиви/црни на блискиот набљудувач. == Современа класификација == Современиот систем на класификација е познат како класификација ''Морган–Кинан''ов систем (МК). На секоја ѕвезда ѝ е доделена спектрална класа (од постарата спектрална Харвардска класификација, која не вклучувала сјајност <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/m/morgan-keenan+luminosity+class|title=Morgan-Keenan Luminosity Class {{!}} COSMOS|work=astronomy.swin.edu.au|accessdate=2022-08-31}}</ref> ) и сјајносна класа користејќи римски бројки како што е објаснето подолу, формирајќи го спектралниот тип на ѕвездата. Другите современи системи за класификација на ѕвездите, како што е системот UBV, се засноваат на [[боен показател]] - измерените разлики во три или повеќе величини на бои.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://web.ipac.caltech.edu/staff/fmasci/home/astro_refs/magsystems.pdf|title=MAGNITUDE AND COLOR SYSTEMS|last=O’Connell|date=March 27, 2023|work=Caltech ASTR 511|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328003032/https://web.ipac.caltech.edu/staff/fmasci/home/astro_refs/magsystems.pdf|archive-date=28 March 2023|accessdate=March 27, 2023}}</ref> На тие броеви им се дадени ознаки како „U−V“ или „B−V“, кои ги претставуваат боите поминати од два стандардни филтри (на пр. ''U'' ltraviolet, ''B'' lue и ''V'' isual). === Харвардска спектрална класификација === ''Харвардскиот систем'' е еднодимензионален модел за класификација на астрономот [[Ени Џамп Канон]], која повторно го наредил и поедноставил претходниот азбучен систем од Дрејпер (види Историја). Ѕвездите се групирани според нивните спектрални карактеристики по единечни букви од азбуката, опционално со нумерички поделби. Ѕвездите од главната низа варираат во површинската температура од приближно 2.000 до 50.000&nbsp;[[Келвин|К]], додека повеќе развојни ѕвезди можат да имаат температури над 100.000&nbsp;К. Физички, класите ја покажуваат температурата на атмосферата на ѕвездата и вообичаено се наведени од најтопли до најстудени. {| class="wikitable" !Класа ![[Делотворна температура]] <ref name="calib" /><ref name="weidner">{{Наведено списание|last=Weidner|first=Carsten|last2=Vink|first2=Jorick S.|date=December 2010|title=The masses, and the mass discrepancy of O-type stars|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=524|at=A98|arxiv=1010.2204|bibcode=2010A&A...524A..98W|doi=10.1051/0004-6361/201014491}}</ref> ! abbr="Chromaticity" |Обичајо опишана боја <ref name="Charity" /><ref name="ATNFcolor">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.atnf.csiro.au/outreach/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html|title=The Colour of Stars|date=2018-10-17|publisher=Australia Telescope National Facility}}</ref><ref group="б">Ова е релативната боја на ѕвездата ако Вега, генерално се смета за синкаста ѕвезда, се користи како стандард за „бело“.</ref> ! abbr="chromaticity" |Вистинска привидна боја (D65)<ref name="Charity">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vendian.org/mncharity/dir3/starcolor/|title=What color are the stars?|last=Charity|first=Mitchell|work=Vendian.org|accessdate=13 May 2006}}</ref><ref name="möre">{{Наведена книга|title=The Guinness Book of Astronomy: Facts & Feats|last=Moore|first=Patrick|date=1992|publisher=Guinness|isbn=978-0-85112-940-2|edition=4th}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html|title=The Colour of Stars|date=21 December 2004|publisher=Australia Telescope Outreach and Education|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203222826/http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html|archive-date=3 December 2013|accessdate=26 September 2007}} — Explains the reason for the difference in color perception.</ref><ref group="б">Хроматичноста може значително да варира во рамките на класата; на пример, Сонцето (ѕвезда Г2) е бела, додека ѕвездата Г9 е жолта ѕвезда.</ref> !Маса <ref name="calib">{{Наведено списание|last=Habets|first=G. M. H. J.|last2=Heinze|first2=J. R. W.|date=November 1981|title=Empirical bolometric corrections for the main-sequence|journal=Astronomy and Astrophysics Supplement Series|volume=46|pages=193–237 (Tables VII and VIII)|bibcode=1981A&AS...46..193H}}&nbsp;– Luminosities are derived from M_bol figures, using M_bol(☉)=4.75.</ref><ref name="bdevol">{{Наведено списание|last=Baraffe|first=I.|last2=Chabrier|first2=G.|last3=Barman|first3=T. S.|last4=Allard|first4=F.|last5=Hauschildt|first5=P. H.|date=May 2003|title=Evolutionary models for cool brown dwarfs and extrasolar giant planets. The case of HD 209458|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=402|issue=2|pages=701–712|arxiv=astro-ph/0302293|bibcode=2003A&A...402..701B|doi=10.1051/0004-6361:20030252}}</ref><br /><br />([[Сончева маса|сончеви маси]]) !Полупречник<ref name="calib" /><ref name="bdevol" /><br /><br />([[Сончев полупречник|сончеви полупречници]] ) !Сјајност<ref name="calib" /><ref name="bdevol" /><br /><br />([[Апсолутна ѕвездена величина|болометриска]] ) !Водородни линии !Застапеност во<br /><br />[[Главна низа|главнонизните ѕвезди]]<ref group="б" name="proportions">Овие пропорции се фракции на ѕвезди посветли од апсолутната величина 16; намалувањето на оваа граница ќе ги направи претходните типови уште поретки, додека генерално додавањето само во класата М. Пропорциите се пресметуваат игнорирајќи ја вредноста 800 во вкупната колона бидејќи вистинските бројки се собираат до 824.</ref><ref name="LeDrew2001">{{Наведено списание|last=Ledrew|first=Glenn|date=February 2001|title=The Real Starry Sky|journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada|volume=95|page=32|bibcode=2001JRASC..95...32L}}</ref> |- !O |≥&nbsp;33,000&nbsp;K | style="background:#9bb0ff;" |сина | style="background:#{{Color temperature|50000|hexval}};" |blue |≥&nbsp;{{Сончева маса|16}} |≥&nbsp;{{Сончев полупречник|6.6}} |≥&nbsp;{{Сончева сјајност|30,000}} |Weak |0.00003% |- !B |10,000–33,000&nbsp;K | style="background:#aabfff;" |синобела | style="background:#{{Color temperature|20000|hexval}};" |deep bluish white |{{Сончева маса|2.1–16}} |{{Сончев полупречник|1.8–6.6}} |{{Сончева сјајност|25–30,000}} |Medium |0.12% |- !A |7,300–10,000&nbsp;K | style="background:#cad7ff;" |бела | style="background:#{{Color temperature|8750|hexval}};" |bluish white |{{Сончева маса|1.4–2.1}} |{{Сончев полупречник|1.4–1.8}} |{{Сончева сјајност|5–25}} |Strong |0.61% |- !F |6,000–7,300&nbsp;K | style="background:#f8f7ff;" |жолтобела | style="background:#{{Color temperature|6750|hexval}};" |white |{{Сончева маса|1.04–1.4}} |{{Сончев полупречник|1.15–1.4}} |{{Сончева сјајност|1.5–5}} |Medium |3.0% |- !G |5,300–6,000&nbsp;K | style="background:#fff4ea;" |жолта | style="background:#{{Color temperature|5600|hexval}};" |yellowish white |{{Сончева маса|0.8–1.04}} |{{Сончев полупречник|0.96–1.15}} |{{Сончева сјајност|0.6–1.5}} |Weak |7.6% |- !K |3,900–5,300&nbsp;K | style="background:#ffd2a1;" |светло портокалова | style="background:#{{Color temperature|4450|hexval}};" |pale yellowish orange |{{Сончева маса|0.45–0.8}} |{{Сончев полупречник|0.7–0.96}} |{{Сончева сјајност|0.08–0.6}} |Very weak |12% |- !M |2,300–3,900&nbsp;K | style="background:#ffcc6f;" |портокалово црвена | style="background:#{{Color temperature|3050|hexval}};" |light orangish red |{{Сончева маса|0.08–0.45}} |≤&nbsp;{{Сончев полупречник|0.7}} |≤&nbsp;{{Сончева сјајност|0.08}} |Very weak |76% |} Вообичаен [[Мнемоника|мнемоник]] за запомнување на редоследот на буквите од спектрален тип, од најтопли до најстудени, е „ <u>O</u> h, <u>B</u> e <u>A</u> <u>F</u> ine <u>G</u> uy/ <u>G</u> irl: <u>K</u> iss <u>M</u> e!“, (О, биди добар дечко/девојка: Бакни ме!) или друг е „ Нашите светли астрономи често генерираат убиствени мнемоници“ .<ref name="mnem">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eudesign.com/mnems/startemp.htm|title=Spectral classification of stars (OBAFGKM)|work=www.eudesign.com|accessdate=2019-04-06}}</ref> Спектралните класи О до М, како и други поспецијализирани класи за кои се дискутира подоцна, се поделени со арапски бројки (0–9), каде што 0 ги означува најжешките ѕвезди од дадена класа. На пример, А0 ги означува најжешките ѕвезди во класата&nbsp;А и А9 ги означуваат најстудени. Дробните броеви се дозволени; на пример, ѕвездата Ми Рамнило е класифицирана како О9.7.<ref name="UpsOriType">{{Наведено списание|last=Sota|first=A.|last2=Maíz Apellániz|first2=J.|last3=Morrell|first3=N. I.|last4=Barbá|first4=R. H.|last5=Walborn|first5=N. R.|last6=Gamen|first6=R. C.|last7=Arias|first7=J. I.|last8=Alfaro|first8=E. J.|displayauthors=5|date=March 2014|title=The Galactic O-Star Spectroscopic Survey (GOSSS). II. Bright Southern Stars|journal=The Astrophysical Journal Supplement Series|volume=211|issue=1|at=10|arxiv=1312.6222|bibcode=2014ApJS..211...10S|doi=10.1088/0067-0049/211/1/10}}</ref> [[Сонце]]то е класифицирано како G2.<ref name="SunSpectrum">{{Наведена книга|title=Guide to the Sun|last=Phillips|first=Kenneth J. H.|date=1995|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-39788-9|pages=47–53}}</ref> Фактот дека харвардската класификација на ѕвезда ја означува нејзината површинска или [[Фотосфера|фотосферска]] [[температура]] (или попрецизно, нејзината [[делотворна температура]]) не била целосно разбрана дури по нејзиниот развој, иако до моментот кога бил формулиран првиот [[Херцшпрунг-Раселов дијаграм]] (до 1914 година). генерално се сомневало дека ова е вистина. Во 1920-тите, индискиот физичар Мегнад Саха извел теорија за јонизација со проширување на добро познатите идеи во физичката хемија кои се однесуваат на дисоцијација на молекулите со јонизација на атомите. Прво го применил на сончевата хромосфера, а потоа на ѕвездените спектри.<ref>{{Наведено списание|last=Saha|first=M. N.|date=May 1921|title=On a Physical Theory of Stellar Spectra|journal=Proceedings of the Royal Society of London. Series A|volume=99|issue=697|pages=135–153|bibcode=1921RSPSA..99..135S|doi=10.1098/rspa.1921.0029|doi-access=free}}</ref> Астрономот од Харвард Сесилија Пејн тогаш покажала дека спектралната низа ''OBAFGKM'' е всушност низа во температурата. Бидејќи секвенцата на класификација претходи на нашето разбирање дека се работи за температурна низа, поставувањето на спектарот во даден подтип, како што се B3 или A7, зависи од (во голема мера субјективни) проценки на јачината на карактеристиките на апсорпција во ѕвездените спектри. Како резултат на тоа, овие подтипови не се рамномерно поделени на какви било математички репрезентативни интервали. === Јеркисова спектрална класификација === ''Јеркисовата спектрална класификација'', исто така наречена ''МК,'' или Морган-Кинанова класификација) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://physicsanduniverse.com/the-yerkes-spectral-classification/|title=The Yerkes spectral classification|last=Universe|first=Physics And|date=2013-06-14|work=Physics and Universe|language=en-US|accessdate=2022-08-31}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ucl.ac.uk/ucl-observatory/resources/mkk-and-revised-mk-atlas|title=The MKK and Revised MK Atlas|last=UCL|date=2018-11-30|work=UCL Observatory (UCLO)|language=en|accessdate=2022-08-31}}</ref> системот од иницијалите на авторите, е воведен систем на ѕвездена спектрална класификација во 1943 година од Вилијам Вилсон Морган, Филип К. Кинан и Едит Келман од Јеркисовата опсерваторија.<ref>{{Наведена книга|title=An atlas of stellar spectra, with an outline of spectral classification|last=Morgan|first=William Wilson|last2=Keenan|first2=Philip Childs|last3=Kellman|first3=Edith|date=1943|publisher=The University of Chicago Press|bibcode=1943assw.book.....M|oclc=1806249}}</ref> Овој дводимензионален ( [[температура]] и [[сјајност]]) модел за класификација се заснова на [[Спектрална линија|спектрални линии]] чувствителни на ѕвездената температура и [[површинска гравитација]], која е поврзана со сјајноста (додека ''Харвардската класификација'' се заснова само на температурата на површината). Подоцна, во 1953 година, по некои ревизии на списокот на стандардни ѕвезди и критериумите за класификација, моделот бил именуван како ''Морган–Кинанова класификација'', или ''МК'',<ref name="ref_MK">{{Наведено списание|last=Morgan|first=William Wilson|last2=Keenan|first2=Philip Childs|date=1973|title=Spectral Classification|journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics|volume=11|pages=29–50|bibcode=1973ARA&A..11...29M|doi=10.1146/annurev.aa.11.090173.000333}}</ref> која останува во употреба и денес. Погустите ѕвезди со поголема површинска гравитација покажуваат поголемо [[Спектрална линија|проширување на притисокот]] на спектралните линии. Гравитацијата, а со тоа и притисокот, на површината на [[џиновска ѕвезда]] е многу помала отколку кај [[џуџеста ѕвезда]] бидејќи полупречникот на џинот е многу поголем од џуџе со слична маса. Затоа, разликите во спектарот може да се толкуваат како ''ефекти на осветленост'' и сјајносната класа може да се додели чисто од испитувањето на спектарот. Се разликуваат голем број различни ''класи на осветленост'', како што е наведено во табелата подолу.<ref name="CDS">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cfa.harvard.edu/~pberlind/atlas/htmls/note.html|title=A note on the spectral atlas and spectral classification|publisher=[[Centre de données astronomiques de Strasbourg]]|accessdate=2 January 2015}}</ref> {| class="wikitable" |+Класи на сјајност на Yerkes ! Сјајносна класа ! Опис ! Примери |- | 0 ''или'' Ia ⁺ | [[хиперџин]]ови или екстремно светли суперџинови | [[Лебед OB2-12|Лебед OB2#12]] - B3-4Ia+ <ref name="Caballero-Nieves">{{Наведено списание|last=Caballero-Nieves|first=S. M.|last2=Nelan|first2=E. P.|last3=Gies|first3=D. R.|last4=Wallace|first4=D. J.|last5=DeGioia-Eastwood|first5=K.|last6=Herrero|first6=A.|last7=Jao|first7=W.-C.|last8=Mason|first8=B. D.|last9=Massey|first9=P.|displayauthors=5|date=February 2014|title=A High Angular Resolution Survey of Massive Stars in Cygnus OB2: Results from the Hubble Space Telescope Fine Guidance Sensors|journal=The Astronomical Journal|volume=147|issue=2|at=40|arxiv=1311.5087|bibcode=2014AJ....147...40C|doi=10.1088/0004-6256/147/2/40}}</ref> |- | la | светлечки [[суперџин]]ови | Ета Големо Куче – B5Ia <ref name="Prinja">{{Наведено списание|last=Prinja|first=R. K.|last2=Massa|first2=D. L.|date=October 2010|title=Signature of wide-spread clumping in B supergiant winds|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=521|at=L55|arxiv=1007.2744|bibcode=2010A&A...521L..55P|doi=10.1051/0004-6361/201015252}}</ref> |- | Iab | прозрачни [[суперџин]]ови со средна големина | [[Гама Лебед]] - F8Iab <ref name="GrayDF">{{Наведено списание|last=Gray|first=David F.|date=November 2010|title=Photospheric Variations of the Supergiant γ Cyg|journal=The Astronomical Journal|volume=140|issue=5|pages=1329–1336|bibcode=2010AJ....140.1329G|doi=10.1088/0004-6256/140/5/1329|doi-access=free}}</ref> |- | lb | помалку светлечки [[суперџин]]ови | Зета Персеј - B1Ib <ref name="Nazé" /> |- | II | [[Џиновска ѕвезда|светли џинови]] | Бета Зајак – G0II <ref name="Lyubimkov">{{Наведено списание|last=Lyubimkov|first=Leonid S.|last2=Lambert|first2=David L.|last3=Rostopchin|first3=Sergey I.|last4=Rachkovskaya|first4=Tamara M.|last5=Poklad|first5=Dmitry B.|date=February 2010|title=Accurate fundamental parameters for A-, F- and G-type Supergiants in the solar neighbourhood|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=402|issue=2|pages=1369–1379|arxiv=0911.1335|bibcode=2010MNRAS.402.1369L|doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15979.x|doi-access=free}}</ref> |- | III | нормални [[Џиновска ѕвезда|џинови]] | [[Арктур]] - K0III <ref name="GrayRO">{{Наведено списание|last=Gray|first=R. O.|last2=Corbally|first2=C. J.|last3=Garrison|first3=R. F.|last4=McFadden|first4=M. T.|last5=Robinson|first5=P. E.|date=October 2003|title=Contributions to the Nearby Stars (NStars) Project: Spectroscopy of Stars Earlier than M0 within 40 Parsecs: The Northern Sample. I|journal=The Astronomical Journal|volume=126|issue=4|pages=2048–2059|arxiv=astro-ph/0308182|bibcode=2003AJ....126.2048G|doi=10.1086/378365}}</ref> |- | IV | [[подџин]]ови | [[Гама Касиопеја]] - B0.5IVpe <ref name="Shenavrin">{{Наведено списание|last=Shenavrin|first=V. I.|last2=Taranova|first2=O. G.|last3=Nadzhip|first3=A. E.|date=January 2011|title=Search for and study of hot circumstellar dust envelopes|journal=Astronomy Reports|volume=55|issue=1|pages=31–81|bibcode=2011ARep...55...31S|doi=10.1134/S1063772911010070}}</ref> |- | V | [[Главна низа|ѕвезди од главната низа]] (џуџиња) | [[Ахернар]] – B6Vep <ref name="Nazé">{{Наведено списание|last=Nazé|first=Y.|date=November 2009|title=Hot stars observed by XMM-Newton. I. The catalog and the properties of OB stars|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=506|issue=2|pages=1055–1064|arxiv=0908.1461|bibcode=2009A&A...506.1055N|doi=10.1051/0004-6361/200912659}}</ref> |- | sd ( ''префикс'' ) ''или'' VI | подџуџиња | HD 149382 - sdB5 ''или'' B5VI <ref name="Cenarro">{{Наведено списание|last=Cenarro|first=A. J.|last2=Peletier|first2=R. F.|last3=Sanchez-Blazquez|first3=P.|last4=Selam|first4=S. O.|last5=Toloba|first5=E.|last6=Cardiel|first6=N.|last7=Falcon-Barroso|first7=J.|last8=Gorgas|first8=J.|last9=Jimenez-Vicente|first9=J.|date=January 2007|title=Medium-resolution Isaac Newton Telescope library of empirical spectra - II. The stellar atmospheric parameters|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=374|issue=2|pages=664–690|arxiv=astro-ph/0611618|bibcode=2007MNRAS.374..664C|doi=10.1111/j.1365-2966.2006.11196.x|doi-access=free}}</ref> |- | D ( ''префикс'' ) ''или'' VII | [[Бело џуџе|бели џуџиња]] <ref group="б">Технички, белите џуџиња повеќе не се „живи“ ѕвезди, туку „мртви“ остатоци од изгаснати ѕвезди. Нивната класификација користи различен сет на спектрални типови од „живи“ ѕвезди што горат елементи.</ref> | [[Ван Манен 2|ван Маанен 2]] – ДЗ8 <ref name="Sion">{{Наведено списание|last=Sion|first=Edward M.|last2=Holberg|first2=J. B.|last3=Oswalt|first3=Terry D.|last4=McCook|first4=George P.|last5=Wasatonic|first5=Richard|date=December 2009|title=The White Dwarfs Within 20&nbsp;Parsecs of the Sun: Kinematics and Statistics|journal=The Astronomical Journal|volume=138|issue=6|pages=1681–1689|arxiv=0910.1288|bibcode=2009AJ....138.1681S|doi=10.1088/0004-6256/138/6/1681}}</ref> |} Дозволени се маргинални случаи; на пример, ѕвездата може да биде или суперџин или светол џин, или може да биде помеѓу класификациите на подџинот и на главната низа. Во овие случаи, се користат два специјални симболи: * Косата црта ('''/''') значи дека ѕвездата е или една или друга класа. * Цртичка ('''-''') значи дека ѕвездата е помеѓу двете класи. На пример, ѕвезда класифицирана како A3-4III/IV би била помеѓу спектралните типови А3 и А4, додека е или џиновска ѕвезда или подџин. Се користат и подџуџести класи: VI за подџуџиња (ѕвезди малку помалку светлечки од главната низа). Номинална класа на осветленост&nbsp;VII (а понекогаш и повисоки бројки) денес ретко се користат за класите на бели џуџиња или „жешки подџуџиња“, бидејќи температурните букви од главната низа и џиновските ѕвезди повеќе не важат за белите џуџиња. Повремено, буквите ''a'' и ''b'' се применуваат на класи на сјајност, освен суперџинови; на пример, џиновска ѕвезда малку посјајна од типичната може да добие сјајносната класа IIIb, додека сјајносната класа IIIa означува ѕвезда малку посјајна од типичен џин.<ref name="HayesPasinetti2012">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=1LL1CAAAQBAJ&pg=PA129|title=Calibration of Fundamental Stellar Quantities: Proceedings of the 111th Symposium of the International Astronomical Union held at Villa Olmo, Como, Italy, May 24–29, 1984|last=D.S. Hayes|last2=L.E. Pasinetti|last3=A.G. Davis Philip|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-94-009-5456-4|pages=129–}}</ref> Примерок од екстремни V ѕвезди со силна апсорпција во спектралните линии He II λ4686 добиле ознака ''Vz''. Пример ѕвезда е HD 93129 B.<ref name="arias">{{Наведено списание|last=Arias|first=Julia I.|last2=Walborn|first2=Nolan R.|last3=Simon-Diaz|first3=Sergio|last4=Barba|first4=Rodolfo|last5=Maiz Apellaniz|first5=Jesus|last6=Sabin-Sanjulian|first6=Carolina|last7=Gamen|first7=Roberto C.|last8=Morrell|first8=Nidia I.|last9=Sota|first9=Alfredo|displayauthors=1|date=August 2016|title=Spectral Classification and Properties of the OVz Stars in the Galactic O Star Spectroscopic Survey (GOSSS)|journal=The Astronomical Journal|volume=152|issue=2|pages=31|arxiv=1604.03842|bibcode=2016AJ....152...31A|doi=10.3847/0004-6256/152/2/31|doi-access=free}}</ref> === Спектрални особености === Дополнителна номенклатура, во форма на мали букви, може да го следи спектралниот тип за да укаже на посебни карактеристики на спектарот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skyandtelescope.com/astronomy-equipment/the-spectral-types-of-stars/?showAll=y|title=The Spectral Types of Stars|last=MacRobert|first=Alan|date=1 August 2006|work=Sky & Telescope}}</ref> {| class="wikitable" !Код !Спектрални особености за ѕвездите |- ! : |неизвесна спектрална вредност |- !... |Постојат неопишани спектрални особености |- ! ! |Посебна особеност |- !comp |Композитен спектар |- !e |Присутни емисиони линии<ref name="Allen">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.star.ucl.ac.uk/~pac/spectral_classification.html|title=The Classification of Stellar Spectra|last=Allen|first=J. S.|work=[[University College London|UCL]] Department of Physics and Astronomy: Astrophysics Group|accessdate=1 January 2014}}</ref> |- ![e] |Присутни „забранети“ линии за емисија |- !er |„Обратен“ центар на емисиони линии послаб од рабовите |- !eq |Емисиони линии со профил P Лебед |- !f |Емисии на N&nbsp;III и He&nbsp;II |- !f* |[[Азот|N]]&nbsp;IV 4058Å е посилен од N III 4634Å, 4640Å и 4642Å линиите<ref name="JMA">{{Наведено списание|last=Maíz Apellániz|first=J.|last2=Walborn|first2=Nolan R.|last3=Morrell|first3=N. I.|last4=Niemela|first4=V. S.|last5=Nelan|first5=E. P.|year=2007|title=Pismis 24-1: The Stellar Upper Mass Limit Preserved|journal=The Astrophysical Journal|volume=660|issue=2|pages=1480–1485|arxiv=astro-ph/0612012|bibcode=2007ApJ...660.1480M|doi=10.1086/513098}}</ref> |- !f+ |Si IV 4089Å и 4116Å се емитираат, покрај линијата N III |- !f? |C III 4647-4650-4652Å емисиони линии со споредлива јачина на линијата N III<ref name="walborn2010">{{Наведено списание|last=Walborn|first=Nolan R.|last2=Sota|first2=Alfredo|last3=Maíz Apellániz|first3=Jesús|last4=Alfaro|first4=Emilio J.|last5=Morrell|first5=Nidia I.|last6=Barbá|first6=Rodolfo H.|last7=Arias|first7=Julia I.|last8=Gamen|first8=Roberto C.|year=2010|title=Early Results from the Galactic O-Star Spectroscopic Survey: C III Emission Lines in of Spectra|journal=The Astrophysical Journal Letters|volume=711|issue=2|pages=L143|arxiv=1002.3293|bibcode=2010ApJ...711L.143W|doi=10.1088/2041-8205/711/2/L143}}</ref> |- !(f) |N III емисија, отсуство или слаба апсорпција на He II |- !(f+) |<ref name="Cecilia">{{Наведено списание|last=Fariña|first=Cecilia|last2=Bosch|first2=Guillermo L.|last3=Morrell|first3=Nidia I.|last4=Barbá|first4=Rodolfo H.|last5=Walborn|first5=Nolan R.|year=2009|title=Spectroscopic Study of the N159/N160 Complex in the Large Magellanic Cloud|journal=The Astronomical Journal|volume=138|issue=2|pages=510–516|arxiv=0907.1033|bibcode=2009AJ....138..510F|doi=10.1088/0004-6256/138/2/510}}</ref> |- !((f)) |Прикажува силна апсорпција на He II придружена со слаби емисии N III<ref name="GRauw">{{Наведено списание|last=Rauw|first=G.|last2=Manfroid|first2=J.|last3=Gosset|first3=E.|last4=Nazé|first4=Y.|last5=Sana|first5=H.|last6=De Becker|first6=M.|last7=Foellmi|first7=C.|last8=Moffat|first8=A. F. J.|year=2007|title=Early-type stars in the core of the young open cluster Westerlund 2|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=463|issue=3|pages=981–991|arxiv=astro-ph/0612622|bibcode=2007A&A...463..981R|doi=10.1051/0004-6361:20066495}}</ref> |- !((f*)) | |- !h |Волф-рајеови ѕвезди со линии за емисија на водород.<ref name="WR">{{Наведено списание|last=Crowther|first=Paul A.|year=2007|title=Physical Properties of Wolf-Rayet Stars|journal=Annual Review of Astronomy & Astrophysics|volume=45|issue=1|pages=177–219|arxiv=astro-ph/0610356|bibcode=2007ARA&A..45..177C|doi=10.1146/annurev.astro.45.051806.110615}}</ref> |- !ha |Волф-рајеови ѕвезди со водород забележани и при апсорпција и во емисија. |- !He wk |Слаби хелиумски линии |- !k |Спектра со карактеристики на меѓуѕвездена апсорпција |- !m |Подобрени металични карактеристики |- !n |Широка („небулозна“) апсорпција |- !nn |Многу широки карактеристики на апсорпција |- !neb |Спектарот на маглина измешан |- !p |Неодредена особеност, чудна ѕвезда.<ref group="б">Кога се користи со ѕвезди од типот A, ова се однесува на ненормално силни металични спектрални линии</ref> |- !pq |Необичен спектар, сличен на спектрите на нови |- !q |[[P Лебед|Профил на P Лебед]] |- !s |Тесни („остри“) линии на апсорпција |- !ss |Многу тесни линии |- !sh |Карактеристики на ѕвезда-школка |- !var |Променлива спектрална карактеристика (понекогаш скратено на „v“) |- !wl |Слаби линии (исто така „w“ и „wk“) |- !симбол |Ненормално силни спектрални линии на наведениот елемент(и) |- !z |што укажува на ненормално силна јонизирана линија на хелиум на 468,6 |} На пример, [[59 Лебед]] е наведен како спектрален тип&nbsp;B1.5Vnne,<ref name="Lesh">{{Наведено списание|last=Rountree Lesh|first=J.|year=1968|title=The Kinematics of the Gould Belt: An Expanding Group?|journal=The Astrophysical Journal Supplement Series|volume=17|pages=371|bibcode=1968ApJS...17..371L|doi=10.1086/190179|doi-access=free}}</ref> што укажува на спектар со општата класификација B1.5V, како и многу широки линии на апсорпција и одредени линии на емисија. == Историја == Причината за чудното распоредување на буквите во Харвардската класификацијата е историска, бидејќи се развила од претходните класи на Секи и постепено се менувала како што се подобрувало разбирањето. === Секиеви класи === Во текот на 1860-тите и 1870-тите, пионерскиот ѕвезден спектроскоп Анџело Секи ги создал ''Секиевите класи'' со цел да ги класифицира набљудуваните спектри. До 1866 година, тој развил три класи на ѕвездени спектри, прикажани во табелата подолу.<ref>[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k30204/f364.table Analyse spectrale de la lumière de quelques étoiles, et nouvelles observations sur les taches solaires], P. Secchi, ''Comptes Rendus des Séances de l'Académie des Sciences'' '''63''' (July–December 1866), pp. 364–368.</ref><ref>[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k30204/f623.table Nouvelles recherches sur l'analyse spectrale de la lumière des étoiles], P. Secchi, ''Comptes Rendus des Séances de l'Académie des Sciences'' '''63''' (July–December 1866), pp. 621–628.</ref><ref>{{Наведена книга|title=The Analysis of Starlight: One Hundred and Fifty Years of Astronomical Spectroscopy|last=Hearnshaw|first=J. B.|date=1986|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-25548-6|location=Cambridge, UK|pages=60, 134}}</ref> Во доцните 1890-ти, оваа класификација започнала да се заменува со Харвардската класификацијата, за која се дискутира во остатокот од овој напис.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.astro.ufl.edu/~gott/AST1002/Additional_Notes/Add_notes.week5|title=Classification of Stellar Spectra: Some History}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/starstheirspectr0000kale/page/62|title=Stars and Their Spectra: An Introduction to the Spectral Sequence|last=Kaler|first=James B.|date=1997|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-58570-5|location=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/starstheirspectr0000kale/page/62 62–63]}}</ref><ref>p. 60–63, Hearnshaw 1986; pp. 623–625, Secchi 1866.</ref> {| class="wikitable" !Класа&nbsp;број ! Опис |- | Секиева класа I | Бели и сини ѕвезди со широки тешки водородни линии, како што се [[Вега]] и [[Алтаир]] . Ова ја вклучува современата класа&nbsp;А и рана класа&nbsp;F. |- | Секиева класа I (подкласа на Орион) | Подтип на Секиевата класа со тесни линии на местото на широките бендови, како што се [[Ригел]] и [[Белатрикс]]. Во современи услови, ова одговара на раните ѕвезди од типот B |- | Секиева класа II | Жолти ѕвезди - помалку застапени со водород, но евидентни металични линии, како што се [[Сонце]]то, [[Арктур]] и [[Капела (ѕвезда)|Капела]]. Ова ги вклучува современите класи G и К, како и доцната класа&nbsp;F. |- | Секиева класа III | Ѕвезди од портокалова до црвена боја со сложени спектри, како што се [[Бетелгез]] и [[Антарес]].<br />Ова одговара на современата класа&nbsp;М. |- | Секиева класа IV | Во 1868 година, тој открил [[Јаглеродна ѕвезда|јаглеродни ѕвезди]], кои ги ставил во посебна група:<ref>pp. 62–63, Hearnshaw 1986.</ref><br />Црвени ѕвезди со значајни [[јаглерод]]ни ленти и линии, што одговараат на современите класи C и S. |- | Секиева класа V | Во 1877 година, тој додал петта класа:<ref>p. 60, Hearnshaw 1986.</ref><br />Ѕвезди со [[Спектрална линија|емисиона линија]], како што се [[Гама Касиопеја]] и [[Бета Лира]], кои се во современата класа Be. Во 1891 година, Едвард Чарлс Пикеринг предложил класата V да одговара на современата класа О (која тогаш ги вклучувала [[Волф-Рајеова ѕвезда|Волф-Рајеовите ѕвезди]]) и ѕвездите во планетарните маглини.<ref>''Catchers of the Light: The Forgotten Lives of the Men and Women Who First Photographed the Heavens'' by Stefan Hughes.</ref> |} [[Римски бројки|Римските бројки]] што се користат за Секиевите класи не треба да се мешаат со целосно неповрзаните римски бројки што се користат за класите на сјајност на Јеркес и предложените класи на неутронски ѕвезди. === Драјперов систем === {| class="wikitable" style="float: right" |+Класификација според Драјперовиот каталогот на ѕвездени спектри <ref name="drapera">{{Наведено списание|last=Pickering|first=Edward C.|year=1890|title=The Draper Catalogue of stellar spectra photographed with the 8-inch Bache telescope as a part of the Henry Draper memorial|journal=Annals of Harvard College Observatory|volume=27|pages=1|bibcode=1890AnHar..27....1P}}</ref><ref name="draperb">pp. 106–108, Hearnshaw 1986.</ref> ! Секи ! Драјпер ! Коментар |- | style="text-align:center;" | I | '''A''', '''B''', C, D | Водородните линии доминираат |- | style="text-align:center;" | II | E, '''F''', '''G''', H, I, '''K''', L | |- | style="text-align:center;" | III | '''М''' | |- | style="text-align:center;" | IV | N | Не се појавиле во каталогот |- | style="text-align:center;" | V | '''О''' | Вклучени спектри на [[Волф-Рајеова ѕвезда|Волф-Рајеови ѕвезди]] со светли линии |- | style="text-align:center;" | V | P | Планетарни маглини |- | | Q | Други спектри |- | colspan="3" style="text-align:center;" | ''Часовите што се спроведуваат во системот МК се со '''задебелени букви''' .'' |} Во 1880-тите, астрономот Едвард Пикеринг започнал да прави истражување на ѕвездени спектри во опсерваторијата на колеџот Харвард, користејќи го методот на објективна призма. Првиот резултат од оваа работа бил ''[[Каталог „Хенри Дрејпер“|Draper Catalog of Stellar Spectra]]'', објавен во 1890 година. Вилијамина Флеминг ги класифицирала повеќето спектри во овој каталог и била заслужна за класификација на над 10.000 истакнати ѕвезди и откривање на 10 нови и повеќе од 200 променливи ѕвезди.<ref name="Williamina Fleming">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095823407|title=Williamina Fleming|work=Oxford Reference|language=en|accessdate=2020-06-10}}</ref> Со помош на компјутерите од Харвард, особено Вилијамина Флеминг, била смислена првата итерација на каталогот „Хенри Дрејпер“ за да го промени моделот со римски броеви воспоставен од Анџело Секи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.projectcontinua.org/williamina-paton-fleming/|title=Williamina Paton Fleming -|work=www.projectcontinua.org|language=en-US|accessdate=2020-06-10|archive-date=2019-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221102133/http://www.projectcontinua.org/williamina-paton-fleming/|url-status=dead}}</ref> Каталогот користел модел во кој претходно користените Секиеви класи (I до V) биле поделени на поспецифични класи, дадени букви од A до P. Исто така, буквата Q се користела за ѕвезди кои не се вклопуваат во ниедна друга класа. Флеминг работел со Пикеринг за да разликува 17 различни класи врз основа на интензитетот на водородните спектрални линии, што предизвикува варијација во брановите должини што произлегуваат од ѕвездите и резултира со варијација во изгледот на бојата. Спектрите во класата А имаат тенденција да произведуваат најсилни линии за апсорпција на водород додека спектрите од класата О практично не произведуваат видливи линии. Системот на букви го прикажал постепеното намалување на апсорпцијата на водород во спектралните класи кога се движи по азбуката. Овој систем на класификација подоцна бил модифициран од Ени Џамп Канон и Антонија Мори за да се произведе Харвардскиот спектрален модел на класификација. === Стариот систем на Харвард (1897) === Во 1897 година, друг астроном на Харвард, Антонија Мори, го поставила подтипот Орион од Секиевата класа I пред остатокот од Секиевата класа I, со што ја создала современата класа B пред современата класа А. Таа била првата што го сторила тоа, иако не користела спектрални типови со букви, туку серија од дваесет и два типа нумерирани од I–XXII.<ref>Hearnshaw (1986) pp.&nbsp;111–112</ref><ref>{{Наведено списание|last=Maury|first=Antonia C.|last2=Pickering|first2=Edward C.|year=1897|title=Spectra of bright stars photographed with the 11&nbsp;inch Draper Telescope as part of the Henry Draper Memorial|journal=Annals of Harvard College Observatory|volume=28|pages=1|bibcode=1897AnHar..28....1M}}</ref> {| class="wikitable" |+ Резиме на Харвардскиот систем од 1897 година <ref name=spectroscopists/> |- ! Групи !! Резиме |- |align=center| I−V || вклучува ѕвезди од „класа на Орион“ кои покажале зголемена јачина во линиите за апсорпција на водород од групата I до В |- |align=center| VI || делува како посредник помеѓу класа „Орион“ и Секиева класа I |- |align=center| VII−XI || вклучува ѕвезди на Секиева класа 1 со намалена јачина во линиите за апсорпција на водород од групи&nbsp;VII−XI |- |align=center| XIII−XVI || вклучува ѕвезди на Секиева класа 2 со намалени линии на апсорпција на водород и зголемени металични линии од сончев вид |- |align=center| XVII−XX || вклучува ѕвезди на Секиева класа 3 со зголемени спектрални линии |- |align=center| XXI || вклучува ѕвезди на Секиева класа 4 |- |align=center| XXII || вклучува Волф-Рајеови ѕвезди |} Бидејќи 22&nbsp;римските нумерички групи не ги земале предвид дополнителните варијации во спектрите, биле направени три дополнителни поделби за дополнително да се специфицираат разликите: Биле додадени мали букви за да се разликува изгледот на релативната линија во спектрите; линиите биле дефинирани како:<ref name="spectroscopists">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.projectcontinua.org/antonia-maury/|title=Antonia Maury|work=www.projectcontinua.org|language=en-US|accessdate=2020-06-10|archive-date=2021-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309125508/http://www.projectcontinua.org/antonia-maury/|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.projectcontinua.org/antonia-maury/ "Antonia Maury"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210309125508/http://www.projectcontinua.org/antonia-maury/ |date=2021-03-09 }}. ''www.projectcontinua.org''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">10 June</span> 2020</span>.</cite><br /><br /> {{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/855909920|title=The analysis of starlight: Two centuries of astronomical spectroscopy|last=Hearnshaw|first=J.B.|date=17 March 2014|isbn=978-1-107-03174-6|edition=2nd|location=New York, NY|oclc=855909920}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHearnshaw2014">Hearnshaw, J.B. (17 March 2014). [[oclc:855909920|''The analysis of starlight: Two centuries of astronomical spectroscopy'']] (2nd&nbsp;ed.). New York, NY. [[ISBN]]&nbsp;<bdi>978-1-107-03174-6</bdi>. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/855909920 855909920].</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Предлошка:Наведена книга|cite book]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: location missing publisher ([[:Категорија:CS1 maint: локација недостасува издавач|link]])</span> <br /><br /> {{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/276340686|title=Stellar spectral classification|last=Gray|first=Richard O.|last2=Corbally|first2=Christopher J.|last3=Burgasser|first3=Adam J.|publisher=Princeton University Press|year=2009|isbn=978-0-691-12510-7|location=Princeton, NJ|oclc=276340686}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGrayCorballyBurgasser2009">Gray, Richard O.; Corbally, Christopher J.; Burgasser, Adam J. (2009). [[oclc:276340686|''Stellar spectral classification'']]. Princeton, NJ: Princeton University Press. [[ISBN]]&nbsp;<bdi>978-0-691-12510-7</bdi>. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/276340686 276340686].</cite></ref> * (а): просечна ширина * (б): маглива * (в): остара Антонија Мори објавила свој каталог за класификација на ѕвездите во 1897 година наречен „Спектра на светли ѕвезди фотографирани со 11&nbsp;инчен телескоп Дрејпер како дел од споменикот на Хенри Дрејпер“, кој вклучувал 4.800&nbsp;фотографии и анализите на Мори од 681 светли северни ѕвезди. Ова бил првиот случај во кој една жена станала заслужна за публикација на опсерваторијата.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/1013948519|title=The Harvard College Observatory: The first four directorships, 1839-1919|last=Jones|first=Bessie Zaban|last2=Boyd|first2=Lyle Gifford|publisher=M.A. Belknap Press of Harvard University Press|year=1971|isbn=978-0-674-41880-6|edition=1st|location=Cambridge|oclc=1013948519}}</ref> === Сегашниот систем на Харвард (1912) === Во 1901 година, [[Ени Џамп Канон]] се вратила на типовите со букви, но ги исфрлила сите букви освен O, B, A, F, G, K, M, и N користени по тој редослед, како и P за планетарни маглини и Q за некои необични спектри. Таа исто така користела типови како што се B5A за ѕвезди на половина пат помеѓу типовите B и A, F2G за ѕвезди една петтина од патот од F до G итн.<ref>{{Наведено списание|last=Cannon|first=Annie J.|last2=Pickering|first2=Edward C.|year=1901|title=Spectra of bright southern stars photographed with the 13&nbsp;inch Boyden telescope as part of the Henry Draper Memorial|journal=Annals of Harvard College Observatory|volume=28|pages=129|bibcode=1901AnHar..28..129C}}</ref><ref>Hearnshaw (1986) pp.&nbsp;117–119,</ref> Конечно, до 1912 година, Канон ги променила типовите во B, A, B5A, F2G, итн. во B0, A0, B5, F2, и.т.н.<ref>{{Наведено списание|last=Cannon|first=Annie Jump|last2=Pickering|first2=Edward Charles|year=1912|title=Classification of 1,688&nbsp;southern stars by means of their spectra|journal=Annals of the Astronomical Observatory of Harvard College|volume=56|issue=5|pages=115|bibcode=1912AnHar..56..115C}}</ref>.<ref>Hearnshaw (1986) pp. 121–122</ref> во B0, A0, B5, F2, итн. Овој систем бил развиен преку анализа на спектри на фотографски плочи, кои можеле да ја претворат светлината што произлегува од ѕвездите во читлив спектар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.projectcontinua.org/annie-jump-cannon/|title=Annie Jump Cannon|work=www.projectcontinua.org|language=en-US|accessdate=2020-06-10|archive-date=2020-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201062125/http://www.projectcontinua.org/annie-jump-cannon/|url-status=dead}}</ref> === Вилсонови типови === Класификација на сјајност позната како систем од планината Вилсон била користена за да се направи разлика помеѓу ѕвезди со различна сјајност.<ref name="Nassau1946">{{Наведено списание|last=Nassau|first=J. J.|last2=Seyfert|first2=Carl K.|date=March 1946|title=Spectra of BD Stars Within Five Degrees of the North Pole|journal=Astrophysical Journal|volume=103|page=117|bibcode=1946ApJ...103..117N|doi=10.1086/144796}}</ref><ref name="FitzGerald1969">{{Наведено списание|last=FitzGerald|first=M. Pim|date=October 1969|title=Comparison Between Spectral-Luminosity Classes on the Mount Wilson and Morgan–Keenan Systems of Classification|journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada|volume=63|page=251|bibcode=1969JRASC..63..251P}}</ref><ref name="Sandage1969">{{Наведено списание|last=Sandage|first=A.|date=December 1969|title=New subdwarfs. II. Radial velocities, photometry, and preliminary space motions for 112 stars with large proper motion|journal=Astrophysical Journal|volume=158|page=1115|bibcode=1969ApJ...158.1115S|doi=10.1086/150271|doi-access=free}}</ref> Овој систем на нотација сè уште понекогаш се гледа на современите спектри.<ref name="Norris2011">{{Наведено списание|last=Norris|first=Jackson M.|last2=Wright|first2=Jason T.|last3=Wade|first3=Richard A.|last4=Mahadevan|first4=Suvrath|last5=Gettel|first5=Sara|date=December 2011|title=Non-detection of the Putative Substellar Companion to HD 149382|journal=The Astrophysical Journal|volume=743|issue=1|at=88|arxiv=1110.1384|bibcode=2011ApJ...743...88N|doi=10.1088/0004-637X/743/1/88}}</ref> * сд: [[подџуџе]] * г: џуџе * сг: [[подџин]] * е: [[Џиновска ѕвезда|џин]] * в: [[суперџин]] == Спектрални типови == Системот за класификација на ѕвездите е таксономски, базиран на типови примероци, сличен на класификацијата на видовите во [[биологија]]та: Категориите се дефинирани со една или повеќе стандардни ѕвезди за секоја категорија и под-категорија, со поврзан опис на карактеристиките.<ref name="Garrison"/> === „Рана“ и „доцна“ номенклатура === Ѕвездите често се нарекуваат ''рани'' или ''доцни'' типови. „Рани“ е синоним за ''потопли'', додека „доцни“ е синоним за ''поладни''. Во зависност од контекстот, „рано“ и „доцна“ може да бидат апсолутни или релативни поими. Затоа, „рано“ како апсолутен термин би се однесувало на ѕвездите О или В, а можеби и А. Како релативен навод, се однесува на ѕвезди потопли од другите, како што е „раниот К“ што е можеби K0, K1, K2 и K3. „Доцна“ се користи на ист начин, со неквалификувана употреба на терминот што означува ѕвезди со спектрални типови како што се K и M, но може да се користи и за ѕвезди кои се ладни во однос на другите ѕвезди, како во употребата на „доцна G " да се однесуваат на G7, G8 и G9. Во релативна смисла, „рано“ значи понизок арапски број по класната буква, а „доцна“ значи поголем број. Оваа нејасна терминологија е задржување од моделот на [[ѕвезден развој]] од крајот на 19 век, кој претпоставува дека ѕвездите се напојуваат со гравитациска контракција преку Келвин-Хелмоловиот механизам, за кој сега е познато дека не важи за [[Главна низа|ѕвездите од главната низа]]. Ако тоа било вистина, тогаш ѕвездите би го започнале својот живот како многу жешки ѕвезди од „ран тип“, а потоа постепено ќе се оладат во ѕвезди од „доцен тип“. Овој механизам обезбедил возрасти на [[Сонце]]то кои биле многу помали од она што е забележано во геолошките записи, и станал застарен со откритието дека ѕвездите се напојуваат со [[јадрено соединување]].<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.daviddarling.info/encyclopedia/L/latetype.html |title=late-type star |first=David |last=Darling |encyclopedia=The Internet Encyclopedia of Science |access-date=14 October 2007}}</ref> Термините „рано“ и „доцна“ биле пренесени, надвор од пропаѓањето на моделот на кој се базирале. === Ѕвезди од типот O === [[Податотека:O5V_star_spectrum.png|мини|Спектар на хипотетичка O5V ѕвезда]] Ѕвездите од типот O се многу жешки и екстремно светли, со најголем дел од нивното зрачење во опсегот на [[Ултравиолетово зрачење|ултравиолетовото]]. Овие се најретките од сите ѕвезди од главната низа. Околу 1 од 3.000.000 (0,00003%) од ѕвездите од главната низа во [[Месен Меѓуѕвезден Облак|сончевото соседство]] се ѕвезди од типот O. Некои од најмасивните ѕвезди лежат во оваа спектрална класа. Ѕвездите од класа О често имаат сложена околина што го отежнува мерењето на нивните спектри. Спектри од O-тип порано биле дефинирани според односот на јачината на [[Хелиум|He]]&nbsp;II λ4541 во однос на онаа на He I λ4471, каде што λ е [[бранова должина]] на зрачење. Спектралната класа O7 била дефинирана како точка во која двата интензитети се еднакви, со He&nbsp;I линија слабеење кон претходните типови. Класа О3 била, по дефиниција, точката во која наведената линија целосно исчезнува, иако може да се види многу слабо со современа технологија. Поради ова, современата дефиниција го користи односот на [[азот]]ната линија N&nbsp;IV λ4058 до Н&nbsp;III λλ4634-40-42.<ref name="Walborn1">{{Наведено списание|last=Walborn|first=N. R.|year=2008|title=Multiwavelength Systematics of OB Spectra|journal=Massive Stars: Fundamental Parameters and Circumstellar Interactions (Eds. P. Benaglia|volume=33|pages=5|bibcode=2008RMxAC..33....5W}}</ref> Ѕвездите од типот O имаат доминантни линии на апсорпција и понекогаш емисија за [[Хелиум|He]]&nbsp;II линии, истакнати јонизирани ([[Силициум|Si]]&nbsp;IV, [[Кислород|О]]&nbsp;III, [[Азот|Н]]&nbsp;III и [[Јаглерод|В]]&nbsp;III) и неутрални линии на [[хелиум]], зајакнување од O5 до O9, и истакнати водородни балмерови линии, иако не толку силни како кај подоцнежните типови. Ѕвездите со поголема маса О-класа не задржуваат екстензивна атмосфера поради екстремната брзина на нивниот [[ѕвезден ветер]], кој може да достигне 2.000&nbsp;km/s. Бидејќи се толку масивни, ѕвездите од класа О имаат многу жешки јадра и многу брзо согоруваат преку нивното водородно гориво, така што тие се првите ѕвезди што ја напуштаат [[Главна низа|главната низа]]. Кога за прв пат бил опишан моделот за класификација МКК во 1943 година, единствените користени подтипови на класи&nbsp;О биле О5 до О9.5.<ref>[http://nedwww.ipac.caltech.edu/level5/ASS_Atlas/frames.html ''An atlas of stellar spectra, with an outline of spectral classification''], W. W. Morgan, P. C. Keenan and E. Kellman, Chicago: The University of Chicago Press, 1943.</ref> Моделот MKK бил проширен на O9.7 во 1971 година <ref name="walborn">{{Наведено списание|last=Walborn|first=N. R.|year=1971|title=Some Spectroscopic Characteristics of the OB Stars: An Investigation of the Space Distribution of Certain OB Stars and the Reference Frame of the Classification|journal=The Astrophysical Journal Supplement Series|volume=23|pages=257|bibcode=1971ApJS...23..257W|doi=10.1086/190239|doi-access=free}}</ref> и O4 во 1978 година,<ref>{{Наведено списание|last=Morgan|first=W. W.|last2=Abt|first2=Helmut A.|last3=Tapscott|first3=J. W.|year=1978|title=Revised MK Spectral Atlas for stars earlier than the sun|journal=Williams Bay: Yerkes Observatory|bibcode=1978rmsa.book.....M}}</ref> и потоа биле воведени нови модели за класификација кои додаваат типови O2, O3 и O3.5.<ref>{{Наведено списание|last=Walborn|first=Nolan R.|last2=Howarth|first2=Ian D.|last3=Lennon|first3=Daniel J.|last4=Massey|first4=Philip|last5=Oey|first5=M. S.|last6=Moffat|first6=Anthony F. J.|last7=Skalkowski|first7=Gwen|last8=Morrell|first8=Nidia I.|last9=Drissen|first9=Laurent|year=2002|title=A New Spectral Classification System for the Earliest O Stars: Definition of Type O2|url=http://discovery.ucl.ac.uk/9632/1/9632.pdf|journal=The Astronomical Journal|volume=123|issue=5|pages=2754–2771|bibcode=2002AJ....123.2754W|doi=10.1086/339831}}</ref> '''Спектрални стандарди:''' <ref name="Garrison">{{Наведена книга|url=http://aspbooks.org/a/volumes/table_of_contents/?book_id=172|title=The MK Process at 50 Years: A Powerful Tool for Astrophysical Insight|last=Garrison|first=R. F.|publisher=Astronomical Society of the Pacific|year=1994|isbn=978-1-58381-396-6|editor-last=Corbally|editor-first=C. J.|series=Astronomical Society of the Pacific conference series|volume=60|publication-place=San Francisco|pages=3–14|chapter=A Hierarchy of Standards for the MK Process|oclc=680222523|editor-last2=Gray|editor-first2=R. O.|editor-last3=Garrison|editor-first3=R. F.|chapter-url=http://aspbooks.org/publications/60/3.pdf|url-access=subscription}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGarrison1994">[[Роберт Ф. Гарисон|Garrison, R. F.]] (1994). [http://aspbooks.org/publications/60/3.pdf "A Hierarchy of Standards for the MK Process"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. In Corbally, C. J.; Gray, R. O.; Garrison, R. F. (eds.). <span class="id-lock-subscription" title="Paid subscription required">[http://aspbooks.org/a/volumes/table_of_contents/?book_id=172 ''The MK Process at 50 Years: A Powerful Tool for Astrophysical Insight'']</span>. Astronomical Society of the Pacific conference series. Vol.&nbsp;60. San Francisco: Astronomical Society of the Pacific. pp.&nbsp;3–14. [[ISBN]]&nbsp;[[Специјални: Извори на книги/978-1-58381-396-6|<bdi>978-1-58381-396-6</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/680222523 680222523].</cite></ref> * O7V – S Monocerotis * O9V – 10 Lacertae === Ѕвезди од типот B === [[Податотека:B3V_star_spectrum.png|мини|Спектар на хипотетичка B3V ѕвезда]] Ѕвездите од типот B се многу светли и сини. Нивните спектри имаат неутрални линии на хелиум, кои се најистакнати во подкласата B2, и умерени линии на водород. Бидејќи ѕвездите од класа О и В се толку енергични, тие живеат само релативно кратко време. Така, поради малата веројатност за кинематска интеракција во текот на нивниот животен век, тие не можат да се оддалечат далеку од областа во која се формирале, освен од [[Ѕвездена кинематика|ѕвезди-бегалки]]. Премин од класа&nbsp;О во класа В првично беше дефинирано како точка во која [[Хелиум|He]]&nbsp;II λ4541 исчезнува. Сепак, со современа опрема, линијата е сè уште очигледна кај раните ѕвезди од класа В. Денес за ѕвездите од главната низа, класата В наместо тоа се дефинира со интензитетот на He&nbsp;I виолетовиот спектар, со максимален интензитет што одговара на класата&nbsp;В2. За суперџинови, наместо тоа се користат линии на [[силициум]]; Si&nbsp;IV λ4089 и Si&nbsp;III λ4552 линии се индикативни за почетокот на B. Во средината на B, интензитетот на вториот во однос на оној на Si&nbsp;II λλ4128-30 е дефинирачка карактеристика, додека за доцниот В, тоа е интензитетот на Mg&nbsp;II λ4481 во однос на онаа на He&nbsp;I λ4471.<ref name="Walborn">{{Наведено списание|last=Walborn|first=N. R.|year=2008|title=Multiwavelength Systematics of OB Spectra|journal=Massive Stars: Fundamental Parameters and Circumstellar Interactions (Eds. P. Benaglia|volume=33|pages=5|bibcode=2008RMxAC..33....5W}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFWalborn2008">Walborn, N. R. (2008). "Multiwavelength Systematics of OB Spectra". ''Massive Stars: Fundamental Parameters and Circumstellar Interactions (Eds. P. Benaglia''. '''33''': 5. [[Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2008RMxAC..33....5W 2008RMxAC..33....5W].</cite></ref> Овие ѕвезди имаат тенденција да се најдат во нивните првични [[OB-здружение|OB-здруженија]], кои се поврзани со џиновски[[Молекуларен облак|молекуларни облаци]]. Здружението Орион ОВ1 зафаќа голем дел од спиралниот крак на [[Млечен Пат|Млечниот Пат]] и содржи многу од посветлите ѕвезди на [[Орион (соѕвездие)|соѕвездието Орион]]. Околу 1 од 800 (0,125%) од ѕвездите од главната низа во сончевото соседство се ѕвезди од главната низа од класа В. Ѕвездите од класа В се релативно невообичаени, а најблиску е Регул, на околу 80 светлосни години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.space.com/22890-regulus.html|title=Regulus: The Kingly Star|last=Elizabeth Howell|date=2013-09-21|work=Space.com|language=en|accessdate=2022-04-13}}</ref> Било забележано дека масивните, но не- [[суперџин]]овски ѕвезди, познати како [[Be-ѕвезда|ѕвезди „Be“]] покажуваат една или повеќе Балмерови линии во емисијата, при што сериите на [[електромагнетно зрачење]] поврзано со [[водород]], проектирани од ѕвездите се од особен интерес. Се смета дека Be-ѕвездите се карактеризираат со невообичаено силни [[Ѕвезден ветер|ѕвездени ветрови]], високи температури на површината и значително трошење на ѕвездената маса додека објектите [[Ѕвездено вртење|се вртат]]<nowiki/>со чудна голема брзина.<ref name="Slettebak1988">{{Наведено списание|last=Slettebak|first=Arne|date=July 1988|title=The Be Stars|journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific|volume=100|pages=770–784|bibcode=1988PASP..100..770S|doi=10.1086/132234|doi-access=free}}</ref> Објектите познати како B[e] ѕвезди поседуваат карактеристични неутрални или ниски емисиони [[Спектрална линија|линии]] за кои се смета дека имаат забранети механизми, подложени на процеси кои вообичаено не се дозволени според денешните сфаќања за [[Квантна механика|квантната механика]]. '''Спектрални стандарди:''' * B0V – Ипсилон Орион * B0Ia – [[Алнилам]] * Б2Иа – Чи 2 Орион * B2Ib – 9 Кефеј * B3V – Ета Голема Мечка * B3V – Ета Кочијаш * B3Ia – Омикрон 2 Големо Куче * B5Ia – Ета Големо Куче * B8Ia – [[Ригел]] === Ѕвезди од типот A === [[Податотека:A5V_star_spectrum.png|мини|Спектар на хипотетичка A5V ѕвезда]] Ѕвездите од типот A се меѓу најчестите ѕвезди со голо око и се бели или синкаво-бели. Тие имаат силни водородни линии, максимално за A0, а исто така и линии на јонизирани метали ( [[Железо|Fe]]&nbsp;II, [[Магнезиум|Mg]]&nbsp;II, [[Силициум|Си]]&nbsp;II) максимум на А5. Присуството на [[Калциум|Ca]]&nbsp;II линиите значително се зацврстуваат до овој момент. Околу 1 од 160 (0,625%) од ѕвездите од главната низа во сончевото соседство се ѕвезди од класа А, што вклучува 9 ѕвезди во 15 парсеци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.astro.gsu.edu/RECONS/TOP100.posted.htm|title=THE 100 NEAREST STAR SYSTEMS|work=www.astro.gsu.edu|accessdate=2022-04-13}}</ref> '''Спектрални стандарди:''' * A0Van – Гама Голема Мечка * A0Va – [[Вега]] * A0Ib – Ета Лав * A0Ia – HD 21389 * A1V – [[Сириус|Сириус А]] * A2Ia – [[Денеб]] * A3Va – [[Фомалхаут]] === Ѕвезди од типот F === [[Податотека:F5V_star_spectrum.png|мини|Спектар на хипотетичка F5V ѕвезда]] Ѕвездите од типот F имаат зајакнувачки спектрални линии ''H'' и ''K'' на [[Калциум|Ca]]&nbsp;II. Неутрални метали ([[Железо|Fe]] I, [[Хром|Cr]]&nbsp;I) почнуваат да добиваат на јонизирани металични линии до крајот на F. Нивните спектри се карактеризираат со послаби водородни линии и јонизирани метали. Нивната боја е бела. Околу 1 од 33 (3,03%) од ѕвездите од главната низа во сончевото соседство се ѕвезди од типот F, вклучувајќи една ѕвезда [[Прокион|Прокион A]] во рок од 20 ly.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://solstation.com/stars/s20ly.htm|title=Stars within 20 light-years|accessdate=2024-09-09|archive-date=2024-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20241206184736/http://solstation.com/stars/s20ly.htm|url-status=dead}}</ref> '''Спектрални стандарди:''' <ref name="MK73">{{Наведено списание|last=Morgan|first=W. W.|last2=Keenan|first2=P. C.|date=1973|title=Spectral Classification|journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics|volume=11|page=29|bibcode=1973ARA&A..11...29M|doi=10.1146/annurev.aa.11.090173.000333}}</ref><ref name="MK78">{{Наведена книга|title=Revised MK Spectral Atlas for stars earlier than the sun|last=Morgan|first=W. W.|last2=Abt|first2=Helmut A.|last3=Tapscott|first3=J. W.|year=1978|location=Yerkes Observatory, University of Chicago|bibcode=1978rmsa.book.....M}}</ref><ref name="Gray89">{{Наведено списание|last=Gray|first=R. O|last2=Garrison|first2=R. F|year=1989|title=The early F-type stars - Refined classification, confrontation with Stromgren photometry, and the effects of rotation|journal=Astrophysical Journal Supplement Series|volume=69|pages=301|bibcode=1989ApJS...69..301G|doi=10.1086/191315}}</ref><ref name="Keenan89">{{Наведено списание|last=Keenan|first=Philip C.|last2=McNeil|first2=Raymond C.|year=1989|title=The Perkins catalog of revised MK types for the cooler stars|journal=Astrophysical Journal Supplement Series|volume=71|pages=245|bibcode=1989ApJS...71..245K|doi=10.1086/191373}}</ref> * F0IIIa – Зета Лав * F0Ib – Алфа Лав * F1V - 37 Голема Мечка * F2V – 78 Голема Мечка * F7V - Јота Риби * F9V - Бета Девица * F9V - HD 10647 === Ѕвезди од типот G === [[Податотека:G5V_star_spectrum.png|мини|Спектар на хипотетичка ѕвезда G5V]] Ѕвездите од типот G, вклучувајќи го и [[Сонце]]то, имаат истакнати спектрални линии ''H'' и ''K'' на [[Калциум|Ca]]&nbsp;II, кои се најизразени на G2. Тие имаат дури и послаби водородни линии од F, но заедно со јонизираните метали имаат и неутрални метали. Постои истакнат скок во G појасот на [[Цијанид|CN]] молекули. Класата од главната низа G сочинуваат околу 7,5%, речиси една од тринаесет, од ѕвездите од главната низа во сончевото соседство. Има 21 ѕвезда од типот G со 10 парсеци. Класата G ја содржи „Жолтата развојна празнина“.<ref>{{Наведено списание|last=Nieuwenhuijzen|first=H.|last2=De Jager|first2=C.|year=2000|title=Checking the yellow evolutionary void. Three evolutionary critical Hypergiants: HD 33579, HR 8752 & IRC +10420|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=353|pages=163|bibcode=2000A&A...353..163N}}</ref> Суперџиновите ѕвезди често се лулаат помеѓу О или В (сино) и К или М (црвено). Додека го прават ова, не остануваат долго во нестабилната [[Жолт суперџин|жолта суперџинска]] класа. '''Спектрални стандарди:''' * G0V – Бета Ловечки Кучиња * G0IV – Ета Воловар * G0Ib - [[Садалсууд|Бета Водолија]] * G2V – [[Сонце]] * G5V – Капа 1 Кит * G5IV – Ми Херкул * G5Ib – 9 Пегаз * G8V – 61 Голема Мечка * G8IV - Бета Орел * G8IIIa – Капа Близнаци * G8IIIab - Ипислон Девица * G8Ib - Ипсилон Близнаци === Ѕвезди од типот K === [[Податотека:K5V_star_spectrum.png|мини|Спектар на хипотетичка ѕвезда K5V]] Ѕвездите од типот K се портокалови ѕвезди кои се малку поладни од Сонцето. Тие сочинуваат околу 12% од ѕвездите од главната низа во сончевото соседство. Исто така, постојат џиновски ѕвезди од класа К, кои се движат од [[хиперџин]]ови како [[RW Кефеј]], до [[Џиновска ѕвезда|џинови]] и [[суперџин]]ови, како што е [[Арктур]], додека [[Портокалово џуџе|портокаловите џуџиња]], како [[Алфа Кентаур]], се ѕвезди од главната низа. Тие имаат екстремно слаби водородни линии, доколку воопшто ги имаат, и главно неутрални метали (Mn&nbsp;I, Fe&nbsp;I, Si&nbsp;I).До крајот на К, стануваат присутни молекуларни ленти на [[титан оксид]]. Теориите (оние кои се вкоренети во помала штетна радиоактивност и долговечност на ѕвездите) сугерираат дека таквите ѕвезди имаат оптимални шанси за силно еволуиран живот на планетите кои орбитираат (ако таквиот живот е директно аналоген на Земјата) поради широкиот појас погоден за живот, но сепак многу помала штетна периоди на емисија во споредба со оние со најшироки такви зони.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spacefellowship.com/2009/08/10/on-a-cosmological-timescale-the-earths-period-of-habitability-is-nearly-over/|title=On a cosmological timescale, The Earth's period of habitability is nearly over &#124; International Space Fellowship|publisher=Spacefellowship.com|accessdate=22 May 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/k-star-advantage|title="Goldilocks" Stars May Be "Just Right" for Finding Habitable Worlds|date=7 March 2019|publisher=NASA.com|accessdate=26 August 2021}}</ref> '''Спектрални стандарди:''' * K0V – Сигма Змеј * K0III – [[Полукс (ѕвезда)|Полукс]] * K0III – [[Епсилон Лебед|Ипсилон Лебед]] * K2V – [[Епсилон Еридан|Ипсилон Еридан]] * K2III – Капа Кочијаш * K3III – Ро Воловар * K5V – [[61 Лебед|61 Лебед A]] * K5III – Гама Змеј === Ѕвезди од типот M === [[Податотека:M5V_star_spectrum.png|мини|Спектар на хипотетичка M5V ѕвезда]] Ѕвездите од типот M се убедливо најчести. Околу 76% од ѕвездите од главната низа во сончевото соседство се класа&nbsp;М ѕвезди.<ref group="б">Ова се зголемува на 78,6% ако ги вклучиме сите ѕвезди. (Видете ја горната белешка.)</ref> Сепак, класа&nbsp;М ѕвездите од главната низа ([[Црвено џуџе|црвените џуџиња]]) имаат толку ниска осветленост што ниту една не е доволно светла за да се види со голо око, освен доколку не е под исклучителни услови. Најпознатата ѕвезда од М класа на главната низа е Lacaille 8760, класа&nbsp;M0V, со [[Привидна ѕвездена величина|величина]]&nbsp;6,7 (ограничувачката величина за типична видливост со голо око при добри услови вообичаено е цитирана како 6,5), и крајно е малку веројатно дека ќе се најдат посветли примери. Иако поголемиот дел од ѕвездите од класа М се црвени џуџиња, повеќето од најголемите познати суперџиновски ѕвезди на Млечниот Пат се ѕвезди од класата М, како што се [[VY Големо Куче]] , [[VV Кефеј]], [[Антарес]] и [[Бетелгез]]. Понатаму, некои поголеми, пожешки [[Кафеаво џуџе|кафеави џуџиња]] се доцна класа&nbsp;М, обично во опсег од M6,5 до M9,5. Спектарот на една ѕвезда од класа&nbsp;М содржи линии од [[Молекула|молекули]] на [[оксид]] (во видливиот спектар, особено TiO) и сите неутрални метали, но линиите за апсорпција на водород обично се отсутни. TiO бендовите можат да бидат силни во класата&nbsp;на M ѕвезди, кои обично доминираат во нивниот видлив спектар за околу M5. Ванадиум (II) оксидните ленти стануваат присутни кај ѕвездите од доцна&nbsp;М класа. '''Спектрални стандарди:''' * M0IIIa – [[Мирах|Бета Андромеда]] * М2III – Чи Пегаз * M1-M2Ia-Iab – [[Бетелгез]] * M2Ia – [[Ми Кефеј]] == Проширени спектрални типови == Голем број на нови спектрални типови се земени во употреба од новооткриените типови на ѕвезди.<ref name="nasa1010">{{Наведена мрежна страница|url=https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2011/23aug_coldeststars/|title=Discovered: Stars as Cool as the Human Body &#124; Science Mission Directorate|work=science.nasa.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007124027/http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2011/23aug_coldeststars/|archive-date=7 October 2011|accessdate=12 July 2017}}</ref> === Типови на ѕвезди со жешка сина емисија === [[Податотека:Galactic_refurbishment.jpg|мини| [[UGC 5797]], галаксија со емисиона линија каде се формираат масивни светли сини ѕвезди <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.spacetelescope.org/images/potw1517a/|title=Galactic refurbishment|work=www.spacetelescope.org|publisher=ESA/Hubble|accessdate=29 April 2015}}</ref>]] Спектрите на некои многу жешки и синкави ѕвезди покажуваат означени емисиони линии од јаглерод или азот, или понекогаш од кислород. ==== Тип ВР (или В): Волф-Раје ==== {{Главна|Волф-Рајеова ѕвезда}} [[Податотека:M1-67_&_WR124.png|мини| Слика од [[Хабл (вселенски телескоп)|вселенскиот телескоп „Хабл]]“ на маглината М1-67 и Волф-Рајеовата ѕвездаWR 124 во средина]] Откако биле вклучени како ѕвезди од тип О, [[Волф-Рајеова ѕвезда|Волф-Рајеовите ѕвезди]] В <ref name="payne">{{Наведено списание|last=Payne|first=Cecilia H.|year=1930|title=Classification of the O Stars|journal=Harvard College Observatory Bulletin|volume=878|pages=1|bibcode=1930BHarO.878....1P}}</ref> или ВР се забележливи по спектрите на кои им недостасуваат водородни линии. Наместо тоа, во нивните спектри доминираат широки емисиони линии на високо јонизиран хелиум, азот, јаглерод, а понекогаш и кислород. Се смета дека тие се претежно суперџинови на згаснување со нивните водородни слоеви однесени од [[Ѕвезден ветер|ѕвездените ветрови]], со што директно ги изложуваат нивните жешки кори од хелиум. Оваа класа понатаму е поделена на подкласи според релативната јачина на линиите за емисија на азот и јаглерод во нивните спектри (и надворешни слоеви). Опсегот на спектри е наведен подолу:<ref>{{Наведено списание|last=Figer|first=Donald F.|last2=McLean|first2=Ian S.|last3=Najarro|first3=Francisco|year=1997|title=AK-Band Spectral Atlas of Wolf-Rayet Stars|journal=The Astrophysical Journal|volume=486|issue=1|pages=420–434|bibcode=1997ApJ...486..420F|doi=10.1086/304488|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Kingsburgh|first=R. L.|last2=Barlow|first2=M. J.|last3=Storey|first3=P. J.|year=1995|title=Properties of the WO Wolf-Rayet stars|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=295|pages=75|bibcode=1995A&A...295...75K}}</ref> * WN <ref name="WR"/> - спектар доминиран од N&nbsp;III-V and He&nbsp;I-II линии ** WNE (WN2 до WN5 со некои WN6) - потопли или „рани“ ** WNL (WN7 до WN9 со некои WN6) - поладни или „доцни“ ** Проширените WN класи WN10 и WN11 понекогаш се користат за ѕвездите Ofpe/WN9 <ref name="WR" /> ** h ознака што се користи (на пр. WN9h) за WR со емисија на водород и ha (на пр. WN6ha) и за емисија и за апсорпција на водород * WN/C – WN ѕвезди плус силни C&nbsp;IV линии, средно помеѓу ѕвездите WN и WC * WC – спектар со силен C&nbsp;II-IV линии ** WCE (WC4 до WC6) - потопли или „рани“ ** WCL (WC7 до WC9) - поладни или „доцни“ * WO (WO1 до WO4) – силни О&nbsp;VI линии, исклучително ретки, продолжување на класата WCE на неверојатно високи температури (до 200 kK или повеќе) Иако средишните ѕвезди на повеќето планетарни маглини (CSPNe) покажуваат спектри од класа О,<ref name="tinkler">{{Наведено списание|last=Tinkler|first=C. M.|last2=Lamers|first2=H. J. G. L. M.|year=2002|title=Mass-loss rates of H-rich central stars of planetary nebulae as distance indicators?|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=384|issue=3|pages=987–998|bibcode=2002A&A...384..987T|doi=10.1051/0004-6361:20020061|doi-access=free}}</ref> околу 10% се со недостаток на водород и покажуваат спектри на Волф-Рајеова ѕвезда.<ref name="mizsalski">{{Наведено списание|last=Miszalski|first=B.|last2=Crowther|first2=P. A.|last3=De Marco|first3=O.|last4=Köppen|first4=J.|last5=Moffat|first5=A. F. J.|last6=Acker|first6=A.|last7=Hillwig|first7=T. C.|year=2012|title=IC 4663: The first unambiguous [WN] Wolf-Rayet central star of a planetary nebula|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=423|issue=1|pages=934–947|arxiv=1203.3303|bibcode=2012MNRAS.423..934M|doi=10.1111/j.1365-2966.2012.20929.x|doi-access=free}}</ref> Овие се ѕвезди со мала маса и за да се разликуваат од масивните Волф-Рајеовите ѕвезди, нивните спектри се затворени во квадратни загради: на пр. [WC]. Повеќето од овие покажуваат [WC] спектри, некои [WO], а многу ретко [WN]. ==== Коси ѕвезди ==== Ѕвездите ''со коса црта'' се ѕвезди од класа О со линии слични на WN во нивните спектри. Името „коса“ доаѓа од нивниот печатен спектрален тип кој има коса црта (на пр. „Of/WNL“ ). Постои секундарна група пронајдена со овие спектри, поладна, „средна“ група означена како „Ofpe/WN9“. Овие ѕвезди исто така се нарекуваат WN10 или WN11, но тоа станало помалку популарно со реализацијата на развојната разлика од другите Волф-Рајеови ѕвезди. Неодамнешните откритија на уште поретки ѕвезди го прошириле опсегот на коси ѕвезди до O2-3.5If ^* /WN5-7, кои се уште потопли од првобитните „коси“ ѕвезди.<ref>{{Наведено списание|last=Crowther|first=P. A.|last2=Walborn|first2=N. R.|year=2011|title=Spectral classification of O2-3.5 If*/WN5-7 stars|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=416|issue=2|pages=1311–1323|arxiv=1105.4757|bibcode=2011MNRAS.416.1311C|doi=10.1111/j.1365-2966.2011.19129.x|doi-access=free}}</ref> ==== Магнетни О ѕвезди ==== Тие се О ѕвезди со силни магнетни полиња. Означувањето е Of?p. === Студени типови на црвени и кафеави џуџиња === {{Главна|Кафеаво џуџе|Црвено џуџе}} Новите спектрални типови L, T и Y биле создадени за да ги класифицираат инфрацрвените спектри на студени ѕвезди. Ова ги вклучува и [[Црвено џуџе|црвените]] и [[Кафеаво џуџе|кафеавите џуџиња]] кои се многу слаби во видливиот спектар.<ref>{{Наведено списание|last=Kirkpatrick|first=J. D.|year=2008|title=Outstanding Issues in Our Understanding of L, T, and Y Dwarfs|journal=14th Cambridge Workshop on Cool Stars|volume=384|pages=85|arxiv=0704.1522|bibcode=2008ASPC..384...85K}}</ref> [[Кафеаво џуџе|Кафеавите џуџиња]], ѕвезди кои не подлежат на [[Ѕвездена нуклеосинтеза|водородна фузија]], се ладат како што стареат и така напредуваат кон подоцнежните спектрални типови. Кафеавите џуџиња го започнуваат својот живот со спектри од типот M и ќе се оладат низ спектралните класи L, T и Y, толку побрзо колку што се помалку масивни; кафеавите џуџиња со најголема маса не можеле да се оладат до Y, па дури и до T џуџиња во добата на вселената. Бидејќи ова води до нерешливо преклопување помеѓу [[Делотворна температура|делотворната температура]] и [[сјајност]]а<nowiki/>спектралните типови за некои маси и возрасти од различни типови LTY, не може да се дадат посебни вредности за [[Делотворна температура|температура]] или [[сјајност]]. ==== Ѕвезди од типот L ==== [[Податотека:L-dwarf-nasa-hurt.png|мини|Уметнички впечаток за L-џуџе]] Џуџињата од типот L ја добиваат својата ознака затоа што се поладни од M ѕвездите, а L е преостанатата буква по азбучен најблиску до M. Некои од овие објекти имаат маси доволно големи за да поддржат фузија на водород и затоа се ѕвезди, но повеќето се со потѕвездена маса и затоа претставуваат кафеави џуџиња. Тие се со многу темно црвена боја и најсветли во [[Инфрацрвено зрачење|инфрацрвена боја]]. Нивната [[атмосфера]] е доволно ладна за да дозволи [[Хидрид|металните хидриди]] и [[Алкален метал|алкалните метали]] да бидат истакнати во нивните спектри.<ref name="kirk_ARAA">{{Наведено списание|last=Kirkpatrick|first=J. Davy|last2=Reid|first2=I. Neill|last3=Liebert|first3=James|last4=Cutri|first4=Roc M.|last5=Nelson|first5=Brant|last6=Beichman|first6=Charles A.|last7=Dahn|first7=Conard C.|last8=Monet|first8=David G.|last9=Gizis|first9=John E.|date=10 July 1999|title=Dwarfs Cooler than M: the Definition of Spectral Type L Using Discovery from the 2-µ ALL-SKY Survey (2MASS)|journal=The Astrophysical Journal|volume=519|issue=2|pages=802–833|bibcode=1999ApJ...519..802K|doi=10.1086/307414|doi-access=free}} </ref><ref name="kirk_ApJ">{{Наведено списание|last=Kirkpatrick|first=J. Davy|date=2005|title=New Spectral Types L and T|url=https://authors.library.caltech.edu/868/1/KIRaraa05.pdf|journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics|volume=43|issue=1|pages=195–246|bibcode=2005ARA&A..43..195K|doi=10.1146/annurev.astro.42.053102.134017}} </ref><ref>{{Наведено списание|last=Kirkpatrick|first=J. Davy|last2=Barman|first2=Travis S.|last3=Burgasser|first3=Adam J.|last4=McGovern|first4=Mark R.|last5=McLean|first5=Ian S.|last6=Tinney|first6=Christopher G.|last7=Lowrance|first7=Patrick J.|year=2006|title=Discovery of a Very Young Field L Dwarf, 2MASS J01415823−4633574|journal=The Astrophysical Journal|volume=639|issue=2|pages=1120–1128|arxiv=astro-ph/0511462|bibcode=2006ApJ...639.1120K|doi=10.1086/499622}}</ref> Поради малата површинска гравитација кај џиновските ѕвезди, кондензатите кои носат TiO и VO никогаш не се формираат. Така, ѕвездите од типот L поголеми од џуџињата никогаш не можат да се формираат во изолирана средина. Сепак, можеби е можно овие суперџинови од типот L да се формираат преку ѕвездени судири, чиј пример е [[V838 Еднорог]] додека е во висина на неговата сјајна црвена нова ерупција. ==== Ѕвезди од типот T ==== [[Податотека:T-dwarf-nasa-hurt.png|мини|Уметнички впечаток за Т-џуџе]] Ѕвезди од типот T се ладни [[Кафеаво џуџе|кафеави џуџиња]] со површински т. емператури помеѓу приближно 550 и 1,300 K (277 and 1,027&nbsp;°C; 530 and 1,880&nbsp;°F) . Нивната емисија достигнува врв во [[Инфрацрвено зрачење|инфрацрвената светлина]]. [[Метан]]от е истакнат во нивните спектри. Проучувањето на бројот на [[Протопланетарен диск|пролиди]] (протопланетарни дискови, купчиња гас во [[Маглина|маглините]] од кои се формираат ѕвезди и планетарни системи) покажува дека бројот на ѕвезди во [[галаксија]]та треба да биде неколку реда по големина поголем од она што било претходно претпоставено. Теоретизирано е дека овие пролиди се во трка едни со други. Првата што ќе се формира ќе стане [[протоѕвезда]], кои се многу насилни објекти и ќе ги наруши другите блиски делови, отстранувајќи ги од нивниот гас. Потоа, жртвата ќе продолжи да станува ѕвезда од главната низа или кафево џуџе од класа L и T, кои се сосема невидливи за човекот.<ref>{{Наведено списание|last=Camenzind|first=Max|date=September 27, 2006|title=Classification of Stellar Spectra and its Physical Interpretation|url=http://www.lsw.uni-heidelberg.de/users/jheidt/praktikum/Astrolab_WS2020/Task3/Task3.pdf|journal=Astro Lab Landessternwarte Königstuhl|pages=6|via=Heidelberg University|access-date=2024-09-09|archive-date=2024-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240828024849/http://www.lsw.uni-heidelberg.de/users/jheidt/praktikum/Astrolab_WS2020/Task3/Task3.pdf|url-status=dead}}</ref> ==== Ѕвезди од типот Y ==== [[Податотека:WISE_1828+2650_Brown_dwarf.jpg|мини|Уметнички впечаток за Y-џуџе]] Кафеави џуџиња од спектрална класа&nbsp;Y се поладни од оние од спектрална класа&nbsp;Т и имаат квалитативно различни спектри од нив. Вкупно 17 тела се сместени во класа&nbsp;Y од август 2013 година.<ref>{{Наведено списание|last=Kirkpatrick|first=J. Davy|last2=Cushing|first2=Michael C.|last3=Gelino|first3=Christopher R.|last4=Beichman|first4=Charles A.|last5=Tinney|first5=C. G.|last6=Faherty|first6=Jacqueline K.|last7=Schneider|first7=Adam|last8=Mace|first8=Gregory N.|year=2013|title=Discovery of the Y1 Dwarf WISE J064723.23-623235.5|journal=The Astrophysical Journal|volume=776|issue=2|pages=128|arxiv=1308.5372|bibcode=2013ApJ...776..128K|doi=10.1088/0004-637X/776/2/128}}</ref> Иако таквите џуџиња се моделирани <ref>{{Наведено списание|last=Deacon|first=N. R.|last2=Hambly|first2=N. C.|year=2006|title=Y-Spectral class for Ultra-Cool Dwarfs|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=371|pages=1722–1730|arxiv=astro-ph/0607305|doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10795.x|doi-access=free}}</ref> и откриени во рок од четириесет светлосни години од страна на Инфрацрвениот Истражувач со широко поле (WISE) <ref name="stars-cooler-than-body">{{Наведена мрежна страница|url=http://ca.news.yahoo.com/blogs/technology-blog/nasa-spots-chilled-stars-cooler-human-body-004551421.html|title=NASA spots chilled-out stars cooler than the human body &#124; Technology News Blog – Yahoo! News Canada|last=Wehner|first=Mike|date=24 August 2011|publisher=Ca.news.yahoo.com|accessdate=22 May 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nasa.gov/mission_pages/WISE/news/wise20110823.html|title=NASA - NASA'S Wise Mission Discovers Coolest Class of Stars|work=www.nasa.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214132907/https://www.nasa.gov/mission_pages/WISE/news/wise20110823.html|archive-date=14 February 2021|accessdate=1 November 2019}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Zuckerman|first=B.|last2=Song|first2=I.|year=2009|title=The minimum Jeans mass, brown dwarf companion IMF, and predictions for detection of Y-type dwarfs|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=493|issue=3|pages=1149–1154|arxiv=0811.0429|bibcode=2009A&A...493.1149Z|doi=10.1051/0004-6361:200810038}}</ref> не постои добро дефинирана спектрална секвенца уште и без прототипови. Сепак, неколку објекти се предложени како спектрални класи Y0, Y1 и Y2.<ref name="ydwarfsurvey">{{Наведено списание|last=Dupuy|first=T. J.|last2=Kraus|first2=A. L.|year=2013|title=Distances, Luminosities, and Temperatures of the Coldest Known Substellar Objects|journal=Science|volume=341|issue=6153|pages=1492–5|arxiv=1309.1422|bibcode=2013Sci...341.1492D|doi=10.1126/science.1241917|pmid=24009359}}</ref> Спектрите на овие потенцијални Y објекти прикажуваат апсорпција околу 1,55&nbsp;[[Микрометар|микрометри]].<ref name="four600k">{{Наведено списание|last=Leggett|first=Sandy K.|last2=Cushing|first2=Michael C.|last3=Saumon|first3=Didier|last4=Marley|first4=Mark S.|last5=Roellig|first5=Thomas L.|last6=Warren|first6=Stephen J.|last7=Burningham|first7=Ben|last8=Jones|first8=Hugh R. A.|last9=Kirkpatrick|first9=J. Davy|date=2009|title=The Physical Properties of Four ~600 K T Dwarfs|journal=[[The Astrophysical Journal]]|volume=695|issue=2|pages=1517–1526|arxiv=0901.4093|bibcode=2009ApJ...695.1517L|doi=10.1088/0004-637X/695/2/1517}}</ref> Делорме и сор. предложиле дека оваа карактеристика се должи на апсорпција од [[амонијак]] и дека ова треба да се земе како индикативна карактеристика за TY премин.<ref name="tytrans">{{Наведено списание|last=Delorme|first=Philippe|last2=Delfosse|first2=Xavier|last3=Albert|first3=Loïc|last4=Artigau|first4=Étienne|last5=Forveille|first5=Thierry|last6=Reylé|first6=Céline|last7=Allard|first7=France|last8=Homeier|first8=Derek|last9=Robin|first9=Annie C.|year=2008|title=CFBDS J005910.90-011401.3: Reaching the T-Y brown dwarf transition?|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=482|issue=3|pages=961–971|arxiv=0802.4387|bibcode=2008A&A...482..961D|doi=10.1051/0004-6361:20079317}}</ref> Всушност, оваа карактеристика на апсорпција на амонијак е главниот критериум што е усвоен за да се дефинира оваа класа. Сепак, оваа карактеристика е тешко да се разликува од апсорпцијата со [[вода]] и [[метан]], и други автори изјавиле дека доделувањето на класата Y0 е прерано.<ref>{{Наведено списание|last=Burningham|first=Ben|last2=Pinfield|first2=D. J.|last3=Leggett|first3=S. K.|last4=Tamura|first4=M.|last5=Lucas|first5=P. W.|last6=Homeier|first6=D.|last7=Day-Jones|first7=A.|last8=Jones|first8=H. R. A.|last9=Clarke|first9=J. R. A.|year=2008|title=Exploring the substellar temperature regime down to ~550 K|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=391|issue=1|pages=320–333|arxiv=0806.0067|bibcode=2008MNRAS.391..320B|doi=10.1111/j.1365-2966.2008.13885.x|doi-access=free}}</ref> Најновото кафеаво џуџе предложено за спектрален тип Y, WISE 1828+2650, е >&nbsp;Y2&nbsp;џуџе со делотворна температура првично проценета околу 300&nbsp;[[Келвин|К]], температурата на човечкото тело.<ref name="eso1110">European Southern Observatory. [http://www.eso.org/public/news/eso1110/ "A Very Cool Pair of Brown Dwarfs"], 23 March 2011</ref> Мерењата на [[паралакса]]та, сепак, оттогаш покажало дека неговата сјајност не е во согласност со тоа што е постудено од ~ 400&nbsp;К. Најстуденото џуџе Y моментално познато е WISE 0855−0714 со приближна температура од 250&nbsp;К, и маса само седум пати поголема од онаа на Јупитер.<ref name="Luhman2016">{{Наведено списание|last=Luhman|first=Kevin L.|last2=Esplin|first2=Taran L.|date=May 2016|title=The Spectral Energy Distribution of the Coldest Known Brown Dwarf|journal=The Astronomical Journal|volume=152|issue=3|page=78|arxiv=1605.06655|bibcode=2016AJ....152...78L|doi=10.3847/0004-6256/152/3/78|doi-access=free}}</ref> Масовниот опсег за Y&nbsp;џуџињата е 9-25 [[Јупитер|јупитерови маси]], но младите објекти може да достигнат под една маса на Јупитер (иако се ладат за да станат планети), што значи дека објектите од Y класа се протегаат на 13 [[Јупитер|јупитерови маси]] деутериум - граница на фузија што ја означува тековната поделба на [[Меѓународен астрономски сојуз|МАС]] помеѓу кафеавите џуџиња и планетите. ==== Необични кафеави џуџиња ==== {| class="wikitable" style="float:right; width: 370px" ! colspan="2" |Симболи што се користат за чудни кафеави џуџиња |- | style="text-align:center;" | пек | Оваа наставка значи „необично“ (на пр. L2pec).<ref> {{Наведена мрежна страница|url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-display?data=sptypes|title=Spectral type codes|work=simbad.u-strasbg.fr|accessdate=2020-03-06}} </ref> |- | style="text-align:center;" | сд | Овој префикс (на пр. sdL0) се залага за подџуџе и означува ниска металичност и сина боја <ref name=":5"> {{Наведено списание|last=Burningham|first=Ben|last2=Smith|first2=L.|last3=Cardoso|first3=C.V.|last4=Lucas|first4=P.W.|last5=Burgasser|first5=Adam J.|last6=Jones|first6=H.R.A.|last7=Smart|first7=R.L.|date=May 2014|title=The discovery of a T6.5 subdwarf|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|language=en|volume=440|issue=1|pages=359–364|arxiv=1401.5982|bibcode=2014MNRAS.440..359B|doi=10.1093/mnras/stu184|issn=0035-8711|doi-access=free}} </ref> |- | style="text-align:center;" | {{Мпром|β}} | Телата со бета ({{Мпром|β}}) наставка (на пр. L4 {{Мпром|β}}) имаат гравитација на средна површина.<ref name=":6"> {{Наведено списание|last=Cruz|first=Kelle L.|last2=Kirkpatrick|first2=J. Davy|last3=Burgasser|first3=Adam J.|date=February 2009|title=Young L dwarfs identified in the field: A preliminary low-gravity, optical spectral Sequence from L0 to L5|journal=The Astronomical Journal|language=en|volume=137|issue=2|pages=3345–3357|arxiv=0812.0364|bibcode=2009AJ....137.3345C|doi=10.1088/0004-6256/137/2/3345|issn=0004-6256}} </ref> |- | style="text-align:center;" | {{Мпром|γ}} | Телата со гама ({{Мпром|γ}}) наставка (на пр. L5 {{Мпром|γ}}) имаат мала површинска гравитација.<ref name=":6" /> |- | style="text-align:center;" | црвено | Црвениот суфикс (на пр. L0red) означува тела без знаци на младост, но со висока содржина на прашина.<ref name=":7"> {{Наведено списание|last=Looper|first=Dagny L.|last2=Kirkpatrick|first2=J. Davy|last3=Cutri|first3=Roc M.|last4=Barman|first4=Travis|last5=Burgasser|first5=Adam J.|last6=Cushing|first6=Michael C.|last7=Roellig|first7=Thomas|last8=McGovern|first8=Mark R.|last9=McLean|first9=Ian S.|date=October 2008|title=Discovery of two nearby peculiar L dwarfs from the 2MASS Proper-Motion Survey: Young or metal-rich?|journal=Astrophysical Journal|language=en|volume=686|issue=1|pages=528–541|arxiv=0806.1059|bibcode=2008ApJ...686..528L|doi=10.1086/591025|issn=0004-637X}} </ref> |- | style="text-align:center;" | сина боја | Синиот суфикс (на пр. L3blue) означува необични сини близу инфрацрвени бои за L-џуџињата без очигледна мала металичност.<ref name=":8"> {{Наведено списание|last=Kirkpatrick|first=J. Davy|last2=Looper|first2=Dagny L.|last3=Burgasser|first3=Adam J.|last4=Schurr|first4=Steven D.|last5=Cutri|first5=Roc M.|last6=Cushing|first6=Michael C.|last7=Cruz|first7=Kelle L.|last8=Sweet|first8=Anne C.|last9=Knapp|first9=Gillian R.|date=September 2010|title=Discoveries from a near-infrared proper motion survey using multi-epoch Two Micron All-Sky Survey data|journal=Astrophysical Journal Supplement Series|language=en|volume=190|issue=1|pages=100–146|arxiv=1008.3591|bibcode=2010ApJS..190..100K|doi=10.1088/0067-0049/190/1/100|issn=0067-0049}} </ref> |} Младите кафеави џуџиња имаат ниска [[површинска гравитација]] бидејќи имаат поголеми полупречници и помали маси во споредба со теренските ѕвезди од сличен спектрален тип. Овие извори се означени со буквата бета ({{Мпром|β}}) за гравитација на средна површина и гама ({{Мпром|γ}}) за мала површинска гравитација. Индикација за мала површинска гравитација се слабите линии CaH, K {{Гинд|I}} и Na {{Гинд|I}}, како и силна VO линија.<ref name=":6"/> Алфа ({{Мпром|α}}) значи нормална површинска гравитација и обично се испушта. Понекогаш екстремно ниската површинска гравитација се означува со делта ({{Мпром|δ}}). </ref> Наставката „pec“ значи чудна. Необичната наставка сè уште се користи за други карактеристики кои се невообичаени и ги собира различните својства, кои укажуваат на мала површинска гравитација, подџуџести и нерешени двојни податоци.<ref> {{Наведено списание|last=Faherty|first=Jacqueline K.|last2=Riedel|first2=Adric R.|last3=Cruz|first3=Kelle L.|last4=Gagne|first4=Jonathan|last5=Filippazzo|first5=Joseph C.|last6=Lambrides|first6=Erini|last7=Fica|first7=Haley|last8=Weinberger|first8=Alycia|last9=Thorstensen|first9=John R.|date=July 2016|title=Population properties of brown dwarf analogs to exoplanets|journal=Astrophysical Journal Supplement Series|language=en|volume=225|issue=1|pages=10|arxiv=1605.07927|bibcode=2016ApJS..225...10F|doi=10.3847/0067-0049/225/1/10|issn=0067-0049|doi-access=free}} </ref> Претставката sd се додава за [[подџуџе]] и вклучува само ладни подџуџиња. Овој префикс означува ниска [[металичност]] и кинематички својства кои се повеќе слични на [[Галактички ореол|ореол]] ѕвездите отколку на ѕвездите на дискот. Подџуџестите изгледаат посини од објектите на дискот.<ref> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.stsci.edu/~inr/cmd.html|title=Colour-magnitude data|work=Space Telescope Science Institute (www.stsci.edu)|accessdate=2020-03-06}} </ref> Црвениот суфикс опишува предмети со црвена боја, но со постара возраст. Ова не се толкува како мала површинска гравитација, туку како висока содржина на прашина. Синиот суфикс опишува објекти со сини [[Инфрацрвено зрачење|блиско-инфрацрвени]] бои кои не можат да се објаснат со мала металичност. Некои се објаснети како двојни L+T, други не се двојни, како што е 2MASS J11263991−5003550 и се објаснети со тенки и/или крупнозрнести облаци. === Доцни типови на џиновски јаглеродни ѕвезди === Јаглеродните ѕвезди се ѕвезди чии спектри укажуваат на производство на јаглерод - нуспроизвод на [[троен алфапроцес]] со фузија на хелиум. Со зголеменото изобилство на јаглерод, и одредено паралелно производство на тешки елементи од s-процесот, спектрите на овие ѕвезди се повеќе отстапуваат од вообичаените доцни спектрални класи&nbsp;G, K и M. Еквивалентни класи за ѕвезди богати со јаглерод се S и C. Се претпоставува дека џиновите помеѓу тие ѕвезди сами го произведуваат овој јаглерод, но некои ѕвезди од оваа класа се двојни ѕвезди, за чија чудна атмосфера постои сомнеж дека е пренесена од придружник кој сега е бело џуџе, кога придружникот бил јаглеродна ѕвезда. ==== Ѕвезди од типот C ==== {{Главна|Јаглеродна ѕвезда}} [[Податотека:Curious_spiral_spotted_by_ALMA_around_red_giant_star_R_Sculptoris_(data_visualisation).jpg|мини|Слика на јаглеродната ѕвезда R Скорпија и нејзината впечатлива спирална структура]] Првично класифицирани како R и N&nbsp;ѕвезди, тие се познати и како ''јаглеродни ѕвезди''. Станува збор за црвени џинови, при крајот на нивниот живот, во кои има вишок на јаглерод во атмосферата. Старите класи R и N се воделе паралелно со нормалниот систем на класификација од приближно средината на G до крајот на M. Овие неодамна биле премапирани во унифициран јаглероден класификатор C со N0 почнувајќи од приближно C6. Друга подгрупа на ладни јаглеродни ѕвезди се ѕвездите од типот C-J, кои се карактеризираат со силно присуство на молекули од 13[[Цијанид|CN]], покрај оние од 12 [[Цијанид|CN]].<ref>Bouigue, R. (1954). Annales d'Astrophysique, Vol.&nbsp;17, p.&nbsp;104</ref> Познати се неколку јаглеродни ѕвезди од главната низа, но огромното мнозинство познати јаглеродни ѕвезди се џинови или суперџинови. Постојат неколку подкласи: * CR - Порано своја класа (''R'') што претставува еквивалент на јаглеродна ѕвезда на доцните ѕвезди од G-класа до раната K-класа. * CN - Порано своја класа која претставува еквивалент на јаглеродна ѕвезда на доцните ѕвезди од класа К до М. * CJ – Подкласа на студени ѕвезди од класа C со висока содржина од 13 C. * CH – [[Ѕвездено население|Население II]] * C-Hd – јаглеродни ѕвезди со недостаток на водород, слични на доцните G суперџинови со додадени појаси CH и C2 . ==== Ѕвезди од типот S ==== {{Главна|Ѕвезда од типот S}} Ѕвездите од класа S формираат континуум помеѓу ѕвездите од класа M и јаглеродните ѕвезди. Оние кои се најслични на ѕвездите од класа М имаат силни појаси за апсорпција на [[Циркониум|ZrO]] аналогни на појасите TiO од ѕвездите од класа M, додека оние кои се најслични на јаглеродните ѕвезди имаат силни [[натриум]]ови D линии и слаби појаси C2.<ref>{{Наведено списание|last=Keenan|first=P. C.|year=1954|title=Classification of the S-Type Stars|journal=Astrophysical Journal|volume=120|page=484|bibcode=1954ApJ...120..484K|doi=10.1086/145937}}</ref> Ѕвездите од класа S имаат вишок на [[циркониум]] и други елементи произведени од процесот s, и имаат повеќе слични јаглерод и кислород во изобилство во ѕвездите од класа М или јаглеродни ѕвезди. Како јаглеродни ѕвезди, речиси сите познати ѕвезди од класа S се ѕвезди со [[Асимптотска гранка на џинови|асимптотични џиновски гранки]]. Спектралниот тип се формира со буквата&nbsp;S и број помеѓу нула и десет. Овој број одговара на температурата на ѕвездата и приближно ја следи температурната скала што се користи за ѕвездите од класа М. Најчестите типови се S3 до S5. Нестандардната ознака S10 се користи за ѕвездата [[Хи Лебед]] само кога е на екстремен минимум. Основната класификација обично е проследена со индикација за изобилство, следејќи една од неколкуте модели: S2,5; S2/5; S2 Zr4 Ti2; или S2*5. Бројот кој следи запирка е скала помеѓу 1 и 9 врз основа на односот на ZrO и TiO. Бројката по коса црта е понова, но помалку вообичаен модел дизајниран да го претставува односот на јаглеродот и кислородот на скала од 1 до 10, каде што 0 би било MS ѕвезда. Интензитетот на циркониум и [[титан]]иум може да биде експлицитно наведен. Исто така, повремено се гледа и број по ѕвездичка, што ја претставува јачината на лентите на ZrO на скала од 1 до 5. ==== Типови MS и SC: Средни типови поврзани со јаглерод ==== Помеѓу типови M и S, граничните случаи се нарекуваат MS ѕвезди. На сличен начин, граничните случаи помеѓу класите S и CN се именувани како SC или CS. Секвенцата M → MS → S → SC → CN се претпоставува дека е низа на зголемено јаглеродно изобилство со возраста за [[Јаглеродна ѕвезда|јаглеродни ѕвезди]] во [[асимптотска гранка на џинови]]. === Класификација на бело џуџе === {{Главна|Спектроскопија на бело џуџе}} Класата D (за Дегенерисана материја) е современа класификација што се користи за белите џуџиња - ѕвезди со мала маса кои повеќе не се подложени на [[јадрено соединување]] и се намалиле до планетарна големина, полека се ладат. Класа&nbsp;D е дополнително поделена на спектрални типови DA, DB, DC, DO, DQ, DX и DZ. Буквите не се поврзани со буквите што се користат во класификацијата на другите ѕвезди, туку го означуваат составот на видливиот надворешен слој или атмосфера на белото џуџе. Видовите на бели џуџиња се следниве:<ref name="sionspectra">{{Наведено списание|last=Sion|first=E. M.|last2=Greenstein|first2=J. L.|last3=Landstreet|first3=J. D.|last4=Liebert|first4=James|last5=Shipman|first5=H. L.|last6=Wegner|first6=G. A.|year=1983|title=A proposed new white dwarf spectral classification system|journal=Astrophysical Journal|volume=269|pages=253|bibcode=1983ApJ...269..253S|doi=10.1086/161036|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Córsico|first=A. H.|last2=Althaus|first2=L. G.|year=2004|title=The rate of period change in pulsating DB-white dwarf stars|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=428|pages=159–170|arxiv=astro-ph/0408237|bibcode=2004A&A...428..159C|doi=10.1051/0004-6361:20041372}}</ref> * DA – атмосфера или надворешен слој богат со [[водород]], означена со силните балмерови водородни [[Спектрална линија|спектрални линии]] . * DB – атмосфера богата со [[хелиум]], означена со неутрален хелиум, He I, спектрални линии. * DO – атмосфера богата со хелиум, означена со јонизиран хелиум, He II, спектрални линии. * DQ – атмосфера богата со [[јаглерод]], означена со атомски или молекуларни јаглеродни линии. * DZ – атмосфера богата со [[Металичност|метал]], означена со метални спектрални линии (спој на застарените спектрални типови на бело џуџе, DG, DK и DM). * DC – нема силни спектрални линии што укажуваат на една од горенаведените категории. * DX – спектралните линии се недоволно јасни за да се класифицираат во една од горенаведените категории. Типот е проследен со број кој ја дава температурата на површината на белото џуџе. Овој број е заоблен облик на 50400/ ''T''_eff, каде што ''T''_eff е [[Делотворна температура|делотворна температура на површината]], мерена во [[келвин]]и. Првично, овој број бил заокружен на една од цифрите од 1 до 9, но неодамна започнале да се користат фракциони вредности, како и вредности под 1 и над 9. (На пример DA1.5 за IK Пегаз B) <ref name="villanovar4">{{Наведено списание|last=McCook|first=George P.|last2=Sion|first2=Edward M.|year=1999|title=A Catalog of Spectroscopically Identified White Dwarfs|journal=The Astrophysical Journal Supplement Series|volume=121|issue=1|pages=1–130|bibcode=1999ApJS..121....1M|citeseerx=10.1.1.565.5507|doi=10.1086/313186}}</ref> Две или повеќе букви од класата може да се користат за означување на бело џуџе што прикажува повеќе од една од спектралните карактеристики погоре. ==== Проширени спектрални типови на бело џуџе ==== [[Податотека:Sirius_A_and_B_Hubble_photo.jpg|мини| [[Сириус]] А и Б ([[бело џуџе]] од типот DA2), слика од од [[Хабл (вселенски телескоп)|Хабл]]]] * DAB – бело џуџе богато со водород и хелиум кое прикажува неутрални линии на хелиум * DAO – бело џуџе богато со водород и хелиум кое прикажува јонизирани линии на хелиум * ДАЗ - металично бело џуџе богато со водород * DBZ – металично бело џуџе богато со хелиум Различен сет на симболи за спектрална особеност се користат за белите џуџиња отколку за другите видови ѕвезди: {| class="wikitable" !Код ! Спектрални особености за ѕвездите |- ! P | Магнетично бело џуџе со забележлива поларизација |- ! Е | Присутни емисиони линии |- ! H | Магнетно бело џуџе без забележлива поларизација |- ! V | Променлива |- ! PEC | Постоење спектрални особености |} === Не-ѕвездени спектрални типови: Класи P и Q === Класите '''P''' и '''Q''' се останати од системот развиен од [[Ени Џамп Канон|Канон]] за ''[[Каталог „Хенри Дрејпер“|каталогот „Хенри Дрејпер“]]''. Повремено се користат за одредени неѕвездени објекти: Класа Р објектите се ѕвезди во [[Планетарна маглина|планетарните маглини]] (обично млади бели џуџиња или М џинови сиромашни со водород); класа Q објектите се [[Нова|нови]]. == Ѕвездени остатоци == {{Главна|Неутронска ѕвезда|Црна дупка|Егзотична ѕвезда}} Ѕвездените остатоци се тела поврзани со згаснувањето однодно со смртта на ѕвездите. Во категоријата се вклучени [[Бело џуџе|бели џуџиња]] и како што може да се види од радикално различниот модел за класификација за класа D, не-ѕвездените објекти тешко се вклопуваат во системот МК. Херцшпрунг-Раселовиот дијаграм, на кој се заснова системот МК, има опсервациски карактер, така што овие остатоци не можат лесно да се исцртаат на дијаграмот или воопшто не можат да се постават. Старите неутронски ѕвезди се релативно мали и студени и би паднале на крајната десна страна од дијаграмот. [[Планетарна маглина|Планетарните маглини]] се динамични и имаат тенденција брзо да бледнеат во осветленоста додека ѕвездата-предок преминува во бело џуџеста гранка. Доколку е прикажано, планетарна маглина ќе биде нацртана десно од горниот десен квадрант на дијаграмот. Црната дупка не емитува сопствена видлива светлина и затоа не би се појавила на дијаграмот.<ref name="chan-var-hr">{{Наведена мрежна страница|url=http://chandra.harvard.edu/edu/formal/variable_stars/bg_info.html|title=Pulsating Variable Stars and the Hertzsprung-Russell (H-R) Diagram|date=9 March 2015|publisher=Center for Astrophysics {{!}} Harvard & Smithsonian|accessdate=23 July 2016}}</ref> Предложен е систем за класификација за неутронски ѕвезди со римски бројки: класа I за помалку масивни неутронски ѕвезди со ниски стапки на ладење, класа II за помасивни неутронски ѕвезди со повисоки стапки на ладење и предложена класа III за помасивни неутронски ѕвезди (можни кандидати за егзотични ѕвезди) со повисоки стапки на ладење.<ref>{{Наведено списание|last=Yakovlev|first=D. G.|last2=Kaminker|first2=A. D.|last3=Haensel|first3=P.|last4=Gnedin|first4=O. Y.|year=2002|title=The cooling neutron star in 3C 58|journal=Astronomy & Astrophysics|volume=389|pages=L24–L27|arxiv=astro-ph/0204233|bibcode=2002A&A...389L..24Y|doi=10.1051/0004-6361:20020699}}</ref> Колку е помасивна неутронската ѕвезда, толку е поголем [[неутрино]]флуксот што го носи. Овие неутрина носат толку многу топлинска енергија што по само неколку години температурата на изолирана неутронска ѕвезда паѓа од редот на милијарди на само околу милион келвини. Овој предложен систем за класификација на неутронските ѕвезди не треба да се меша со претходните спектрални класи Секи и класите на сјајност на Јеркес. == Заменети спектрални типови == Неколку спектрални типови, сите претходно користени за нестандардни ѕвезди во средината на 20 век, биле заменети за време на ревизиите на системот за класификација на ѕвездите. Тие сè уште може да се најдат во старите изданија на каталози со ѕвезди: R и N се подведени во новата класа C како CR и CN. == Ѕвездена класификација, погодност за живеење и потрага по живот == Додека луѓето на крајот ќе можат да [[Колонизација на вселената|колонизираат]] секаков вид на ѕвездено живеалиште, овој дел ќе се осврне на веројатноста за појава на живот околу други ѕвезди. Стабилноста, осветленоста и животниот век се фактори за населување на ѕвездите. Луѓето знаат само за една ѕвезда која е домаќин на живот, Сонцето од класата G, ѕвезда со изобилство на тешки елементи и мала варијабилност во осветленоста. [[Сончев Систем|Сончевиот Систем]] е, за разлика од многу [[Планетарен систем|ѕвездени системи,]] познат по тоа што содржи само една ѕвезда (види Населување на двојни ѕвездени системи). Работејќи од овие ограничувања и проблемите да се има емпириски примерок од само еден, опсегот на ѕвезди за кои се предвидува дека можат да поддржат живот е ограничен од неколку фактори. Од типовите ѕвезди од главната низа, ѕвездите помасивни од 1,5 пати од Сонцето (спектрални типови О, В и А) стареат пребрзо за да се развие напреден живот (користејќи ја Земјата како водич). Од друга крајност, џуџињата со помала од половина од масата на Сонцето (спектрална класа М) најверојатно плимно ќе ги блокираат планетите во нивниот појас погоден за живеење, заедно со други проблеми (види [[Животопогодност во црвеноџуџестите системи]]).<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.solstation.com/habitable.htm|title=Stars and Habitable Planets|work=www.solstation.com|accessdate=2024-09-09|archive-date=2008-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20081001194624/http://www.solstation.com/habitable.htm|url-status=dead}}</ref> Иако има многу проблеми со кои се соочува животот на црвените џуџиња, многу астрономи продолжуваат да ги моделираат овие системи поради нивниот огромен број и долговечност. Поради овие причини, мисијата Кеплер на НАСА бара планети погодни за населување кај блиските ѕвезди од главната низа кои се помалку масивни од спектрална класа А, но помасивни од класа М, што ги прави најверојатните ѕвезди да бидат домаќини на животните џуџести ѕвезди од класа F, G и K. == Белешки == {{notelist}} == Наводи == {{наводи}} == Дополнителна литература == * {{Наведено списание|last=Harre|first=Jan-Vincent|last2=Heller|first2=René|date=2021|title=Digital color codes of stars|journal=Astronomische Nachrichten|volume=342|issue=3|pages=578–587|arxiv=2101.06254|bibcode=2021AN....342..578H|doi=10.1002/asna.202113868}} == Надворешни врски == {{рв|Stars by spectral type}} * [http://www.ucm.es/info/Astrof/invest/actividad/spectra.html Библиотеки на ѕвездени спектри] од Д. Монтес, UCM * [http://vizier.u-strasbg.fr/ftp/cats/more/HIP/cdroms/docs/vol11sp.pdf Спектрални типови за записи во каталогот Хипаркос] * [http://www1.appstate.edu/dept/physics/MK/MKbook.html Ѕвездена спектрална класификација] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120309104950/http://www1.appstate.edu/dept/physics/MK/MKbook.html |date=2012-03-09 }} од Ричард О. Греј и Кристофер Ј. Корбалли * [http://specmodels.iag.usp.br Спектрални модели на ѕвезди] од П. Коељо * [http://www.isthe.com/chongo/tech/astro/HR-temp-mass-table-byhrclass.html Табела за класификација на ѕвездите] {{Ѕвезда}} [[Категорија:Концепти во астрономијата]] [[Категорија:Ѕвездена астрономија]] [[Категорија:Херцшпрунг-Раселова класификација]] [[Категорија:Ѕвезди по сјајносна класа]] [[Категорија:Ѕвезди по спектрален тип]] 3464egj0w2k87b7554zckxmncbax1rn 0 98142 5582085 5581189 2026-06-24T21:37:47Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5582085 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Лионел Меси | image = [[File:Lionel_Messi_20180626.jpg|230px]] | fullname = Лионел Андреас Меси<ref name="profile"/><ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.soccerway.com/players/lionel-andres-messi/119/ | title = Lionel Andrés Messi at Soccerway | accessdate = 14 June 2009 | publisher = Soccerway}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=y|1987|6|24}} | cityofbirth = [[Росарио]], [[Санта Фе]] | countryofbirth = [[Аргентина]] | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | height = 169 см<ref name="profile">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_09-10/plantilla/jugadors/messi.html | title = Lionel Andrés Messi | accessdate = 3 May 2008 | publisher = fcbarcelona.com | archive-date = 2012-05-26 | archive-url = https://archive.today/20120526231308/http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_09-10/plantilla/jugadors/messi.html | url-status = dead }}</ref> | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | currentclub = {{Fb team Inter Miami}} | clubnumber = 10 | youthyears1 = 1992–1995 | youthclubs1 = Грандоли | youthyears2 = 1995–2000 | youthclubs2 = [[ФК Њуелс олд бојс|Њуелс олд бојс]] | youthyears3 = 2000–2004 | youthclubs3 = [[ФК Барселона|Барселона]] | years1 = 2003–2004 |clubs1 = {{симбол2|600px Catalano azulgrana.png}} [[ФК Барселона Ц|Барселона Ц]] |caps1 = 10 |goals1 = 5 | years2 = 2004–2005 |clubs2 = {{Fb team Barcelona B}} |caps2 = 22 |goals2 = 6 | years3 = 2004–2021 |clubs3 = {{Fb team Barcelona}} |caps3 = 520 |goals3 = 474 | years4 = 2021–2023 |clubs4 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} |caps4 = 28 |goals4 = 8 | years5 = 2023- |clubs5 = {{Fb team Inter Miami}} |caps5 = 13 |goals5 = 11 | nationalyears1 = 2004–2005 |nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 20 години|Аргентина 20]] |nationalcaps1 = 18 |nationalgoals1 = 14 | nationalyears2 = 2007–2008 |nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 23 години|Аргентина 23]] |nationalcaps2 = 5 |nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 2005– |nationalteam3 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] |nationalcaps3 = 138|nationalgoals3 = 70 | pcupdate = 22:01, 16 април 2011 (UTC) | ntupdate = 23:05, 2 април 2011 (UTC) }} '''Лионел Андрес Меси''' ({{langx|es|Lionel Andrés Messi}}, {{IPA-es|ljoˈnel anˈdɾes ˈmesi}}; роден на {{роден на|24|јуни|1987}}) — [[Аргентина|аргентински]] [[фудбал]]ер што настапува за екипата за [[ФК Интермајами|Интер Мајами]] и [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|репрезентацијата на Аргентина]]. Тој се смета за еден од најдобрите фудбалери на својата генерација,<ref>{{наведени вести | last = Бродбент | first = Рик | date = 24 февруари 2006 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article734407.ece | title = Messi could be focal point for new generation | publisher = Times Online | accessdate = 31 март 2009 | location = Лондон | archive-date = 2011-07-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110727181929/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article734407.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{наведени вести | last = Гордон | first = Фил | date = 28 јули 2008 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/scotland/article4412665.ece | title = Lionel Messi proves a class apart | publisher = Times Online | accessdate = 31 март 2009 | location = Лондон | archive-date = 2008-12-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081204081721/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/scotland/article4412665.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{наведени вести | last = Вилијамс | first = Ричард | date = 24 април 2008 | url = http://www.guardian.co.uk/sport/blog/2008/apr/24/ronaldosspotofanguishmessi?commentpage=2 | title = Messi's dazzling footwork leaves an indelible mark | publisher = The Guardian | accessdate = 31 март 2009 | location=Лондон}}</ref> а често и за најдобар фудбалер во светот,<ref name="Messi is best">{{Наведена мрежна страница | title=Messi världens bästa fotbollsspelare | url=http://www.eurosport.se/fotboll/la-liga/2009-2010/messi-vann-ballon-d%27or_sto2139561/story.shtml | publisher=Eurosport | date=12 јануари 2009 | accessdate=23 март 2010 | archive-date=2015-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150927140117/http://www.eurosport.se/fotboll/la-liga/2009-2010/messi-vann-ballon-d%27or_sto2139561/story.shtml | url-status=dead }}</ref> со неколку номинации за „[[Златна топка]]“ и за [[ФИФА Играч на годината|признанието на ФИФА за фудбалер на годината]] до својата 21. година, а веќе на возраст од 22 години ги освоил овие две награди.<ref name="Messi is best" /><ref>{{наведени вести | url = http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy.html | title = European Footballer of the Year ("Ballon d'Or") | publisher = RSSSF | accessdate = 7 јули 2009}}</ref><ref name="Gala 2008">{{наведени вести | url = http://es.fifa.com/mm/document/classic/awards/99/15/28/resultsmenforfifa.combyplayer.pdf | title = FIFA World Player Gala 2008 | publisher = FIFA | accessdate = 7 јули 2009 | archive-date = 2019-05-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190515125420/https://es.fifa.com/mm/document/classic/awards/99/15/28/resultsmenforfifa.combyplayer.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{наведени вести | url = http://www.fifa.com/mm/document/classic/awards/finalmenbyplayer_32209.pdf | title = FIFA World Player Gala 2007 | publisher = FIFA | accessdate = 7 јули 2009 | archive-date = 2017-06-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170630222655/http://www.fifa.com/mm/document/classic/awards/finalmenbyplayer_32209.pdf | url-status = dead }}</ref> Неговиот стил и вештина потсетуваат на оние на [[Диего Марадона]], кој и самиот го прогласил Меси за свој „наследник“.<ref>{{наведени вести | last = Гарднер | first = Нил | date = 19 април 2007 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article1676692.ece | title = Is Messi the new Maradona? | publisher = Times Online | accessdate = 31 март 2009 | location = Лондон | archive-date = 2011-06-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110629112333/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article1676692.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2006-02/25/content_523966.htm|title=Maradona proclaims Messi as his successor|author=Ројтерс|publisher= China Daily |date= 25 февруари 2006 |accessdate= 8 октомври 2006}}</ref> == Клупска кариера == Меси почнал да игра фудбал на рана возраст и неговиот потенцијал бил набргу забележан од „[[ФК Барселона|Барселона]]“. Во 2000 година, тој го напуштил клубот „[[Њуелс Олд Бојс]]“ од родниот град [[Росарио, Санта Фе|Росарио]] и заминал со своето семејство во [[Европа]], бидејќи „Барселона“ му понудила лекување на неговиот здравствен проблем (недостаток на [[хормон]]от за раст). === Настапи за „Барселона“ === Кога дебитирал,истата година Барселона ја освоила [[Ла лига|шпанската лига]], а во 2006 покрај лигата, ја освоила и [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]]. Најмногу се пробил во сезоната 2006/07, станувајќи редовен играч во првиот тим, постигнувајќи [[хет-трик]] на [[Ел Класико]] со тоа завршувајќи ја лигата со 14 постигнати голови во 26 натпревари од лигата. Своето неофицијално деби во првиот тим на „Барселона“ Меси го направил на натпреварот против „[[ФК Порто|Порто]]“, во ноември 2003 година (на 16-годишна возраст). Една година подоцна, октомври 2004 година, тој дебитирал на првиот официјален натпревар (против „[[ФК Еспањол|Еспањол]]“) и станал третиот најмлад играч на сите времиња кои настапиле за „Барселона“, како и најмлад играч во „Ла лига“ (рекордот го срушил неговиот порaнешен клупски колега [[Бојан Кркиќ]] во септември 2007 година). Истата година, тој станал најмладиот играч во историјата на „Ла лига“ кој постигнал гол. ==== Сезона 2005-2006 ==== Во септември, вторпат во три месеци, „Барселона“ го обновила договорот со Меси. Тој истовремено стекнал шпанско државјанство, конечно стекнувајќи право да дебитира во шпанската прва лига. Во оваа сезона, Меси одиграл 17 натпревари и постигнал 6 голови, но сезоната ја завршил пред време, во март 2006 година, поради кинење на [[тетива]]та на десната [[нога]] во натпреварот против „[[ФК Челси|Челси]]“ во [[Лигата на шампионите]]. ==== Сезона 2006-2007 ==== [[Податотека:Barcelona vs Rangers.jpg|thumb|220px|right|Меси во натпреварот против Ренџерс во 2007]] Меси се зацврстил како играч во првата екипа на „Барселона“ со својата одлична игра против „Челси“ и против „[[Реал Мадрид]]“. Во ноември 2006 година, во натпреварот против „[[Реал Сарагоса]]“, Меси повторно се повредил и не играл три месеци. По враќањето од [[Аргентина]], [[Франк Рајкард]], внимателно го рехабилитирал и постепено го зголемувал времето на игра, од натпревар во натпревар. Набргу, Меси се вратил во форма постигнувајќи хет-трик. Кон крајот на сезоната, тој покажувал сè подобри резултати, така што 11 од своите 14 голови во „Ла лига“ ги постигнал во последните 13 натпревари. [[Податотека:Lionel Messi goal 19abr2007.jpg|thumb|left|220px|Меси кратко пред постигнување на гол против Хетафе]] Набргу, Меси бил сметан за новиот [[Марадона]]. Еден од неговите голови бил сличен на оној на Марадона против [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] на [[Светско првенство во фудбал 1986|Светскиот Куп на ФИФА во Мексико во 1986 година]], познат како гол на столетието. Светските спортски медиуми го нарекле ''Месидона''. Тој го истрчал истото растојание (62 м), поминал ист број на играчи (6), вклучувајќи го и голманот, шутирал од речиси иста позиција и истрчал кон корнерот, исто како што направил Марадона во [[Мексико]] во 1986 година. ==== Сезона 2007-2008 ==== Во текот на оваа сезона, Меси дал пет голови за една недела, донесувајќи ја Барселона меѓу првите четири тимови во Лигата. Двата голови што ги постигнал против [[Севиља]], на 22 септември, му ги посветил на [[Роналдињо]] кој тој период бил повреден. На 19 септември, тој постигнал еден гол кога [[Барселона]] го победила [[Олимпик Лион]] со резултат 3–0 во натпревар од [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]]. Меси постигнал уште два гола за победа на Барселона со резултат 4–1 против Реал Сарагоса. На 27 февруари, Меси го одиграл својот 100-ти меч за [[ФК Барселона|Барселона]] во натпреварот против [[ФК Валенсија|Валенсија]]. Потоа, Меси бил надвор од игра шест недели поради повреда на левата нога, здобиена за време на мечот против [[Селтик]] во Лигата на шампиони. Истата година, Меси бил номиниран за специјалната награда на ФИФА ПРО за најдобар напаѓач. истовремено, во една анкета, шпанскиот весник ''„Марка“'' го прогласил Меси за најдобар играч на светот, со освоени 77% од гласовите, при што тој бил споредуван со [[Франц Бекенбауер]] и [[Јохан Кроjф]]. ==== Сезона 2008-2009 ==== [[Податотека:Lionel Messi 31mar2007.jpg|150п|thumb|лево|Меси на натпревар против [[Депортиво ла Коруња]]]][[Податотека:039 men at work UEFA 2009, Rome.jpg|200px|thumb|right|Лионел Меси против [[Манчестер јунајтед]] во [[Финале на Лигата на шампионите во 2009 година|Финалето на Лигата на шампионите во 2009 година]]]] По заминувањето на Роналдињо од клубот, Меси го наследил неговиот дрес со број 10.<ref>{{наведени вести|url=http://www.goal.com/en/news/8/main/2008/08/04/803776/messi-inherits-ronaldinhos-no-10-shirt|title=Messi Inherits Ronaldinho's No. 10 Shirt|last=Sica|first=Gregory|publisher=Goal.com|date=2008-08-04|accessdate=2009-06-02}}</ref> Во октомври [[2008]] година, за време на мечот против [[ФК Шахтјор Донецк|Шахтјор]] од [[Донецк]], Меси постигнал два гола во последните седум минути, влегувајќи како замена за [[Тјери Анри]], и од резултат 0:1 во корист на Шахтјор во победа од 2:1 за [[ФК Барселона|Барселона]].<ref>{{наведени вести|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=254681&cc=5739|title=Late Messi brace nicks it|publisher=ESPN Soccernet|date=2008-10-01|accessdate=2009-05-29|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081234/http://soccernet.espn.go.com/report?id=254681&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Потоа, Меси одиграл уште еден импресивен натпревар против [[Севиља]]. Во декември 2008 година, Меси го постигнал вториот гол во мечот против [[Реал Мадрид]] кој завршил со резултат 2:0. Истовремено, со освоени 678 бода, тој бил прогласен за втор најдобар фудбалер на светот за 2008 година, според изборот на [[ФИФА]]. Својот прв хет-трик во [[2009]] година, Меси го постигнал против [[Атлетико Мадрид]], додека вториот од двата гола во мечот против [[Расинг Сантандер]] бил 5000-от гол за Барселона постигнат во шпанската лига. Подоцна, во 28-то коло на лигата, Меси го постигнал својот 30-ти гол во сезоната, обезбедувајќи победа од 6:0 во мечот против [[Малага]]. Во април 2009 година, Меси постигнал два гола против [[ФК Баерн Минхен|Баерн]] од [[Минхен]] во Лигата на шампиони. ==== Сезона 2009-2010 ==== ==== Сезона 2010-2011 ==== Во текот на календарската 2010 година, Меси постигнал вкупно 58 гола во дресот на „Барселона“, со што ја започнал својата прва календарска година во која постигнувал над 50 гола во сите натпревари одиграни за „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk">[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-5208445/Barca-star-Messi-breaks-record-time-scorer.html www.dailymail.co.uk, „Lionel Messi breaks Gerd Muller's record to become all-time goalscorer in Europe's top five leagues with 526th Barcelona strike... and more incredible statistics behind the Argentine's 2017“, 23.12.2017 (пристапено на 5.1.2018)]</ref> ==== Сезона 2011-2012 ==== Во сезоната [[2011]]/[[2012]], Меси повторно се истакнал со добро прикажаните партии, иако со својот клуб не успеал да го освои ниту шпанското првенство, ниту пак Лигата на шампионите, каде што во полуфиналето [[Барселона]] била елиминирана од [[Челси]]. Сепак, во оваа сезона, на одиграни 11 натпревари, Меси постигнал 14 голови во Лигата на шампионите, со што го израмнил рекордот за најдобар стрелец во една сезона, поставен од страна на [[Жозе Алтафини]] во сезоната [[1962]]/[[1963]]. Две сезони подоцна, Кристијано Роналдо го соборил овој рекорд.<ref>"Роналдо се израмни со Меси и со Алтафини", ''Дневник'', година XVIII, број 5433, петок, 4 април 2014, стр. 29.</ref><ref>"Роналдо го надмина Меси", ''Дневник'', година XVIII, број 5454, петок, 2 мај 2014, стр. 25.</ref> Исто така, Меси успеал да постигне неверојатен рекорд, постигнувајќи дури 50 голови во шпанската лига, оставајќи го зад себе лутиот соперник од [[Реал Мадрид]] - [[Кристијано Роналдо]], кој постигнал 46 голови. Притоа, ако се смета само календарската 2011 година, Меси постигнал вкупно 55 гола во дресот на „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk"/> За ова остварување, во октомври 2012 година, Меси по вторпат ја добил „Златната копачка“, која се доделува за најдобриот стрелец во [[Европа]]. Инаку, претходно Меси ја освоил истата награда пред две сезони.<ref>„Меси ја доби и втората Златна копачка“, ''Дневник'', година XVI, број 5001, вторник, 30 октомври 2012, стр. 25.</ref> На крајот од сезоната, во сите официјални натпревари за „Барселона“, Меси постигнал неверојатни 73 гола, што било апсолутен рекорд во шпанскиот фудбал.<ref>„Суарез во налет да соборува рекорди“, ''Дневник'', година XX, број 5991 среда, 17 февруари 2016, стр. 22.</ref> ==== Сезона 2012-2013 ==== Притоа, во текот на календарската 2012 година, Меси постигнал вкупно 79 гола во дресот на „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk"/> Во декември 2012 година, тој постигнал уште еден рекорд: на натпреварот против „[[Реал Бетис]]“, најпрвин го изедначил, а потоа и го соборил дотогашниот рекорд на [[Герд Милер]] за најмногу постигнати голови во една календарска година. На тој начин, со постигнатите 86 голови, тој станал најдобриот стрелец во текот на една календарска година во историјата на [[фудбал]]от.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/lionel-messi/9733565/Lionel-Messi-breaks-Gerd-Mullers-record-for-most-goals-in-a-calendar-year-with-brace-for-Barcelona-at-Real-Betis.html „Lionel Messi breaks Gerd Muller's record for most goals in a calendar year with brace for Barcelona at Real Betis“, The Telegraph, 9.12.2012 (пристапено на 5.1.2018)]</ref> ==== Сезона 2013-2014 ==== На [[6 ноември]] [[2013]] година, во натпреварот против [[Милан]], Меси го прекинал едномесечниот голгетерски пост. Имено, во четвртото коло од групата Х од [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]], кој се одиграл во [[Барселона]], Меси постигнал два гола (првиот од пенал), со што стигнал до вкупно 65 голови во Лигата на шампионите.<ref>"Арсенал не остана должен во Дортмунд", ''Дневник'', година XVII, број 5310, петок, 8 ноември 2013, стр. 27.</ref> Подоцна, на [[18 февруари]] [[2014]] година, во натпреварот против [[Манчестер сити]], одигран во [[Манчестер]] во рамките на осминафиналето на Лигата на шампионите, Меси стигнал до вкупно 66 голови во ова натпреварување, зацврстувајќи се на второто место на вечниот список на најдобрите стрелци, загрозувајќи го [[Раул Гонсалес|Раул]], кој постигнал вкупно 71 гол.<ref>„Роналдо жеден за голови, Касилјас совладан по 951 минута“, ''Дневник'', година XVIII, број 5403, петок, 28 февруари 2014, стр. 22.</ref> На реванш-натпреварот против Манчестер сити, одигран во [[Барселона]], на [[12 март]] [[2014]] година, Меси го постигнал и 67-от гол во Лигата на шампионите и со тоа станал играч со најмногу постигнати голови за еден клуб во историјата на ова натпреварување, престигнувајќи го Раул, кој постигнал 66 голови за [[Реал Мадрид]].<ref>„Барселона е на вистинскиот колосек“, ''Дневник'', година XVIII, број 5415, петок,14 март 2014, стр. 25.</ref> ==== Сезона 2014-2015 ==== На [[5 ноември]] [[2014]] година, во четвртото коло од групната фаза на [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]], на натпреварот против „[[ФК Ајакс|Ајакс]]“, одигран во [[Амстердам]], Меси ги постигнал двата гола за својот тим, со што го изедначил рекордот на Раул од 71 гол во Лигата на шампионите.<ref>„Енрике: Меси е најдобриот фудбалер на сите времиња“, ''Дневник'', година XVIII, број 5611, петок, 7 ноември 2014, стр. 27.</ref> На [[25 ноември]], во петтото коло од групната фаза на Лигата на шампионите, на натпреварот против АПОЕЛ, Меси постигнал хет-трик и така, со постигнати вкупно 74 гола, го престигнал Раул на списокот на најдобрите стрелци во Лигата.<ref>„Симеоне: Не знаев дали Манџукиќ ќе почне, а тој ми врати со хет-трик“, ''Дневник'', број 5629, година XVIII, петок, 28 ноември 2014, стр. 27.</ref> Во последното коло од групната фаза, на [[10 декември]] [[2014]] година, на домашен терен, „Барселона“ го победила „ПСЖ“ со 3:1, а Меси го постигнал 75. гол во Лигата на шампионите.<ref>„Насри: Сити може да победува и без Агуеро и Туре“, ''Дневник'', година XVIII, број 5640, петок, 12 декември 2014, стр. 27.</ref> <br /> Како потврда за добрите игри, на крајот од 2014 година, Меси бил номиниран меѓу тројцата кандидати за наградата „[[Златна топка]]“ која ја доделуваат [[ФИФА]] и „[[Франс фудбал]]“ за најдобар фудбалер на светот.<ref name="XVIII 2014">„Ноер: Не сум бренд како Роналдо и Меси“, ''Дневник'', број 5652, година XVIII, петок, 26 декември 2014, стр. 27</ref> Притоа, во текот на календарската 2014 година, Меси постигнал вкупно 50 гол во дресот на „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk"/> На крајот на 2014 година, Меси го соборил рекордот на поранешниот играч на „[[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]]“, [[Телмо Зара]], и станал најдобар стрелец во историјата на „[[Примера дивизион]]“, постигнувајќи 267 голови. <br /> И во [[2015]] година, Меси продолжил со одличната игра и во [[февруари]], на гостувањето против „[[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]]“, во кој „Барселона“ победила со 5:2, Меси ја остварил 105. асистенција во најдобрата шпанска лига, со што го израмнил рекордот на [[Луис Фиго]] како играч со најголем број асистенции во кариерата.<ref>„Меси покрај прв стрелец, стана и водечки асистент во Примера“, ''Дневник'', година XIX, број 5688, вторник, 10 февруари 2015, стр. 22-23.</ref> Според анализата на ЦИЕС, Меси бил најдобриот напаѓач во [[Европа]] во првите три месеци на 2015 година, со постигнати 17 голови и остварени 12 асистенции.<ref>„Меси е најдобриот напаѓач во 2015 година“, ''Дневник'', година XIX, број 5731, среда, 1 април 2015, стр. 26.</ref> На [[18 април]] [[2015]] година, на натпреварот против „[[ФК Валенсија|Валенсија]]“, Меси го постигнал својот 400. гол за „Барселона“ во сите официјални натпреварувања.<ref>[http://www.espnfc.com/barcelona/story/2393956/lionel-messi-scores-400th-goal-for-barcelona-in-all-competitions ESPNFC, „Lionel Messi scores 400th goal for Barcelona in all competitions“ (пристапено на 26.5.2015)]</ref> Исто така, во текот на сезоната, Меси постигнал десет гола во Лигата на шампионите. ====Сезона 2015-2016==== На [[16 септември]] [[2015]] година, на натпреварот против „[[ФК Рома|Рома]]“, одигран во [[Рим]], Меси настапил по 100. пат во Лигата на шампионите, како најмладиот фудбалер во историјата кој стигнал до 100 настапи во ова натпреварување.<ref>„Меси со јубилеен 100. двобој, Венгер го претрпе 50. пораз“, ''Дневник'', година XIX, број 5868, петок, 18 септември 2015, стр. 23.</ref> Во февруари 2016 година, на натпреварот против „Хихон“, Меси постигнал два гола со кои повторно влегол во историјата на шпанскиот фудбал: првиот бил неговиот 300. гол во шпанската лига, додека вториот гол бил 10.000 гол во историјата на „Барселона“.<ref>„Јубилејни два гола за Меси и Барселона“, ''Дневник'', година XX, број 5993 петок, 19 февруари 2016, стр. 22.</ref> ====Сезона 2016-2017==== Сезоната 2016-2017 во Лигата на шампионите Меси ја започнал на блескав начин: На [[14 септември]] [[2016]] година, на натпреварот против „Селтик“, во кој „Барселона“ победила со резултат 7:0, тој постигнал хет-трик,<ref>[https://www.theguardian.com/football/live/2016/sep/13/barcelona-celtic-champions-league-live The Guardian, „Lionel Messi scores hat-trick in Barcelona’s 7-0 thrashing of Celtic“ (пристапено на 1.11.2016)]</ref> а еден месец подоцна, на [[19 октомври]] [[2016]] година, на натпреварот против „[[ФК Манчестер сити|Манчестер сити]]“ го постигнал својот седми хет-трик, давајќи клучен придонес во убедливата победа на Барселона од 4:0.<ref>[https://www.fcbarcelona.com/football/first-team/news/2016-2017/fc-barcelona-manager-luis-enrique-hails-messi-as-the-difference-maker официјално мрежно место на ФК „Барселона“, „FC Barcelona manager Luis Enrique hails Messi as the difference-maker“, (пристапено на 1.11.2016)]</ref> На тој начин, Меси го претекнал Роналдо на списокот на играчите со постигнати најмногу хет-трика во историјата на Лигата на шампионите.<ref>[http://www.skysports.com/football/news/11833/10577392/messi Skysports, „Lionel Messi overtakes Cristiano Ronaldo to top Champions League hat-trick list“ (пристапено на 1.11.2016)]</ref> Во ноември 2016 година, Меси постигнал два гола на натпреварот против „Селтик“, со што постигнал уште еден рекорд: прв фудбалер кој постигнал повеќе од 100 гола на меѓународните клупски натпревари.<ref>„Меси го отвори „Клубот 100“ со постигнати голови на интернационални клупски мечеви“, ''Дневник'', година XX, број 6224, петок, 25 ноември 2016, стр. 23.</ref> Притоа, во текот на календарската 2016 година, Меси постигнал вкупно 51 гол во дресот на „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk"/> На 23 април 2017 година, во големото дерби против „[[Реал Мадрид|Реал]]“, одиграно во [[Мадрид]], Меси постигнал два гола, од кој вториот бил неговиот 47. гол во сезоната и јубилеен 500. гол во дресот на „Барселона“.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/football/2017/04/23/real-madrid-vs-barcelona-el-clasico-watch-live-score-la-liga/ www.telegraph.co.uk „Real Madrid 2 Barcelona 3: Lionel Messi silences Santiago Bernabeu with injury-time winner in El Clasico“ (пристапено на 23.4.2017)]</ref> Во финалниот натпревар од Купот на Шпанија, одигран на 27 мај 2017 година против екипата на „[[ФК Алавес|Алавес]]“, Меси го одиграл својот 700. натпревар во кариерата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://fcbarca.me/2017/05/25/messis-game-against-alaves-will-be-his-700th-official-game-for-both-club-and-country-appearances-so-far-barca-582-arg-117/ |title=„Messi’s game against Alaves will be his 700th official game for both club and country. Appearances so far: Barca – 582, ARG – 117.“ (пристапено на 30.5.2017) |accessdate=2017-05-30 |archive-date=2017-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170831073521/http://fcbarca.me/2017/05/25/messis-game-against-alaves-will-be-his-700th-official-game-for-both-club-and-country-appearances-so-far-barca-582-arg-117/ |url-status=dead }}</ref> ====Сезона 2017-2018==== На 18 октомври 2017 година, во натпреварот против „[[ФК Олимпијакос|Олимпијакос]]“, одигран на домашен терен, Меси го постигнал 97. гол во Лигата на шампионите и 100. гол во сите натпреварувања на [[УЕФА]]. Со тоа, тој станал вториот фудбалер во историјата (по [[Кристијано Роналдо]]) кој успеал да стигне до 100 гола во европските натпреварувања.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/football/2017/10/19/lionel-messi-scores-100th-goal-europe-mysterious-pill-took-mid/ „Lionel Messi scores 100th goal in Europe but what was mysterious tablet he took mid-match?“ (пристапено на 19.10.2017)]</ref> На 4 ноември 2017 година, со настапот против „[[ФК Севиља|Севиља]]“ на домашен терен, Меси го одиграл 600. натпревар во дресот на „Барселона“.<ref>[http://www.espnfc.com/barcelona/story/3258275/lionel-messi-to-make-600th-barcelona-appearance-in-sevilla-clash SAMUEL MARSDEN, „Lionel Messi to make 600th Barcelona appearance in Sevilla clash“ (пристапено на 4.11.2017)]</ref> На 22 декември 2017 година, на натпреварот против „[[Реал Мадрид]]“, Меси го постигнал својот 526. гол за „Барселона“ во сите натпреварувања и со тоа го соборил дотогашниот рекорд на [[Герд Милер]]. На тој начин, тој станал најефикасниот фудбалер во историјата на клупскиот фудбал.<ref name="dailymail.co.uk"/> Истовремено, тој го постигнал 25. гол во „Ел Класико“, зацврстувајќи го својот рекорд како најефикасен стрелец во натпреварите меѓу „Барселона“ и „Реал Мадрид“. Исто така, со своите 17 гола против „Реал“ постигнати во првенствените натпревари, тој е фудбалер со најмногу постигнати голови против „Реал Мадрид“ во историјата на шпанската прва лига. Најпосле, со овој гол, Меси станал најефикасниот фудбалер во светот во 2017 година, постигнувајќи 54 гола (50 за „Барселона“ и 4 за репрезентацијата на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]]). На тој начин, шест години по ред, Меси постигнувал над 50 голови.<ref name="dailymail.co.uk"/> На 28 јануари 2018 година, Меси постигнал нов рекорд во Ла Лига: На натпреварот против „[[ФК Алавес|Алавес]]“ го постигнал својот 21. гол од слободен удар, претекнувајќи го [[Кристијано Роналдо]] со кого дотогаш го делел рекордот. На тој начин, Меси станал најефикасниот изведувач на слободни удари во [[Ла Лига]] откако се води ваква [[статистика]] (од сезоната 2003/2004).<ref>https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/messi-ronaldo-free-kick-record-11932397 www.mirror.co.uk, „Lionel Messi broke one of Cristiano Ronaldo's La Liga records in Barcelona's win over Alaves“ (пристапено на 31.1.2018)</ref> Подоцна, во осминафиналето на Лигата на шампионите, во натпреварот против „Челси“ Меси ги постигнал 99. и 100. гол во ова натпреварување. Првиот гол го постигнал по само 128 секунди и тој бил неговиот најбрз гол во дресот на „Барселона“. На тој начин, Меси станал вториот фудбалер (по Кристијано Роналдо) кој постигнал 100 гола во Лигата на шампионите. Тој го постигнал првиот гол во ова натпреварување на 2 ноември 2005 година (во натпреварот против „[[ФК Панатинаикос|Панатинаикос]]“, а 50. гол го постигнал на 3 април 2012 година (во натпреварот против „[[ФК Милан|Милан]]“). Притоа, Меси стигнал до 100 голови во Лигата на шампионите на 128. натпревар, додека на Роналдо му биле потребни 144 натпревари за да постигне 100 голови.<ref>[https://www.forbes.com/sites/bobbymcmahon/2018/03/14/messi-the-fastest-player-ever-to-100-goals-in-efa-champions-league/#6477d0c4c414 Bobby McMahon, „Messi The Fastest Player Ever To 100 Goals In UEFA Champions League As Barcelona Beats Chelsea“ (пристапено на 25.3.2018)]</ref> На 7 април 2018 година, на натпреварот против „Леганес“, Меси го постигнал својот шести хет-трик во сезоната, со што го израмнил клупскиот рекорд на [[Роналдињо]] од сезоната 2006/2007.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/messi-ronaldo-neymar-watch-1/lionel-messi-equals-incredible-ronaldinho-record/293049 |title=„Messi Equals Incredible Ronaldinho Record“ (пристапено на 15.4.2018) |accessdate=2018-04-14 |archive-date=2020-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609112410/https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/messi-ronaldo-neymar-watch-1/lionel-messi-equals-incredible-ronaldinho-record/293049 |url-status=dead }}</ref> Во сезоната 2017-2018 година, Меси постигнал 34 гола во првата шпанска лига, со што по петти пат ја добил наградата „Пичичи“ која весникот „[[Марка (весник)|Марка]]“ му ја доделува на најдобриот стрелец во шпанското фудбалско првенство.<ref>[https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2018/05/21/5b02f5bae5fdeab0138b45db.html Ángel Díaz, „Barcelona and Atletico scoop LaLiga awards“ (пристапено на 30.12.2018)]</ref> Истовремено, тој по петти пат ја добил и наградата „[[Златна копачка]]“, како најдобар стрелец во [[Европа]].<ref>[https://www.goal.com/en/lists/golden-shoe-2017-18-messi-salah-europes-top-scorers/1iyca68kk1ufm1knw2vvw7ehup „Golden Shoe 2017-18: Messi, Salah & Europe's top scorers“ (пристапено на 30.12.2018)]</ref> Истовремено, со постигнатите 45 гола на 54. одиграни натпревари во сезоната, тој бил најефикасниот фудбалер во Европа, мерено според вкупниот број голови постигнати на сите натпревари.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.besoccer.com/new/the-10-top-goalscorers-of-2017-18-in-all-competitions-436024 |title=Matt Morely, „The 10 top goalscorers of 2017/18 in all competitions“ (пристапено на 30.12.2018) |accessdate=2018-12-30 |archive-date=2020-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807030507/https://www.besoccer.com/new/the-10-top-goalscorers-of-2017-18-in-all-competitions-436024 |url-status=dead }}</ref> Набљудувано само во календарската 2017 година, Меси постигнал вкупно 50 гола, и тоа: 40 во Ла Лига, 5 во Кралскиот куп, 4 во Лигата на шампионите и еден во шпанскиот супер куп.<ref>[https://www.fcbarcelona.com/en/news/728252/messi-closes-2017-as-top-club-scorer-in-all-competitions-among-the-big-five-european-leagues www.fcbarcelona.com, „Messi closes 2017 as top club scorer in all competitions among the big five European leagues“ (пристапено на 30.12.2018)]</ref> ====Сезона 2018-2019==== Во првото коло од сезоната, на натпреварот против „[[ФК Алавес|Алавес]]“, Меси постигнал два гола, од кои првиот бил 6.000-от гол на „Барселона“ во „Ла Лига“.<ref>[http://www.beinsports.com/us/laliga/video/messi-scores-barcelonas-6000th-laliga-goal/956593 „Messi Scores Barcelona's 6,000th LaLiga Goal“ (пристапено на 20.8.2018)]</ref> На 18 септември 2018 година, на натпреварот против „[[ПСВ]]“, Меси го постигнал својот осми, рекорден хет-трик во Лигата на шампионите, осми хет-трик во 2018 година и вкупно, 48. хет-трик во кариерата (42. хет-трик за „Барселона“).<ref>[https://www.bbc.com/sport/football/45566374 BBC Sport (пристапено на 19.9.2018)]</ref> Подоцна, на 16 декември 2018 година, на натпреварот против „[[ФК Леванте|Леванте]]“, Меси го постигнал 43. хет-трик во дресот на „Барселона“.<ref name="uefa.com">[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2586528.html www.uefa.com, „Lionel Messi: Europe's top scorer in 2018“ (пристапено на 30.12.2018)]</ref> Во календарската 2018 година, Меси повторно бил најефикасниот европски фудбалер, со постигнати 51 гол во 54 натпревари, и тоа: 47 гола за „Барселона“ и четири гола за аргентинската репрезентација. На тој начин, Меси успел во осум од последните девет години да постигне барем по 50 гола.<ref name="uefa.com"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.foxsportsasia.com/football/1007212/top-5-goalscorers-of-2018-in-europes-top-five-leagues-cristiano-ronaldo-lionel-messi/ |title=„Top 5 goalscorers of 2018 in Europe’s top five leagues“ (пристапено на 30.12.2018) |accessdate=2018-12-30 |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105174858/https://www.foxsportsasia.com/football/1007212/top-5-goalscorers-of-2018-in-europes-top-five-leagues-cristiano-ronaldo-lionel-messi/ |url-status=dead }}</ref> На 13 јануари 2019 година, на натпреварот против „[[ФК Ејбар|Ејбар]]“, Меси станал првиот фудбалер во историјата кој постигнал 400 гола во првата шпанска фудбалска лига. Притоа, овој рекорд Меси го остварил во својот 435. настап во дресот на „Барселона“, постигнувајќи неверојатен просек од 0,92 гола по натпревар.<ref>[https://www.goal.com/en/news/messi-makes-history-with-400th-la-liga-goal/1lbid7d6qygzb1nmc9t78mtmku Tom Storer, „Messi makes history with 400th La Liga goal“ (пристапено на 15.1.2019)]</ref> На 23 февруари 2019 година, на гостувањето кај „[[ФК Севиља|Севиља]]“, Меси го постигнал својот 50. хет-трик во кариерата, а третиот гол бил неговиот 650. гол во кариерата (585. гол за „Барселона“).<ref>[https://www.bbc.com/sport/football/47336146 BBC Sport (пристапено на 25.2.2019)]</ref> Во сезоната 2018-2019 Меси остварил неколку исклучителни подвизи: постигнал 51. гол во официјалните натпревари со што по шести пат во кариерата ја надминал границата од 50 голови во една сезона; со своите 36 гола во Ла Лига по шести пат во кариерата ја освоил наградата „Пичичи“ за најдобар стрелец во шпанското фудбалско првенство; исто така, по шести пат станал најдобар стрелец во Европа (трета сезона по ред); и го постигнал 600. гол во дресот на „Барселона“.<ref>[https://www.fcbarcelona.com/en/news/1226873/leo-messi-breaks-50-goals-mark-once-again Официјално мрежно место на ФК „Барселона“, „Leo Messi breaks 50 goals mark once again“ (посетена на 28.5.2019)]</ref> ====Сезона 2019-2020==== На 22 декември 2019 година, на натпреварот против „[[Депортиво Алавес]]“, Меси го постигнал педесеттиот гол во текот на 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/1212820/barcelona-4-1-deportivo-alaves-messi-ends-2019-with-50-goals-as-barca-cruise/ |title=Fox Sports, „Barcelona 4-1 Deportivo Alaves: Messi ends 2019 with 50 goals as Barca cruise“ (пристапено на 31.12.2019) |accessdate=2019-12-31 |archive-date=2019-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191231171757/https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/1212820/barcelona-4-1-deportivo-alaves-messi-ends-2019-with-50-goals-as-barca-cruise/ |url-status=dead }}</ref> На 30 јуни 2020 година, на натпреварот против „[[Атлетико Мадрид]]“, Меси го постигнал својот 700-ти гол во кариерата (630-ти гол за „Барселона“) и така им се придружил на [[Кристијано Роналдо]], [[Герд Милер]], [[Ференц Пушкаш]] и [[Пеле]].<ref>[https://edition.cnn.com/2020/07/01/football/lionel-messi-goal-record-barcelona-la-liga-spt-intl/index.html CNN, Ben Church, „Lionel Messi scores 700th career goal in style but Barcelona loses more ground in title race“ (пристапено на 5.7.2020)]</ref> ====Сезона 2022-2023==== Во март 2023 година, на пријателскиот натпревар меѓу фудбалските репрезентации на Аргентина и Панама, со удар од слободен удар во 89. минута, Меси го постигнал 800. гол во кариерата на кулпско и на репрезентативно ниво.<ref>„Меси го постигна 800. гол за гаучосите“, ''Слободен печат'', година XI, број 2811, сабота-недела, 25-26 март 2023, стр. 8.</ref> == Репрезентативна кариера == Во јуни [[2004]] година, Меси дебитирал во дресот за [[Аргентина]], играјќи во младинскиот состав под 20 години во мечот против [[Парагвај]]. Во [[2005]] година, тој бил дел од тимот на нови талентирани играчи кои го освоиле Младинското светско првенство 2005, одржан во [[Холандија]]. Таму, Меси ја освоил наградата за најдобар играч на турнирот, а бил и најдобар стрелец, со шест постигнати голови, од кои два во последниот натпревар. На [[4 август]] [[2005]] година, [[Жозе Пекерман]] го повикал Меси во сениорската репрезентација на Аргентина. Своето деби тој го направил на 17 август во мечот против [[Унгарија]], на возраст од 18 години и 54 дена. Меси влегол во игра во 63-та минута, но поради ударот со лакт на противничкиот одбранбен играч, Вилмос Ванчак (кој го повлекол Меси за дресот), судијата [[Маркус Мерк]] го испратил надвор од теренот, по одиграни само 40 секунди. Првиот официјален меѓународен настап на Меси бил на [[3 септември]] во квалификациите за Светското првенство, каде што Аргентина била поразена на гостински терен од [[Парагвај]], со резултат 0:1. Пред натпреварот, Меси изјавил: „Ова е правото деби. Првото траеше многу кратко.“ На [[28 март]] [[2009]] година, во натпреварот против [[Венецуела]], во рамките на квалификациите за Светското првенство 2010, Меси за првпат го носел аргентинскиот сениорски национален дрес со број 10. Истовремено, тоа бил првиот официјален натпревар за [[Диего Марадона]] како селектор на Аргентина. Аргентина победила во натпреварот со резултат 4:0, а Лионел Меси ја отворил серијата на голови. === Светско првенство во фудбал 2006 === {{главна|Светско првенство во фудбал 2006}} Повредата што го оддалечила од терените за два месеца, на крајот од сезоната 2005/2006 година, го довела во прашање неговото присуство на [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]]. И покрај тоа, Меси бил повикан во тимот на Аргентина за турнирот на [[15 мај]] [[2006]] година. Тој, исто така, играл 15 минути во прошталниот натпревар против репрезентацијата на Аргентина под 20 години и од 64-та минута настапил на пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Ангола|Ангола]]. Тој од клупата ја проследил победата на првиот натпревар на Аргентина одигран против [[Фудбалска репрезентација на Брегот на Слоновата Коска|Брегот на Слоновата Коска]]. Во следниот меч против [[Фудбалска репрезентација на Србија|Србија]], Меси станал најмладиот играч во репрезентацијата на Аргентина на Светското првенство кога влегол како замена на [[Макси Родригес]] во 47-та минута. Тој му асистирал на [[Ернан Креспо]] да постигне гол во првата минута откако влегол во играта, а го постигнал и последниот гол во победата од 6:0, со што бил прогласен за најдобар стрелец и шести по ред најмлад стрелец во историјата на Светското првенство. Во следниот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]], Меси влегол како замена во 84-та минута, при резултат 1:1. Тој постигнал гол, но бил досуден офсајд. Тренерот, Хосе Пекерман, надвор од очекувањата го оставил Меси на клупата за време на четвртфиналниот натпревар против Германија. Аргентина загубила 4:2 на пенали, а Меси, видно возбуден во текот на играта, одбил да зборува со репортерите после натпреварот. === Копа Америка 2007 === На почетокот на Купот, Меси бил најмладиот играч. Првиот натпревар во Купот во кој играл Меси се одржал на 29 јуни 2007, кога Аргентина ја победила екипата на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] со 4:1. Во овој натпревар Меси ги покажал своите способности на плејмејкер. Тој му наместил гол на Ернан Креспо и имал бројни напади врз противничкиот гол. Тевез влегол како замена за Меси во 79-та минута и постигнал гол во следната минута. Неговиот втор меч бил против [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|Колумбија]], во кој шутирал пенал кој Креспо го претворил во гол и постигнал изедначување од 1:1. Тој исто така, учествувал и во вториот гол за Аргентина бидејќи откако бил фаулиран, а [[Хуан Роман Рикелме]] постигнал гол од слободен удар. Крајниот резултат бил 4:1 за Аргентина, обезбедувајќи пласман во четвртфиналето. Во третиот натпревар против Парагвај, тренерот го одмарал Меси со оглед на квалификацијата на четвртфиналето, но во 64-та минута при резултат од 0:0, Меси го заменил [[Естебан Камбијасо]] и во 79-та минута асистирал за гол на [[Хавиер Маскерано]]. Во четвртфиналето, Аргентина одиграла со Перу. Меси го постигнал вториот гол, а му дофрлил на Рикелме за победа од 4:0. Во полуфиналниот меч, Меси лобирал преку Освалдо Санчес и со тоа ја однел Аргентина во финалето, каде таа била поразена од Бразил. Меси бил прогласен за најмлад играч на првенството. === Олимписки игри 2008 === Како играч на Барселона, на Меси му било дозволено да настапува за аргентинската репрезентација на [[Олимписки игри 2008|Олимписките игри]] во 2008 година во [[Пекинг]], под услов да одигра неколку пријателски меѓународни натпревари. Притоа, на Олимпискиот фудбалски турнир, во натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Брегот на Слоновата Коска|Брегот на Слоновата Коска]], Меси го постигнал првиот гол во победата на Аргентина од 2:1. Во натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]], тој го постигнал првиот гол, а асистирал при вториот, за победа од 2:1. исто така, Меси одиграл одлично во мечот против [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]], во кој Аргентина постигнала победа од 3:1, пласирајќи се во финалето. Во мечот за златниот медал, против Нигерија (1:0), Меси му асистирал на [[Анхел Ди Марија]], кој го постигнал единствениот гол. ===Пријателски натпревари=== На [[12 ноември]] [[2014]] година, во [[Лондон]], репрезентацијата на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] го победила репрезентацијата на [[Фудбалска репрезентација на Хрватска|Хрватска]] со 2:1, а победоносниот гол го постигнал Меси од пенал.<ref>„Меси од пенал го кутна комбинираниот тим на Хрватска“, ''Дневник'', година XVIII, број 5617, петок, 14 ноември 2014, стр. 24.</ref> === Светско првеснство во фудбал 2010 === Аргентина на светското првенство во фудбал 2010 завршија како првопласирани во гупата Б со 9 поени. Во осминафиналето Аргентина ја елиминираа репрезентацијата на Мексико со победа од 3:1 но потоа загубија во четвртфиналето од Германија со 0:4. Меси не постигна ниту еден гол на првенството но запиша една асистенција. === Светско првенство во фудбал 2014 === [[Податотека:Germany and Argentina face off in the final of the World Cup 2014 -2014-07-13 (24).jpg|мини|Меси во финалето против Германија на светското првенство во фудбал 2014]] Меси како капитен на Аргентинската репрезентација заврши како првопласиран во групната фаза во групата Ф со 9 поени. Во оваа фаза Меси ги постигна сите негови 4 гола на турнирот. Во осминафиналето репрезентацијата на Аргентина ја порази репрезентацијата на Швајзарија со 1:0 благодарејќи на гол од Анхел ди Марија кој беше асистиран од Меси во продолжението од мечот. Аргентина ја елиминираа Белгија во четвртфиналето со ран гол од Хигуаин во 8-та минута и во полуфиналето ја победија репрезентацијата на Холандија на пенали со 4:2, во кој Меси го реализираше неговиот пенал. Со тоа Аргентина за прв пат од 1990 година беа во финале на едно светско првенство. Во финалето Аргентина играа против Германија од кои загубија со 0:1 со гол на Марио Геце во продолжението и со тоа го завршија турнирот како второпласирани. Меси, со 4 гола и 1 асистенција, беше играч на турнирот. === Копа Америка 2015 === Аргентина заврши со 7 поени како првопласирана во групната фаза и со тоа се пласира во четвртфиналето од натпреварот. Тие ја победија Колумбија во четвртфиналето и Парагвај во полуфиналето. Аргентина изгуби во финалето на Копа Америка 2015 на пенали од Чиле со 1:4, во кој Меси беше единствениот од аргентинскиот тим кој постигна гол. Меси го заврши турнирот со 1 гол и 4 асистенции и со тоа беше прогласен како играч на турнирот, но тој го одби истиот. === Копа Америка Сентенарио 2016 === Во Копа Америка Сенетенарио 2016 која во таа година славеше 100 години постоење Аргентина се пласираа во четвртфиналето како први во групата со 9 поени. Аргентина победи во четвертфиналето над Венецуела со 4:1 и во полуфиналето над САД со 4:0 и со тоа го достигнаа финалето на натпреварот. Во финалето тие повторно изгубија од Чиле на пенали откако Меси го промаши неговиот пенал. Меси постигна 5 гола низ целиот турнир. === Светско првенство во фудбал 2018 === На светското првенство во фудбал 2018 одиграно во Русија, Аргентина заврши како второпласирана во групата Д со 4 поени. Тие изгубија од Франција во осминафиналето со 3:4 по 2 асистенции на Меси. Севкупно, Меси постигна еден гол и 2 асистенции. === Копа Америка 2019 === Во ова изданије на Копа Америка, Аргентина заврши како второпласирана во нивната група со 4 поени. Аргентина победи над Венецуела со 2:0 во четвртфиналето но беше елиминирана во полуфиналето од Бразил со пораз од 0:2. Во мечот кој го одлучи треропласираниот на турнирот Аргентина победи со 2:1 над Чиле. Во овој меч, Меси заедно со Гари Медел од Чиле доби црвен картон. === Копа Америка 2021 === Аргентина заврши како пропласирана во нивната групата со 10 поени. Во групната фаза Меси посдигна 3 погодоци: 1 гол од слободен удар против Чиле и 2 гола против Боливија во победата на Аргентина од 4:1. Тој исто така постигна 3 асистенции во оваа фаза. Во четвртфиналето Аргентина го победија Еквадор со 3:0 благодарејќи на голови од Де Паул и Мартинес но исто така и гол од слободен удар на Меси. Со победа над Колумбија после пенали во полуфиналето на Копа Америка 2021 Аргентина се пласираше во финалето на турнирот каде тие се соочија со репрезентацијата на Бразил. Во финалето тие победија со 1:0 со гол на Анхел Ди Марија во 22-та минута. Со тоа Меси ја освои својата прва голема титула со репрезентацијата на Аргентина. Меси како најдобар голгетер со 4 гола но исто така и како играчот со најмногу асистенции (5) беше крунисан за најдобар играч на турнирот. == Награди и признанија == Во текот на својата кариера, Меси повеќепати се нашол на списокот на најдобрите стрелци во Европа. Во сезоната 2009/2010, тој ја добил својата прва „[[Златна копачка]]“ како најдобар стрелец во [[Европа]], следната сезона бил втор најдобар стрелец,<ref name="пристапено на 20.10.2017">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.eurotopfoot.com/soulierdorhistorique.php3 |title=www.eurotopfoot.com (пристапено на 20.10.2017 |accessdate=2017-10-20 |archive-date=2012-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120328074623/http://www.eurotopfoot.com/soulierdorhistorique.php3 |url-status=dead }}</ref> во [[октомври]] [[2012]] година по вторпат ја добил „Златната копачка“,<ref>„Меси ја доби и втората Златна копачка“, ''Дневник'', година XVI, број 5 001, вторник, 30 октомври 2012, стр. 25.</ref> а истата награда ја освоил и во сезоната 2012/2013. Потоа, во сезоните 2013/2014 и 2014/2015, тој бил втор најдобар стрелец во Европа, а во сезоната 2016/2017 ја освоил четвртата „Златна копачка“.<ref name="пристапено на 20.10.2017"/> Во [[февруари]] 2014 година, [[ФИФА]] го објавила списокот на десетте најдобри фудбалери на светот на сите времиња. Притоа, Меси го зазел седмото место како единствениот активен играч кој се нашол на списокот.<ref>„Меси единствен активен меѓу десетте најдобри според ФИФА“, ''Дневник'', година XVIII, број 5403, петок, 28 февруари 2014, стр. 22.</ref> Како потврда за добрите игри, на крајот од 2014 година, Меси бил номиниран меѓу тројцата кандидати за наградата „[[Златна топка]]“ која ја доделуваат [[ФИФА]] и „[[Франс фудбал]]“ за најдобар фудбалер на светот.<ref name="XVIII 2014"/> Исто така, во изборот на списанието „[[Ворлд сокер]]“, со освоени 593 бода, Меси бил избран за трет најдобар фудбалер во светот за 2014 година, пласирајќи се зад [[Кристијано Роналдо]] и [[Мануел Ноер]].<ref>„Роналдо ги победи Ноер и Меси во изборот на Ворлд сокер“, ''Дневник'', година XIX, број 5657, петок, 2 јануари 2015, стр. 22.</ref> Во 2015 година, Меси бил прогласен за најдобар фудбалер на светот во изборот на [[ФИФА]], освојувајќи 41,33% од гласовите, со што по петти пат го освоил ова признание.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/sportsnews/article-3394303/Lionel-Messi-scoops-FIFA-Ballon-d-award-crowned-world-s-best-player-ahead-Cristiano-Ronaldo-Neymar.html Daily Mail, „Lionel Messi scoops FIFA Ballon d'Or award and is crowned world's best player ahead of Cristiano Ronaldo and Neymar“ (пристапено на 19.10.2017)]</ref> Во 2016 година, Меси се пласирал на второто место во изборот на [[ФИФА]] за најдобар фудбалер на светот, освојувајќи 26,42% од гласовите. Притоа, тој не се појавил на церемонијата на доделувањето на наградите, исто како и другите кандидирани фудбалери од „Барселона“.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/football/2017/01/09/best-fifa-football-awards-2016-live-including-cristiano-ronaldo/ The Telegraph, „The Best Fifa Football Awards 2016: Cristiano Ronaldo wins best in show as Claudio Ranieri and Liverpool carry the torch for English game“ (пристапено на 19.10.2017)]</ref> На 2 декември 2019 година, на церемонијата одржана во [[Милано]], Меси по шести пат ја освоил наградата „[[Златна топка]]“ за најдобар фудбалер на светот.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ucQaPfjufIQ YouTube, Leo Messi, six-time Ballon d'Or winner (пристапено на 3.12.2019)]</ref> == Наводи == {{reflist|3}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} *[http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_09-10/plantilla/jugadors/messi.html Биографија на Лионел Меси] {{Семарх|url=https://archive.today/20120526231308/http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_09-10/plantilla/jugadors/messi.html |date=2012-05-26 }} на ''FC Barcelona'' *[http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=229397/index.html Статистика за Лионел Меси] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150629095408/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=229397/index.html |date=2015-06-29 }} на ''FIFA'' *[http://www.football-lineups.com/players/player.php?route=9 Тактички профил]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на ''Football-Lineups.com'' *[http://footbalistic.com/en/players/3997/lionel_messi Играчки профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100108223655/http://www.footbalistic.com/en/players/3997/lionel_messi |date=2010-01-08 }} на ''Footbalistic'' *[http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&cc=5739 Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100323003328/http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&cc=5739 |date=2010-03-23 }} на ''ESPN'' *[http://www.allforfootball.net/players/Lionel-Messi-53059 Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100706072416/http://www.allforfootball.net/players/Lionel-Messi-53059 |date=2010-07-06 }} на ''All for Football'' {{Navboxes |title=Состави на Аргентина | bg = #75aadb | fg = white | bordercolor = #00355E |list1= {{Состав на Аргентина на Светското првенство 2014}} {{Состав на Аргентина на Копа Америка 2015}} {{Состав на Аргентина на Светското првенство 2018}} {{Состав на Аргентина на Копа Америка 2019}} {{Состав на Аргентина на СП фудбал 2026}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Меси, Лионел}} [[Категорија:Родени во 1987 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери од Ла Лига]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер Мајами]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2006]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2010]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] mfjc0uf67mri3refn4czyblkkg5bwec 0 100398 5582046 5499038 2026-06-24T20:38:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582046 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |Name = Portishead |Img = Portishead13b.jpg|300px |Img_capt = Portishead во 2013 |Background = group_or_band |Origin = [[Бристол]], [[Англија]] |Genre = {{flatlist| * [[Трип-хоп]]<ref name="all music">{{cite web|last1=Erlewine|first1=Stephen Thomas|title=Biography|url=https://www.allmusic.com/artist/portishead-mn0000301619/biography|publisher=[[AllMusic]]|access-date=25 July 2016}}</ref><ref name="indep">{{cite web|last1=Staff|title=Bristol Time: The return of a trip-hop legacy|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/bristol-time-the-return-of-a-trip-hop-legacy-807612.html|website=[[The Independent]]|date=10 April 2008|access-date=25 July 2016}}</ref> * [[алтернативен рок]]<ref name="huff">{{cite web|last1=Miriello|first1=Ralph A.|title=Casting for Gravity: Donny McCaslin's Adventure into Electronica|url=https://www.huffingtonpost.com/ralph-a-miriello/casting-for-gravity-donny_b_1888104.html|website=[[Huffington Post]]|date=24 September 2012|access-date=25 July 2016}}</ref> * [[електронска музика]]<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=KPOsu8JOHO8C&q=portishead+alternative&pg=PA190|title=The A to X of Alternative Music|last=Taylor|first=Steve|publisher=Continuum International Publishing Group|date=27 September 2006|isbn=0826482171|access-date=26 November 2012}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://books.google.com/books?id=RxMEAAAAMBAJ&q=portishead+alternative&pg=PA29|title=Coming (Back) Together|last=Brandle|first=Lars|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|volume=120|issue=9|issn=0006-2510|page=29|date=1 March 2008|access-date=26 November 2012|quote=The trend will continue this year when two of Britain's most important '90s alternative bands-The Verve and Portishead-make their respective U.S. returns for the first time in nearly a decade.}}</ref> * [[психоделичен рок]]<ref>{{cite book|last1=Wheaton|first1=RJ|title=Portishead's Dummy|date=December 2011|publisher=A&C Black, 33 1/3|page=179}}</ref> * [[експериментален рок]]<ref>{{cite web |last1=Palmer |first1=Elle |title=Portishead discuss their favourite albums |url=https://faroutmagazine.co.uk/portishead-name-their-favourite-albums-of-all-time/ |access-date=12 July 2023 |date=27 June 2013}}</ref> }} |Years_active = 1991 - сега |Label = {{hlist|[[Go! Discs|Go!]]|[[London Records|London]]|[[Island Records|Island]]|[[Mercury Records|Mercury]]}} |URL = {{URL|www.portishead.co.uk}} |Current_members = }} '''Portishead''' (транскрипција: Портисхед) ― [[Англија|англиска]] [[трип-хоп]] [[Музичка група|група]], основана во 1991 година во [[Бристол]]. Групата е составена од: Бет Гибонс (пејачка), Џеф Бароу (повеќе инструменти, продукција) и [[Адријан Утли|Ејдријан Јутли]] (гитара). Дејв Мекдоналд, аудио аранжер кој помогнал во продукцијата на нивните први два албума, понекогаш се смета за четврти член.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.trht.net/artist/Dave+McDonald|title=The Rock Hard Times: Dave McDonald|work=Trht.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316175427/http://www.trht.net/artist/dave+mcdonald|archive-date=2016-03-16|accessdate=4 June 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kotinetti.suomi.net/heikki.hietala/dave.htm|title=A Portishead Fansite: Dave McDonald|work=Kotinetti.suomi.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20110612211850/http://kotinetti.suomi.net/heikki.hietala/dave.htm|archive-date=12 June 2011|accessdate=4 June 2011}}</ref> Именуван е според град оддалечен 13 километри западно од Бристол. Нивниот прв албум Dummy бил издаден во 1994 година и забележал огромен успех во САД и Европа. Албумот во 1995 година ја освоил [[Награда Меркур|музичката награда Меркур]],<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/guides/456900/456975/html/nn1page5.stm Mercury Music Prize Winners] [[BBC]].</ref> а истата година групата била номинирана за „Најдобар британски дебитант“ на [[Британски музички награди|Британските музички награди]]. Албумот бил рангиран на 419-то место на списокот од [[500 најдобри албуми на сите времиња според Ролинг Стоун|500 најдобри албуми на сите времиња]] објавен од списанието ''[[Ролинг стоун|Ролинг Стоун]].''<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=30 May 2009}}</ref> Албумот често се смета за еден од најдобрите [[трип-хоп]] албуми досега и е пресвртница во дефинирањето на жанрот. Нивните два други студиски албуми, ''Portishead'' (1997) и ''Third'' (2008), исто така биле пофалени од критиката. Портисхед го објавиле и албумот во живо ''[[Роузленд NYC во живо|Roseland NYC Live]]'' (1998) и албумот ''Third'' (2008). == Историја == == Дискографија == === Студиски албуми === * ''Dummy'' – 1994 * ''Portishead'' – 1997 * ''Third'' – 2008 === Концертни албуми === * ''Roseland NYC Live'' – 1998 == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.portishead.co.uk Официјално мрежно место] * [http://www.pheadweb.com/ Portishead - неофицијално мрежно место] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100820100403/http://www.pheadweb.com/ |date=2010-08-20 }} {{Ризница-врска|Portishead}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Алтернативни музички група]] [[Категорија:Англиски музички групи]] [[Категорија:Англиски електронски музички групи]] [[Категорија:Англиски алтернативни рок-групи]] [[Категорија:Трип-хоп групи]] [[Категорија:Англиски експериментални рок-групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 1991 година]] [[Категорија:Музички групи од Бристол]] [[Категорија:Музички групи со женски вокал]] bnw6wi8xm9cf8i7807g5d4vpfr0ijbx 0 102794 5582128 5520413 2026-06-25T00:47:03Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582128 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |author= Јагуар | status = NT | status_system = iucn3.1 | status_ref =<ref name=iucn><span class="plainlinks">{{IUCN2008|assessors=Caso, A., Lopez-Gonzalez, C., Payan, E., Eizirik, E., de Oliveira, T., Leite-Pitman, R., Kelly, M. & Valderrama, C.|year=2008|id=15953|title=Panthera onca |downloaded=18 јануари 2009}} Податоците вклучуваат и објаснување за конзервацискиот статус на овој вид.</span></ref> | trend = down | image = Junior-Jaguar-Belize-Zoo.jpg | image_width=250px | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Цицачи]] | ordo = [[Ѕверови]] | familia = [[Мачки]] | genus = [[Пантери]] | species = '''Јагуар''' | binomial = ''Panthera onca'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], [[Систем на природата|1758]]) | range_map = Cypron-Range Panthera onca.svg | range_map_caption = Распространетост на јагуарот }} [[File:Jaguars (Panthera onca) couple (Female right).webm|thumb|right|Двојка јагуари (Пантера онка).]] '''Јагуар''' ({{науч|Panthera onca}}) — [[големи мачки|голема мачка]] од [[род]]от [[пантери]]. Ова е единственото животно од родот [[пантери]] кое живее во [[Америка]]. Јагуарот е трета најголема [[Felidae|мачка]], зад [[тигар]]от и [[лав]]от, и најголема и најмоќна мачка во [[западна полутопка|западната полутопка]]. Денешната распространетост на јагуарот се протега од [[Мексико]] преку поголемиот дел на [[Средна Америка]], до [[Парагвај]] и северна [[Аргентина]]. Освен една позната популација во [[Аризона]] (југозападно од Тускон), оваа голема мачка изумрела во [[САД]] за време на раните 1900-ти. Сепак постои голема можност ненабљудувани популации на јагуар да живеат во јужна Аризона, Ново Мексико па дури и Тексас. Јагуарот може да се види во [[Зоолошка градина Скопје|Зоолошката градина во Скопје]].<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.zooskopje.com.mk/jaguar.html|title=Јагуар|publisher=[[Зоолошка градина Скопје|Зоо Скопје]]|accessdate=27 април 2015|archive-date=2015-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20150504012356/http://www.zooskopje.com.mk/jaguar.html|url-status=dead}}</ref> Оваа дамчеста мачка физички доста е слична со [[леопард]]от, иако најчесто е поголема. По однесувањето и живеалиштето многу е поблиска до тигарот. Омилено живеалиште на јагуарот се густите [[дождовна шума|дождовни шуми]], но го среќаваме и во многу други шумски и отворени животни средини. Секогаш живее во близина на вода, и како тигарот, е една од ретките мачки кои уживаат во пливањето. Јагуарот е самотно животно, [[грабливец]] кој напаѓа од заседа и опортунист во поглед на избирање на пленот. Овие животни се и познати врховни грабливци кои играат голема улога во стабилизирање на екосистемите и регулирање на бројноста на популациите на нивниот плен. Јагуарот има развиено исклучително моќен загриз, дури и во споредба со останатите мачки<ref name=Bite>{{наведено списание | author = Stephen Wroe, Colin McHenry, and Jeffrey Thomason | title = Bite club: comparative bite force in big biting mammals and the prediction of predatory behaviour in fossil taxa | year = 2006 | journal = Proceedings of the Royal Society B | publisher = [[Royal Society]] | volume = 272 | issue = 1563 | pages = 619–625 | accessdate = 7 август 2006 | url = http://www.bio.usyd.edu.au/staff/research/swroe/Wroeetal2005Biteclub.pdf | archive-date = 2006-09-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060921111410/http://www.bio.usyd.edu.au/staff/research/swroe/Wroeetal2005Biteclub.pdf | url-status = dead }}</ref>. Ова му овозможува да го крши оклопот на некои [[рептил]]и<ref name=HAMDIG>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.ecology.info/ecology-jaguar-puma.htm | first = Paul | last = Hamdig | title = Sympatric Jaguar and Puma | accessdate = 19 март 2009 | archive-date = 2008-02-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080201022320/http://www.ecology.info/ecology-jaguar-puma.htm | url-status = bot: unknown }}</ref> и да употребува специфичен метод на убивање – тој директно го загризува [[череп]]от на пленот со што нанесува фатален удар на [[мозок]]от. Јагуарот е [[речиси загрозен вид]] чија бројност полека опаѓа. Главна закана претставува уништувањето на природното живеалиште, како и раздвојување на популациите. Иако меѓународната трговија со јагуари или нивни делови е забранета, оваа голема мачка сè уште е убивана од луѓето, најчесто од страна на ранчери и фармери од [[Јужна Америка]]. Територијата на распространетост иако е намалена сепак останува доста голема. Јагуарот е значаен дел од [[митологија]]та на бројни староседелски американски култури, вклучувајќи ги и оние на [[Маи]]те и [[Ацтеки]]те. == Потекло на поимот == Зборот јагуар најверојатно доаѓа од [[туписко-гварански јазици|туписко-гваранските јазици]], преку [[португалски јазик|португалскиот]] ''jaguar'' <ref name=etymology>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.etymonline.com/index.php?term=jaguar | title = "Jaguar" | work = Online Etymology Dictionary | publisher = Douglas Harper | DUPLICATE_accessdate = August 12 | accessdate = 2006-08-06}}</ref>. Тупијскиот збор ''јагуара'' („ѕвер“, понекогаш преведуван и како „куче“<ref>{{es}}{{Наведена мрежна страница | url = http://www.indigenas.bioetica.org/inves44-2.htm | title = Breve Vocabulario | publisher = Правен Факултет, Универзитет во Буенос Аирес | accessdate = 29 септември 2006 | archive-date = 2012-07-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120705081248/http://www.indigenas.bioetica.org/inves44-2.htm | url-status = dead }}</ref><ref>{{es}} {{наведена книга|title=Nativas|first=Eduardo Acevedo |last= Díaz|year=1890|department=Notas| url=http://es.wikisource.org/wiki/Nativa_:_Notas | accessdate = 29 септември 2006}}</ref>) се употребува за било кое месојадно животно <ref name=TakeOurWord/>. Карактеристичниот збор за јагуар бил ''јагуарете'', со наставката ''–ете'' кој значи „вистински“<ref name=etymology/><ref name=TakeOurWord>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.takeourword.com/TOW198/page2.html#jaguar | title = "Word to the Wise" | work = Take our word for it, issue 198, стр. 2 | publisher = The Institute for Etymological Research and Education | accessdate = 11 август 2006}}</ref><ref>{{es}} {{Наведена мрежна страница | url = http://www.jaguares.com.ar/afiches/index.html | title = "Yaguareté - La Verdadera Fiera" | work = RED Yaguareté | accessdate = 27 септември 2006 | archive-date = 2014-04-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140420115351/http://www.jaguares.com.ar/afiches/index.html | url-status = dead }}</ref>. Неговото таксономско име ''Panthera onca'' доаѓа од [[латински јазик|латинското]] ''Panthera'' кое пак потекнува од [[грчки јазик|грчкиот]] збор за леопард πάνθηρ. Можно е да има и потекло од санскрит, од ''pundarikam'' што значи „тигар“<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.etymonline.com/index.php?term=panther | title = "Panther" | work = Online Etymology Dictionary | publisher = Douglas Harper | accessdate = 26 октомври 2006}}</ref>. ''Onca'' е од потугалскиот и шпанскиот збор ''onça'', што значи унца. Во многу земји во Средна и Јужна Америка, јагуарот е нарекуван ''el tigre'' („тигар“). == Таксономија == [[Податотека:Jaguar sitting.jpg|thumb|right|Јагуар во стоечка положба]] Јагуарот е единствениот преживеан член на родот ''[[Panthera]]'' кој го среќаваме во Новиот Свет. [[ДНК]] анализи покажуваат дека [[лав]]от, [[тигар]]от, [[леопард]]от, јагуарот, [[снежен леопард|снежниот леопард]] и [[облачен леопард|облачниот леопард]] имаат заеднички предок кој живеел пред 6-10 милиони години <ref name=Johnson2006>{{наведено списание | author = Johnson, W.E., Eizirik, E., Pecon-Slattery, J., Murphy, W.J., Antunes, A., Teeling, E. & O'Brien, S.J. | year = 2006 | doi = 10.1126/science.1122277 | title = The Late Miocene radiation of modern Felidae: A genetic assessment. | journal = [[Science]] | volume = 311 | issue = 5757 | pages = 73–77 | pmid = 16400146}}</ref>. [[Фосили|Фосилните остатоци]] укажуваат на одвојување на ''Panthera'' пред само 2-3,8 милиони години <ref name=Johnson2006/><ref name="Turner1987">{{наведено списание | last = Turner | first = A. | authorlink = | year = 1987 | title = New fossil carnivore remains from the Sterkfontein hominid site (Mammalia: Carnivora) | journal = Annals of the Transvaal Museum | volume = 34 | issue = | pages = 319–347 | issn = 0041-1752 | url = | accessdate = | quote = }}</ref>. [[Филогенија|Филогенетските]] истражувања покажале дека [[облачен леопард|облачниот леопард]] е базичниот вид на ова [[потсемејство]] <ref name=Johnson2006/><ref name=Yu>{{наведено списание | author = Yu L & Zhang YP | year = 2005 | title = Phylogenetic studies of pantherine cats (Felidae) based on multiple genes, with novel application of nuclear beta-fibrinogen intron 7 to carnivores | journal = Molecular Phylogenetics and Evolution | volume = 35 | issue = 2 | pages = 483–495 | doi = 10.1016/j.ympev.2005.01.017 <!--Retrieved from CrossRef by DOI bot-->| pmid = 15804417 }}</ref><ref name=Johnson1997>{{наведено списание | author = Johnson WE & Obrien SJ | year = 1997 | title = Phylogenetic reconstruction of the Felidae using 16S rRNA and NADH-5 mitochondrial genes | journal = Journal of Molecular Evolution | volume = 44 | pages = S98-116 | doi = 10.1007/PL00000060 <!--Retrieved from CrossRef by DOI bot-->| pmid = 9071018 }}</ref><ref name=Janczewski>{{наведено списание | author = Dianne N. Janczewski, William S. Modi, J. Claiborne Stephens, and Stephen J. O'Brien | year = 1996 | title = Molecular Evolution of Mitochondrial 12S RNA and Cytochrome b Sequences in the Pantherine Lineage of Felidae | journal = Molecular Biology and Evolution | volume = 12 | issue = 4 | page = 690 | pmid = 7544865 | url = http://mbe.oxfordjournals.org/cgi/reprint/12/4/690 | accessdate = 6 август 2006}}</ref>. Позициите на останатите видови се разликуваат според различни истражувања, па нивната позиција сè уште не е целосно разјаснета. Многу истражувања го сместуваат снежниот леопард во родот Пантери <ref name=Johnson2006/><ref name=Yu/><ref name=Janczewski/>, меѓутоа сè уште нема консензус дали неговото [[научно име]] треба да остане ''Uncia uncia'' <ref name=iucn/><ref>Felid Taxon Advisory Group: Alan H. Shoemaker (1996) [http://www.felidtag.org/pages/Reports%5CProtocol%5Ctaxon_legal.htm ''Taxonomic and Legal Status of the Felidae''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080330225253/http://www.felidtag.org/pages/Reports/Protocol/taxon_legal.htm |date=2008-03-30 }}</ref> или треба да биде префрлен како ''Panthera uncia'' <ref name=Johnson2006/><ref name=Yu/><ref name=Johnson1997/><ref name=Janczewski/>. Базирајќи се на морфолошки докази, британскиот зоолог [[Реџиналд Покок]] (Reginald Pocock) заклучил дека јагуарот е најблизок со леопардот <ref name=Janczewski/>. Сепак, ДНК доказите од истражувањата се неубедливи па неговата позиција меѓу останатите видови доста варира <ref name=Johnson2006/><ref name=Yu/><ref name=Johnson1997/><ref name=Janczewski/>. Фосили од изумрени видови од родот пантери како [[Европски јагуар|европскиот јагуар]] (''Panthera gombaszoegensis'') и [[Американски лав|американскиот лав]] (''Panthera atrox'') имаат одлики кои се заеднички за лавот и за јагуарот <ref name=Janczewski/>. Анализи на јагуаровата [[митохондрија|митохондриална]] ДНК почетокот на лозата на овој вид го поставиле пред помеѓу 280 000 и 510 000 години, што е подоцно отколку што укажуваат фосилните остатоци <ref name=Eizirik>{{наведено списание | author = Eizirik E, Kim JH, Menotti-Raymond M, Crawshaw PG Jr, O'Brien SJ, Johnson WE. | year = 2001 | title = Phylogeography, population history and conservation genetics of jaguars (Panthera onca, Mammalia, Felidae) | journal = Molecular Ecology | volume = 10 | issue = 1 | pages = 65–79 | url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=11251788&dopt=Abstract|accessdate = 2006-08-07|doi = 10.1046/j.1365-294X.2001.01144.x| pmid = 11251788 }}</ref>. === Подвидови === Последното таксономско претставување на [[подвид]]овите на јагуарот било направено од Покок во 1939 година. Базирајќи се на географското потекло и морфологијата на черепот, тој предложил 8 подвида. Сепак, тој немал доволен број на примероци за да може критички да ги проценува сите подвидови, па и самиот изјавил дека се сомнева во статусот на некои од нив. Подоцнежни анализи укажале на постоење на само три подвида<ref name=Seymore>{{наведено списание | author = Seymore, K.L. | year = 1989 | title = Panthera onca | journal = Mammalian Species | issue = 340 | pages = 1–9 | doi = 10.2307/3504096| jstor = 3504096 }}</ref>. Скорешните истражувања исто така не успеале да соберат доволно докази за добро дефинирани подвидови<ref>{{наведена книга |first=Ronald M. |last=Nowak |year=1999 |title=Walker's Mammals of the World |edition=6 |publisher=Johns Hopkins University Press |location=Baltimore |isbn=0-8018-5789-9}}</ref>. Ларсон во 1997 година ги проучувал морфолошките варијации кај јагуарот и покажал дека има [[клина]]лна север-југ варијација, но дека предложените подвидови се повеќе отколку што има разлики меѓунив<ref name=Larson>{{наведено списание | author = Larson, Shawn E. | year = 1997 | title = Taxonomic re-evaluation of the jaguar | journal = Zoo Biology | volume = 16 | issue = 2 | page = 107 | url = http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/51449/ABSTRACT?CRETRY=1&SRETRY=0 | accessdate = 7 август 2006 | doi = 10.1002/(SICI)1098-2361(1997)16:2<107::AID-ZOO2>3.0.CO;2-E | archive-date = 2020-04-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200404003731/http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/51449/ABSTRACT?CRETRY=1&SRETRY=0 | url-status = dead }}</ref>. Генетските истражувања предводени од Еизирик во 2001 година потврдиле дека нема прецизна структура за географски подвидови, иако пронашле некои поголеми георгафски бариери како [[Амазон (река)|реката Амазон]] која ја ограничила размената на гени помеѓу различни популации<ref name=Eizirik/>. Подвидовите предложени од Покок сè уште се набројувани при описот на јагуарот<ref name=MANUALTAXONOMY>"[http://www.jaguarssp.org/Animal%20Mgmt/JAGUAR%20HUSBANDRY%20MANUAL.pdf ''Guidelines for Captive Management of Jaguars''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070621085105/http://www.jaguarssp.org/Animal%20Mgmt/JAGUAR%20HUSBANDRY%20MANUAL.pdf |date=2007-06-21 }}, Taxonomy, pp. 5–7, Jaguar Species Survival Plan</ref>. Групирани се во три подвида<ref name=Seymore/>. [[Податотека:Standing jaguar.jpg|thumb|right]] # '''''[[Panthera onca onca]]''''': [[Венецуела]] #* ''[[Panthera onca peruviana|P. onca peruviana]]'' (перуански јагуар): [[Перу]] # '''''[[Panthera onca hernandesii]]''''' (мексикански јагуар): Западно [[Мексико]] #* ''[[Panthera onca centralis|P. onca centralis]]'' (средноамерикански јагуар): [[Ел Салвадор]] до [[Колумбија]] #* ''[[Panthera onca arizonensis|P. onca arizonensis]]'' (аризонски јагуар): јужна [[Аризона]] до [[Сонора]], [[Мексико]] #* ''[[Panthera onca veraecrucis|P. onca veraecrucis]]'': централен [[Тексас]] до југоисточно Мексико #* ''[[Panthera onca goldmani|P. onca goldmani]]'' (Голдманов јагуар): полуостровот [[Јукатан]] до [[Белиз]] и [[Гватемала]] # '''''[[Panthera onca palustris]]''''' (најголемиот подвид кој тежи над 135 килограми) <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.focustours.com/brazil.html |title=Brazil nature tours, Pantanal nature tours, Brazil tours, Pantanal birding tours, Amazon tours, Iguassu Falls tours, all Brazil tours |publisher=Focustours.com |date= |accessdate=8 март 2009 |archive-date=2007-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071228061053/http://www.focustours.com/brazil.html |url-status=dead }}</ref>: областа [[Пантанал]], [[Бразил]], во должина на [[Парагвај (река)|реката Парагвај]] во [[Парагвај]] и најверојатно североисточна [[Аргентина]]. == Особености == [[Податотека:Jaguar at Edinburgh Zoo.jpg|thumb|left|глава на јагуар]] Јагуарот има набиено и мускулесто тело. Постои голема вариабилност во големината помеѓу единките, меѓутоа како просечна нормална тежина се смета 56-96 килограми. Регистрирани се и големи мажјаци со тежина од 159 килограми<ref name="Animal">{{наведена книга |title=Animal: The Definitive Visual Guide to the World's Wildlife |first=David |last=Burnie |author=Don E. Wilson |location=New York City |publisher=[[Dorling Kindersley]] |isbn=0-7894-7764-5 |year=2001}}</ref> (тежина која е слична на онаа на тигрица или лавица), но и мали единки со најмала тежина од 36 килограми. Женките се 10-20 % помали од мажјаците. Должината на овие мачки е од 1,62 до 1,83 метри, на кои опашката додава уште 75 сантиметри. До рамениците има висина помеѓу 67-76 сантиметри<ref name=WCS>{{Наведена мрежна страница | url = http://savethejaguar.com/jag-index/jag-allabout/jag-aboutecology | title = "All about Jaguars: ECOLOGY" | publisher = [[Wildlife Conservation Society]] | accessdate = 11 август 2006 | archive-date = 2009-05-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090529002235/http://savethejaguar.com/jag-index/jag-allabout/jag-aboutecology | url-status = dead }}</ref>. Варијации во големината се забележани и во однос на регионите и живеалиштата, односно големината на јагуарите се зголемува одејќи од север кон југ. Истражување на јагуарите од [[Мексико|Мексиканскиот]] пацифистички брег, покажале просечна големина од 30 до 50 килограми, големина слична на [[пума]]та<ref name = foodhabits>{{наведено списание | author = Rodrigo Nuanaez, Brian Miller, and Fred Lindzey | year = 2000 | title = Food habits of jaguars and pumas in Jalisco, Mexico | journal = Journal of Zoology | volume = 252 | issue = 3 | page = 373 | doi = 10.1111/j.1469-7998.2000.tb00632.x | url = http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?frompage=online&aid=58851 | accessdate = 8 август 2006 | archive-date = 2016-08-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160810211518/http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=58851 | url-status = dead }}</ref>. Спротивно на ова, истражувањето на јагуарите од [[бразил]]скиот регион [[Пантанал]], укажале на просечна тежина од 100 килограми. Поголемите тежини се почести кај старите мажјаци<ref name=JSSP>{{Наведена мрежна страница | url = http://jaguarssp.org/pdf/FACT%20SHEET%20with%20graphics.pdf | title = "Jaguar Fact Sheet" | publisher = [[Jaguar Species Survival Plan]] | accessdate = 14 август 2006 | archive-date = 2011-08-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110818193916/http://jaguarssp.org/pdf/FACT%20SHEET%20with%20graphics.pdf | url-status = dead }}</ref>. Шумските јагуари најчесто се со потемни бои на крзното и помали во однос на јагуарите кои живеат во поотворени региони. Ова најверојатно се должи на помалиот број на големи [[хербивор]]и кои би биле плен во шумските региони<ref name=CAP>Nowell, K. and Jackson, P. (compilers and editors) 1996. [http://carnivoractionplans1.free.fr/wildcats.pdf ''Wild Cats. Status Survey and Conservation Action Plan''] (PDF). IUCN/SSC Cat Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland. (видете ''Panthera Onca,'' стр 118–122)</ref>. Кратките и моќни нозе се адаптирани за качување по дрва, лазење и пливање<ref name=WCS/>. Главата е доста голема и има многу моќна вилица. Се смета дека јагуарот има најсилен загриз од сите останати видови [[Felidae|мачки]], и втор најсилен меѓу [[цицачи]]те. Оваа адаптација му овоможува да го прегризе оклопот на [[желка|желките]] <ref name=HAMDIG/>. Компаративно истражување на силата на загризот го ставила ова животно на врвот меѓу мачките, заедно со [[облачен леопард|облачниот леопард]] и пред [[лав]]от и [[тигар]]от<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.aptv.org/Schedule/showinfo.asp?ID=76679&Nola1=NAGS | title = Search for the Jaguar | work = National Geographic Specials | publisher = Alabama Public Television | accessdate = 11 август 2006 | archive-date = 2006-09-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060904014707/https://www.aptv.org/Schedule/showinfo.asp?ID=76679&Nola1=NAGS | url-status = dead }}</ref>. Било регистрирано и дека „јагуар може да влече бик од 360 килограми на растојание од 8 метри и да ги здроби дури и најјаките коски“<ref>{{наведено списание | last = McGrath | first = Susan | url = http://magazine.audubon.org/features0408/belize.html | title = Top Cat | publisher = [[National Audubon Society]] | year = 2004 | accessdate = 11 август 2006 | archive-date = 2008-12-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081205164806/http://magazine.audubon.org/features0408/belize.html | url-status = dead }}</ref>. Јагуарот во шумските предели лови животни кои се тешки и до 300 килограми. [[Податотека:Detail Jaguar.JPG|thumb|right]] Базичната боја на [[крзно]]то на јагуарот е жолто-кафена, но може да варира и до црвеникаво-кафена или црна. Крзното му е прошарано со белези во форма на роза ([[Розети (зоологија)|розети]]), кои имаат главна улога во камуфлажата во густите џунгли. Овие дамки се различни меѓу единките: розетите може да содржат и една или две точки, но и формата на точките може да варира. Дамките на главата и вратот најчесто се полни, како и тие на опашката кои понекогаш се спојуваат и формираат пруга. Стомакот, грлото и внатрешниот дел на нозете се со бела боја<ref name=WCS/>. [[Податотека:Jaguar.jpg|thumb|right|меланистичен јагуар]] Кај овој вид присутна е и појавата на [[меланизам]]. Оваа форма е доста поретка од стандардната точкеста форма (се среќава кај шест проценти од популацијата<ref>{{Наведена мрежна страница | first = Vladmir | last = Dinets | url = http://dinets.travel.ru/blackjaguar.htm | title = First documentation of melanism in the jaguar (Panthera onca) from northern Mexico | accessdate = 29 септември 2006 | archive-date = 2006-09-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060926024755/http://dinets.travel.ru/blackjaguar.htm | url-status = dead }}</ref>). Оваа состојба кај јагуарите во Јужна Америка е предизвикана од доминантна [[алела]] <ref name=Meyer>{{Наведена мрежна страница |first=John R. |last=Meyer |url=http://biological-diversity.info/Black_Jaguar.htm |title=Black jaguars in Belize?: A survey of melanism in the jaguar, Panthera onca |work=Belize Explorer Group |publisher=biological-diversity.info |year=1994 |accessdate=2009-04-04 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407154718/http://biological-diversity.info/Black_Jaguar.htm |url-status=dead }}</ref>. Меланистичните јагуари изгледаат целосно црни, но при набљудување од блиску се забележуваат нивните дамки. Овие јагуари генерално се познати под името [[црн пантер|црни пантери]], но не спаѓаат во посебен [[вид]]. Помеѓу јагуарите, како и кај останатите мачки, се среќаваат и ретки [[албино]] единки кои ги нарекуваат и [[бел пантер|бели пантери]] <ref name=CAP/>. Иако јагуарот физички е доста сличен со [[леопард]]от, овие две животни можат лесно да се разликуваат по нивните дамки: дамките на јагуарот се поголеми, помалку на број, најчесто потемни и имаат тенки линии или мали точки во средината, одлики кои ги нема кај леопардот. Јагуарите се разликуваат и по позаоблената глава и пократките и понабиени нозе<ref name=akron>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.akronzoo.org/learn/jaguar.asp | title = "Jaguar (panthera onca)" | work = Our animals | publisher = Akron Zoo | accessdate = 11 август 2006 | archive-date = 2011-10-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111007233703/http://akronzoo.org/learn/jaguar.asp | url-status = dead }}</ref>. === Размножување === [[Податотека:Jaguarpickingupcub08.jpg|thumb|left|Mајка го крева младенчето]] Женките јагуари достигнуваат [[полова зрелост]] на две годишна возраст, додека мажјацита на 3-4 години. Се верува дека овие мачки во дивината се парат преку цела година, иако најмногу раѓања има за време на периодите кога има плен во изобилство<ref name=MANUALREPRODUCTION>"Guidelines", Reproduction, стр. 28–38</ref>. Истражувања направени врз мажјаци во заробеништво ја поддржуваат оваа теорија, не се забележани варијации на семената течност и на ејакулативниот квалитет. Кај единките во заробеништво има многу слаб успех во размножувањето<ref>{{наведено списание|author=Ronaldo Gonçalves Morato, Marcelo Alcindo Barros de Vaz Guimaraes, Fernando Ferriera, Ieda Terezinha do Nascimento Verreschi, Renato Campanarut Barnabe|year=1999|title=Reproductive characteristics of captive male jaguars|url=http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1413-95961999000500008&lng=pt&nrm=iso&tlng=en|journal=Brazilian Journal of Veterinary Research and Animal Science|volume=36|issue=5|pages=|doi=10.1590/S1413-95961999000500008|accessdate=8 август 2006}}</ref>. Паровите се разделуваат после актот на парење, и само женките се грижат за младите. Носењето трае 93-105 дена, а леглото може да брои и до четири малечки, иако најчесто има само две. После раѓањето на младенчињата, мајката не толерира присуство на мажјаци поради ризикот од [[канибализам]]. Ова однесување се среќава и кај [[тигар]]от<ref name=MANUALHIST&BEHAV>"Guidelines", Natural History & Behavior, стр. 8–16</ref>. Младите јагуари се раѓаат слепи, и прогледуваат по две недели. Младите цицаат само три месеци, но остануваат во дувлото околу шест месеци. Потоа тие излегуваат да ја придружуваат мајката за време на ловот<ref name=SWWL>{{наведено списание | url = http://www.southwestwildlife.org/nwsletter/Spring06Newsletter.pdf | title = "Jaguars: Magnificence in the Southwest" | journal = Newsletter | year = 2006 | publisher = Southwest Wildlife Rehabilitation & Educational Foundation | accessdate = 14 август 2006 | archive-date = 2007-06-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070604193922/http://www.southwestwildlife.org/nwsletter/Spring06Newsletter.pdf | url-status = dead }}</ref>. Остануваат со мајката 1-2 години а потоа си наеѓаат своја територија. Младите мажјаци на почетокот водат номадски живот сè додека не се изборат за сопствена територија. Просечниот животен век во дивината е 12-15 години, додека во заробеништво живеат и до 23 години, поради што се сметаат за едни од најдолговечните [[Felidae|мачки]] <ref name=JSSP/>. === Социјална активност === [[Податотека:Panthera onca.jpg|thumb|left]] Како и повеќето мачки, и јагуарот е самотно животно. Возрасните единки се среќаваат само за време на парењето (иако ретко сепак забележани се и други форми на социјално однесување<ref name=MANUALHIST&BEHAV/>). Териториите на женките се со големина од 25 до 40 квадратни километри и често се препокриваат. Сепак единките се избегнуваат едни со други. Териториите на мажјаците се речиси двојно поголеми и никогаш не се препокриваат<ref name=MANUALHIST&BEHAV/><ref>{{наведено списание | author = George B. Schaller, Peter Gransden Crawshaw, Jr. | year = 1980 | title = Movement Patterns of Jaguar | journal = Biotropica | volume = 12 | issue = 3 | pages = 161–168 | url = http://links.jstor.org/sici?sici=0006-3606(198009)12%3A3%3C161%3AMPOJ%3E2.0.CO%3B2-H/ | accessdate = 8 август 2006 | doi = 10.2307/2387967| jstor = 2387967 }}</ref>. Означени се со траги од гребење, урина и фекалии<ref name=Rabinowitz>{{наведено списание | author = Rabinowitz, AR., Nottingham, BG Jr | year = 1986 | title = Ecology and behaviour of the Jaguar (Panthera onca) in Belize, Central America | journal = Journal of Zoology | volume = 210 | issue = 1 | page = 149 | doi = 10.1111/j.1469-7998.1986.tb03627.x | url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=ENV&recid=1524401&q=jaguar+&uid=788304424&setcookie=yes | accessdate = 11 август 2006 | archive-date = 2007-10-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071012173242/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=ENV&recid=1524401&q=jaguar+&uid=788304424&setcookie=yes | url-status = dead }} ''Overlapping male ranges are observed in this study in Belize. Note the overall size of ranges is about half of normal.''</ref>. Јагуарот и останатите членови на големи мачки се способни за рикање. Рикањето го користат за застрашување на противниците при бранење на територијата или при парењето, како и за меѓусебно комуницирање<ref name=Emmons87>{{наведено списание | author = Emmons, Louise H. | year = 1987 | title = Comparative feeding ecology of felids in a neotropical rainforest | journal = Behavioral Ecology and Sociobiology | volume = 20 | issue = 4 | page = 271 | url = https://dx.doi.org/10.1007/BF00292180 | accessdate = 8 август 2006 | doi = 10.1007/BF00292180 | archive-date = 2020-04-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200404003737/http://www.springerlink.com/content/h715034593114546/ | url-status = dead }}</ref>. Рикањето на јагуарите често наликува на репетитивно кашлање, но можат и да мјаукаат<ref name=JSSP/>. Борбите за партнер се многу ретки, и дури и во дивината забележано е однесување со кое се избегнува агресивност<ref name=Rabinowitz/>. Кога се случуваат борби, најчесто се поради територија. Јагуарот често се опишува како [[ноќно животно]], меѓутоа тој всушност има крепускуларна активност (активен е за време на самрак и на зора). И двата пола ловат, но сепак мажјаците секојдневно поминуваат поголеми растојанија. Јагуарот лови и преку ден доколку му се пружи шанса и важи за доста енергична мачка активно поминувајќи 50-60 % од времето<ref name=CAP/>. === Лов и исхрана === Јагуарот е строг [[месојадец]] кој се храни само со месо. Ова животно е опортунистичен ловец, и неговата исхрана ја сочинуваат 87 животниски видови<ref name=CAP/>. Јагуарот претпочита поголем плен како [[елен]], [[капибара]], [[тапир]], [[Tayassuidae|американско диво прасе]], кучиња, [[лисица|лисици]], а понекогаш дури и [[анаконда]] и [[кајман]]. Сепак, јагуарот лови и било кое друго помало животно вклучувајќи и [[жаба|жаби]], [[глушец|глувци]], [[птици]], [[мрзливец|мрзливци]], [[мајмун]]и [[желка|желки]]. Истражување во [[Белиз]], покажало дека главна храна на јагуарите се [[армадилос]]и и [[пака]] <ref name="Rabinowitz" />. Некои јагуари напаѓаат и домашна стока како телиња и [[коњ]]и<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.kidsplanet.org/factsheets/jaguar.html | title = Jaguar |work=Kids' Planet | date = 2017-05-15 |publisher=Defenders of Wildlife | accessdate = 23 септември 2006}}</ref>. [[Податотека:Panthera onca at the Toronto Zoo 2.jpg|right|thumb|Јагуарот има најсилен загриз споредено со останатите мачки]] [[Податотека:Obscured jaguar.jpg|thumb|right|Јагуар во заседа]] Иако јагуарот го има прифатено стандардниот метод на убивање кој го користат видовите од [[пантери]] (длабок загриз на грлото и задушување), сепак има развиено и негов карактеристичен метод. Тој директно ги пробива [[слепоочна коска|слепоочните коски]] на [[череп]]от со [[песјаците]] и го продупчува [[мозок]]от на пленот. Се претпоставува дека ова е адаптација за кршење на оклопот на желки – после изумирањето на голем дел од видовите во доцниот плеистоцен, оклопните влекачи како желките најверојатно биле најчестиот плен на јагуарот<ref name=CAP/><ref name=Emmons87/>. Овој метод најчесто се употребува при лов на цицачи, додека кај влекачите како кајманот, јагуарот скока на грбот и го имобилизира пленот кршејќи ги [[cervical vertebrae|вратните пршлени]]. Иако е способен да го скрши оклопот на желката, јагуарот едноставно може само да посегне внатре и да го извади месото<ref name=MANUALHIST&BEHAV/>. При ловење на плен како кучиња, замавнување со шепата за да го скрши черепот е доволен удар. Јагуарот е животно кое го следи пленот и убива од заседа. Ова мачка најчесто тивко го следи пленот низ шумските патеки пред да се постави во заседа. Јагуарот напаѓа ненадејно и најчесто од место кое е слепа точка на пленот. Овие способности го прават јагуарот [[суперпредатор]] во неговата средина. По ловењето, јагуарот може да влезе во вода заедно со пленот, како одличен пливач нема проблем при носење на голем плен. Оваа силна мачка може да качи мртов јунец на дрво за да ги избегне поплавите<ref name=MANUALHIST&BEHAV/>. Уловениот плен потоа е одвлечкан до некоја грмушка или слично изолирано место. Јагуарот почнува да ги јаде најпрво вратот и градите. [[Срце]]то и [[бели дробови|белите дробови]] ги конзумира, а потоа ги јаде рамениците<ref name=MANUALHIST&BEHAV/>. На единка од 34 килограми (што е долна граница кај овој вид) дневно му се потребни околу 1,4 килограми месо<ref name=FEDERAL>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.epa.gov/fedrgstr/EPA-SPECIES/2006/July/Day-12/e10644.htm | title = Determination That Designation of Critical Habitat Is Not Prudent for the Jaguar | access-date= 30 август 2006 | date = 12 јули 2006 | work = Federal Register Environmental Documents}}</ref>. Кај единките во заробеништво кои тежат 50-60 килограми, препорачано е околу 2 килограми месо дневно<ref>"Guidelines", Hand-rearing, стр. 62–75 (видете табела 5)</ref>. Во дивината прехраната е доста нестабилна, мачките трошат многу енергија на следење и ловење па затоа можат да конзумираат и до 25 килограми месо на едно јадење, а потоа да следат периоди на глад<ref name=MANUALNUTRITION>"Guidelines", Nutrition, стр. 55–61</ref>. За разлика од останатите видови од родот Panthera, јагуарот многу ретко напаѓа луѓе. Повеќето случаи кога имало вакви напади, било утврдено дека животното било многу старо со оштетени заби или повредено<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catsurvivaltrust.org/jaguar.htm |title=Jaguar |publisher=Catsurvivaltrust.org |date=9 март 2002 |accessdate=8 март 2009}}</ref>. Понегогаш во зоолошките градини, се случува, доколку животното е уплашено, да се нафрли на чуварите<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.planeta.com/planeta/08/0802jaguars.html |title=Jaguar: The Western Hemisphere's Top Cat |publisher=Planeta |date= |accessdate=8 март 2009 |archive-date=2008-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821160110/http://www.planeta.com/planeta/08/0802jaguars.html |url-status=dead }}</ref>. == Распространетост и живеалиште == [[Податотека:Panthera onca -sleeping in tree -Belize Zoo-8.jpg|thumb|right|Јагуар во Белиз]] Јагуарот го има во [[фосили|фосилните остатоци]] веќе 2 милиони години<ref name=MANUALTAXONOMY/> и станал американска мачка поминувајќи го [[Берингија|Беринговиот копнен мост]] за време на [[плеистоцен]]от. Директен предок на денешните животни се смета ''[[Panthera onca augusta]]'', кој бил поголем од денешните мачки<ref name = Columbia>{{наведено списание | author = Ruiz-Garcia M, Payan E, Murillo A & Alvarez D | year = 2006 | title = DNA microsatellite characterization of the jaguar (''Panthera onca'') in Colombia | journal = Genes & Genetic Systems | volume = 81 | issue = 2 | pages = 115–127 | doi = 10.1266/ggs.81.115| pmid = 16755135 }}</ref>. Денешната распространетост на јагуарот се протега од Мексико, преку Средна Америка до јужна Америка, вклучувајќи голем дел од амазонски Бразил<ref name=CONSERVATION>{{наведено списание | author = Eric W. Sanderson, Kent H. Redford, Cheryl-Lesley B. Chetkiewicz, Rodrigo A. Medellin, Alan R. Rabinowitz, John G. Robinson, and Andrew B. Taber | year = 2002 | title = Planning to Save a Species: the Jaguar as a Model | journal = Conservation Biology | volume = 16 | issue = 1 | pages = 58–72 | doi = 10.1046/j.1523-1739.2002.00352.x| pmid = 35701976 }} ''Detailed analysis of present range and terrain types provided here.''</ref>. Земјите кои припаѓаат на овие територии на распространетост се [[Аргентина]], [[Белиз]], [[Боливија]], [[Бразил]], [[Колумбија]], [[Костарика]], [[Еквадор]], [[Француска Гвајана]], [[Гватемала]], [[Гвајана]], [[Хондурас]], [[Мексико]], [[Никарагва]], [[Панама]], [[Парагвај]], [[Перу]], [[Суринам]], [[САД]] и [[Венецуела]]. Јагуарот е изумрен во [[Уругвај]] и [[Ел Салвадор]] <ref name="iucn"/>. Вклученоста на САД во териториите на распространетост на јагуарот се должи на повремени набљудувања во југозападот, поточно во [[Аризона]], [[Ново Мексико]] и [[Тексас]]. Во раните 1900-ти, јагуарот бил присутен до [[Гранд кањон]] на север и до [[Јужна Каролина]] на запад<ref name=FEDERAL/>. Јагуарот во САД спаѓа во заштитени видови. Во 2004 година, група истражувачи документирале и фотографирале јагуари во јужните делови во Аризона. За да напредува оваа популација потребна е заштита од убивање, пристапност на плен и врска со мексиканските популации<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.gf.state.az.us/w_c/es/jaguar_management.shtml | title = Jaguar Management | publisher = Arizona Game & Fish | accessdate = 8 август 2006 | archive-date = 2006-10-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061004014805/http://www.gf.state.az.us/w_c/es/jaguar_management.shtml | url-status = dead }}</ref>. На 25 февруари 2009 година бил фатен јагуар во [[Тускон]], Аризона. Му бил ставен радио преносник а потоа бил пуштен во дивината. Подоцна било потврдено дека тоа бил истиот мажјак (познат како Мачо Б) кој бил фотографиран во 2004 година, и се смета дека е најстар јагуар во дивината (со возраст од околу 15 години) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://readitnews.com/get-out-there-arizona-outdoors/outdoor-news-mainmenu-10017/1705-arizona-game-and-fish-collars-first-wild-jaguar-in-united-states|title=Arizona Game and Fish collars first wild jaguar in United States|publisher=Readitnews.com|accessdate=8 март 2009|archive-date=2009-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090224083238/http://readitnews.com/get-out-there-arizona-outdoors/outdoor-news-mainmenu-10017/1705-arizona-game-and-fish-collars-first-wild-jaguar-in-united-states|url-status=dead}}</ref>. На 2 март 2009 година, Мачо Б, единствениот јагуар забележан во САД во последната деценија e фатен и еутанизиран откако било откриено дека страда од нефункционалност на [[бубрег|бубрезите]]. Некои експерти сметаат дека оваа болест се јавила како последица на стрес поради многу бројните заробувања. Смртта на Мачо Б е сериозен удар за закрепнувањето на популацијата во САД<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Hock |first=Heather |url=http://www.azcentral.com/community/phoenix/articles/2009/03/02/20090302abrk-jaguar0302-ON.html |title=Illness forced vets to euthuanize recaptured jaguar |publisher=Azcentral.com |date=2 март 2009 |accessdate=8 март 2009}}</ref>. [[Податотека:Jaguar animal panthera onca.jpg|thumb|right]] Распространетоста на овој вид во минатото опфаќала голем дел од јужната половина на САД, а на југ покривала многу поголем дел од Јужна Америка. Всушност северниот дел на денешната распространетост е скратен 1000 километри на север, а јужниот околу 2000 километри. Фосили од јагуари кои датираат од пред 40 000-11 500 години се пронајдени во САД, дури до Мисури. Фосилните остатоци ги покажуваат јагуарите тешки и до 190 килограми, многу поголеми од денешните примероци на овој вид<ref name=MSI>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.museum.state.il.us/exhibits/larson/felis_onca.html |title=Jaguars | work = The Midwestern United States 16 000 years ago | publisher = Illinois State Museum | accessdate = 20 август 2006}}</ref>. Живеалиштето на јагуарите се [[дождовна шума|дождовните шуми]] во јужна и Средна Америка, отворени, повремено поплавувани мочуришта и суви пасишта. Сепак јагуарите најмногу претпочитаат густи шуми<ref name=CAP/>. Најретко населени се сувите региони како аргентинската [[пампа]], неплодните региони во Мексико и југозападниот дел на САД<ref name="iucn"/>. Оваа мачка ги населува [[тропски]]те, [[суптропски]]те и [[листопадни]]те шуми. Живеалиштата на јагуарите често се наоѓаат покрај реки, мочуришта и густи дождовни шуми. Живеат и до 3800 метри надморска височина, но најчесто ги избегнуваат планините и не ги населуваат високите делови во централно Мексико и [[Анди]]те<ref name=CAP/>. == Заштитен статус == [[Податотека:Jaguar head shot.jpg|thumb|left]] Популациите на јагуар во моментот се во опаѓање. Овој вид се смета за [[речиси загрозен вид]] од [[МСЗП|Меѓународниот сојуз за заштита на природата]] <ref name=iucn/>, што значи се смета дека во блиска иднина постои можност да стане [[загрозен вид]]. За време на 1960-тите забележан е значителен пад на бројноста, поради 15 000 кожи од јагуар кои годишно биле извезувани од бразилска амазонија сè до 1973 кога со [[CITES|Вашингтонскиот договор за заштита на видовите]] била забранета трговијата<ref>{{наведено списание |last=Weber |first=William |author2=Rabinowitz, Alan |year=1996 |title=A Global Perspective on Large Carnivore Conservation |journal=Conservation Biology |volume=10 |issue=4 |pages=1046–1054 |url=http://www.blackwell-synergy.com/doi/abs/10.1046/j.1523-1739.1996.10041046.x?journalCode=cbi |doi=10.1046/j.1523-1739.1996.10041046.x |access-date=2009-04-04 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215121106/http://www.blackwell-synergy.com/doi/abs/10.1046/j.1523-1739.1996.10041046.x?journalCode=cbi |url-status=dead }}</ref>. Деталните анализи на [[Wildlife Conservation Society]] откриле дека јагуарот изгубил 37 % од неговата историска распространетост и неговата состојба е непозната во дополнителни 18 %. Сепак, веројатноста за преживување е голема во околу 70 % од териториите, поточно во амазонскиот басен и соседните [[Гран Чако]] и [[Пантанал]] <ref name=CONSERVATION/>. Најголемо влијание на јагуарот има уништувањето на шумите, зголемувањето на кометицијата за храна со човекот<ref name=iucn/>, ловот, [[ураган]]ите во северните делови на неговата распространетост и однесувањетоа на фармерите кои го убиваат доколку ја нападне стоката. Спремноста за убивање стока ги натерала фармерите да најмат ловци на јагуари кои ги убиваат овие животни штом ги забележат<ref name=JSSP/>. [[Податотека:Jaguar full.jpg|thumb|right|300px]] Јагуарот е заштитен со Апендикс 1 според CITES – секоја меѓународна трговија со јагуари или нивни делови е забранета. Ловот на јагуари е забранет во [[Аргентина]], [[Белиз]], [[Колумбија]], [[Француска Гвајана]], [[Хондурас]], [[Никарагва]], [[Панама]], [[Парагвај]], [[Суринам]], [[САД]], [[Уругвај]] и [[Венецуела]]. Ловот е ограничен на „проблематични единки“ во [[Бразил]], [[Костарика]], [[Гватемала]], [[Мексико]] и [[Перу]], додека во [[Боливија]] сѐ уште е дозволено спортско ловење на јагуари. Видот нема никаква легална заштита во [[Еквадор]] и [[Гвајана]] <ref name=MANUALTAXONOMY/>. [[Податотека:Јагуар - Зоо Скопје.jpg|мини|лево|260п|Женка јагуар во [[Зоолошка градина Скопје|Зоо Скопје]].]] Денешните напори за зачувување на видот се фокусирани на обучување на фармерите и промовирање на [[екотуризам]] <ref name=WWF>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/latin_america_and_caribbean/country/venezuela/index.cfm?uProjectID=VE0854 | title = Jaguar Refuge in the Llanos Ecoregion | publisher = [[Светски фонд за природа]] | accessdate = 1 септември 2006}}</ref>. Јагуарот е дефиниран како „вид чадор“ – вид кој има голема распространетост и широк спектар на живеалишта, така што кога е заштитен, влијае и врз поставување заштита на други видови до помала распространетост<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.co.pima.az.us/cmo/sdcp/kids/gloss.html | title = Glossary | work = Sonoran Desert Conservation Plan: Kids | publisher = Pima County Government | accessdate = 1 септември 2006 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928002539/http://www.co.pima.az.us/cmo/sdcp/kids/gloss.html | url-status = dead }}</ref>. Организациите за заштита се фокусираат на обезбедување на поврзани живеалишта на јагуарите, знаејќи дека тоа ќе помогне и на други видови<ref name=WWF/>. Поради непристапноста до терените на кои живее јагуарот, проценувањето на популациите е прилично тешко. Во 1991, во Белиз биле проценети помеѓу 600 – 1000 единки. Една година претходно во резерватот Калакмул во Мексико, а 4000 квадратни километри било проценето дека живеат 125-180 единки, со дополнителни 350 во државата [[Чијапас]]. Соседниот резерват Маја во Гватемала, на површина од 15 000&nbsp;км² содржи 465-550 јагуари<ref name=GUIDELINESPOPULATION>"Guidelines", Protection and Population Status, стр. 4.</ref>. Во 2003 и 2004 година со употреба на [[GPS]] телеметрија, евидентирани се 6-7 јагуари на 100 квадратни километри во критичниот регион [[Пантанал]], споредено со 10-11 при употреба на традиционалните методи. Ова покажува дека најупотребуваниот метод за проценка можно е да го зголемува вистинскиот број на единки<ref>{{наведено списание | author = Marianne K. Soisalo, Sandra M.C. Cavalcanti. | year = 2006 | title = Estimating the density of a jaguar population in the Brazilian Pantanal using camera-traps and capture–recapture sampling in combination with GPS radio-telemetry | journal = Biological Conservation | volume = 129 | issue = 4 | page = 487 | url = http://www.procarnivoros.org.br/pdfs/Soisalo_e_Cavalcanti_2006.pdf#search=%22jaguar%20population%20numbers%22 | accessdate = 8 август 2006 | doi = 10.1016/j.biocon.2005.11.023 | archive-date = 2006-09-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060921111413/http://www.procarnivoros.org.br/pdfs/Soisalo_e_Cavalcanti_2006.pdf#search=%22jaguar%20population%20numbers%22 | url-status = dead }}</ref>. == Во митологијата и културата == [[Податотека:Jaguar warrior.jpg|thumb|right|Јагуар воин од Ацтеките|150px]] [[Податотека:Olmec stone were-jaguar face.jpg|thumb|right|150px|„Човек-јагуар“ од Олмек културата]] === Предколумбовска Америка === Во предколумбовска Средна и Јужна Америка, јагуарот бил симбол на моќ и сила. Меѓу [[анди|андските]] култури, јагуарскиот култ бил раширен од раната [[Чавин култура]] и бил прифатен во поголемиот дел од денешната територија на [[Перу]] до 900 година пне. Подоцнежната [[Мочика култура]] од северно Перу го употребувала јагуарот како симбол за моќ на нивните керамики<ref>{{наведена книга |author=Museo Arqueologico Rafael Larco Herrera |editor=Katherine Berrin |title=The Spirit of Ancient Peru: Treasures from the Museo Arqueologico Rafael Larco Herrera |location=New York City |publisher=Thames and Hudson |year=1997 |isbn=9780500018026}}</ref>. Во [[Мезоамерика]], [[Олмеци]]те (рана и влијателна култура која била развиена речиси во истиот период како и Чавин) развила посебен „човек-јагуар“ мотив на скулптури и фигурини, претставувајќи стилизирани јагуари или луѓе со јагуарски одлики. Во подоцнежната [[Маја цивилизација]] се сметало дека јагуарот ја олеснува комуникацијата помеѓу живите и мртвите и дека го заштитува кралското семејство. Маите ги гледале овие моќни мачки како нивни придружници во спиритуалниот свет. Цивилизацијата на [[Ацтеки]]те исто така го гледала јагуарот како претставник на владетелите и воините. Ацтеките формирале и елитна воена единица позната под името „[[јагуарски витези]]“. Во митологијата на Ацтеките, јагуарот се сметал за [[тотем]] на моќното божество [[Тезкатлипока]]. === Национално животно на Бразил === Јагуарот е [[национален симбол]] на [[Бразил]]. Јагуарот имал колемо значење во Бразил, каде индијанците ја користеле неговата маст. Верувале дека ќе им даде сила, и дека има магична моќ. Маста била и мачкана на телата на млади момчиња за да ги направи силни и да ги заштити од зло. === Денешна култура === Јагуарот е и национално животно на [[Гвајана]] и се наоѓа на нејзиниот грб<ref>[http://www.rbcradio.com/knowguyana.html Guyana] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141006151048/http://www.rbcradio.com/knowguyana.html |date=2014-10-06 }}, RBC Radio</ref>. Исто така, „Јагуар“ е име на луксузната марка автомобили [[Јагуар (кола)|Jaguar]]. ===Јагуарот како тема во книжевноста=== * „[[Под сонцето на јагуарот]]“ — збирка раскази на италијанскиот писател [[Итало Калвино]] од 1986 година.<ref>Лилјана Узуновиќ, „Читателот во земјата на романите или за нишката на Шехерезада“, во: Итало Калвино, ''Ако една зимска ноќ некој патник''. Скопје: Магор, 2012, стр. 227.</ref> == Наводи == {{наводи|2}} {{Пантери}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} __ИНДЕКС__ [[Категорија:Мачки]] [[Категорија:Цицачи на Јужна Америка]] [[Категорија:Цицачи на Северна Америка]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Животни во Зоолошка градина Скопје]] 6a4jhi0o8n942pself2bd32kgcewixs 0 115709 5581985 5567426 2026-06-24T18:19:14Z Виолетова 1975 5581985 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Круша | image = Pears.jpg | image_caption = [[Обична круша]] | image2 = Pear DS.jpg | image2_caption = Pear fruit cross section | display_parents = 3 | taxon = Pyrus | authority = [[Карл Линеј|L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = околу 30 }} {{Nutritional value | name=Круша, сирова | kJ=239 | water=84 g | protein=0.36 g | fat=0.14 g | carbs=15.23 g | fiber=3.1 g | sugars=9.75 g | calcium_mg=9 | iron_mg=0.18 | magnesium_mg=7 | phosphorus_mg=12 | potassium_mg=116 | sodium_mg=1 | zinc_mg=0.1 | manganese_mg=0.048 | vitC_mg=4.3 | thiamin_mg=0.012 | riboflavin_mg=0.026 | niacin_mg=0.161 | pantothenic_mg=0.049 | vitB6_mg=0.029 | folate_ug=7 | choline_mg=5.1 | vitE_mg=0.12 | vitK_ug=4.4 | source_usda = 1 | note=[https://web.archive.org/web/20160417083033/https://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=09252&format=Full Link to USDA Database entry] }} '''Круша''' ([[науч.]] ''Pyrus'') — род на дрвја кои раѓаат плод со исто име, средноевропско [[овошје]], кое најмногу се одгледува во [[Европа]], [[Северна Америка]] и [[Азија]]. Најпознати производители на круши се [[Италија]], [[САД]] и [[Кина]]. Постојат околу 3000 варијанти на круши, со различна форма и вкус во светот. Веројатно најстарото сè уште родно дрво на круша во [[Македонија]] е од сортата „боздонка“ и се наоѓа во [[Ресен]], во дворот на една семејна куќа во близина на [[Ресенски сарај|Сарајот]]. Се претпоставува дека [[Дрво (растение)|дрвото]] било засадено во времето на [[Нијази-бег]] пред околу 150 години. Крушата е висока над 10 метри и таа е една од ретките круши во Ресен што не ја уништила болеста ервенија.<ref>„Постара е од Нијази-бег и 150 години раѓа плодови“, ''Дневник'', година XVIII, број 5596, понеделник, 20 октомври 2014, стр. 27.</ref> == Крушата како лек == Најновото научно истражување покажало дека крушите не само што го намалуваат нивото на [[холестерол]] во крвта, ја олеснуваат констипацијата (запек) и имаат противвоспалително дејство, туку помагаат и во лекувањето на [[мамурлак]]от. Така, пиењето сок од круша пред консумирањето алкохол би можело драстично да го намали ризикот од мамурлак и да го намали нивото на алкохол во крвта. Најдобрата превенција би била 200 мл сок од корејска круша, но и консумирањето на самото овошје е доволно за позитивно дејство. Од друга страна, консумирање на сокот откако веќе сте консумирале алкохол, нема никакво дејство<ref>{{Наведени вести|url=http://vesti.mk/read/news/6170978/2323125/krusha-sega-i-nauchno-dokazhan-lek-za-mamurluk|title=Круша – сега и научно докажан лек за мамурлак - vesti.mk|work=vesti.mk|access-date=2017-09-16|language=en-US}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Крушата е едно од најздравите видови овошје кое може да се јаде свежо, а со него може да се прават и салати и свежи сокови кои изобилуваат со здравје. Крушата има [[витамин Ц]], има [[Фруктоза|фруктоз]]<nowiki/>а и [[гликоза]], како и пектин кој служи за добра функција на дебелото црево. Крушата е извор за енергија, штити од настинки и [[грип]]ови, го нормализира притисокот и помага да се намали ризикот од појава на [[Рак (болест)|рак]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gotvi.mk/2016/07/21/krusata-kako-lek-nema-da-veruvate-za-sto-se-pomaga-ovaa-ovoska/|title=Крушата како лек – Нема да верувате за што сè помага оваа овошка – Gotvi.mk|work=gotvi.mk|language=en-US|accessdate=2017-09-16|archive-date=2016-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827060057/http://gotvi.mk/2016/07/21/krusata-kako-lek-nema-da-veruvate-za-sto-se-pomaga-ovaa-ovoska/|url-status=dead}}</ref>. ==Галерија== <gallery mode="packed" heights="120"> Податотека:Агроекспедиција Тиквешија 05.jpg|Круши на гранка Податотека:Агроекспедиција Тиквешија 06.jpg|Крушово дрво во [[Тиквеш]]ијата Податотека:Pears.jpg|Гранка од Европска круша со плодови Податотека:Круши.jpg|Круши во село [[Раштак]] Податотека:Крушови дрвја во Сирково 01.jpg|Овоштарник со крушови дрвја во [[Сирково]] Податотека:Крушови дрвја во Сирково 02.jpg|Овоштарник со крушови дрвја во [[Сирково]] Податотека:Крушови дрвја во Сирково 03.jpg|Овоштарник со крушови дрвја во [[Сирково]] </gallery> ===Сорти на круши=== <gallery mode="packed" heights="120"> Податотека:Круши-Воденка (Сумлија).jpg|Круши од видот Воденка или Сумлија Податотека:Круши-Зимница (Митровка).jpg|Круши од видот Зимница или Митровка Податотека:Круши-Летна кајкушка.jpg|Круши од видот Летна кајкушка Податотека:Круши-Зимска кајкушка (Бадникарка).jpg|Круши од видот Зимска кајкушка или Бадникарка Податотека:Круши-Петровка (Европско авче).jpg|Круши од видот Петровка или Европско авче Податотека:Круши-Цариградско авче.jpg|Круши од видот Цариградско авче Податотека:Круши-Караманка.jpg|Круши од видот Караманка </gallery> == Производство == {| class="sortable wikitable" style="float:right; |+ Производство на круши во 2014 г.<br /> !Земја !Производство<br><small>милиони тони |- |<center>{{CHN}} ||<center>18,0 |- |<center>{{ARG}} ||<center>0,77 |- |<center>{{USA}} ||<center>0,75 |- |<center>{{ITA}} ||<center>0,70 |- |<center>{{TUR}} ||<center>0,46 |- |- style="background:#ccc;" |<center>'''Свет''' ||<center>'''25.8''' |- |colspan=5 |<small><center>[[FAOSTAT|UN Food & Agriculture Organization, Statistics Division]]<ref name="fao2014">{{Наведена мрежна страница|url=http://faostat3.fao.org/browse/Q/QC/E|publisher=[[FAOSTAT|UN Food & Agriculture Organization, Statistics Division]]|title=Production of pears, 2014, Crops/Regions/World Regions/Production Quantity by pick lists|date=2017|accessdate=23 June 2017|archive-date=2016-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20161122053717/http://faostat3.fao.org/browse/Q/QC/E|url-status=dead}}</ref> |} ==Крушата како тема во уметноста== * „Круша“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]] од 1979 година.<ref>Блаже Конески, ''Збор и опит 1''. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 69.</ref> * „Круша дивјачка“ — поетизирана проза на Блаже Конески од 1961 година.<ref>Блаже Конески, ''Збор и опит 1''. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 166.</ref> * „Шатовската круша“ — расказ на македонскиот писател [[Глигор Поповски]].<ref>Глигор Поповски, ''Маслинови гранчиња''. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 60-64.</ref> * „Круша“ — расказ на македонскиот писател [[Бошко Смаќоски]].<ref>Бошко Смаќоски, ''Модричка тетратка''. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 32-34.</ref> * „Негации Круша“ — расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2010 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Две перници''. Скопје: Три, 2010, стр. 119-122.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Круша| ]] [[Категорија:Овошје]] [[Категорија:Јаболкови]] [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] nwci5ye50at7hhktavd4sdlj5jpx6p2 0 117329 5582104 5356394 2026-06-24T23:04:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582104 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:Yahoo! (2019).svg|мини|Логото на Јаху]] '''Јаху''' (на англиски Yahoo, Yahoo!, Yahoo! Inc.) — [[американска]] јавна [[корпорација]], која нуди [[интернет]]-услуги низ целиот свет а се наоѓа во Санивејл, [[Калифорнија]]. Компанијата е позната по својот [[портал]], [[пребарувач]], [[Јаху директориум]], [[електронска пошта]], и страници за социјални медиуми и услуги. Јаху беше основана од [[Џери Јанг]] и [[Дејвид Фило]] во јануари 1994, а беше инкорпорирана на 1 март 1995. На 13 јануари 2009, Јаху ја назначи [[Керол Бартз]], пошанешен претседател на [[Аутодеск]], за нов главен извршен директор и член на одборот на директори. Според компаниите за анализи на веб сообраќај (Complete.com, ComScore, Alexa Internet и други) [[домен]]от привлекол најмалку 1575 билиони посетители годишно до 2008. Глобалната мрежа на Јаху! страниците се отвора 3.4 билиони пати на ден во просек од октомври 2007. Јаху е второ [[мрежно место]] по посетеност во [[САД]] и во светот. == Надворешни врски == {{претпријатие-никулец}} * [http://www.yahoo.com Официјално мрежно место] * [http://www.mail.yahoo.com Јаху електронска пошта] * [https://web.archive.org/web/20130402073246/http://docs.yahoo.com/info/misc/history.html Историјата на Јаху] {{рв|Yahoo}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Семрежни претпријатија]] ie4zxze83hi4j2i8o6x3ndnwst4q783 0 119464 5581969 5529847 2026-06-24T17:59:29Z Buli 2648 /* Надворешни врски */ 5581969 wikitext text/x-wiki {{Infobox Saint |honorific-prefix = [[Светец|Свети]] |name=Александар Невски |birth_date={{роден на|30|мај|1220}} |death_date= {{починал на|14|ноември|1263}} |feast_day=23 ноември (Repose)<br>23 мај<br>30 август (пренос на мошти) |venerated_in=[[Православие|Православна црква]] |image=Alexander Newski.jpg |imagesize=180px |caption=Икона од Александар Невски |birth_place=[[Переслављ-Залески]], [[Русија]] |death_place=[[Городец]], [[Русија]] |titles= |beatified_date= |beatified_place= |beatified_by= |canonized_date=1547 |canonized_place= |canonized_by=[[Руска Православна црква]] |attributes=Облечен како руски голем кнез, кој често носел оклоп. |patronage=војници, граници на Русија |major_shrine=[[Владимир]]; [[Переслављ-Залески]], [[Санкт Петербург]] |suppressed_date= |issues= }} '''Александар Невски''' ([[руски]]: ''Алекса́ндр Яросла́вич Не́вский''; [[30 мај]] [[1220]]? во [[Переслава-Залески]] - [[14 ноември]] [[1263]] во [[Городец]]) — [[голем кнез]] на [[Новгород]] и [[Владимирско-Суздалско Кнежевство|Владимир]] и [[светец]] за време на најмачните денови од историјата на градот. Познат е како клучна фигура во средновековниот регион [[Рус]]. Тој бил внук на [[Всеволод-Големото гнездо]] и го добил својот легендарен статус благодарение на воените победи над германските инвазии за време на ангажирањето на посредници против моќната [[Златна орда]]. Во 2008 г. Александар Невски бил прогласен за најголема личност во [[Историја на Русија|историјата на Русија]].<ref>http://lenta.ru/news/2008/12/28/namerussia/</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Александар Невски}} * [http://ocafs.oca.org/FeastSaintsViewer.asp?SID=4&ID=1&FSID=102424 Превод на реликвиите на Светиот Александар Невски] (30 август) * [http://www.nevsky-prospekt.com/stalex.html Свети Александар Невски во проспект] * [http://fmg.ac/Projects/MedLands/RUSSIA,%20Rurik.htm#AleksandrIaroslavichNevskydied1263B Заведувањето на Александар Невски во ''Средновековните земји'' од Чарлс Коули.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210812025825/http://fmg.ac/Projects/MedLands/RUSSIA,%20Rurik.htm#AleksandrIaroslavichNevskydied1263B |date=2021-08-12 }} * [http://www.kommersant.com/page.asp?id=-13283 Весникот „Комерсант“: Херојот на Русија е големиот кнез Александар Невски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081206072429/http://www.kommersant.com/page.asp?id=-13283 |date=2008-12-06 }} (24 септември 2008) {{Русија-био-никулец}} {{S-start}} {{S-reg}} {{S-bef| before=[[Andrei II of Russia|Andrew II]]}} {{S-ttl| title=[[List of Russian rulers|Grand Prince of Vladimir]] | years=1252–1263}} {{S-aft| after=[[Yaroslav of Tver|Yaroslav III]]}} {{S-bef| before=[[Yaroslav II of Vladimir|Yaroslav II]]}} {{S-ttl| title=[[Grand Prince of Kiev]] (titular)| years=1246–1263}} {{S-aft| after=Yaroslav III}} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Александар Невски| ]] [[Категорија:Руски светци]] [[Категорија:Христијански светци од 13 век]] [[Категорија:Православни монарси]] [[Категорија:Кнезови на Новгород]] euqx4vkwqvn45kq0ircsy0n6rh8y089 5581970 5581969 2026-06-24T18:03:11Z Buli 2648 /* Надворешни врски */ 5581970 wikitext text/x-wiki {{Infobox Saint |honorific-prefix = [[Светец|Свети]] |name=Александар Невски |birth_date={{роден на|30|мај|1220}} |death_date= {{починал на|14|ноември|1263}} |feast_day=23 ноември (Repose)<br>23 мај<br>30 август (пренос на мошти) |venerated_in=[[Православие|Православна црква]] |image=Alexander Newski.jpg |imagesize=180px |caption=Икона од Александар Невски |birth_place=[[Переслављ-Залески]], [[Русија]] |death_place=[[Городец]], [[Русија]] |titles= |beatified_date= |beatified_place= |beatified_by= |canonized_date=1547 |canonized_place= |canonized_by=[[Руска Православна црква]] |attributes=Облечен како руски голем кнез, кој често носел оклоп. |patronage=војници, граници на Русија |major_shrine=[[Владимир]]; [[Переслављ-Залески]], [[Санкт Петербург]] |suppressed_date= |issues= }} '''Александар Невски''' ([[руски]]: ''Алекса́ндр Яросла́вич Не́вский''; [[30 мај]] [[1220]]? во [[Переслава-Залески]] - [[14 ноември]] [[1263]] во [[Городец]]) — [[голем кнез]] на [[Новгород]] и [[Владимирско-Суздалско Кнежевство|Владимир]] и [[светец]] за време на најмачните денови од историјата на градот. Познат е како клучна фигура во средновековниот регион [[Рус]]. Тој бил внук на [[Всеволод-Големото гнездо]] и го добил својот легендарен статус благодарение на воените победи над германските инвазии за време на ангажирањето на посредници против моќната [[Златна орда]]. Во 2008 г. Александар Невски бил прогласен за најголема личност во [[Историја на Русија|историјата на Русија]].<ref>http://lenta.ru/news/2008/12/28/namerussia/</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Александар Невски}} * [http://ocafs.oca.org/FeastSaintsViewer.asp?SID=4&ID=1&FSID=102424 Превод на реликвиите на Светиот Александар Невски] (30 август) * [http://www.nevsky-prospekt.com/stalex.html Свети Александар Невски во проспект] * [http://fmg.ac/Projects/MedLands/RUSSIA,%20Rurik.htm#AleksandrIaroslavichNevskydied1263B Заведувањето на Александар Невски во ''Средновековните земји'' од Чарлс Коули.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210812025825/http://fmg.ac/Projects/MedLands/RUSSIA,%20Rurik.htm#AleksandrIaroslavichNevskydied1263B |date=2021-08-12 }} * [http://www.kommersant.com/page.asp?id=-13283 Весникот „Комерсант“: Херојот на Русија е големиот кнез Александар Невски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081206072429/http://www.kommersant.com/page.asp?id=-13283 |date=2008-12-06 }} (24 септември 2008) {{Русија-био-никулец}} {{S-start}} {{S-reg}} {{S-bef| before=[[Андреј II]]}} {{S-ttl| title=[[List of Russian rulers|Велики кнез владимирски]] | years=1252–1263}} {{S-aft| after=[[Јарослав III]]}} {{S-bef| before=[[Јарослав II]]}} {{S-ttl| title=[[Владетели на Киевската Рус|Велики кнез киевски]]| years=1246–1263}} {{S-aft| after=Јарослав III}} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Александар Невски| ]] [[Категорија:Руски светци]] [[Категорија:Христијански светци од 13 век]] [[Категорија:Православни монарси]] [[Категорија:Кнезови на Новгород]] psdb2i16gb3u9alkaw9eco6ojmxgkjz 10 125559 5582011 5381962 2026-06-24T19:00:11Z Gurther 105215 5582011 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Infobox drug/styles.css"/> {{Infobox | bodystyle = border-spacing:2px; | headerstyle = background:#ddd;color:inherit; | labelstyle = line-height:1.2em; | autoheaders = yes<!-- INFOBOX TITLE ----- ----- ----- ----- --> | title = {{Infobox drug/title |title={{#if:{{{drug_name|}}} |{{{drug_name}}} |{{PAGENAME}} }} |INN={{{INN|}}} }}<!-- IMAGES ----- ----- ----- ----- --> | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}} |size={{{width|}}}|sizedefault=frameless|class={{#if:{{{image_class|}}}|{{{image_class}}}|dark_mode_safe}} |alt={{{alt|}}}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image2|}}}|size={{#if:{{{width2|}}}|{{{width2|}}}|{{{width|}}}}}|sizedefault=frameless|class={{#if:{{{image_class2|}}}|{{{image_class2}}}|dark_mode_safe}} |alt={{{alt2|}}}}} <!-- caption: kept old behaviour: when only 'caption=' input, put that below *both* images (Jan 2016) --> | caption1={{#if:{{{image2|}}}| {{#if:{{{caption2|}}} |{{{caption|}}} |}} |{{{caption|}}} }} | caption2={{#if:{{{caption2|}}} |{{{caption2|}}} |{{{caption|}}} }} | image3 = {{#if:{{{imageL|}}}{{{imageR|}}}|<table style="width:100%; margin:0;"><tr> <td style="vertical-align:top; text-align:center; width:50%;">{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{imageL|}}}|size={{{widthL|}}}|sizedefault=frameless|upright=0.5|class={{#if:{{{image_classL|}}}|{{{image_classL}}}|dark_mode_safe}}|alt={{{altL|}}}}}</td> <td style="vertical-align:top; text-align:center; width:50%;">{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{imageR|}}}|size={{{widthR|}}}|sizedefault=frameless|upright=0.5|class={{#if:{{{image_classR|}}}|{{{image_classR}}}|dark_mode_safe}}|alt={{{altR|}}}}}</td> </tr></table>}} | caption3 = {{{captionLR|}}}<!-- TYPEHEADER=VACC/COMBO/MAB/SINGLE --> | header1 = {{#switch:{{lc:{{{type|}}}}} | vaccine = [[Вакцина|Опис на вакцината]] | combo = Комбинација од | mab = [[Моноклонално антитело]] | #default =<!-- no header when type=blank (single chemical) --> }}<!-- TYPE VACCINE: ----- ----- ----- ----- ----- If type=vaccine then show vaccine details --> | label5 = Цел<!-- reuse of parameter 'target'; see vacc/mab --> | data5 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} |vaccine |{{#if:{{{target|}}} |{{{target}}} |<!-- cat -->}} }} | label6 = [[Vaccine#Types|Vaccine type]] | data6 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} |vaccine |{{#switch:{{lc:{{{vaccine_type|}}}}} |inactivated |killed = [[Inactivated vaccine|Inactivated]] |attenuated = [[Attenuated vaccine|Attenuated]] |live = Live bacteria |viral = [[Viral vector vaccine|Viral vector]] |toxoid = [[Toxoid]] |subunit = [[Subunit vaccine|Subunit]] |protein |protein subunit = [[Subunit vaccine#Protein subunit|Protein subunit]] |peptide |peptide subunit = [[Subunit vaccine#Peptide subunit|Peptide subunit]] |polysaccharide = [[Subunit vaccine#Polysaccharide subunit|Polysaccharide]] |vlp = [[Subunit vaccine#Virus-like particles|Virus-like particles]] |conjugate = [[Conjugate vaccine|Conjugate]] |recombinant = [[Recombinant DNA|Recombinant vector]] |dna = [[DNA vaccine|DNA]] |rna = [[RNA vaccine|RNA]] |mrna = [[mRNA vaccine|mRNA]] |heterologous = [[Heterologous vaccine|Heterologous]] |#default={{{vaccine_type|}}} }} }}<!-- freetext, shows unedited --><!-- TYPE MAB: ----- ----- ----- ----- ----- If type=mab then show monoclonal antibody details --> | label10 = [[:File:Engineered monoclonal antibodies.svg|Вид]] | data10 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} |mab |{{#switch:{{lc:{{{mab_type|}}}}} | mab = Whole antibody | fab = [[Fab fragment]] | f(ab')2 = [[Fragment antigen-binding|F(ab')₂ fragment]] | fab' = [[Fab' fragment]] | scfv = [[Single-chain variable fragment]] | discfv = [[Single-chain variable fragment|Di-single-chain variable fragment]] | sdab = [[Single domain antibody]] | 3funct = [[Trifunctional antibody]] | clfab = [[Chemically linked Fab]] | bite = [[Bi-specific T-cell engager]] | #default=? }} }} | label11 = [[Моноклонално антитело#Production|Извор]] | data11 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} |mab |{{Infobox drug/mab source |_mab_source={{{source|}}} }}}}<!-- mab_source == internal only --> | label12 = [[Антиген|Цел]] | data12 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} |mab |{{{target|}}} }}<!-- alternate use of target; see vacc --><!-- TYPE COMBO: ----- ----- ----- ----- ----- if type=combo show its components (#2 obligatory, 3-6 optional) --> | label15 = {{#if:{{{component1|}}}|[[{{{component1}}}]]|[[? Component]]}} | data15 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} | combo | {{{class1|? Class}}} }} | label16 = {{#if:{{{component2|}}}|[[{{{component2}}}]]|[[? Component]]}} | data16 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} | combo | {{{class2|? Class}}} }} | label17 = [[{{{component3}}}]] | data17 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} | combo | {{#if:{{both|{{{component3|}}}|{{{class3|}}}}} | {{{class3|? Class}}} }} }} | label18 = [[{{{component4}}}]] | data18 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} | combo | {{#if:{{both|{{{component4|}}}|{{{class4|}}}}} | {{{class4|? Class}}} }} }} | label19 = [[{{{component5}}}]] | data19 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} | combo | {{#if:{{both|{{{component5|}}}|{{{class5|}}}}} | {{{class5|? Class}}} }} }} | label20 = [[{{{component6}}}]] | data20 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} | combo | {{#if:{{both|{{{component6|}}}|{{{class6|}}}}} | {{{class6|? Class}}} }} }} <!-- CLINICAL DATA ----- ----- ----- ----- --> | header30 = Клинички податоци | label32 = [[Номенклатура на лековитеnames|Заштитени имиња]] | data32 = {{{tradename|}}} | label33 = Други имиња | data33 = {{#if:{{{AAN|}}}{{{BAN|}}}{{{JAN|}}}{{{USAN|}}} |{{Infobox drug/localINNvariants |synonyms={{{synonyms|}}} |AAN={{{AAN|}}} |BAN={{{BAN|}}} |JAN={{{JAN|}}} |USAN={{{USAN|}}} }} |{{{synonyms|}}} }} | label34 = [[Биосимилар]]и | data34 = {{{biosimilars|}}} | label35 = [[American Society of Health-System Pharmacists|AHFS]]/[[Drugs.com]] | data35 = {{{Drugs.com|}}} | label36 = [[MedlinePlus]] | data36 = {{#if: {{{MedlinePlus|}}} | <span title="medlineplus.gov">[https://medlineplus.gov/druginfo/meds/{{{MedlinePlus}}}.html {{{MedlinePlus}}}]</span>}} | label37 = [[Regulation of therapeutic goods |{{engvar|defaultWord=License |defaultLang=en-US |en-UK=Licence |en-AU=Licence |en-CA=Licence |en-NZ=Licence |en-EI=Licence |engvar={{{engvar|}}} }} data]] | data37 = {{Infobox drug/licence |INN_EMA={{{INN_EMA|}}} |licence_EU={{#if:{{{licence_EU|}}}{{{license_EU|}}}|yes}} | _EMA_use_INN={{ParameterUseFirst |1={{{INN_EMA|}}} |2={{#ifeq:{{{INN|}}}|none||{{{INN|}}}}} |3={{{drug_name|}}} |4={{PAGENAME}} }} |licence_US={{{licence_US|}}}{{{license_US|}}} |DailyMedID={{{DailyMedID|}}} |licence_CA=<!-- switched off, no CA page available (Feb 2017): {{{licence_CA|}}}{{{license_CA|}}}--> }}<!-- so internally, spell licenCe --> <!-- pregnancy categories --> | label38 = [[Бременосна категорија|Бременосна<br />категорија]] | data38 = {{Infobox drug/pregnancy category |pregnancy_AU = {{{pregnancy_AU|}}} |pregnancy_AU_comment = {{{pregnancy_AU_comment|}}} |pregnancy_category = {{{pregnancy_category|}}} }} | label39 = [[Зависност од лекови|Склоност кон<br />физичка зависност]] | data39 = {{{dependency_liability|}}} | label41 = [[Зависност|Склоност кон<br />психичка зависност]] | data41 = {{{addiction_liability|}}} | label42 = Начин на<br />примена | data42 = {{{routes_of_administration|}}} | label43 = [[Класа на лек]] | data43 = {{{class|}}} <!-- ATC atc human --> | label44 = [[Анатомско-терапевтско-хемиски систем на класификација|ATC код]] | data44 = {{unbulleted list |1={{#ifeq:{{lc:{{{ATCvet}}}}} |yes |<!-- skip vet --> |{{Infobox drug/formatATC |index=0 |ix_label={{{index_label|}}} |ATC_prefix={{{ATC_prefix|}}} |ATC_suffix={{{ATC_suffix|}}} |ATC_supplemental={{{ATC_supplemental|}}} }}}} |2={{#ifeq:{{lc:{{{ATCvet}}}}} |yes |<!-- skip vet --> |{{Infobox drug/formatATC |index=2 |ix_label={{{index2_label|}}} |ATC_prefix={{{ATC_prefix2|}}} |ATC_suffix={{{ATC_suffix2|}}} |ATC_supplemental={{{ATC_supplemental2|}}} }}}} }}<!-- ATC VET --> | label45 = [[Anatomical Therapeutic Chemical Classification System#ATCvet|ATCvet code]] | data45 = {{unbulleted list |1={{#ifeq:{{lc:{{{ATCvet|}}}}}|yes|{{Infobox drug/formatATCvet |index=0 |ix_label={{{index_label|}}} |ATC_prefix={{{ATC_prefix|}}} |ATC_suffix={{{ATC_suffix|}}} |ATC_supplemental={{{ATC_supplemental|}}} }}}} <!-- ATCvet does not have a #2 option: its one for both then --> |2={{#ifeq:{{lc:{{{ATCvet|}}}}}|yes|{{Infobox drug/formatATCvet |index=2 |ix_label={{{index2_label|}}} |ATC_prefix={{{ATC_prefix2|}}} |ATC_suffix={{{ATC_suffix2|}}} |ATC_supplemental={{{ATC_supplemental2|}}} }}}} }}<!-- LEGAL STATUS --> | header60 = Законска регулација | label61 = Режим на издавање | data61 = {{Infobox drug/legal status |legal_AU={{{legal_AU|}}} |legal_BR={{{legal_BR|}}} |legal_CA={{{legal_CA|}}} |legal_DE={{{legal_DE|}}} |legal_NZ={{{legal_NZ|}}} |legal_UK={{{legal_UK|}}} |legal_US={{{legal_US|}}} |legal_EU={{{legal_EU|}}} |legal_UN={{{legal_UN|}}} |legal_AU_comment={{{legal_AU_comment|}}} |legal_BR_comment={{{legal_BR_comment|}}} |legal_CA_comment={{{legal_CA_comment|}}} |legal_DE_comment={{{legal_DE_comment|}}} |legal_NZ_comment={{{legal_NZ_comment|}}} |legal_UK_comment={{{legal_UK_comment|}}} |legal_US_comment={{{legal_US_comment|}}} |legal_EU_comment={{{legal_EU_comment|}}} |legal_UN_comment={{{legal_UN_comment|}}} |legal_status={{{legal_status|}}} }}<!-- PHARMACOKINETIC ----- ----- ----- ----- --> | header70 = [[Фармакокинетика|Фармакокинетички]] податоци | label71 = [[Биорасположливост]] | data71 = {{{bioavailability|}}} | label72 = [[Врзување за плазматските протеини|Врзување за протеини]] | data72 = {{{protein_bound|}}} | label73 = [[Метаболизам на лек|Метаболизам]] | data73 = {{#if:{{{bioavailability|}}}{{{protein_bound|}}}{{{metabolites|}}}{{{onset|}}}{{{elimination_half-life|}}}{{{duration_of_action|}}}{{{excretion|}}} |{{{metabolism|}}}|{{#if:{{{target_tissuess|}}}{{{target_tissues|}}}{{{receptors|}}}{{{agonists|}}}{{{antagonists|}}}{{{precursor|}}}{{{biosynthesis|}}} ||{{{metabolism|}}}}} }} | label74 = [[Метаболит]]и | data74 = {{{metabolites|}}} | label75 = [[Onset of action]] | data75 = {{{onset|}}} | label76 = [[Полувреме на елиминација]] | data76 = {{{elimination_half-life|}}} | label77 = [[Pharmacodynamics#Duration_of_action|Duration of action]] | data77 = {{{duration_of_action|}}} | label78 = [[Екскреција]] | data78 = {{{excretion|}}}<!-- IDENTIFIERS ----- ----- ----- ----- --> | header80 = Идентификатори <!-- IUPAC_name (single chemical only) --> | data81 = {{#switch:{{lc:{{{type|}}}}} |mab|combo|vaccine= |#default={{#if:{{{IUPAC_name|}}} | {{Collapsible list <!--| expand=test_yes--> |liststyle=word-break:break-all; text-align:left; padding-left:1.5em; text-indent:-1.5em; |title = [[IUPAC-номенклатура|IUPAC име]] |1=<div style="font-size: 97%;">{{{IUPAC_name|}}}</div> }} }}}} <!-- label_comment: explain the labels --> | label83 = &#x200B;<!-- keeps data in righthand column --> | data83 = {{unbulleted list |1={{#if:{{{index_comment|}}} |{{#if:{{{index_label|}}} |{{{index_label|}}}:&#x20;}}{{{index_comment|}}} }} |2={{#if:{{{index2_comment|}}} |{{#if:{{{index2_label|}}} |{{{index2_label|}}}:&#x20;}}{{{index2_comment|}}} }} }}<!-- CAS NUMBER --> | label84 = [[CAS Registry Number|CAS Number]] | data84 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatCASnumber |localValue={{{CAS_number|}}} |index=0 |ix_label={{{index_label|}}} |comment={{{CAS_supplemental|}}} |botref={{{CAS_number_Ref|}}} }} |2={{Infobox drug/formatCASnumber |localValue={{{CAS_number2|}}} |index=2 |ix_label={{{index2_label|}}} |comment={{{CAS_supplemental2|}}} |botref={{{CAS_number2_Ref|}}} }} }}<!-- PUBCHEM CID --> | label85 = [[PubChem#CID|PubChem]] <span style="font-weight:normal">{{abbr|CID|Compound ID}}</span> | data85 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatPubChemCID |localValue={{{PubChem|}}} |index=0 |ix_label={{{index_label|}}} |comment= }} |2={{Infobox drug/formatPubChemCID |localValue={{{PubChem2|}}} |index=2 |ix_label={{{index2_label|}}} |comment= }} }}<!-- PUBCHEM SID unrestricted showing (independent of CID) Feb 2017 --> |label86 = {{#if:{{{PubChem|}}}{{{PubChem2|}}} |PubChem |[[PubChem#SID|PubChem]] }}&#x20;<span style="font-weight:normal">{{abbr|1=SID|2=Substance ID}}</span> | data86 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatPubChemSID |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{PubChemSubstance|}}} }} |2={{Infobox drug/formatPubChemSID |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{PubChemSubstance2|}}} }} }}<!-- IUPHAR PBS iuphar --> | label87 = [[Guide to Pharmacology|IUPHAR/BPS]] | data87 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatIUPHARBPS |ix_label={{{index_label|}}} |localValue= {{{IUPHAR_ligand|}}} }} |2={{Infobox drug/formatIUPHARBPS |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue= {{{IUPHAR_ligand2|}}} }} }}<!-- DRUGBANK --> | label88 = [[DrugBank]] | data88 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatDrugBank |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{DrugBank|}}} |botref={{{DrugBank_Ref|}}} }} |2={{Infobox drug/formatDrugBank |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{DrugBank2|}}} |botref={{{DrugBank2_Ref|}}} }} }}<!-- CHEMSPIDER --> | label89 = [[ChemSpider]] | data89 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatChemSpider |ix_label={{{index_label|}}} |index=0 |localValue={{{ChemSpiderID|}}} |botref={{{ChemSpiderID_Ref|}}} }} |2={{Infobox drug/formatChemSpider |ix_label={{{index2_label|}}} |index=2 |localValue={{{ChemSpiderID2|}}} |botref={{{ChemSpiderID2_Ref|}}} }} }}<!-- UNII --> | label90 = [[Unique Ingredient Identifier|UNII]] | data90 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatUNII |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{UNII|}}} |botref={{{UNIIRef|}}} }} |2={{Infobox drug/formatUNII |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{UNII2|}}} |botref={{{UNII2_Ref|}}} }} }}<!-- KEGG --> | label91 = [[KEGG]] | data91 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatKEGG |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{KEGG|}}} |botref={{{KEGG_Ref|}}} }} |2={{Infobox drug/formatKEGG |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{KEGG2|}}} |botref={{{KEGG2_Ref|}}} }} }}<!-- CHEBI --> | label92 = [[ChEBI]] | data92 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatChEBI |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{ChEBI|}}} |botref={{{ChEBI_Ref|}}} }} |2={{Infobox drug/formatChEBI |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{ChEBI2|}}} |botref={{{ChEBI2_Ref|}}} }} }}<!-- CHEMBL --> | label93 = [[ChEMBL]] | data93 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatChEMBL |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{ChEMBL|}}} |botref={{{ChEMBL_Ref|}}} }} |2={{Infobox drug/formatChEMBL |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{ChEMBL2|}}} |botref={{{ChEMBL2_Ref|}}} }} }}<!-- NIAID niaid --> | label94 = [[NIAID ChemDB]] | data94 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatChemDBNIAID |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{NIAID_ChemDB|}}} }} |2={{Infobox drug/formatChemDBNIAID |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{NIAID_ChemDB2|}}} }} }}<!-- PDB ligand --> | label96 = [[Protein Data Bank|PDB ligand]] | data96 = {{#switch:{{{type|}}} |combo|vaccine= |#default={{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatPDBligand |ix_label={{{index_label|}}} | localValue={{{PDB_ligand|}}} }} |2={{Infobox drug/formatPDBligand |ix_label={{{index2_label|}}} | localValue={{{PDB_ligand2|}}} }} }}}}<!-- E number from Wikidata --> | label97 = [[E number|<span title="E number (food additive code)">E number</span>]]<!-- -->{{main other|[[Category:E number from Wikidata|*]]}} | data97 = {{#property:P628}} {{#switch:<!-- -->{{#invoke:String|match|s={{#property:P628}} |pattern=E(%d%d?)%d%d[A-z]? |plain=false |nomatch=}} |1=[[E number#E100–E199|(colours)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |2=[[E number#E200–E299|(preservatives)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |3=[[E number#E300–E399|(antioxidants, ...)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |4=[[E number#E400–E499|(thickeners, ...)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |5=[[E number#E500–E599|(acidity regulators, ...)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |6=[[E number#E600–E699|(flavour enhancer)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |7=[[E number#E700–E799|(antibiotics)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |9=[[E number#E900–E999|(glazing agents, ...)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |10|11|12|13|14|15=[[E number#E1000–E1599|(additional chemicals)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |#default= }}<!-- CompTox (EPA) DTXSID --> | label98 = [[CompTox Chemicals Dashboard|CompTox Dashboard]] <span style="font-weight:normal">({{abbr|EPA|U.S. Environmental Protection Agency}})</span> | data98 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatCompTox |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{DTXSID|}}} |useWD={{#property:P3117}} }} |2={{Infobox drug/formatCompTox |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{DTXSID2|}}} }} }}<!-- ECHA from Wikidata --> | label99 = [[ECHA InfoCard|<span title="echa.europa.eu">ECHA InfoCard</span>]] | data99 = {{#if:{{#property:P2566}} | [https://echa.europa.eu/substance-information/-/substanceinfo/{{#property:P2566}} {{#property:P2566}}]{{EditAtWikidata |pid=P2566}}{{main other|[[Category:ECHA InfoCard ID from Wikidata|*]]}}}}<!-- CHEMICAL AND PHYSICAL DATA ----- ----- ----- ----- --> | header100 = Хемиски и физички особини<!-- --> | label102 = [[Хемиска формула|Формула]] | data102 = {{Infobox drug/chemical formula |chemical_formula_fixed={{{chemical_formula|}}} |Ac={{{Ac|}}}|Ag={{{Ag|}}}|Al={{{Al|}}}|Am={{{Am|}}}|Ar={{{Ar|}}}|As={{{As|}}}|At={{{At|}}}|Au={{{Au|}}}|B={{{B|}}}|Ba={{{Ba|}}}|Be={{{Be|}}}|Bh={{{Bh|}}}|Bi={{{Bi|}}}|Bk={{{Bk|}}}|Br={{{Br|}}}|C={{{C|}}}|Ca={{{Ca|}}}|Cd={{{Cd|}}}|Ce={{{Ce|}}}|Cf={{{Cf|}}}|Cl={{{Cl|}}}|Cm={{{Cm|}}}|Cn={{{Cn|}}}|Co={{{Co|}}}|Cr={{{Cr|}}}|Cs={{{Cs|}}}|Cu={{{Cu|}}}|D={{{D|}}}|Db={{{Db|}}}|Ds={{{Ds|}}}|Dy={{{Dy|}}}|Er={{{Er|}}}|Es={{{Es|}}}|Eu={{{Eu|}}}|F={{{F|}}}|Fe={{{Fe|}}}|Fl={{{Fl|}}}|Fm={{{Fm|}}}|Fr={{{Fr|}}}|Ga={{{Ga|}}}|Gd={{{Gd|}}}|Ge={{{Ge|}}}|H={{{H|}}}|He={{{He|}}}|Hf={{{Hf|}}}|Hg={{{Hg|}}}|Ho={{{Ho|}}}|Hs={{{Hs|}}}|I={{{I|}}}|In={{{In|}}}|Ir={{{Ir|}}}|K={{{K|}}}|Kr={{{Kr|}}}|La={{{La|}}}|Li={{{Li|}}}|Lr={{{Lr|}}}|Lu={{{Lu|}}}|Lv={{{Lv|}}}|Mc={{{Mc|}}}|Md={{{Md|}}}|Mg={{{Mg|}}}|Mn={{{Mn|}}}|Mo={{{Mo|}}}|Mt={{{Mt|}}}|N={{{N|}}}|Na={{{Na|}}}|Nb={{{Nb|}}}|Nd={{{Nd|}}}|Ne={{{Ne|}}}|Nh={{{Nh|}}}|Ni={{{Ni|}}}|No={{{No|}}}|Np={{{Np|}}}|O={{{O|}}}|Og={{{Og|}}}|Os={{{Os|}}}|P={{{P|}}}|Pa={{{Pa|}}}|Pb={{{Pb|}}}|Pd={{{Pd|}}}|Pm={{{Pm|}}}|Po={{{Po|}}}|Pr={{{Pr|}}}|Pt={{{Pt|}}}|Pu={{{Pu|}}}|Ra={{{Ra|}}}|Rb={{{Rb|}}}|Re={{{Re|}}}|Rf={{{Rf|}}}|Rg={{{Rg|}}}|Rh={{{Rh|}}}|Rn={{{Rn|}}}|Ru={{{Ru|}}}|S={{{S|}}}|Sb={{{Sb|}}}|Sc={{{Sc|}}}|Se={{{Se|}}}|Sg={{{Sg|}}}|Si={{{Si|}}}|Sm={{{Sm|}}}|Sn={{{Sn|}}}|Sr={{{Sr|}}}|Ta={{{Ta|}}}|Tb={{{Tb|}}}|Tc={{{Tc|}}}|Te={{{Te|}}}|Th={{{Th|}}}|Ti={{{Ti|}}}|Tl={{{Tl|}}}|Tm={{{Tm|}}}|Ts={{{Ts|}}}|U={{{U|}}}|V={{{V|}}}|W={{{W|}}}|Xe={{{Xe|}}}|Y={{{Y|}}}|Yb={{{Yb|}}}|Zn={{{Zn|}}}|Zr={{{Zr|}}} |charge={{{charge|}}} |chemical_formula_ref={{{chemical_formula_ref|}}} |chemical_formula_comment={{{chemical_formula_comment|}}} }} | label103 = [[Моларна маса]] | data103 = {{Chem molar mass |Ac={{{Ac|}}}|Ag={{{Ag|}}}|Al={{{Al|}}}|Am={{{Am|}}}|Ar={{{Ar|}}}|As={{{As|}}}|At={{{At|}}}|Au={{{Au|}}}|B={{{B|}}}|Ba={{{Ba|}}}|Be={{{Be|}}}|Bh={{{Bh|}}}|Bi={{{Bi|}}}|Bk={{{Bk|}}}|Br={{{Br|}}}|C={{{C|}}}|Ca={{{Ca|}}}|Cd={{{Cd|}}}|Ce={{{Ce|}}}|Cf={{{Cf|}}}|Cl={{{Cl|}}}|Cm={{{Cm|}}}|Cn={{{Cn|}}}|Co={{{Co|}}}|Cr={{{Cr|}}}|Cs={{{Cs|}}}|Cu={{{Cu|}}}|D={{{D|}}}|Db={{{Db|}}}|Ds={{{Ds|}}}|Dy={{{Dy|}}}|Er={{{Er|}}}|Es={{{Es|}}}|Eu={{{Eu|}}}|F={{{F|}}}|Fe={{{Fe|}}}|Fl={{{Fl|}}}|Fm={{{Fm|}}}|Fr={{{Fr|}}}|Ga={{{Ga|}}}|Gd={{{Gd|}}}|Ge={{{Ge|}}}|H={{{H|}}}|He={{{He|}}}|Hf={{{Hf|}}}|Hg={{{Hg|}}}|Ho={{{Ho|}}}|Hs={{{Hs|}}}|I={{{I|}}}|In={{{In|}}}|Ir={{{Ir|}}}|K={{{K|}}}|Kr={{{Kr|}}}|La={{{La|}}}|Li={{{Li|}}}|Lr={{{Lr|}}}|Lu={{{Lu|}}}|Lv={{{Lv|}}}|Mc={{{Mc|}}}|Md={{{Md|}}}|Mg={{{Mg|}}}|Mn={{{Mn|}}}|Mo={{{Mo|}}}|Mt={{{Mt|}}}|N={{{N|}}}|Na={{{Na|}}}|Nb={{{Nb|}}}|Nd={{{Nd|}}}|Ne={{{Ne|}}}|Nh={{{Nh|}}}|Ni={{{Ni|}}}|No={{{No|}}}|Np={{{Np|}}}|O={{{O|}}}|Og={{{Og|}}}|Os={{{Os|}}}|P={{{P|}}}|Pa={{{Pa|}}}|Pb={{{Pb|}}}|Pd={{{Pd|}}}|Pm={{{Pm|}}}|Po={{{Po|}}}|Pr={{{Pr|}}}|Pt={{{Pt|}}}|Pu={{{Pu|}}}|Ra={{{Ra|}}}|Rb={{{Rb|}}}|Re={{{Re|}}}|Rf={{{Rf|}}}|Rg={{{Rg|}}}|Rh={{{Rh|}}}|Rn={{{Rn|}}}|Ru={{{Ru|}}}|S={{{S|}}}|Sb={{{Sb|}}}|Sc={{{Sc|}}}|Se={{{Se|}}}|Sg={{{Sg|}}}|Si={{{Si|}}}|Sm={{{Sm|}}}|Sn={{{Sn|}}}|Sr={{{Sr|}}}|Ta={{{Ta|}}}|Tb={{{Tb|}}}|Tc={{{Tc|}}}|Te={{{Te|}}}|Th={{{Th|}}}|Ti={{{Ti|}}}|Tl={{{Tl|}}}|Tm={{{Tm|}}}|Ts={{{Ts|}}}|U={{{U|}}}|V={{{V|}}}|W={{{W|}}}|Xe={{{Xe|}}}|Y={{{Y|}}}|Yb={{{Yb|}}}|Zn={{{Zn|}}}|Zr={{{Zr|}}} |fixed = {{{molecular_weight|}}}<!-- should be molar mass --> |round = {{{molecular_weight_round|}}} |unit = {{{molecular_weight_unit|}}} |ref = {{{molecular_weight_ref|}}} |comment = {{{molecular_weight_comment|}}} }}{{#ifeq:{{#invoke:String|find|source={{{molecular_weight|}}}|target=[^0-9.]|plain=false }}|0||{{main other|1=[[Category:Infobox-drug molecular-weight unexpected-character]]}}}} <!-- JMOL --> | label104 = 3D модел ([[JSmol]]) | data104 = {{#ifeq:{{{Jmol|}}}{{{Jmol2|}}}|none||{{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatJmol |ix_label={{{index_label|}}} |localJmol={{{Jmol|}}} |localSMILES={{{SMILES |{{{smiles|}}}}}} }} |2={{Infobox drug/formatJmol |ix_label={{{index2_label|}}} |localJmol={{{Jmol2|}}} |localSMILES={{{SMILES2|{{{smiles2|}}}}}} }} }}}} | label106 = [[Хиралност (хемија)|Хиралност]] | data106 = {{{chirality|}}} | label107 = [[Specific rotation]] | data107 = {{{specific_rotation|}}} <!-- physical data: --> | label111 = [[Густина]] | data111 = {{#if:{{{density|}}} | {{{density}}}&nbsp;g/cm³}} {{{density_notes|}}} | label112= [[Точка на топење]] | data112 = {{#if:{{{melting_point|}}}|{{convert|{{{melting_point|}}} {{#if:{{{melting_high|}}}|to {{{melting_high|}}}|}}|C|F}} }} {{{melting_notes|}}} | label113 = [[Точка на вриење]] | data113 = {{#if:{{{boiling_point|}}}|{{convert|{{{boiling_point|}}} {{#if:{{{boiling_high|}}}|to {{{boiling_high|}}}|}}|C|F}} }} {{{boiling_notes|}}} | label114 = [[Воден раствор|Растворливост во вода]] | data114 = {{#if:{{{solubility|}}} |{{{solubility}}}{{{sol_units|&nbsp;mg/mL (20&nbsp;°C)}}}}} | data118 = {{#if:{{{SMILES|{{{smiles|}}}}}}{{{SMILES2|{{{smiles2|}}}}}} | {{Collapsible list <!-- | expand=test_yes --> |liststyle=word-break:break-all; |title = [[Simplified molecular-input line-entry system|SMILES]] |1={{#if:{{{SMILES|}}}{{{smiles|}}}|<div style="word-wrap:break-word; text-indent:-1.5em; text-align:left; padding-left:1.5em; font-size:97%; line-height:120%;">{{#if:{{{index_label|}}}|{{{index_label|}}}:&nbsp;}}{{{SMILES|{{{smiles|}}}}}}</div>}} |2={{#if:{{{SMILES2|{{{smiles2|}}}}}} |{{#if:{{{SMILES|{{{smiles|}}}}}}|<br />}}<div style="word-wrap:break-word; text-indent:-1.5em; text-align:left; padding-left:1.5em; font-size:97%; line-height:120%;">{{#if:{{{index2_label|}}}|{{{index2_label|}}}:&nbsp;}}{{{SMILES2|{{{smiles2|}}}}}}</div> }}}} }} | data119 = {{#if:{{{StdInChI|}}}{{{StdInChI2|}}}| {{Collapsible list <!-- | expand=test_yes --> |liststyle=word-break:break-all; |title=[[International Chemical Identifier|InChI]] |1={{#if:{{{StdInChI|}}} |<div style="word-wrap:break-word; text-indent:-1.5em; text-align:left; padding-left:1.5em; font-size:97%; line-height:120%;">{{#if:{{{index_label|}}}|{{{index_label|}}}:&nbsp;}}InChI={{{StdInChI}}}{{{StdInChI_Ref|}}}{{#if:{{{StdInChI_comment|}}} |<br />{{{StdInChI_comment}}} }}</div>}} |2={{#if:{{{StdInChIKey|}}} |<div style="word-wrap:break-word; text-indent:-1.5em; text-align:left; padding-left:1.5em; font-size:97%; line-height:120%;">Key:{{{StdInChIKey}}}{{{StdInChIKey_Ref|}}}</div>}} |3={{#if:{{{StdInChI2|}}} |{{#if:{{{StdInChI|}}}{{{StdInChIKey|}}}|<br />}}<div style="word-wrap:break-word; text-indent:-1.5em; text-align:left; padding-left:1.5em; font-size:97%; line-height:120%;">{{#if:{{{index2_label|}}}|{{{index2_label|}}}:&nbsp;}}InChI={{{StdInChI2}}}{{{StdInChI2_Ref|}}}</div>}} |4={{#if:{{{StdInChIKey2|}}} |<div style="word-wrap:break-word; text-indent:-1.5em; text-align:left; padding-left:1.5em; font-size:97%; line-height:120%;">Key:{{{StdInChIKey2}}}{{{StdInChIKey2_Ref|}}}</div>}} }}<!-- eo collapsible list -->}}<!-- eo data89 if:StdInChI --><!-- VERIFICATIONS ----- ----- ----- ----- --> | below =<!-- -->{{#if:{{{Verifiedfields|}}}{{{verifiedrevid|}}} |{{#ifeq:{{{Verifiedfields|}}} |changed|<!-- -->{{nobold|1=&nbsp;^{{{xmark|7}}{{tick|7}}}&nbsp;[[:en:Wikipedia:WikiProject_Chemicals/Chembox_validation|(што е ова?)]]}} |{{#if:{{{verifiedrevid|}}}}}|<!-- -->{{nobold|1=&nbsp;^{{{xmark|7}}{{tick|7}}}&nbsp;[[:en:Wikipedia:WikiProject_Chemicals/Chembox_validation|(што е ова?)]]}}}}<!-- -->{{#if:{{{verifiedrevid|}}}|{{nobold|1=&nbsp;&nbsp;<span class="reflink plainlinks nourlexpansion">[{{fullurl:Special:ComparePages|rev1={{{verifiedrevid|}}}&page2={{urlencode:{{SUBJECTPAGENAME}}}}}} (провери)]</span>}}}}}} }}<!-- END OF INFOBOX ----- ----- ----- ----- ----- Parameter check: -->{{#invoke:TemplatePar |check |template=Template:Infobox_drug |all= |opt= pronounce= pronounce_ref= pronounce_comment= ATC_prefix= ATC_suffix= ATC_supplemental= ATCvet= biosimilars= CAS_number_Ref= CAS_number= CAS_supplemental= ChEBI= ChEBI_Ref= ChEMBL_Ref= ChEMBL= ChemSpiderID= ChemSpiderID_Ref= chirality= class= container_only= DailyMedID= data_page= DrugBank_Ref= DrugBank= Drugs.com= duration_of_action= INN= INN_EMA= IUPAC_name= IUPHAR_ligand= KEGG_Ref= KEGG= MedlinePlus= NIAID_ChemDB= PDB_ligand= PubChemSubstance= PubChem= StdInChIKey_Ref= StdInChIKey= StdInChI_Ref= StdInChI_comment= StdInChI= UNII_Ref= UNII= DTXSID= Verifiedfields= Watchedfields= addiction_liability= alt2= altL= altR= alt= bioavailability= boiling_high= boiling_notes= boiling_point= captionLR= caption= caption2= charge= chemical_formula= chemical_formula_ref= chemical_formula_comment= class1= class2= class3= class4= class5= class6= component1= component2= component3= component4= component5= component6= density= density_notes= dependency_liability= drug_name= elimination_half-life= engvar= excretion= image2= imageL= imageR= image= image_class= image_class2= image_classL= image_classR= Jmol= legal_AU= legal_BR= legal_CA= legal_DE= legal_EU= legal_NZ= legal_UK= legal_UN= legal_US= legal_AU_comment= legal_BR_comment= legal_CA_comment= legal_DE_comment= legal_UK_comment= legal_NZ_comment= legal_US_comment= legal_UN_comment= legal_EU_comment= legal_status= licence_CA= licence_EU= licence_US= license_CA= license_EU= license_US= mab_type= melting_high= melting_notes= melting_point= metabolism= metabolites= molecular_weight= molecular_weight_round= molecular_weight_unit= molecular_weight_ref= molecular_weight_comment= onset= pregnancy_AU= pregnancy_AU_comment= pregnancy_category= protein_bound= routes_of_administration= SMILES= smiles= solubility= sol_units= source= specific_rotation= synonyms= target= tradename= type= vaccine_type= verifiedrevid= width2= widthL= widthR= width= AAN= BAN= JAN= USAN= <!-- Physiological -->source_tissues= target_tissues= receptors= agonists= antagonists= precursor= biosynthesis= <!-- Gene therapy -->gt_target_gene= gt_vector= gt_nucleic_acid_type= gt_editing_method= gt_delivery_method= <!-- depr Mar 2017, but removal here would be trivial: -->sec_combustion= <!-- unused, removed: InChI= InChIKey=; use StdInChI/Key because CheMoBot only checks these --> <!-- chem elements -->Ac=Ag=Al=Am=Ar=As=At=Au=B=Ba=Be=Bh=Bi=Bk=Br=C=Ca=Cd=Ce=Cf=Cl=Cm=Cn=Co=Cr=Cs=Cu= D=Db=Ds=Dy=Er=Es=Eu=F=Fe=Fl=Fm=Fr=Ga=Gd=Ge=H=He=Hf=Hg=Ho=Hs=I=In=Ir=K=Kr=La=Li=Lr=Lu=Lv= Mc=Md=Mg=Mn=Mo=Mt=N=Na=Nb=Nd=Ne=Nh=Ni=No=Np=O=Og=Os=P=Pa=Pb=Pd=Pm=Po=Pr=Pt=Pu=Ra=Rb=Re=Rf=Rg=Rh=Rn=Ru=S=Sb=Sc=Se=Sg=Si=Sm=Sn=Sr=Ta=Tb=Tc=Te=Th=Ti=Tl=Tm=Ts=U=V=W=Xe=Y=Yb=Zn=Zr= <!-- #2 identifiers (indexes): -->index_label= index2_label= index_comment= index2_comment= CAS_number2= CAS_supplemental2= ATC_prefix2= ATC_suffix2= ATC_supplemental2= PubChem2= PubChemSubstance2= IUPHAR_ligand2= DrugBank2= ChemSpiderID2= UNII2= KEGG2= ChEBI2= ChEMBL2= PDB_ligand2= NIAID_ChemDB2= SMILES2= smiles2= StdInChI2= StdInChIKey2= CAS_number2_Ref= ChEBI2_Ref= ChEMBL2_Ref= ChemSpiderID2_Ref= DrugBank2_Ref= KEGG2_Ref= StdInChI2_Ref= StdInChIKey2_Ref= UNII2_Ref= DTXSID2= <!-- Wikidata: -->QID= QID2=<!-- Deprecated per 2020-12-30, but kept here to keep UnkParameter category useful (not ~5500 pages) 2021-01-30: -->PLLR= pregnancy_US= pregnancy_US_comment= |cat=Pages using infobox drug with unknown parameters |format=0|errNS=0 |preview=<div class="error" style="font-weight:normal">@@@ (See [[Template:Infobox drug/doc/full parameter list|parameter list]]). This message only shows in Preview, it will not show after you do {{button|{{int:publishchanges}}}}.</div> }}<!-- END of parameter checks --><!-- TRACKING: -->{{Infobox drug/maintenance categories{{yesno|{{{container_only|no}}}|yes=/container only|no=}}<!-- |container_only=yes -- uses [[Template:Infobox drug/maintenance categories/container only]] * Parameters starting with _underscore are internal constructs only, not straight article input --> | drug_name = {{{drug_name|}}} | INN = {{{INN|}}} | _drugtype = {{lc:{{{type|}}}}} <!-- drugtype detected by input (not by type=): --> | _has_physiological_data={{{source_tissues|}}}{{{target_tissues|}}}{{{receptors|}}}{{{agonists|}}}{{{antagonists|}}}{{{precursor|}}}{{{biosynthesis|}}}<!-- not metabolism, b/c can also be regular pharmacokinetic input --> | _has_gene_therapy={{{gt_target_gene|}}}{{{gt_vector|}}}{{{gt_nucleic_acid_type|}}}{{{gt_editing_method|}}}{{{gt_delivery_method|}}} <!-- for catsort: --> | vaccine_type={{{vaccine_type|}}} | mab_type={{{mab_type|}}} | _number_of_combo_chemicals={{#invoke:ParameterCount |main |component1 |component2 |component3 |component4|component5|component6 }} <!-- to check illogical input --> | _vaccine_data={{{vaccine_type|}}} | _mab_data={{{mab_type|}}}{{{source|}}} | _mab_vaccine_data={{{target|}}} | _mab_other_data=<!-- chem data -->{{{C|}}}{{{H|}}}{{{F|}}}{{{I|}}}{{{N|}}}{{{O|}}}{{{SMILES|}}}{{{smiles|}}}{{{chirality|}}}{{{specific_rotation|}}}{{{SMILES2|}}}{{{smiles2|}}}{{{StdInChI|}}}{{{StdInChI_comment|}}}{{{StdInChIKey|}}}{{{StdInChI_Ref|}}}{{{StdInChIKey_Ref|}}}{{{StdInChI2|}}}<!-- physical data -->{{{density|}}}{{{density_notes|}}}{{{melting_point|}}}{{{boiling_point|}}}{{{melting_high|}}}{{{boiling_high|}}}{{{solubility|}}}{{{molecular_weight|}}} | _combo_data={{{component1|}}}{{{component2|}}}{{{component3|}}}{{{component4|}}}{{{component5|}}}{{{component6|}}}{{{class1|}}}{{{class2|}}}{{{class3|}}}{{{class4|}}}{{{class5|}}}{{{class6|}}} | _physiological_data=<!-- physiological data input/ USED??? see also _physiological_data. March2018 -->{{{source_tissues|}}}{{{target_tissues|}}}{{{receptors|}}}{{{agonists|}}}{{{antagonists|}}}{{{precursor|}}}{{{biosynthesis|}}}<!-- not metabolism, b/c can also be regular pharmacokinetic input --> | _clinical_data=<!-- conflicts with physiological (endogenous) data -->{{{Drugs.com|}}}{{{MedlinePlus|}}}{{{addiction_liability|}}}{{{dependency_liability|}}}{{{licence_CA|}}}{{{licence_EU|}}}{{{licence_US|}}}{{{license_CA|}}}{{{license_EU|}}}{{{license_US|}}}{{{DailyMedID|}}} {{{pregnancy_AU_comment|}}}{{{pregnancy_AU|}}}{{{pregnancy_category|}}}{{{routes_of_administration|}}}{{{tradename|}}}{{{class|}}}{{{ATC_prefix|}}}{{{ATC_supplemental|}}}{{{ATC_prefix2|}}}{{{ATC_supplemental2|}}} | _legal_data=<!-- conflicts with physiological (endogeneous) data -->{{{legal_AU_comment|}}}{{{legal_AU|}}}{{{legal_BR_comment|}}}{{{legal_BR|}}}{{{legal_CA_comment|}}}{{{legal_CA|}}}{{{legal_DE_comment|}}}{{{legal_DE|}}}{{{legal_EU_comment|}}}{{{legal_EU|}}}{{{legal_NZ_comment|}}}{{{legal_NZ|}}}{{{legal_UK_comment|}}}{{{legal_UK|}}}{{{legal_UN_comment|}}}{{{legal_UN|}}}{{{legal_US_comment|}}}{{{legal_US|}}}{{{legal_status|}}} | _other_data={{{IUPAC_name|}}} | _image_0_or_2 = {{{image|}}}{{{image2|}}} | _image_LR = {{{imageL|}}}{{{imageR|}}} | _datapage = {{PAGENAME}} (data page)<!-- 3rd ifexist on this one? / TODO: could be set by param |data page= --> | _vaccine_target={{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} | vaccine | {{{target|}}} | _type_not_vaccine }}<!-- vaccine with empty target = to maint cat; former question mark --> | _legal_all={{{legal_AU|}}}{{{legal_BR|}}}{{{legal_CA|}}}{{{legal_UK|}}}{{{legal_US|}}}{{{legal_UN|}}}{{{legal_EU|}}}{{{legal_status|}}} | _ATC_prefix_supplemental={{{ATC_prefix|}}}{{{ATC_supplemental|}}}<!-- together --> | _has_EMA_link = {{{licence_EU|}}}<!-- Identifiers tracked --> | CAS_number={{{CAS_number|}}} | PubChem={{{PubChem|}}} | ChemSpiderID={{{ChemSpiderID|}}} | ChEBI={{{ChEBI|}}} | ChEMBL={{{ChEMBL|}}} | DrugBank={{{DrugBank|}}} | KEGG={{{KEGG|}}} | _hasInChI_or_Key={{#if:{{{StdInChI|}}}{{{StdInChIKey|}}} |yes}} | UNII={{{UNII|}}} | _hasJmol02 = {{{Jmol|}}}{{{Jmol2|}}}<!-- Second IDs (see also: WD, QID2) --> |_hasMultipleCASnumbers = {{{CAS_number2|}}} |_hasMultiplePubChemCIDs = {{{PubChem2|}}} |_hasMultipleChEBIs = {{{ChEBI2|}}} | _countSecondIDs={{#invoke:ParameterCount |main |CAS_number2 |ATC_prefix2 |PubChem2 |PubChemStructure2 |IUPHAR_ligand2 |DrugBank2 |ChemSpiderID2 |UNII2 |KEGG2 |ChEBI2 |ChEMBL2 |PDB_ligand2 |NIAID_ChemDB2 |SMILES2 |smiles2 |StdInChI2 |StdInChIKey2 |DTXCID2}} | _countIndexlabels={{#invoke:ParameterCount |main |index_label |index2_label}}<!-- OPTIONAL TEMP TRACKING When param is not empty, will be categorised in [[Category:Infobox drug tracked parameters]] --> | _trackListSortletter= <!-- WIKIDATA --> |QID = {{{QID|}}} |QID2 = {{{QID2|}}} <!-- BOT VALIDATION --> |Verifiedfields={{{Verifiedfields|}}} |Watchedfields={{{Watchedfields|}}} |verifiedrevid={{{verifiedrevid|}}}<!-- -->}}<!-- END of /maintenance categories --><noinclude> {{documentation}} </noinclude> qpm1b8vbhxq6tdcprbaxlammyi994dv 0 131019 5582319 5566162 2026-06-25T11:33:06Z Velkovski.b 101490 5582319 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Мачка | име = Персиска мачка | слика = Персиска мачка во куќа во Македонија.jpg | опис = Персиска мачка од современ тип | слика2 = Persian silver dollface.jpg | опис2 = Традиционален тип | други_имиња = персиска долговлакнеста мачка, ширази | cfastd = https://cfa.org/wp-content/uploads/2024/03/persian-standard.pdf | fifestd = http://www.fifeweb.org/dnld/std/EXO-PER.pdf | ticastd = https://tica.org/phocadownload/ps.pdf | wcfstd = https://wcf.de/pdf-en/breed/PER_en_2022-01-25.pdf | acfstd = https://www.acf.asn.au/notices/notices/standards/Group%20One/ACF-PersianOctober2023.pdf | acfastd = https://www.acfacat.com/Breed%20Standards/PERSIAN.pdf | ccastd = https://www.cca-afc.com/documents/BreedStandards/PERSIAN_20211031_212644.pdf | gccfstd = https://www.gccfcats.org/Portals/0/Persian.SOP.pdf | белешки = Егзотичната кратковлакнеста мачка и хималајската мачка често се класифицираат како варијанти на оваа раса според должината на крзното. |земја={{знаме|Иран}}}} '''Персиска мачка''' ({{Langx|fa|گربه پارسی}}) — долговлакнеста раса на [[Мачка|мачки]] што се одликува со тркалезно лице и кратка муцка. Во земјите од англиско говорно подрачје е позната и како „персиска долго-влакнеста“. Првите документирани предци на персиските мачки биле увезени во [[Италија]] од [[Иран|Персија]] околу 1620 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://persiancatcorner.com/persian-cat-information/|title=Persian Cat Information {{!}} Persian Cat Corner|work=Persian Cat Resource}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://idealbloghub.com/persian-cat-facts-breed-information-and-characteristics/|title=Breed Profile: The Persian|work=www.cfa.org|accessdate=January 1, 2020|archive-date=2022-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220622234453/https://idealbloghub.com/persian-cat-facts-breed-information-and-characteristics/|url-status=dead}}</ref> Широко признати за убави мачки од крајот на 19 век, персиските мачки први биле одледувани од [[Англичани]]те, а потоа главно од [[американци]]те по [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Некои љубители на мачки ги сметаат хималајските и егзотичните кратко-влакнести како варијанти на оваа раса, додека други ги третираат како посебни раси. Селективното размножување спроведено од одгледувачите на мачки, овозможило развој на широк спектар на бои на крзното, но исто така довело до создавање на персиски мачки со сè порамно лице . Фаворизирана од обожавателите, оваа структура на главата може да донесе со себе голем број здравствени проблеми. Како што е случајот со [[Сијамска мачка|сијамската]] раса, имало напори од страна на некои одгледувачи да го зачуваат постариот тип на мачки, ''традиционалната раса'', со поизразена муцка. Наследната полицистична бубрежна болест е распространета кај оваа раса, која влијае на речиси половина од популацијата во некои земји.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://icatcare.org/advice/polycystic-kidney-disease|title=Polycystic kidney disease {{!}} International Cat Care|work=icatcare.org|accessdate=July 8, 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vet.cornell.edu/fhc/Health_Information/PolycysticKidneyDisease.cfm|title=Polycystic Kidney Disease|work=www.vet.cornell.edu|accessdate=July 8, 2016}}</ref> Во 2021 година, персиските мачки биле рангирани како четврта најпопуларна раса на мачки во светот според Здружението на љубители на мачки, американски непрофитен регистар за мачки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://cfa.org/cfa-news-releases/top-breeds-2020/|title=The Cat Fanciers' Association Announces Most Popular Breeds for 2020|date=February 25, 2021|work=cfa.org|accessdate=April 8, 2021|archive-date=2021-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423133453/https://cfa.org/cfa-news-releases/top-breeds-2020/|url-status=dead}}</ref> == Потекло == Не е јасно кога за прв пат се појавиле долго-влакнести мачки, бидејќи не постојат познати примероци со долго влакно на [[Африканска дива мачка|африканската дива мачка]], предок на домашниот подвид. [[Податотека:Persian_aka_Angora_from_1894.JPG|лево|мини| Ангора/Персиец од ''Кралската природна историја'' (1894)]] Првите документирани предци на персиската мачка биле увезени од [[Хорасан]], Персија, на [[Апенински Полуостров|италијанскиот полуостров]] во 1620 година од страна на Пјетро дела Вале ; и од Ангора (сега [[Анкара]] ), [[Отоманско Царство|Отоманска Турција]], во Франција од Николас-Клод Фабри де Переск во исто време. Хорасанските мачки ( {{Langx|fa|گربه خراسانی}} ) биле обложени со сиво, додека оние од Ангора биле бели. Од Франција, набрзо стигнале до [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://edigitalblog.com/persian-cat-facts-price-in-india-breed-information-and-characteristics/|title=The History of Persian Cats {{!}} Cat Owner Club|work=www.catownerclub.com|accessdate=February 23, 2020|archive-date=2022-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124114028/https://edigitalblog.com/persian-cat-facts-price-in-india-breed-information-and-characteristics/|url-status=dead}}</ref> Неодамнешните [[Генетика|генетски истражувања]] покажуваат дека денешните персиски мачки не се поврзани со расите на мачки од [[Близок Исток|Блискиот Исток]], туку со оние од [[Западна Европа]], при што истражувачите наведуваат дека „Иако раната персиска мачка всушност потекнува од Персија, современата персиска мачка го изгубила својот филогеографски потпис“.<ref>{{Наведено списание|last=Lipinski|first=Monika J.|last2=Froenicke|first2=Lutz|last3=Baysac|first3=Kathleen C.|last4=Billings|first4=Nicholas C.|last5=Leutenegger|first5=Christian M.|last6=Levy|first6=Alon M.|last7=Longeri|first7=Maria|last8=Niini|first8=Tirri|last9=Ozpinar|first9=Haydar|date=January 2008|title=The Ascent of Cat Breeds: Genetic Evaluations of Breeds and Worldwide Random Bred Populations|journal=Genomics|volume=91|issue=1|pages=12–21|doi=10.1016/j.ygeno.2007.10.009|pmc=2267438|pmid=18060738}}</ref> == Развој == === Персиски мачки и Ангорски мачки ===   Првата персиска мачка била претставена на првото организирано шоу за мачки, во 1871 година во Кристал Палас во Лондон, Англија, организирано од Харисон Вир . Како што примероците поблиску до подоцна воспоставената персиска конформација станаа попопуларни типови, беа направени обиди да се разликува од Ангорската мачка .<ref name="Helgren">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iams.com/iams/en_US/jsp/IAMS_Page.jsp?pageID=CBD&breedPage=persian.html|title=Cat Breed Detail: Persian Cats|last=Helgren|first=J. Anne.|date=2006|work=Iams.com|publisher=Telemark Productions / Procter & Gamble|archive-url=https://web.archive.org/web/20081119191145/http://www.iams.com/iams/en_US/jsp/IAMS_Page.jsp?pageID=CBD&breedPage=persian.html|archive-date=November 19, 2008|accessdate=July 9, 2015}}</ref> Првиот стандард за раса (тогаш наречен листа на ''поени на извонредност'' ) бил издаден во 1889 година од страна на промоторот на изложбата за мачки, Веир. Веир изјавил дека Персијката се разликувала од Ангора по тоа што опашката била подолга, влакното пополно и погусто на крајот и главата поголема, со помалку зашилени уши.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/ourcatsallaboutt00weir|title=Our Cats and All About Them|last=Weir|first=Harrison|date=1889|publisher=R. Clements & Co.|location=Tunbridge Wells, UK|lccn=2002554760|ol=3664970M|access-date=July 9, 2015}}</ref> Дороти Бевил зборува за разликата помеѓу двата вида во ''Книгата за сите мачки'' од 1909 година:<ref name="champion">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/everybodyscatboo00cham|title=Everybody's Cat Book|last=Champion|first=Dorothy Bevill|publisher=Lent & Graff|year=1909|location=New York|page=[https://archive.org/details/everybodyscatboo00cham/page/n22 17]|lccn=10002159|oclc=8291178|ol=7015748M|access-date=July 9, 2015}}</ref><blockquote>Денешните долго-влакнести мачки со педигре се несомнено добиени со вкрстување на ангорската и персиската мачка; втората има позаоблена глава од првата, исто така крзното е со сосема поинаков квалитет.</blockquote> Бевил забележал дека ангорските мачки и персиските мачки биле вештачки вкрстени, што резултирало со подобрување за секоја раса, но исто така тврди дека долго-влакнестата мачка добиена од вкрстувањето од 1909 година добила значително поголемо карактерситики од персиската мачка, отколку од ангорската. Белвил изразил жалење поради недостатокот на дистинкција помеѓу различните типови на долго-влакнести мачки од страна на англиските љубители на мачки, кои во 1887 година решиле да ги групираат под терминот „долго-влакнести мачки“.<ref name="champion"/><ref name="Helgren2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iams.com/iams/en_US/jsp/IAMS_Page.jsp?pageID=CBD&breedPage=turkango.html|title=Cat Breed Detail: Turkish Angora|last=Helgren|first=J. Anne|date=2006|work=Iams.com|publisher=Telemark Productions / Procter & Gamble|archive-url=https://web.archive.org/web/20100509130400/http://www.iams.com/iams/en_US/jsp/IAMS_Page.jsp?pageID=CBD&breedPage=turkango.html|archive-date=May 9, 2010|accessdate=July 9, 2015}}</ref>  <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> === Традиционална персиска мачка === [[Податотека:SnowyandHazy.jpg|мини|Традиционални персиски мачки]] '''Традиционални персиски''', или '''персиски со лице на кукла''',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://buyfuffy.com/|title=Cats and Kittens: Maine coon Kittens|accessdate=March 17, 2016|archive-date=2016-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313210531/http://buyfuffy.com/|url-status=dead}}</ref> се донекаде неодамнешни имиња за она што во суштина е оригиналната раса на персиска мачка, без развој на екстремни одлики. Бидејќи многу одгледувачи на мачки во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]], [[Германија]], [[Италија]] и други делови од светот почнале да го толкуваат персискиот стандард за убавина поинаку, тие со текот на времето го развиле „пеке-лице“ или „ултра-тип“ со рамен нос, како резултат на две генетски мутации, без промена на името на расата од „персиски“. Некои организации, вклучително и Здружението на љубители на мачки (ЦФА), го сметаат типот на пеке-лице како нивен модерен стандард за персиската раса. Така, [[ретроним]]от традиционални персиски мачки е создаден за да се однесува на оригиналниот тип, кој сè уште се одгледува, на ист начин како преименувањето на [[Сијамска мачка|сијамската мачка]] во оригинален стил како Традиционална сијамска или тајландска, за да се разликува од долгогодишниот модерен развој што го презеле како едноставно „сијамски“ мачки. === Пеке-лице и ултра-тип === Во доцните 1950-ти, спонтана мутација на црвените персиски персијци го родила персискиот „пеке-лице“, именуван по кучето [[пекинезер]] со рамно лице. Таа била регистрирана како посебна раса во ЦФА, но не била распостранета до средината на 1990-тите поради сериозни здравствени проблеми; само 98 мачки биле регистрирани помеѓу 1958 и 1995 година. И покрај тоа, на одгледувачите на мачки им се допаднал изгледот и почнале да ги размножуваат персиските мачки со пеке-лице. Прекумерното акцентирање на одликите на расата со селективно одгледување (наречено ''екстремно'' или ''ултра типизирање'' ) дало резултати слични на персиските мачки со лицето на пеке. Терминот пеке-лице се користи за да се однесува на ултра-типизираната персиска мачка, но правилно се користи само за да се однесува на црвените таблести Персијци кои ја носат мутацијата. Многу љубители и судии на ЦФА сметаа дека промената на изгледот е „придонес за расата“.<ref name="messybeastLHC">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.messybeast.com/longhair-cats.htm|title=Longhaired Cats|last=Hartwell|first=Sarah|date=2013|work=Messybeast Cats|publisher=Sarah Hartwell|accessdate=July 9, 2015}}</ref><ref name="CFA Saunders">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cfainc.org/breeds/profiles/articles/persian-solid02.html|title=Solid Color Persians Are...Solid As a Rock?|last=Saunders|first=Lorraine|date=November 2002|work=Cat Fanciers' Almanac|publisher=Cat Fanciers' Association|archive-url=https://web.archive.org/web/20101201041221/http://cfainc.org//breeds/profiles/articles/persian-solid02.html|archive-date=December 1, 2010|accessdate=July 9, 2015}}</ref><ref name="CFA Brocato">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cfainc.org/breeds/profiles/articles/persian-solid.html|title=Stargazing: A Historical View of Solid Color Persians|last=Brocato|first=Judy|last2=Brocato|first2=Greg|date=March 1995|work=Cat Fanciers' Almanac|publisher=Cat Fanciers' Association|archive-url=https://web.archive.org/web/20101201043934/http://cfainc.org//breeds/profiles/articles/persian-solid.html|archive-date=December 1, 2010|accessdate=July 9, 2015}}</ref><ref name="ultracat">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.messybeast.com/ultracat.htm|title=Novelty Breeds and Ultra-Cats – A Breed Too Far?|last=Hartwell|first=Sarah|date=2010|work=Messybeast Cats|accessdate=July 9, 2015}}</ref>    [[Податотека:Stephanie_2.jpg|десно|мини| Персиска мачка со умерени одлики]] Додека изгледот на персиските мачки се менувал, стандардот на Советот за персиски раси за персискиот вид останал во основа ист. Стандардот за персиската раса е, по својата природа, донекаде отворен и фокусиран на заоблена глава, големи, широко распространети тркалезни очи со горниот дел од носот усогласени со дното на очите. За стандарни персиски мачки одликите се, заоблено тело со кратки, добро обликувани нозе, широки гради и кружен изглед, речиси сè за идеалната персиска мачка се смета за „округло“. Дури кон крајот на 1980-тите, стандардите биле променети за да се ограничи развојот на екстремниот изглед.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://persiancatcorner.com/why-do-persian-cats-look-angry/|title=Why Do Persian Cats Look Angry?|last=Shaun|work=Persian Cat Corner|language=en-GB|accessdate=February 23, 2020}}</ref> Во 2004 година, во стандардот за раса било додадено дека муцката не треба да биде премногу изразена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.persianbc.org/bcpoll_2003.php|title=2003 Breed Council Ballot Proposals and Results|year=2004|publisher=CFA Persian Breed Council|accessdate=October 17, 2009}}</ref> Стандардите биле изменети уште еднаш во 2007 година, овој пат за да го рефлектираат рамното лице, а сега се вели дека челото, носот и брадата треба да бидат во вертикално порамнување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.persianbc.org/bcpoll_2006.php|title=2006 Breed Council Ballot Proposals and Results|year=2007|publisher=CFA Persian Breed Council|accessdate=October 17, 2009}}</ref> == Варијанти == === Химелајска мачка === [[Податотека:Chocolate_Himlayan.jpg|десно|мини| Хималајскиот вид е создаден со вкрстување на персиската со сијамската мачка. Ова вкрстување , исто така, ги довело чоколадните бои во еднобојните Персијци.]] Во 1950 година, [[Сијамска мачка|сијамската мачка]] била вкрстена со персиската мачка за да се создаде раса со тип на тело на персиска, но боја на сијамките. Името го добило Химелајска мачка, по други животни со шарени точки како што е хималајскиот зајак . Хималајската мачка се водела како посебна раса во САД до 1984 година, кога ЦФА ја споила со персиската, на приговорот на советите на расите на двете раси. Некои персиски одгледувачи не биле задоволни од воведувањето на оваа мелез мачка во нивните „чисти“ персиски линии.<ref name="Helgren3">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iams.com/iams/en_US/jsp/IAMS_Page.jsp?pageID=CBD&breedPage=himalaya.html|title=Cat Breed Detail: Himalayan|last=Helgren|first=J. Anne.|date=2006|work=Iams.com|publisher=Telemark Productions / Procter & Gamble|archive-url=https://web.archive.org/web/20081119190910/http://www.iams.com/iams/en_US/jsp/IAMS_Page.jsp?pageID=CBD&breedPage=himalaya.html|archive-date=November 19, 2008|accessdate=July 9, 2015}}</ref>  <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> === Егзотична кратко-влакнеста мачка === [[Податотека:Brown_Exotic_Shorthair_Kitten.jpg|десно|мини| Егзотична кратко-влакнеста мачка е слична на персисиската по темперамент и тип, но има кратко, густо влакно.]] Персиската била вкрстена тајно од некои американски одгледувачи на кратки влакна (АСХ) во доцните 1950-ти за да се „подобри“ нивната раса. Изгледот на мелезот добил признание, но другите одгледувачи биле незадоволни од промените и се залагале за нови стандарди за раса кои ќе ја дисквалификуваат вкрстената кратко-влакнеста мачка. Одлегудвачите на овие мачки кои го виделе потенцијалот на вкрстувањето предложиле, и на крајот успеале, да ја натераат ЦФА да ја признае како нова раса во 1966 година, под името Егзотична кратко-влакнеста мачка . Редовното вкрстосување со персиската ја направила денешната егзотична кратко-влакнеста мачка слична со персиската во секој поглед, вклучувајќи го и темпераментот и конформацијата, со исклучок на краткото густо влакно. Оваа мачка дури и наследила голем дел од здравствените проблеми на персиската мачка. Поради полесното за четкање некои Егзотичните кратко-влакнеста мачка да ја наречат „персиска мачка за мрзеливиот човек“. Поради редовното вкрстосување со персиската, некои егзотички кратко-влакнести мачки може да носат копија од рецесивниот ген за долго крзно. Кога две такви мачки се парат, има една од четири шанси за потомството да биде со долга коса. Овие мачки не се сметаат за персиски од ЦФА, иако Меѓународната асоцијација за мачки ги прифаќа како персијци. Други здруженија ги регистрираат како посебна раса на егзотични долго-влакнести мачки.<ref name="Helgren4">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iams.com/iams/en_US/jsp/IAMS_Page.jsp?pageID=CBD&breedPage=exotshor.html|title=Cat Breed Detail: Exotic Shorthair|last=Helgren|first=J. Anne.|date=2006|work=Iams.com|publisher=Telemark Productions / Procter & Gamble|archive-url=https://web.archive.org/web/20081119193040/http://www.iams.com/iams/en_US/jsp/IAMS_Page.jsp?pageID=CBD&breedPage=exotshor.html|archive-date=November 19, 2008|accessdate=July 9, 2015}}</ref>  <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> === Долго-влакнеста Чинчила и Стерлинг мачка === [[Податотека:Doll_face_silver_Persian.jpg|лево|мини| Сребрена персиска мачка со т.н „кукла лице"]] Во САД, постоеше обид да се воспостави сребрената персискиа мачка како посебна раса наречена Стерлинг, но тоа не било прифатено. Овој вид на мачки се признати како персиски мачки од ЦФА. Во [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]], обидот да се одвои расата бил поуспешен; Советот за мачки на Јужна Африка (СМЈА) ги регистрирала мачките со пет генерации чистокрвни чинчила како долго-влакнести чинчила мачки. Овие мачки имаат малку подолг нос од персискиот, што резултира со поздраво дишење и помалку солзење на очите. Неговото крзно е проѕирно, а само врвовите носат црн пигмент, одлика што се губи кога ќе се вкрсти со други обоени Персијци. Надворешното вкрстување, исто така, може да резултира со губење на облогата на носот и усните. Една од одликите на оваа раса е сино-зелената или зелената боја на очите.<ref>[http://www.chinchillafactssite.com/chinchillas-as-pets/persian-longhair-cat/#appearance Difference Between Chinchilla Rodent and Chinchilla Cat] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170703115557/http://www.chinchillafactssite.com/chinchillas-as-pets/persian-longhair-cat/#appearance|date=July 3, 2017}} Chinchillafactssite.com</ref> == Популарност == [[Податотека:GCCF_breed_registration_data_-_Top_5_breeds_of_2008.jpg|десно|мини| Популарноста на персиската мачка (сина линија) во Велика Британија опадна во последните две децении]] Во 2008 година, персиската мачка била најпопуларната раса на педигре мачки во САД.<ref name="CFAdata2008">[http://www.cfainc.org/press/2008-breed-popularity.pdf 2008 Top Pedigreed Breeds] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100401080256/http://www.cfainc.org/press/2008-breed-popularity.pdf}} CFA. March 2009.</ref> Во Обединетото Кралство, бројот на регистрирани персиски мачки кои се чуваат во домашни услови се намалил од раните 1990-ти, а персиската мачка го загубила своето прво место од британската кратко влакнеста мачка во 2001 година. Во 2012 година, таа била 6-та најпопуларна раса, зад британската влакнеста мачка, рагдолска мачка, сијамска мачка, Мејн Кун и бурманска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gccfcats.org/pdf/breedanalysis/2012breeds_ranking.pdf|title=Analysis of Breeds Registered|year=2013|publisher=Governing Council of the Cat Fancy|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230233852/http://www.gccfcats.org/pdf/breedanalysis/2012breeds_ranking.pdf|archive-date=December 30, 2013|accessdate=December 30, 2013}}</ref> Во Франција, персиската е единствената раса чија регистрација се намалила помеѓу 2003 и 2007 година, опаѓајќи за повеќе од една четвртина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aniwa.com/fr/chat/document/fr/chat/magazine/tendances/statistiques-race-chat-loof-fff/index.htm|title=Palmarès du chat de race en France: Les données 2008 du LOOF|last=Javerzac|first=Anne-marie|year=2008|publisher=ANIWA|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20081026133939/http://www.aniwa.com/fr/chat/document/fr/chat/magazine/tendances/statistiques-race-chat-loof-fff/index.htm|archive-date=October 26, 2008}}</ref> == Класификација по регистри == [[Податотека:Persian_Cat_01.jpg|мини|Персиска мачка како домашно милениче во куќа во Иран]] [[Податотека:Chocolate_Persian.jpg|десно|мини| Чоколадна боја на периска мачка]] Стандардите за раса на различни организации на љубители на мачки може да ги третираат хималајските и егзотичните кратко- влакнести (или едноставно егзотичните) како варијанти на персиската или како посебни раси. Здружението на љубители на мачки (ЦФА) ги третира химелајските мачки како вид со бои и на персиската и на егзотичната, кои имаат посебни, но речиси идентични одлики (се разликуваат по должината на крзното).<ref name="CFA std">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cfainc.org/Portals/0/documents/breeds/standards/persian.pdf|title=Persian Show Standard|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2015|work=CFAInc.com|publisher=Cat Fanciers' Association|location=Alliance, Ohio|accessdate=July 9, 2015|archive-date=2015-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710164617/http://www.cfainc.org/Portals/0/documents/breeds/standards/persian.pdf|url-status=dead}}</ref> Меѓународната асоцијација за мачки (МАМ) ги третира и двете како варијанти на персиската.<ref name="TICA std">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tica.org/members/publications/standards/ps.pdf|title=Persian Breed Group|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=May 1, 2004|work=TICA.org|publisher=[[The International Cat Association]]|location=Harlingen, Texas|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802122540/http://www.tica.org/members/publications/standards/ps.pdf|archive-date=August 2, 2010|accessdate=July 9, 2015}}</ref> Светската федерација на мачки (СФМ) ги третира персиските и егзотичните кратко-влакнести како посебни раси.<ref name="WFC std">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wcf-online.de/WCF-EN/library/PER_en_2010-01-01.pdf|title=Breed Standards: Persian&ndash;Colourpoint|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=January 1, 2010|work=WCF-Online.de|publisher=World Cat Federation|location=Essen, Germany|accessdate=July 9, 2015|archive-date=2020-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129100702/http://www.wcf-online.de/WCF-EN/library/PER_en_2010-01-01.pdf|url-status=dead}}</ref> == Одлики == Персиската мачка, која најчесто се одледува има екстремно долго и дебело крзно, кратки нозе, широка глава со ушите поставени далеку, големи очи и екстремно скратена муцка. Расата првично била основана со кратка муцка, но со текот на времето, оваа одлика станала крајно претерана, особено во Северна Америка. Персиските мачки може да ги имаат речиси сите бои. Персиската мачка генерално се опишува како тивка мачка. Мирна по природа, доста добро се прилагодува на станбениот живот. Хималајските мачки имаат тенденција да бидат поактивни поради влијанието на сијамските особини. Во една студија која ги споредувала перцепциите на сопствениците на мачки за нивните мачки, Персиските мачки биле повисоко рангирани од мачките без потекло за блискоста и наклонетоста кон сопствениците, пријателството кон странците, чистотата, предвидливоста, вокализацијата и преземањето на храната.<ref>{{Наведена книга|title=Companion Animals & Us: Exploring the Relationships Between People & Pets|last=Turner|first=D. C.|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=978-0-521-63113-6|editor-last=Podberscek|editor-first=A. L.|location=Cambridge, UK|pages=257–271|chapter=Human-cat interactions: relationships with, and breed differences between, non-pedigree, Persian and Siamese cats|editor-last2=Paul|editor-first2=E. S.|editor-last3=Serpell|editor-first3=J. A.}}</ref> == Здравје и животен век == Податоците за осигурување на домашни миленици од Шведска покажуваат дека просечниот животен век на мачките од персиската група (Персијци, Чинчили, Хималаи и Егзотични) е нешто над 12,5 години, додека повеќето мачки живеат до околу 15 години. 76% од оваа група живееле до 10 години или повеќе, а 52% доживеале 12,5 или повеќе години.<ref name="auto">{{Наведено списание|last=Egenvall|first=A.|last2=Nødtvedt|first2=A.|last3=Häggström|first3=J.|last4=Ström Holst|first4=B.|last5=Möller|first5=L.|last6=Bonnett|first6=B. N.|year=2009|title=Mortality of Life-Insured Swedish Cats during 1999—2006: Age, Breed, Sex, and Diagnosis|journal=Journal of Veterinary Internal Medicine|volume=23|issue=6|pages=1175–1183|doi=10.1111/j.1939-1676.2009.0396.x|pmc=7167180|pmid=19780926}}</ref> Податоците од ветеринарната клиника од Англија покажуваат просечен животен век од 12-17 години, со средна вредност од 14,1.<ref>{{Наведено списание|last=O'Neill|first=D. G.|date=2014|title=Longevity and mortality of cats attending primary care veterinary practices in England|url=https://researchonline.rvc.ac.uk/id/eprint/8438/1/8438.pdf|journal=Journal of Feline Medicine and Surgery|volume=17|issue=2|pages=125–33|doi=10.1177/1098612X14536176|pmid=24925771}} "n=70, median=14.1, IQR 12.0-17.0, range 0.0-21.2"</ref> Современата брахицефална мачка има голем заоблен череп и скратено лице и нос. Оваа конформација на лицето ја прави расата склона кон тешкотии со дишењето, проблеми со кожата и очите и тешкотии при раѓање. Анатомските абнормалности поврзани со брахицефаличните раси може да предизвикаат отежнато дишење .<ref>{{Наведено списание|last=Künzel|first=W.|last2=Breit|first2=S.|last3=Oppel|first3=M.|year=2003|title=Morphometric Investigations of Breed-Specific Features in Feline Skulls and Considerations on their Functional Implications|journal=Anatomia, Histologia, Embryologia|volume=32|issue=4|pages=218–223|doi=10.1046/j.1439-0264.2003.00448.x|pmid=12919072}}</ref> Неправилно формираните солзни канали предизвикуваат епифора, прелевање на солзи на лицето, што е вообичаено. Ентропион, преклопување на очните капаци навнатре, предизвикува триење на трепките на рожницата и може да доведе до кинење, болка, инфекција и оштетување на рожницата. Оваа состојба не е невообичаена кај персиските мачки и обично го опфаќа медијалниот аспект на долниот очен капак.<ref name="ReferenceA">{{Наведена книга|title=Veterinary ophthalmology|date=2021|isbn=978-1-119-44181-6|editor-last=Kirk N. Gelatt|edition=Sixth|location=Hoboken, NJ|oclc=1143827380}}</ref> Слично на тоа, кај трихијаза на горните очни капаци или трихијаза на назални набори, трепките/влакното од очниот капак и влакната од наборот на носот во близина на окото растат на начин што се тријат на рожницата.<ref>{{Наведена книга|title=Ophthalmology for the Veterinary Practitioner|last=Stades|first=Frans Cornelis|publisher=Schlütersche|year=2007|isbn=978-3-89993-011-5|edition=2 rev. and expanded|location=Hannover|display-authors=etal}}</ref> Дистоција, абнормално или тешко породување, е релативно честа појава кај персиските мачки.<ref>{{Наведено списание|last=Gunn-Moore|first=D. A.|last2=Thrusfield|first2=M. V.|year=1995|title=Feline dystocia: prevalence, and association with cranial conformation and breed|journal=Vet Rec|volume=136|issue=14|pages=350–353|doi=10.1136/vr.136.14.350|pmid=7610538}}</ref> Следствено, стапката на мртвородени мачиња е повисока од нормалната, која се движи од 16,1% до 22,1%, а една студија од 1973 година ја става стапката на смртност на мачиња (вклучувајќи мртвородени) на 29,2%.<ref>Susan Little [http://catvet.homestead.com/Devon_Rex_Project_Report_1st_Year.doc Aspects of Reproduction and Kitten Mortality in the Devon Rex cat And a Review of the Literature] Devon Rex Kitten Information Project</ref> Ветеринарната студија во 2010 година ги документирала сериозните здравствени проблеми предизвикани од брахицефаличната глава.<ref name="Schlueter">{{Наведено списание|last=Schlueter|first=C.|last2=Budras|first2=K. D.|last3=Ludewig|first3=E.|last4=Mayrhofer|first4=E.|last5=Koenig|first5=H. E.|last6=Walter|first6=A.|last7=Oechtering|first7=G. U.|year=2009|title=Brachycephalic feline noses: CT and anatomical study of the relationship between head conformation and the nasolacrimal drainage system|url=http://www.fabcats.org/news/breeding/JFMS%20artice.pdf|journal=Journal of Feline Medicine & Surgery|volume=11|issue=11|pages=891–900|doi=10.1016/j.jfms.2009.09.010|pmid=19857852}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Purr_Lexus_Persian_Kitty_January_3_2015_19_years_and_6_months_old.jpg|лево|мини| 19,5 годишна традиционална персиска мачка. Таква долговечност е ретка кај оваа раса.<ref name="auto">{{Наведено списание|last=Egenvall|first=A.|last2=Nødtvedt|first2=A.|last3=Häggström|first3=J.|last4=Ström Holst|first4=B.|last5=Möller|first5=L.|last6=Bonnett|first6=B. N.|year=2009|title=Mortality of Life-Insured Swedish Cats during 1999—2006: Age, Breed, Sex, and Diagnosis|journal=Journal of Veterinary Internal Medicine|volume=23|issue=6|pages=1175–1183|doi=10.1111/j.1939-1676.2009.0396.x|pmc=7167180|pmid=19780926}}</ref>]] Како последица на програмата на Би-Би-Си ''Pedigree Dogs Exposur'', одгледувачите на мачки, исто така, биле под притисок од ветеринарните здруженија и здруженијата за заштита на животните, при што персиската била издвоена како една од најпогодените раси од здравствени проблеми.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/health/petshealth/4990966/Inbred-pedigree-cats-suffering-from-life-threatening-diseases-and-deformities.html|title=Inbred pedigree cats suffering from life-threatening diseases and deformities|last=Copping|first=Jasper|date=March 14, 2009|work=The Daily Telegraph|access-date=November 8, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090317090715/http://www.telegraph.co.uk/health/petshealth/4990966/Inbred-pedigree-cats-suffering-from-life-threatening-diseases-and-deformities.html|archive-date=March 17, 2009|location=London}}</ref> Приврзаниците на благосостојбата на животните предложиле промени во стандардите за раси за да се спречат болестите предизвикани од прекумерно или ултра типизирање и да се забрани размножување на животни надвор од поставените граници.<ref>{{Наведена книга|title=The Welfare of Cats|last=Steiger|first=Andreas|publisher=Springer|year=2005|isbn=978-1-4020-6143-1|editor-last=Rochlitz|editor-first=Irene|series=3|chapter=Chapter 10: Breeding and Welfare|chapter-url=http://www.springerlink.com/content/w2421766j16ln803/?p=e886e2e0eec64cb489fa933f7e88f339&pi=9}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Освен стандардот ГЦЦФ која ги ограничува високите носеви, стандардите ТИЦА <ref name="TICA std"/> и ФИФе бараат ноздрите да бидат отворени, при што ФИФe наведува дека ноздрите треба да овозможат „слободен и лесен премин на воздух“. Германскиот закон за благосостојба на животните исто така забранува одгледување на брахицефалични мачки кај кои врвот на носот е повисок од долните очни капаци.<ref name="Schlueter"/> Полицистичната бубрежна болест (ПКД) која предизвикува откажување на бубрезите кај погодените возрасни мачки има стапка на инциденца од 36-49% кај персиската раса.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ufaw.org.uk/POLYCYSTICKIDNEYDISEASEPERSIAN.php|title=Polycystic Kidney Disease|work=Genetic welfare problems of companion animals|publisher=Universities Federation for Animal Welfare|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403162407/http://www.ufaw.org.uk/POLYCYSTICKIDNEYDISEASEPERSIAN.php|archive-date=April 3, 2012|accessdate=August 4, 2012}}</ref> Расата - и изведените, како британската долго-влакнеста мачка и химелајската мачка - се особено склони кон автосомно доминантна полицистична бубрежна болест (AДПKД).<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zt08DgAAQBAJ&pg=PA558|title=Veterinary Medical Guide to Dog and Cat Breeds|last=Bell|first=Jerold|last2=Cavanagh|first2=Kathleen|last3=Tilley|first3=Larry|last4=Smith|first4=Francis W. K.|date=2012|publisher=Teton NewMedia|isbn=9781482241419|pages=558–559}}</ref> Цистите се развиваат и растат во бубрегот со тек на времето, заменувајќи ги ткивата на бубрезите и зголемувајќи го бубрегот. Бубрежна инсуфициенција се развива подоцна во животот, на просечна возраст од 7 години (во опсег од 3 до 10 години). Симптомите вклучуваат прекумерно пиење и мокрење, намален апетит, губење на тежината и депресија.<ref>{{Наведено списание|last=Hosseininejad|first=M.|last2=Vajhi|first2=A.|last3=Marjanmehr|first3=H.|last4=Hosseini|first4=F.|year=2008|title=Polycystic kidney in an adult Persian cat: Clinical, diagnostic imaging, pathologic, and clinical pathologic evaluations|journal=Comparative Clinical Pathology|volume=18|pages=95–97|doi=10.1007/s00580-008-0744-0}}</ref> Болеста е автосомно доминантна и ДНК скринингот е претпочитан метод за елиминирање на генот во расата. Поради ДНК тестирањето, повеќето одговорни персиски одгледувачи сега имаат мачки кои повеќе не го носат генот ПКД, па оттука и нивните потомци го немаат тој ген. Пред да биде достапен ДНК скринингот, се користел ултразвук. Сепак, ултразвукот е добар само во денот кога ќе се направи, а многу мачки за кои се сметало дека се здрави, всушност биле носители на генот ПКД. Само преку скрининг на ДНК и размножување мачки кои се негативни за генот ПКД во иднина ќе има мачиња кои се исто така негативни за генот, ефикасно отстранувајќи го овој ген.<ref>Lyons, Leslie. [http://www.vetmed.ucdavis.edu/PHR/LyonsDen/pkd.htm Polycystic Kidney Disease (PKD)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091105080443/http://www.vetmed.ucdavis.edu/PHR/LyonsDen/pkd.htm |date=2009-11-05 }} Feline Genome Project</ref> Хипертрофичната кардиомиопатија е честа срцева болест која се појавува кај сите мачки. Кај персисиската мачка веројатно е наследна. Болеста предизвикува задебелување на левата срцева комора, што во некои случаи може да доведе до ненадејна смрт. Има тенденција да ги погоди мачорите и мачките од средна до стара возраст. Пријавената стапка на инциденца кај персиските мачки е 6,5%.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=_aSMmFN4TQYC&pg=PA34|title=The Feline Patient|last=Norsworthy|first=Gary D.|last2=Crystal|first2=Mitchell A.|last3=Fooshee Grace|first3=Sharon|last4=Tilley|first4=Larry P.|publisher=Wiley-Blackwell|year=2007|isbn=978-0-7817-6268-7|page=34}}</ref> За разлика од ПКД, која може да се открие дури и кај многу млади мачки, срцевите тестови за ХЦМ треба да се прават редовно со цел ефикасно да се следи состојбата . Прогресивната ретинална атрофија е дегенеративно очно заболување, со автосомно рецесивен начин на наследување кај персиските мачки.<ref>{{Наведено списание|last=Rah|first=H|last2=Maggs|first2=D. J.|last3=Blankenship|first3=T. N.|last4=Narfstrom|first4=K|last5=Lyons|first5=L. A.|year=2005|title=Early-onset, autosomal recessive, progressive retinal atrophy in Persian cats|journal=Investigative Ophthalmology & Visual Science|volume=46|issue=5|pages=1742–7|doi=10.1167/iovs.04-1019|pmid=15851577|doi-access=free}}</ref> Базално-клеточниот карцином е рак на кожата кој најчесто се манифестира како израсток на главата, грбот или горниот дел од градниот кош. Иако често се доброќудни, ретки случаи на малигнитет може да се појават кај Персиските мачки.<ref name="HVH">Cat Owner's Home Veterinary Handbook</ref> Сините персиски мачки се предиспонирани за синдромот Чедијак-Хигаши . Белите мачки, вклучувајќи ги и белите персијци, се склони кон глувост, особено оние со сини очи.<ref>Strain, George M. [http://www.lsu.edu/deafness/catbreeds.htm Cat Breeds With Congenital Deafness]</ref> Персијците се повеќе склони кон несакани ефекти на лекот за рингворм Грисеофулвин .<ref>[http://www.veterinarypartner.com/Content.plx?P=A&C=31&A=543&S=0 Griseofulvin (Fulvicin)] VeterinaryPartner.com</ref> Како и кај кучињата, дисплазијата на колкот влијае на поголемите раси, како што се Мејн Кунс и Персијците. Малата големина на мачките значи дека тие имаат тенденција да не бидат толку погодени од оваа болест.<ref name="HVH">Cat Owner's Home Veterinary Handbook</ref> Персијците се подложни на малоклузија (неправилен залак), што може да влијае на нивната способност да ја фатат, држат и џвакаат храната.<ref name="HVH" /> Рамното лице на Персиецот може да го отежне подигањето на храната, толку многу што специјално обликуваните кипови се создадени од компаниите за храна за домашни миленици за да им помогнат на Персијците.<ref>[http://www.royalcanin.co.uk/my_pet/cat_products/feline_breed_nutrition/persian.aspx Persian 30] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110728072447/http://www.royalcanin.co.uk/my_pet/cat_products/feline_breed_nutrition/persian.aspx |date=2011-07-28 }} Royal Canin</ref> Други болести на кои персиската мачка е предиспонирана се наведени подолу:<ref name="Pred">{{Наведена книга|title=Breed Predispositions to Diseases in Dogs and Cats|last=Gould|first=Alex|last2=Thomas, Alison|publisher=Blackwell Publishing|year=2004|isbn=978-1-4051-0748-8|location=[[Ames, Iowa]]}}</ref> * Дерматолошка – примарна себореја, идиопатска периокуларна кора, [[дерматофитоза]] (рингворм),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ufaw.org.uk/DERMATOPHYTOSISINPERSIAN.php|title=Dermatophytosis|work=Genetic welfare problems of companion animals|publisher=Universities Federation for Animal Welfare|archive-url=https://web.archive.org/web/20140311141834/http://www.ufaw.org.uk/DERMATOPHYTOSISINPERSIAN.php|archive-date=March 11, 2014|accessdate=August 4, 2012}}</ref> пиодерма на фацијални набори, идиопатски [[дерматит]]ис на лицето (исто така и синдром на валкано лице), повеќе епитријални цисти (очни капаци) * Окуларна – колобома, солзна пунктална аплазија, корнеална секвеструм, вродена [[Перде (заболување)|катаракта]] <ref name="ReferenceA"/> * Уринарна-калциум оксалат уролитијаза ( болест на долниот уринарен тракт кај мачки ) * Репродуктивно - крипторхизам * Гастроинтестинален – вроден портосистемски шант,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ufaw.org.uk/PORTOSYSTEMICSHUNTPERSIAN.php|title=Portosystemic Shunt|work=Genetic welfare problems of companion animals|publisher=Universities Federation for Animal Welfare|archive-url=https://web.archive.org/web/20150328011905/http://www.ufaw.org.uk/PORTOSYSTEMICSHUNTPERSIAN.php|archive-date=March 28, 2015|accessdate=August 4, 2012}}</ref> вродена полицистична болест на црниот дроб (поврзана со ПКД) * Кардиоваскуларна - перитонеоперикардна дијафрагмална хернија * Имунолошко – [[системски лупус еритематозус]] * Невролошка - алфа-манозидоза * Неопластичен - базално-клеточен карцином, тумори на лојните жлезди * Прекумерно солзење на очите * Вцрвенување на очите * Чувствителност на топлина * Предиспозиција за рингворм, габична инфекција Иако овие здравствени проблеми се чести, многу персиски мачки немаат ниту еден од овие проблеми. == Здравје и етика == Персиските мачки, познати по структурата на лицето(сплескано лице), предизвикуваат загриженост за етиката за размножување на мачки со овие одредени деформитети. Брахицефалијата е многу барана одлика од страна на љубителите на мачки, што создава големи очи слични на був и целокупно минијатурно лице. Иако оваа одлика прави мачката биде „поубава“, тоа резултира со многу здравствени проблеми, вклучително и нефункционални назолакримални системи каде солзите се наталожуваат и течат по лицето, меко и долго непце што ги попречува горните дишни патишта, а со тоа го отежнува дишењето и исто така дефекти на забите и вилицата. (брахигнатија) каде забите растат нанадвор во неприродни позиции, што го отежнува јадењето и ја зголемува можноста за формирање на наслаги гингивитис. Ваквите здравствени проблеми влијаат на квалитетот на животот на многу персиски мачки, особено на оние кои спаѓаат во одредена категорија, и покренуваат прашања за етичноста и законитоста на овие програми за размножување на мачки со деформитети. == Персиските мачки во уметноста == Во светот на уметноста, уметниците веќе долго време ја покажуваат нивната љубов кон персиската мачка овековечувајќи ја во уметноста. Едно уметничко дело за кое се тврди дека е „најголемата слика на мачки во светот“ е продадено на аукција за повеќе од 820.000 долари. Масло портретот од крајот на 19 век се нарекува Љубовниците на мојата сопруга, а некогаш му припаѓал на богат филантроп кој нарачал уметник да го наслика огромниот асортиман на својата сопруга, составен од турски ангорски мачки и персиски мачки. Други популарни персиски слики вклучуваат една бела персиска мачка од познатиот народен уметник Ворен Кимбл и две бели персиски мачки како гледаат во чинија со златна рипка, насликана од покојниот портретист на мачки Артур Хејер . Персиска мачка се наоѓа и на уметнички поштенски марки ширум светот.<ref>{{Наведени вести|url=http://mentalfloss.com/article/70373/sothebys-auctioning-what-might-be-worlds-largest-cat-painting|title=Sotheby's Is Auctioning Off What Might Be the World's Largest Cat Painting|date=October 26, 2015|access-date=June 20, 2017|language=en|archive-date=2022-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220621113015/https://www.mentalfloss.com/article/70373/sothebys-auctioning-what-might-be-worlds-largest-cat-painting|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.architecturaldigest.com/story/carl-kahler-my-wifes-lovers-auction|title=Carl Kahler My Wife's Lovers Auction {{!}} Architectural Digest|work=Architectural Digest|access-date=June 20, 2017|language=en}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://mentalfloss.com/article/71010/10-fancy-facts-about-persian-cats|title=10 Fancy Facts About Persian Cats|date=November 20, 2015|access-date=June 20, 2017|language=en}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://iheartcats.com/u-s-postal-stamps-will-feature-cats-in-2016/|title=U.S. Postal Stamps Will Feature Cats In 2016|work=iHeartCats.com – Because Every Cat Matters ™|access-date=June 20, 2017|language=en-US|archive-date=2017-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811105733/https://iheartcats.com/u-s-postal-stamps-will-feature-cats-in-2016/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://petsoranimals.com/2020/01/the-top-10-smartest-cat-breeds-in-the-world/|title=The Top 10 Smartest Cat Breeds In The World|date=January 4, 2020|work=Pets or Animals|language=en|accessdate=January 20, 2020|archive-date=2021-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207024931/https://petsoranimals.com/2020/01/the-top-10-smartest-cat-breeds-in-the-world/|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Dmoz|Recreation/Pets/Cats/Breeds/Persian}} * [https://web.archive.org/web/20040605123253/http://www.cfainc.org/breeds/profiles/persian.html Информации за расата: персиска мачка] [[Категорија:Мачешки раси]] omdsi7s6nnudal7m19dxfrhairsvabi 0 184375 5582087 5356515 2026-06-24T21:38:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582087 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Програмска опрема | name = StatusNet | logo = [[Податотека:Logo StatusNet.png|Логото на StatusNet]] | screenshot = [[Податотека:StatusNet-zh_CN.png|250п]] | caption = Снимка на страница што работи на StatusNet | author = [[Јуан Продрому]] | developer = [http://status.net/company/ StatusNet, Inc.] | released = | latest release version = 1.0.1<ref>[https://gitorious.org/statusnet/mainline/blobs/v1.0.1/README StatusNet 1.0.1 - Документација] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120407073647/https://gitorious.org/statusnet/mainline/blobs/v1.0.1/README |date=2012-04-07 }} {{en}}</ref> | latest release date = {{пдив|2011|10|03|df=yes}} | latest preview version = | latest preview date = | operating system = [[Повеќеподложен програм|повеќеподложен]] | platform = | language = над 25, вклучувајќи [[Македонски јазик|македонски]]<ref>{{нмс |title = Статистики за преводите на StatusNet |url = http://translatewiki.net/wiki/Translating:StatusNet/stats/trunk |accessdate=26 февруари 2010 }} {{en}}</ref> | programming language = [[PHP]] | genre = [[склопец за интернет-програми]] | license = [[Affero GPL]]v3+<ref>{{нмс |title = Документација |url = http://gitorious.org/~candrews/laconica/candrews-clone/blobs/master/README#line43 |quote = „...под условите на Општата јавна лиценца на ГНУ Аферо [''Affero GPL''], според објавеното од Фондацијата за слободна програмска опрема, верзија 3 на Лиценцата, или (по Ваш избор) било која понова верзија“. }}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | website = [http://status.net status.net] }} {{Портал|Слободна програмска опрема}} '''StatusNet''' (порано '''Laconica'''<ref name=laconica-is-now-statusnet>Laconica отсега се вика StatusNet [http://status.net/2009/08/28/laconica-is-now-statusnet/] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090831073527/http://status.net/2009/08/28/laconica-is-now-statusnet/ |date=2009-08-31 }}, проверено на 4 октомври 2009</ref>) е опслужувач за [[микроблогирање]] со [[отворен код]] напишан во [[PHP]] кој го користи [[OpenMicroBlogging]] стандардот за [[интероперабилност]] помеѓу инсталации. Иако нуди можности слични на [[Twitter]], StatusNet овозможува потенцијал за отворена, меѓуслужбена и дистрибуирана комуникација помеѓу микроблогерските заедници. Фирмите и поединците може да го инсталираат и да раководат со сопствена служба и податоци<ref name="cn20081006totwoss">Terdiman, Daniel (6 октомври 2008) [http://news.cnet.com/8301-13772_3-10058946-52.html Зборување на Twitter со помош на отворена програмска опрема] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120826210714/http://news.cnet.com/8301-13772_3-10058946-52.html |date=2012-08-26 }}, CNet. Проверено 3 јануари 2009.</ref><ref name="opnmdca080828">Bastien, Malcolm (28 август 2008) [http://openmode.ca/2008/08/why-laconica-means-big-things-for-corporate-micro-blogging/ Зошто Laconica е од големо значење за деловното микроблогирање] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090125091407/http://openmode.ca/2008/08/why-laconica-means-big-things-for-corporate-micro-blogging/ |date=2009-01-25 }}. Проверено на 3 јануари 2009.</ref>. Посредникот<ref>познат и како „интерфејс“</ref> на StatusNet е достапен на разни јазици, вклучувајќи го [[Македонски јазик|македонскиот]]. == Истакнати примени == StatusNet се користи на неколку десетини јавни служби. === Identi.ca === За првпат StatusNet (како Laconica) нашол примена на службата за отворено микроблогирање [[Identi.ca]]. Оваа служба е овозможена од самите создавачи на StatusNet, StatusNet Inc., и нуди слободни и бесплатни сметки за јавноста и советодавни напатствија и помош за верзијата на StatusNet за инсталирање.<ref>[http://status.net/wiki/ListOfServers Список на служби со StatusNet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120724135910/http://status.net/wiki/ListOfServers |date=2012-07-24 }} {{en}}</ref> === TWiT Army === Друга популарна страница со StatusNet е TWiT Army на „[[This Week in Tech]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://army.twit.tv/ |title=TWiT Army |accessdate=2021-08-10 |archive-date=2008-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080826063959/http://army.twit.tv/ |url-status=dead }}</ref> === ETER.mk (македонски) === На StatusNet работи [http://eter.mk/ ETER.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100201073249/http://www.eter.mk/ |date=2010-02-01 }}, [[.mk|македонска страница]] за микроблогирање на овозможена од [http://www.ekarta.com.mk/ ekarta.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100222100449/http://ekarta.com.mk/ |date=2010-02-22 }} == Можности == * Подновувања со [[XMPP]]/[[Jabber]]/[[Google Talk]] [[Листа на XMPP клиенти|клиент]] * [[OpenID]] корисничка потврда * Поддржува Federation, што дава можност за претплаќање на забелешки од корисници на оддалечена служба преку протоколот [[OpenMicroBlogging]] * [[СМС]] - подновувања и известувања * API компатибилен со Twitter * [[Ознака (метаподаток)#Тарабни ознаки|Тарабни ознаки]] * Повеќејазичен посредник (со помош на [[Gettext]]), со целосна поддршка на [[македонски јазик|македонски]] * Посредно објавување на Twitter * Интеграција со [[Facebook]] * Групи * Автоматско скратување на URL-адреси * Геоположби и карти * Поднова на каналот во живо * Прилози (додавање податотеки, слики, аудио и видео снимки) * Вметнување содржини од други мрежни места како YouTube, Flickr итн. Upcoming priority features:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://mail.laconi.ca/pipermail/laconica-dev/2009-January/000833.html |title=Laconica-dev Roadmap for the near future |accessdate=2010-02-09 |archive-date=2009-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221091623/http://mail.laconi.ca/pipermail/laconica-dev/2009-January/000833.html |url-status=dead }}</ref> * Повеќе [[Ajax (програмирање)|Ajax]]-овиден посредник * Посредно објавување на Jaiku, Plurk итн. * Извлекување на пораки од [[Twitter]], [[Plurk]], [[Jaiku]] итн. == Поврзано == * [[Споредба на служби за миклоблогирање]] == Наводи == <references /> == Надворешни врски == === Општи === * [http://status.net Страница на StatusNet] * [http://status.net/wiki StatusNet вики] {{Семарх|url=https://archive.today/20121209000451/http://status.net/wiki |date=2012-12-09 }} * [http://identi.ca/doc/faq Identi.ca ЧПП] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080703204719/http://identi.ca/doc/faq |date=2008-07-03 }} - ја објаснува разликата помеѓу [[Identi.ca]] и другите служби за микроблогирање. === Македонски === * [http://eter.mk/ ETER.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100201073249/http://www.eter.mk/ |date=2010-02-01 }}, страница за микроблогирање овозможена од [http://www.ekarta.com.mk/ ekarta.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100222100449/http://ekarta.com.mk/ |date=2010-02-22 }} {{mk}} {{микроблогирање}} [[Категорија:Социјално вмрежување]] [[Категорија:Мрежни места]] [[Категорија:Програми за блогирање]] [[Категорија:Блогирање]] foakesarrid1edlyyt04f84enwzs67c 0 186131 5582021 5581232 2026-06-24T19:50:58Z NadyBarbieGirl 63459 /* Спотови */ 5582021 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Боки 13 | портрет = | px = | опис = | родено-име = Бојан Јовановски | роден-дата = [[19 август]] [[1986]] | роден-место =[[Скопје]], [[Македонија]] | починал-дата = | починал-место = <!-- населено место, административен регион, суверена држава.--> | починал-причина = | националност = | наставка = <!-- ова е наставка за полињата „Роден“ и „Починал“. ако го нема ова поле, ништо нема да се смени --> | наставка1 = <!-- ова е наставка само за полето „Роден“ --> | наставка2 = <!-- ова е наставка само за полето „Починал“ --> | познат = <!-- овде треба да стои по што е позната личноста. пр. „по улогата во Бетмен“ --> | занимање = шоумен, водител, пејач, менаџер и имитатор. | сопружник = | родители = | роднини = | деца = | lbl1 = <!-- Додатно поле 1 --> | data1 = <!-- Податок за додатното поле 1 --> | lbl2 = | data2 = | lbl3 = | data3 = | lbl4 = | data4 = | lbl5 = | data5 = | lbl-style = <!-- Стил на додатните полиња --> }} '''Бојан Јовановски''', попознат како '''Боки 13''' ({{роден во|Скопје}}, {{роден на|19|август|1986}}) — [[Македонци|македонски]] [[шоумен]], [[водител]], [[имитатор]], [[менаџер]] и [[пејач]],<ref>[http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=F13832A45EF6434E9AF12C1DFFF9D548 Боки станува пејач]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> познат по својата екстравагантност. Во 2019 година судските власти во Македонија покренале постапка со која се обвинува Јовановски, подоцна и притворува, за рекет, односно изнуда на парични средства од македонски стопанственици заради олеснување при судски процеси во кои се вмешани стопанствениците. Основач е на телевизијата 1ТВ и невладина организација, кои исто така се вмешани во скандалот „Рекет“.<ref>{{нмс|title=Затворска казна од 9 години за Бојан Јовановски и 7 години за Катица Јанева за случајот Рекет | url=https://mrt.com.mk/node/56771 | work= | publisher= | date = 18.6.2020 | accessdate = 9 јануари 2024}}</ref><ref>{{нмс|title=Бојан Јовановски-Боки 13 е пуштен од затвор | url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/bojan-jovanovski-boki-13-e-pushten-od-zatvor | work= | date = 28.11.2023 | accessdate = 9 јануари 2024}}</ref> == Кариера == Бојан Јовановски завршил Факултет за туризам, но својата кариера ја гради во естрадните води. Своите почетоци ги забележува со организирање на церемонијата за доделување 13 награди на популарноста<ref>[http://217.16.70.245/?pBroj=2146&stID=74157&pR=15 Ограбена куќата на Б. Јовановски]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> по што го добива и прекарот „Боки 13“. Оваа манифестација Бојан ја прекинува со одржување и продолжува со [[Водителство|водителските води]] каде досега имал неколку телевизиски емисии на неколку македонски телевизиски канали. Во меѓувреме, Бојан Јовановски започнува и со [[пејач]]ката кариера и има свои композиции на [[македонски]] и [[српски јазик]]. Својата популарност ја достигнал со имитаторството на познати балкански пејачи и по својот женски стил на облекување. Во текот на својата досегашна кариера Бојан има одржано неколку концерти меѓу кои концертот во [[Охрид]], концертот во [[Скопје]], [[Штип]], [[Битола]] и останати места во [[Македонија]]. Исто така конкурирал и на македонскиот избор за песна на [[Евровизија]] со пејачката Биг Мама.<ref>[http://www.exclusive.com.mk/arhiva.asp?artid=352&page=60 Exclusive.com.mk]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Како пејач досега ги има снимано следните композиции: * „Преко стола“ - на српски јазик * „Отвори се“ - на српски јазик * „Холивуд“ - на македонски јазик === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Холивуд'' || 2008 || |- |'' Bomba.com ''|| 2008 || |- | ''Отвори се ''|| 2009 || Томато продукција |- | ''Деца ночи ''|| 2010 || Дејан Миличевиќ |- | ''Калигула ''|| 2012 || Дејан Миличевиќ |- | ''Само една песна таговна ''|| 2024 || Даниел Јовески |- | ''Све ''|| 2026 || |- | ''13 причина 13 разлога''|| 2026 || |} == Правни постапки == Јовановски бил казнет со [[евра|€]]15.000 за [[шверц]] на дизајнерска облека преку [[Меѓународниот аеродром во Скопје]] во март 2018 година.<ref>[https://time.mk/c/e8173fdd3a/boki-13-faten-na-carina-svercuval-luksuzna-garderoba.html time.mk]</ref> На 15 јули 2019 година, Бојан Јовановски бil уапсен по налог на Обвинителството за [[организиран криминал]] под сомнение за [[рекетирање]].<ref>{{cite web|url=http://rs.n1info.com/Region/a499917/Makedonska-policija-uhapsila-Bokija-13.html|title=Makedonska policija uhapsila Bokija 13|work=[[N1 (television)|N1.rs]]|language=sr|date=July 2019|access-date=18 August 2019|archive-date=27 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127052744/http://rs.n1info.com/Region/a499917/Makedonska-policija-uhapsila-Bokija-13.html|url-status=dead}}</ref> Овој настан се случил по објавувањето на видео и аудио снимка од неименуван извор од страна на италијанското списание „Ла Верита“, на кои се гледа како Јовановски добива мито од 1,5 милиони евра од македонскиот бизнисмен [[Јордан Камчев]], кој пак бил обвинет за организиран криминал, за Јовановски да влијае врз обвинителката [[Катица Јанева]], со која тврдел дека има блиски врски, да суди во корист на Камчев.<ref>[https://time.mk/c/af585cc846/boki-13-slikan-na-setaliste-se-vrsi-pretres-vo-istrazniot-zatvor-vo-sutka.html Објавени снимки од италијанскиот весник Ла Верита]</ref> Јовановски, исто така, споменал на снимките дека контактирал со [[Премиер на Македонија|премиерот]] [[Зоран Заев]], во врска со случајот. Заев цврсто ги негирал овие шпекулации, нарекувајќи ги неосновани и потсетил дека тој е оној што го пријавил случајот против Камчев.<ref>{{cite web|url=http://rs.n1info.com/Region/a507512/Zaev-Necu-da-mi-vladu-sruse-kriminalci-i-sujetan-novinar.html|title=Zaev: Neć da mi vladu sruše kriminalci i sujetan novinar|work=[[N1 (television)|N1.rs]]|language=sr|date=August 2019|access-date=18 August 2019|archive-date=18 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218053043/http://rs.n1info.com/Region/a507512/Zaev-Necu-da-mi-vladu-sruse-kriminalci-i-sujetan-novinar.html|url-status=dead}}</ref> На 18 јуни 2020 година, Јовановски бил осуден на девет години затвор за незаконско влијание и [[перење пари]].<ref>{{cite web|url=http://rs.n1info.com/Region/a611164/Boki-13-osudjen-na-devet-godina-zatvora-bivsa-tuziteljka-na-sedam.html|title=Boki 13 osuđen na devet godina zatvora, bivša tužiteljka na sedam|work=[[N1 (television)|N1.rs]]|language=sr|date=June 2020|access-date=19 June 2020|archive-date=9 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201209005623/http://rs.n1info.com/Region/a611164/Boki-13-osudjen-na-devet-godina-zatvora-bivsa-tuziteljka-na-sedam.html|url-status=dead}}</ref> Во април 2022 година, Јовановски бил прогласен за виновен и по обвинението за измама на двајца македонски бизнисмени за близу еден милион евра преку неговата невладина организација „Меѓународен сојуз“.<ref>{{cite web|url=https://nova.rs/zabava/sudbine/vrhunac-devijantnog-uma-boki-13-osudjen-na-9-godina-robije/|title="Vrhunac devijantnog uma": Boki 13 osuđen na 9 godina robije|author=Dedakin, I.|work=[[Nova S]]|date=April 7, 2022|language=sr}}</ref> Затворската казна од 9 години била намалена во 2025 година, на 5 години затвор, поради влошена здравствена состојба на Бојан Јовановски.<ref>[https://plusinfo.mk/apelaci-a-mu-a-namali-kaznta-na-boki-13-od-9-na-5-godini-zatvor-ima-da-odlezhi-ushte-nekolku-meseci-po-shto-e-sloboden-chovek/ Од 9 на 5 години затвор]</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=D1F61054BFA0B74AAE2608B1DF744FDD За инат на сите - Боки 13 ја наполни салата] * [http://www.youtube.com/watch?v=3YEaTffvwfc Боки 13 - Отвори се] * [http://www.youtube.com/watch?v=bNxxWOuZyVY&feature=related Боки 13 - Преко стола] * [http://www.youtube.com/watch?v=69swULT2PzM&feature=related Боки 13, Биг Мама и Ферус Муставоф - Холивуд] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јовановски, Бојан}} [[Категорија:Македонски злосторници]] [[Категорија:Македонски пејачи]] [[Категорија:Македонски телевизиски водители]] [[Категорија:ЛГБТ-личности од Македонија]] [[Категорија:ЛГБТ-пејачи]] [[Категорија:Луѓе од Скопје]] [[Категорија:Македонски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Затвореници во Македонија]] 7pqkg0kltffkvcnu79ibvgkqujkbru1 0 195651 5582119 5296793 2026-06-24T23:45:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582119 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2010}} {{внимание}} '''S60''' е [[сметачка подлога|платформа]] за [[паметен телефон|„паметните телефони“]] засновани на [[Symbian]] оперативниот систем. Тој е производ кој обединува кориснички интерфејс, апликации и девелопери. S60 e дизајниран од [[Nokia]] за нивните „паметни телефони“. Ѕ60 овозможува [[размерливост|размерлива]] UI поддршка. S60 се состои од пакет на библиотеки и стандардни апликации, како што се телефонија, PIM алатки, и Helix засновани мултимедијални изведувачи. Таа е наменета целосно да ги опреми модерните телефони со голем екран во боја, кои се најчесто познати како Smartphones. Софтверот за S60 е таканаречен Multivendor стандардизиран за паметен телефони кои поддржуваат развој на апликации во Java MIDP, C++, Python и Adobe Flash.<br /> [[Податотека:Ѕ_60_Платформа.jpg‎|right]]Важна одлика за S60 телефоните е тоа што овозможуваат да се инсталираат нови апликации по купувањето. За разлика од десктоп апликациите, вградените апликации се ретко надградени од продавачот надвор од поправените грешки. Новите функции се додаваат на телефоните додека се развиваат а не по објавувањето.<br /> ''' == Заеднички одлики на S60 телефоните == * Ги поддржуваат Java ME (2.0 MIDP вообичаено но различно од телефон до телефон) апликациите и Symbian C++ апликациите * Неколку копчиња се стандардни, како што се копчето за мени, џоистик во 4 насоки или таканаречен d-pad, лево и десно копчиња и копче за бришење ''' == Историја и развој на S60 платформата == '''Првото издание''' на Ѕ60 платформата е заснована на Symbian 6.1 платформа, која обезбедува апликации како календар, именик и фото албум и мултимедијални апликации како RealOne Player. Резолуцијата на екранот на уредите е фиксиран за 176x208.<br /> '''Второто издание''' на Ѕ60 платформата е базирна на Symbian 7.0S вклучува:<br />[[Податотека:Телефони.jpg‎|мини|right]] * Theme and DRM C++ APIs * J2ME MIDP 2.0 * Xhtml Browsing over * TCP/IP * MMS with SMIL support * DRM via OMA forward-lock * OMA client Од 2 ро издание Feature Pack 3, S60 поддржува повеќе резолуции, односно ХТМЛ (176x208) и Двоен (352x416). Nokia N90 е првиот уред S60 за поддршка на повисока резолуција (352x416). Некои уреди, сепак, имаат нестандардни резолуции, како што е Siemens SX1, со 176x220. Nokia 5500 Sport има 208x208 резолуцијата на екранот, и E90 Nokia со својот широк 800x352 внатрешен дисплеј.<br /> За '''Ѕ60v3 платформата''' се издадени три пакети и тоа: # За првиот најважна особина е EDGE поддршката која овозможува побрз трансфер на податоци # За вториот најважна особина е WCDMA # За третиот најважна особина е претставувањето на размерна екранска резолуција за овие големини 176х208, 240х320, 352х416. Ѕ60 третото издание е моменталната верзија на Ѕ60 платформата вклучувајќи ги сите функционалности на Ѕ60 второто издание плус дополнителни особини. Најважните нови особини се усовршување на безбедноста на главната платформа и Real-time Kernel (EKA2). Првиот пакет на оваа платформа вклучува Firmware upgrade OTA, OMA Push-to-talk што овозможува воки-токи функционалност, Web browser enhancements кој ја зголемува функционалноста.<br /> Втората и третата едиција не се бинарно компатибилни, ова значи дека апликациите за постарите верзии нема да работат на новата врзија и обратно, ова значи дека ќе треба да се направат некои измени на сорс кодот на апликациите за да би работеле на третата едиција. Nokia и Symbian ja искористија предноста на овој BC break за да овозможат усовршена база за следните изданија.<br /> Неколку нови работи во врска со Binary and Source Compatibility: * Нов компајлер и алатки * Нова архитектура на кернелот * Безбедност на платформата * Отстранување на застарените API-а Оперативениот систем за третото издание работи на Symbian v9.1 со нов real-time кернел, кој поддржува: * Поддршка за real-time апликации * Надградена хардеврска адаптација * Целосно одговорен за контрола на процесите, внатрешна комуникација на процеси, и менаџмент на меморија * Овозможува основање на сигурност на платформата Во октомври 2008 година, '''S60 5th Edition''' беше лансиран. (Nokia одлучи да се движат од 3rd Edition директно до 5-ти издание ", како љубезен гест кон азиските клиенти" бидејќи бројот четири значи лоша среќа во некои азиски култури). S60 5th Edition работи на Symbian OS верзија 9,4. главна одлика на 5th Edition е поддршка за висока резолуција 640x360 допир; пред 5th Edition, сите S60 уреди имаа копче-засновани кориснички интерфејс. S60 5th Edition, исто така, се интегрира стандарден C/C++ API и вклучува Adobe Flash Lite 3,0 со S60-специфични ActionScript екстензии кои даваат Флеш Лајт програмерите пристап до телефон функции како контакти, текстуални пораки, сензори и уред информации за локацијата (ГПС). <br /> На S60 5th Edition е последната верзија на S60. Своите средства, заедно со Symbian OS, UIQ и MOAP (С) се користи како база за Symbian, отворен извор оперативен систем се развиени од страна на Symbian фондацијата. На првото издание на Symbian, Symbian ^ 1, користи S60 5th Edition на врвот на Symbian OS 9,4 како своја база.<br /> Ѕ60 третото издание носи нов пристап кон сигурноста, нејзината цел е да го заштити интегритетот на платформата и функционалноста од малициозни апликации. Оваа нова архитектура се фокусира на механизми за превенција вклучувајќи контрола на овозможен пристап до чувствителните API-a и податоци и податочно затворање со цел да се заштитат области од податочниот систем од малициозни апликации.<br /> ''' == Пристап во систем == Апликациите имаат ограничен пристап во системот и од страна на корисникот во зависност од нивото на доверба која е овозможена од апликации кои се сертифицирани или кои побаруваат само пристап до корисничките можности до кои корисникот има пристап. Исто така Ѕ60 третата едиција бара сите апликации за бидат „потпишани“ (signed) пред да бидат инсталирани на уредот и тие не може да бидат „потпишани“ од развивачот туку треба да бидат потпишани од овластени лица.<br /> Има неколку термини кои се користат во Ѕ60 платформата за да опишат состојбата на апликацијата: * ''Unsigned'' – непотпишан SIS file * ''Signed'' – SIS file потпишан од развивачот користејки клуч и сертификат добиени користејки makekeys * ''Certified'' – SIS file кој е потпишан од овластено лице ''' == Околини за развивање на Symbian апликации == Постојат неколку околини за развивање на Symbian апликации, најбитни се CodeWarrior IDE v3.1 и Carbide.c++.<br /> '''CodeWarrior IDE v3.1''' има три изданија: # ''Персонално'' - само за развивање на апликации и не е скапо, односно е најевтино од сите три # ''Професионално'' - за интеграција на уреди, апликации, и развивање на игри и е поскапо од првото издание # ''ОЕМ'' - е најскапата варијанта и вклучува run mode и дебагирање на уредот, и се користи за развој на големи проекти прототипови на хардвер и ги вклучува сите професионални функционалности плус многу други работи. '''Carbide.c++''' е еден од првите развивачки околини засновани на Eclipse за Symbian C++ апликации. Заснован е на Eclipse IDE и ги заменува командните линии на SDK и може да се користи како евтина варијанта за развој на апликации. Им обезбедува на некомерцијалните развивачи да можат да развиваат апликации.Главни одлики на Carbide.c++ се ''проширена SDK поддршка'', ''целосно овозможено дебагирање'', ''интегриран project builder'', ''New-project wizarд'' , ''New-project template'', ''online tutorial'' и ''project tutorial''.<br /> ''' == Прединсталација == Пред да можеме да инсталираме една апликација на некој уред треба изведеме неколку чекори: * Мора да се направи „release build “ на апликацијата за уредот, тоа може да се направи преку командна линија или преку развојната околина * Да го дефинираме пакетот на податотеки кои ни се потребни, односно да знаеме кои податотеки ни се потребни и каде да ги сместиме. Треба да се изведат множество на инструкции кои се потрбни за апликациската SIS податотека * Да направиме SIS податотека од претодниот пакет на податотеки * Да го „потпишеме“ таа SIS податотека со соодветниот сертификат * И најпосле оваа SIS податотека се користи за да се инсталира апликацијата на уредот За Symbian S60 компјалерот е заснован на ABI (Application Binary Interface) за ARM архитектура. ABI (Application Binary Interface) е стандард кој одредува како извршните податотеки и објектите кои се делат работата заедно.<br /> Додатен софтвер е дистрибуиран за Ѕ60 уредите за инсталирање на сите SIS податотеки, којшто е инсталиран од страна на апликацијата за инсталирање на софтвер на уредот. Ова овозможува едноставен и доследен кориснички посредник за инсталирање на апликации или конфигурирање на S60 уред. <br /> SIS податотеките може да содржат компресирани податотеки (.exe , .dll) вклучени во апликацијата, со држат инструкции кои му кажуваат на инсталерот каде и како да ги смести софтверските податотеки на уредот. За верзијата на Symbian OS v9.1 податотеките имаат наставка .sis. Подобрниот формат сега поддржува повекратни потпишувања и додатна податотека, на пример податотека за сигурноста на платформата, и повеќето од податоците потребни за анализирање на апликацијата сега се поставени на почетокот со што се добиени придобивки во инсталирањето на апликацијата.<br /> '' == S60 верзии и поддржани уреди == Табелата ги прикажува уредите кои имаат некоја од верзиите на S60 исто така и Symbian OS верзијата на која се засновани.<br /> {| class="wikitable" border = "1" style = "text-align: center" |- ! S60 издание ! S60<br />број на издание ! Symbian OS<br />број на издание ! Уреди |- | '''S60, верзија 0.9''' | 0.9 | 6.1 | align = "left" | * Nokia 7650 |- | '''S60 1во издание''' | 1.2 | 6.1 | align = "left" | * Nokia 3600 * Nokia 3620 * Nokia 3650 * Nokia 3660 * Nokia N-Gage * Nokia N-Gage QD * Sendo X * Sendo X2 * Siemens SX1 |- | '''S60 2ро издание''' | 2.0 | 7.0s | align = "left" | * Nokia 6600 * Panasonic X700 * Panasonic X800 * Samsung SGH-D720 * Samsung SGH-D728 * Samsung SGH-D730 * Samsung SGH-Z600 |- | '''S60 2ро издание,<br />Feature Pack 1''' | 2.1 | 7.0s | align = "left" | * Nokia 3230 * Nokia 6260 * Nokia 6620 * Nokia 6670 * Nokia 7610 |- | '''S60 2ро издание,<br />Feature Pack 2''' | 2.6 | 8.0a | align = "left" | * Lenovo P930 * Nokia 6630 * Nokia 6680 * Nokia 6681 * Nokia 6682 |- | '''S60 2ро издание,<br />Feature Pack 3''' | 2.8 | 8.1a | align = "left" | * Nokia N70 * Nokia N72 * Nokia N90 |- | '''S60 3то издание''' | 3.0 | 9.1 | align = "left" | * Nokia 3250 * Nokia 5500 Sport * Nokia E50 * Nokia E60 * Nokia E61 * Nokia E61i * Nokia E62 * Nokia E65 * Nokia E70 * Nokia N71 * Nokia N73 * Nokia N75 * Nokia N77 * Nokia N80 * Nokia N91 * Nokia N91 8GB * Nokia N92 * Nokia N93 * Nokia N93i * Samsung SGH-i570 |- | '''S60 3то издание,<br />Feature Pack 1''' | 3.1 | 9.2 | align = "left" | * LG KS10 * LG KT610 * LG KT615 * Nokia 5700|Nokia 5700 XpressMusic * Nokia 6110 Navigator * Nokia 6120 Classic * Nokia 6121 Classic * Nokia_6120_Classic#Nokia_6124_classic|Nokia 6124 classic * Nokia 6290 * Nokia E51 * Nokia E63 * Nokia E66 * Nokia E71 * Nokia E90 Communicator * Nokia N76 * Nokia N81 * Nokia N81 8GB * Nokia N82 * Nokia N95 * Nokia N95 8GB * Samsung SGH-G810 * Samsung SGH-i400 * Samsung SGH-i408 * Samsung SGH-i450 * Samsung SGH-i458 * Samsung SGH-i520 * Samsung SGH-i550 * Samsung SGH-i550w * Samsung SGH-i560 * Samsung SGH-i568 |- | '''S60 3то издание,<br />Feature Pack 2''' | 3.2 | 9.3 | align = "left" | * Nokia 5320 XpressMusic * Nokia 5730 XpressMusic * Nokia 6210 Navigator * Nokia 6220 Classic * Nokia 6650 fold * Nokia 6710 Navigator * Nokia 6720 Classic * Nokia 6730 Classic * Nokia 6760 Slide * Nokia 6790 Surge * Nokia C5 * Nokia E52 * Nokia E55 * Nokia E71x * Nokia E72 * Nokia E75 * Nokia N78 * Nokia N79 * Nokia N85 * Nokia N86 8MP * Nokia N96 * Samsung GT-i8510|Samsung GT-i8510 (INNOV8) * Samsung GT-I7110 * Samsung SGH-L870 |- | '''S60 5то издание'''<br /> | 5.0 | 9.4 | align = "left" | * Nokia 5800 XpressMusic * Nokia_5800_XpressMusic#Navigation Edition|Nokia 5800 Navigation Edition * Nokia 5530 XpressMusic * Nokia 5230 * Nokia N97 * Nokia N97 mini * Nokia X6 * Samsung i8910|Samsung i8910 Omnia HD * Sony Ericsson Satio * Sony Ericsson Vivaz * Sony Ericsson Vivaz Pro |} ''' == Надворешни врски == * Официјални врски ** [http://blogs.s60.com S60 Blogs - The official S60 Blogs by Nokia] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091108151549/http://blogs.s60.com/ |date=2009-11-08 }} ** [http://www.forum.nokia.com/series60 Forum Nokia - S60 developer site] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060612220316/http://forum.nokia.com/series60 |date=2006-06-12 }} ** [http://www.forum.nokia.com/info/sw.nokia.com/id/571b3f5a-a71a-46d7-958e-79c8081b95c7/S60_2nd_3rd_Ed_Differences_in_Features_v1_5_en.pdf.html Forum.Nokia.com - S60 2nd/3rd Edition: Differences in Features v1.5] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090218152439/http://www.forum.nokia.com/info/sw.nokia.com/id/571b3f5a-a71a-46d7-958e-79c8081b95c7/S60_2nd_3rd_Ed_Differences_in_Features_v1_5_en.pdf.html |date=2009-02-18 }} ** [http://www.forum.nokia.ru/Tehnologii_Nokia/Device_Platforms/series_60.html Forum Nokia Russia - S60 developer site]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090913202725/http://www.forum.nokia.ru/Tehnologii_Nokia/Device_Platforms/series_60.html |date=2009-09-13 }} [[Категорија:Софтверска платформа S60]] [[Категорија:Нокиа]] [[Категорија:Мобилни оперативни системи]] 5aljdzt5bzitc614658dabi79z94d29 8 198455 5581847 5579347 2026-06-24T12:07:31Z Виолетова 1975 5581847 wikitext text/x-wiki <div style="background:white;color:black;" class="notheme"><!-- НЕ СТАВАЈТЕ ПОТТОЧКИ (ЅВЕЗДИЧКИ), ТУКУ САМО ПИШЕТЕ ГО ТЕКСТОТ ОСТАВАЈЌИ ПО ЕДЕН ПРАЗЕН РЕД АКО ИМА ПОВЕЌЕ ОД ЕДНА ОБЈАВА--> <!-- Трајна објава за Википедија на Facebook --> [[Податотека:F icon.svg|лево|25п]] Следете ја Википедија на македонски јазик на '''<span class="plainlinks">[https://www.facebook.com/mk.wikipedia Facebook]</span>'''! {{-}} <!-- Известување за викисредби или други настани --> [[Податотека:Wikipedia-logo-v2.svg|лево|30п]] Се известуваат сите заинтересирани уредници на Википедија на македонски јазик дека на 30 јuni ќе се одржи Викисредба. За време и место на настанот погледнете на [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2026)|врската]]. Сите се добредојдени! {{-}} <!-- Известување за дискусии и гласања --> <!-- Известување за кандидати за/ревизија на избрани статии --> <!-- Известување за избор на јубилејна статија --> <!-- Објава за уредувачки денови или викенди --> {{#ifexist:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|{{#ifexist:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|}}}} {{-}} <!-- Објава за уредувачки натпревари или седмици --> {{-}} <!-- Објава за други натпревари --> at80tle5m9i5mu694sxboc9w273oc99 5581848 5581847 2026-06-24T12:07:46Z Виолетова 1975 5581848 wikitext text/x-wiki <div style="background:white;color:black;" class="notheme"><!-- НЕ СТАВАЈТЕ ПОТТОЧКИ (ЅВЕЗДИЧКИ), ТУКУ САМО ПИШЕТЕ ГО ТЕКСТОТ ОСТАВАЈЌИ ПО ЕДЕН ПРАЗЕН РЕД АКО ИМА ПОВЕЌЕ ОД ЕДНА ОБЈАВА--> <!-- Трајна објава за Википедија на Facebook --> [[Податотека:F icon.svg|лево|25п]] Следете ја Википедија на македонски јазик на '''<span class="plainlinks">[https://www.facebook.com/mk.wikipedia Facebook]</span>'''! {{-}} <!-- Известување за викисредби или други настани --> [[Податотека:Wikipedia-logo-v2.svg|лево|30п]] Се известуваат сите заинтересирани уредници на Википедија на македонски јазик дека на 30 јуни ќе се одржи Викисредба. За време и место на настанот погледнете на [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2026)|врската]]. Сите се добредојдени! {{-}} <!-- Известување за дискусии и гласања --> <!-- Известување за кандидати за/ревизија на избрани статии --> <!-- Известување за избор на јубилејна статија --> <!-- Објава за уредувачки денови или викенди --> {{#ifexist:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|{{#ifexist:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|}}}} {{-}} <!-- Објава за уредувачки натпревари или седмици --> {{-}} <!-- Објава за други натпревари --> 5z3ktzlyc5aal84ocrkm8q88tocdpi2 0 201275 5582111 5365219 2026-06-24T23:32:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582111 wikitext text/x-wiki '''Ѓорѓи Карев''' ([[Крушево]], [[1887]] — [[Скопје]], [[8 септември]]<ref>[http://star.vest.com.mk/default.asp?id=102999&idg=6&idb=1551&rubrika=Revija „На Карев му ставија спомен плоча на погрешна куќа, а државата го заборави“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304203431/http://star.vest.com.mk/default.asp?id=102999&idg=6&idb=1551&rubrika=Revija |date=2016-03-04 }}, „Вест“, 27.8.2005.</ref> [[1950]]) — брат на македонскиот револуционер [[Никола Карев]]. == Животопис == Како шеснаесетогодишник се борел во [[Илинденското востание]], а меѓу 1941-1944 година, за време на [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската окупација на Македонија]], е кмет на [[Крушево]]. По [[Втората светска војна]] е осуден и затворен во [[Идризово]]. Мише (Михаил) Карев, внук на Никола Карев од братот Ѓорги, во своето сведоштво тврдел дека проблемите на семејството Кареви со комунистичката власт на [[Македонија]] започнале веднаш по ослободувањето, кога без никакви докази, во монтиран судски процес, бил осуден и затворен помалиот брат на Никола - Ѓорѓи Карев. Прво е осуден на смрт, но подоцна казната му е заменета со 5 години затвор.<ref>[http://mn.mk/istorija/3338-Kade-e-zakopan-bratot-na-Karev-likvidiran-vo-Idrizovo Дарко Јаневски, „Каде е закопан братот на Карев ликвидиран во Идризово?“]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На само неколку дена пред излегување, односно пред завршување на казната тој е ликвидиран во [[Идризово]], а гробот не му се знае до ден денес. == Наводи == {{наводи}} {{Македонија-биог-никулец}} {{DEFAULTSORT:Карев, Ѓорѓи}} [[Категорија:Луѓе од Крушево]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски општественици]] [[Категорија:Починати во Скопје]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Родени во 1887 година]] [[Категорија:Починати во 1950 година]] sjf08ufz0k65cp3rwfs09u5ngrdq615 0 727181 5582322 5491801 2026-06-25T11:38:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582322 wikitext text/x-wiki {{Infobox Language family |name=Австронезиски јазици |region=[[Југоисточна Азија]], [[Океанија]], [[Мадагаскар]] |familycolor=Austronesian |family=едно од големите јазични семејства во светот |child1=[[тајвански јазици]] |child2=[[малајско-полинезиски јазици]] |iso2=map |iso5=map |map=[[Податотека:Malayo-Polynesian mk.svg|center|300px]]<br /> Основни групи на [[малајско-полинезиски јазици]]: {{легенда|#ffa74d|борнејско-филипински}} {{легенда|#b33b49|сундаско-сулавески}} {{легенда|#a49800|централни малајско-полинезиски}} {{легенда|#85277f|јужнохалмахерски – западни ноговинејски јазици}} {{легенда|#ff60c5|океански}}<br /> [[Податотека:Oceanic languages mk.svg|center|300px]]<br /> Дел од [[океански јазици|океанските јазици]] се: {{легенда|#FF8000|адмиралски и јапески}} {{легенда|#FFD200|сенматијаски}} {{легенда|#00C800|западноокеански и средномеланезиски}} {{легенда|#640064|темотуски}} {{легенда|#A00000|југоисточносоломонски}} {{легенда|#0000FF|јужноокеански}} {{легенда|#DC00DC|микронезиски}} {{легенда|#BEBE00|фиџиско-полинезиски}} Црните кругови во северозападните делови на Микронезија се палауски јазик и чамороски јазик. Црните кругови во поголемите зелени се папуански јазици. |map_caption=}} '''Австронезиските јазици''' се јазично семејство на териториите на островска [[Југоисточна Азија]] и на островите во [[Тихиот Океан]] или [[Океанија]], но има неколку јазици кои се зборуваат и во континентална Азија и [[Мадагаскар]]. Заедно со [[банту-јазици]]те, [[Индоевропски јазици|индоевропските јазици]], [[Афроазиски јазици|афроазиските јазици]] и [[Уралски јазици|уралските јазици]], австронезиските јазици се едни од најразвиените стари јазични семејства во светот. Прв јазичар кој ги проучил јазиците е германецот [[Ото Демпволф]] кој ги проучил јазиците преку споредбен метод. Зборот ''„австронезиски“'' е создаден од германскиот научник Вилхелм Шмит<ref>{{Наведена книга|title=Official Oxford English Dictionary (OED2)|editor1=John Simpson|editor2=Edmund Weiner|type=Dictionary|publisher=Oxford University Press|year=1989}}</ref>, кој пак потекнува од [[Латински јазик|латинскиот збор]] ''auster'' „јужен ветер“ и [[Старогрчки јазик|старогрчкиот збор]] ''nêsos'' што значи „остров“. Овој термин е поддржан и со фактот што најголем дел од јазиците се зборуваат на острови, со мали исклучоци на јазици кои се зборуваат на континентите. Добар дел од австронезиските јазици се мали, со мал број на говорници, но сепак има и јазици кои се зборуваат од десетици милиони жители. Австронезиските јазици се едни од најраспространетите јазици во светот бидејќи овие јазици се зборуваат од [[Мадагаскар]] па сè до [[Божиќен Остров|Божиќниот Остров]]. == Класификација == [[Податотека:Migraciones austronesias.png|thumb|right|300px|Распространетост на австронезиските јазици во светот.]] Внатрешната структура на австронезиските јазици е сложена. Ова јазично семејство има големи сличности, каде има јазици кои се многу сродни и има присуство на [[дијасистем]], што прави потешкотии при определувањето на границите помеѓу јазиците. Сепак, јасно е дека најголема разновидност во поглед на генеологијата има кај [[тајвански јазици|тајванските јазици]], додека најмалку различни се јазиците во [[Тихиот Океан]]. Во класификацијата на австронезиските јазици дале придонес поголем број јазичари, а во прилог се дадени класификациите на Бласт и класификацијатра според Австронезискиот основен зборовен речник. === Класификација според Бласт === [[Податотека:Formosan languages.png|thumb|300px|Класификација на австронезиските јазици според Бласт (1999).]] :<big>'''Австронезиски'''</big> {{легенда|#FFF9A5|<big>'''[[Цоуски јазици|цоуски]]'''</big>}} * [[цоуски јазик|цоуски]] * [[сароаски јазик|сароаски]] * [[канаканабуски јазик|канаканабуски]] {{легенда|#FECCA0|<big>'''Западни'''</big>}} * [[таоски јазик|таоски]] * Централно-западни ** [[бабузаски јазик|бабузаски]] ** папорско-хоањски ([[папорски јазик]], [[хоањски јазик]]) {{легенда|#FEA4A4|<big>'''Северозападни формозански'''</big>}} * [[саисијатски јазик|саисијатски]] * [[пазешки јазик|пазешки]] {{легенда|#9FD8B3|<big>'''[[Атајалски јазици|атајалски]]'''</big>}} * [[атајалски јазик|атајалски]] * [[седички јазик|седички]] {{легенда|#CBA6CB|<big>'''[[Источноформозански јазици|источноформозански]]'''</big>}} * северни ** [[басајски јазик|басајски]] ** [[кавалански јазик|кавалански]] ** [[кетагалански јазик|кетагалански]] * централни ** [[натаорански јазик|натаорански]] ** [[амиски јазик|амиски]] ** [[сакизајаски јазик|сакизајаски]] * [[сирајаски јазик|сирајаски]] {{легенда|#B7DF86|<big>[[бунунски јазик|'''бунунски''']]</big>}} {{легенда|#E2E17F|<big>[[рукајски јазик|'''рукајски''']]</big>}} * мантаурански, тонаски и магаски дијалекти {{легенда|#D3FE00|<big>[[пујумски јазик|'''пујумски''']]</big>}} {{легенда|#E1FEEB|<big>[[пајвански јазик|'''пајвански''']]</big>}} {{легенда|#DF7575|<big>[[малајско-полинезиски јазици|'''малајско-полинезиски''']]</big>}} === Класификација според Ли === * F0: '''формозански''' = '''австронезиски''' ** {{легенда|#FEA4A4|<big>[[рукајски јазик|'''рукајски''']]</big>}} *** мантаурски јазик *** мага-тона, будајско-лабуанско-тарамачки ** F1 *** {{легенда|#FFF9A5|<big>'''централни ([[цоуски јазици|цоуски]])'''</big>}} **** [[цоуски јазик|цоуски]] **** јужноцоуски ***** [[сароаски јазик|сароаски]] ***** [[канаканабуски јазик|канаканабуски]] *** F2 **** {{легенда|#FECCA0|<big>'''[[северноформозански јазици|северноформозански]]'''</big>}} ***** северозападни ****** [[саисијатски јазик|саисијатски]]–кулонски–[[пазешки јазик|пазешки]] ****** западни ******* [[таоски јазик|таоски]] ******* Западен брег ([[папорски јазик|папорски]]–[[хоањски јазик|хоањски]]–[[бабузаски јазик|бабузаски]]–таокаски) ***** [[атајалски јазици|атајалски]] ****** [[атајалски јазик|Скуличкоатајалски]] ****** [[атајалски јазик|цолеско-атајалски]] ****** [[седички јазик|седички]] **** {{легенда|#CBA6CB|<big>'''[[Источноформозански јазици|источноформозански]]'''</big>}} ***** [[кавалански јазик|кавалански]]–[[басајски јазик|басајски]] ***** [[сирајаски јазик|сирајаски]]–[[амиски јазик|амиски]] **** ? '''<big>јужни</big>''' ***** {{легенда|#B7DF86|[[бунунски јазик|бунунски]]}} ****** исбукунски ****** северни и централни ***** {{легенда|#9FD8B3|[[пајвански јазик|пајвански]]–[[пујумски јазик|пујумски]]}} === Австронезиска база на основни зборови === [[Податотека:Formosan languages 2008.png|thumb|300px|Класификација според базата на основни зборови.]] :<big>'''Австронезиски'''</big> {{легенда|#9FD8B3|<big>'''кавалански'''</big>}} * [[басајски јазик|басајски]] * [[кавалански јазик|кавалански]] * [[кетагалански јазик|кетагалански]] {{легенда|#FECCA0|<big>'''[[Северноформозански јазици|северноформозански]]'''</big>}} * [[таоски јазик|таоски]] * западни ** [[бабузаски јазик|бабузаски]] ** папорско-хоањски ([[папорски јазик|папорски]], [[хоањски јазик|хоањски]]) * [[Саисијатски јазик|саисијатски]] * [[пазешки јазик|пазешки]] * [[атајалски јазици|атајалски]] ** [[атајалски јазик|атајалски]] ** [[седички јазик|седички]] {{легенда|#CBA6CB|<big>'''амиски'''</big>}} * сакизајаски * натаорански * [[амиски јазик|амиски]] {{легенда|#B7DF86|<big>'''бунунски'''</big>}} * [[бунунски јазик|бунунски]] {{легенда|#FFF9A5|<big>'''цоуско-рукајски'''</big>}} * [[цоуски јазици|цоуски]] ** [[цоуски јазик|цоуски]] ** [[сароаски јазик|сароаски]] ** [[канаканабуски јазик|канаканабуски]] * [[рукајски јазик|рукајски]] {{легенда|#FEA4A4|<big>'''сирајаски'''</big>}} * [[сирајаски јазик|сирајаски]] {{легенда|#D3FE00|<big>'''пујумски'''</big>}} * [[пујумски јазик|пујумски]] {{легенда|#DF7575|<big>'''пајвански'''</big>}} * [[пајвански јазик|пајвански]] * [[малајско-полинезиски јазици|малајско-полинезиски]] == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == *{{Наведено списание|surname=Bellwood|given=Peter|title=The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages|date=July 1991|journal=Scientific American|volume=265|pages=88–93|doi=10.1038/scientificamerican0791-88|issue=1|bibcode=1991SciAm.265a..88B}} *{{Наведено списание|surname=Bellwood|given=Peter|title=Taiwan and the Prehistory of the Austronesians-speaking Peoples|year=1998|journal=Review of Archaeology|volume=18|pages=39–48}} *{{Наведено списание|surname1=Bellwood|given1=Peter|surname2=Sanchez-Mazas|given2=Alicia|title=Human Migrations in Continental East Asia and Taiwan: Genetic, Linguistic, and Archaeological Evidence|journal=Current Anthropology|date=June 2005|volume=46|pages=480–484|issue=3|doi=10.1086/430018}} == Надворешни врски == * [http://language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/classification.php?node=Austronesian Класификација според Базата на основни австронезиски зборови] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120422063515/http://language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/classification.php?node=Austronesian |date=2012-04-22 }} * [http://www.ethnologue.com/family/17-447 Класификација според Етнолог] * [http://multitree.linguistlist.org/codes/anes Австронезиските јазици на MultiTree]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www-personal.umich.edu/~rustyb/112/austronesian.htm Материјали за австронезиските јазици] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20041122214717/http://www-personal.umich.edu/~rustyb/112/austronesian.htm |date=2004-11-22 }} * [http://www.nvtc.gov/lotw/months/june/austronesianLanguageFamily.html Јазици во светот: австронезиски јазици] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090117213110/http://www.nvtc.gov/lotw/months/june/austronesianLanguageFamily.html |date=2009-01-17 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=mYSr2k4buqU Вовед во австронезиските јазици и австронезиската култура] {{Австронезиски-јазик-никулец}} {{Јазични фамилии}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Австронезиски јазици|*]] 7tvtvnkwxqqur29jrft2xhermfj8vg2 0 727642 5582285 5521167 2026-06-25T10:01:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582285 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Џорџо Кјелини | image = [[File:Sergio Mattarella meets Italy national football team and Matteo Berrettini (12 July 2021) 30 - Chiellini (cropped).jpg|200px]] | fullname = Џорџо Кјелини<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juventus.com/it/squadre/prima-squadra/difensori/giorgio-chiellini/index.php|title=Giorgio Chiellini|publisher=juventus.com|accessdate=13 November 2017}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=y|1984|8|14}} | cityofbirth = {{роден во|Пиза|}} | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | height = {{height|m=1.86}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2023 <small>(39 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Livorno}} | years1 = 2000–2004 | caps1 = 55 | goals1 = 4 | clubs1 = {{Fb team Livorno}} | years2 = 2004–2022 | caps2 = 425 | goals2 = 27 | clubs2 = {{Fb team Juventus}} | years3 = 2004–2005 | caps3 = 37 | goals3 = 3 | clubs3 = →{{Fb team Fiorentina}} | years4 = 2022–2023 | caps4 = 31 | goals4 = 1 | clubs4 = {{Fb team Los Angeles FC}} | nationalyears1 = 2000 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 15 години|Италија 15]] | nationalyears2 = 2000-2001 | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 16 година|Италија 16]] | nationalyears3 = 2001 | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 17 година|Италија 17]] | nationalyears4 = 2002 | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 1 | nationalteam4 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 18 година|Италија 18]] | nationalyears5 = 2001-2003 | nationalcaps5 = 18 | nationalgoals5 = 1 | nationalteam5 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 19 години|Италија 19]] | nationalyears6 = 2003-2007 | nationalcaps6 = 26 | nationalgoals6 = 6 | nationalteam6 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|Италија 21]] | nationalyears7 = 2004-2022 | nationalcaps7 = 117 | nationalgoals7 = 8 | nationalteam7 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] }} '''Џорџо Кјелини''' ([[итал.]] ''Giorgio Chiellini'', р. [[14 август]] [[1984]], во [[Пиза]]) — [[Италијанци|италијански]] поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. Кjелини се смета за еден од најдобрите одбранбени играчи на својата генерација.<ref name="Ten of the Best Defenders in the World">{{Наведена мрежна страница|url=http://worldsoccer.about.com/od/internationals/tp/worldcupdefenders.htm|title=Ten of the Best Defenders in the World|publisher=World Soccer|accessdate=17 September 2014|archive-date=2010-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100514201832/http://worldsoccer.about.com/od/internationals/tp/worldcupdefenders.htm|url-status=dead}}</ref> Како физички силен, агресивен и разноврсен дефанзивец, тој најчесто играл на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен одбранбен играч]], но исто така бил способен да игра и како [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|лев бек]], во одбрана со три или четири играчи. На клупско ниво, Кјелини ја започнал својата кариера во [[Ливорно Калчо|Ливорно]] во 2000 година, а подоцна играл една сезона за {{Fb team (N) Fiorentina}}, пред да се пресели во Јувентус во 2005 година. Со Јувентус, тој освоил осум последователни титули од [[Серија А]] од 2012 до 2019 година, како и четири последователни титули во [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]] и четири титули во [[Суперкуп на Италија|Суперкупот на Италија]]. Кјелини бил избран во [[Серија А Тим на годината|Серија А Тимот на годината]] четири пати: во [[Гран Гала дел калчо 2013#Тим на годината|2012-2013]], [[Гран Гала дел калчо 2015#Тим на годината|2014-2015]], [[Гран Гала дел калчо 2016#Тим на годината|2015-2016]] и [[Гран Гала дел калчо 2018#Тим на годината|2017-18]] и исто така му била доделена наградата за [[Серија А Одбранбен играч на годината]], трипати: во 2008, 2009 и 2010 година.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2014/01/27-283890/Oscar+del+calcio%3A+Vidal+e+Pirlo+sono+il+top.+La+Juve+%C3%A8+la+pi%C3%B9+forte+d%27Italia?print|title=Oscar del calcio: Vidal e Pirlo sono il top. La Juve è la più forte d'Italia|date=27 January 2014|publisher=Tuttosport|language=it|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150620001027/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2014/01/27-283890/Oscar+del+calcio%3A+Vidal+e+Pirlo+sono+il+top.+La+Juve+%C3%A8+la+pi%C3%B9+forte+d%27Italia?print|archivedate=20 June 2015|accessdate=19 June 2015}}</ref><ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/14-12-2015/juventus-buffon-elogia-donnarumma-ha-doti-gia-grande-1301295361892.shtml|title=Oscar del Calcio, dominio Juve. Buffon: "Donnarumma ha doti da grande"|date=14 декември 2015|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|trans-title=Serie A Oscars, Juve dominate. Buffon: "Donnarumma has the characteristics to be great"|accessdate=14 декември 2015}}</ref><ref name="Gran Galà del calcio - 2016">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/17_gennaio_31/gran-gala-calcio-juventus-fa-incetta-premi-serie-a-c6dc644c-e795-11e6-8168-2d40923ac04f.shtml|title=Gran Galà del calcio, la Juventus fa incetta di premi|date=31 January 2017|publisher=[[Il Corriere della Sera]]|language=it|accessdate=31 January 2017}}</ref> Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Италија|сениорската репрезентација на Италија]] го направил во 2004 година, завршувајќи ја репрезентативната кариера со 117 настапи (има и 8 гола) што го прави [[Играчи на италијанската репрезентација|петти играч по бројот на настапи во историјата]]. Најголемиот успех со ''„аѕурите“'' го постигнал со освојувањето на [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]], подигајќи го трофејот како [[Капитен|капитен]]. Покрај на споменатото првенство, тој настапил на [[Фудбал на Летните олимписки игри 2004 (мажи)|Летните олимписки игри 2004]], освојувајќи бронзен медал, уште три други [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] (покрај титулата играл и во финалето на првенството одржано во [[Европско првенство во фудбал 2012|Полска и Украина]]), две [[Светско првенство во фудбал|Светски првенства]] ([[Светско првенство во фудбал 2010|2010]] и [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]) и два [[ФИФА Куп на конфедерации|Купа на конфедерации]] ([[ФИФА Куп на конфедерации 2009|2009]] и [[ФИФА Куп на конфедерации 2013|2013]], освојувајќи го третото место на второто). Во 2021 година, го освоил 13-тото место на изборот за ''[[Златна топка|Златната топка]]''.<ref>{{cite web|language=fr|url=https://www.lequipe.fr/France-Football/Actualites/Decouvrez-le-classement-du-ballon-d-or-2021-de-15-a-11/1302112|title=Découvrez le classement du Ballon d'Or 2021 de 15 à 11|date=2021-11-29}}</ref> == Биографија == Џорџо е роден во [[Пиза]], а израснал во [[Ливорно]], каде што живеел со неговото семејство;<ref>{{наведени вести|author=Paolo Bandini|url=https://www.theguardian.com/football/2016/jun/13/giorgio-chiellini-italy-euro-2016|title= Giorgio Chiellini: ‘I have a strong temperament but off the pitch I am more serene’|publisher=theguardian|date=13 јуни 2016}}</ref> тој има една сестра и два браќа, од кои едниот, неговиот брат близнак, Клаудио, исто така, е негов [[спортски агент|агент]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juvenewsradio.it/parla-claudio-chiellini-gli-alti-e-bassi-nel-calcio-ci-stanno-su-spinazzola|title=Parla Claudio Chiellini: "Gli alti e bassi nel calcio ci stanno. Su Spinazzola..."|date=19 април 2012|archiveurl=https://archive.today/20130413051328/http://www.juvenewsradio.it/parla-claudio-chiellini-gli-alti-e-bassi-nel-calcio-ci-stanno-su-spinazzola|archivedate=13 април 2013}}</ref> Како дете тој сонувал да игра [[кошарка]], и бил голем обожавател на [[Лос Анџелес Лејкерс]] и на [[Коби Брајант]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Џорџо Кјелини|url=http://giorgiochiellini.com/site/biografia.php|title=Биографија|accessdate=2019-07-26|archive-date=2019-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726183434/http://giorgiochiellini.com/site/biografia.php|url-status=dead}}</ref> Кјелини е меѓу ретките успешни играчи способни да ја усогласат спортската кариера со текот на студиите,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.calcioefinanza.it/2019/02/08/calciatori-laureati/|title=Non solo pallone, da Chiellini a Mertens: ecco i calciatori con la laurea|date=8 февруари 2019}}</ref> тој најпрво положил [[матура]] во научното средно училиште "Федриго Енрикес" во Ливорно, а потоа во 2010 година [[Лауреа (диплома)|дипломирал]] на насоката за економија и трговија на [[Универзитет во Торино|Универзитетот во Торино]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gazzetta.it/premium/plus/Calcio/12-12-2012/i-laureati-serie-chiellini-top-cinque-913482519997.shtml|title=I laureati della Serie A Chiellini tra i top cinque|author=Alessandra Gozzini|date=12 декември 2012}}</ref> Во 2017 година се стекнал со магистарски степен по "бизнис и администрација" на истиот универзитет, бранејќи ја темата „Бизнис моделот на фудбалскиот клуб [[ФК Јувентус|Јувентус]] во интернационален контекст“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juventus.com/it/news/news/2017/congratulazioni--dottor-chiello-.php|title=Congratulazioni, Dottor Chiello!|date=6 април 2017}}</ref><ref>[https://www.ju1897.net/2017/04/chiellini-stekao-diplomu-mastera.html Chiellini stekao diplomu Mastera Poslovne ekonomije]</ref> Во 2014 година се оженил со Каролина,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oggi.it/gossip/amori/2014/07/21/giorgio-chiellini-sposa-carolina-bonistalli-il-matrimonio-da-sogno-con-250-invitati-e-la-festa-fino-a-notte-fonda/|title=Giorgio Chiellini sposa Carolina Bonistalli: il matrimonio da sogno con 250 invitati. E la festa fino a notte fonda|date=21 јули 2014}}</ref> со која имаат две ќерки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.adnkronos.com/sport/2019/06/20/fiocco-rosa-casa-chiellini-nata-olivia_yxYEMK4IVFFQFtJiLHVN2K.html|title=Fiocco rosa in casa Chiellini, è nata Olivia|date=20 јуни 2019}}</ref> ==Технички карактеристики== [[File:Drogba ve chiellini.JPG|thumb|left|Кјелини (десно) во дресот на Јувентус, во двобој со [[Дидје Дрогба]] од {{Fb team (N) Galatasaray}} во натпревар од [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|Лигата на шампионите 2013-2014]].]] {{Цитат 2|width=35%|align=left|quoted=1|quote=Кјелини е од друга планета, тој може сам да чува три противнички играчи.|source=[[Валтер Мацари]].<ref name="Italy profile – Giorgio Chiellini">{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2014/jun/02/world-cup-2014-italy-profile-giorgio-chiellini|title=World Cup 2014: Italy profile – Giorgio Chiellini|publisher=[[The Guardian]]|date=2 June 2014}}</ref><ref name="Chiellini è di un altro pianeta">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calciomercato.com/altre-notizie/napoli-mazzarri-chiellini-e-di-un-altro-pianeta-189758|title=Napoli, Mazzarri:'Chiellini è di un altro pianeta'|publisher=Calciomercato.com|language=it|accessdate=13 September 2014|archive-date=2014-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20141216011356/http://www.calciomercato.com/altre-notizie/napoli-mazzarri-chiellini-e-di-un-altro-pianeta-189758|url-status=dead}}</ref>}} Кариерата ја започнал како [[Одбрана (фудбал)#Станичен бек|лев бек]], а потоа се утврдува како [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен одбранбен играч]]; исто така, може да се користи како лев дефанзивец во формација со 3 играчи.<ref name=sussidiario>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilsussidiario.net/News/Calcio-e-altri-Sport/Juventus/2011/11/21/CALCIOMERCATO-Juventus-Chiellini-rinato-come-terzino-La-lezione-di-Alessandro-Del-Piero-/223637/|title=CALCIOMERCATO/ Juventus, Chiellini rinato come terzino. La lezione di Alessandro Del Piero...|accessdate=27 март 2012|archive-date=2018-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180730020855/http://www.ilsussidiario.net/News/Calcio-e-altri-Sport/Juventus/2011/11/21/CALCIOMERCATO-Juventus-Chiellini-rinato-come-terzino-La-lezione-di-Alessandro-Del-Piero-/223637/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/euro2012/articoli/84015/litalia-ce-1-1-con-la-spagna.shtml|title=L'Italia c'è: 1-1 con la Spagna - Di Natale illude, pari di Fabregas|author=Andrea Saronni|date=10 јуни 2012|accessdate=11 јуни 2012|archive-date=2012-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120613173350/http://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/euro2012/articoli/84015/litalia-ce-1-1-con-la-spagna.shtml|url-status=dead}}</ref> Тој е опишан како "старомоден централен дефанзивец" кој веднаш ги напаѓа противничките играчи во обид да ја освои топката. Неговите одлики кој го прават препознатлив на теренот се физичката сила,<ref name=gazzetta>{{Наведена мрежна страница|author=Luca Curino|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2008/04_април/30/chiellini.shtml|title=Chiellini, si parte. All'Europeo ci sei|accessdate=22 септември 2015|date=30 април 2008}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author=Alessandro Massimo|url=http://it.uefa.com/community/news/newsid=2032000.html|title=Gianluca Pagliuca: la mia Squadra del 2013|accessdate=22 септември 2015|date=3 декември 2013}}</ref> агресивноста и храбароста,<ref name=corsport>{{наведени вести|author=Furio Fedele|url=http://www.corrieredellosport.it/Calcio/2010/10/28-15ottobre3834/Ibrahimovic+ritrova+la+Juve.+%C2%ABChe+duello+con+Chiellini%C2%BB|title=Ibrahimovic ritrova la Juve: «Che duello con Chiellini»|publisher=Corriere dello Sport-Stadio|date=28 октомври 2010|archiveurl=https://archive.today/20150922195950/http://www.corrieredellosport.it/Calcio/2010/10/28-135834/Ibrahimovic+ritrova+la+Juve.+%C2%ABChe+duello+con+Chiellini%C2%BB|archivedate=22 септември 2015}}</ref> бескомпромисните стартови, и добрата игра во воздухот поради која е опасен и во противничките шеснаесетници.<ref name=gazzetta/> Покрај тоа, тој поседува силен менталитет, добар темперамент под притисок, решителност и одлична концентрација.<ref name="temperament">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/football/2016/jun/13/giorgio-chiellini-italy-euro-2016|title=Giorgio Chiellini: ‘I have a strong temperament but off the pitch I am more serene’|publisher=The Guardian|first=Paolo|last=Bandini|date=13 June 2016|accessdate=31 January 2017}}</ref><ref name="=Chiellini, si parte All'Europeo ci sei">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2008/04_април/30/chiellini.shtml|title=Chiellini, si parte All'Europeo ci sei|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Luca Curino|date=30 April 2008|accessdate=22 September 2015}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Како резултат на овие квалитети, [[Златан Ибрахимовиќ]] го опишал Кјелини како најтешкиот дефанзивец со кој се соочил, притоа истакнувајќи ја екстремната коректност во неговите дејствија.<ref name="Zlatan Ibrahimovic">{{наведени вести|url=https://juventusgroup.wordpress.com/2010/10/28/ibra-hails-chiello-as-toughest-opponent/|title=Ibra hails Chiello as toughest opponent|last=|first=|date=28 октомври 2010|work=|accessdate=29 јули 2019|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publisher=Juventus Group}}</ref> Во прилог на ова зборува и фактот дека и покрај цврстите и одлични интервенции, Кјелини всушност добил само две исклучувања за време на целата негова кариера во Серија А.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2015/10/28/16775962/chiellini-espulso-con-la-juventus-non-accadeva-dal-2007|title=Chiellini espulso con la Juventus: non accadeva dal 2007|date=28 октомври 2015|accessdate=17 мај 2016}}</ref> Иако не бил особено технички надарен, често успевал да постигнува голови благодарение на својата способност при ударите со глава.<ref name=gazzetta/> Како играч кој континуирано созревал со текот на годините, во вториот дел од неговата кариера ги подобрил својте атлетски, тактички и технички квалитети, благодарение на анализирањето на фазите на играта; покрај тоа, цврстите бескомпромисни стартови што го карактеризирале во минатото, им отстапиле место на почистите и поточни интервенции.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rivistaundici.com/2019/01/25/chiellini-miglior-difensore/|title=Chiellini è il miglior difensore al mondo?|date=25 јануари 2019}}</ref> иако во одредени ситуации знаел да изврши некои необични и доста очигледни тактички фаули<ref name=" D'Ottavi">{{cite web|author=Marco D'Ottavi|url=https://www.ultimouomo.com/chiellini-mls-fallo-di-mano-spirito-gioco/|title=Il fallo di mano di Chiellini e lo spirito del gioco|date=2022-08-08}}</ref> – пред сè, оној во стилот на „[[Кеч|борач]]“ врз Англичанецот [[Букајо Сака]] за време на [[Финале на Европското првенство во фудбал 2020|Финалето на Европското првенство 2020]]<ref name="Manusia">{{cite web|author=Daniele Manusia|url=https://www.ultimouomo.com/chiellini-difendere-italia-euro-2020-saka/|title=Felicità è Chiellini che difende|date=2021-07-12}}</ref> –, извршени да ги спречи дејствијата на противниците на што е можно помалку безболен начин.<ref name=" D'Ottavi"/> Оваа еволуција довела до тоа експертите да го сметаат меѓу најдобрите централни одбранбени играчи на неговата генерација.<ref name="Ten of the Best Defenders in the World"/><ref name="best centre-back">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.espn.co.uk/football/blog/espn-fc-united/68/post/2986436/espn-fc-100-barcelona-star-gerard-pique-is-top-centre-back-in-soccer|title=#FC100: Gerard Pique is the best centre-back in football|publisher=ESPN|author1=Nick Ames|date=14 November 2016|accessdate=31 January 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fourfourtwo.com/us/features/11-best-defenders-world|title=The 11 best defenders in the world|publisher=FourFourTwo|author1=Gregor MacGregor|date=18 December 2015|accessdate=31 January 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fourfourtwo.com/news/barzagli-bonucci-and-chiellini-latest-italy-wall-looking-deny-germany|title=Barzagli, Bonucci and Chiellini – the latest Italy wall looking to deny Germany|publisher=FourFourTwo|date=1 July 2016|accessdate=31 January 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/chiellini-the-key-to-defence-of-italys-crown-1992768.html|title=Chiellini: the key to defence of Italy's crown|publisher=The Independent|author1=Amir Rashid|date=5 June 2010|accessdate=2 February 2017}}</ref> Меѓу другите, англискиот напаѓач, [[Хари Кејн]], го опишал како еден од најсилните дефанзивци – заедно само со [[Џон Тери]] – со кои се соочил во својата кариера.<ref>{{cite web|author=Michael Di Chiaro|url=https://www.goal.com/it/liste/kane-sicuro-chiellini-uno-dei-difensori-piu-forti-incontrati-in-carriera/blt66d692ae27cf4667#csdaf742ee4a700cad|title=Kane sicuro: "Chiellini uno dei difensori più forti incontrati in carriera"|date=2023-12-05}}</ref> {{dx|[[File:2015–16 Serie A - Frosinone v Juventus - Chiellini, Bonucci, Dionisi and Barzagli (cropped).jpg|thumb|Од лево кон десно во црн дрес: Кјелини, [[Леонардо Бонучи|Бонучи]] и [[Андреа Барцаљи|Барцаљи]], или одбранбената линија на Јувентус позната како „Би-Би-Си“ (BBC)<ref name="Balaudo"/><ref name="Menicucci"/>, која освоила повеќе шампионски титули во 2010-тите, против {{Fb team (N) Frosinone}} во [[Серија А 2015-2016]].]]}} Заедно со [[Андреа Барцаљи]] и [[Леонардо Бонучи]], долгогодишните соиграчи во 2010-тите години во Јувентус и во репрезентацијата, Кјелини формирал фантастично уиграно дефанзивно трио наречено «БиБиСи» (BBC) од [[спортско новинарство|спортските новинари]];<ref>Исто така некаде се среќава и како «BBBC» (БББС) вклучувајќи го и [[голман]]от [[Џанлујџи Буфон]], cfr. {{Наведена мрежна страница|author=Fabio Balaudo|url=http://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2391280.html|title=Juve: con Benatia si punta all'Europa?|date=15 јули 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author=Paolo Menicucci|url=http://it.uefa.com/uefaeuro/news/newsid=2372472.html|title=Chiellini e Bonucci sul trio BBC made in Italy|date=8 јуни 2016}}</ref> Со пензионирањето на Барцаљи, последователната оска Бонучи-Кјелини што била создадена се сметала, поради нејзината децениска долговечност и перформанси на високо ниво, за една од најсолидните и најкомплетните во меѓународниот фудбал, споредувана со двојки од минатото како што се [[Франц Бекенбауер|Бекенбауер]]-[[Георг Шварценбек|Шварценбек]], [[Гаетано Ширеја|Ширеја]]-[[Клаудио Џентиле|Џентиле]] или [[Франко Барези|Барези]]-[[Алесандро Костакурта|Костакурта]].<ref>{{cite web|language=es|author=Sergio R. Viñas|url=https://www.elmundo.es/deportes/futbol/eurocopa/2021/07/04/60e1eaf5fc6c83b57b8b45fa.html|title=Bonucci y Chiellini, un matrimonio de titanio|date=4 јули 2021}}</ref> Неговиот прекар бил ''„Кинг Конг“'' заради начинот на кој го слави секој негов гол - удирајќи се со тупаниците во градите, имитирајќи ја [[Кинг Конг|познатата кинематографска икона]] -:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2440234.html|title=Tutti i soprannomi in casa Juve|date=9 февруари 2017}}</ref> ликување по неговиот гол што донел победа во [[Дерби дела Моле|дербито на Торино]] на 7 март 2009 година. ==Клупска кариера== ===Ливорно=== Кјелини ја започнал својата кариера во {{Fb team (N) Livorno}}, приклучувајќи му се на клубот на возраст од само 6 години. Тој играл во младинските категории на клубот меѓу [[1990]] и [[2000]] година, пред да биде повикан да настапува за првиот тим во [[Лега Про Прима Дивизионе|Серија Ц1]] во сезоната 2000-2001. Своето професионално деби го направил на 14 јануари 2001, во победата со 2-0 над [[УС Алесандрија 1912|Алесандрија]] на домашен терен. Во првата сезона со првиот тим, Кјелини забележал три настапи и додал уште пет во следната сезона. Во јуни 2002 година, тој потпишал за {{Fb team (N) Roma}} во договор за [[ко-сопственост (фудбал)|ко-сопственост]], за 3,1 милиони евра, (според кој [[Марко Амелија]], отишол во спротивна насока, за 2,8 милиони евра).<ref>{{наведени вести|url=http://archiviostorico.corriere.it/2002/ноември/07/Roma_buco_nel_bilancio_Per_co_0_0211077824.shtml|title=La Roma ha un buco nel bilancio? Per coprirlo basta vendere 26 sconosciuti|trans-title=Roma had hole in the budget? Sell 26 unknown is enough to cover.|date=7 November 2002|accessdate=2010-04-05|work=Corriere della Sera|author=Vittorio Malagutti|language=италијански}}</ref> Сепак, тој останал во Ливорно на заем за сезоната [[Серија Б 2002–2003|2002–2003]] во [[Серија Б]], откако тие избориле промоција. Во неговата прва сезона во Серија Б, Кјелини направил шест настапи, и исто така дебитирал во [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]]. Откако во летото клубовите се договориле тој да остане во Ливорно уште една сезона, Кјелини го направил својот пробив во почетната постава на клубот и забележал 42 настапи и 4 гола, главно играјќи на позицијата лев бек. Во јуни 2004, Ливорно го откупил договорот на Кјелини за 3 милиони евра,<ref>{{наведени вести|url=http://109.75.174.100/~asroma/downloads/corporate_investor/1287664872.pdf |title=Approvazione Situazione Mensile al 31 мај 2004 |date=30 June 2004 |accessdate=23 September 2011 |work=AS Roma |language=it |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810133120/http://109.75.174.100/~asroma/downloads/corporate_investor/1287664872.pdf |archivedate=10 August 2011 |df=dmy }}</ref> пред да го продаде на {{Fb team (N) Juventus}} за 6,5 милиони евра истото лето. Вкупно за Ливорно, Кјелини одиграл 57 натпревари и постигнал 4 гола. ===Фјорентина=== По потпишувањето на договорот со {{Fb team (N) Juventus}}, клубот од [[Торино]] и го позајмил Кјелини на Фјорентина за следната сезона. Со ''виолетовите'' тој дебитирал во [[Серија А]], на 12 септември 2004 во натпреварот {{Fb team (N) Roma}} - Фјорентина 1-0. Во Фиренца тој веднаш се утврдил како почетен лев бек, и неговите настапи биле толку многу импресивни што го добил првиот повик во репрезентацијата од селекторот [[Марчело Липи]], дебитирајќи на 17 ноември истата година. На 31 октомври 2004, Кјелини го постигнал својот прв гол во Серија А во кариерата во победата со 4-0 над {{Fb team (N) Lecce}} на [[Стадион Артемио Франки|Артемио Франки]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.repubblica.it/2004/j/sezioni/sport/calcio/serie_a/giornata9/fiorentinalecce1/fiorentinalecce1.html|title=Esplode la Fiorentina di Buso brusco risveglio per il Lecce: 4-0|publisher=La Repubblica|date=31 октомври 2004|accessdate=31 јули 2019}}</ref> На 9 април 2005, Кјелини постигнал гол против својот матичен клуб Јувентус во ремито 3-3.<ref>{{наведени вести|url=http://www.repubblica.it/2005/d/sezioni/sport/calcio/serie_a/30giornata/fiorentinajuventus1/fiorentinajuventus1.html|title=Anticipo da favola con gol e magie Tra Fiorentina e Juve finisce 3-3|last=|first=|date=9 април 2005|work=|accessdate=31 јули 2019|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publisher=La Repubblica}}</ref> Кјелини одиграл одлична сезона во [[Фиренца]], забележувајќи 42 настапи во двете натпреварувања (првенството и купот) на кој постигнал и 3 гола, а притоа му помогнал на клубот да обезбеди опстанок во лигата во последното коло од [[Серија А 2004-2005|првенството]]. ===Јувентус=== ====2005-2011==== После одличната дебитантска сезона во Серија А со Фјорентина, тој се вратил во [[ФК Јувентус|Јувентус]] на [[Фабио Капело]] за сезоната 2005-2006. Дебитирал за ''бјанконерите'' на 15 октомври 2005 на [[Деле Алпи]] во победата со 1-0 над [[ФК Месина|Месина]] во [[Серија А 2005-2006|првенството]], заменувајќи го [[Павел Недвед]] во 74-тата минута од натпреварот.<ref>{{cite tweet|author=Juventus FC|user=@juventusfc|number=1051789884439101441|title=75' di Juventus-Messina: Pavel Nedved lascia il campo a un giovanissimo difensore con la maglia numero 3...|date=15 октомври 2018}}</ref> Три дена подоцна го имал своето деби во [[Европски купови во фудбал|европските натпреварувања]], влегувајќи како замена на полувремето во натпреварот против {{Fb team (N) Bayern Munchen}} во [[УЕФА Лига на шампиони 2005/06|Лигата на шампионите]] што завршил со резултат 2-1 за ''баварците''. Кјелини одиграл 23 натпревари во својата прва сезона во Јувентус, помагајќи му на клубот да го освои [[скудето]]то кое подоцна на клубот му е одземено по настаните од [[Калчополи]], додека Јувентус бил казнет со исфрлување во [[Серија Б]]. Toj останал во Торино и за сезоната [[Серија Б 2006-2007|2006-2007]] во Серија Б, и е промовиран и покрај младата возраст, меѓу неколкуте референтни точки околу кои може да се реконструира ''Старата дама'', лишена од многу од нејзините "големи имиња" во летото 2006. Под водство на тренерот [[Дидје Дешам]] тој стекнал постојано место во почетната постава, а повремено започнал да игра на позицијата која подоцна ќе стане негова главна, онаа на [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен одбранбен играч]] играјќи како партнер на [[Никола Легротаље]], [[Жан-Алан Бумсонг]] и [[Роберт Ковач]] во различни периоди од сезоната.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Riccardo Zambon|url=http://www.tuttojuve.com/primo-piano/qual-a-il-ruolo-di-giorgio-chiellini-41213|title=Qual è il ruolo di Giorgio Chiellini?|date=9 јануари 2011}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол во дресот на Јувентус во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]] против {{Fb team (N) Napoli}}.<ref>{{наведени вести|url=http://www.repubblica.it/2006/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia-terzo-turno/coppa-italia-terzo-turno/coppa-italia-terzo-turno.html|title=La Juve esce ai rigori, festa Napoli. Eliminata la Lazio, passa la Samp|publisher=La Repubblica|date=27 август 2006|accessdate=31 јули 2019}}</ref> Во лигата тој постигнал 3 гола, вклучувајќи ги и двата на теренот на {{Fb team (N) Arezzo}} во 39-тото коло од сезоната во кое ''бјанконерите'' победиле со 5-1 и математички избориле промоција во Серија А.<ref>{{наведени вести|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieB/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2007/05_Maggio/19/arezzo-juventus.shtml|title=Festa Juve: è serie A!|publisher=[[Gazzeta dello Sport]]|date=19 мај 2007|accessdate=31 јули 2019}}</ref> По враќањето на Јувентус во Серија А во сезоната 2007-2008, Кјелини повторно се вратил на позицијата лев бек. На 2 септември 2007 година, го постигнал својот прв гол за ''бјанконерите'' во Серија А во натпреварот {{Fb team (N) Cagliari}} - Јувентус 2-3 во второто коло од [[Серија А 2007-2008|првенството]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/2007/09/sezioni/sport/calcio/serie_a/giornata-2a/cagliari-juventus-07/cagliari-juventus-07.html|title=Due rigori contro non fermano la Juve, soffre con il Cagliari ma alla fine vince|date=2 септември 2007}}</ref> Сепак, по повредата на [[Жорже Андраде]] тој повторно бил преместен во центарот на одбраната, како партнер на Никола Легротаље.<ref>{{наведени вести|author=Luca Borioni|url=http://www.bianconerionline.com/web/index.php?option=com_content&task=view&id=2144&Itemid=79|title=Chiellini al centro di tutto|publisher=Tuttosport|date=4 октомври 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150715020756/http://www.bianconerionline.com/web/index.php?option=com_content&task=view&id=2144&Itemid=79|archivedate=15 јули 2015}}</ref> Токму тие двајца биле клучот на успехот за Јувентус да ја заврши сезоната со втора најдобра одбрана во лигата. На 27 април 2008, Кјелини постигнал два гола за Јувентус во победата со 5-2 над {{Fb team (N) Lazio}}, што на клубот му обезбедила пласман во топ 4 на крајот од првенството.<ref>{{it}} ''[http://archiviostorico.corriere.it/2008/април/28/Juventus_torna_tra_grandi_co_9_080428146.shtml La Juventus torna tra le grandi]'' corrieredellasera.it</ref> По завршувањето на сезоната, на 26 јуни 2008, Кјелини го продолжил својот договор со Јувентус до 2013 година.<ref>{{it}} ''[http://www.corrieredellosport.it/Notizie/Calcio/34682/Chiellini:+%C2%ABFelice+per+il+rinnovo%C2%BB Chiellini: «Felice per il rinnovo»]{{Dead link|date=September 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' corrieredellosport.it</ref> [[Податотека:Juventus v Chievo, 5 April 2009 - Giorgio Chiellini.jpg|thumb|Кјелини за време на натпреварот од [[Серија А 2008-2009]] против {{Fb team (N) Chievo}}.]] За време на [[ФК Јувентус сезона 2008-2009|сезоната 2008-2009]], Кјелини останал прв избор во центрот на одбраната заедно со Легротаље. На 13 август 2008 го постигнал својот прв гол во европските натпреварувања кога Јуве ја совладал [[ФК Петржалка|Артмедија Петржалка]] со 4-0 во првиот натпревар од трета квалификациска рунда на [[УЕФА Лига на шампиони 2008/09|Лигата на шампионите]].<ref>{{it}} ''[http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2008/08/13/juve-artmedia.shtml Juve, una passeggiata Artmedia steso per 4–0]'' gazzetta.it</ref> Четири дена подоцна, тој го повредил левото колено за време на [[Трофео Лујџи Берлускони]] против {{Fb team (N) Milan}} и го пропуштил почетокот на сезоната во Серија А,<ref>{{it}} ''[http://www.corrieredellosport.it/Notizie/Calcio/40238/Chiellini+infortunato:+legamenti+ko%3F Chiellini infortunato: legamenti ko?]{{Dead link|date=September 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' corrieredellosport.it</ref> враќајќи се во септември за натпреварот на домашен терен против {{Fb team (N) Udinese}} (завршил 1-0 за Јувентус). На крајот на годината, тој бил прогласен за [[Серија А Одбранбен играч на годината]] за 2008 година на годишната церемонија на доделувањето на наградите [[Гран Гала дел Калчо|Оскар дел Калчо]]. На 10 март 2009 година, Кјелини бил исклучен поради добивање на втор жолт картон за време на реванш натпреварот од осминафиналето на Лигата на шампионите против {{Fb team (N) Chelsea}} во Торино, по кој Јувентус бил елиминиран со вкупен резултат 2-3 Следните две сезони (2009-2010 и 2010-2011) биле многу разочарувачки за Јувентус, завршувајќи на седмото место во лигата двапати по ред; сепак, во овие две години Кјелини созрева и го консолидирал своето место меѓу водачите во клубот, зад иконите Дел Пјеро и Буфон. За време на првиот дел од сезоната 2010-2011, Кјелини играл во центарот на одбраната како партнер на новодојдениот [[Леонардо Бонучи]]; сепак со доаѓањето на [[Андреја Барцаљи]] во зимскиот преоден рок, Кјелини во некој натпревари бил вратен на позицијата лев бек овозможувајќи место во центарот на одбраната за двојката Бонучи-Барцаљи. ====2011-2020; девет скудета по ред==== [[File:Giorgio Chiellini (Juventus).jpg|thumb|250px|left|Кјелини играјќи за {{Fb team (N) Juventus}} против {{Fb team (N) Shakhtar Donetsk}} во [[УЕФА Лига на шампиони 2012/13|УЕФА Лигата на шампионите 2012-2013]].]] Во сезоната 2011-2012, новиот тренер на Јувентус [[Антонио Конте]] започнува со формацијата 4-2-4, распоредувајќи го Кјелини најпрво како централен дефанзивец, а подоцна како лев бек.<ref name=sussidiario/> Кон крајот на 2011 година, Конте ја променил формацијата во 3-5-2, овозможувајќи им на Кјелини, Бонучи и Барцаљи да играат заедно позади, така што Кјелини ја покрива левата страна, Барцалји десната, а Бонучи средината со што добил простор да ја гради играта на својот тим од последната линија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rivistaundici.com/2017/04/26/culto-difesa/|title=Il culto della difesa|author=Alfonso Fasano|date=26 април 2017}}</ref> Овој дефанзивен ситем се покажал како многу успешен за Јуве, завршувајќи ја сезоната како шампиони во [[Серија А 2011-2012|Серија А]] со најдобра одбрана во лигата и притоа без ниту еден пораз.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Juve Campione d'Italia, 2–0 al Cagliari. Milan ko|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2012/05/06-186280/Juve+Campione+d%27Italia%2C+2-0+al+Cagliari.+Milan+ko|website=tuttosport.com|publisher=Tuttosport|accessdate=15 April 2015|language=it|date=6 May 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706144347/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2012/05/06-186280/Juve+Campione+d%27Italia%2C+2-0+al+Cagliari.+Milan+ko|archivedate=6 July 2015|df=dmy-all}}</ref> Триото поцоцна станало познато како БиБиСи (BBC) по иницијалите на играчите,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/news/newsid=2372826.html|title=Italy's 'BBC' spell out programme for solidity|publisher=UEFA.com|author1=Paolo Menicucci|author2=Ben Gladwell|date=9 June 2016|accessdate=16 June 2016}}</ref> и многу брзо се етаблирало како една од најдобрите одбранбени линии во светот во следните сезони.<ref name="opposition">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/news/newsid=2385959.html|title=Meet the quarter-final opposition: Italy|publisher=UEFA.com|author1=Ben Gladwell|date=29 June 2016|accessdate=3 July 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-italia.net/86132/%E2%80%98italy-defence-world%E2%80%99s-best%E2%80%99|title=‘Italy defence world’s best’|publisher=Football Italia|date=20 June 2016|accessdate=3 July 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-espana.net/59254/morata-italy-have-best-defence|title=Morata: Italy have best defence|publisher=Football España|date=25 June 2016|accessdate=3 July 2016}}</ref> Кјелини одиграл 34 натпревари и постигнал два гола во шампионската кампања во Серија А, и забележал три настапи во [[Фудбалски куп на Италија 2011-2012|Купот на Италија]] каде Јувентус стигнал до финалето во кое загубиле со 2-0 од {{Fb team (N) Napoli}}, меѓутоа Кјелини поради повреда не играл во тој натпревар. Во следните две сезони под водството на Конте Јувентус ја продолжил својата доминација во Италија освојувајќи уште две скудета, потпирајќи се и понатаму на триото БиБиСи во одбраната кое им носи голема сигурност позади. На 11 август 2012, Кјелини го освоил својот прв трофеј во [[Суперкуп на Италија 2012|Суперкупот на Италија]] после победата на Јувентус над Наполи со 4-2 [[Продолжеток (спорт)|по продолженија]] во [[Пекинг]], меѓутоа поради повредата со која се здобил на [[Европско првенство во фудбал 2012|Европското првенство 2012]] тој не бил во составот. Веќе следната година освоил уште еден [[Суперкуп на Италија 2013|Суперкуп]], постигнувајќи го вториот гол за ''бјанконерите'' во победата со 4-0 над {{Fb team (N) Lazio}} во [[Рим]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://calcio.excite.it/supercoppa-juventus-lazio-4-0-gol-di-pogba-chiellini-lichtsteiner-e-tevez-N141701.html |title=Supercoppa, Juventus-Lazio 4-0: gol di Pogba, Chiellini, Lichtsteiner e Tevez |accessdate=2019-08-01 |archive-date=2019-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801184911/http://calcio.excite.it/supercoppa-juventus-lazio-4-0-gol-di-pogba-chiellini-lichtsteiner-e-tevez-N141701.html |url-status=dead }}</ref> На 20 октомври 2012, во отсуство на регуларниот капитен [[Џанлујџи Буфон]], Кјелини за првпат во кариерата ја носел капитенската лента на Јувентус во победата со 2-0 над Наполи во лигата. На 5 јануари 2014, го забележал својот 300-ти настап за Јувентус во победата со 3–0 над {{Fb team (N) Roma}} во [[Серија А 2013-2014|Серија А]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Chiellini, 300 da Protagonista!|url=http://www.juventus.com/juve/it/news/chiellini+300+presenze+news+6gennaio2014|website=juventus.com|accessdate=15 April 2015|language=it|date=6 January 2014}}</ref> Јувентус ја продолжил својата победничка низа и покрај изненадувачкото заминување на Конте во летото 2014 година; предводени од [[Масимилијано Алегри]], во сезоната 2014-2015 торинезите ја освоиле домашната [[Двојна круна (фудбал)|двојна круна]], трета во историјата на клубот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Sampdoria/02-05-2015/sampdoria-juventus-0-1-vidal-festa-scudetto-signora-cala-poker-110659394213.shtml|title=Sampdoria-Juventus 0-1: Vidal, è festa scudetto. La Signora cala il poker|author=Stefano Cantalupi|date=2 мај 2015}}</ref> Покрај четвртото скудето, Кјелини го освоил и својот прв [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|куп]] во кариерата, постигнувајќи го израмнувачкиот гол за Јуве во победата по продолженија над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-1 во финалето. Кјелини дал голем придонес за пласманот на клубот во финалето на [[УЕФА Лига на шампиони 2014/15|Лигата на шампионите]], загубено на 6 јуни 2015 година од {{Fb team (N) Barcelona}}, меѓутоа не играл во тој натпревар поради повреда на мускулот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corriere.it/sport/finale-champions-2015/notizie/juventus-chiellini-salta-finale-champions-2015-col-barcellona-giochera-barzagli-e7b7ef20-0aaf-11e5-b215-d0283c023844.shtml|title=Juventus, che sfortuna: Chiellini salta la finale di Champions 2015 col Barcellona. Giocherà Barzagli|author=Filippo Bonsignore|date=4 јуни 2015}}</ref> [[File:Juventus Coppa Italia 2016.jpg|thumb|250px|right|Кјелини како капитен на Јувентус го подига пехарот освоен во [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|Купот на Италија во 2016 година]].]] Во следните години, иако на личен план се соочил со многу повреди, Кјелини го освоил своето петто последователно скудето, постигнувајќи го единствениот гол за сезоната во последното коло од [[Серија А 2015-2016|првенство]] против {{Fb team (N) Sampdoria}},<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2016/05/14/news/juventus-sampdoria_5-0_gran_finale_bianconero_con_pokerissimo-139805594/|title=Juventus-Sampdoria 5-0: gran finale bianconero con pokerissimo|author=Federico Sala|date=14 мај 2016|accessdate=21 април 2017}}</ref> и вториот [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|Куп на Италија]], победувајќи го {{Fb team (N) Milan}} во финалето по продолженија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/21-05-2016/milan-juve-0-1-coppa-italia-finale-supplementari-morata-gol-150780976591.shtml|title=Milan-Juve 0-1, Morata-gol: Coppa Italia ad Allegri, trionfo ai supplementari|author=Jacopo Gerna|date=21 мај 2016|accessdate=21 април 2017}}</ref> За време на [[ФК Јувентус сезона 2016-2017|сезоната 2016-2017]], во натпреварот на домашен терен против Сампдорија Кјелини постигнал два гола во победата на Јувентус со 4-1. Во оваа сезона тој го освоил својот трети по ред [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Куп на Италија]], по победата со 2-0 над Лацио во финалето на 17 мај 2017 година;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2017/coppa-italia-juve-lazio-2-0-gol-dani-alves-bonucci-storico-tris-bianconero-200372957935.shtml|title=Coppa Italia, Juve-Lazio 2-0: gol di Dani Alves e Bonucci, storico tris bianconero|author=Marco Fallisi|date=17 мај 2017}}</ref> а само четири дена подоцна, со успехот на домашен терен од 3-0 над {{Fb team (N) Crotone}},<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/21-05-2017/juventus-crotone-3-0-bianconeri-leggenda-gol-mandzukic-dybala-alex-sandro-200456108092.shtml|title=Juventus-Crotone 3-0, bianconeri nella leggenda: gol di Mandzukic, Dybala e Alex Sandro|author=Jacopo Gerna|date=21 мај 2017}}</ref> дошла и шестата [[Серија А 2016-2017|титула во италијанското првенство]] по ред, што им овозможува на Кјелини и Јувентус да ја забележат третата последователна двојна круна по ред, и пред сè, да го срушат рекордот на клубот стар 82 години (кога во 1930-тите години Јувентус освоил пет титули).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2472324.html#dal+2012+2017+juve+legge|title=Dal 2012 al 2017: la Juve e la legge(nda) del 6|author=Fabio Balaudo|date=22 мај 2017}}</ref> На 3 јуни, откако Кјелини го пропуштил финалето во Лигата на шампионите во 2015 година, тој започнал во почетниот состав во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2017 година|финалето 2017]], што бил втор финален настап за Јувентус во три години, но тие повторно биле поразени овојпат од бранителот на титулата {{Fb team (N) Real Madrid}} со 4-1.<ref name="Guardian">{{наведени вести |date=3 June 2017 |title=Real Madrid and Cristiano Ronaldo see off Juventus to win Champions League |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jun/03/juventus-real-madrid-champions-league-final-match-report |work=[[The Guardian]] |accessdate=3 June 2017}}</ref> На 11 јануари 2018, Кјелини за првпат во кариерата бил избран во [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2017|Тимот на годината на УЕФА за 2017]].<ref name="team2017">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/insideuefa/news/t-uefa/news/newsid=2529238.html|title=UEFA.com Fans’ Team of the Year 2017 announced|date=11 January 2018|publisher=UEFA.com|accessdate=11 January 2018}}</ref> На 17 март 2018, во натпреварот на гостувањето кај {{Fb team (N) SPAL}} што завршил 0-0, Кјелини го забележал својот 350-ти настап во Серија А.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juventus.com/en/news/news/2018/spal-juve-talking-points.php|title=Spal-Juve: Talking points|publisher=Juventus.com|date=18 March 2018|accessdate=18 March 2018}}</ref> На крајот од [[ФК Јувентус сезона 2017-2018|сезоната 2017-2018]] успесите се повторуваат за Кјелини и неговите соиграчи од Јувентус откако ја освоиле седмата последователна титула во првенството и на тоа го придодале и четвртиот домашен куп по ред - ова второто, претставува нов рекорд во италијанскиот фудбал. На 29 јуни 2018, Кјелини го продолжил својот договор со клубот до летото 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.football-italia.net/123746/official-juve-renew-chiellini-barzagli|title=OFFICIAL: Juve renew Chiellini & Barzagli|publisher=Football Italia|date=29 June 2018}}</ref> По заминувањето на Буфон, за [[ФК Јувентус сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] - после 13 години во клубот - Кјелини бил назначен за нов капитен на Јувентус.<ref name="Chiellini to become Juve captain">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.football-italia.net/121497/chiellini-become-juve-captain|title=Chiellini to become Juve captain|publisher=Football Italia|date=17 May 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/it/notizie/juventus-chiellini-capitano-il-club-lo-ufficializza-su/17jys4davjmu41l77v2kzghccb|title=Juventus, Chiellini capitano: il club lo 'ufficializza' su Instagram|date=24 јуни 2018}}</ref> На 16 јануари 2019, Кјелини ја "кренал" својата прва титула како нов официјален капитен на Јувентус – во [[Суперкуп на Италија 2018|Суперкупот на Италија]] – после победата со 1–0 над Милан.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.theguardian.com/football/live/2019/jan/16/juventus-v-milan-supercoppa-italiana-live |title=Juventus 1–0 Milan: Supercoppa Italiana – as it happened |publisher=The Guardian |author1=Simon Burnton |date=16 January 2019 |accessdate=15 May 2019 }}</ref> На 12 март, Кјелини го одбележал својот 500-ти настап во дресот на Јувентус во победата со 3-0 на домашен терен над [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]] во реванш осминафиналето од [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|Лигата на шампионите]] што им овозможила на ''бјанконерите'' да го надминат дефицитот од 2-0 од првиот натпревар и да минат во четвртфиналето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.football-italia.net/135724/ronaldo-hat-trick-inspires-juve-remuntada|title=Ronaldo hat-trick inspires Juve Remuntada|publisher=Football Italia|date=12 March 2019}}</ref> Потоа на 20 април, благодарение на победата со 2-1 на домашен натпревар против {{Fb team (N) Fiorentina}}, Јувентус го освоил скудетото по осми пат по ред - апсолутен рекорд во [[Историја на Серија А|историјата на Серија А]] и во петте најсилни национални првенства во Европа -,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Fiorentina/20-04-2019/seriea-juve-fiorentina-2-1-festa-bianconera-ottavo-scudetto-fila-330925182038.shtml|title=Serie A, Juve-Fiorentina 2-1: festa bianconera, ottavo scudetto di fila|date=20 април 2019|accessdate=2019-08-13|archive-date=2019-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423143156/https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Fiorentina/20-04-2019/seriea-juve-fiorentina-2-1-festa-bianconera-ottavo-scudetto-fila-330925182038.shtml|url-status=dead}}</ref> прво за Кјелини со капитенската лента. Исто така заедно со неговиот клупски колега [[Андреја Барцаљи|Барцаљи]], тие биле единствените двајца играчи кој учествувале во освојувањето на сите осум шампионски титули во Серија А во победничкиот циклус на Јувентус од 2011 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/fotogallery/2019/04/20/chiellini-barzagli-scudetti-juve-calciatori.html|title=Chiellini e Barzagli, eroi degli otto scudetti Juve|date=21 април 2019}}</ref> ==Репрезентативна кариера== ===Младински репрезентации=== Кјелини играл речиси во сите младински репрезетнации,<ref name="Мрежно место">{{Наведена мрежна страница|url=http://giorgiochiellini.com/site/carriera.php|title=Официјално мрежно место на играчот|accessdate=8 јули 2012|archive-date=2014-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20140630020524/http://giorgiochiellini.com/site/carriera.php|url-status=dead}}</ref> а со [[Фудбалска репрезентација на Италија под 19 години|репрезентацијата под 19 години]] во [[Европското првенство во фудбал за играчи под 19 години 2003|2003 година]] го освоил [[Европското првенство во фудбал за играчи под 19 години|Европско првенство до 19 години]] во [[Лихтенштајн]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.uefa.com/under19/history/season=2003/index.html|title=Gli Azzurrini trionfano in Liechtenstein}}</ref> Следната година, тој го освоил бронзениот медал на [[Летни олимписки игри 2004|Летните олимписки игри]] во [[Атина]] носејќи го дресот на [[Олимписка фудбалска репрезентација на Италија|олимписката репрезентација на Италија]], собирајќи 2 настапи во текот на турнирот. Потоа, со [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]] тој учествувал на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европските првенства]] во [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2006|2006]] и [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2007|2007]], во вториот случај дури носејќи ја и капитенската лента<ref name="Мрежно место"/> и бил стрелец на два гола за ''аѕурините''. По завршувањето на турнирот тој исто така бил избран во ''Идеалниот тим на првенството'' од страна на [[УЕФА]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Andrew Haslam|url=http://it.uefa.com/magazine/news/kind=16384/newsid=556168.html|title=Il dream team Under 21|date=29 јуни 2007|accessdate=26 јуни 2008}}</ref> Со репрезентацијата до 21 година завршил во 2007 година, со вкупно 26 настапи и 6 гола. ===Сениорска репрезентација=== ====2004-2012==== [[File:Cesc Fàbregas and Giorgio Chiellini Euro 2012 final.jpg|thumb|left|Кјелини (бр. 3) во двобој со [[Сеск Фабрегас|Фабрегас]] за време на [[Финале на Европското првенство во фудбал 2012|финалето]] на [[Европско првенство во фудбал 2012|Европското првенство 2012]] меѓу {{NazNB|FUrep|ESP}} и {{NazNB|FUrep|ITA}}.]] На 17 ноември 2004 година, на 20-годишна возраст, го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Италија|сениорската репрезентација]] под водство на селекторот [[Марчело Липи]], влегувајќи во игра во второто полувреме од пријателскиот натпревар Италија-[[Фудбалска репрезентација на Финска|Финска]] (1-0).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/2004/k/sezioni/sport/calcio/nazionale/italiafinlandia/italiafinlandia/italiafinlandia.html|title=Non male l'Italia sperimentale Miccoli-gol per battere la Finlandia}}</ref> На 21 ноември 2007 година, тој го постигнал својот прв гол во националниот дрес во натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Фарски Острови|Фарските Острови]] одигран на стадионот [[Стадион Алберто Браља|Алберто Браља]] во [[Модена]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figc.it/it/204/3317/2007/11/News.shtml|title=Donadoni: "Serata di festa per tutti". Chiellini: "Ricorderò sempre questo gol"|accessdate=2019-08-14|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091209/http://www.figc.it/it/204/3317/2007/11/News.shtml}}</ref> Тој бил меѓу 23-те повикани играчи од селекторот [[Роберто Донадони]] за [[Европско првенство во фудбал 2008|Европското првенство 2008]]. На првиот ден од подготовките во Австрија, Кјелини ненамерно во еден двобој го повредил [[Фабио Канаваро]], која подоцна го спречила капитенот да настапи на турнирот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/it/Articolo.aspx?ContenutoId=720709|title=Ahiahiahi, bruttissime nuove dall'Austria: Cannavaro non ce la fa, Europei addio|date=2 јуни 2008|accessdate=2019-08-14|archive-date=2018-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814232633/http://www.goal.com/it/Articolo.aspx?ContenutoId=720709}}</ref> Почнувајќи од вториот натпревар во групната фаза, Италија - [[Фудбалска репрезентација на Романија|Романија]] (1-1) на 13 јуни, бил поставен како централен дефанзивец играјќи во пар со [[Кристијан Панучи]]; исто така на таа позиција играл и во следните натпревари против [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] во последниот натпревар од групата, и во четвртфиналето против [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]], репрезентацијата што ги елиминирала ''аѕурите'' по изведување на пенали.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Speciali/Europei/2008/Primo_Piano/2008/06_јуни/22/ita-spa.shtml|title=Italia, che peccato!Fuori ai rigori con la Spagna|date=22 јуни 2008}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Од самиот почеток на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2010|Квалификациите за Светското првенство 2010]], селекторот [[Марчело Липи]] го поставува Кјелини како централен дефанзивец во пар со Фабио Канаваро. Учествувал и на [[ФИФА Куп на конфедерации 2009|Купот на конфедерациите 2009]] каде што Италија била елиминирана уште во првата фаза.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fifa.com/confederationscup/matches/round=250116/match=66205/report.html|title=Italy 0:3 Brazil|language=en|accessdate=2019-08-14|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029194543/http://www.fifa.com/confederationscup/matches/round=250116/match=66205/report.html|url-status=dead}}</ref> Потоа тој бил избран од Липи и за [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sscnapoli.it/client/render.aspx?root=707&fwd=3318&content=0|title=De Sanctis, maggio e Quagliarella ai Mondiali|accessdate=2019-08-14|archive-date=2010-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20100521071031/http://www.sscnapoli.it/client/render.aspx?root=707&fwd=3318&content=0|url-status=dead}}</ref> каде ги одиграл сите три натпревари за Италија во групната фаза по која ''аѕурите'' биле елиминирани.<ref>{{Наведена мрежна страница| url=http://www.calcioita.com/mondiali_2010/slovacchia-italia-3-1-addio-campioni-del-mondo-52698/| title=Slovacchia-Italia 3-2: addio campioni del mondo...| archiveurl=https://web.archive.org/web/20110910060603/http://www.calcioita.com/mondiali_2010/slovacchia-italia-3-1-addio-campioni-del-mondo-52698/| archivedate=10 септември 2011}}</ref> Потоа тој учествувал на [[Европско првенство во фудбал 2012|Европското првенство 2012]] под водство на селекторот [[Чезаре Прандели]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figc.it/it/204/32322/2012/05/News.shtml|title=Consegnata all'UEFA la lista dei 23 giocatori convocati per gli Europei|date=29 мај 2012|accessdate=1 јули 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924051951/http://www.figc.it/it/204/32322/2012/05/News.shtml|archivedate=24 септември 2015|url-status=dead}}</ref> На 18 јуни, за време на последниот натпревар од групата против {{NazNB|FUrep|IRL}} Кјелини се повредил,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/it/news/2910/euro-2012/2012/06/18/3184027/recuperato-barzagli-litalia-perde-un-altro-centrale|title=Recuperato Barzagli, l'Italia perde un altro centrale: infortunio muscolare per Chiellini, per il dottore "c'è preoccupazione"|date=18 јуни 2012|accessdate=1 јули 2012}}</ref> но сепак успеал за кратко време да се опорави, и да биде подготвен да се врати на теренот на 28 јуни за полуфиналната ''[[Фудбалски натпревари Германија - Италија|класика]]'' против {{NazNB|FUrep|GER}}, во која Италија победила со 2-1.<ref>[https://off.net.mk/offside/fudbal/germanija-povtorno-na-kolena-pred-italija Германија повторно на колена пред Италија] off.net.mk</ref> Во [[Финале на Европското првенство во фудбал 2012|финалето]], по неговата грешка Шпанија повела со 1-0 (на крајот завршило 4-0),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://it.eurosport.yahoo.com/notizie/litalia-si-inchina-a-una-grande-spagna-%C3%A8-150813120.html|title=L'Italia s'inchina a una grande Spagna|date=1 јули 2012|accessdate=8 јули 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120706002737/http://it.eurosport.yahoo.com/notizie/litalia-si-inchina-a-una-grande-spagna-%C3%A8-150813120.html|archivedate=6 јули 2012}}</ref> а набргу потоа Кјелини морал да го напушти теренот и да биде заменет поради истиот мускулен проблем кој го имал и во претходните натпревари. ====2012-2016==== [[File:Azerbaijan-Italy, 10 October 2015 26 - Giorgio Chiellini.jpg|thumb|Кјелини (бр. 3) во 2015, за време на натпревар во [[Баку]] против {{NazNB|Furep|AZE}} во [[Квалификации за Европското првенство во фудбал 2016|Квалификациите за Европското првенство 2016]].]] На 14 ноември 2012 година, во поразот на домашен терен од {{NazNB|FUrep|FRA}} во пријателски натпревар со 1-2, тој за првпат ја носел [[Капитен | капитенската лента]] на ''аѕурите'' уште од првата минута.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lastampa.it/2012/11/14/sport/calcio/io-capitano-di-tanti-giovani-Ya8eokuHseXUIzLmmqA9jN/pagina.html|title=Chiellini: "Io, capitano di tanti giovani"|author=Massimiliano Nerozzi|date=14 ноември 2012}}</ref> На 3 јуни 2013 година, Прандели го повикал Кјелини во составот што учествувал на [[ФИФА Куп на конфедерации 2013|Купот на конфедерации 2013]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figc.it/it/204/36469/2013/06/News.shtml|title=Inviata alla FIFA la lista per la Confederations Cup: c'è anche Barzagli|accessdate=2019-08-15|archive-date=2013-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608215150/http://www.figc.it/it/204/36469/2013/06/News.shtml|url-status=dead}}</ref> каде ги одиграл сите пет натпревари на репрезентацијата, и постигнал еден гол против домаќинот {{NazNB|FUrep|BRA}} во третиот натпревар од групата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Nazionale/confederations_cup/22-06-2013/confederations-italia-brasile-2-4-gol-dante-giaccherini-neymar-doppio-fred-chiellini-20636022394.shtml|title=Confederations, Italia-Brasile 2-4: gol di Dante, Giaccherini, Neymar, doppio Fred e Chiellini|author=Riccardo Pratesi|date=22 јуни 2013}}</ref> На крајот од натпреварувањето тој го освоил бронзениот медал со Италија, по успех на пенали против {{NazNB|FUrep|URU}}.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Nazionale/confederations_cup/30-06-2013/confederations-italia-uruguay-5-4-rigori-buffon-ne-para-tre-azzurri-terzi-20688727871.shtml|title=Confederations, Italia-Uruguay 5-4 dopo i rigori, Buffon ne para tre, azzurri terzi|author=Riccardo Pratesi|date=30 јуни 2013}}</ref> На 10 септември 2013 година, на [[Стадион Јувентус]], тој постигнал гол против {{NazNB|FUrep|CZE}} во натпревар од [[Квалификации за Светското првенство во фудбал 2014 година - УЕФА|Квалификации за Светското првенство 2014]], за моментален резултат 1-1 (нартпреварот завршил 2-1 во корист на аѕурите). Со овој негов гол и оној победничкиот на [[Марио Балотели]] од [[Пенал (фудбал)|пенал]], Италија математички се квалификувала за [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првенство 2014]] во [[Бразил]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lastampa.it/2013/09/10/sport/calcio/chiellinibalotelli-litalia-al-mondiale-F0xPe3aXNOjtmrUNRDJqSO/pagina.html|title=Chiellini-Balotelli, l'Italia al Mondiale}}</ref> Таму тој е меѓу референтините точки (заедно со клупските колеги [[Џанлујџи Буфон|Буфон]], [[Андреја Барцаљи|Барцаљи]], [[Леонардо Бонучи|Бонучи]], [[Клаудио Маркизио|Маркизио]] и [[Андреја Пирло|Пирло]]) на таканаречената репрезентација ''Итал-Јуве''.<ref>{{Наведена мрежна страница|language=en|url=http://www.goal.com/en/news/2898/euro-2012/2012/06/08/3150281/juventus-have-won-the-azzurri-three-world-cups-now-italjuve|title=Juventus have won the Azzurri three World Cups, now ItalJuve set their sights on the Euros|author=Mark Doyle|date=8 јуни 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juventus.com/it/news/news/2012/ital-juve-alla-confederation-cup.php|title=Ital-Juve alla Confederation Cup|date=4 јуни 2013}}</ref> На 24 јуни 2014 година, за време на последниот натпревар од групата против Уругвај, Кјелини бил гризнат кај рамото од страна на уругвајскиот напаѓач [[Луис Суарес]] (што е негов трет случај да гризне противнички играч),<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=S0kJlCjgQ4g Luis Suarez bites Chiellini]</ref> но мексиканскиот судија [[Марко Антонио Родригес]] одлучил да не го казни Суарес и оставил играта да продолжи со корнер од кој јужноамериканците го постигнале победничкиот гол и со победа од 1-0 ја елимнирале Италија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2013/04/22/news/suarez_cannibale_liverpool-57222870/|title=Suarez 'cannibale', maxi squalifica in arrivo|author=Enrico Franceschini|date=22 април 2013|accessdate=30 април 2016}}</ref> Неколку дена подоцна дисциплинската комисија на ФИФА реагирала и му одредила на Суарес казна од четири месеци неиграње, за која дури и Кјелини изразил став дека е „прекумерна“.<ref>{{наведени вести |last=Skillen |first=Charlie |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/worldcup2014/article-2672081/Luis-Suarezs-ban-harsh-I-feel-sorry-says-bite-victim-Giorgio-Chiellini.html |title=Luis Suarez's ban is too harsh... I feel sorry for him, says bite victim Giorgio Chiellini |newspaper=Daily Mail |date=27 June 2014}}</ref> На 10 октомври 2014 година, во натпреварот против {{NazNB|FUrep|AZE}} во [[Квалификации за Европското првенство во фудбал 2016|Квалификациите за Европското првенство 2016]], тој постигнал два гола во победата со 2-1; во истиот натпревар тој постигнал и автогол за моментален резултат 1-1 што значи дека бил автор на сите три гола во натпреварот.<ref>[https://www.bbc.com/sport/football/29579011 Chiellini scores all three in 2-1 win - BBC Sport] [[BBC]] - пристапено 10.10.2014</ref> Бил повикан од селекторот [[Антонио Конте]] за [[Европско првенство во фудбал 2016|Европското првенство 2016]], каде тој постигнал гол во осминафиналето, првиот за аѕурите во натпреварот во кој го победиле бранителот на титулата Шпанија со 2-0;;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/calcio/europei/2016/italia/27-06-2016/euro-2016-italia-spagna-2-0-chiellini-pelle-ottavi-160137832761.shtml|title=Italia-Spagna 2-0, Chiellini-Pellè, festa azzurra: siamo ai quarti di Euro 2016|accessdate=27 јуни 2016}}</ref> сепак патот на Италија на турнирот завршил во следното коло, каде репрезентацијата била елиминирана во четвртфиналето на пенали од тогашниот актуелен светски шампион Германија.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Mattia Fontana|url=http://it.eurosport.com/calcio/euro-2016/2016/euro-2016-darmian-tradisce-l-italia-ai-rigori-germania-in-semifinale-grazie-a-neuer_sto5672267/story.shtml|title=Euro 2016, Darmian tradisce l'Italia ai rigori: Germania in semifinale grazie a Neuer|date=2 јули 2016}}</ref> ====Од 2016; капитен на репрезентацијата==== Кјелини го задржал местото во почетната постава и во времето на управување од клупата на [[Џанпјеро Вентура]], под чие водстви одиграл 6 натпревари во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2018|квалификациите]] за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], вклучително и двата натпревари од „плејофот“ што се одржале во ноември 2017 година против {{NazNB|FUrep|SWE}} по кој Италија срамно била елиминирана и не се пласирала на мундијал, точно 60 години по единствениот претходен пат кога се случило тоа. Откако во следните месеци тој размислувал за можноста да ја напушти репрезентацијата,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mediagol.it/nazionali/italia/italia-polonia-chiellini-leader-ho-pensato-di-ritirarmi-dalla-nazionale-ma-sono-uno-dei-capitani-aiutero-i-piu-giovani/|title=Italia-Polonia, Chiellini leader: "Ho pensato di ritirarmi dalla Nazionale, ma sono uno dei capitani. Aiuterò i più giovani..."|date=6 септември 2018}}</ref> почетокот на новиот циклус и доаѓањето на новиот селектор [[Роберто Манчини]], го предомислиле Кјелини да остане во репрезентацијата и да биде нов [[капитен]] на Италија по повлекувањето на [[Џанлујџи Буфон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://figc.it/it/federazione/news/celebrati-al-quirinale-i-120-anni-della-figc-mattarella-fiducioso-per-il-futuro-della-nazionale/|title=Celebrati al Quirinale i 120 anni della FIGC. Mattarella: "Fiducioso per il futuro della Nazionale"|date=15 октомври 2018}}</ref> Тој ја предводел италијанската репрезентација во новоформираното натпреварување [[УЕФА Лига на нации 2018-2019|УЕФА Лигата на нации]] во септември 2018 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figc.it/it/204/2543499/2018/09/News.shtml|title=Debutto in Nations League. Mancini: "Voglio un'Italia che giochi all'attacco per vincere"|date=6 септември 2018|accessdate=2019-08-16|archive-date=2018-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180909081056/http://www.figc.it/it/204/2543499/2018/09/News.shtml}}</ref> Токму во ова натпреварување, на 17 ноември 2018 година во натпреварот против {{NazNB|FUrep|POR}} (0-0) на [[Сан Сиро]], 14 години по неговото деби во сениорската репрезентација достигнал до [[Список на фудбалери со 100 или повеќе настапи за својата репрезентација|100-тиот настап во националниот дрес]], со што станал седмиот играч на италијанската репрезентација што ја постигнал таа цел.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sport.sky.it/calcio/nations-league/2018/11/17/chiellini-100-presenze-italia-portogallo-premiazione-video.html|title=Chiellini, sono 100 presenze con l'Italia|date=17 ноември 2018}}</ref> == Хронологија на репрезентативните настапи == {{Репрезентативни настапи|ITA}} {{Cronopar|17-11-2004|Месина|ITA|1|0|FIN|-|Пријателска|13={{subon|46}} {{yel|54}}}} {{Cronopar|9-2-2005|Каљари|ITA|2|0|RUS|-|Пријателска|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|26-3-2005|Милано|ITA|2|0|SCO|-|Квалификации за Светско првенство|2006}} {{Cronopar|8-6-2005|Торонто|ITA|1|1|SCG|-|Пријателска|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|11-6-2005|Њујорк|ITA|1|1|ECU|-|Пријателска|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|16-8-2006|Ливорно|ITA|0|2|CRO|-|Пријателска|13={{yel|75}}}} {{Cronopar|17-10-2007|Сиена|ITA|2|0|RSA|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-11-2007|Глазгов|SCO|1|2|ITA|-|Квалификации за Евро|2008|13={{subon|83}}}} {{Cronopar|21-11-2007|Модена|ITA|3|1|FRO|1|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|30-5-2008|Фиренца|ITA|3|1|BEL|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|13-6-2008|Цирих|ITA|1|1|ROU|-|Евро|2008|Прва фаза}} {{Cronopar|17-6-2008|Цирих|FRA|0|2|ITA|-|Евро|2008|Прва фаза|13={{yel|44}}}} {{Cronopar|22-6-2008|Виена|ESP|0|0|ITA|-|Евро|2008|Четвртфинале|dts|4 - 2}} {{Cronopar|11-10-2008|Софија|BUL|0|0|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2010|13={{yel|34}}}} {{Cronopar|15-10-2008|Лече|ITA|2|1|MNE|-|Квалификации за Светско првенство|2010}} {{Cronopar|19-11-2008|Атина|GRE|1|1|ITA|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|28-3-2009|Подгорица|MNE|0|2|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2010}} {{Cronopar|1-4-2009|Бари|ITA|1|1|IRL|-|Квалификации за Светско првенство|2010}} {{Cronopar|15-6-2009|Преторија|USA|1|3|ITA|-|Конф. куп|2009|Прва фаза}} {{Cronopar|18-6-2009|Јоханесбург|EGY|1|0|ITA|-|Конф. куп|2009|Прва фаза}} {{Cronopar|21-6-2009|Преторија|ITA|0|3|BRA|-|Конф. куп|2009|Прва фаза|13={{yel|49}}}} {{Cronopar|12-8-2009|Базел|SUI|0|0|ITA|-|Пријателска}} {{Cronopar|5-9-2009|Тбилиси|GEO|0|2|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2010}} {{Cronopar|9-9-2009|Торино|ITA|2|0|BUL|-|Квалификации за Светско првенство|2010}} {{Cronopar|10-10-2009|Даблин|IRL|2|2|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2010}} {{Cronopar|14-11-2009|Пескара|ITA|0|0|NED|-|Пријателска}} {{Cronopar|18-11-2009|Чезена|ITA|1|0|SWE|1|Пријателска|13={{yel|88}}}} {{Cronopar|3-3-2010|Монако|ITA|0|0|CMR|-|Пријателска|13={{yel|21}}}} {{Cronopar|5-6-2010|Женева|SUI|1|1|ITA|-|Пријателска|13={{yel|89}}}} {{Cronopar|14-6-2010|Кејптаун|ITA|1|1|PAR|-|Светско првенство|2010|Прва фаза}} {{Cronopar|20-6-2010|Нелспруит|ITA|1|1|NZL|-|Светско првенство|2010|Прва фаза}} {{Cronopar|24-6-2010|Јоханесбург|SVK|3|2|ITA|-|Светско првенство|2010|Прва фаза|13={{yel|67}}}} {{Cronopar|10-8-2010|Лондон|ITA|0|1|CIV|-|Пријателска}} {{Cronopar|3-9-2010|Талин|EST|1|2|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2012}} {{Cronopar|7-9-2010|Фиренца|ITA|5|0|FRO|-|Квалификации за Светско првенство|2012}} {{Cronopar|8-10-2010|Белфаст|NIR|0|0|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2012}} {{Cronopar|12-10-2010|Џенова|ITA|3|0|SRB|-|Квалификации за Евро|2012|11=дод}} {{Cronopar|9-2-2011|Дортмунд|GER|1|1|ITA|-|Пријателска|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|25-3-2011|Љубљана|SLO|0|1|ITA|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|29-3-2011|Киев|UKR|0|2|ITA|-|Пријателска|13={{suboff|17}}}} {{Cronopar|3-6-2011|Модена|ITA|3|0|EST|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|7-6-2011|Лиеж|ITA|0|2|IRL|-|Пријателска}} {{Cronopar|10-8-2011|Бари|ITA|2|1|ESP|-|Пријателска|13={{yel|67}}}} {{Cronopar|2-9-2011|Торшавн|FRO|0|1|ITA|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|6-9-2011|Фиренца|ITA|1|0|SLO|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|7-10-2011|Белград|SRB|1|1|ITA|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|11-10-2011|Пескара|ITA|3|0|NIR|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|11-11-2011|Вроцлав|POL|0|2|ITA|-|Пријателска}} {{Cronopar|15-11-2011|Рим|ITA|0|1|URU|-|Пријателска|13={{yel|90+5}}}} {{Cronopar|29-2-2012|Џенова|ITA|0|1|USA|-|Пријателска|13={{subon|46}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|10-6-2012|Гдањск|ESP|1|1|ITA|-|Евро|2012|Прва фаза|13={{yel|79}}}} {{Cronopar|14-6-2012|Познањ|ITA|1|1|CRO|-|Евро|2012|Прва фаза}} {{Cronopar|18-6-2012|Познањ|ITA|2|0|IRL|-|Евро|2012|Прва фаза|13={{suboff|57}}}} {{Cronopar|28-6-2012|Варшава|GER|1|2|ITA|-|Евро|2012|Полуфинале}} {{Cronopar|1-7-2012|Киев|ESP|4|0|ITA|-|Евро|2012|Финале|13={{suboff|21}}}} {{Cronopar|16-10-2012|Милано|ITA|3|1|DEN|-|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|14-11-2012|Парма|ITA|1|2|FRA|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|7-6-2013|Прага|CZE|0|0|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|16-6-2013|Рио де Жанеиро|MEX|1|2|ITA|-|Конф. куп|2013|Прва фаза}} {{Cronopar|19-6-2013|Ресифе|ITA|4|3|JPN|-|Конф. куп|2013|Прва фаза}} {{Cronopar|22-6-2013|Салвадор|ITA|2|4|BRA|1|Конф. куп|2013|Прва фаза|14=Салвадор (Бразил)}} {{Cronopar|27-6-2013|Форталеца|ESP|0|0|ITA|-|Конф. куп|2013|Полфуфинале|dts|7 - 6}} {{Cronopar|30-6-2013|Салвадор|URU|2|2|ITA|-|Конф. куп|2013|натп. 3. место|dts|2 -3|13={{yel|55}}|14=Салвадор (Бразил)}} {{Cronopar|14-8-2013|Рим|ITA|1|2|ARG|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-9-2013|Палермо|ITA|1|0|BUL|-|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|10-9-2013|Торино|ITA|2|1|CZE|1|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|11-10-2013|Копенхаген|DEN|2|2|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|4-6-2014|Перуџа|ITA|1|1|LUX|-|Пријателска}} {{Cronopar|14-6-2014|Манаус|ENG|1|2|ITA|-|Светско првенство|2014|Прва фаза}} {{Cronopar|20-6-2014|Ресифе|ITA|0|1|CRI|-|Светско првенство|2014|Прва фаза}} {{Cronopar|24-6-2014|Натал|ITA|0|1|URU|-|Светско првенство|2014|Прва фаза|14=Натал (Бразил)}} {{Cronopar|10-10-2014|Палермо|ITA|2|1|AZE|2|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|13-10-2014|Та Кали|MLT|0|1|ITA|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|16-11-2014|Милано|ITA|1|1|HRV|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|28-3-2015|Софија|BUL|2|2|ITA|-|Квал. за ЕП|2016|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|31-3-2015|Торино|ITA|1|1|ENG|-|Пријателска|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|3-9-2015|Фиренца|ITA|1|0|MLT|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|6-9-2015|Палермо|ITA|1|0|BUL|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|10-10-2015|Баку|AZE|1|3|ITA|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|13-10-2015|Рим|ITA|2|1|NOR|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|13-11-2015|Брисел|BEL|3|1|ITA|-|Пријателска|13={{yel|34}}}} {{Cronopar|17-11-2015|Болоња|ITA|2|2|ROU|-|Пријателска}} {{Cronopar|29-5-2016|Та Кали|ITA|1|0|SCO|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-6-2016|Верона|ITA|2|0|FIN|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|13-6-2016|Лион|BEL|0|2|ITA|-|Евро|2016|Прва фаза|13={{yel|65}}}} {{Cronopar|17-6-2016|Тулуз|ITA|1|0|SWE|-|Евро|2016|Прва фаза}} {{Cronopar|27-6-2016|Сен Дени|ITA|2|0|ESP|1|Евро|2016|Осминафинале}} {{Cronopar|2-7-2016|Бордо|GER|1|1|ITA|-|Евро|2016|Четвртфинале|dts|6 – 5|13={{suboff|120}}}} {{Cronopar|1-9-2016|Бари|ITA|1|3|FRA|-|Пријателска}} {{Cronopar|5-9-2016|Хаифа|ISR|1|3|ITA|-|Квал. за СП|2018|13={{sent off|1|28|55}}}} {{Cronopar|7-6-2017|Ница|ITA|3|0|URU|-|Пријателска|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|11-6-2017|Удине|ITA|5|0|LIE|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|6-10-2017|Торино|ITA|1|1|MKD|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|9-10-2017|Скадар|ALB|0|1|ITA|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|10-11-2017|Солна|SWE|1|0|ITA|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|13-11-2017|Милано|ITA|0|0|SWE|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|7-9-2018|Болоња|ITA|1|1|POL|-|Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{Капитен}} {{yel|9}}}} {{Cronopar|10-10-2018|Џенова|ITA|1|1|UKR|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|14-10-2018|Хожув|POL|0|1|ITA|-|Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|17-11-2018|Милано|ITA|0|0|POR|-|Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{Капитен}}<ref>100. настап</ref>}} {{Cronopar|23-3-2019|Удине|ITA|2|0|FIN|-|Квал. за ЕП|2020|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|8-6-2019|Атина|GRE|0|3|ITA|-|Квал. за ЕП|2020|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|11-6-2019|Торино|ITA|2|1|BIH|-|Квал. за ЕП|2020|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|7-9-2020|Амстердам|NED|0|1|ITA|-|Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{Капитен}} {{yel|88}}}} {{Cronopar|14-10-2020|Бергамо|ITA|1|1|NED|-|Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|25-3-2021|Парма|ITA|2|0|NIR|-|Квал. за СП|2022|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|4-6-2021|Болоња|ITA|4|0|CZE|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|64}}}} {{Cronopar|11-6-2021|Рим|TUR|0|3|ITA|-|Евро|2020|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|16-6-2021|Рим|ITA|3|0|SUI|-|Евро|2020|Прва фаза|13={{Капитен}} {{suboff|26}}}} {{Cronofin|109|8|7|49|Играчи на италијанската фудбалска репрезентација#Список на играчи по бројот на настапи за италијанската репрезентација|Играчи на италијанската фудбалска репрезентација#Список на стрелци за италијанската репрезентација}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 11 јуни 2019.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | [[Ливорно Калчо сезона 2000-2001|2000-2001]] || rowspan=4|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Livorno}} || [[Серија Ц1 2000-2001|Ц1]]|| 3 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 2000-2001|КИ-Ц]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 4 || 0 |- | [[Ливорно Калчо сезона 2001-2002|2001-2002]] || [[Серија Ц1 2001-2002|Ц1]] || 5 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2001-2002|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 2001-2002|КИ-Ц]] || 3+5 || 0 || - || - || - || [[Суперкуп на Италија Серија Ц 2002|СИ-Ц]] || 2 || 0 || 15 || 0 |- | [[Ливорно Калчо сезона 2002-2003|2002-2003]] || [[Серија Б 2002-2003|Б]] || 6 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 7 || 0 |- | [[Ливорно Калчо сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија Б 2003-2004|Б]] || 41 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 42 || 4 |- !colspan="3"|Вкупно Ливорно || 55 || 4 |||| 11 || 0 |||| - || - |||| 2 || 0 || 68 || 4 |- | [[ФК Фјорентина сезона 2004-2005|2004-2005]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Fiorentina}} || [[Серија А 2004-2005|А]] || 37 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2004-2005|КИ]] || 5 || 0 || - || - || - || - || - || - || 42 || 3 |- | [[ФК Јувентус сезона 2005-2006|2005-2006]] || rowspan=16|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2005-2006|А]] || 17 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|КИ]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2005/06|ЛШ]] || 6 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2005|СИ]] || 0 || 0 || 23 || 0 |- | [[ФК Јувентус сезона 2006-2007|2006-2007]] || [[Серија Б 2006-2007|Б]] || 32 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|КИ]] || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || 35 || 4 |- | [[ФК Јувентус сезона 2007-2008|2007-2008]] || [[Серија А 2007-2008|А]] || 30 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|КИ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 32 || 3 |- | [[ФК Јувентус сезона 2008-2009|2008-2009]] || [[Серија А 2008-2009|А]] || 27 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2008-2009|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008/09|ЛШ]] || 8<ref>1 настап и еден 1 гол во третото квалификациско коло.</ref> || 1 || - || - || - || 36 || 5 |- | [[ФК Јувентус сезона 2009-2010|2009-2010]] || [[Серија А 2009-2010|А]] || 32 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2009-2010|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009/10|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2009/10|ЛЕ]] || 4+2 || 1+0 || - || - || - || 40 || 5 |- | [[ФК Јувентус сезона 2010-2011|2010-2011]] || [[Серија А 2010-2011|А]] || 32 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2010-2011|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2010/11|ЛЕ]] || 9<ref>4 настапи во квалификациите.</ref> || 2 || - || - || - || 43 || 4 |- | [[ФК Јувентус сезона 2011-2012|2011-2012]] || [[Серија А 2011-2012|А]] ||34|| 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2011-2012|КИ]] || 3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 37 || 2 |- | [[ФК Јувентус сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Серија А 2012-2013|А]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2012-2013|КИ]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012/13|ЛШ]] || 8 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2012|SI]] || 0 || 0 || 32 || 1 |- | [[ФК Јувентус сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Серија А 2013-2014|А]] || 31 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2013-2014|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 5+6 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2013|СИ]] || 1 || 1 || 44 || 4 |- | [[ФК Јувентус сезона 2014-2015|2014-2015]] || [[Серија А 2014-2015|А]] || 28 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|КИ]] || 4 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014/15|ЛШ]] || 12 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2014|СИ]] || 1 || 0 || 45 || 1 |- || [[ФК Јувентус сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Серија А 2015-2016|A]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015/16|ЛШ]] || 6 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2015|СИ]] || 0 || 0 || 34 || 1 |- || [[ФК Јувентус сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 21 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016/17|ЛШ]] || 9 || 1 || [[Суперкуп на Италија 2016|СИ]] || 1 || 1 || 33 || 4 |- | [[ФК Јувентус сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Серија А 2017-2018|А]] ||26|| 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 7 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2017|СИ]] || 1 || 0 ||38|| 0 |- | [[ФК Јувентус сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 25 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]] || 6 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2018|СИ]] || 1 || 0 || 34 || 1 |- | [[ФК Јувентус сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Серија А 2019-2020|А]] || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|КИ]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|ЛШ]] || 0 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2019|СИ]] || 0 || 0 || 4 || 1 |- | [[ФК Јувентус сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Серија А 2020-2021|А]] || 2 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|КИ]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020/21|ЛШ]] || 0 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2020|СИ]] || 0 || 0 || 2 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Јувентус || 389 || 27 |||| 30 || 2 |||| 88 || 5 |||| 5 || 2 || 512 || 36 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 481 || 34 |||| 46 || 2 |||| 88 || 5 |||| 7 || 2 || 622 || 43 |} ===Репрезентативна статиска=== {{updated|11 јуни 2019}}<ref name=figc>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato/?calciatoreId=44152&squadraId=12|title=Giorgio Chiellini – Convocazioni e presenze in campo |website=[[Italian Football Federation]] |accessdate=28 June 2016 |language=it}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=3 | [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] |- !Година!!Настапи!!Голови |- |- |2004||1||0 |- |2005||4||0 |- |2006||1||0 |- |2007||3||1 |- |2008||7||0 |- |2009||11||1 |- |2010||10||0 |- |2011||12||0 |- |2012||8||0 |- |2013||10||2 |- |2014||7||2 |- |2015||8||0 |- |2016||8||1 |- |2017||6||1 |- |2018||4||0 |- |2019||3||0 |- !Вкупно||103||8 |} == Титули == [[Податотека:Mattarella and Chiellini.jpg|thumb|Кјелини (десни), кревајќи го пехарот освоен по триумфот во [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|Купот на Италија 2014-2015]].]] ===Клупски=== ===={{flagsport|ITA}} Ливорно ==== *'''[[Лега Про Прима Дивизионе|Серија Ц1]]''' : 1 :2001-2002 <small>(група А)</small> ===={{flagsport|ITA}} Јувентус ==== *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 9 : [[Серија А 2011-2012|2011-2012]], [[Серија А 2012-2013|2012-2013]], [[Серија А 2013-2014|2013-2014]], [[Серија А 2014-2015|2014-2015]], [[Серија А 2015-2016|2015-2016]], [[Серија А 2017-2018|2017-2018]], [[Серија А 2018-2019|2018-2019]], [[Серија А 2019-2020|2019-2020]] *'''{{Трофеј-Серија Б}} [[Серија Б]]''' : 1 :2006-2007 *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 5 : [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|2014-15]], [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|2015-2016]], [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|2016-2017]], [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|2017-2018]], [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|2020-2021]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија]]''' : 5 : [[Суперкуп на Италија 2012|2012]], [[Суперкуп на Италија 2013|2013]], [[Суперкуп на Италија 2015|2015]], [[Суперкуп на Италија 2018|2018]], [[Суперкуп на Италија 2020|2020]] ===Репрезентација=== [[File:Giorgio Chiellini con Europeo in mano.jpg|thumb|Киелини го држи [[Куп Анри Делоне|Купот Анри Делоне]] по освојувањето на Евро 2020]] *'''[[Европско првенство во фудбал за играчи под 19 години|Европско првенство за играчи под 19 години]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал за играчи под 19 години 2003|Лихтенштајн 2003]] *'''[[Летни олимписки игри]]''' : : [[Податотека:Bronze medal.svg|20px|Бронзен медал]] [[Фудбал на Летните олимписки игри 2004|Атина 2004]] *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал|Европско првенство]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2020|Европа 2020]] ==Почести== [[Податотека:ITA OMRI 2001 Cav BAR.svg|60px]] [[Орден за заслуги на Италијанската Република]] <br> — [[Рим]], [[27 септември]] [[2004]]. На иницијатива на [[Претседател на Италија|Претседателот на Републиката]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=143163|title=Cavaliere Ordine al merito della Repubblica Italiana Sig. Giorgio Chiellini|accessdate=5 април 2011}}</ref> ==Цитати== {{Цитат 2|width=35%|align=left|quoted=1|quote=Тој е "сила на природата", универзален играч кој би го посакал секој тренер во својот тим. '''Кјелини''' е од друга планета, тој може сам да чува три противички играчи. |source=[[Валтер Мацари]].<ref name="Chiellini è di un altro pianeta"/>}} {{Цитат 2|width=35%|align=left|quoted=1|quote=Слушам дека '''Кјелини''' не е добар во играњето фудбал поради неговите нозе. Но, во одбрана тој не губи ниту еден двобој. Тој ги знае своите граници, и кога ќе излезе на теренот не се труди да покаже колку е добар туку да ја изврши задачата која му е доверена на најдобар можен начин: да не му даде никаква шанса на противникот. И во ова тој е број еден.|source=[[Марк ван Бомел]].<ref>{{cite tweet|author=Bianconeri Zone|user=@BianconeriZone|number=1161547081607262209|title=Mark van Bommel - On Chiellini|date=13 август 2019}}</ref>}} {{Цитат 2|width=35%|align=left|quoted=1|quote=Против него е навистина тешко да се игра. Тој не ви остава простор. Тој не ви дозволува да дишете. Но, ми се допаѓа '''„Кјело“'''. Тој е лојален и вистински борец. Двобоите меѓу нас отсекогаш биле убави.|source=[[Златан Ибрахимовиќ]].<ref name="Zlatan Ibrahimovic"/>}} {{Цитат 2|width=35%|align=left|quoted=1|quote=Да играте против '''Кјелини''' е како да сте ставени во кафез со горила и треба да му ја земете храната. Речиси невозможно е да освоите двобој еден на еден или да го минете '''Кјелини''' ако внимава на вас.|source=[[Алваро Мората]].<ref>{{наведени вести|url=https://derbi.mk/morata-da-igrash-protiv-kjelini-e-kako-da-si-vo-kafez-gorila/|title=Мората: Да играш против Кјелини е како да си во кафез со горила…|publisher=derbi.mk|date=1 септември 2017|accessdate=21 август 2019|archive-date=2019-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190821114040/https://derbi.mk/morata-da-igrash-protiv-kjelini-e-kako-da-si-vo-kafez-gorila/|url-status=dead}}</ref>}} {{Цитат 2|width=35%|align=left|quoted=1|quote=Неколкупати ме прашуваа кој е најтешкиот дефанзивец против кој сум играл? Најтешкиот дефанзивец против кого јас играв е '''Кјелини'''. Тој добро го користи своето тело и знае да се позиционира. Тој знае кога да биде груб и кога да се откаже од борбата, секогаш во вистински момент.|source=[[Хари Кејн]].<ref>{{cite tweet|author=Bianconeri Zone|user=@BianconeriZone|number=1161547081607262209|title=Harry Kane - On Chiellini|date=13 август 2019}}</ref>}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рв|Giorgio Chiellini}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[http://www.giorgiochiellini.com/ Официјално мрежно место на играчот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110625081350/http://www.giorgiochiellini.com/ |date=2011-06-25 }} *[http://www.soccerway.com/players/giorgio-chiellini/17684/ Џорџо Кјелини на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/giorgio-chiellini/profil/spieler/29260 Џорџо Кјелини на transfermarkt] *[https://www.whoscored.com/Players/9991/Show/Giorgio-Chiellini Џорџо Кјелини на whoscored] *[http://www.espnfc.com/player/24836/giorgio-chiellini Џорџо Кјелини на espn] *[https://www.tuttocalciatori.net/Chiellini_Giorgio Џорџо Кјелини на tuttocalciatori] {{S-start}} {{S-sports}} {{s-bef| before = [[Џанлујџи Буфон]] }} {{s-ttl| title = [[Податотека:Nero e Bianco (Strisce).svg|20px]]<br> [[Список на играчи на ФК Јувентус#Капитени|Капитен на Јувентус]]| years = 2018–2022}} {{s-aft| after = [[Леонардо&nbsp;Бонучи]] }} {{S-end}} {{Navboxes |title=Состави на Италија |bg= #0066bc |fg= #FFFFFF |bordercolor= darkblue |list1= {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2008}} {{Состав на Италија на СП фудбал 2010}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2012}} {{Состав на Италија на СП фудбал 2014}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2016}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2020}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кјелини, Џорџо}} [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Луѓе од Пиза]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливорно]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фјорентина]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на Европско првенство 2008]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2010]] [[Категорија:Фудбалери на Европско првенство 2012]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1984 година]] 06oi05sfisp06w285vkk7jluuj199q6 0 731797 5581877 4046424 2026-06-24T14:17:49Z Buli 2648 5581877 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Георги | title = | image = Prince George of Greece in 1902, High Commissioner in Crete.jpg | caption = Георги {{circa|1902}} | succession = [[Критска држава|Висок комесар на Критската држава]] | reign = 1898–1906 | reign_type = In office | predecessor = ''Функцијата е воспоставена'' | image_size = | spouse = {{marriage|[[Мари Бонапарт]]|1907}} | issue = | house = [[Династија Шлезвиг-Холштајн-Сондербург-Гликсбург|Шлезвиг-Холштајн-Сондербург-Гликсбург]] | father = [[Ѓорѓи I (Грција)|Ѓорѓи I]] | mother = [[Олга Константиновна]] | signature = File:Signature of Prince George of Greece and Denmark signing as Georgie.jpg | module = | successor = [[Александрос Зајмис]] | birth_date = {{Birth date|1869|6|24|df=yes}} | birth_place = [[Мон Репо]], [[Крф]], [[Кралство Грција|Грција]] | death_date = {{Death date and age|1957|11|25|1869|6|24|df=yes}} | death_place = [[Сен Клу]], [[Ил-де Франс]], [[Четврта Француска Република|Франција]] | burial_place = Кралски гробишта, [[Палата Татој]], [[Атина]], Грција }} '''Принц Георги''' ([[грчки]]: ''Πρίγκιπας Γεώργιος''; {{роден на|24|јуни|1869}} - {{починал на|25|ноември|1957}}) бил вториот син на [[Георги I (Грција)|Георги I]], [[крал на Грција]], и Големата кнегиња [[Олга Константиновна]]. Тој ја имал титулата принц на Грција и Данска, и главно се памети поради тоа што го спасил животот на идниот цар на Русија, [[Николај II]] во [[1891]] година во [[Јапонија]]. Тој служел како висок комесар на [[Крит]] за време добивањето на Грција независност од [[Отоманското Царство]]. == Во Грција == Од 1883 година, Георги живеел во еден дворец во близина на Копенхаген, заедно со [[Принц Валдемар (Данска)|принц Валдемар]], помалиот брат на неговиот татко. Во 1896 година, заедно со неговите браќа бил вклучен во организацијата на [[Летни олимписки игри 1896|Летните олимписки игри]] кои за првпат се одржиле во [[Атина]]. Тој бил претседател на поткомитетот за поморски спорт. И покрај тоа што Грција својата независност од [[Отоманското Царство]] ја добила во текот на 1820-тите, Крит сепак останал во рацете на Отоманците. Во текот на 19 век имало голем број на бунтови и протести на островот. Грчките сили заедно со Големите сили во [[1897]] година успеале да воспостават контрола над островот. Принцот Георги во тоа време бил избран за Висок комесар на заедничкиот муслимано-христијански совет. Но, со ова не се согласувал Елефтериос Венизелос, кој бил водич на движењето за повторно обединување на Крит со Грција. Во времето на востанието, голем број од тамошната жандармерија останала на страната на принцот. Но, по одржаните избори, во 1906 година пеинцот бил сменет од страна на поранешниот грчки премиер [[Александрос Зајмис]], а принцот бил принуден да го напушти островот. Во 1908 година Крит бил припоен кон Грција. Во [[1912]] година, принцот се вратил од [[Париз]] во [[Атина]], пристапувајќи во поморска служба, и подготвувајќи се за војна против [[Турција]]. Но истата година се случило и убијството на неговиот татко, [[Георги I (Грција)|Георги I]], па принцот заминал за Копенхаген. == Семејство == На [[21 ноември]] 1907 година, во Париз, принцот се оженил за [[Марија Бонапарт]]. Тие имале две деца: [[Принц Петар (Грција)|Петар]] и [[Принцеза Евгенија (Грција)|Евгенија]]. {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Георги}} [[Категорија:Грчки принцови]] [[Категорија:Дански принцови]] [[Категорија:Гликсбурговци (Грција)]] 4z2ndcqvk2m4tthe93q93zzijj7n1ek 5581878 5581877 2026-06-24T14:19:09Z Buli 2648 /* Во Грција */ 5581878 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Георги | title = | image = Prince George of Greece in 1902, High Commissioner in Crete.jpg | caption = Георги {{circa|1902}} | succession = [[Критска држава|Висок комесар на Критската држава]] | reign = 1898–1906 | reign_type = In office | predecessor = ''Функцијата е воспоставена'' | image_size = | spouse = {{marriage|[[Мари Бонапарт]]|1907}} | issue = | house = [[Династија Шлезвиг-Холштајн-Сондербург-Гликсбург|Шлезвиг-Холштајн-Сондербург-Гликсбург]] | father = [[Ѓорѓи I (Грција)|Ѓорѓи I]] | mother = [[Олга Константиновна]] | signature = File:Signature of Prince George of Greece and Denmark signing as Georgie.jpg | module = | successor = [[Александрос Зајмис]] | birth_date = {{Birth date|1869|6|24|df=yes}} | birth_place = [[Мон Репо]], [[Крф]], [[Кралство Грција|Грција]] | death_date = {{Death date and age|1957|11|25|1869|6|24|df=yes}} | death_place = [[Сен Клу]], [[Ил-де Франс]], [[Четврта Француска Република|Франција]] | burial_place = Кралски гробишта, [[Палата Татој]], [[Атина]], Грција }} '''Принц Георги''' ([[грчки]]: ''Πρίγκιπας Γεώργιος''; {{роден на|24|јуни|1869}} - {{починал на|25|ноември|1957}}) бил вториот син на [[Георги I (Грција)|Георги I]], [[крал на Грција]], и Големата кнегиња [[Олга Константиновна]]. Тој ја имал титулата принц на Грција и Данска, и главно се памети поради тоа што го спасил животот на идниот цар на Русија, [[Николај II]] во [[1891]] година во [[Јапонија]]. Тој служел како висок комесар на [[Крит]] за време добивањето на Грција независност од [[Отоманското Царство]]. == Во Грција == Од 1883 година, Георги живеел во еден дворец во близина на Копенхаген, заедно со [[Принц Валдемар (Данска)|принц Валдемар]], помалиот брат на неговиот татко. Во 1896 година, заедно со неговите браќа бил вклучен во организацијата на [[Летни олимписки игри 1896|Летните олимписки игри]] кои за првпат се одржиле во [[Атина]]. Тој бил претседател на поткомитетот за поморски спорт. [[Податотека:Ἀπόβασις_καί_ἐγκαθίδρυσις_τῆς_Α.Β.Υ._τοῦ_Πρίγκηπος_Γεωργίου_Ὑπάτου_Ἁρμοστοῦ_εἰς_Κρήτην.jpg|лево|мини|Алегориска литографија која го слави пристигнувањето на принцот Георги од Грција на Крит како Висок комесар на големите сили.]] И покрај тоа што Грција својата независност од [[Отоманското Царство]] ја добила во текот на 1820-тите, Крит сепак останал во рацете на Отоманците. Во текот на 19 век имало голем број на бунтови и протести на островот. Грчките сили заедно со Големите сили во [[1897]] година успеале да воспостават контрола над островот. Принцот Георги во тоа време бил избран за Висок комесар на заедничкиот муслимано-христијански совет. Но, со ова не се согласувал Елефтериос Венизелос, кој бил водич на движењето за повторно обединување на Крит со Грција. Во времето на востанието, голем број од тамошната жандармерија останала на страната на принцот. Но, по одржаните избори, во 1906 година пеинцот бил сменет од страна на поранешниот грчки премиер [[Александрос Зајмис]], а принцот бил принуден да го напушти островот. Во 1908 година Крит бил припоен кон Грција. Во [[1912]] година, принцот се вратил од [[Париз]] во [[Атина]], пристапувајќи во поморска служба, и подготвувајќи се за војна против [[Турција]]. Но истата година се случило и убијството на неговиот татко, [[Георги I (Грција)|Георги I]], па принцот заминал за Копенхаген. == Семејство == На [[21 ноември]] 1907 година, во Париз, принцот се оженил за [[Марија Бонапарт]]. Тие имале две деца: [[Принц Петар (Грција)|Петар]] и [[Принцеза Евгенија (Грција)|Евгенија]]. {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Георги}} [[Категорија:Грчки принцови]] [[Категорија:Дански принцови]] [[Категорија:Гликсбурговци (Грција)]] g50jq3iwlyxxth40v6ro7io0dygo1zw 0 735001 5581851 5513175 2026-06-24T12:17:30Z Buli 2648 /* Наводи */ 5581851 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = Бујар Османи |honorific-suffix = |image = 2019 Alexander Schallenberg, Bujar Osmani (48864457886) (cropped).jpg |imagesize = |caption = Османи во 2019 година. |office2 = Вицепремиер за евроинтеграции |president2 = [[Ѓорге Иванов]] |primeminister2 = [[Зоран Заев]] |term_start2 = [[1 јуни]] [[2017]] |term_end2 = [[31 август]] [[2020]] |predecessor2 = [[Фестим Халили]] |successor2 = [[Никола Димитров (дипломат)|Никола Димитров]] |office3 = [[Министер за здравство на Република Македонија|Министер за здравство]] |primeminister3 = [[Никола Груевски]] |term_start3 = [[27 јули]] [[2008]] |term_end3 = [[28 јули]] [[2011]] |predecessor3 = [[Имер Селмани]] |successor3 = [[Никола Тодоров]] |office1 = [[Министер за надворешни работи на Македонија|Министер за надворешни работи]] |primeminister1 = [[Зоран Заев]] |term_start1 = [[31 август]] [[2020]] |term_end1 = [[23 јуни]] [[2024]] |predecessor1 = [[Никола Димитров (дипломат)|Никола Димитров]] |successor1 = [[Тимчо Муцунски]] |birth_date = {{birth date and age|1979|09|11|df=y}} |birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонски Албанци|Албанец]] |party = [[ДУИ]] |alma_mater = |profession = |religion = [[ислам]] |children = 2 |spouse = Валбона Хоџа |website = }} '''Бујар Османи''' (роден на {{роден на|11|септември|1979}} во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[Хирургија|хирург]] и [[политичар]], и поранешен [[министер за надворешни работи на Република Македонија]].<ref name="влада">{{наведени вести| url = https://vlada.mk/sostav-na-vladata| title = Состав на Владата| accessdate = 23 јули 2022| archive-date = 2020-03-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20200308130440/https://vlada.mk/sostav-na-vladata| url-status = dead}}</ref> ==Образование== * 2008– асистент по предметот Хирургија на Медицинскиот факултет во Скопје * 2006– специјализација по општа хирургија на Медицинскиот факултет во Скопје * 2004– последипломски студии на Медицинскиот факултет во Скопје, отсек хирургија * 1997–2004 – Медицински факултет при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, општа медицина * 1993–1997 – ДМУЦ „Д-р Панче Караѓозов“ – Скопје, медицински техничар–сестри ==Работно искуство== * [[ноември]] [[2006]] – ноември [[2007]], Клинички и истражувачки соработник на професор Брајан Р. Давидсон, Оддел за хирургија, единица за хепато-билио-панкреатична хирургија, Royal Free Hospital, Хампстед, [[Лондон]], [[Обединетото Кралство]] * [[2004]] – продолжува, Специјална Болница за хируршки болести „Св. Наум Охридски“ - Скопје Работна единица: општа и абдоминална хирургија * [[октомври]] [[2004]] – декември 2004, ДМУЦ „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје како предавач по [[микробиологија]], [[фармакологија]] и [[гинекологија]] * [[1998]]–[[2003]], Здружение на млади „Фан С. Ноли“ како секретар на здружението == Министер за надворешни работи == На 17 јули 2022 година, министерот Османи заедно со министерската за надворешни работи на Бугарија, [[Теодора Генчовска]], потпишаа втор протокол за имплементација на член 12 од [[Договор за пријателство, добрососедство и соработка меѓу Република Македонија и Република Бугарија|Договорот за пријателство со Бугарија]], што стана услов за Бугарија да ја одобри преговарачката рамка за ЕУ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mk.voanews.com/a/potpisan-bilateralniot-protokol/6662110.html|title=Османи и Генчовска ставија потпис на билатералниот протокол|date=17 јули 2022|work=Глас на Америка}}</ref> Протоколот предвидува дека следната Меѓувладина конференција за комплетирање на фазата на отворање на преговорите за членство на Македонија во ЕУ да се одржи откако во сила ќе влезe измената на Уставот за вклучување на оние нејзини граѓани кои живеат на територијата на државата и се дел од други народи, како што е бугарскиот народ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/tselosen-tekst-na-protokolot-so-bugarija-shto-deneska-go-potpishaa-osmani-i-genchovska/|title=Целосен текст на Протоколот со Бугарија што го потпишаа Османи и Генчовска|date=17 јули 2022|work=Сакам да кажам}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{S-start}} {{S-off}} {{s-bef|before=[[Имер Селмани]]}} {{s-ttl|title=[[Министер за здравство на Македонија]]|years=2008–2011}} {{s-aft|after=[[Никола Тодоров]]}} {{s-bef|before=[[Никола Димитров (дипломат)|Никола Димитров]]}} {{s-ttl|title=[[Министер за надворешни работи на Македонија]]|years=2020–денес}} {{s-aft|after=моментален}} {{S-end}} {{Влада на Македонија (2020-2024)}} {{Влада на Македонија (2017)}} {{Влада на Македонија (2008-2011)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Османи, Бујар}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2008]] [[Категорија:Македонски министри]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Политичари од ДУИ]] [[Категорија:Апсолвенти на Медицинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Магистри на Медицинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Вицепремиери на Македонија]] knbdyndutv7nrad37gbjop4hja52bbf 5581853 5581851 2026-06-24T12:20:15Z Buli 2648 /* Надворешни врски */ 5581853 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = Бујар Османи |honorific-suffix = |image = 2019 Alexander Schallenberg, Bujar Osmani (48864457886) (cropped).jpg |imagesize = |caption = Османи во 2019 година. |office2 = Вицепремиер за евроинтеграции |president2 = [[Ѓорге Иванов]] |primeminister2 = [[Зоран Заев]] |term_start2 = [[1 јуни]] [[2017]] |term_end2 = [[31 август]] [[2020]] |predecessor2 = [[Фестим Халили]] |successor2 = [[Никола Димитров (дипломат)|Никола Димитров]] |office3 = [[Министер за здравство на Република Македонија|Министер за здравство]] |primeminister3 = [[Никола Груевски]] |term_start3 = [[27 јули]] [[2008]] |term_end3 = [[28 јули]] [[2011]] |predecessor3 = [[Имер Селмани]] |successor3 = [[Никола Тодоров]] |office1 = [[Министер за надворешни работи на Македонија|Министер за надворешни работи]] |primeminister1 = [[Зоран Заев]] |term_start1 = [[31 август]] [[2020]] |term_end1 = [[23 јуни]] [[2024]] |predecessor1 = [[Никола Димитров (дипломат)|Никола Димитров]] |successor1 = [[Тимчо Муцунски]] |birth_date = {{birth date and age|1979|09|11|df=y}} |birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонски Албанци|Албанец]] |party = [[ДУИ]] |alma_mater = |profession = |religion = [[ислам]] |children = 2 |spouse = Валбона Хоџа |website = }} '''Бујар Османи''' (роден на {{роден на|11|септември|1979}} во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[Хирургија|хирург]] и [[политичар]], и поранешен [[министер за надворешни работи на Република Македонија]].<ref name="влада">{{наведени вести| url = https://vlada.mk/sostav-na-vladata| title = Состав на Владата| accessdate = 23 јули 2022| archive-date = 2020-03-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20200308130440/https://vlada.mk/sostav-na-vladata| url-status = dead}}</ref> ==Образование== * 2008– асистент по предметот Хирургија на Медицинскиот факултет во Скопје * 2006– специјализација по општа хирургија на Медицинскиот факултет во Скопје * 2004– последипломски студии на Медицинскиот факултет во Скопје, отсек хирургија * 1997–2004 – Медицински факултет при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, општа медицина * 1993–1997 – ДМУЦ „Д-р Панче Караѓозов“ – Скопје, медицински техничар–сестри ==Работно искуство== * [[ноември]] [[2006]] – ноември [[2007]], Клинички и истражувачки соработник на професор Брајан Р. Давидсон, Оддел за хирургија, единица за хепато-билио-панкреатична хирургија, Royal Free Hospital, Хампстед, [[Лондон]], [[Обединетото Кралство]] * [[2004]] – продолжува, Специјална Болница за хируршки болести „Св. Наум Охридски“ - Скопје Работна единица: општа и абдоминална хирургија * [[октомври]] [[2004]] – декември 2004, ДМУЦ „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје како предавач по [[микробиологија]], [[фармакологија]] и [[гинекологија]] * [[1998]]–[[2003]], Здружение на млади „Фан С. Ноли“ како секретар на здружението == Министер за надворешни работи == На 17 јули 2022 година, министерот Османи заедно со министерската за надворешни работи на Бугарија, [[Теодора Генчовска]], потпишаа втор протокол за имплементација на член 12 од [[Договор за пријателство, добрососедство и соработка меѓу Република Македонија и Република Бугарија|Договорот за пријателство со Бугарија]], што стана услов за Бугарија да ја одобри преговарачката рамка за ЕУ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mk.voanews.com/a/potpisan-bilateralniot-protokol/6662110.html|title=Османи и Генчовска ставија потпис на билатералниот протокол|date=17 јули 2022|work=Глас на Америка}}</ref> Протоколот предвидува дека следната Меѓувладина конференција за комплетирање на фазата на отворање на преговорите за членство на Македонија во ЕУ да се одржи откако во сила ќе влезe измената на Уставот за вклучување на оние нејзини граѓани кои живеат на територијата на државата и се дел од други народи, како што е бугарскиот народ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/tselosen-tekst-na-protokolot-so-bugarija-shto-deneska-go-potpishaa-osmani-i-genchovska/|title=Целосен текст на Протоколот со Бугарија што го потпишаа Османи и Генчовска|date=17 јули 2022|work=Сакам да кажам}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * [file:///C:/Users/Setec313/Downloads/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BB_17%20%D1%8E%D0%BB%D0%B8%202022%20%D0%B3.%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%BD.pdf Протокол од Второто заседание на Заедничката меѓувладина комисија од 17 јули 2022 (на бугарски)] {{S-start}} {{S-off}} {{s-bef|before=[[Имер Селмани]]}} {{s-ttl|title=[[Министер за здравство на Македонија]]|years=2008–2011}} {{s-aft|after=[[Никола Тодоров]]}} {{s-bef|before=[[Никола Димитров (дипломат)|Никола Димитров]]}} {{s-ttl|title=[[Министер за надворешни работи на Македонија]]|years=2020–денес}} {{s-aft|after=моментален}} {{S-end}} {{Влада на Македонија (2020-2024)}} {{Влада на Македонија (2017)}} {{Влада на Македонија (2008-2011)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Османи, Бујар}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2008]] [[Категорија:Македонски министри]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Политичари од ДУИ]] [[Категорија:Апсолвенти на Медицинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Магистри на Медицинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Вицепремиери на Македонија]] 0q5dj8jst6kl9rlw6okrrli1bj0ntn8 5581854 5581853 2026-06-24T12:26:26Z Buli 2648 /* Надворешни врски */ 5581854 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = Бујар Османи |honorific-suffix = |image = 2019 Alexander Schallenberg, Bujar Osmani (48864457886) (cropped).jpg |imagesize = |caption = Османи во 2019 година. |office2 = Вицепремиер за евроинтеграции |president2 = [[Ѓорге Иванов]] |primeminister2 = [[Зоран Заев]] |term_start2 = [[1 јуни]] [[2017]] |term_end2 = [[31 август]] [[2020]] |predecessor2 = [[Фестим Халили]] |successor2 = [[Никола Димитров (дипломат)|Никола Димитров]] |office3 = [[Министер за здравство на Република Македонија|Министер за здравство]] |primeminister3 = [[Никола Груевски]] |term_start3 = [[27 јули]] [[2008]] |term_end3 = [[28 јули]] [[2011]] |predecessor3 = [[Имер Селмани]] |successor3 = [[Никола Тодоров]] |office1 = [[Министер за надворешни работи на Македонија|Министер за надворешни работи]] |primeminister1 = [[Зоран Заев]] |term_start1 = [[31 август]] [[2020]] |term_end1 = [[23 јуни]] [[2024]] |predecessor1 = [[Никола Димитров (дипломат)|Никола Димитров]] |successor1 = [[Тимчо Муцунски]] |birth_date = {{birth date and age|1979|09|11|df=y}} |birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонски Албанци|Албанец]] |party = [[ДУИ]] |alma_mater = |profession = |religion = [[ислам]] |children = 2 |spouse = Валбона Хоџа |website = }} '''Бујар Османи''' (роден на {{роден на|11|септември|1979}} во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[Хирургија|хирург]] и [[политичар]], и поранешен [[министер за надворешни работи на Република Македонија]].<ref name="влада">{{наведени вести| url = https://vlada.mk/sostav-na-vladata| title = Состав на Владата| accessdate = 23 јули 2022| archive-date = 2020-03-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20200308130440/https://vlada.mk/sostav-na-vladata| url-status = dead}}</ref> ==Образование== * 2008– асистент по предметот Хирургија на Медицинскиот факултет во Скопје * 2006– специјализација по општа хирургија на Медицинскиот факултет во Скопје * 2004– последипломски студии на Медицинскиот факултет во Скопје, отсек хирургија * 1997–2004 – Медицински факултет при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, општа медицина * 1993–1997 – ДМУЦ „Д-р Панче Караѓозов“ – Скопје, медицински техничар–сестри ==Работно искуство== * [[ноември]] [[2006]] – ноември [[2007]], Клинички и истражувачки соработник на професор Брајан Р. Давидсон, Оддел за хирургија, единица за хепато-билио-панкреатична хирургија, Royal Free Hospital, Хампстед, [[Лондон]], [[Обединетото Кралство]] * [[2004]] – продолжува, Специјална Болница за хируршки болести „Св. Наум Охридски“ - Скопје Работна единица: општа и абдоминална хирургија * [[октомври]] [[2004]] – декември 2004, ДМУЦ „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје како предавач по [[микробиологија]], [[фармакологија]] и [[гинекологија]] * [[1998]]–[[2003]], Здружение на млади „Фан С. Ноли“ како секретар на здружението == Министер за надворешни работи == На 17 јули 2022 година, министерот Османи заедно со министерската за надворешни работи на Бугарија, [[Теодора Генчовска]], потпишаа втор протокол за имплементација на член 12 од [[Договор за пријателство, добрососедство и соработка меѓу Република Македонија и Република Бугарија|Договорот за пријателство со Бугарија]], што стана услов за Бугарија да ја одобри преговарачката рамка за ЕУ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mk.voanews.com/a/potpisan-bilateralniot-protokol/6662110.html|title=Османи и Генчовска ставија потпис на билатералниот протокол|date=17 јули 2022|work=Глас на Америка}}</ref> Протоколот предвидува дека следната Меѓувладина конференција за комплетирање на фазата на отворање на преговорите за членство на Македонија во ЕУ да се одржи откако во сила ќе влезe измената на Уставот за вклучување на оние нејзини граѓани кои живеат на територијата на државата и се дел од други народи, како што е бугарскиот народ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/tselosen-tekst-na-protokolot-so-bugarija-shto-deneska-go-potpishaa-osmani-i-genchovska/|title=Целосен текст на Протоколот со Бугарија што го потпишаа Османи и Генчовска|date=17 јули 2022|work=Сакам да кажам}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://mfa.bg/upload/82618/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BB_17%20%D1%8E%D0%BB%D0%B8%202022%20%D0%B3..pdf Протокол од Второто заседание на Заедничката меѓувладина комисија од 17 јули 2022 (на бугарски)] {{S-start}} {{S-off}} {{s-bef|before=[[Имер Селмани]]}} {{s-ttl|title=[[Министер за здравство на Македонија]]|years=2008–2011}} {{s-aft|after=[[Никола Тодоров]]}} {{s-bef|before=[[Никола Димитров (дипломат)|Никола Димитров]]}} {{s-ttl|title=[[Министер за надворешни работи на Македонија]]|years=2020–денес}} {{s-aft|after=моментален}} {{S-end}} {{Влада на Македонија (2020-2024)}} {{Влада на Македонија (2017)}} {{Влада на Македонија (2008-2011)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Османи, Бујар}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2008]] [[Категорија:Македонски министри]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Политичари од ДУИ]] [[Категорија:Апсолвенти на Медицинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Магистри на Медицинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Вицепремиери на Македонија]] 6lww8d2x4hy5nqdc26epfj8w2vxcb5n 0 738115 5582164 5345296 2026-06-25T04:51:57Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582164 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |conventional_long_name =Република Јужен Судан<br />''Republic of South Sudan'' |common_name =Јужен Судан |image_flag =Flag of South Sudan.svg |image_coat =Coat_of_arms_of_South_Sudan.svg |symbol_type =Амблем |motto =„Правда, Слобода, Просперитет“ |anthem =„[[Јужен Судан Ура!]]“<div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:South Sudan Oyee! (instrumental).ogg]]</div> |image_map =Location South Sudan AU Africa.svg |capital =[[Џуба]] |largest_city =[[Џуба]] |latd=04|latm=51|latNS=N|longd=31|longm=36|longEW=E |official_languages =[[англиски]] |regional_languages=[[џупски арапски јазик|џупски арапски]] е „[[лингва франка]]“ околу Џуба. [[динкански јазик|динкански]] 2–3 милиони; останати јазици |ethnic_groups = [[Динка]], [[Нуери]], [[Баријци]], [[Лотуко]], [[Куку]], [[Занде]], [[Мандуријци]], [[Каква]], [[Поџулу]], [[Шилук]], [[Мору]], [[Ачолијци]], [[Мадијци]], [[Лулубо]], [[Локаја]], [[Топоса]], [[Ланго]], [[Дидинга]], [[Мурле]], [[Ануак]], [[Макарака]], [[Мунду]], [[Џур]], [[Калико]] и др. |ethnic_groups_year = |demonym =Јужносуданец |government_type =[[Федерална република|Федерална]] [[претседателски систем|претседателска]] [[република]] |leader_title1 =[[Претседател на Јужен Судан|Претседател]] |leader_name1 =[[Салва Кир Мајардит]] |leader_title2 =[[Заменик-претседател на Јужен Судан|Заменик-претседател]] |leader_name2 =[[Риек Мачар]] |legislature =Собрание |sovereignty_type =Независност |sovereignty_note =од [[Судан]] |established_event1 =Мировен договор |established_date1 =6 January 2005 |established_event2 =[[Автономна влада на Јужен Судан|Автономија]] |established_date2 =9 јули 2005 |established_event3 =Независност од [[Судан]] |established_date3 =9 јули 2011 |area_rank =45-та |area_magnitude = |area_km2 =619745 |area_sq_mi = |percent_water = |population_estimate=7,500,000–9,700,000 ''(2006, UNFPA)''<ref name="unfpa">{{Наведена мрежна страница|url=http://sudan.unfpa.org/souther_Sudan/index.htm|title=UNFPA Southern Sudan|work=UNFPA|accessdate=2011-01-09|archive-date=2011-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110103175900/http://sudan.unfpa.org/souther_Sudan/index.htm|url-status=dead}}</ref><br /> 11,000,000–13,000,000 ''(Southern Sudan claim, 2009)''<ref>{{наведени вести|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article31005|title=Sudan census committee say population is at 39 million|work=SudanTribune|date=27 April 2009|access-date=2011-01-09|archive-date=2012-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20121123114814/http://www.sudantribune.com/spip.php?article31005|url-status=dead}}</ref> |population_estimate_rank = |population_estimate_year = |population_census=8,260,490 ''(оспорено)''<ref name="n24">{{наведени вести|url=http://www.news24.com/Content/World/News/1073/b52cc36803164f39be83598566f1eb70/21-05-2009-07-23/Discontent_over_Sudan_census|title=Discontent over Sudan census|work=News24.com|date=21 May 2009}}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |population_census_year =2008 |population_census_rank =94-та |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_density_rank = |GDP_PPP = |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = |GDP_PPP_per_capita = |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = |GDP_nominal_rank = |GDP_nominal_year = |GDP_nominal_per_capita = |GDP_nominal_per_capita_rank = |Gini = |Gini_year = |Gini_category = |HDI = |HDI_rank = |HDI_year = |HDI_category = |currency =[[јужносуданска фунта|фунта]] |currency_code =SDG |time_zone =[[Источноафриканско време|ИАВ]] |utc_offset =+3 |cctld = |calling_code =249 |footnote1 = }} '''Јужен Судан''' или официјално '''Република Јужен Судан'''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.forbes.com/feeds/ap/2011/07/08/general-af-south-sudan-independence_8556235.html |title=South Sudan becomes world's newest nation - Forbes.com<!-- Bot generated title --> |accessdate=2011-07-12 |archive-date=2011-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110712012350/http://www.forbes.com/feeds/ap/2011/07/08/general-af-south-sudan-independence_8556235.html |url-status=live }}</ref> е независна и суверена држава во [[Источна Африка]]. Јужен Судан е држава без излез на море, која се граничи со [[Етиопија]] на исток, со [[Кенија]], [[Уганда]] и [[ДР Конго]] на југ, со [[ЦАР]] на запад и со [[Судан]] на север. Главен град на државата е [[Џуба]], а единствен службен јазик е [[англискиот јазик]]. Јужен Судан ги зазема мочурливите предели околу реката [[Бел Нил]]. Првично, Јужен Судан бил дел од Британската Империја, кој подоцна заедно со Судан формирале своја независна држава. Јужен Судан се стекнал со автономен статус преку мировниот договор помеѓу [[Суданска народноослободителна армија|Суданската народноослободителна армија]] и Владата на Судан и со тоа се ставил крај на [[Втора суданска граѓанска војна|Втората суданска граѓанска војна]]. Овој конфликт бил најдолг конфликт во историјата на [[Африка]], кој траел над 17 години.<ref>{{наведени вести|title=South Sudan gets new government|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4370100.stm|publisher=BBC News, United Kingdom|first=Jonah|last=Fisher|date=October 23, 2005|accessdate=2008-12-07}}</ref><ref>{{наведени вести|title=Southern Sudan fragile peace|url=http://lite.alertnet.org/db/crisisprofiles/SD_PEA.htm?v=timeline|publisher=Thomson Reuters Foundation|first=Reuters|last=News|date=May 27, 2008|accessdate=2008-12-07|archive-date=2009-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20091024115035/http://lite.alertnet.org/db/crisisprofiles/SD_PEA.htm?v=timeline|url-status=dead}}</ref> Од [[9 јануари|9]] до [[15 јануари]] [[2011]] во Јужен Судан се одржал [[Референдум за независност на Јужен Судан|референдум за независност и отцепување]] на овој регион од Судан. Според првичните резултати објавени и направени од Комисијата за референдум на Јужен Судан на 30 јануари 2011 и според истите, 98% од гласачите гласале за отцепување, а 1 % за унија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://southernsudan2011.com/ |title=архивска копија |accessdate=2011-01-30 |archive-date=2016-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160422035723/http://southernsudan2011.com/ |url-status=dead }}</ref> Јужен Судан официјално станал независна држава на [[9 јули]] [[2011]] година. == Име == Офизијалното име на државата е Република Јужен Судан, а доаѓа од некогашното име на автономниот регион Јужен Судан, поим по кој оваа територија станала позната. Пред прогласувањето на независност имало неколку предлози за промена на името, како што се: ''Азанија, Република Нил, Република Куш'' и ''Џувама.'' == Географија == Јужен Судан како дел од некогашната држава Судан се наоѓал во [[Северна Африка]], но со неговото отцепување природно станал дел од [[Источна Африка]]. Главна причина за тоа се физичко-географските одлики. На прво место [[Субекваторијална клима|субекваторијалната клима]], во која се менуваат врнежливи и сушни периоди, потоа големите предели под вода, мочуришта и бујни тропски шуми на крајниот југ. За оваа држава може да се каже дека се наоѓа на реката [[Бел Нил]], која е најдолга и најважна река во овие предели. == Демографија == {{Главна|Демографија на Јужен Судан}} ;Јазици Јужен Судан е составен од повеќе од 200 етнички групи и претставува еден од лингвистички најхетерогените региони во [[Африка]]. Како и да е, голем број од јазиците се мали и имаат мал број на говорници. Службен јазик во регионот е [[англиски]]от јазик. Покрај него, најзборуван јазик е [[арапски]]от јазик, особено [[џупски арапски дијалект]]. Сепак, процентуално гледано, најголем број жители зборуваат [[динкански јазик|динкаски]] како мајчин јазик, кој е сличен со вториот најголем [[нуерски јазик]]. Потоа следуваат следините поголеми јазици: [[шилучки јазик]], [[бариски јазик]], [[отухоски јазик]], [[зандески јазик]], [[убанѓански јазик]] и [[џуро-модоски јазик]]. ;Религија Главни и најголеми религии во Јужен Судан се [[христијанство]]то и [[Анимизам|анимизмот]], со мал број следбеници на [[ислам]]от. Поголем број од христијаните се римокатолици и англиканци. За време на граѓанската војна и после неа, бројот на христијаните во Јужен Судан се зголемил, за разлика од муслиманското население. Според Федералниот истражувачки оддел на Конгресната библиотека на [[САД]], во раните 1990-ти во Судан имало околу 10% христијани.<ref>[https://web.archive.org/web/20150722041913/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/sdtoc.html Sudan: A Country Study] Federal Research Division, Library of Congress - Chapter 2, Ethnicity, Regionalism and Ethnicity</ref> *[[христијани]] - 6,019,750 *[[муслимани]] - 616,900 *без религија - 49,750 *народна вера - 3,273,550 {{bar box |float=right |title=Верници во Јужен Судан |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|христијани|blue|60.50}} {{Столбен постоток|муслимани|green|6.20}} {{Столбен постоток|без религија|yellow|0.50}} {{Столбен постоток|народна вера|red|32.90}} }} == Административна поделба == {{Главна|Административна поделба на Јужен Судан}} [[File:SouthSudanStates mk.svg|thumb|лево|280px|Државите и регионите на Јужен Судан:<br /> {{легенда|#9BCD9B|[[Бахр ел-Газал (регион)|Бахр ел-Газал]]}} {{легенда|#7AC5CD|[[Екваторија]]}} {{легенда|#EEE685|[[Голем Горен Нил]]}}]] Јужен Судан е поделен на [[Сојузни држави во Јужен Судан|десет сојузни држави]], кои се всушност три историски региони: [[Бахр ел-Газал (регион)|Бахр ел-Газал]], [[Екваторија]] и [[Голем Горен Нил]]. * [[Бахр ел-Газал (регион)|Бахр ел-Газал]] ** [[Западен Бахр ел-Газал]] ** [[Северен Бахр ел-Газал]] ** [[Варап]] ** [[Езера (Јужен Судан)|Езера]] * [[Екваторија]] ** [[Источна Екваторија]] ** [[Централна Екваторија]] ** [[Западна Екваторија]] * [[Голем Горен Нил]] ** [[Џонглеј]] ** [[Единство (Јужен Судан)|Единство]] ** [[Горен Нил (Јужен Судан)|Горен Нил]] Секоја држава е поделена на окрузи, па така Јужен Судан има [[Окрузи во Јужен Судан|86 окрузи]]. == Наводи == {{Наводи|2}} == Дополнителни информации == * {{Наведена книга|last=Biel |first=Melha Rout |title=South Sudan after the Comprehensive Peace Agreement |year=2007 |publisher=Netzbandt Verlag |location=Jena |isbn=9783937884011 |postscript=<!--None--> }} * Tvedt, Terje (2004). South Sudan. An Annotated Bibliography. (2 vols), 2nd. ed., IB Tauris: London/New York == Поврзано == * [[Судан]] * [[Сојузни држави во Јужен Судан]] * [[Административна поделба на Јужен Судан]] * [[Џуба]] * [[Граѓанска војна во Судан]] == Надворешни врски == {{рв|South Sudan}} * [http://www.goss.org/ Влада на Јужен Судан] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151225222250/http://www.goss.org/ |date=2015-12-25 }} * [https://web.archive.org/web/20120529043623/http://www.gossmission.org/goss/ Влада на Јужен Судан - Мисија на САД] * [http://www.sslagoss.org/ Законодавен дом на Јужен Судан] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121117043005/http://www.sslagoss.org/ |date=2012-11-17 }} {{Африка}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Јужен Судан| ]] [[Категорија:Поранешни колонии на Британија]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 2011 година]] [[Категорија:Држави во Африка]] jfkxvvc04cvl3joql7c1gcr0ne4y028 0 738747 5582094 5578784 2026-06-24T21:57:34Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582094 wikitext text/x-wiki {{Внимание}} {{Викифицирање}} [[Податотека:Busybox DG834Gt.PNG|мини|Busybox DG834Gt]] {{Без извори}} '''Телнет''' претставува мрежен протокол кој се користи во интернетот и локалните мрежи за да обезбеди двонасочна интерактивна текст-комунукација користејќи виртуелна терминал врска. Корисничките податоци се пресретнуваат со Телнет контролна информација во 8-битни бајт ориентирани податоци поврзани со [[TCP/IP|Трансмисиски контролен протокол]](TCP).<br /> Телнет е основан во 1969 почнувајќи со RFC 15, подоцна проширено со RFC 854 и стандардизирано како [[IETF|Internet Engineering Task Force]](IETF) интернет стандард STD 8, еден од првите интернет стандарди.<br/> Телнет овозможува пристап до интерфејс командната линија(command-line interface, вообичаено на оперативниот систем) на оддалечен [[опслужувач]]. Поголем број од мрежната опрема и оперативниот систем заедно со TCP/IP stack ги поддржуваат Телнет услугите за оддалечените конфигурации (вклучувајќи системи засновани на Windows NT). Поради безбедносните проблеми на Телнет протоколот неговата употреба за оваа намена се намали во однос на SSH. == Историја и стандарди == Телнет претставува [http://en.wikipedia.org/wiki/Client-server_protocol клиент-опслужувач протокол], заснован на сигурен ориентиран транспорт. Најчесто овој протокол се употребува за да овозможи врска до TCP([http://mk.wikipedia.org/wiki/TCP/IP Трансмисиски конролен протокол]) влез број 23, каде Телнет-опслужувач апликацијата се користи. Телнет финкционира TCP/IP , а оригинално е заснован на Програма за контролирање на мрежен прoтокол([http://en.wikipedia.org/wiki/Network_Control_Program NCP]). Пред 5 Март, 1973 година Телнет претставувал ад-хог протокол без официјална дефиниција. Во суштина користел 8-битен канал за разменување на 7-битни ASCII податоци. Секој бајт што ќе остане при разменувањето на 7-битни ASCII податоци на битови претставувал специјален Телнет карактер. На 5 Март, 1973 бил дефиниран Телнет стандард протокол во UCLA со издавање на 2 NIC документи: Телнет протокол спецификации, NIC #15372 , и опциони Телнет спецификации, NIC #15373. Поради палетата на поставки на структурата на протоколот, многу верзии беа направени, некои од нив беа преземени како [http://en.wikipedia.org/wiki/Internet_standard Интернет Стандарди], IETF документи STD 27 низ STD 32. Некои верзии беа широко имплементирани а други се предложени како стандарди на IETF. == Безбедност == Кога Телнет беше развиен во 1969 повеќето од компјутерските корисници беа во компјутерските одделенија на академските интитуции, или пак на големите приватни и владини истражувачки институции. Сигурноста во овие околини во почетокот не претставувал некој поголем проблем сè до 1990 година сè до појавата на Bandwidith. Сè поголемиот број на корисници на компјутерските системи со пристап до интернетот и сè поголемиот број на корисници кои се обидуваат да им наштетат на другите кориснички опслужувачи доведе до тоа криптираните податоци да станат потреба во компјутерскиот свет. Експертите во [http://en.wikipedia.org/wiki/Computer_security компјутерската безбедност] како што се научниците од [http://en.wikipedia.org/wiki/SANS_Institute SANS институтот] препорачуваат дека користењето на Телнет врската на далечинско конектирање треба да биде избегнето во сите нормални ситуации од следниве причини: * По дефиниција Телнет не ги [http://en.wikipedia.org/wiki/Encryption криптира] податоците испратени преку врската(вклучувајќи ги и лозинките) и често во пракса е да се прислушкуваат комуникациите и подоцна да се упоребуваат во злонамерни цели, секој кој има пристат до [http://en.wikipedia.org/wiki/Router насочувач], [http://en.wikipedia.org/wiki/Gateway_%28computer_networking%29 порта], [http://en.wikipedia.org/wiki/Network_switch пренасочувач] или центар може да лоцира мрежа помеѓу два хоста каде што се употребува Телнет врска и може да се пресретнуваат пораките и да се добијат податоци за корисничкото име и лозинката(или било што друго да е внесено) со помош на следниве програми како [http://en.wikipedia.org/wiki/Tcpdump tcpdump] и [http://en.wikipedia.org/wiki/Wireshark Wireshark]. * Повеќето Телнет имплементации немаат потврда дека ќе обезбедат сигурна комуникација помеѓу два хоста без притоа информациите да бидат пресретнати. * Најчесто користените Телнет системски програми имаат неколку пропусти откриено во текот на годините. Сите проблеми околу сигурноста и безбедноста во Телнет комунациите драстично ја намали употребата на Телнет протоколите, а особено во секојдневното употребување на [http://en.wikipedia.org/wiki/Internet интернетот] за разлика од [http://en.wikipedia.org/wiki/Secure_Shell Secure Shell] (SSH) протоколот кој беше развиен во 1995. SSN ги обезбедуваше повеќе од функционалностите на Телнет протоколот, но со назначени подобрувања во енкриптирањето на приватните податоци меѓу кои и лозиниките од можноста да бидат пресретнати, а исто така и употребата на [http://en.wikipedia.org/wiki/Public_key приватниот клуч] како доказ дека компјутерот е тој што навистина се претставува. Како што се случи и со некои од првите интернет протоколи, така се појавија и подобрени верзии на Телнет протоколот како што се [http://en.wikipedia.org/wiki/Transport_Layer_Security Transport Layer Security] (TLS) безбедноста и [http://en.wikipedia.org/wiki/Simple_Authentication_and_Security_Layer Simple Authentication and Security Layer] (SASL) потврда дека се решаваат горенаведените проблеми. Повеќето од Телнет имплементациите не ги содржат овие додатоци за заштита и безбедност на податоците и со тоа се доведе до значително мал интерес за Телнет протоколот. ==Телнет 5250== IBM 5250 или 3270 работната станица е поддржана со Телнет клиенти, TN5250/TN3270, и [http://en.wikipedia.org/wiki/IBM_System_i IBM опслужувачи]. Клиентите и опслужувачите се дизајнирани да пропуштат [http://en.wikipedia.org/wiki/IBM_5250 IBM 5250] податоците преку Телнет генерално ја поддржуваат [http://en.wikipedia.org/wiki/Secure_Sockets_Layer SSL] енкрипцијата, и SSH не вклучува 5250 пропуштање. Под OS/400, влез 992 е претставува основен влез за обезбеден телнет. ==Телнет Податоци== Сите октет податоци освен \377 се пренесени преку TCP комуникација како што се. Исто така Телнет апликацијата за клиенти може да се користи за подобрување на интерактивната ТСР употреба и целосно се верува дека таквата употреба која што не корист IAC(\377 карактер или 255 во децимала) е функционално идентично. Како и да е постојат и други виртуелни мрежни терминални правила, како што е побарувањето за враќањето на основниот карактер(CR, [http://en.wikipedia.org/wiki/ASCII ASCII] 13) да биде проследен со NULL(ASCII 0 ) карактер којшто прави разлика помеѓу телнет протоколот и TCP употреба. Од друга страна , многу системи сега имаат вистински TCP клиенти , како што се [http://en.wikipedia.org/wiki/Netcat netcat] или socat на UNIX и [http://en.wikipedia.org/wiki/PuTTY PuTTY] на Windows, којшто исто така може да се користи за мануелен разговор со други сервиси без специализиран софтвер за клиенти. Како и да е Телнет сè уште се користи за дебагирање на некои мрежни уреди како што се [http://en.wikipedia.org/wiki/SMTP SMTP], [http://en.wikipedia.org/wiki/Internet_Relay_Chat IRC], [http://en.wikipedia.org/wiki/HTTP HTTP], [http://en.wikipedia.org/wiki/FTP FTP] и [http://en.wikipedia.org/wiki/POP3 POP3] опслужувачите, но од сите овие само FTP вистински користи Телнет формат. ==Тековна состојба== Почнувајќи од средината на 2010 Телнет протоколот најчесто е користен за”влез оддалеку”, но Телнет е популарен и други различни области на примена: * Мрежи на правни лица да иммат пристап до хост апликации, пр. на IBM Mainframes. * Администрација на деловите на мрежата, пр. Во одобрување, интеграција и зачувување на јадрото на мрежните елементи во мобилните мрежи за комуникација и многу системи за индустриска контрола. * [http://en.wikipedia.org/wiki/MUD MUD] игри, играни преку интернет како и [http://en.wikipedia.org/wiki/Talker talkers], [http://en.wikipedia.org/wiki/MUSH MUSHes], [http://en.wikipedia.org/wiki/MUCK MUCKs], [http://en.wikipedia.org/wiki/MOO MOOes], и растот на BBS заедниците. * Интернет гејмерските клубови, како [http://en.wikipedia.org/wiki/Internet_Chess_Club Internet Chess Club], [http://en.wikipedia.org/wiki/Free_Internet_Chess_Server the Free Internet Chess Server] и [http://en.wikipedia.org/wiki/Internet_Go_server Internet Go server]. * Embedded systems. * Мобилни дата колекции на апликации каде што Телнет се користи како заштита на мрежата Телнет е дел од FTP протоклот. FTP податоците се пренесуваат во Телнет формат, иако некој софтвер ги имплементира погрешно. ==Надворешни врски== * [http://www.iana.org/assignments/telnet-options Telnet Options] - Официјална список на опции на Телнет протокол објавени на iana.org * [http://www.eventhelix.com/RealtimeMantra/Networking/Telnet.pdf Telnet Interactions Described as a Sequence Diagram] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100508221446/http://www.eventhelix.com/realtimemantra/networking/Telnet.pdf |date=2010-05-08 }} * [http://www.pcmicro.com/netfoss/telnet.html Telnet protocol description, with NVT reference]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130620152240/http://www.pcmicro.com/netfoss/telnet.html |date=2013-06-20 }} * [http://technet.microsoft.com/en-us/library/bb491013.aspx Microsoft TechNet:Telnet commands] [[Категорија:Семрежни протоколи]] 3ftbn03sf3x0g2z749rze4gezudc0yq 0 738846 5582060 5297329 2026-06-24T21:15:42Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582060 wikitext text/x-wiki {{викифицирање}} Во [[информатиката]], '''SSH Протокот за Пренос на Подотаци''' (понекагаш се нарекува '''Заштитен Протокол за Пренос на Податоци''' или '''SFTP''') е [[мрежен протокол]] кој овозможува [[пристапдо податоци]], [[пренос на податоци]], и [[менаџирање со податоци]] преку било кој веродостоен [[проток на податоци]]. Овој протокол е дизајниран од [[Internet Engineering Task Force]] (IETF) како продолзение на [[Secure Shell]] протоклот (SSH) верзија2.0 за да овозможи можност за сигурно пренесување на податоци, но исто така е наменет да вбиде корисен со други протоколи. И IETF од Семрежниот нацрт тврди дека овој протокол е опишан во контекст на SSH-2 протоклот, може да се користи во голем број различни апликации како што се [[Сигурен Пренос на Податоци]] (TLS) и пренос на управувачки информации во [[VPN]] апликации. Овој протокол претпоставува дека работи преку [[сигурен канал]], како што е SSH, дека опслужувачот веќе го има идентификувано клиентот , и дека идентитетот на клиентот корисник е достапен на протоклот. ==Способности== Споредено со поранешниот [[Secure copy|SCP]] протокол, дозволува само трансфери на податоци, SFTP протоклот дозволува низа на оддалечени податоци – овој проеокол е повеќе како [[даточен систем]] протокол. Екстра способностите на SFTP [[клиентите (компјутерски)|клиенти]] споредени со SCP клиентите вклучува продолжување на прекинатите трансфери, прелистување на директориуми, и далечинско бришење на податоци. <ref name=Barrett2001>{{Citation | last = Barrett | first = Daniel |author2=Richard E. Silverman | year = 2001 | title = SSH, The Secure Shell: The Definitive Guide | isbn = 0-596-00011-1 | publisher = O'Reilly | location = Cambridge }}</ref> SFTP се обидува да биде повеќе платформски независен од SCP; на пример, со SCP, експанизјата на [[одредрни знаци]] зададени од клиентот, зависи од опслужувачот, додека дизајнот на SFTP го избегнува овој проблем. Додека SCP е најчесто вклучен во [[Unix]] платформи, SFTP опслужувачите најчесто се достапни на повеќе платформи. SFTP не е [[протокол за пренос на податотеки|FTP]] вклучен преку [[Secure Shell|SSH]], туку нов протокол дизајниран од основата на [[Internet Engineering Task Force|IETF]] SECSH [[работната група]]. Понекогаш го помешуваат со [[прост протокол за пренос на податотеки]]. <ref name=Barrett2001/> Самиот протокол не обезбедува автентикација и сигурност; тој очекува ова да го обезбеди клучниот протокол. SFTP е најчесто користен како подсистем[[Secure shell|SSH]] протоклот имплементација на верзија 2, кои се исто така дизајнирани од страна на истата работна група. Како и да е, можно е да го вклучиме преку SSH-1 (ова го поддржуваат и некои имплементации) или преку други протоци на податоци. Вклучувањето на SFTP опслужувачот преку SSH-1 не е платформски независно како што SSH-1 не го поддржува концептот на подсистемот. SFTP клиентот кој сака да се поврзе на SSH-1 опслужувачот треба да ја знае патеката до SFTP сереверот бинарно од другата странаа на опслужувачот. За аплаудирање, пренесените податоци може да бидат асоцирани со нивните основни атрибути, како што се мерки за време. Оваа предност за цестиот [[FTP]] протокол, кој нема провизија за аплоаудите да ги вклучуваат оригиналните временски и податочни атрибутисо помош. === Брзина со пренос на податоци, SCP vs SFTP === И SCP и SFTP протоколите ја користат истата SSH енкрипција за време на пренсот на податоци со истото ниво на енкрипција. Како и да е, најчесто за време на назад-и -напред природата на вистинкиот SFTP протокол за пренос, SFTP во главно е многу побавен од SCP на кој му е даден доволно опсег.{{се бара извор|date=November 2010}} За разлика од SCP, SFTP прносот може да биде откажан без да биде прекината сесијата. ==Историја и развој== Internet Engineering Task Force (IETF) работната група "Secsh" која беше задолжена за развојот на протоколот [[Secure Shell]] верзија 2 (RFC 4251) исто така пробаа да направат нацрт за продолжение на тој стандард за функционалноста на сигурност пренос на податоци. Семрежните нацрти беа созададени и последователно преработувани со протоклот во нови верзии.<ref name="tools.ietf.org">http://tools.ietf.org/wg/secsh/draft-ietf-secsh-filexfer/</ref>. Индустријата за [[програмска опрема]] почна да имплементира пазлични верзии од протоклот пред нацртите да бидат стандаризирани. Како што напредуваше развојната работа , опсегот на проекторот Secsh File Transfer се прошири за да вклучи [[пристап до податоци]] и [[управување со податоци]]. На крајот, развојот беше блокиран откако некои од членовите на комитетот почнале SFTP да го гледаат како протокол на [[системски податоци ]], на само [[пристап до податоци]]или протокол за[[трансфер на податоци]], коешто го сместува зад границата на работната група<ref>{{cite web | url=http://osdir.com/ml/ietf.secsh/2006-07/msg00010.html | title=Osdir | date=2022-05-03 | accessdate=2011-01-14 | archive-date=2012-03-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120320214102/http://osdir.com/ml/ietf.secsh/2006-07/msg00010.html | url-status=dead }}</ref>. Како што во 2006, верзијата 6 е последната ревизија која ќе биде произведена од таа група.<ref name="tools.ietf.org"/>. Протоколот не е [[семрежен стандард]] but it is still но сепак е широко имплеминтиран. === Верзија 1 и 2 === {{Оваа селекција бара проширување=December 2009}} Заклучено е дека првите имплементации SFTP беа развиени и комплементирани со првата верзија на Secure Shell. {{Citation needed|date=December 2009}}. === Верзија 3 === На почетокот на проктот Secure Shell File Transfer project, the Secsh групата изјави дека целта на SSH протокол за пренос на податотеки е да пбезбеди функционалност и сигурнен пренос на податоципрку било кој веродостоен проток на податоци, и да биде стандардниот протокол за пренос на податоци кој че се користи со SSH-2 протоколот. Нацртите 00 - 02 од Семрежните нацрти на IETF се дефинираат супцесивни ревизии од верзијата 3 од SFTP протоколот. * [http://tools.ietf.org/html/draft-ietf-secsh-filexfer-00 SSH протокол за пренос на податотеки, Draft 00, January 2001] * [http://tools.ietf.org/html/draft-ietf-secsh-filexfer-01 SSH протокол за пренос на податотеки, Draft 01, March 2001] * [http://tools.ietf.org/html/draft-ietf-secsh-filexfer-02 SSH протокол за пренос на податотеки, Draft 02, October 2001] === Верзија 4 === Нацртите 03 - 04 на Семрежните нацрти на IETF ја дефинираат верзија 4 на протоколот. * [http://tools.ietf.org/html/draft-ietf-secsh-filexfer-03 SSH протокол за пренос на податотеки, Draft 03, October 2002] * [http://tools.ietf.org/html/draft-ietf-secsh-filexfer-04 SSH протокол за пренос на податотеки, Draft 04, December 2002] === Верзија 5 === Нацртот 05 на Семрежните нацрти IETF на ја дефинира верзијата 5 на протоколот. * [http://tools.ietf.org/html/draft-ietf-secsh-filexfer-05 SSH протокол за пренос на податотеки, Draft 05, January 2004] === Верзија 6 === Нацртите 06 - 13 на Семрежните нацрите на IETF ги дефинираат супцесивните ревизии на верзија 6 на протоколот. * [http://tools.ietf.org/html/draft-ietf-secsh-filexfer-06 SSH протокол за пренос на податотеки, Draft 06, October 2004] * [http://tools.ietf.org/html/draft-ietf-secsh-filexfer-07 SSH протокол за пренос на податотеки, Draft 07, March 2005] * [http://tools.ietf.org/html/draft-ietf-secsh-filexfer-08 SSH протокол за пренос на податотеки, Draft 08, April 2005] * [http://tools.ietf.org/html/draft-ietf-secsh-filexfer-09 SSH протокол за пренос на податотеки, Draft 09, June 2005] * [http://tools.ietf.org/html/draft-ietf-secsh-filexfer-10 SSH протокол за пренос на податотеки, Draft 10, June 2005] * [http://tools.ietf.org/html/draft-ietf-secsh-filexfer-11 SSH протокол за пренос на податотеки, Draft 11, January 2006] * [http://tools.ietf.org/html/draft-ietf-secsh-filexfer-12 SSH протокол за пренос на податотеки, Draft 12, January 2006] * [http://tools.ietf.org/html/draft-ietf-secsh-filexfer-13 SSH протокол за пренос на податотеки, Draft 13, July 2006] ==Програмска опрема== ===SFTP-клиент=== Поимот '''SFTP''' исто така може да се однесува на '''Програм за сигурен пренос на податоци''', [[компјутерската програма|program]] со [[командна линија]] која го имплерментира [[Делот со клиент (computing)|client]] од овој протокол, како што се испорачува со [[OpenSSH]]. <tt>sftp</tt> обезбедува интерактивен интерфејс сличен со оној на традиционалните [[протокол за пренос на податотеки|FTP]] клиенти. Некои и мплементации од <tt>[[Secure copy#SCP program|scp]]</tt> ''program'' всушност користат SFTP ''протокол'' за да извршат пренос на податоци; however, како и да е неколку такви имплементации сè уште е можно да се користат како резервен план на SCP протоколот ако опслужувачот не обезбеди SFTP услуга . ===SFTP опслужувач=== Постојат бројни SFTP опслужувач имплементации и за UNIX и Windows. Најпозната е можеби [[OpenSSH]], но исто така има неслободни имплементации. Обично се користи портата 22. ===SFTP прокси=== Тешко е да се контролираат SFTP на обезбедени уреди во мрежниот периметар. Постојат стандарни алатки за логирање на [[FTP]] трансакции, како што се TIS [[fwtk]] или SUSE FTP прокси, но SFTP е шифриран, правејќи ќи традиционалноите прокси неефективен законтролирање на SFTP сообраќајот. Поатојат некои алатки кои го имплементираат man-in-the-middle за SSH кои исто така функционираат SFTP контрола. Примери од овие алатки вклучуваат Shell Control Box од [[Balabit]] <ref>{{cite web | url=http://www.balabit.com/network-security/scb/ | title=Safeguard for Privileged Sessions &#124; Privileged Session Management }}</ref> и FileGate SFP од Presaris<ref>http://www.presaris.com/products/filegate</ref>. Овие алатки обезбедуваат функции како што се SFTP трансакциско и логирање на вистинските податоци пренесени преку лица. ==Поврзано== {{Портал|Семрежје}} *[[AbsoluteTelnet]] - SSH client that includes a GUI SFTP client for file transfer. *[[List of file transfer protocols]] *[[List of SFTP server software]] *[[Comparison of FTP client software]] (including SFTP) *[[Files transferred over shell protocol|FISH]] *[[протокол за пренос на податотеки|FTP]] *[[FTPS]] *[[Secure copy]] (SCP) *[[SmartFTP]] - GUI client *[[SSHFS]] - Mounting remote filesystem using SFTP and SSH *[[Swish (SFTP client)|Swish]], a [[Windows Explorer]] [[Windows Shell|shell]] [[Windows Shell namespace|namespace]] [[shell extension|extension]] with SFTP support. *[[WinSCP]] - Free Windows client with SFTP capability *[[FileZilla]] - Open source cross-platform GUI client *[[FireFTP]] - Free, open source, cross-platform GUI client *[http://cobalt.frends.com FRENDS Cobalt] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160401091103/http://cobalt.frends.com/ |date=2016-04-01 }} - [[SFTP]]/[[FTPS]]/file share client with [[High Availability]] for enterprise use *[[Cyberduck]] - Free, open source Mac OS X GUI client *[[WebDrive]] - SFTP, WebDAV, Amazon S3, Windows/Mac client *[[Transmit (FTP client)]] - Mac OS X GUI client which supports SFTP, FTP, WebDAV and Amazon S3 *[[ExpanDrive]] - SFTP client for Windows/Mac that mount SFTP as a network drive. ==Наводи== <references/> ==Надворешни врски== * [http://www.ipsure.com/blog/2010/chrooted-sftp-with-public-key-authentication Chrooted SFTP with Public Key Authentication] {{Семарх|url=https://archive.today/20130103130850/http://www.ipsure.com/blog/2010/chrooted-sftp-with-public-key-authentication |date=2013-01-03 }} – Integrating SFTP into FreeBSD production servers using the public key cryptography approach * [http://wiki.lapipaplena.org/index.php/How_to_mount_SFTP_accesses User-based chrooted SFTP in GNU/Linux] [[Категорија:Семрежни стандарди]] [[Категорија:Семрежни протоколи]] sgvjkd9pr6t2uevcxz0tzbtp6i60ykg 0 749169 5582098 5499064 2026-06-24T22:23:38Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582098 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = The Yardbirds | Img = Yardbirds2006.jpg | Img_capt = ''The Yardbirds'', 2006 лево кон десно - Кинг, Мискимин, Идан, Дрежа со Мек Картни сокриени позади тапаните | Img_size = 250 | Landscape = Yes | Background = group_or_band | Origin = [[Лондон]], [[Англија]] | Years_active = 1963–1968<br />1992–денес | Genre = [[Блуз рок]], [[ритам и блуз]], [[психоделичен рок]] | Label = „Columbia“, „Capitol Records“, „Epic Records“ | Current_members = Енди Мичел<br />Крис Дрежа<br />Бен Кинг<br />Дејвид Смејли<br />Џим Мек Картни | Past_members = | Associated_acts = ''[[The Jeff Beck Group]]'', [[Cream (бенд)|Cream]], [[Led Zeppelin]], [[Renaissance]], [[Box of Frogs]], [[Band of Joy]] | URL = [http://www.theyardbirds.com/ www.theyardbirds.com] }} '''The Yardbirds''' е Англиски [[Рок-музика|рок]] бенд кој издал голем број хитови во средината на 1960-тите меѓу кои и „For Your Love“, „Over Under Sideways Down“ и „Heart Full of Soul“. Групата е позната по тоа што таму ги започнале кариерите тројца познати гитаристи: [[Ерик Клептон]], [[Џеф Бек]] и [[Џими Пејџ]], сите тие се наоѓаат во првите педесет на листата „100 Top Guitarists“ на магазинот „[[Rolling Stone (магазин)|Rolling Stone]]“ (Клептон на 4 место, Пејџ на 9 место и Бек на 14 место).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rollingstone.com/news/story/5937559/the_100_greatest_guitarists_of_all_time/ |title=архивски примерок |accessdate=2011-02-15 |archive-date=2006-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061125054919/http://www.rollingstone.com/news/story/5937559/the_100_greatest_guitarists_of_all_time/ |url-status=dead }}</ref> Пет Пембертон, за списанието „Spinner“, утврдил дека „The Yardbirds“ биле „најимпресивниот бенд во рок-музиката“.<ref>Pat Pemberton. [https://web.archive.org/web/20120112122031/http://www.spinner.com/2010/06/18/yardbirds-bassist-photography-led-zeppelin/ Yardbirds Bassist Recalls Photographing Early Days of Led Zeppelin]. ''[[Spinner (website)|Spinner]]''. Retrieved 21 June 2010.</ref> Откако тие се разделиле во 1968, нивниот водечки гитарист Џими Пејџ го основал бендот „[[Led Zeppelin]]“. Најголемиот дел од најуспешните напишани песни на бендот се заслуга на [[Бас гитара|басистот]]/[[продуцент]] Пол Семвел-Смит кој со [[пејач]]от/свирач на [[хармоника]] Кеит Рилф, [[Тапани|тапанарот]] [[Џим Мек Картни]] и [[Ритмичка гитара|ритмичкиот гитарист]]/басист Крис Дрежа го конструираа јадрото на групата. Бендот се реобединил во 1990-тите вклучувајќи го Мек Картни, Дрежа и некои нови членови. „The Yardbirds“ беа примени во [[Куќата на Славните на Рокенролот]] во 1992. ==Историја== ===Почетоци=== Бендот бил формиран во југозападното предградие на [[Лондон]]. Рилф и Семвел-Смит биле во бендот наречен „Metropolitan Blues Quartet“. Откако им се придружиле Дрежа, Мек Картни и Топам при крајот на мај 1963, одлучиле да го сменат името и по неколку настапи во септември 1963, како „Blue-Sounds“ тие го именувале бендот како „The Yardbirds“. Прво настапиле како бенд во позадина за Кирил Дејвис во Уметничкото школо во [[Кингстон]], а биле забележани во растечката британска ритам и блуз сцена во септември 1963, кога организирале свирка во клубот „Crawdaddy Club“ во [[Ричмонд, Лондон|Ричмонд]], наследувајќи ги „[[Ролинг Стоунс|The Rolling Stones]]“. Нивниот репертоар го исцрпеа од [[чикаго блуз]]от на [[Ховлин Вулф]], [[Мади Воретс]], [[Бо Дидли]], [[Сони Бои Вилјамсон II]] и [[Елмор Џејмс]] вклучувајќи ги „Smokestack Lightning“, „Good Morning Little School Girl“, „Boom Boom“, „I Wish You Would“, „Rollin’ and Tumblin’“ и „I’m a Man“. Главниот и водечки гитарист (Ентони) Топ Топам заминал и бил заменет од Ерик Клептон во октомври 1963. Сопственикот на „Crawdaddy Club“, [[Џорџо Гомелски]], станал менаџер на „The Yardbirds“ и продуцент на нивното прво снимање. Под водство на Гомелски, бендот потпишал договор со издавачката куќа „Columbia“ во февруари 1964. Нивниот прв албум е во живо, „[[Five Live Yardbirds]]“, снимен во легендарниот клуб „Marquee Club“ во Лондон. Блуз легендата Сони Бои Вилјамсон го поканил бендот да дојде на турнеја во Англија и Германија со него, сојуз од кој подоцна произлезе уште еден албум во живо. ===Успешното пробивање на пазарот и заминувањето на Клептон=== [[Слика:Yardbirds-1882.jpg|мини|170п|лево|Џим Мек Картни. Тапанарот на „The Yardbirds“ од 1963-денес]] Квинтетот направи два сингла, „I Wish You Would“ и „Good Morning, School Girl“, пред нивниот трет, „For Your Love“, композиција на Грахам Голдмен, кој им беше првиот голем хит. Се продадоа околу еден милион копии.<ref name="The Book of Golden Discs">{{Наведена книга | first= Joseph | last= Murrells | year= 1978 | title= The Book of Golden Discs | edition=2 | publisher=Barrie and Jenkins Ltd | location= London | page= 199 | isbn= 0-214-20512-6}}</ref> Клептон во тоа време, во потрага по блузот, го напушти бендот<ref>Schumacher, Michael (2003). ''Crossroads: The Life and Music of Eric Clapton'', pp. 44-45. Citadel Press. ISBN 0806524669.</ref> за да им се придружи на „[[John Mayall & the Bluesbreakers]]“. Клептон му препорачал на Џими Пејџ истакнат млад студио гитарист како негова замена. Пејџ, не сакајќи да се откаже од својата профитабилна студио работа и загрижен за своето здравје, за возврат го препорачал неговиот пријател Џеф Бек.<ref>http://www.ainian.com/HitParader_April66.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100917085935/http://ainian.com/HitParader_April66.pdf |date=2010-09-17 }} [[Hit Parader]] April 1966: Jeff Beck Interview</ref> Тој свирел на својот прв настап во „The Yardbirds“ на само два дена откако Клептон заминал во мај 1965. ===Мандатот на Џеф Бек=== Експериментите на Бек со неговиот специфичен тон и дисторзијата добро се вклопиле со стилот на британската музика и „The Yardbirds“ почнале да екпериментираат произведувајќи аранжмани кои потсетуваат на Грегоријанската миса и различни Европски и Азиски стилови („Still I'm Sad“, „Turn Into Earth“, „Hot House of Omagarashid“, „Farewell“, „Ever Since The World Began“), иако нивната комерцијална желба почнала да слабее. Бек бил изгласан за #1 водечки гитарист во 1966 во Британскиот музички магазин „Beat Instrumental“. Додека Бек престојуваше во бендот тие произведуваа голем број незаборавни снимки, сингл хитови како „Heart Full of Soul“, „I’m a Man“ на Бо Дидли и „Shapes of Things“ и нивниот албум (популарен како „Roger the Engineer“ и првпат издаден во [[САД]] во скратена верзија нарекуван „Over Under Sideways Down“). „The Yardbirds“ се посвети на својата прва турнеја во САД некаде при крајот на август 1965. Пар албуми беа ставени заедно за Американскиот пазар: „[[For Your Love]]“ (кој вклучувал рани верзии на „My Girl Sloopy“) и „[[Having a Rave Up|Havin’ A Rave Up With The Yardbirds]]“ од кој половината доаѓаат од „[[Five Live Yardbirds]]“. Имаше уште три турнеи низ САД во времето додека Бек беше во групата. Кратка Европска турнеја се одржа во април 1966.<ref>Bockris, Victor; Malanga, Gerard. ''Up-Tight: The Velvet Underground Story'' (2002): 107</ref> ===Последните денови на ''The Yardbirds''. Ерата на Пејџ=== [[Слика:JimmyPage.jpg|мини|450п|десно|Џими Пејџ]] Бек бил отпуштен од групата после прекинот на турнејата во [[Тексас]] при крајот на октомври 1966. Како такви, „The Yardbirds“, продолжиле како квартет во преостатокот на нивната кариера. Пејџ стана новиот водечки гитарист на бендот.<ref>Fricke, David. [http://www.rollingstone.com/news/story/21004010/secrets_of_the_guitar_heroes_jimmy_page "Secrets of the Guitar Heroes: Jimmy Page"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090505025444/http://www.rollingstone.com/news/story/21004010/secrets_of_the_guitar_heroes_jimmy_page |date=2009-05-05 }} ''Rolling Stone'' 12 June 2008</ref> Комерцијалната среќа на бендот беше во опаѓање. „Happenings Ten Years Time Ago“ го достигна само местото 30 на Американската „Hot 100“ и се покажа уште полошо во [[Британија]]. Продуцентот на „Colubmia Records“ не успеа да го обнови нивниот комерцијален успех. Синглот „Little Games“, издаден пролетта, се покажал толку лошо во [[ОК]] што „EMI“ не издаде друга снимка на „The Yardbirds“ до крајот на нивното распаѓање (издавањето на синглот „Goodnight Sweet Josephine“ бил планиран за следната година, но бил откажан). Верзијата на „Ha Ha Said the Clown“ на која свиреше само еден член од бендот, Рилф, беше последниот сингл кој влегол во Топ 50 во САД, заземајќи ја 44 позиција во летото, 1967. Нивниот финален албум „Little Games“ беше издаден во Америка во јули, комерцијален албум кој не доби критики. „The Yardbirds“ го потрошија остатокот од годината на турнеи низ државите со нивниот нов менаџер Питер Грант, нивните настапи во живо станувале се потешки и експериментални. Бендот ретко ги свирел неговите хитови во 1967, претпочитајќи да направат микс на хитовите од ерата на Џеф Бек со блуз стандарди и нивни преработки како „The Velvet Underground“ и Американскиот фолк-пејач Џејк Холмс, чија „Dazed and Confused“, со текст напишан од Рилф, беше во живо сечена од „The Yardbirds“ на Американските турнеи каде песната поминала добро прифатена, па Пејџ ја селектирал оваа песна како прва снимка на „Led Zeppelin“ каде што тој е кредитиран како текстописец. Од 1968 Кеит Рилф и Џим Мек Картни сакаа да продолжат стил под влијание на фолкот и класичната музика додека, пак, Џими Пејџ, во тоа време кога [[Психоделичен рок|психоделичниот]] [[Блуз рок|блуз-рок]] на „[[Cream (бенд)|Cream]]“ и „The Jimi Hendrix Experience“ бил енормно популарен, сакал да продолжи со видот на „тешка“ музика поради која подоцна „Led Zeppelin“ ќе станат познати. Крис Дрежа почнал да развива интерес за фотографија. До март Рилф и Мек Картни одлучиле да заминат, иако менаџерите успеале другите двајца да ги убедат да останат барем до крајот на Американската турнеја. Последниот сингл на „The Yardbirds“, снимен во јануари и издаден два месеци подоцна дал отсјај на разликите во бендот. Концерт и неколку песни беа снимени во [[Њујорк|Њујорк Сити]] во март (вклучувајќи ја сè уште неиздадената песна „Knowing That I’m Losing You“, дамнешна верзија на песна која ќе биде преснимена од „Led Zeppelin“ како „Tangerine“).<ref name=Complete>Dave Lewis (1994), ''The Complete Guide to the Music of Led Zeppelin'', Omnibus Press, ISBN 0-7119-3528-9.</ref> Сето тоа беше остварено по барање на бендот. На 7 јули 1968, „The Yardbirds“ свиреа на нивниот последен настап во „Luton College of Technology“ во Бедфордшир, [[Англија]].<ref>Buckley, Peter (ed.) (2003). ''The Rough Guide to Rock'', p. 1198. ISBN 1843531054.</ref> Дванаесет години подоцна на тој ден „Led Zeppelin“ ќе го отсвират нивниот последен концерт со оригиналната постава во Берлин. ==Дискографија== По распадот на групата во 1968, голем број на албуми се појавија. И покрај бројните компилации, албуми кои вклучуваат додатни снимки во живо и различни демоа од исфрлени делови од 1963-1968 беа издадени. Од 1999 неколку снимки од реконструираните „Yardbirds“ беа издадени. Since their breakup in 1968, a number of new albums have appeared. Besides numerous compilations, albums featuring additional live recordings and various demos and outtakes from 1963–1968 have been released. Since 1999, several recordings by the reconstituted Yardbirds have been released. * 5 студио албуми * 9 албуми во живо * 6+ компилациони албуми * 2 плочи * 15 синглови * 1 песна за филм {| class="wikitable" ! width="50" | Датум ! width="300" | Наслов ! width="40" | Потекло ! width="160" | Про.куќа <small>& Бр. на каталот</small> ! width="60" | Позиција на листите |- | 7/1965 | ''[[For Your Love]]'' | САД | ''Epic'' <small>''LN'' 24167/''BN''-26167</small> | 96 |- | 11/1965 | ''[[Having a Rave Up]]'' | САД | ''Epic'' <small>''LN'' 24177/''BN'' 26177</small> | 53 |- | 7/1966 | ''Yardbirds'' aka ''Roger the Engineer'' | OK | ''Columbia'' <small>''SX'' 6063/''SCX'' 6063</small> | 20 |- | 8/1966 | ''Over Under Sideways Down'' | САД | ''Epic'' <small>''LN'' 24210/''BN'' 26210</small> | 52 |- | 8/1967 | ''Little Games'' | САД | ''Epic'' <small>''LN'' 24313/''BN'' 26313</small> | 80 |} ====Албуми во живо==== {| class="wikitable" ! width="50" | Датум ! width="300" | Наслов ! width="40" | Потекло ! width="160" | Про.куќа <small>& Бр. на каталог</small> ! width="60" | Chart no. |- | 12/1964 | ''[[Five Live Yardbirds]]'' | ОК | ''Columbia'' <small>33''SX'' 1662</small> | &mdash;<ref name="Chart note">"&mdash;" used in "Chart no." column denotes release did not reach a chart position.</ref> |- | 1/1966 | rowspan="2" | ''[[Sonny Boy Williamson and The Yardbirds]]'' | OK | ''Fontana'' <small>''TL'' 5277</small> | &mdash; |- | 2/1966 | САД | ''Mercury'' <small>''MG'' 21071/''SR'' 61071</small> | &mdash; |} ====Компилациони албуми==== {| class="wikitable" ! width="50" | Датум ! width="300" | Наслов ! width="40" | Потекло ! width="160" | Про.куќа <small>& Бр. на каталог</small> ! width="60" | Поизија на листите |- | 4/1967 | ''[[The Yardbirds Greatest Hits]]'' | САД | ''Epic'' <small>''LN'' 24246/''BN'' 26246</small> | 28 |- |} ====Музика за во филм==== {| class="wikitable" ! width="50" | Датум ! width="300" | Наслов ! width="40" | Потекло ! width="160" | Про.куќа <small>& Бр.на каталог</small> ! width="60" | Позиција на листите |- | 2/1967 | rowspan="2" | ''Blow-Up'' | САД | ''MGM'' <small>''E/SE''-4447 ''ST''</small> | 192 |- | 5/1967 | OK | ''MGM'' <small>''C/CS'' 8039</small> | &mdash; |} ===Албуми по 1969=== ====Албуми==== {| class="wikitable" ! width="50" | Датум ! width="300" | Наслов ! width="160" | Про.куќа <small>& Бр.на каталог</small> ! width="270" | Кометари |- | 2003 | ''Birdland'' | ''Favored Nations'' <small>''FN''2280-2</small> | снимен во [[Лос Анџелес]] и Лондон, 2003 |} ====Албуми во живо==== {| class="wikitable" ! width="50" | Датум ! width="300" | Наслов ! width="160" | Про.куќа <small>& Бр. на каталог</small> ! width="270" | Коментари |- | 9/1971 | ''Live Yardbirds! Featuring Jimmy Page'' | ''Epic'' <small>''E'' 30615</small> | снимен во 1968 во Њујорк: накратко по издавањето била сопрена продажбата |- | 1984 | ''London 1963 &ndash; The First Recordings!'' | ''L & R'' <small>44.001</small> | неиздадени снимки во живо и демоа од 1963 |- | 5/1991 | ''Yardbirds ... On Air'' <small>(реиздаден како ''[[BBC Sessions]]'' (1999 ''Warner Archives'' 2-46694))</small> | ''Band of Joy'' <small>''BOJCD'' 200</small> | снимен од „BBC“ 1965&ndash;1968 |- | 1999 | ''Reunion Jam'' | ''Mooreland St.'' | снимен во Лондон, 1992 |- | 2003 | ''Blueswailing July '64 (Live)'' | ''Castle Music'' <small>06076-81331-2</small> | неиздадени снимки во живо од 1964 |- | 2006 | ''Reunion Jam Vol. II'' | ''Mooreland St.'' | снимен во Лондон, 1992 |- | 2007 | ''Live at B.B. King Blues Club'' | ''Favored Nations'' <small>''FN''2580-2</small> | снимен во Њујорк, 2006 |} ====Селектирани компилациони албуми==== Бројни компилациони албуми на „The Yardbirds“ се издадени низ годините од страна на бројни продуцентски куќи (''allmusic'' покажува на 100 компилации) <ref> {{Наведена мрежна страница | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = The Yardbirds Discography &ndash; compilations | work = | publisher = allmusic | date = | url = {{Allmusic|class=artist|id=p5888/discography/compilations|pure_url=yes}} | format = | doi = | accessdate = November 19, 2009}} </ref> Следнава листа вбројува некои од позабележителните издавања: {| class="wikitable" ! width="50" | Датум ! width="300" | Наслов ! width="160" | Про. куќа <small>& Бр. на каталог</small> ! width="270" | Коментари |- | 10/1970 | ''The Yardbirds Featuring Performances by Jeff Beck, Eric Clapton, Jimmy Page'' | ''Epic'' <small>''EG''-30135</small> | рани американски компилации кои ги вклучуваат сите три состави |- | 8/1992 | ''Little Games Sessions and More'' | ''EMI USA'' <small>0777-7-98213-2 7</small> | вклучува синглови кои не се издадени во албум и алтернативни миксови |- | 5/1993 | ''Train Kept A-Rollin' - The Complete Giorgio Gomelsky Productions'' <small>(реиздаден како ''The Yardbirds Story'') | ''Charly'' <small>''CD LIK BOX'' 3</small> | повеќето достапни снимки на „The Yardbirds“ од 1963 до 1966, а вклучени се и претходно неиздаени демоаи снимки во живо |- | 8/2000 | ''Cumular Limit'' | ''Burning Airlines'' <small>''Pilot'' 24</small> | вклучува демоа снимени во Њујорк во 1968 и ДВД од четири песни во живо од 1967 на телевизиско шоу во [[Германија]] |- | 7/2001 | ''Ultimate!'' | ''Rhino'' <small>''R''2 79825</small> | вклучува селектирани делови од кариерата од 1963 и последниот сингл од 1968. |- |} ===Оригинални синглови 1964&ndash;1968=== {| class="wikitable" ! width="50" | Датум ! width="380" | Наслов <small>А=страна / Б-страна</small> ! width="30" | Потекло ! width="140" | Про. куќа <small>& Бр. на каталог</small> ! width="55" | Позиција на листите |- | 5/1964 |rowspan="2"| ''I Wish You Would''' / ''A Certain Girl'' | OK | ''Columbia'' <small>''DB'' 7283</small> | &mdash;<ref name="Chart note"/> |- | 8/1964 | САД | ''Epic'' <small>5-9709</small> | &mdash; |- | 10/1964 | ''Good Morning Little Schoolgirl'' / ''I Ain't Got You'' | ОК | ''Columbia'' <small>''DB'' 7391</small> | 44 |- | <!--Released Mar. 1965, ANY CHANGES SHOULD GIVE NEW REFS-->3/1965<ref name="Clayson 2002, p. 196">Clayson 2002, p. 196.</ref> | rowspan="2" | ''For Your Love'' / ''Got To Hurry'' | ОК | ''Columbia'' <small>''DB'' 7499</small> | 3 |- | <!--Released Apr. 1965, ANY CHANGES SHOULD GIVE NEW REFS-->4/1965<ref name="Clayson 2002, p. 196"/> | САД | ''Epic'' 5-9790 | 6 |- | 6/1965 | rowspan="2" | ''Heart Full of Soul'' / ''Steeled Blues'' | ОК | ''Columbia'' <small>''DB'' 7594</small> | 2 |- | 7/1965 | САД | ''Epic'' <small>5-9823</small> | 9 |- | 8/1965 | ''My Girl Sloopy'', ''I'm Not Talking'', ''I Ain't Done Wrong'' | ОК | ''Columbia'' <small>''SEG'' 8421</small> | 5 |- | 10/1965 | ''Evil Hearted You'' / ''Still I'm Sad'' | ОК | ''Columbia'' <small>''DB'' 7706</small> | 3 |- | 10/1965 | ''I'm a Man'' / ''Still I'm Sad'' | САД | ''Epic'' <small>5-9857</small> | 17 |- | 2/1966 | ''Questa Volta'' / ''Pafff...Bum'' <small>(Џеф Бек не е на А-страната, Крис Дрежа ги свири деловите со гитара)</small> | ''Italy'' | ''Ricordi International''<br /><small>''SIR'' 20-010</small> | 11 |- | 2/1966 | ''Shapes of Things'' / ''You're a Better Man Than I'' | ОК | ''Columbia'' <small>''DB'' 7848</small> | 3 |- | <!--Released Mar. 1966, ANY CHANGES SHOULD GIVE NEW REFS-->3/1966<ref>Russo 1998, p. 92.</ref> | ''Boom Boom'' / ''Honey In Your Hips'' | <small>''NL, Ger''</small> | ''CBS'' <small>1433</small> | |- | 3/1966 | ''Shapes of Things'' / ''New York City Blues'' <small>(на почетокот б-страна беше ''I'm Not Talking'')</small> | САД | ''Epic'' <small>5-10006</small> | 11 |- | 5/1966 | rowspan="2" | ''Over Under Sideways Down'' / ''Jeff's Boogie'' | ОК | ''Columbia'' <small>''DB'' 7928</small> | 10 |- | 6/1966 | САД | ''Epic'' <small>5-10035</small> | 13 |- | rowspan="2" | 10/1966 | ''Happenings Ten Years Time Ago'' / ''Psycho Daisies'' | ОК | ''Columbia'' <small>''DB'' 8024</small> | 43 |- | ''Happenings Ten Years Time Ago'' / ''The Nazz Are Blue'' | САД | ''Epic'' <small>5-10094</small> | 30 |- | 1/1967 | „Over Under Sideways Down“: ''Over Under Sideways Down'', ''I Can't Make Yor Way'', ''He's Always There'', ''What Do You Want'' | ОК | ''Columbia'' <small>''SEG'' 8521</small> | &mdash; |- | rowspan="2" | 4/1967 | rowspan="2" | ''Little Games'' / ''Puzzles'' <small>(Крис Дрежа и Џим Мек Картни не се на А-страната)</small> | САД | ''Epic'' <small>5-10156</small> | 51 |- | ''UK'' | ''Columbia'' <small>''DB'' 8165</small> | &mdash; |- | 7/1967 | ''Ha Ha Said The Clown'' / ''Tinker Tailor Soldier Sailor'' | САД | ''Epic'' <small>5-10204</small> | 45 |- | 10/1967 | ''Ten Little Indians'' / ''Drinking Muddy Water'' <small>(Дрежа и Мек Картни не се на А-страната)</small> | САД | ''Epic'' <small>5-10248</small> | 96 |- | 4/1968 | ''Goodnight Sweet Josephine'' / ''Think About It'' | САД | ''Epic'' <small>5-10303</small> | 127 |- |} ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.theyardbirds.com/ Официјално мрежно место] * [http://www.yardbirds.us/ Американското мрежно место на бендот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180808190424/http://www.yardbirds.us/ |date=2018-08-08 }} * [http://www.favorednations.com/artists/yb/yb.html] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071024163908/http://www.favorednations.com/artists/yb/yb.html |date=2007-10-24 }} * [http://www.davidlane-images.co.uk/Site/Concerts/Pages/The_Yardbirds.html „Yardbirds“ во „Silverstone“, 2010] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120522083854/http://www.davidlane-images.co.uk/Site/Concerts/Pages/The_Yardbirds.html |date=2012-05-22 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Музички групи од 1960-тите]] [[Категорија:Блуз рок групи]] [[Категорија:Англиски музички групи]] [[Категорија:Ерик Клептон]] [[Категорија:Музички групи основани во 1963 година]] [[Категорија:Музички групи]] [[Категорија:Примени во Куќата на Славните на Рокенролот]] 1ib8b13vnlgp9qajh1qndbxv7grumxu 0 757952 5582167 5367650 2026-06-25T05:00:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582167 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Zoulous (Shakaland).jpg|thumb|300px|Припадници на племето [[Зулу]] во [[Натал]]]] [[Јужна Африка]] е позната по својата етничка и културна разновидност. Оттаму, не постои една единствена култура на [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]]. Во Јужна Африка сè уште има значителен број [[црнци|црно население]] кое живее во руралните средини и кое живее сиромашно. Сепак, кај овие луѓе најмногу се почитува традицијата, бидејќи многу црнци се урбанизирале и го прифатиле западниот начин на живот, а ја занемариле традиционалната култура. Урбанизираните црнци зборуваат [[англиски]],<ref name="PoselZeller2011">{{cite journal|last1=Posel|first1=Dorrit|last2=Zeller|first2=Jochen|title=Home language and English language ability in South Africa: Insights from new data|journal=Southern African Linguistics and Applied Language Studies|volume=29|issue=2|year=2011|pages=115–126|issn=1607-3614|doi=10.2989/16073614.2011.633360|hdl=10413/8453|s2cid=145123143 |hdl-access=free}}</ref><ref name="Teaching English Today 2020">{{cite web | title=ENGLISH IN SOUTH AFRICA – A DOUBLE-EDGED SWORD (2) | website=Teaching English Today | date=2020-11-03 | url=https://teachenglishtoday.org/index.php/2010/06/english-in-south-africa-a-double-edged-sword-2/ | access-date=2021-06-15 | archive-date=2021-11-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211118121246/https://teachenglishtoday.org/index.php/2010/06/english-in-south-africa-a-double-edged-sword-2/ | url-status=dead }}</ref> но го зборуваат и својот мајчин јазик, [[африканс]]. Тие се мала но значајна група која ги зборува [[Којсански јазици|Којсанските јазици]],<ref name="du Plessis2019">{{cite journal|last1=du Plessis|first1=Menán|title=The Khoisan Languages of Southern Africa: Facts, Theories and Confusions|journal=Critical Arts|year=2019|volume=33 |issue=4–5 |pages=1–22|issn=0256-0046|doi=10.1080/02560046.2019.1647256|s2cid=203429045 }}</ref> кои не припаѓаат во групата на единаесетте службени јазици, но се едни од други девет признати службени јазици. Постои мала група која ги зборува јазиците на праг на изумирање, тоа се најчесто којсански семејства, кои немаат никаков статус. Сепак, некои групи во Јужна Африка се обидуваат да ја промовираат употребата на јазиците и нивното оживување. Припадниците на средната класа, кое вклучува и црно и бело население, индиско население, имаат сличен начин на живот како луѓето од [[Западна Европа]], [[Северна Америка]], [[Австралија]] и [[Азија]]. Припадниците на средната класа најчесто учат и работат во странство за подобар пристап до светските пазари. [[Индијци]]те од Јужна Африка го зачувале своето културно богатство, јазик и религиозни верувања без разлика на тоа дали се [[христијани]], [[хиндуисти]] или [[сунити]] или луѓе кои го зборуваат англискиот јазик. Индиските јазици како што се [[хинди]], [[телушки јазик|телушкиот]], [[тамилски јазик|тамилскиот]] и [[гуџаратски јазик|гуџаратскиот]] се зборуваат многу поретко како втор јазик. Првите Индијци пристигнале со бродот Труро за да работат како чираци на полињата со [[шеќерна репка]] во [[Натал]], додека пак други дошле како трговци. Бранот имиграција по [[апартхејд]]от на Јужна Азија ( вклучувајќи го и [[Пакистан]] ) исто така влијаел врз културата на Индијците од Јужна Африка. Постои помала заедница на [[Кинези]] од Јужна Африка, составена од првите имигранти, имигранти од [[Тајван]] од времето на апартхејдот и имигранти од [[Кина]] од времето после апартхејдот. Државата на [[Апартхејд]]от законски ги класифицирала Јужноафриканците во една од четирите расни групи, одредувала каде би можеле да живеат и наметнала сегрегација во образованието, можностите за работа, јавните удобности и социјалните односи. Иако овие закони биле укинати во раните 1990-ти, расните категории на апартхејдот остануваат вкоренети во јужноафриканската култура,<ref>{{cite news|last=Rondganger|first=Lee|title=Being an African makes me who I am|url=http://www.iol.co.za/scitech/technology/being-an-african-makes-me-who-i-am-1.280599#.UTsrQ9ZTCz4|access-date=9 March 2013|newspaper=IOL|date=6 June 2006}}</ref><ref>{{cite news|last=du Preez|first=Max|title=Are we all 'coloured'?|url=http://www.news24.com/Columnists/MaxduPreez/Are-we-all-coloured-20110309|access-date=9 March 2013|newspaper=News24|date=9 March 2011}}</ref><ref name="Posel2001">{{cite journal |url=http://www.transformation.und.ac.za/issue%2047/47%20posel1.pdf |title= What's in a name? Racial categorisations under apartheid and their afterlife|archive-url=https://web.archive.org/web/20061108101109/http://www.transformation.und.ac.za/issue%2047/47%20posel1.pdf |archive-date=2006-11-08 |journal=Transformation|issn=0258-7696 |year=2001|last=Posel|first= Deborah|pages= 50–74}}</ref><ref name="Pillay2019">{{cite book|last1=Pillay|first1=Kathryn|title=The Palgrave Handbook of Ethnicity |chapter=Indian Identity in South Africa|year=2019|pages=77–92|doi=10.1007/978-981-13-2898-5_9|isbn=978-981-13-2897-8 |doi-access=free}}</ref> со тоа што Јужноафриканците продолжиле да се класифицираат себеси и едни со други, како што припаѓаат на една од четирите дефинирани расни групи (црни, бели, обоени и Индијанци), што го отежнува дефинирањето на една јужноафриканска култура која не се повикува на овие расни категории.<ref name="Pillay2019"/> ==Историја== {{Главна|Историја на Јужноафриканската Република}} {{See also|Демографија на Јужноафриканската Република}} ==Уметност== {{Главна|Јужноафриканска уметност}} [[Image:San Painting, Ukalamba Drakensberge 1.JPG|thumb|десно|[[Еланд]], [[пештерско сликарство]], [[Змејски Планини]], Јужна Африка]] Најстарите уметнички предмети се откриени во [[пештера]] во Јужна Африка. Тоа се мали школки во форма на полжав кои се нижеле на конец и служеле како [[ѓердан]], а датираат од пред 75000 години. Јужна Африка е лулка на човековиот род. Распрснатите племиња на етничката група [[Којсанци]] , која се населила во Јужна Африка 10.000 години п.н.е, имаат свој сопствен уметнички стил претставен на мноштвото цртежи во [[пештера|пештерите]]. Овие цртежи биле заменети со јазични уметнички форми на етничката група [[Банту]]. Во [[12 век]], традиционалните племенски уметнички форми биле заменети и повторно соединети со политиките на [[апартхејд]]от. Една форма на уметност се развила во периодот на апартхејдот. Оваа нова карактеризација била наречена „[[Граѓанство (Јужна Африка)|Граѓанска]] уметност“ и станала вообичаена во 1960-тите и 1970-тите. Овој уметнички стил имал тенденција да прикажува сцени од секојдневниот живот на сиромашните црни поединци во Јужна Африка.<ref>{{Cite book|last=Peffer, John.|title=Art and the end of apartheid|date=2009|publisher=University of Minnesota Press|isbn=978-0-8166-6792-5|location=Minneapolis|pages=31|oclc=320842091}}</ref> Нови уметнички форми се создале во рудниците и областите, динамична уметност претставена од пластични ленти до велосипедски жици. Уште од 1850-тите години, [[Холандска уметност|холандската народна уметност]], која влијаела врз африканските [[Трекбури]] и урбаните бели уметници сериозно ја следеле промената на европските традиции, воедно и придонеле за оваа еклектична мешавина која се развива и денес. ==Архитектура== [[File:Castle of Good Hope.jpg|thumb|upright|Замокот Добра надеж, најстарото [[Колонизација|колонијално]] здание во Северна Африка]] [[Јужноафриканска архитектура|Архитектурата на Јужна Африка]] ја отсликува богатата етничка и културна разновидност на земјата и нејзиниот историски колонијален период. Понатаму, влијанијата од други подалечни земји придонеле во разновиодноста на архитектонската сцена на Јужна Африка. [[Херберт Бејкер]], еден од највлијателните архитекти, ги дизајнирал [[Јунион Билдингс]] во [[Преторија]]. Други позначајни објекти се [[Родсов Меморијал|Родсовиот Меморијал]], [[Катедрала „Свети Ѓорѓи“ - Кејптаун|катедралата „Свети Ѓорѓи“]] во [[Кејптаун]] и [[колеџ „Свети Јован“ - Јоханесбург|колеџот „Свети Јован“]] во [[Јоханесбург]]. Во почетокот на [[17 век]] значајна е архитектурата на [[Холанѓани]]те од [[Западен Кејп]], а самото име го дава потеклото односно дека првите населувачи на Кејп биле Холанѓаните. Овој стил ја отсликува средновековна Холандија, Германија, Франција и Индонезија. Куќите градени по овој стил имаат различен и препознатлив [[дизајн]], тие се големи, богати со кружни калкани кои потсетуваат на куќите од [[Амстердам]] градени во холандски стил. Руралните пејзажи на Јужна Африка изобилуваат со традиционална африканска архитектура. ==Литература== {{Главна|Јужноафриканска литература}} [[File:Olive Schreiner.jpg|thumb|left|upright|[[Оливија Шрејнер]], автор на ''[[Приказната за една африканска фарма]]'' (1883)]] Од единствената социјална и политичка историја на Јужна Африка се родила група на писатели од месната средина кои твореле за деновите на [[апартхејд]]от и за животите на луѓето во „новата Јужна Африка“. Првите црни писатели на Јужна Африка се [[мисионерство|мисионерски]] образовани, а пишувале на англиски или африкански. ''Муди'' е првиот добро познат роман напишан од [[Соломон Текисо Платје]] во 1930 година на африкански јазик. [[Надин Гордимер]] ја сметаат за една од „''герилците на имагинацијата''“, а е првата Јужноафриканка и една од осумте жени која добила [[Нобелова награда за литература]] во [[1991]] година. Нејзиниот најпознат роман е ''[[Луѓето на јули]]'' издадена во 1981 година, во кој е насликан колапсот на правото на белото малцинство. Драмите на [[Атол Фугард]] се играле во дополнителни театри во Јужна Африка, [[Лондон]] и [[Њујорк]]. [[Приказната на една африканска фарма]] од [[Олива Шрејнер]] (1883 година) е откровение за викторијанската литература, а претставува предвесник во воведувањето на [[феминизам|феминизмот]] во романот. [[Алан Патон]] во [[1948]] година го издал романот ''[[Плачи, сакана земјо]]''. Тој раскажува за еден црн свештеник кој доаѓа во [[Јоханесбург]] да го пронајде својот син, а романот станува меѓународно најбарана книга. Во текот на 1950-тите години, списанието ''Drum'' станува легло на политичката сатира, фикција и есеи, давајќи и глас на урбаната култура на црнците. Писателите кои пишувале на африкански јазик започнале да пишуваат и контроверзно. [[Брејтен Брејтенбах]] бил затворен поради неговото вовлекување во [[герила|герилското движење]] против апартхејдот. [[Андре Бринк]] е првиот африкански писател на кого владата му забранила да издава веднаш по издавањето на неговиот роман [[Бела сува сезона]], во која се работи за бел Јужноафриканец кој ја открива вистината за црн пријател кој умира во полициски притвор. [[Џ. Р. Р. Толкин|Џон Роналд Руел Толкин]] роден во [[Блумфонтејн]] во 1892 година, го напишал [[Хобитот]], [[Господарот на прстените]] и [[Силмарилион]]. ===Поезија=== [[Монган Воли Серот]] станал истакнат поет во 1970-тите години, чие најпознато дело е [[Ниедно бебе не мора да плаче]], го отсликал секојдневниот живот на црните Јужноафриканци под апартхејдот. [[Закес Мда]] е уште еден познат романописец, кој во ист временски период станал и поет и драматург и романописец. За неговиот роман, ''[[Срцето на Црвенилото]]'' добил Награда за писателите на Федерацијата. [[Џон Максвел Куци]] за првпат издал во 1970-тите години, а во 1983 година за неговиот роман [[Животот и времето на Мајкл К.]] ја добил [[Букерова награда|Букеровата награда]]. За романот [[Бесчестие]] од 1999 година ја доби втората Букерова награда како и Награда за писателите од Федерацијата во 2000 година. А во 2003 година ја добил [[Нобелова награда за литература|Нобеловата награда за литература]]. ==Филм== {{Main|Филм во Јужна Африка}} Додека многу странски филмови се продуцирани за Јужна Африка (најчесто во нив станува збор за расни односи), неколку месни продукции се познати надвор од границте на Јужна Африка. Исклучок е филмот од 1980 година, „''[[Боговите паднаа на теме]]“'', поставен во [[Калахари]]. Станува збор за тоа како животот на една традиционална заедница на [[Бушмани]]те се менува кога шише од [[Кока-Кола|кока-кола]] било фрлено од авион. [[Џејми Јуис]], кој го напишал и режирал филмот „''Боговите паднаа на теме''“, а во 1970-тите години се здобил со успех во прекуокеанските земји со неговите филмови ''Смешни луѓе 1 и 2'' , слични на телевизискиот серијал ''Скриена камера во САД''. Во истиот жанр спаѓа и филмот на [[Леон Шустер]], ''Мора да се шегувате!'' кој е доста познат меѓу Јужноафриканците. Филмот ''[[Дистрикт 9]]'', кој го режирал [[Нил Бломкамп]] и продуцирал [[Питер Џексон]], несомнено најдобро ја отсликува Јужна Африка во последните години. Акцијата/ научна фантастика ја прикажува подкласата на бегалци вонземјани кои се присилени да живеат во сиромашните квартови на [[Јоханесбург]], она што многумина го сметаат за креативна алегорија за апартхејдот. Имало критики за филмот но имал комерцијален успех низ светот, а бил номиниран за најдобар филм на [[Осумдесет и второто доделување на наградите Оскар]]. ==Музика== {{Main|Јужноафриканска музика}} [[File:Sontonga.jpg|thumb|[[Енох Сонтонга]]]] Музиката на Јужна Африка претставува вистинско богатство. Многу музичари кои за време на апартхејдот пееле на африкански или англиски, нивната кариера ја започнале на традиционалните африкански јазици и го развиле единствениот стил наречен [[Кваито]]. Најпозната е [[Бренда Фаси]] и нејзината песна испееана на англиски „''Weekend special''“. Меѓу познатите традиционални музичари спаѓа и [[Лејдисмит Блек Мамбацо]], додека пак квартетот [[Совето Стринг]] изведува класична музика со африкански стил. Историски гледано, на пејачите од Јужна Африка влијаеле европските музички стилови. Од Јужна Африка потекнуваат и светски познатите џез музичари како што се [[Хју Масакела]], [[Јонас Гвангва]], [[Абдула Ибраим]], [[Миријам Макеба]]; [[Џонатан Батлер]], [[Крис Мекгрегор]]. Африканската музика опфаќа повеќе жанрови, како што е современиот [[Стив Хофмејор]] и панк рок бендот [[Фокофполисикар]]. Верити , Џони Клег и неговите бендови Јулука и Савука доживеале повеќе успеси како тајни музичари така и јавно и во странство. Новиот музички жанр ''Кваито'' се развил во средина осумдесеттите години и оттогаш станал најпознатата социјално-економска форма на претставување меѓу населението. Несомнено е дека по апартхејдот, политичките аспекти на Кваито се намалиле, а во секојдневниот живот интересот кон политиката се намалил. Некои сметаат дека ''Кваитото'' всушност претставува политичка сила која покажува активизам на неговите аполитички дејствувања. Денес, големите корпорации како што се Сони, БГМ и ЕМИ се присутни на јужноафриканската сцена за да ја произведуваат и распространат музиката. Што се однесува до популарноста, Кваито музиката се пренесува преку радио, телевизија и списанија.<ref>{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_5|archive-url=https://web.archive.org/web/20070511220834/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_5|url-status=dead|archive-date=2007-05-11|title=South African music after Apartheid: kwaito, the "party politic", and the appropriation of gold as a sign of success{{!}}Popular Music and Society}}</ref> Јужноафриканската рок музика е многу популарна субкултура, особено во регионот на Јоханесбург. [[Алтернативниот рок]] и [[Хеви-метал музика|метал]] бенд [[Seether]] стекнал меѓународна популарност во раните 2000-ти, со пет од нивните албуми кои добиле златна или платина сертификација во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]].<ref>{{cite web|title=Gold & Platinum - RIAA: Seether|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&se=Seether#search_section|website=RIAA|access-date=2 December 2016}}</ref> Четири други рок бендови, ''KONGOS, Civil Twilight, Prime Circle, The Parlotones'' и исто така постигнале успех во странство кон крајот на 2000-тите. Додека метал бендовите како ''Vulvodynia'' постигнале умерен успех во 2020-тите. == Храна и пијалаци == {{Главна|Јужноафриканска кујна}} [[File:CuisineSouthAfrica.jpg|thumb|дено|Традиционална јужноафриканска кујна]] [[Јужноафриканска кујна|Јужноафриканската кујна]] која е всушност збир од повеќе кујни, уште се нарекува и „''виножитна кујна''“ и содржи мноштво од мултикултурни извори и стадиуми. Готвењето е практикувано од страна на етнички групи од Јужна Африка како што се: [[Којсани]]те, [[Коса (народ)|Коса]], [[Зулу (народ)|Зулу]] и [[Басото]]. За време на колонијалниот период, како последица на големиот бран на доселувања [[Бури]]те (Африканери), [[Индијци]]те, [[Британци]]те и нивните робови и слуги ја пренеле нивната кујна. Туку спаѓа и кујната на етничката група [[’Ртски Малајци]] која е доста слична со онаа на [[Малезија]] и [[Јава]], како и рецепти од [[Мозамбик]] (Португалија). ===Винарство=== Јужна Африка е една од поголемите производители на вино, со најдобрите лозја во долините на [[Стелленбос]], [[Франсхук]], [[Парл]] и [[Баридејл]]. [[Јужноафриканско вино|Јужноафриканското вино]] датира уште од 1659 година, а видот Константија се сметало за едно од најдобрите вина во светот. Пристап кон новите пазари започнал брзо со нова енергија и нови вложувања. Производството главно се концентрирало околу [[Кејптаун]], со лозјата и центрите за производство во Парл, Стеленбос и Вустер. Постојат околу 60 именувања на вината од Јужна Африка, кои биле воведени во [[1973]] година со хиерархија на назначени производствени региони, населби и одделенија. Вината мора да бидат направени 100 % грозје од назначена област. Површината на лозјата треба да изнесува најмалку 5 хектари. Одделенијата се области со различна почва и / или клима и се отприлика еднакви до оние на Европа.<ref name="WObooklet">{{cite web|title=Wine of Origin booklet |publisher=SAWIS |date=13 August 2005 |url=http://www.sawis.co.za/SAWISPortal/uploads/Wine%20of%20origin%20booklet2005.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927074811/http://www.sawis.co.za/SAWISPortal/uploads/Wine%20of%20origin%20booklet2005.pdf |url-status=dead |archive-date=27 September 2007 |access-date=20 June 2007}}</ref> ===Образование=== {{Main|Образование во Јужна Африка}} [[Image:Herbert Baker clocktower, Rhodes University, 2004.jpg|upright|thumb|Поглед кон кампусот на Родсовиот Универзитет]] Образованието трае 12 години, од прво одделение до дванаесетто одделение. Одделението Р се смета за предшколство. Основното образование е во времетраење од седум години.<ref>{{cite web|url=http://www.southafrica.info/about/education/education.htm |title=Education in South Africa |publisher=SouthAfrica.info |access-date=20 June 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617125606/http://www.southafrica.info/about/education/education.htm |archive-date=17 June 2010 }}</ref> Средното образование е во времетраење од пет години. Матурата се изведува на крај од дванаесеттото одделение и е потребна за високите студии на универзитетот во Јужна Африка.<ref name=edufacts0831>{{cite web|url=http://www.southafrica.info/services/education/edufacts.htm|title=A parent's guide to schooling|access-date=31 August 2010}}</ref> Државните универзитети во Јужна Африка се поделени на три групи: традиционални универзитети, на кои се добиваат теоретски ориентирани универзитетски дипломи, универзитети за технологија, на кои се добиваат стручни дипломи и универзитети на кои се добиваат и двата вида на дипломи. Во јавните институции се зборува англиски, но и африканскиот јазик се употребува. Постојат голем број на образовни институции , некои од нив се локални кампуси на странски универзитети, некои држат предавања за студенти кои подготвуваат испити за универзитетот во Јужна Африка, а некои пак нудат дипломи кои се признати или непризнати. Јавните расходи за образование изнесувале 6,1% од БДП во 2016 година.<ref>{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/indicators/149206|title=Government expenditure on education (% of GDP)|publisher=United Nations Development Program|access-date=14 October 2016}}</ref> За време на апартхејдот, училиштата за црнците биле предмет за дискриминација преку несоодветно финансирање и посебна програма наречена Банту Образование со кое се стекнувале со вештини само за работници. Поправање на овие нееднаквости се во фокусот на неодамнешната образовна политика.<ref>{{cite web|url=http://overcomingapartheid.msu.edu/sidebar.php?id=3|title=Bantu Education|publisher=Overcoming Apartheid|access-date=20 June 2010}}</ref> ===Извидништво=== Јужна Африка, исто така, имала големо влијание во [[Извидништво|извидничкото движење]], со многу извиднички традиции и церемонии кои потекнуваат од искуствата на [[Роберт Баден-Пауел]] (основачот на извидништвото) за време на неговото време во Јужна Африка како воен офицер во 1890-тите-1900-тите. ''Извидниците'' биле една од првите младински организации што ги отворила своите врати за младите и возрасните од сите раси во Јужна Африка. Ова се случило на [[2 јули]] [[1977]] година на конференција позната како ''Quo Vadis''.<ref>{{cite web|year=2006|url=http://www.scouting.org.za/visitors/history.html|title=History of Scouting in South Africa|publisher=South African Scout Association|access-date=30 November 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20070101060338/http://www.scouting.org.za/visitors/history.html|archive-date=1 January 2007|url-status=dead}}</ref> ==Општествени обичаи== ===Родови улоги=== Општо гледано сите расни и етнички групи во Јужна Африка имаат посебни верувања во однос на родовите улоги, кои во основа се смета дека [[жена]]та е помалку важна или не заслужува моќ отколку [[маж]]ите. Во повеќето африкански традиционални организации доминира машката популација. Дури во 1990-тите години, во некои рурални области на Јужна Африка, жените оделе само неколку метри позади мажите и сето тоа во согласност со традиционалните практики. Мал број на ултра конзервативни африкански религиозни верувања се поистоветуваат со [[Библијата]] дека придонесот на жените во општеството би требало да биде одобрен од или во име на мажите. Белците кои зборуваат [[англиски јазик]] настојуваат да бидат најлиберални групи и се осврнуваат кон прашања за родовите улоги. Економскиот и политичкиот развој во XX век им приредил жените од Јужна Африка нови пречки и нови можности за да влијаат. На пример, потребите за работна сила во градовите и рудниците ги оттргнале мажите од нивните домови со месеци, а како резултат на тоа на жените им преостанало да се грижат за сите нивни одговорности во домот и во селото. Жените требале да обезбедат опстанок за нивните семејства како и да ги извршуваат финансиските и правните трансакции, за кои пак треба да се грижи мажот. ===Полова ориентација=== Иако со управниот и правниот систем на Јужна Африка се обезбедува еднаквост, постои општествено неприфаќање, особено во урбаните области. Геј популацијата од малите градови се често жртви на насилство и силување. Ова е вака бидејќи се претпоставуваа дека тие се закана за традиционалните мажи.<ref>[http://www.sodomylaws.org/world/south_africa/sanews008.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071126075109/http://www.sodomylaws.org/world/south_africa/sanews008.htm|date=26 November 2007}}</ref> Иако доказите за омраза може да влијаат во одлуките за поедини случаи, Јужна Африка нема посебно законодавство за „ ''злосторство на омраза''“, многу организации за човекови прави ја критикуваат полицијата на Јужна Африка во нејзиниот неуспех во решавањето на злосторствата поттикнати од пристрасност.<ref name="Gandar 2021">{{cite web | last=Gandar | first=Sally | title=MAVERICK CITIZEN OP-ED: Bodies pile up as the hate crimes bill gathers dust in Parliament | website=Daily Maverick | date=2021-04-27 | url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-04-27-bodies-pile-up-as-the-hate-crimes-bill-gathers-dust-in-parliament/ | access-date=2021-06-22}}</ref> На пример, невладината организација ''ActionAid'' ја осудила неказнетоста и ги обвинила владите кои премолчале пред пријавените убиства на [[Лезбијка|лејзбијки]] во хомофобични напади во Јужна Африка. Таканаречените „''поправни''“ силувања кои ги извршуваат мажите со цел дека ќе ја излечат лезбејката од нејзината сексуална ориентација. Заштитниците на човековите права веруваат дека причина за појавувањето на [[Сексизам|сексизмот]] и [[хомофобија]]та е тесно поврзана со фрустрацијата на мажите и нивната невработеност и сиромаштија.<ref>{{cite web |url=http://www.actionaid.org/pages.aspx?PageID=34&ItemID=447 |title=Press Releases |publisher=ActionAid |access-date=2013-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090320205134/http://www.actionaid.org/pages.aspx?PageID=34&ItemID=447 |archive-date=20 March 2009 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.news24.com/News24v2/Components/Generic/News24v2_Print_PopUp_Article/0,8838,2-7-1442_2286705,00.html] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090317004841/http://www.news24.com/News24v2/Components/Generic/News24v2_Print_PopUp_Article/0%2C8838%2C2-7-1442_2286705%2C00.html|date=17 March 2009}}</ref> ==Наука и технологија== Неколку важни научни и технолошки развивања потекнуваат од Јужна Африка. Во декември [[1967]] година, првото [[пресадување на срце]] го извршил кардио хирургот [[Кристијан Барнард]] во болницата ''Groote Schuur''. [[Мах Тејлер]] ја пронашол вакцината против [[жолта треска|жолтата треска]], [[Алан МекЛеод Кормак]] ја пронашол [[рендген]] [[томографија|компјутерската томографија]], а Арон Клуг ги пронашол електронските микроскопски техники. Сите овие пронајдоци (освен на Барнард) се наградени со [[Нобелова награда]]. Во 2002 година, [[Сиднеј Бренер]] добил Нобелова награда за неговата работа во [[молекуларна биологија|молекуларната биологија]]. [[Марк Шатлворт]] е основач на интернет безбедносната компанија ''Thawte'', која ја преземал светскиот водач ''[[VeriSign]]''. И покрај владините напори да го охрабрат претприемништвето во биотехнологијата, информатичката технологија и другите полиња на техниката, никакви други компании не биле основани во Јужна Африка. Сепак, тоа е целта на владата за измена на економијата за таа сè повеќе да се осврнува кон технологијата, со сознание дека Јужна Африка не може да се натпреварува со економиите на [[Далечниот Исток]] и дека не секогаш може да се потпре на своите минерални богатства . ==Спорт== Најпопуларни спортови во Јужна Африка се [[фудбал]], [[рагби]] и [[крикет]]..<ref>{{cite web|url=http://www.southafrica.info/about/sport/sportsa.htm|title=Sport in South Africa|publisher=SouthAfrica.info|access-date=28 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100629152527/http://www.southafrica.info/about/sport/sportsa.htm|archive-date=29 June 2010|url-status=dead}}</ref> Преостанати спортови кои се поддржуваат се пливање, атлетика, голф, бокс, тенис и нетбол. Иако младите најмногу играат фудбал, интересот за кошарка, сурфање и скејбординг станува сè поголем. Меѓу познатите боксери спаѓаат [[Џејкоб Матлата]], [[Вујани Бунгу]], [[Велком Нцита]], [[Динган Тобела]], [[Гери Кеце]] и [[Брајан Мичел]]. Во големите светски фудбалски клубови играле [[Лукас Радебе]] и [[Филемон Масинга]] (во [[ФК Лидс Јунајтед]]), [[Квинтон Форчун]] ([[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]]), [[Бени Меккарти]] ([[ФК Ајакс|Ајакс Амстердам]], [[ФК Порто]], [[ФК Блекбурн Роверс|Блекбурн Роверс]] и [[ФК Вест Хем Јунајтед|Вест Хем Јунајтед]]), [[Арон Мокена]] (Ајакс Амстердам, Блекбурн Роверс и [[ФК Портсмут|Портсмут]]), [[Делрон Бакли]] ([[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]]) и [[Стив Пинар]] (Ајакс и [[ФК Евертон|Евертон]]). [[Џорди Смит]] со победата во 2010 година станал сурфер број 1 во светот. Светскиот шампион во [[Формула 1]] од 1979 година е [[Џоди Шектер]]. Познати крикет играчи се: Хершел Гибс, Греме Смит, Џек Калис ЈП Думини и други. Повеќето од нив учестуваат во Индијанската премиер лига. Светски познати рагби играчи од Јужна Африка се Франсоа Пинар, Џуст ван дер Вестујзен, Дани Кравен, Фрик ду През, Нас Бота и Брајан Хабана. Во 1995 година, Јужна Африка била домаќин и го освоила светското рагби првенство, а во 2007 година го освои првенствоот во Франција. Во 1996 година, Јужна Африка била домаќин на Африканското првенство на нации, каде репрезентацијата го освоила турнирот. Во 2003 година, Јужна Африка била домаќин на Светското првенство во крикет, потоа во 2007 година за Светското првенство Twenty20, а во 2010 година за првпат во Јужна Африка се одржало [[Светско првенство во фудбал 2010|ФИФА Светското првенство]] . Претседателот на ФИФА, [[Сеп Блатер]] бил презадоволен од гостопримството на Јужна Африка за кое големи пофалби.<ref>{{cite web|last=Cooper |first=Billy |title=South Africa gets 9/10 for World Cup |url=http://www.mg.co.za/article/2010-07-12-sa-gest-910-for-world-cup |publisher=[[Mail & Guardian]] |date=12 July 2010 |access-date=9 September 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715063001/http://www.mg.co.za/article/2010-07-12-sa-gest-910-for-world-cup |archive-date=15 July 2010 }}</ref> Во 2004 година, пливачкиот тим составен од Роланд Шеман, Линдон Фернс, Дариан Таунсенд и Рик Нитлинг го освоија златниот медал на Олимписките игри во Атина, каде го срушија светскиот рекорд за 4x100 слободен стил. Во 1996 година, Пени Хејнс го освоил златото на [[Олимписки игри|Олимписките игри]] во [[Атланта]]. [[Гери Плејер]] е награден за најдобар голфер на сите времења и е еден од петте голфери кој го освои Гран Слемот. други јузноафрикански голфери кои освоиле поголеми турнири се Боби Лок, Ерни Елс, Ретјеф Гусен, Тревор Имелман Луис Остујзен. == Наводи == {{наводи}} {{Африка по тема|Култура во}} [[Категорија:Јужноафриканска култура| ]] k9acyrbeuuj2aadb8nubpfkh2p702k0 0 759463 5582126 5499453 2026-06-25T00:26:21Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582126 wikitext text/x-wiki [[Податотека:WI-FI Range Diagram mk.svg|мини|десно|400п|Дијаграм на една безжична [[Wi-Fi]] мрежа]] '''Јавна точка на безжичен пристап''' ('''ЈТБП''' или '''хотспот''', од [[англ.]] ''hotspot'' = „жариште“) — место што нуди [[интернет]] преку [[безжична локална мрежа]] користејќи [[насочувач]] (''router'') поврзан со [[семрежен услужник]] (ISP). Јавните точки на пристап обично користат [[Wi-Fi]] технологија. Ваквите пристапни точки се среќаваат во [[кафуле|кафулињата]] и други угостителски и услужни места ширум развиениот свет. ==Историја== [[Локална мрежа|Локалните мрежи]] за јавен пристап прв ги предложил Хенрик Сједин на конференцијата NetWorld+Interop во Сан Франциско во август 1993 г.<ref>[http://wifinetnews.com/archives/2002/08/wi-fi_timeline.html Историја на Wi-Fi] {{en}}</ref>. Во 1994 неговиот соработник Стјуарт ја основал фирмата [[PLANCOM]] (т.е. Public LAN Communications, која подоцна прераснала во [[MobileStar]], која пак станала единицата HotSpot на [[Т-Мобиле|T-Moble]] USA) и фирмата [[Wayport]] во 1996. Наплатните и бесплатните пристапни точки и понатаму се шират. Денес тие покриваат цели градови, но и оддалечени кампови и одморалишта<ref>[http://www.wifirv.com/hotspots/state.php Јавни точки на безжичен пристап за камповите на рекреативни возила во САД] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110718043834/http://www.wifirv.com/hotspots/state.php |date=2011-07-18 }} {{en}}</ref>. Постојат многу разни деловни модели за јавни точки на безжичен пристап. Секој од нив треба да предвид сопственичките права и патентите на оние што ја осмислиле технологијата и инфраструктурата (моментално над 1.000 одобрени и во исчекување). ==Употреба== Јавноста може да користи [[преносен сметач]], [[Wi-Fi телефон]] или друг соодветен преносен уред за да пристапи на безжичната линија (обично [[Wi-Fi]]). Највеќето продадени уреди во текот на изминатите години имаат можност за поврзување. Тука се вбројуваат 150 милиони преносни сметачи, 14 милиони [[лично дигитално помагало|лични дигитални помагала]] (PDA) и други понови Wi-Fi уреди. Местата што имаат [[широкопојасен]] интернет можат да понудат пристапна точка едноставно купувајќи [[точка на безжичен пристап|пристапен уред]], заедно со [[безжичен насочувач|насочувач]] и да го поврзат уредот со интернет. Постојат многу уреди што ги имаат овие две можности заедно.<ref>[http://reviews.cnet.com/4520-6603_7-5023845-1.html Поставување на јавна точка на безжичен пристап] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121014035237/http://reviews.cnet.com/4520-6603_7-5023845-1.html |date=2012-10-14 }} {{en}}</ref> ==Места== Јавните точки на безжичен пристап честопати се среќаваат во [[ресторан]]и, [[железничка станица|железнички станици]], [[аеродром]]и, [[воена база|воени бази]], [[библиотека|библиотеки]], [[хотел]]и, [[болница|болници]], [[кафуле|кафулиња]], [[книжарница|книжарници]], [[безинска пумпа|бензински пумпи]], [[трговски центар|трговски центри]], [[супермаркет]]и, [[камп]]ови, телефонски говорници и други јавни места. Многу [[универзитет]]и и [[училиште|училишта]] имаат [[безжична мрежа|безжични мрежи]] на нивните кампуси. [[Податотека:HotSpot pay phone at Hafenbahnhof Friedrichshafen.JPG|мини|десно|Некои говорници имаат и точка на безжичен пристап.]] ==Видови== ===Бесплатни пристапни точки=== Бесплатните јавни точки на безжичен пристап може да имаат: * Најлесниот начин да се создаде јавна пристапна точка е со отворена јавна мрежа. Потребен е само [[безжичен насочувач|насочувач]] кој не бара заверка (т.е. можноста е исклучена), отворајќи ја врската за секој оној што е во домет. Неповолно е тоа што пристапот не може да се контролира. * Затворени јавни мрежи со раководен систем за контролирање на пристапната точка. Овој програм работи со самиот насочувач или со надворешен сметач. Со него операторите можат да им одобруваат само на извесни корисници кои ќе купат извесни производи или услуги. Операторите можат да ја огрнаичат и проточноста на корисникот, со цел да им се обезбеди пристојна брзина на сите корисници подеднакво. Честопати ова се прави со договори на услужно ниво. ===Наплатни пристапни точки=== Наплатните јавни точки на безжичен пристап може да имаат: * Портал или најавен екран кајшто корисниците се пренасочуваат за заверка и плаќање * Плаќање со [[кредитна картичка]], [[PayPal]], [[iPass]] или друга платежна служба * Функции за управување што нудат бесплатен пристап на извесни [[мрежно место|мрежни места]] * Услужно-ориентирано снабдување за подобра заработувачка Наплатните точки почесто се среќаваат во поголемите аеродроми и деловните хотели. Највеќето обични хотели нудат бесплатен пристап, а ова станува сè поприсутно во помалите аеродроми и аердоромските соби за одмор. Поголемите фирми што нудат пристапни точки денес нудат и [[роаминг]]-услуги. Со ваквите услуги, корисниците на наплатен услужник добиваат пристап до точките на други услужници со доплата врз основа на потрошени минути. [[FON]] е европска фирма што им овозможува на корисниците да ја споделуваат врската на интернет и истата ја продава неискористената проточност на надворешни корисници. Со цел да не ги прекршува условите на услужување, FON има склучено договори со многу [[семрежен услужник|семрежни услужници]]. ==Безбедност== Некои пристапни точки [[заверка (информатика)|заверка]] (автентикација) од корисниците. Ова не дава обезбедување на преносот на податоци, ниту пак штити од тајно надгледување. Некои услужници нудат [[виртуелна приватна мрежа]] (ВПМ или VPN) како сигурносна можност. За жал ова решение е скапо за да се примени во големи размери. Исто така безбедноста не е потполна, бидејќи системот ја штити врската помеѓу сметачот и мрежата, но не и самата мрежа. Постојат и бесплатни јавни точки на пристап поставени од [[кражба на идентитетот|крадци на идентитети]] со цел да извлекуваат податоци од корисниците.<ref>[http://globaltechforum.eiu.com/index.asp?layout=rich_story&doc_id=10329&title=Ensnared+on+the+wireless+Web&categoryid=2&channelid=3 Los Angeles Times] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110710173853/http://globaltechforum.eiu.com/index.asp?layout=rich_story&doc_id=10329&title=Ensnared+on+the+wireless+Web&categoryid=2&channelid=3 |date=2011-07-10 }} {{en}}</ref> Крадците имаат пристап до адресата на терминалот и го надгледуваат сообраќајот. Вака се обидуват да откријат кориснички имиња, лозинки и други чувствителни информации. Со цел да се добијат навистина безбедни пристапни точки, Сојузот за [[WiFi]] подготвува нов програм кој го шифрира сообраќајот со најновите безбедности мерки за WPA2 <ref>{{нмс|title=Пристапните точки со WPA2 ќе можат да се обезбедуваат со новиот систем за овластување за WiFi|url=http://www.infosecurity-us.com/blog/2011/3/23/wpa2-secured-hotspots-feasible-with-new-wifi-alliance-hotspot-certification/303.aspx|publisher=''Infosecurity USA''|year=2011|author=Аџај Гупта|accessdate=23 март 2011|archive-date=2011-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725211618/http://www.infosecurity-us.com/blog/2011/3/23/wpa2-secured-hotspots-feasible-with-new-wifi-alliance-hotspot-certification/303.aspx|url-status=dead}} {{en}}</ref>. Програмот треба да започне со работа во првата половина на 2012 г. ==Поврзано== * [[Точка на безжичен пристап]] * [[Безжична локална мрежа]] * [[Безжичен насочувач]] * [[Безжична безбедност]] ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Wi-Fi]] [[Категорија:Безжични мрежи]] pv7to3rfl5r34dq1x3aqn14w6ac2ut9 0 768355 5582099 5499439 2026-06-24T22:26:03Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582099 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Сингл | име = Tik Tok | слика = TiK ToK - Kesha (official single cover).JPG | изведувач = [[Кеша]] | албум = [[Animal (албум на Кеша)|Animal]] | издаден = 7 август 2009 <small> <br /> | формат = [[ЦД сингл]], [[музичко спуштање|дигитално спуштање]] | снимен = [[Conway Recording Studios]], Лос Анџелес, Калифорнија | жанр = [[Денс-поп]], [[електропоп]] | должина = 3:21 | куќа = [[RCA Records|RCA]] | композитор = [[Кеша Себерт]], [[Луказ Готвалд]], [[Бенџамин Левин]] | продуцент = Д-р Лук, Бени Бланко | претходен = „[[Right Round]]“ <br /> (2009) | овој = „'''Tik Tok'''“ <br /> (2009) | следен = „[[Blah Blah Blah (песна)|Blah Blah Blah]]“ <br /> (2009) | друго = }} „'''Tik Tok'''“ (стилизирано како „'''TiK ToK'''“) — првата песна на американската пејачка [[Кеша Себерт|Кеша]]. Песната била снимена од [[Бени Бланко]] и [[Д-р Лук]] и напишана во соавторство со Бланко, Д-р Лук и Кеша. Била издадена на 7 август 2009 како водечки сингл од првиот [[студиски албум]] на Кеша наречен ''[[Animal (албум на Кеша)|Animal]]''. Првиот стих на песната започнува со искуство кое Кеша го имала кога се разбудила опкружена со жени и веднаш помислила на истото искуство доживеано од [[Шон Комбс|Диди]]. Искуството ја поттикнало да ја напише песната со нејзиниот продуцент Д-р Лук, кој му се јавил на Диди надевајќи се на соработка; тој отишол во студиото истиот ден и го снимил неговиот текст и песната била завршена. Според Кеша, текстот на песната го прикажува нејзиниот живот; пораката на песната е поттик кој го поттикнува слушателот да биде храбат и да не дозволи ништо да го турне долу. „Tik Tok“ е [[денс-поп]] и [[електропоп]] песна која користи кратки ритми од [[видео игри]]те кои се прикажани со удари со раце и синтисајзери. Текстот е испеан во рап стил, а рефренот користи Авто-Тон. Музички, песната била споредена со [[Лејди Гага]], [[Уфи]] и [[Ферги (пејачка)|Ферги]]. Песната добила помешани и позитивни оценки од неколку критичари за време на издавањето. Некои од нив го пофалиле текстот и славењето на начинот на живот во кој Кеша постојано учествувала во забава; продукцијата на песната била добро прифатена иако некои ја критикувале песната поради нејзиниот многу сличен звук со песните од Лејди Гага и Уфи. Добила голем комерцијален успех искачувајќи се на првите место во единаесет земји. Во САД, песната го срушила рекордот за најпродаван сингл во една недела од женски со продажби од 610.000 диигитални примероци во една недела. „Tik Tok“ добила 5× платинска сертификација од [[Снимачка Индустриска Асоцијација на Америка|Снимачката Индустриска Асоцијација на Америка]] (RIAA) за 5.900.000 продадени копии во САД. Песната исто така била најдобро продаваниот сингл во светот за 2010, продавајќи 12.8 милиони копии само таа година. Музичкото видео за песната било режирано од Синдром. Започнува со Кеша која се буди во бања во дом кој не е нејзин, а потоа следат сцени во кои таа е прикажана на различни забави. На крајот видеото повторно ја прикажува Кеша која повторо легнува да спие, но овојпат во друга бања. Песната била изведена и прераборена од неколку артисти неколкупати. Кеша ја извела песната на ''[[Saturday Night Live]]'', ''[[Шоуто на Елен Деџенерес]]'' и на [[MTV Европски Музички Награди|MTV Европските Музички Награди]], покрај другите настапи. ==Пишување и инспирација== [[Податотека:Sean Combs 2.jpg|right|thumb|165px|Американскиот рапер [[Шон Комбс|П. Диди]] придонесува вокали во песната. Кеша го нарекла него инспирација за пишувањето на песната.]] „Tik Tok“ била ко-напишана од Кеша, [[Д-р Лук]] и [[Бени Бланко]] и ко-продуцирана од Лук и Бланко.<ref name="Cre">Кредитите се земени од забелешките во Animal, Dynamite Cop Music/Where Da Kasz at BMI.</ref> Кеша рекла дека инспирацијата за песната дошла од нејзината полу пијана состојба за време на забава. Таа напишала неколку зборови за песната, потоа следното удтро се разбудила и чекала да ја раскаже приказната некому. Првиот стих дошол од искуство кое таа го доживеала кога се разбудила покрај „убави жени“, што ја натерало да го замисли [[Шон Комбс|П. Диди]] во слично сценарио.<ref name="SullivanEsquire">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esquire.com/the-side/qa/kesha-pics-081309|title=Kesha and the Not-Quite-72 Virgins in Her Own Personal Heaven|author=Sullivan, Matt|date=2009-08-13|work=[[Esquire (magazine)|Esquire]]|publisher=[[Hearst Corporation]]|accessdate=2009-09-09|archive-date=2010-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101115181103/http://www.esquire.com/the-side/qa/kesha-pics-081309|url-status=dead}}</ref> Таа подоцна му ја однела песната на нејзината продуцент Д-р Лук и таа била напишана. Четири часа подоцна, Диди му се јавил на Лик и рекол дека треба да направат заедничка песна. Диди отишол во студиото наредниот ден за да додаде вокали во песната и соработката била готова.<ref name="VenaMTV">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1628052/keha-dishes-on-her-bizarre-collaboration-with-diddy.jhtml|title=Kesha Dishes On Her 'Bizarre' Collaboration With Diddy For 'Tik Tok' 'We all were hanging out and I was so intimidated ... but he was the nicest guy' she tells MTV News.|author=Joceyln, Vena|date=2009-12-10|work=MTV News|publisher=MTV Networks (Viacom)|accessdate=2011-03-12|archive-date=2011-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514173121/http://www.mtv.com/news/articles/1628052/keha-dishes-on-her-bizarre-collaboration-with-diddy.jhtml|url-status=dead}}</ref> Инжинерингот на песната бил направен од Емили Врајт и Сем Холанд во [[Conway Recording Studios]] во [[Лос Анџелес]], [[Калифорнија]].<ref name="Cre"/> Додека Кеша била во студиото со Д-р Лук и Бланко, таа трипати се обидела да рапува на „смешен начин кој го прави бела девојка“.<ref name=NYtimes/> За време на продукцијата на песната, таа сакала да ги смени стиховите во песната бидејќи не ѝ се допаѓал текстот кој не бил ни „смешен ни паметен“, чувствувајќи дека „не чинел.“<ref name="herald">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.heraldsun.com.au/entertainment/music/keha-moves-from-reality-tv-and-being-broke-to-stardom-and-new-album-animal/story-e6frf9hf-1225820030135|title=Kesha moves from reality TV and being broke, to stardom and new album Animal|author=Adams, Cameron|date=2010-01-15|work=Herald Sun|publisher=Weekly Times|accessdate=2010-03-01|archive-date=2011-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110512173851/http://www.heraldsun.com.au/entertainment/music/keha-moves-from-reality-tv-and-being-broke-to-stardom-and-new-album-animal/story-e6frf9hf-1225820030135|url-status=dead}}</ref> Таа објаснила, „Помислив дека е само уште една песна, помислив дека е како сите други кои ги имам напишано. Не ни знаев колку беше добра. Сакав да ги сменам стиховите, не мислев дека се ни смешни ни паметни. Помислив дека не чинеше/ Но сите други ја сакаа.“<ref name="herald"/> Кеша сепак не напишала нов текст за никоја од песните на албумот. Таа ја објаснила темата на песната за време на интервју, додавајќи дека го прикажувала нејзиниот животен стил, <blockquote> Ни сме [Кеша и нејзините пријатели] млади и без пари и тоа не е важно. Можеме да најдеме алишта на улица и да одиме изгледајќи фантастично и да бидеме главни. Ако немаме кола тоа не нè допира бидејќи ќе одиме со автобус. Ако не можеме да си дозволиме пијалаци ќе донесеме шишиња во сопствените чанти. Се работи да не дозволувате ништо да ве сруши долу.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.popeater.com/2009/10/02/ke-ha-tik-tok-new-video/ |title=Kesha, 'Tik Tok' – New Video |author=Laban, Linda|date=2009-10-09|work=Popeater|publisher=AOL Inc.|accessdate=2009-10-09}}</ref> </blockquote> ==Композиција== {{Listen |filename = Ke$ha_TiK_ToK.ogg |title = „Tik Tok“ |description = „Tik Tok“ е денс-поп и електропоп песна која содржи рап рефрен подобрен со Авто-Тон. |pos= left }} „Tik Tok“ е забрзана [[денс-поп]] песна која содржи елементи од [[електропоп]] во својата продукција и ритам.<ref name="Paine"/><ref name="dss"/> Користи ритам од [[видео игри]]<ref name="blackbook">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.blackbookmag.com/article/the-secret-to-kehas-1-single-ripping-off-kylie-minogues-love-at-first-sight/14567|title=The Secret to Kesha's #1 Single: Ripping Off Kylie Minogue's 'Love At First Sight'|author=Guha, Rohin|date=2009-12-28|work=[[BlackBook Magazine]]|publisher=Blackbook Media|accessdate=2009-12-29}}</ref> поддржан со удари на раце<ref name=Paine/> и синтисајзери.<ref name="complex">{{наведени вести|url=http://www.complex.com/blogs/2010/01/12/electro-pop-princess-showdown-uffie-vs-keha/|title=Electro-Pop Princess Showdown: Uffie vs. Kesha|date=2010-01-12|publisher=Complex|accessdate=2010-03-01}}</ref> Првиот стих на песната започнува со текстот, „Се будам наутро и се чувствувам како П. Диди“, а подоцна, во рефренот, Кеша користи рап стихови.<ref name=NYtimes/><ref name="sheet"/> За време на песната нејзините вокали се подобрени со [[Авто-Тон]] на некои места. Песната исто така содржи два стиха испеани од Диди („Еј, како си девојко?“ и „Да Одиме“).<ref name="VenaMTV"/><ref name="NYtimes">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nytimes.com/2009/12/27/arts/music/27rappers.html?_r=2&adxnnlx=1261841451-B42/nrbj0fWKPg/tnryrbQ&pagewanted=all|title=Changing the Face (and Sound) of Rap|author=Caramancia, Jon|date=2009-12-27|work=The New York Times|accessdate=2009-12-27}}</ref> Според текстот, песната зборува за „задоволство од пијанство ('Не ми е гајле за светот, но имам многу пиво') со маж ('Ги тепаме во клубот само ако не личат на Мик Џегер').“<ref name="Paine"/> Според Кеша текстот ја прикажува неа, велејќи „тоа е за мојот живот, 100 проценти е за мене“.<ref name="herald"/> Според листот со музика објавен на страницата Musicnotes.com од Kobalt Music Publishing, песната е поставена во вообичаено време од 120 [[темпо|удари во минута]]. Напишана е во [[Де-мол]].<ref name="sheet"/> Ја користи акордната прогресија B♭–C–Dm и вокалите на Кеша се движат од музичката нота од D₃ до D₅.<ref name="sheet">{{Наведена мрежна страница|title=Kesha, 'Tik Tok' – Composition Sheet Music|work=Musicnotes.com|publisher=Kobalt Music Publishing America, Inc.}}</ref> Музички, песната била споредена со првиот сингл на [[Лејди Гага]], „[[Just Dance]]“, поради сличноста во композицијата и со текстот на [[Ферги (пејачка)|Ферги]] поради сличниот рап-стил.<ref name=NYtimes/><ref name="BBCTik"/> ==Критички прием== [[Податотека:Lady Gaga EuroPride 2011 06.jpg|left|thumb|200px|„Tik Tok“ била споредена со првиот сингл на американската пејачка [[Лејди Гага]], „[[Just Dance]]“ поради сличностите помеѓу нив.]] „Tik Tok“ добила неутрални и позитивни критики за време на нејзиното издавање. Келси Пејн од ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' ја нарекла песната „љубовно писмо до сите ди-џеи насекаде, со удари со раце кои градат крешендо од чист и влијателен денс-поп.“<ref name="Paine">{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/new-releases/ke-ha-tik-tok-1004019080.story#/new-releases/ke-ha-tik-tok-1004019080.story|title=Kesha, "TiK ToK|author=Paine, Kelsey|date=2009-10-06|magazine=Billboard|publisher=Nielsen Business Media|accessdate=2009-10-24}}</ref> Пејн, наведувајќи на нејзината појава на „Right Round“, напишала дека таа „нуди своја забава и ода за луда вечер во градот“ додека пее за пиење алкохол со маж. Прегледот бил завршен со заклучок дека првиот сингл на Кеша „покажува знак за започнување на забавата.“<ref name="Paine"/> Џим Фарбер од ''[[Daily News (Њујорк)|New York Daily News]]'' ја нарекол песната „звук кој е многу сладок за да му одолеете“ кој содржел „синтисајзерски хук“.<ref name="nydaily1">{{наведени вести|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music/2010/01/05/2010-01-05_keha_cashes_in_on_superfizzy_pop_with_animal.html|title=Kesha, 'Animal'|date=2010-01-05|author=Farber, Jim|publisher=Daily News (New York)|NYDailyNews.com|accessdate=2010-01-18}}</ref> Фрејзер МекАлпин од [[BBC]], давајќи му на синглот четири од пет можни ѕвезди ја нарекол „валкана мала песна“ која имала „'хит' напишано насекаде околу неа“.<ref name="BBCTik"/> МекАлпин забележал сличности со песната на [[Лејди Гага]], „[[Just Dance]]“ поради текстот во кој се работи за забави, но заклучил дека „таа прави да звучи смешно.“<ref name="BBCTik">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/blogs/chartblog/2009/11/keha_tik_tok.shtml|title=Kesha – 'Tik Tok'|author=McAlpine, Fraser|date=2009-11-07|work=BBC Online|BBC Chart Blog|publisher=British Broadcasting Corportation|accessdate=2010-01-18}}</ref> Били Џонсон, Јр. од [[Yahoo!]] ја споредил „Tik Tok“ со хитот од 1980-тите на [[Л'Трим]], „Cars that Go Boom“ и забележал дека Кеша „позајмила од вокалниот стил на Л'Трим за нејзиниот сопствен хит.“<ref name="JohnsonB">{{Наведена мрежна страница|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/hiphopmediatraining/235460/kehas-tik-tok-inspired-by-80s-female-rappers/|title=Kesha's 'Tik Tok' Inspired By '80s Female Rappers|author=Johnson, Bily|date=2010-01-05|publisher=[[Yahoo!|Yahoo! Inc]]|work=Yahoo Music|accessdate=2010-01-18}}</ref> Ник Левин од Digital Spy ѝ дал на песната четири од пет ѕвезди, дополнувајќи дека песната ѝ дава различна слика на Кеша но го опишал текстот на позитивен начин.<ref name="dss"/> Левин рекол дека користењето на авто-тон било смешно и ја опишал работата на продуцентот Д-р Лук како различен.<ref name="dss">{{Наведена мрежна страница|last=Levine|first=Nick|title=Kesha: 'TiK ToK'|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/singlesreviews/a185509/keha-tik-tok.html|work=Digital Spy|publisher=[[Hachette Filipacchi Médias|Hachette Filipacchi UK]]|accessdate=2010-06-24|date=2009-11-30}}</ref> Прегледот го пофалил рефренот на песната и Левин ја нарекол песната добра на „целосен можен начин.“<ref name="dss"/> Џона Вејнер од ''[[Slate (магазин)|Slate Magazine]]'' ѝ дал на песната лоша оценка велејќи „песната поставува брод на линија меѓу шармирачки и многу иритантен звук.“ Потоа ја споредил песната со други артисти, велејќи дека „рап стиховите се како дете од прво одделение да ја пее [[Ферги (пејачка)|Ферги]], дури гордо со своејата постапка.“ Вејнер повторил дека песната изгледала како „Just Dance“, опишувајќи, „девојка се буди пијана, останува пијана наоѓа под за танцување и станува повеќе пијана.“<ref name="Weiner">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.slate.com/blogs/blogs/browbeat/archive/2009/11/04/pop-producers-have-been-reading-their-pitchfork.aspx|title=Pop Producers Have Been Reading Their "Pitchfork"|author=Weiner, Jonah|date=2009-11-04|work=[[Slate (magazine)|Slate]]|publisher=The Washington Post Company|accessdate=2009-11-08}}</ref> Џон Караманика од ''[[The New York Times]]'' ја опишал песната како прослава на доцните ноќи и утрата после тоа. Тој забележал дека „некои ја споредиле Кеша со [[Уфи]], која претставува влијателна [[Франција|француска]] [[електронска музика]] на издаваќката куќа [[Ed Banger Records|Ed Banger]] аи чиј рап постоел неколку години пред Кеша.“ Сепак, тој помислил дека „ако некој треба да се спореди со „Tik Tok“, тоа е Лејди Гага која слуша значителни сличности со нејзиниот хит "Just Dance“ во мелодијата и значењето.“<ref name="NYtimes"/> Во 2010, „Tik Tok“ била номинирана за неколку награди. Била номинирана за Најдобро Женско Видео и Најдобро Поп Видео на [[МТВ Видео Музички Награди|МТВ Видео Музичките Награди од 2010]]; двете номинации изгубли на песната од Лејди Гага „[[Bad Romance]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1644994/20100803/_kesha_.jhtml|title=Ke$ha Is 'So Grateful' For VMA Nominations|author=Vena, Jocelyn|date=2010-08-03|work=MTV News|publisher=MTV Networks (Viacom)|accessdate=2011-03-14|archive-date=2013-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20130526021006/http://www.mtv.com/news/articles/1644994/keha-so-grateful-vma-nominations.jhtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/ontv/vma/2010/winners.jhtml|title=2010 MTV VIDEO MUSIC AWARDS Winners|publisher=MTV Networks (Viacom)|accessdate=2011-03-14|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628183746/http://www.mtv.com/ontv/vma/2010/winners.jhtml|url-status=dead}}</ref> ==Настап на табелите== [[Податотека:Kesha @ MMVA Soundcheck 02.jpg|right|thumb|270px|Кеша ја изведува „Tik Tok“ на Much Music Video Awards на 18 јуни 2010.]] Во САД, на крајот на неделата од 24 октомври 2009, „Tik Tok“ дебитирала на седумдесет и деветтото место на [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]].<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/charts/hot-100#/charts/hot-100?chartDate=2009-10-24|title= Hot 100 (Week of October 24, 2009)|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-03-12}}</ref> Песната бавно се искачувала на табелата и станала првиот број-еден сингл на новата деценија.<ref name="Hot 100">{{Cite magazine|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/content_display/industry/e3idbd92851d6a66e3580b6408e48771dc5|title=Kesha Clocks Her First Hot 100 No. 1 |author=Pietroluongo, Silvio|date=23 декември 2009|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-03-12}}</ref> На крајот на неделата од 27 декември 2009, „Tik Tok“ го срушила рекордот за најголем број продажби во САД, продавајќи 610,000 диигитални примероци, највисокиот рекорд направен од женски артист после „[[Right Round]]“ кој продал 636,000 копии на табелата на 28 февруари 2009.<ref name="record">{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/#/news/ke-ha-sets-female-download-record-1004055801.story|title=Kesha Sets Female Download Record|author=Pietroluongo, Silvio|date=2009-12-30|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-03-12}}</ref> Кон крајот на неделата на 6 февруари 2010, песната го постигнала првото место на радиото за ''Билборд'' Поп Песни со 11,224 пуштања, станувајќи, во тоа време, најпуштаната песна во седумнаесет годишната историја на табелата срушуваќи рекордот на 10,859 пуштања една недела порано од песната на [[Лејди Гага]], „[[Bad Romance]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://blog.muchmusic.com/keha-beats-gagas-airplay-record/|title=Ke$ha beats Gaga's airplay record|author=F, Jessica|date=2010-01-26|work=Red Hot Much|publisher=MTV Networks (Viacom)|accessdate=2011-03-12|archive-date=2011-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928055626/http://blog.muchmusic.com/keha-beats-gagas-airplay-record/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/charts/pop-songs#/charts/pop-songs?chartDate=2010-02-06|title= Pop Songs (Week of February 06, 2010)|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-03-12}}</ref> Песната останала на првото место на табелата девет последователни недели и кон крајот на 2010, „Tik Tok“ станала број-еден песна на годината на Хот 100.<ref name="Hot100YearEnd"/><ref>{{cite web|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/60011/chart-watch-extra-top-20-songs-in-digital-history/|title=Chart Watch Extra: Top 20 Songs In Digital History|date=2010-08-06|author=Grein, Paul|work=Yahoo Music|publisher=[[Yahoo!]]|accessdate=2011-03-04}}</ref> Била исто така седмата најпуштана песна на радио во државата и осмата најспуштана песна во годината.<ref name=nielson>{{наведени вести|url=http://www.businesswire.com/news/home/20110106006565/en/Nielsen-Company-Billboard’s-2010-Music-Industry-Report|title=The Nielsen Company & Billboard’s 2010 Music Industry Report|date=2011-01-06|publisher=[[Business Wire]]|accessdate=2011-01-07}}</ref> Песната добила 5× платина од [[Снимачка Индустриска Асоцијација на Америка|Снимачката Индустриска Асоцијација на Америка]] со 5,000,000 копии.<ref name="US Certs"/> Од август 2011, „Tik Tok“ продала преку 6,000,000 легално спуштени копии само во САД, правејќи една од шесте песни кои продале повеќе од шест милиони копии во таа држава.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/74403/week-ending-aug-21-2011-rolling-to-a-record/;_ylt=AmYTbZwCa7vRcMgnKgBY93MPwiUv|title=Week Ending Aug. 21, 2011: Rolling To A Record|first=Paul|last=Grein|work=Chart Watch|publisher=Yahoo! Inc|date=2011-08-24|accessdate=2011-08-27|archive-date=2012-05-25|archive-url=https://archive.today/20120525123314/http://music.yahoo.com/blogs/chart-watch/week-ending-aug-21-2011-rolling-to-a-record.html|url-status=dead}}</ref> „Tik Tok“ за првпат се појавила на [[Recording Industry Association of New Zealand|табелата за синглови во Нов Зеланд]] на седмото место на 5 октомври 2009.<ref name="sc_New Zealand_Ke$ha"/> Следната недела се поместила на првото место каде што останала на врвот пет последователни недели.<ref name="sc_New Zealand_Ke$ha"/> Оттогаш, песната добила 2× платина од [[Музичка Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд|Музичкаta Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд]] (RIANZ) за повеќе од 30,000 продадени копии.<ref name="rianzcert"/> Во Австралија, песната дебитирала на дваесет и осмото место на [[ARIA Charts|ARIA Табелите]] и го достигнала првото место во третата недела на неделата.<ref name="sc_Australia_Ke$ha"/> Песната била забележана на врвот на табелата осум недели во 2009 и била сместена на деветтото место на годишната табела во Австралија.<ref name="sc_Australia_Ke$ha"/><ref name="AUS-EOY09"/>; следната година песната била сместена на дванаесеттото место на годишната табела во 2010.<ref name="AUS-EOY10"/> Оттогаш dобила 5× платина од [[Австралиска музичка индустрска асоцијација|Австралиската музичка индустрска асоцијација]] (ARIA) за продажби од 350,000 копии.<ref name="ariacert"/> Во Европа, песната дебитирала на триесет и осмото место во Шведска на 23 октомври 2009, а највисоката позиција подоцна станала три.<ref name="sc_Sweden_Ke$ha"/> „Tik Tok“ дебитирала на триесет и деветтото место во Данска и достигнала највисока позиција на третото место.<ref name="sc_Denmark_Ke$ha"/> Во Норвешка, песната дебитирала на единаесеттото место и подоцна највисока позиција станала третото место.<ref name="sc_Norway_Ke$ha"/> Во Обединетото Кралство, „Tik Tok“ дебитирала на официјалната [[UK Singles Chart]] на шестото место на 8 ноември 2009 и после период од три месеци највисоката позиција станала четвртото место на 3 јануари 2010.<ref name="ukchart"/> Песната за првпат се појавила на табелата во Канада, каде дебитирала на шеесет и седмото место на [[Canadian Hot 100]].<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/charts/canadian-hot-100#/charts/canadian-hot-100?chartDate=2009-10-10|title= Canadian Hot 100 (Week of October 10, 2009)|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-03-12}}</ref> Стоела на табелата неколку недели пред да достигне на првото место на крајот на неделата на 21 ноември 2009.<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/charts/canadian-hot-100#/charts/canadian-hot-100?chartDate=2009-11-21|title= Canadian Hot 100 (Week of November 21, 2009)|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-03-12}}</ref> Песната останала на врвот на табелата две недели пред да падне на второто место поради песната на Лејди Гага, „Bad Romance“.<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/charts/canadian-hot-100#/charts/canadian-hot-100?chartDate=2009-12-05|title= Canadian Hot 100 (Week of December 05, 2009)|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-03-12}}</ref> „Tik Tok“ подоцна повторно го достигнала првото место неколку недели подоцна на 2 јануари 2010 и останала на врвот седум недели со што синглот целосно поминал девет недели на таа табела.<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/charts/canadian-hot-100#/charts/canadian-hot-100?chartDate=2010-01-02|title= Canadian Hot 100 (Week of January 02, 2010)|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-03-12}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/charts/canadian-hot-100#/charts/canadian-hot-100?chartDate=2010-02-20|title= Canadian Hot 100 (Week of February 20, 2010)|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-03-12}}</ref><ref name="sc_Billboardcanadianhot100_Ke$ha"/> Во 2009, песната била седумдесет и шестата песна која постигнала најголем успех на табелите и го достигнала второто место на годишната табела од 2010 на Canadian Hot 100.<ref name="CanDec"/><ref name="Can2010"/> Синглот добил 7× платина од [[Канадска Музичка Индустриска Асоцијација|Канадската Музичка Индустриска Асоцијација]] (CRIA) за 280,000 продадени копии.<ref name="cria"/> Кон крајот на 2010, „Tik Tok“ станалла најдобро продаваната песна од странски артист продавајќи 1,412,653 копии во [[Јужна Кореја]].<ref name="southkorea">{{Наведена мрежна страница |url=http://gaonchart.co.kr/main/section/total/2010.list.gaon |DUPLICATE_title=2010년 디지털 종합 |language=ko |title=2010 Digital Chart |publisher=Korea Music Content Industry Association |work=Gaon Chart |accessdate=March 21, 2011}}<br />To see sales info, click the 다운로드 tab and then select 외국 for foreign sales numbers.</ref> Песната продала 12.8 милиони диигитални примероци ширум светот во 2010, станувајќи најдобро продаваниот сингл на годината и рушувајќи го рекордот на минатогодишниот најдобро продаван сингл со три милиони копии повеќе од него.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.independent.ie/lifestyle/independent-woman/celebrity-news-gossip/kehas-single-tops-digital-sales-2504919.html|title=Ke$ha's single tops digital sales|last=|first=|date=2011-01-20|publisher=[[Press Association]]|archive-url=|archive-date=|accessdate=2011-01-21}}</ref> ==Промоција== ===Музичко видео=== Музичкото видео за „Tik Tok“ било режирано од Синдром.<ref name="video">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/videos/keha/445445/tik-tok.jhtml|title=Kesha – "Tik Tok"|work=MTv|publisher=[[MTV Networks]] (Viacom)|accessdate=2009-12-28|archive-date=2009-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20091230131838/http://www.mtv.com/videos/keha/445445/tik-tok.jhtml|url-status=dead}}</ref> Било снимено во старото соседство на Кеша и колата во видеото е нејзина.<ref name="drunk tank">{{Наведена мрежна страница|url=http://newsroom.mtv.com/2009/12/28/kesha-tik-tok/|title=Kesha Enters The 'Drunk Tank' For 'Tik Tok'|author=Vena, Jocelyn|date=2009-12-28|work=MTV News|publisher=MTV Networks (Viacom)|accessdate=2009-12-29|archive-date=2015-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710010832/http://newsroom.mtv.com/2009/12/28/kesha-tik-tok/}}</ref> Кеша го објаснила видеото велејќи „возбудена сум за него [за видеото] бидејќи го снимав во моето старо соседство и човекот кој ме вози во колата ми е пријател“.<ref name="drunk tank"/> Свената која прикажува забава била снимена во куќата на нејзиниот пријател, а тие ја нарекувале „пијан тенк“. Пејачката рекла, „последната сцена на забавата е во куќа наречена пијан тенк, која претставува една од куќите на моите пријатели во кои одевме да имаме забави. Па мислам дека ја сакам бидејќи е супер-искрена и интересна.“<ref name="drunk tank"/> Видеото започнува со Кеша која се буди во бања во дом и излегува од неа за да побара четка за заби. Потоа продолжува долу низ скалите гледајќи ги сликите на ѕидовите. Кеша продожува во кујната и наидува на фамилија која појадува, зачудувајќи ги. Таа се смее и заминува, а фамилијата започнува да ја следи. Кога пристига на шеталиштето таа зема златен велоспиед кој е потпрен на оградата и заминува со него. Кеша потоа сретнува група деца и го заменува нејзиниот велосипед со нивното радио. Видеото потоа прикажува сцена во која таа одбива маж и ја зема маж кој го глуми [[Симон Рекс]]<ref>{{наведени вести|url=http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/ke_ha_is_vamped_up_taylor_swift_9CEsvW70eoBF7rQNZkMVmI|title=Kesha is a vamped up Taylor Swift|author=Brockington, Ryan|date=2009-09-25|publisher=New York Post|accessdate=2009-09-26|archiveurl=https://archive.today/20120524232438/http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/ke_ha_is_vamped_up_taylor_swift_9CEsvW70eoBF7rQNZkMVmI|archivedate=2012-05-24|url-status=live}}</ref> кој ја вози во златен автомобил. Полицијата ги допира и ѝ става лисици на Кеша/ Сцената потоа ја прикажува неа како пее во колата на полицијата и ги држи лисиците во нејзините раце. Следната сцена ја прикажува Кеша во празна соба наполнета со сјај. Таа потоа учествува на забава со Рекс за последната сцена. Видеото завршува со сцена во која Кеша легнува да спие во друга бања.<ref name="video"/> Видеото на песната било номинирано на [[MuchMusic Video Awards]] за Интернационално Видео на Годината и Вашето Омилено: Интернационално Видео. Двете награди биле изгубени - првото изгубило од песната на [[Мајли Сајрус]], „[[Party in the U.S.A.]]“ и второто од песната на [[Адам Ламберт]], „[[Whataya Want From Me]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mmva.muchmusic.com/awards#IntVideoOfTheYearArtist|title=Categories (Results)|work=MuchMusic.com|publisher=CTVGlobalMedia|accessdate=2011-03-14}}</ref> ===Настапи во живо=== За да го промовира синглот, Кеша се појавила на неколку телевизиски емисии и имала настапи низ целиот свет. За првпат Кеша ја извела песната како дел од ''MTV Push'', програма прикажувана од [[MTV Networks]], каде таа ја извела песната заедно со „[[Blah Blah Blah (песна)|Blah Blah Blah]]“ и „Dinosaur“.<ref name="Columbia">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.columbia.co.uk/news/15023/0/|title=Watch Kesha on MTV Push!|work=Columbia.co.uk|publisher=[[Columbia Records]]|date=2009-11-02|accessdate=2009-11-06|archive-date=2010-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100101132048/http://www.columbia.co.uk/news/15023/0|url-status=dead}}</ref><ref name=MTVInter>{{наведена изјава за печат|url=http://www.mtvnetworks.co.uk/worldstage|title=MTV NETWORKS INTERNATIONAL ROLLS-OUT MTV WORLD STAGE & MTV PUSH|work=''MTV Networks''|publisher=Viacom|format=Press release|accessdate=2009-11-17}}</ref> Ја извела песната заедно со She performed the song alongside „Blah Blah Blah“, „[[Take It Off (песна)|Take It Off]]“, „[[Your Love Is My Drug]]“ и „[[Dirty Picture]]“ на BBC [[Radio 1's Big Weekend]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/radio1/bigweekend/2010/artists/kesha/|title=BBC – Radio 1's Big Weekend – Kesha|publisher=BBC|accessdate=2010-08-06}}</ref> На 29 мај 2010, Кеша „Tik Tok“ заедно со „Your Love Is My Drug“ на [[MTV Video Music Awards Japan]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://headlineplanet.com/home/2010/05/29/miley-cyrus-gets-revealing-keha-looks-ridiculous-in-concert/|title=Miley Cyrus Gets Revealing, Kesha Looks Ridiculous in Concert|author=Canton, Brian|date=2010-05-29|publisher=Headline Planet|accessdate=2010-05-30}}</ref> Кеша исто така се појавила на ''[[It's On with Alexa Chung]]'', ''[[The Wendy Williams Show]]'', ''[[Lopez Tonight]]'', ''[[Late Night with Jimmy Fallon]]'', ''[[The Tonight Show with Conan O'Brien]]'' и ''[[The Ellen DeGeneres Show]]'' за да ја изведе песната.<ref name="GlobalBreakout">{{Cite press release|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/keha-is-the-first-global-breakout-star-of-2010---animal-makes-its-billboard-chart-debut-at-1-with-over-151k-albums-sold-81336727.html|title=Kesha Is The First Global Breakout Star Of 2010 – 'Animal' Makes It's Billboard Chart Debut At #1 With Over 151K Albums Sold|publisher=[[PR Newswire]]|accessdate=2010-01-18}}</ref><ref name="Hollywood">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hollyscoop.com/music/keha/kehas-animal-album-in-stores-today_1986.aspx|title=Kesha's 'Animal' Album In Stores Today|author=Gasparian, Nora|date=2010-01-05|publisher=Hollyscoop|accessdate=2010-01-07}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/the-ellen-degeneres-show-helen-mirren_100299994.html|title=The Ellen DeGeneres Show: Helen Mirren|author=Mason, Angela Kaye|date=2010-01-06|publisher=Thaindian.com|accessdate=2010-01-07|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303222745/http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/the-ellen-degeneres-show-helen-mirren_100299994.html|url-status=dead}}</ref> Песната исто така била изведена на ''[[Saturday Night Live]]'' на 17 април 2010.<ref name="SNL">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bscreview.com/2010/04/kesha-your-love-is-my-drug-on-saturday-night-live-video/ |title=Kesha Saturday Night Live Performance |date=2010-04-18|author=Tomio, Jay|publisher=BSC|accessdate=2010-05-02}}</ref> На 13 август 2010 Кеша ја извела „Tik Tok“ на ''[[Today (програма на NBC)|Today]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://newsroom.mtv.com/2010/08/13/kesha-today-show/|title=Spotted: Kesha Heats Up 'Today'|work=MTV Newsroom|publisher=MTV Networks|accessdate=2010-08-13|archive-date=2010-08-13|archive-url=https://www.webcitation.org/5rxZz7BJk?url=http://newsroom.mtv.com/2010/08/13/kesha-today-show/|url-status=dead}}</ref> На 7 ноември 2010 Кеша ја извела песната на [[MTV Europe Music Awards]]. За време на настапот таа носела различни парчиња облека и дневна шминка. Настапот се состоел од светла и позадински танчери. Крајниот дел на песната бил сменет и содржел поубава вибрација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1651708/20101107/kesha_.jhtml|title=Kesha Amps Up Tik Tok For EMA Stage Best New Act winner dons Day-Glo makeup for show, airing Sunday on MTV2|author=Vena, Jocelyn|date=2010-11-07|work=MTV News|publisher=MTV Networks (Viacom)|accessdate=2010-11-07|archive-date=2010-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20101114121034/http://www.mtv.com/news/articles/1651708/20101107/kesha_.jhtml|url-status=dead}}</ref> ==Културно влијание== [[Податотека:Avril Lavigne eyes shut, St. Petersburg.jpg|left|thumb|150п|Аврил Лавињ (''прикажана на сликата'') ја преработила песната за време на акустичен настап во живо.]] {{quote box | width = 300px | align = right | bgcolor = #c6dbf7 | quote =„Тоа е неверојатно ... Го сакам тоа. ... Израелските танчери танцуваат на 'Tik Tok' и поставена е како отворачка песна за 'Симпсонови' ... [тоа се моите] соништа. Ова беше многу добра година.<ref name="simpson">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1644174/20100721/_kesha_.jhtml|title=Kesha Strips Down And Glitters Up In 'Take It Off' Video: Singer says getting naked in the new clip is all about being 'raw and real.'|author=Montgomery, James|date=2010-07-21|work=MTV News|publisher=]]MTV Networks]] ([[Viacom]])|accessdate=2010-09-26|archive-date=2010-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100722074931/http://www.mtv.com/news/articles/1644174/20100721/_kesha_.jhtml|url-status=dead}}</ref> | source = Кеша зборува за ''The Simpsons'' и пародиите на израелските војници }} Пародија на песната била направена од британската комедиска група [[The Midnight Beast]]. Пародијата дискутира различни субјекти како гледање на голи тела на жени и затајување нешта од родителите.<ref name="Ryan">{{Наведена мрежна страница|url=http://buzzworthy.mtv.com/2009/12/18/keha-gets-a-parody-video-for-tik-tok/|title=Kesha Gets A Parody Video For 'Tik Tok'|last=Ryan|first=Chris|date=2009-12-18|work=MTV Buzzworthy|publisher=MTV Networks|accessdate=2010-07-10|archive-date=2010-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20101219084750/http://buzzworthy.mtv.com/2009/12/18/kesha-gets-a-parody-video-for-tik-tok|url-status=dead}}</ref> Откако Кеша дознала за пародијата оставила порака на нејзиниот профил на [[Твитер]]: „По ѓаволите. Ова е подобро од мојата верзија.“<ref name="Ryan"/> Издадена на [[iTunes Store|iTunes]] на 15 јануари 2010,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/gb/album/tik-tok-parody-single/id350757754|title=Tik Tok (Parody) – Single by The Midnight Beast|date=2010-01-15|work=iTunes Store|publisher=Apple Inc.|accessdate=2010-07-10}}</ref> пародијата се искачила на четвртото место на [[ARIA Charts|табелите во Австралија]] и на [[Irish Singles Chart|Ирските Табели]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.australian-charts.com/showitem.asp?interpret=The+Midnight+Beast&titel=TiK+ToK+%28Parody%29&cat=s|title=australian-charts.com – The Midnight Beast – TiK ToK (Parody)|work=Australian-Charts.com|publisher=Hung Medien|accessdate=2010-07-10}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=The+Midnight+Beast|title=The Midnight Beast Discography|work=IrishCharts.com|publisher=Hung Medien|accessdate=2010-07-10}}</ref> „Tik Tok“ била користена во почетната сцена на епизодата на ''[[The Simpsons]]'', „[[To Surveil with Love]]“, во која секој од глумците ја пеел песната.<ref name="simpson"/><ref name="SimpsonTik">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffingtonpost.com/2010/05/03/simpsons-kesha-intro_n_560719.html|title='The Simpsons' Open Show With Kesha Lip-Dub|date=2010-05-05|publisher=[[The Huffington Post|HuffingtonPost Inc.]]| accessdate= 2010-05-04}}</ref> Комичарката [[Џули Браун]] направила пародија на песната со синглот „Another Drunk Chick“ на албумот ''Smell the Glamour'' (2011). Џарет Виселман од ''[[The New York Post]]'' изјавил дека тоа претставувала најсмешна преработка на годината.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/julie_brown_FvNMmMCUCoAcgnaGFu0eaO|title=Julie Brown: Being funny in the face of tragedy is kind of demented|author=Wieselman, Jarett|date=2010-10-20|work=New York Post|publisher=NYP Holdings, Inc|accessdate=2011-09-10|archiveurl=https://archive.today/20120630081715/http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/julie_brown_FvNMmMCUCoAcgnaGFu0eaO|archivedate=20 јуни 2012|url-status=live}}</ref> Друга пародија била направена од израелските војници во 2010, која прикажувала шест војници во [[Хеврон]] кои одат во пустинска улица и носат целосна војничка опрема,<ref name=Pfeffer>{{наведени вести |url=http://www.haaretz.com/news/national/idf-soldiers-face-penalty-after-uploading-hebron-dance-video-to-youtube-1.300205 |title=IDF soldiers face penalty after uploading Hebron dance video to YouTube |last=Pfeffer |first=Anshel |date=5 јули 2010 |accessdate=2010-07-13 |publisher=[[Haaretz]] |archive-date=2010-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100708164551/http://www.haaretz.com/news/national/idf-soldiers-face-penalty-after-uploading-hebron-dance-video-to-youtube-1.300205 |url-status=dead }}</ref><ref name=efiF>{{наведени вести |url=http://www.worldofjudaica.com/jewish-news/entertainment/idf-presents-tick-tock-kesha-in-hebron/353/18/ |title=IDF Presents: Tick Tock Kesha in Hebron |date=5 јули 2010 |accessdate=2010-07-13 |publisher=Jewish News |archive-date=2010-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100708141512/http://www.worldofjudaica.com/jewish-news/entertainment/idf-presents-tick-tock-kesha-in-hebron/353/18/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Rock the Casbah: Behind the scenes">{{наведени вести|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3916366,00.html |title=Rock the Casbah: Behind the scenes |accessdate=2010-07-13 |publisher=Ynet News}}</ref><ref name="nypost1">{{наведени вести|last=Soltis |first=Andy |url=http://www.nypost.com/p/news/international/clock_may_vid_tik_ing_for_israeli_DRM7vTOtjjbXrMcN8eNcjN |title=Clock may be 'Tik'-ing for Israeli soldiers in Web vid |publisher=[[New York Post]]|date=2010-07-06 |accessdate=2010-07-13}}</ref> а потоа „Tik Tok“ почнува да се слуша во позадината и војниците изведуваат танцувачки потези.<ref name=APF>{{наведени вести |url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5inj4qorjYeKUVKgUOlyLbwjgywSQ |title=Israel army not amused as troops dance on patrol |accessdate=2010-07-13 |publisher=APF |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100709173629/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5inj4qorjYeKUVKgUOlyLbwjgywSQ |archivedate=2010-07-09 |url-status=live }}</ref><ref name=Katz>{{наведени вести |url=http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=180582 |title=Soldiers' 'Tik-Tok' video on YouTube |last=Katz |first=Yaakov |date=2010-07-06 |accessdate=2010-07-13 |publisher=[[The Jerusalem Post]]}}</ref><ref name=Frilling>{{наведени вести |url=http://liveshots.blogs.foxnews.com/2010/07/06/idf-tik-toks-in-hebron-2/ |title=IDF Tik Tok’s in Hebron |last=Frilling |first=Yonat |date=2010-07-06 |accessdate=2010-07-13 |publisher=Fox News |archive-date=2011-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009114955/http://liveshots.blogs.foxnews.com/2010/07/06/idf-tik-toks-in-hebron-2/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{наведени вести |url=http://www.thaindian.com/newsportal/world/video-of-israeli-soldiers-dancing-on-the-streets-of-hebron-goes-viral_100392304.html |title=Video of Israeli soldiers dancing on the streets of Hebron goes viral |publisher=Tha Indian |date=2010-07-08 |accessdate=2010-07-13 |archive-date=2010-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100711054535/http://www.thaindian.com/newsportal/world/video-of-israeli-soldiers-dancing-on-the-streets-of-hebron-goes-viral_100392304.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.israelnationalnews.com/News/news.aspx/138440 |title=Soldiers Do ‘About Face’ and Dance to Pop Song ‘Tick Tock’ |publisher=Israel National News |date= |accessdate=2010-07-13}}</ref><ref>{{наведени вести|last=Reporter |first=Staff |url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/3042867/Soldiers-caught-dancing-on-duty.html |title=Soldiers caught dancing on duty |publisher=The Sun |date=2010-07-06 |accessdate=2010-07-13 |location=London}}</ref> Ликовите на музичката серија ''[[Хор (ТВ серија)|Хор]]'' ја извеле песната.<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/column/viralvideos/glee-gets-sick-over-ke-ha-blames-it-on-1005044612.story#/column/viralvideos/glee-gets-sick-over-ke-ha-blames-it-on-1005044612.story|title='Glee' Gets Sick Over Ke$ha, Blames It 'On the Alcohol'|author=Morgan, Katie|date=2011-02-23|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-02-28}}</ref> Канадската пејачка, [[Аврил Лавињ]] извела акустична верзија на песната на BBC's Radio 1.<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/news/avril-lavigne-gives-ke-ha-s-tik-tok-an-acoustic-1005062422.story#/news/avril-lavigne-gives-ke-ha-s-tik-tok-an-acoustic-1005062422.story|title=Avril Lavigne Gives Ke$ha's 'TiK ToK' an Acoustic Treatment|author=Mapes, Jillian|date=2011-03-08|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-03-09}}</ref> ==Список на песни== {{col-begin}} {{col-2}} *'''САД Сингл'''<ref name="US Single">{{Наведена мрежна страница|url=http://us.7digital.com/artists/kesha/tik-tok/|title=Tik Tok&nbsp;– US Single|work=7 Digital|publisher=RCA Records|accessdate=2010-09-18|archive-date=2010-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20101104022316/http://us.7digital.com/artists/kesha/tik-tok|url-status=dead}}</ref> #„Tik Tok“&nbsp;– 3:20 *'''Британски Сингл'''<ref name="UK Single">{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/gb/album/tik-tok-single/id338612180|title=Tik Tok&nbsp;– UK Single |accessdate=2010-09-18 |work=Itunes|publisher=Apple Inc}}</ref> #„Tik Tok“&nbsp;– 3:20 #„Tik Tok“ (Микс на Tom Neville's Crunk & Med)&nbsp;– 6:53 {{col-2}} *'''Бритнаски EP'''<ref name="UKEP">{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/gb/album/tik-tok-ep/id339972787 |title=Tik Tok&nbsp;– UK EP |accessdate=2010-03-18 |work=Itunes|publisher=Apple Inc}}</ref> #„Tik Tok“&nbsp;– 3:20 #„Tik Tok“ (Клуб Ремикс на Фред Фалк Fred)&nbsp;– 6:42 #„Tik Tok“ (Ремикс на Chuck Buckett's Verucca Salt)&nbsp;– 4:55 #„Tik Tok“ (Микс на Tom Neville's Crunk & Med)&nbsp;– 6:53 #„Tik Tok“ (Ремикс на Untold)&nbsp;– 5:01 {{col-end}} ==Кредити и личности== *[[Текстописец|Пишување]]&nbsp;– Кеша Себерт, Луказ Готвалд, Бенџамин Левин *[[Музички продуцент|Продукција]]&nbsp;– Луказ Говалд, Бенџамин Левин *[[Музички инструмент|Инструменти и програмирање]]&nbsp;– Луказ Говалд, Бенџамин Левин *[[Снимање и репродукција на звук|Снимање]]&nbsp;– Луказ Говалд, Бенџамин Левин *[[Аудио инжинеринг]]&nbsp;– Емили Врајт, Сем Холанд *Вокално уредување&nbsp;– Емили Врајт Извор:<ref name="Cre"/> ==Табели, сертификации и процесии== {{col-begin}} {{col-2}} ===Неделни табели=== {| class="wikitable sortable" border="1" |- !scope="col"|Табела (2009–2010) !scope="col"|Највисока<br>позиција |- {{singlechart|Australia|1|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Austria|1|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Flanders|4|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Wallonia|1|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Bulgaria|2|artist=Kesha|song=TIK TOK|url=http://www.bamp-bg.org/en/2009-07-08-09-48-53/nmc-charts/186-week50-0712-13122009.html|urltitle=WEEK50 07.12–13.12.2009}} |- {{singlechart|Billboardcanadianhot100|1|artist=Ke$ha|artistid=1308564|accessdate=2010-05-10}} |- {{singlechart|Czech Republic|2|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|year=2010|week=18|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Denmark|3|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Billboardeuropeanhot100|1|artist=Ke$ha|artistid=1308564|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Finland|2|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|France|1|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Germany|1|artist=Kesha|song=TiK ToK|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Hungary|2|year=2010|week=17|artist=Ke$ha|accessdate=2011-02-23}} |- {{singlechart|Hungarydance|4|year=2010|week=9|artist=Ke$ha|accessdate=2011-02-23}} |- {{singlechart|Ireland|3|year=2009|week=53|artist=Ke$ha|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Italy|2|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Billboardjapanhot100|3|artist=Ke$ha|artistid=17503057}} |- {{singlechart|Dutch40|2|year=2009|week=52|artist=Ke$ha|accessdate=2011-02-23}} |- {{singlechart|New Zealand|1|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Norway|1|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Slovakia|2|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|year=2010|week=10|accessdate=2010-10-03}} |- {{singlechart|Spain|5|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Sweden|3|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Switzerland|1|artist=Ke$ha|song=TiK ToK|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|UK|4|artist=Kesha|song=Tik Tok|accessdate=2010-10-03|date=2010-01-09|refname=ukchart}} |- {{singlechart|Billboardhot100|1|artist=Ke$ha|artistid=1308564|accessdate=2010-06-03}} |- {{singlechart|Billboardpopsongs|1|artist=Ke$ha|song=Tik Tok|artistid=1308564|accessdate=2010-11-03}} |} {{col-2}} ===Сертификации=== {| class="wikitable" border="1" |- !scope="col"|Држава !scope="col"|Сертификација |- |Австралија |5× Платина<ref name="ariacert">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.auaccreds2010.htm|title=ARIA Charts — Accreditations – 2010 Singles|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|accessdate=2010-01-31}}</ref> |- |Австрија |Платина<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ifpi.at/?section=goldplatin|title=Search Gold Platin for title=Tik Tok|DUPLICATE_accessdate=2010-04-11|work=International Federation of the Phonographic Industry|publisher=IFPI.at|accessdate=2009-05-11}}</ref> |- |Белгија |Платина<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ultratop.be/en/certifications.asp?year=2011|title=GOUD EN PLATINA - SINGLES - 2011|publisher=ultratop.be. Hung Medien|accessdate=August 14, 2011}}</ref> |- |Канада |7× Платина<ref name="cria">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cria.ca/gold/0310_g.php|title=Gold & Platinum certifications|publisher=[[Canadian Recording Industry Association]]|accessdate=2010-04-12|archive-date=2012-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20120407103855/http://www.cria.ca/gold/0310_g.php|url-status=dead}}</ref> |- |Данска |Платина<ref>{{Наведена мрежна страница|first=Annette|last=Wigandt|title=Guld og platin i juni/juli|url=http://pladebranchen.nu/?id=584|date=2010-08-17|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|accessdate=2010-08-21}}</ref> |- |Финска |Злато<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ifpi.fi/tilastot/artistit/ke%24ha|title=Kulta- ja platinalevyt|work=International Federation of the Phonographic Industry|publisher=IFPI|accessdate=2010-09-23|archive-date=2012-07-09|archive-url=https://www.webcitation.org/6914DzxTx?url=http://www.ifpi.fi/tilastot/artistit/ke$ha}}</ref> |- |Франција |Злато<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Certifications Singles Or – année 2010 |url=http://www.disqueenfrance.com/fr/pag-259165-CERTIFICATIONS.html?year=2010&type=7 |publisher=[[Syndicat National de l'Édition Phonographique]] |language=fr |accessdate=2 March 2011 |archive-date=2012-04-13 |archive-url=https://www.webcitation.org/66tWPvbB7?url=http://www.disqueenfrance.com/fr/pag-259165-CERTIFICATIONS.html?year=2010 |url-status=dead }}</ref> |- |Германија |Платина<ref>{{cite gold platin|accessdate=2010-05-06}}</ref> |- |Италија |Мулти-платина<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fimi.it/temp/cert_Nielsen_week35.pdf|title=Certificazioni Download FIMI|accessdate=2010-09-14|publisher=[[Federation of the Italian Music Industry]]|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023184706/http://www.fimi.it/temp/cert_Nielsen_week35.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |Јапонија |Злато<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.riaj.or.jp/data/others/chart/w100820.html|title=Digital sales certification in July, 2010|date=2010-08-20|accessdate=2010-08-25|work=Recording Industry Association of Japan|archive-date=2013-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130915104730/http://www.riaj.or.jp/data/others/chart/w100820.html|url-status=dead}}</ref> |- |Нов Зеланд |2× Платина<ref name="rianzcert">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rianz.org.nz/rianz/chart.asp|title=Top 40 Singles Chart – Chart #1709 – Monday 22 February 2010|publisher=[[Recording Industry Association of New Zealand]]|accessdate=2010-03-14|archive-date=2011-02-02|archive-url=https://www.webcitation.org/5wChHAS9r?url=http://www.rianz.org.nz/rianz/chart.asp|url-status=dead}}</ref> |- |Шпанија |2× Платина<ref>[[Productores de Música de España|PROMUSICAE]] (06-09-2010). ''Top 50 Canciones'' MediaControl (GfK International). ''Temporarily available at [http://www.promusicae.es/files/listastonos/Top%2050%20Canciones%20(PUBLICAR)_w36.2010.pdf here] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100918033934/http://promusicae.es/files/listastonos/Top%2050%20Canciones%20%28PUBLICAR%29_w36.2010.pdf |date=2010-09-18 }}''.</ref> |- |Шведска |Злато<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sverigetopplistan.se/ |title=Swedish Singles Chart|publisher=Sverigetopplistan |accessdate=2010-04-11}}</ref> |- |Швајцарија |Платина<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.swisscharts.com/search_certifications.asp?search=tik+tok |title=The Official Swiss Charts and Music Community |work=Swisscharts.com |publisher=Hung Medien |accessdate=2010-04-11}}</ref> |- |САД |5× Платина<ref name="US Certs">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=1&table=SEARCH_RESULTS&action=&title=TOK&artist=Ke$ha&perPage=25|title=RIAA – Gold & Platinum|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|accessdate=2010-12-27|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924153348/http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=1&table=SEARCH_RESULTS&action=&title=TOK&artist=Ke$ha&perPage=25|url-status=dead}}</ref> |} ===Годишни табели=== {| class="wikitable sortable" border="1" |- !scope="col"|Табела (2009) !scope="col"|Позиција |- | Авсралија<ref name="AUS-EOY09">{{Наведена мрежна страница|url=http://aria.com.au/pages/aria-charts-end-of-year-charts-top-100-singles-2009.htm|title=ARIA Charts – End Of Year Charts – Top 100 Singles 2009|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|accessdate=2010-01-09}}</ref> | style="text-align:center;"|9 |- | Канадски Хот 100<ref name="CanDec">{{Cite magazine|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/charts/yearendcharts/chart_display.jsp?f=Canadian+Hot+100&g=Year-end+Singles|title=Charts Year End: Canadian Hot 100|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2010-05-02}}</ref> |style="text-align:center;"|76 |- |Холандија ([[Mega Single Top 100]])<ref name="DUTCHendofyear">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dutchcharts.nl/yearchart.asp?cat=s|title=JAAROVERZICHTEN – SINGLES 2009|work=Dutch Top 40]]''|publisher=Hung Medien|accessdate=2010-01-15}}</ref> | style="text-align:center;"|90 |- |Нов Зеланд<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rianz.org.nz/rianz/chart_annual.asp|title=ANNUAL TOP 50 SINGLES CHART 2009|publisher=[[Recording Industry Association of New Zealand]]|accessdate=2010-02-02|archive-date=2010-07-10|archive-url=https://www.webcitation.org/5r7HjO3zL?url=http://www.rianz.org.nz/rianz/chart_annual.asp|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center;"|4 |- |Британија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ukchartsplus.co.uk/UKChartsPlusYE2009.pdf|title=Official Singles Chart 2009|publisher=[[ChartsPlus]]|accessdate=2010-02-02}}</ref> | style="text-align:center;"|45 |- !scope="col"|Табела (2010) !scope="col"|Позиција |- |Австралија<ref name="AUS-EOY10">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-end-of-year-charts-top-100-singles-2010.htm|title=ARIA Charts – End Of Year Charts – Top 100 Singles 2010|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|accessdate=2011-01-08}}</ref> |style="text-align:center;"|12 |- |[[Ö3 Austria Top 40|Австрија]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url =http://austriancharts.at/2010_single.asp|title =Jahreshitparade 2010 – austriancharts.at|work =Austriancharts.at|publisher =Hung Medien|language =de|accessdate =2011-01-23}}</ref> |style="text-align:center;"|3 |- |Белгија (Валонија)<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Rapports annuels 2010 – Singles |url=http://www.ultratop.be/fr/annual.asp?year=2010 |work=www.ultratop.be |publisher=ULTRATOP & Hung Medien / hitparade.ch |language=fr |accessdate=26 December 2010}}</ref> |style="text-align:center;"|3 |- | Канадски Хот 100<ref name="Can2010">{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/#/charts-year-end/canadian-hot-100?year=2010&begin=1&order=position|title=Best Of 2010 Canadian Hot 100 Songs|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-01-14}}</ref> |style="text-align:center;"|2 |- |Европски Хот 100<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/charts-year-end/european-hot-100-singles?year=2010|date=2009-12-09|accessdate=2010-12-09|title=2010 Year-End European Hot 100 Songs|work=Billboard.com|publisher=[[Prometheus Global Media]]|archiveurl=https://archive.today/20120720162102/http://www.billboard.com/charts-year-end/european-hot-100-singles?year=2010%23/charts-year-end/european-hot-100-singles?year=2010|archivedate=2012-07-20|url-status=live}}</ref> |style="text-align:center;"|2 |- |Германија<ref>{{cite web | url=http://www.einslive.de/musik/charts/2011/jahrescharts.jsp | title=Musik in 1LIVE }}</ref> |align="center"|10 |- |Унгарија<ref>{{Наведена мрежна страница |title=MAHASZ Rádiós TOP 100 2010|url=http://www.mahasz.hu/?menu=slagerlistak&menu2=eves_osszesitett_listak&id=radios&ev=2010|work=Mahasz |language=hu |accessdate=10 March 2011}}</ref> |align="center"|7 |- |[[Јапонски Хот 100]]<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard-japan.com/system/jp_charts/hot100_year/11-50/ |title=Japan Billboard Hot 100 |magazine=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |date=2010-12-10 |accessdate=2010-12-11 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5ut5xkGNG?url=http://www.billboard-japan.com/system/jp_charts/hot100_year/11-50/ |archivedate=2010-12-11 |url-status=live }}</ref> |style="text-align:center;"|21 |- |Холандија (Mega Single Top 100)<ref>{{Наведена мрежна страница |title=dutchcharts.nl – Dutch charts portal |url=http://dutchcharts.nl/yearchart.asp?cat=s |language=nl |work=dutchcharts.nl |publisher=Hung Medien / hitparade.ch |accessdate=2011-01-03}}</ref> |align="center"|99 |- |Романија <ref>{{Наведена мрежна страница |title=Topul celor mai difuzate piese în România în 2010 |url=http://www.romanialibera.ro/arte/muzica/exclusiv-topul-celor-mai-difuzate-piese-in-romania-in-2010-211604.html |publisher=România Liberă]] |language=ro |accessdate=2011-01-21 |archive-date=2011-01-22 |archive-url=https://www.webcitation.org/5vvh5CcfB?url=http://www.romanialibera.ro/arte/muzica/exclusiv-topul-celor-mai-difuzate-piese-in-romania-in-2010-211604.html |url-status=dead }}</ref> |align="center"|58 |- |Швајцарија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://swisscharts.com/year.asp?key=2010|title=Swiss Year-End Charts 2010 - swisscharts.com |accessdate=2011-01-03 |work=Swisscharts.com |publisher=Hung Medien}}</ref> |style="text-align:center;"|6 |- |Британија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ukchartsplus.co.uk/UKChartsPlusYE2010.pdf|title=End Of Year Charts: 2010|publisher=[[UKChartsPlus]]|accessdate=2011-08-10|archive-date=2012-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628170049/http://www.ukchartsplus.co.uk/UKChartsPlusYE2010.pdf|url-status=dead}}</ref> |style="text-align:center;"|69 |- | САД ''Билборд'' Хот 100<ref name="Hot100YearEnd">{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-100-songs?year=2010 |title=Top 100 Music Hits, Top 100 Music Charts, Top 100 Songs & The Hot 100: Best of 2010 |magazine=Billboard |publisher=[[Prometheus Global Media]] |accessdate=2010-12-09 |archiveurl=https://archive.today/20120724090900/http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-100-songs?year=2010%23/charts-year-end/hot-100-songs?year=2010 |archivedate=2012-07-24 |url-status=live }}</ref> |style="text-align:center;"|1 |- | САД Поп Песни<ref name="PopSongsYearEnd">{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-pop-songs?year=2010|title=Pop Songs Music Chart: Best of 2010|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2010-12-15|archiveurl=https://archive.today/20120721101509/http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-pop-songs?year=2010%23/charts-year-end/hot-pop-songs?year=2010|archivedate=2012-07-21|url-status=live}}</ref> |style="text-align:center;"|1 |} ===Декадни табели=== {| class="wikitable" border="1" |- !scope="col"|Табела (2000–2009) !scope="col"|Позиција |- |Австралија<ref name="AUSendofdecade">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.news.com.au/entertainment/music/delta-goodrems-talents-top-the-charts/story-e6frfn09-1225816830674|title=Delta Goodrem's talents top the charts|date=2010-01-07|work=News.com|publisher=[[News Limited]]|accessdate=2010-01-12|author=McCabe, Kathy|archive-date=2010-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20100109102917/http://www.news.com.au/entertainment/music/delta-goodrems-talents-top-the-charts/story-e6frfn09-1225816830674|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center;"|42 |} {{col-end}} ===Табеларна процесија=== {{s-start-collapsible|header={{s-prec|Chart procession}}}} {{s-bef| before = „[[Sexy Bitch]]“ од [[Дејвид Гета]] и [[Акон]]}} {{s-ttl|title =Број-еден сингл во [[Recording Industry Association of New Zealand|Нов Зеланд]]| years = 12 октомври 2009 – 9 ноември 2009}} {{s-aft| after = „[[Whatcha Say]]“ од [[Џејсон Деруло]]}} |- {{s-bef| before = „[[Meet Me Halfway]]“ од [[The Black Eyed Peas]]}} {{s-ttl|title = Број-еден сингл во [[ARIA Charts|Австралија]]| years = 9 ноември 2009 – 28 декември 2009}} {{s-aft|after = „[[Fireflies (песна)|Fireflies]]“ од [[Owl City]]}} |- {{s-bef|before = „[[Bad Romance]]“ од [[Лејди Гага]]}} {{s-ttl|title =Број-еден сингл на [[Canadian Hot 100]]| years = 21 ноември 2009 – 28 ноември 2009<br /> 2 јануари 2010 – 20 февруари 2010}} {{s-aft|after = „Bad Romance“ од Лејди Гага<br />„[[Today Was a Fairytale]]“ од [[Тејлор Свифт]]}} |- {{s-bef| before = „[[Empire State of Mind]]“ од [[Џеј-Зи]] и [[Алиша Кис]]}} {{s-ttl|title =САД број-еден сингл на [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]]| years = 27 декември 2009 – 27 февруари 2010}} {{s-aft|after = „[[Imma Be]]“ од Black Eyed Peas}} |- {{s-bef| before = „Diamanten“ од [[Ченд Торсвик]]}} {{s-ttl|title = Број-еден сингл во [[VG-lista|Норвешка]]| years = 4 јануари 2010 – 10 јануари 2010}} {{s-aft|after = „Bad Romance“ од Лејди Гага}} |- {{s-bef| before = „Meet Me Halfway“ од Black Eyed Peas}} {{s-ttl| title=Број-еден сингл во [[Ultratop 40|Белгија]] (Валонија) |years = 16 јаунари, 2010 − 20 февруари 2010}} {{s-aft|after = „[[We Are the World 25 for Haiti]]“ од [[We Are the World 25 for Haiti|Artists for Haiti]]}} |- {{s-bef| before = „Bad Romance“ од Лејди Гага}} {{s-ttl| title =Број-еден сингл во [[Ö3 Austria Top 40|Австрија]]| years = 22 јануари 2010 − 25 март 2010}} {{s-aft|after = „[[Alors on danse]]“ од [[Stromae]]}} |- {{s-bef| before = „[[Russian Roulette (песна)|Russian Roulette]]“ од [[Ријана]]<br />„[[Replay (песна на Ијаз)|Replay]]“ од [[Ијаз]]}} {{s-ttl|title =Број-еден сингл во [[Swiss Music Charts|Швајцарија]]| years = 24 јануари 2010 − 7 март 2010<br /> 21 март 2010 – 28 март 2010}} {{s-aft|after = „Replay“ од Ијаз<br />„Alors on danse“ од Stromae}} |- {{s-bef| before = „[[I Like (песна на Кери Хилсон)|I Like]]“ од [[Кери Хилсон]]}} {{s-ttl|title =Број-еден сингл во [[Media Control Charts|Германија]]| years = 29 јануари 2010 – 11 март 2010}} {{s-aft| after = „Alors on danse“ од Stromae}} |- {{s-bef|before =„Bad Romance“ од Лејди Гага<br />„Alors on danse“ од Stromae}} {{s-ttl|title =Број-еден сингл на [[European Hot 100 Singles|Европски Хот 100]]| years = 13 февруари 2010 – 19 март 2010<br />27 март 2010 – 2 април 2010}} {{s-aft|rows=2|after = „Alors on danse“ од Stromae}} |- {{s-bef| before = „[[Dingue, dingue, dingue]]“ од [[Кристофе Мае]]}} {{s-ttl|title =Број-еден сингл во [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|Франција]]| years = 21 февруари 2010 – 28 февруари 2010}} |- {{s-bef|before=„[[Boom Boom Pow]]“ од [[The Black Eyed Peas]]}} {{s-ttl|title=Број-еден сингл на САД [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]]|years=2010}} {{s-inc}} {{S-end}} ==Историја на издавање== {|class="wikitable" |- ! Регион ! Датум ! Формат |- ||Австралија<ref name="AusRel">{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/au/album/tik-tok-single/id326891844|title=Kesha: Tik Tok – Tik Tok (Country: Australia)|work=Itunes|publisher=Apple Inc|accessdate=2010-09-02}}</ref> |rowspan="6"|7 август 2009 |rowspan=9|[[Музичко спуштање|Дигитално спуштање]] |- ||Канада<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/ca/album/tik-tok-single/id326891844|title=Kesha: Tik Tok – Tik Tok (Country: Canada)|work=Itunes|publisher=Apple Inc|accessdate=2010-09-02}}</ref> |- ||Мексико<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/mx/album/tik-tok-single/id326891844|title=Kesha: Tik Tok – Tik Tok (Country: Mexico)|work=Itunes|publisher=Apple Inc|accessdate=2010-09-02}}</ref> |- ||Нов Зеланд<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/nz/album/tik-tok-single/id326891844|title=Kesha: Tik Tok – Tik Tok (Country: New Zealand)|work=Itunes|publisher=Apple Inc|accessdate=2010-09-02}}</ref> |- ||Норвешка<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/no/album/tik-tok-single/id326891844|title=Kesha: Tik Tok – Tik Tok (Country: Norway)|work=Itunes|publisher=Apple Inc|accessdate=2010-09-02}}</ref> |- ||Шведска<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/se/album/tik-tok-single/id326891844|title=Kesha: Tik Tok – Tik Tok (Country: Sweden)|work=Itunes|publisher=Apple Inc|accessdate=2010-09-02}}</ref> |- |САД<ref name="US Single"/> |25 август 2009 |- |Обединето Кралство<ref name="UK Single"/> |27 ноември 2009 |- |Јужна Кореја<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.sonymusic.co.kr/music/album.asp?albumid=103282 |title=TiK ToK (Single) |work=Sony Star |publisher=Sony Music Entertainment Korea Inc |accessdate=2011-04-05 |language=ko }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |8 декември 2009 |} ==Наводи== {{наводи|2}} ==Надворешни врски== *[http://www.mtv.com/videos/keha/445445/tik-tok.jhtml Официјално музичко видео] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091230131838/http://www.mtv.com/videos/keha/445445/tik-tok.jhtml |date=2009-12-30 }} на [[MTV|MTV.com]] *{{YouTube|iP6XpLQM2Cs|„Tik Tok“}} {{Кеша}} {{Избрана}} [[Категорија:Синглови од 2009]] [[Категорија:Песни од Кеша]] m80b8wuc21711jolcgixpdjnhk2sbxs 10 770383 5582009 4324394 2026-06-24T18:58:54Z Gurther 105215 5582009 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{short description|Century}} {| class="infobox" style="text-align:center; {{#ifeq:{{{float}}}|center|float: none; margin-left:auto; margin-right:auto;|{{#if:{{{float|}}}|float: {{{float}}}}}}}" |- style="background:#f0f0f0" ! style="text-align:right;" | Милениум: | {{dr|c|m|{{{1}}}|0|s}} |- ! style="text-align:right;" | Векови: | class="hlist" | * {{dr|c|c|{{{1}}}|-1|ys}} * '''{{dr|c|c|{{{1}}}|0|s}}''' * {{dr|c|c|{{{1}}}|1|{{#ifeq:{{{1}}}|-1|ysa|ys}}}} |- style="background:#f0f0f0" ! style="text-align:right;" | Временски линии: | class="hlist" | * {{#ifexist:Timeline of the {{dr|c|c|{{{1}}}|-1|n}} |[[Времеслед на {{dr|c|c|{{{1}}}|-1|n}}|{{dr|c|c|{{{1}}}|-1|ns}}]] |[[{{dr|c|c|{{{1}}}|-1|n}}#Events|{{dr|c|c|{{{1}}}|-1|ns}}]] }} * {{#ifexist:Timeline of the {{dr|c|c|{{{1}}}|0|n}} |'''[[Времеслед на {{dr|c|c|{{{1}}}|0|n}}|{{dr|c|c|{{{1}}}|0|ns}}]]''' |'''[[{{dr|c|c|{{{1}}}|0|n}}#Events|{{dr|c|c|{{{1}}}|0|ns}}]]''' }} * {{#ifexist:Timeline of the {{dr|c|c|{{{1}}}|1|n}} |[[Времеслед на {{dr|c|c|{{{1}}}|1|n}}|{{dr|c|c|{{{1}}}|1|{{#ifeq:{{{1}}}|-1|nsa|ns}}}}]] |[[{{dr|c|c|{{{1}}}|1|n}}#Events|{{dr|c|c|{{{1}}}|1|{{#ifeq:{{{1}}}|-1|nsa|ns}}}}]] }} |- style="background:#f0f0f0" ! style="text-align:right;" | Државници: | class="hlist" | * {{#ifexist:List of state leaders in the {{dr|c|c|{{{1}}}|-1|n}} |[[Список на државни водачи во {{dr|c|c|{{{1}}}|-1|n}}|{{dr|c|c|{{{1}}}|-1|ns}}]] |{{dr|c|c|{{{1}}}|-1|n}}|{{dr|c|c|{{{1}}}|-1|ns}} }} * {{#ifexist:List of state leaders in the {{dr|c|c|{{{1}}}|0|n}} |'''[[Список на државни водачи во {{dr|c|c|{{{1}}}|0|n}}|{{dr|c|c|{{{1}}}|0|ns}}]]''' |'''{{dr|c|c|{{{1}}}|0|n}}|{{dr|c|c|{{{1}}}|0|ns}}''' }} * {{#ifexist:List of state leaders in the {{dr|c|c|{{{1}}}|1|n}} |[[Список на државни водачи во {{dr|c|c|{{{1}}}|1|n}}|{{dr|c|c|{{{1}}}|1|{{#ifeq:{{{1}}}|-1|nsa|ns}}}}]] |{{dr|c|c|{{{1}}}|1|n}}|{{dr|c|c|{{{1}}}|1|{{#ifeq:{{{1}}}|-1|nsa|ns}}}} }} |- ! style="text-align:right;" | [[Список на десетлетија|Десетлетија]]: | {{hlist | {{dr|c|d|{{{1}}}|0|s}} | {{dr|c|d|{{{1}}}|1|s}} | {{dr|c|d|{{{1}}}|2|s}} | {{dr|c|d|{{{1}}}|3|s}} | {{dr|c|d|{{{1}}}|4|s}} }} {{hlist | {{dr|c|d|{{{1}}}|5|s}} | {{dr|c|d|{{{1}}}|6|s}} | {{dr|c|d|{{{1}}}|7|s}} | {{dr|c|d|{{{1}}}|8|s}} | {{dr|c|d|{{{1}}}|9|s}} }} |- style="background:#f0f0f0" ! style="text-align:right;" | {{#ifexpr:{{{1}}}<22|Категории:}} | {{#ifexpr:{{{1}}}<22|[[:Категорија: Родени во {{#ifexpr:{{{1}}}>0|{{ordinal|{{{1}}}}} век|{{ordinal|{{#expr:-{{{1}}}}}}} век п.н.е}}]] – [[:Категорија: Починати во {{#ifexpr:{{{1}}}>0|{{ordinal|{{{1}}}}} век|{{ordinal|{{#expr:-{{{1}}}}}}} век п.н.е.}}]] <br>[[:Категорија:Назначени во {{#ifexpr:{{{1}}}>0|{{ordinal|{{{1}}}}} век|{{ordinal|{{#expr:-{{{1}}}}}}} век п.н.е.}}]] – [[:Категорија:Разрешени во {{#ifexpr:{{{1}}}>0|{{ordinal|{{{1}}}}} век|{{ordinal|{{#expr:-{{{1}}}}}}} век п.н.е.}}]]}} |}</includeonly><noinclude> {{документација}}</noinclude> 5ghsicu05hzr0xox88k1pea6iujj8ly 0 962567 5582202 5441388 2026-06-25T07:12:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582202 wikitext text/x-wiki {{ПојВрска|За истоимениот измислен лик во серија 24, видете [[Џек Бауер]]}} {{Инфокутија за велосипедист | name = Џек Бауер | image = Jack Bauer 2016.jpg | caption = Бауер на Трката околу Британија 2016 | fullname = Џек Бауер | nickname = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1985|4|7}} | birth_place = [[Такака (Нов Зеланд)|Такака]], {{НЗЛ}} | height = 1,91 м | weight = 74 кг | currentteam = {{ct|ORS}} | discipline = друмски велосипедизам | role = возач | ridertype = Панчер | amateurteams = Кингснорт Аматер Вилерс (Белгија) | amateuryears = 2009 | proyears = 2010–2011<br />2012–2016<br />2017<br />2018- | proteams = {{ct|EDR|2010}}<br />{{ct|GRM|2012a}}<br />{{ct|QST|2017}}<br />{{ct|ORS|2018}} | majorwins = '''[[Голема трка (велосипедизам)|Големи трки]]''' :'''[[Џиро д’Италија]]''' ::1 етапа [[Екипен хронометар|ТТТ]] ([[2012 Giro d'Italia|2012]]) '''[[Класични велосипедски трки|Еднодневни трки и класици]]''' :[[Јапонски куп]] (2013) :[[Податотека:MaillotNuevaZelanda.PNG|20п]] Национален друмски првак (2010) :[[Податотека:MaillotNuevaZelanda.PNG|20п]] Национален хронометарски првак (2017) | updated = 7 април 2019 }} '''Џек Бауер''' ({{langx|en|Jack Bauer}}; р. {{роден|7|април|1985}}) — [[Нов Зеланд|новозеландски]] професионален [[друмски велосипедист]], кој вози за [[Светска турнеја на UCI|UCI World Tour]] екипата {{ct|ORS}}.<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/news/jack-bauer-signs-two-year-contract-with-orica-scott/|title=Jack Bauer signs two-year contract with Orica-Scott|work=Cyclingnews.com|publisher=Immediate Media Company|date=28 август 2017 |accessdate=3 јануари 2018}}</ref> == Кариера == Во јануари 2010 година, Бауер станал национален друмски првак, додека возел за {{ct|EDR|2010}}.<ref>{{наведени вести|url=http://www.slipstreamsports.com/2013/12/31/announcing-team-garmin-sharp-2014|title=Објавена екипата Тим Гармин Шарп 2014!|date=31 December 2013|accessdate=2 јануари 2014|work={{ct|GRS|2014}}|publisher=Slipstream Sports LLC|location=[[Колорадо]]|archive-date=2014-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140108221945/http://www.slipstreamsports.com/2013/12/31/announcing-team-garmin-sharp-2014|url-status=dead}}</ref><ref name=autogenerated1>{{наведени вести|url=http://www.slipstreamsports.com/garmin-slipstream-pro-team/jack-bauer|title=Џек Бауер во Гармин-Шарп|date=28 декември 2012|accessdate=6 јануари 2013|work={{ct|GRS}}|publisher=Slipstream Sports LLC|location=[[Колорадо]]|archive-date=2012-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20120716051057/http://www.slipstreamsports.com/garmin-slipstream-pro-team/jack-bauer|url-status=dead}}</ref> Во ноември 2011, Бауер објавил дека потпишал со професионалната екипа {{ct|GRM|2012a|nolink=yes}} за сезоните 2012 и 2013 по чекорите на неговиот сонародник, [[Џулијан Дин]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.slipstreamsports.com/2012/12/28/team-garmin-sharp-barracuda-unveils-2013-roster|title=Тим Гармин-Шарп-Баракуда го откри составот за 2013|date=28 декември 2012|accessdate=6 јануари 2013|work={{ct|GRS|2012b}}|publisher=Slipstream Sports LLC|location=[[Колорадо]]|archive-date=2013-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20130102153419/http://www.slipstreamsports.com/2012/12/28/team-garmin-sharp-barracuda-unveils-2013-roster|url-status=dead}}</ref><ref>{{нмс|url=http://tvnz.co.nz/othersports-news/kiwi-bauer-joins-garmin-cervelo-4549118|title=Велосипедизам: Бауер се придружил на Гармин Сервело|publisher=Tvnz.co.nz|accessdate=20 ноември 2011}}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Останал со екипата и трета сезона во 2014 и четврта сезона во 2015 година.<ref>{{наведени вести|url= http://62.50.72.82/UCIBWS/(S(w5xmkdwzp1ikhgqxfrrp2qvv))/Teams/detail/en/ROA/3011|title=Гармин-Шарп (GRS)&nbsp;– САД |accessdate=2 јануари 2014|work=[[Светска турнеја на UCI]]|publisher=[[Меѓународен велосипедистички сојуз]]}}</ref> На [[Тур де Франс 2014 - етапа 12 до етапа 21#Етапа 15|петнаесеттата етапа]] на [[Тур де Франс 2014]], Бауер се одвоил со [[Мартин Елмигер]] и возеле сами 222 километри, но биле достигнати од групата на само неколку метри пред целта.<ref>{{наведени вести|url= http://www.cyclingnews.com/news/bauer-heartbroken-to-miss-tour-de-france-stage-win-at-nimes|title=Бауер скршен по пропуштената прилика за етапна победа во Ним на Тур де Франс|work=Cyclingnews.com|publisher=Future plc|date=7 јули 2014|accessdate=7 јули 2014|author=Стивен Фаранд}}</ref> Бауер пораснал во мал град наречен Пара Пара, недалеку од [[Такака (Нов Зеланд)|Такака]] на Јужниот Остров од [[Нов Зеланд]]. Првично започнал како возач на мотори (крос-кантри), Бауер се префрлил на друмскиот велосипедизам во 2007. Неговата кариера оттогаш се движи нагоре, особено во 2009, кога освоил бројни друмски трки. == Достигнувања == {{Palmares start|3}} ;2009 : 2. Краен пласман [[Трка околу Саутланд]] ::1. Етапа 2 ;2010 : 1. [[Податотека:MaillotNuevaZelanda.PNG|20п]] Национално друмско првенство : 1. Етапа 5 Трка околу Велингтон : 2. Краен пласман Тур Саутленд ::1. Етапа 3 : 8. Комонвелтско хронометарско првенство : 10. Комонвелтско друмско првенство ;2011 : 1. Етапа 2 [[Трка околу Јута]] : 2. Краен пласман Трка Олимпија : 9. Краен пласман Тур де Норманди ;2012 : 1. Етапа 2 ([[Екипен хронометар|ТТТ]]) [[Трка околу Катар]] : 1. Етапа 4 (ТТТ) [[Џиро д’Италија 2012|Џиро д’Италија]] : 4. Краен пласман Три дена Западна Фландрија : 7. Национално друмско првенство : 10. [[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2012 - друмска трка за мажи|Олимписка друмска трка]] ;2013 : 2. Јапонски куп : 5. Краен пласман [[Трка околу Британија]] ;2014 : 1. Пролог [[Хералд Сан Тур]] : 2. [[Податотека:silver medal blank.svg|15п]] Друмска трка на Комонвелтските игри : 2. Национално друмско првенство : 7. Краен пласман Трка на лозјата ::1. Етапа 5 ;2015 : 7. Краен пласман [[Трка околу Баварија]] : 8. [[Е3 Харелбеке 2015|Е3 Харелбеке]] ;2016 : 1. Етапа 1 (ТТТ) Велосипедска трка Чешка : 1. Етапа 5 [[Трка околу Британија]] ;2017 : 1. [[Податотека:MaillotNuevaZelanda.PNG|20п]] Национално хронометарско првенство {{Palmares end}} === Распоред на резултатите на големите трки === {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | [[Голема трка (велосипедизам)|Голема трка]] ! scope="col" | 2012 ! scope="col" | 2013 ! scope="col" | 2014 ! scope="col" | 2015 ! scope="col" | 2016 ! scope="col" | 2017 ! scope="col" | 2018 |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Податотека:Jersey pink.svg|20п|link=Генерален пласман на Џиро д’Италија]] '''[[Генерален пласман на Џиро д’Италија|Џиро]]''' | [[Џиро д’Италија 2012|114]] | — | — | — | — | — | — |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Податотека:Jersey yellow.svg|20п|link=Генерален пласман на Тур де Франс]] '''[[Генерален пласман на Тур де Франс|Тур]]''' | — | [[Тур де Франс 2013|СО]] | [[Тур де Франс 2014|137]] | [[Тур де Франс 2015|СО]] | — | [[Тур де Франс 2017|105]] | [[Тур де Франс 2018|121]] |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Податотека:Jersey red.svg|20п|link=Генерален пласман на Вуелта а Еспања]] '''[[Генерален пласман на Вуелта а Еспања|Вуелта]]''' | — | — | — | — | — | — | — |} СО = се откажал; — = не учествувал == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Jack Bauer (cyclist)|Џек Бауер}} * {{cycling archives|Џек Бауер}} * {{CQ ranking|Џек Бауер}} * {{ProCyclingStats|Џек Бауер}} * [http://www.cyclingbase.com/Jack-Bauer.html Достигнувања на ''Cycling Base''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140102191611/http://www.cyclingbase.com/Jack-Bauer.html |date=2014-01-02 }} {{Возачи во Тим БајкЕксчејнџ}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бауер, Џек}} [[Категорија:Родени во 1985 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Новозеландски велосипедисти]] [[Категорија:Велосипедисти на Летните олимписки игри 2012]] [[Категорија:Олимписки велосипедисти на Нов Зеланд]] 5tcldmqnucmqokgr6vxes9ujpjefmop 0 965111 5582079 4906492 2026-06-24T21:32:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582079 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Сингл | име = Slow | слика = Slow Kylie Minogue.jpg | слика големина = | рамка = | опис = | изведувач = [[Кајли Миног]] | албум = [[Body Language]] | страна А = | страна Б = „Soul on Fire“<br/>„Sweet Music“ | издаден = [[3 ноември]] [[2003]] | формат = [[ЦД сингл]] | снимен = 2003 | жанр = [[електронска музика|електропоп]]<br />[[синтпоп]] | должина = 3:15 | куќа = Парлофон<br />Капитол Рекордс | текстописец = Кајли Миног<br />Дан Кери<br />Емилијана Торини | позиции = | продуцент = Дан Кери<br />Емилијана Торини | сертификации = | претходен = „[[Come into My World]]“<br />(2002) | овој = „'''Slow'''“<br />(2003) | следен = „[[Red Blooded Woman]]“<br />(2004) | друго = }} „'''Slow'''“ е песна напишана од страна на австралискиот снимање уметник [[Кајли Миног]], Дан Кери и Емилијана Торини по деветти студиски албум на Миног ''[[Body Language]]'' (2003). Тој беше продуциран од Кери и Торини и доби позитивен прием од музичките критичари. Песната била издадена како прв сингл на албумот во крајот на 2003 година и стигна до првото место во [[Австралија]], [[Данска]], [[Романија]] и [[Велика Британија]]. == Успех на табелите == "Slow" беше издаден на [[3 ноември]] [[2003]] година во Велика Британија. Песната стана седмиот сингл на Миног да го достигне првото место на [[UK Singles Chart]]. Сепак, иако „Slow“ достигна прво место во Велика Британија, таа само ја продаваат 43.000 примероци. Надвор од Велика Британија, песната исто така, беше успешна. Во Австралија, песната достигна првото место на [[ARIA Charts]] и беше потврдено платина од страна на [[Австралиска музичка индустрска асоцијација]] со продажба од над 70.000 примероци. Во континентална [[Европа]] песната достигна прво место во [[Данска]], Шпанија и Романија и исто така стигна до врвот на топ листите во повеќето земји, меѓу кои [[Белгија]], [[Финска]], [[Германија]], [[Унгарија]], [[Ирска]], [[Италија]], [[Холандија]] и [[Норвешка]]. Песната беше издаден на [[13 јануари]] [[2004]] година во [[Канада]] и стигна до број шест на [[Канадски Хот 100]]. Поради поволните прием на претходните изданија, „Slow“ беше издаден во [[САД]]. Песната стана нејзината трета за да стигнат до врвот на табелата [[Хот Денс Клуб Песни]] на Билборд. Песната сепак не беше успешен на [[Билборд Хот 100]], достигнувајќи број 91 и трошење на само три недели на табелата. == Музичко видео == Видео беше снимен во шпанскиот град [[Барселона]] на општинско базен. Видео почнува со човек нурнувајќи се во базен од нуркање форумот од места каде што облакодерите на Барселона може јасно да се види. По човек излегува на базен, а остатокот на видео фокусира на Миног. == Списоци на песни == ;ЦД сингл 1 #„Slow“ – 3:15 #„Sweet Music“ – 4:08 #„Slow“ (Medicine 8 Remix) – 6:57 ;ЦД сингл 2 #„Slow“ – 3:15 #„Soul on Fire“ – 3:32 #„Slow“ (Radio Slave Mix) – 10:27 #„Slow“ (Synth City Mix) – 5:50 ;Јапонски ЦД сингл #„Slow“ – 3:15 #„Sweet Music“ – 4:08 #„Slow“ (Medicine 8 Remix) – 6:57 #„Slow“ (Radio Slave Mix Edit) – 6:34 #„Slow“ (Extended Mix) – 6:27 ;Француски ДВД #„Slow“ – 3:15 #„Sweet Music“ – 4:08 #„Slow“ (Video) == Табели == {|class="wikitable" !align="center"|Табели !align="center"|Позиција |- |align="left"|[[Австралија]] ([[ARIA Charts]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |title=Australiancharts.com – Kylie Minogue – Slow |publisher=[[Australian Recording Industry Association]] |accessdate=}} {{en}}</ref> |align="center"|1 |- |align="left"|[[Австрија]] ([[Ö3 Austria Top 40]]))<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.austriancharts.at/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |title=Austriancharts.at – Kylie Minogue – Slow |work= [[Ö3 Austria Top 40]]| publisher= Hung Medien |accessdate=}} {{de}}</ref> |align="center"|20 |- |align="left"|[[Белгија]] ([[Ultratop 50]] [[Фландрија]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ultratop.be/nl/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |title=Ultratop.be – Kylie Minogue – Slow |publisher=Ultratop 50 |accessdate=}} {{nl}}</ref> |align="center"|9 |- |align="left"|Белгија ([[Ultratop 40]] [[Валонија]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ultratop.be/fr/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |title=Ultratop.be – Kylie Minogue – Slow |publisher=Ultratop 40 |accessdate=}} {{fr}}</ref> |align="center"|26 |- |align="left"|[[Данска]] (Tracklisten)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.danishcharts.com/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |title=Danishcharts.com – Kylie Minogue – Slow |work=[[Tracklisten]] |publisher=Hung Medien |accessdate= |archive-date=2012-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121015034953/http://www.danishcharts.com/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |url-status=dead }} {{en}}</ref> |align="center"|1 |- |align="left"|[[Холандија]] (Mega Single Top 100)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.dutchcharts.nl/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |title=Dutchcharts.nl – Kylie Minogue – Slow |work= Mega Single Top 100 | publisher= Hung Medien |accessdate=}} {{nl}}</ref> |align="center"|8 |- |align="left"|[[Финска]] (Suomen virallinen lista)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.finnishcharts.com/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |title=Finnishcharts.com – Kylie Minogue – Slow |work= Suomen virallinen lista| publisher=Hung Medien |accessdate=}} {{en}}</ref> |align="center"|3 |- |align="left"|[[Франција]] ([[SNEP]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.lescharts.com/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |title=Lescharts.com – Kylie Minogue – Slow |work=[[SNEP]] |publisher= Hung Medien |accessdate=}} {{fr}}</ref> |align="center"|45 |- |align="left"|[[Германија]] ([[Media Control Charts]]) |align="center"|1 |- |align="left"|[[Унгарија]] ([[Mahasz]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mahasz.hu/m/?menu=slagerlistak&menu2=archivum&lista=kislemez&ev=2003&het=46&submit_=Keres%C3%A9s |title=Single (track) Top 10 lista – 2003. 46. hét |work=Mahasz |language= |accessdate=7 јануари 2010 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305082508/http://www.mahasz.hu/ |url-status=dead }} {{hu}}</ref> |align="center"|4 |- |align="left"|[[Ирска]] ([[Irish Singles Chart]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p%2Fmusicvideo%2Fmusic%2Farchive%2Findex_test.jsp&ct=240001&arch=t&lyr=2003&year=2003&week=45 |title=Chart Track |work=[[Irish Singles Chart]] |publisher=Irish Recorded Music Association |accessdate= |archive-date=2012-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120531194144/http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p%2Fmusicvideo%2Fmusic%2Farchive%2Findex_test.jsp&ct=240001&arch=t&lyr=2003&year=2003&week=45 |url-status=dead }} {{en}}</ref> |align="center"|5 |- |align="left"|[[Италија]] ([[FIMI]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.italiancharts.com/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |title=Italiancharts.com – Kylie Minogue – Slow |work= Top Digital Download |publisher= Hung Medien |accessdate=}} {{en}}</ref> |align="center"|6 |- |align="left"|[[Канада]] ([[Канадски Хот 100]]) |align="center"|6 |- |align="left"|[[Нови Зеланд]] ([[RIANZ]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.charts.org.nz/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |title=Charts.org.nz – Kylie Minogue – Slow |work= [[Recording Industry Association of New Zealand]] |publisher= Hung Medien |accessdate=}} {{en}}</ref> |align="center"|9 |- |align="left"|[[Норвешка]] ([[VG-lista]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.norwegiancharts.com/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |title=Norwegiancharts.com – Kylie Minogue – Slow |work= [[VG-lista]] |publisher= Hung Medien |accessdate=}} {{en}}</ref> |align="center"|4 |- |align="left"|[[Романија]] (Romanian Top 100)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rt100.ro/top-100-edition.html?edition=413&go=Go |title=Romanian Top 100 |publisher=Vento Consultanta SRL |language= |accessdate=24 октомври 2008 |archive-date=2021-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303183747/http://www.rt100.ro/top-100-edition.html?edition=413&go=Go |url-status=dead }} {{ro}}</ref> |align="center"|1 |- |align="left"|[[Шведска]] ([[Sverigetopplistan]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.swedishcharts.com/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |title=Swedishcharts.com – Kylie Minogue – Slow |work= [[Sverigetopplistan]] |publisher= Hung Medien |accessdate=}} {{en}}</ref> |align="center"|16 |- |align="left"|[[Швајцарија]] (Schweizer Hitparade)<ref name="swiss">{{Наведена мрежна страница |url=http://swisscharts.com/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |title=Kylie Minogue – Slow – swisscharts.com |work=Swiss Singles Charts |publisher=Hung Medien |accessdate=}} {{en}}</ref> |align="center"|18 |- |align="left"|[[Шпанија]] (PROMUSICAE)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.spanishcharts.com/showitem.asp?interpret=Kylie+Minogue&titel=Slow&cat=s |title=Spanishcharts.com – Kylie Minogue – Slow |work= Canciones Top 50 |publisher= Hung Medien |accessdate=}} {{en}}</ref> |align="center"|16 |- |align="left"|[[Велика Британија]] ([[UK Singles Chart]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.chartstats.com/songinfo.php?id=31348 |title=Chart Stats – Kylie Minogue – Slow |work=[[UK Singles Chart]] |publisher=Chart Stats |accessdate= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721012915/http://www.chartstats.com/songinfo.php?id=31348 |archivedate=2011-07-21 |url-status=live }} {{en}}</ref> |align="center"|1 |- |} == Историја на издавање == {|class="wikitable" !align="center"|Држава !align="center"|Датум !align="center"|Издавачка куќа !align="center"|Формат |- |align="left"|Велика Британија<ref name="MixKylie">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mixkylie.co.uk/discoworld.php?page=5&icons=on#slow |title=Slow: track listings and formats |publisher=MixKylie.co.uk |accessdate=25 мај 2009}} {{en}}</ref> |align="left"|3 ноември 2003 |align="left" rowspan="3"|Парлофон |align="left" rowspan="4"|ЦД сингл |- |align="left"|Јапонија<ref name="MixKylie"/> |align="left" rowspan="2"|10 ноември 2003 |- |align="left"|Франција<ref name="MixKylie"/> |- |align="left"|Канада<ref name="MixKylie"/> |align="left"|13 јануари 2004 |align="left"|Капитол Рекордс |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://kylie.com Официјална страница на Кајли Миног] {{en}} [[Категорија:Синглови од 2003]] [[Категорија:Песни од Кајли Миног]] mo81vg2npbi9csz6ztcgkymzoq6lyg3 0 989372 5582224 5441936 2026-06-25T07:42:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582224 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за велосипедист | name = Џеси Сарџент | image = Jesse Sergent 3DWV2011 3.JPG | caption = Сарџент на Три дена Западна Фландрија 2011 | fullname = Џеси Сарџент | nickname = Гус | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1988|7|08}} | birth_place = [[Филдинг]], {{НЗЛ}} | height = 1,88 м | weight = 79 кг | currentteam = пензиониран | discipline = друмски и велодромски велосипедизам | role = возач | ridertype = специјалист за хронометри | amateuryears = 2009–2010 | amateurteams = Трек-Лајвстронг | proyears = 2011<br>2012–2015<br>2016 | proteams = {{ct|RSH|2011}}<br>{{ct|RNT|2012}}<br>{{ct|ALM|2016}} | majorwins = '''[[Класична велосипедска трка|Еднодневни трки и класици]]''' :Три дена Западна Фландрија (2011) | medaltemplates = {{MedalCountry| {{НЗЛ}} }} {{MedalSport | [[Велодромски велосипедизам]]}} {{MedalCompetition|[[Олимписки игри]]}} {{MedalBronze|[[Летни олимписки игри 2008|Пекинг 2008]] | [[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2008 - екипна потера за мажи|Екипна потера]]}} {{MedalBronze|[[Летни олимписки игри 2012|Лондон 2012]] | [[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2012 - екипна потера за мажи|Екипна потера]]}} {{MedalCompetition|[[Светски велодромски првенства UCI|Светски првенства]]}} {{MedalSilver|[[Светски велодромски првенства UCI 2010|Балеруп 2010]]|Поединечна потера}} {{MedalSilver|[[Светски велодромски првенства UCI 2011|Апелдорн 2011]]|Поединечна потера}} {{MedalBronze|[[Светски велодромски првенства UCI 2009|Прушков 2009]]|Екипна потера}} {{MedalBronze|[[Светски велодромски првенства UCI 2010|Балеруп 2010]]|Екипна потера}} {{MedalCompetition|[[Комонвелтски игри]]}} {{MedalSilver|[[Комонвелтски игри 2010|Делхи 2010]]|Поединечна потера}} | updated = 3 јануари 2017 }} '''Џеси Сарџент''' ({{langx|en|Jesse Sergent}}; р. {{роден|8|јули|1988}} во Филдинг) — поранешен [[Нов Зеланд|новозеландски]] професионален велосипедист, кој последно возел за [[Светска турнеја на UCI|UCI World Tour]] екипата {{ct|ALM}}. == Кариера == На [[Летни олимписки игри 2008|Летните олимписки игри 2008]] во Пекинг, Сарџент го освоил бронзениот медал како дел од репрезентација на Нов Зеланд во екипниот пласман, заедно со [[Сем Були]], [[Хејден Ролстон]] и [[Марк Рајан]].<ref> {{наведени вести | title = Велосипедизам: Јас не сум готов, вели Ролстон | url = http://www.nzherald.co.nz/event/story.cfm?c_id=502&objectid=10527767 | work = [[The New Zealand Herald]] | date = 18 август 2008 | accessdate = 18 август 2008 | first=Јуџин | last=Бингем}}</ref> На 10 ноември 2008 било објавено дека Сарџент потпишал со развојната екипа под 23 години на американскиот велосипедист [[Ленс Армстронг]], Трек-Лајвстронг за 2009 и 2010. Сарџент станал практикант со {{ct|RSH|2010|nolink=yes}} во последниот дел на сезоната 2010.<ref name="Stuff.co.nz_4100502">{{наведени вести |url=http://www.stuff.co.nz/sport/other-sports/4100502/Kiwi-cyclist-excited-about-future-as-he-joins-Armstrong-team |title=Сарџент е возбуден за учеството во екипата на Армстронг|author=Ричардсон, Даниел|date=6 септември 2010 |work=[[Stuff.co.nz]] |accessdate=6 октомври 2011}}</ref> Потоа потпишал професионален договор за 2011 со {{ct|RSH|2011}}. Го претставувал Нов Зеланд на Комонвелтските игри 2010, одржани во Њу Делхи, Индија. Сарџент го освоил сребрениот медал во поединечен пласман и сребро во екипен пласман на велодромот.<ref>{{наведени вести | title = Були, Сарџент тим одат со Ленс | url = http://tvnz.co.nz/view/page/1318241/2297546 | work = [[TVNZ]] | date = 10 ноември 2008 | accessdate = 10 ноември 2008 | archive-date = 2011-05-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110520074611/http://tvnz.co.nz/view/page/1318241/2297546 | url-status = dead }}</ref> Сарџент, со неколку други возачи, ѝ се придружиле на поранешната екипа {{ct|LEO|2011|nolink=yes}}, за да ја создадат {{ct|RNT|2012}}, на почетокот на сезоната 2012.<ref name="Sergent RNT">{{наведени вести|url=http://velonews.competitor.com/2011/12/news/radioshack-nissan-trek-announces-lineup-for-2012_199256|title=РадиоШек-Нисан-Трек го објави составот за 2012|date=5 декември 2011|accessdate=17 јануари 2012|work=VeloNews|publisher=Competitor Group, Inc.|archive-date=2012-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20120108033603/http://velonews.competitor.com/2011/12/news/radioshack-nissan-trek-announces-lineup-for-2012_199256|url-status=dead}}</ref> Џеси се насочил на велодромскиот велосипедизам на [[Летни олимписки игри 2012|Летните олимписки игри 2012]], каде тој и неговите сонародници [[Сем Боли]], [[Марк Рајан]] и [[Весли Гу]] станала двојни олимписки бронзени медалисти. [[Арон Гејт]] бил единствениот возач кој се приклучил на екипата. Сарџент во 2013 повторно возел за РадиоШек, овојпат именуван {{ct|RLT}} Трек. Џеси ја започнал сезоната со националното друмско првенство, каде завршил на третото место. Џеси ја започнал професионалната сезона со [[Тур Даун Андер 2013|Тур Даун Андер]]. Во 2014 година, Сарџент продолжил да вози за {{ct|RLT|2013}} — преименувана во {{ct|RLT}}. За сезоната 2014, Сарџент бил поддршка на [[Фабијан Канчелара]]. Сарџент исто така возел на поединечниот хронометар и друмската трка на Комонвелтските игри. Сарџент бил удрен од автомобилот на неутралниот механичар во текот на [[Трка околу Фландрија 2015|Трката околу Фландрија 2015]], несреќа која го исфрлила од спортот три месеци и морал да помине низ три операции. Подоцна потпишал двегодишен договор со {{ct|ALM|2016}} на почетокот на сезоната 2016. Меѓутоа, во јули 2016 година, Сарџент се повлекол од професионалниот велосипедизам на 28 години.<ref>{{наведени вести|url=http://www.cyclingnews.com/news/jesse-sergent-retires-from-cycling/|title=Jesse Sergent retires from cycling|work=Cycling News|publisher=Future Publishing Limited|date=22 јули 2016|accessdate=22 јули 2016}}</ref> == Достигнувања == {{palmares start}} ;2008 : {{Бронзен медал}} [[Летни олимписки игри 2008|ЛОИ Пекинг]] - екипна потера ;2009 : 1. Етапа 1 ([[Екипен хронометар|ТТТ]])Трка Саутленд : 3. Светско велодромско првенство - екипна потера ;2010 : 1. Етапа 3 Трка околу Гила ([[Поединечен хронометар|ITT]]) : 1. Пролог Велосипедски класик Каскада : Светско велодромско првенство ::2. Поединечна потера ::3. Екипна потера : 3. Краен пласман Трка околу Олимпија : Комонвелтски игри 2010 : 2. Поединечна потера : 2. Екипна потера ;2011 : 1. Краен пласман Три дена Западна Фландрија ::1. Пролог (ITT) : 1. Краен пласман Тур ду Поату Шарент ::1. Етапа 4 (ITT) : 1. Етапа 4 [[Енеко Тур 2011|Енеко Тур]] (ITT) : 2. Светско велодромско првенство - поединечна потера ;2012 : 2. Краен пласман Три дена Западна Фландрија : {{бронзен медал}} [[Велосипедизам на Летните олимписки игри 2012 - екипна потера за мажи|Олимписка екипна потера]] ;2013 : 7. Краен пласман [[Волта ао Алгарве]] ;2014 : 1. Етапа 5 [[Трка околу Австрија]] : 8. Краен пласман Три дена Западна Фландрија ;2015 : 1. Етапа 1 (ТТТ) [[Трка околу Алберта]] : 3. Краен пласман Три дена Западна Фландрија {{palmares end}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Jesse Sergent}} * {{Cycling archives}} * {{CQ ranking}} * {{ProCyclingStats}} * {{Twitter|jessesergent}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сарџент, Нелсон}} [[Категорија:Велосипедисти на Летните олимписки игри 2008]] [[Категорија:Новозеландски велосипедисти]] [[Категорија:Олимписки велосипедисти на Нов Зеланд]] [[Категорија:Олимписки бронзени медалисти за Нов Зеланд]] [[Категорија:Велодромски велосипедисти]] [[Категорија:Родени во 1988 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Олимписки медалисти во велосипедизам]] [[Категорија:Велосипедисти на Летните олимписки игри 2012]] dze6d9r1gcqetb7zlx4webtrmzf7apu 0 1005416 5581876 4902864 2026-06-24T14:08:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581876 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Риби (соѕвездие)|Риби]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 0078B 2MASS.jpg |ректасцензија=0 ч 20 м 25,8 с |деклинација=+ 0° 49' 35" |положбен агол=80 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0-a |привиден сјај В=12,8 |привиден сјај Ч=13,7 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1,1' х 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Карл Фредерик Пекиле]] |датум на откривање=[[1879]] |алтернативни ознаки=NGC 78-1, UGC 193, MCG 0-2-4, IRAS 00178+0032, KCPG 6B, MK 547, CGCG 383-1 }} '''NGC 78A''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Риби (соѕвездие)|Риби]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 78A се споменува и како NGC 78-1, UGC 193, MCG 0-2-4, IRAS 00178+0032, KCPG 6B, MK 547, CGCG 383-1 . == Откривање == Објектот е откриен во [[1879]] година од страна на [[Карл Фредерик Пекиле]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 78A е од видот SB0-a.<ref>{{NASA link|број=78A}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC78A Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC 78A</ref> NGC 78A има привидни димензии од 1,1' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 0 ч 20 м 25,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 0° 49' 35".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=NGC+78A NGC 78A], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 80°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 78A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 216. Во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1306; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 591. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Риби (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC78A Прегледувач на длабокото небо — NGC 78A]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC78A Поправени информации за NGC 78A] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%2078A NGC 78A] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%2078A NGC 78A] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220308053044/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%2078A |date=2022-03-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Риби (соѕвездие)]] gc0hfdiuvn16j0p13t4ekdgukecovuk 0 1005426 5581964 5270531 2026-06-24T16:55:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581964 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Феникс (соѕвездие)|Феникс]] |епоха=Ј2000.0 |слика= Phot-34a-05-fullres.jpg |ректасцензија=0 ч 21 м 24,3 с |деклинација=- 48° 39' 55" |положбен агол=148 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0-a |привиден сјај В=13,5 |привиден сјај Ч=14,2 |површински сјај=13 |привидни димензии=1,2' х 0,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[30 септември]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 194-11, AM 0018-485 |слика=NGC 0089 DSS.jpg}} '''NGC 89''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Феникс (соѕвездие)|Феникс]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 89 се споменува и како ESO 194-11, AM 0018-485 . == Откривање == Објектот е откриен на [[30 септември]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 89 е од видот SB0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,5 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{број}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 89 има привидни димензии од 1,2' х 0,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 0 ч 21 м 24,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 48° 39' 55". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 148°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 89 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1374. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 386; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 8026. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Феникс (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC89 Прегледувач на длабокото небо — NGC 89]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC89 Поправени информации за NGC 89] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%2089 NGC 89] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%2089 NGC 89] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190217084439/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%2089 |date=2019-02-17 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Феникс (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1834 година]] [[Категорија:Пречкести спирални галаксии]] [[Категорија:Робертов Квартет]] m0q314j5wfvw7yjrnkqgep6xovqvm37 0 1028739 5581880 5270245 2026-06-24T14:25:13Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581880 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0798 SDSS.jpg |соѕвездие=[[Триаголник (соѕвездие)|Триаголник]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=2 ч 3 м 19,6 с |деклинација=+ 32° 4' 39" |положбен агол=137 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E6 |привиден сјај В=13,5 |привиден сјај Ч=14,5 |површински сјај=12,9 |привидни димензии=1,2' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање=[[10 декември]] [[1871]] |алтернативни ознаки=UGC 1539, MCG 5-5-48, CGCG 503-78 }} '''NGC 798''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Триаголник (соѕвездие)|Триаголник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 798 се споменува и како UGC 1539, MCG 5-5-48, CGCG 503-78. == Откривање == Објектот е откриен на [[10 декември]] [[1871]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 798 е од видот E6.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 798 има привидни димензии од 1,2' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 3 м 19,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 32° 4' 39". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 137°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 798 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 7823. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 92; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2312. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 413. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Триаголник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC798 Прегледувач на длабокото небо — NGC 798]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC798 Поправени информации за NGC 798] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20798 NGC 798] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20798 NGC 798] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220308084326/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20798 |date=2022-03-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Триаголник (соѕвездие)]] [[Категорија:Откритија на Едуар Стефан]] kqw5zqrw91pwwkzh1juu12qot6xbqls 0 1028758 5581891 5270302 2026-06-24T14:55:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581891 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0814 DSS.jpg |соѕвездие=[[Кит (соѕвездие)|Кит]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=2 ч 10 м 37,6 с |деклинација=- 15° 46' 24" |положбен агол=4 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=13,8 |привиден сјај Ч=14,8 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=1,4' x 0,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ормонд Стоун]] |датум на откривање= [[1886]] |алтернативни ознаки=MCG -3-6-10, IRAS 02082-1600 }} '''NGC 814''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Кит (соѕвездие)|Кит]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 814 се споменува и како MCG -3-6-10, IRAS 02082-1600. == Откривање == Телото е откриено во [[1886]] година од страна на [[Ормонд Стоун]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 26&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 814 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 814 има привидни димензии од 1,4' х 0,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 10 м 37,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 15° 46' 24". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 4°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 814 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 8319. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 264; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5859. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 891. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кит (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Archinal, Brent A. Version 4.0 of an unpublished list of errata to the RNGC, dated March 19, 1987. (110,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC814 Прегледувач на длабокото небо — NGC 814]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC814 Поправени информации за NGC 814] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20814 NGC 814] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20814 NGC 814] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211203004730/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20814 |date=2021-12-03 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кит (соѕвездие)]] [[Категорија:Леќести галаксии]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1886 година]] d6uvi19shignysucra5rf6pq70sgtm9 0 1028763 5581893 5270316 2026-06-24T15:03:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581893 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0819 SDSS.jpg |соѕвездие=[[Триаголник (соѕвездие)|Триаголник]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=2 ч 8 м 34,5 с |деклинација=+ 29° 14' 5" |положбен агол=10 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=S? |привиден сјај В=13,5 |привиден сјај Ч=14,4 |површински сјај=12,2 |привидни димензии=0,6' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Хајнрих Даре]] |датум на откривање=[[20 септември]] [[1865]] |алтернативни ознаки=UGC 1632, CGCG 504-17, KUG 0205+289, IRAS 02056+2859 }} '''NGC 819''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Триаголник (соѕвездие)|Триаголник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 819 се споменува и како UGC 1632, CGCG 504-17, KUG 0205+289, IRAS 02056+2859. == Откривање == Објектот е откриен на [[20 септември]] [[1865]] година од страна на [[Хајнрих Даре]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 819 е од видот S?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 819 има привидни димензии од 0,6' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 8 м 34,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 29° 14' 5". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 10°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 819 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 8174. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 92; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1764. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1248. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Триаголник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC819 Прегледувач на длабокото небо — NGC 819]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC819 Поправени информации за NGC 819] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20819 NGC 819] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20819 NGC 819] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240730030139/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20819 |date=2024-07-30 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Триаголник (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1865 година]] [[Категорија:Спирални галаксии]] [[Категорија:Откритија на Хајнрих Даре]] nbwrnxbis3ffacqigqhmk3j1o1cmrba 0 1028769 5581898 5270334 2026-06-24T15:14:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581898 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0825 SDSS.jpg |соѕвездие=[[Печка (соѕвездие)|Печка]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=2 ч 6 м 53,2 с |деклинација=- 36° 27' 12" |положбен агол=26 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=13,1 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=1,4' x 1,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[29 ноември]] [[1837]] |алтернативни ознаки=ESO 354-37, MCG -6-5-28 }} '''NGC 825''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Печка (соѕвездие)|Печка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 825 се споменува и како ESO 354-37, MCG -6-5-28. == Откривање == Телото е откриено на [[29 ноември]] [[1837]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 48&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 825 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 825 има привидни димензии од 1,4' х 1,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 6 м 53,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 36° 27' 12". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 26°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 825 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 8068. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 353; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 43. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1282. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Печка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC825 Прегледувач на длабокото небо — NGC 825]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC825 Поправени информации за NGC 825] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20825 NGC 825] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20825 NGC 825] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240707030520/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20825 |date=2024-07-07 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Печка (соѕвездие)]] [[Категорија:Кит (соѕвездие)]] [[Категорија:Непречкести спирални галаксии]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1863 година]] s1jupepe617yhay7yd9vrwio4x5xq7m 0 1028796 5581938 5270420 2026-06-24T15:56:55Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581938 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0851 SDSS.jpg |соѕвездие=[[Кит (соѕвездие)|Кит]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=2 ч 11 м 12,2 с |деклинација=+ 3° 46' 47" |положбен агол=135 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0-a |привиден сјај В=13,5 |привиден сјај Ч=14,4 |површински сјај=13 |привидни димензии=1' x 0,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едвард Свифт]] |датум на откривање=[[30 ноември]] [[1885]] |алтернативни ознаки=UGC 1680, MCG 1-6-54, MK 588, IRAS 02086+0332, KCPG 59B, KUG 0208+035, CGCG 413-58 }} '''NGC 851''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Кит (соѕвездие)|Кит]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 851 се споменува и како UGC 1680, MCG 1-6-54, MK 588, IRAS 02086+0332, KCPG 59B, KUG 0208+035, CGCG 413-58. == Откривање == Телото е откриено на [[30 ноември]] [[1885]] година од страна на [[Едвард Свифт]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 16&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 851 е од видот S0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 851 има привидни димензии од 1' х 0,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 11 м 12,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 3° 46' 47". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 135°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 851 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 8368. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 219; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 41. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1282. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кит (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC851 Прегледувач на длабокото небо — NGC 851]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC851 Поправени информации за NGC 851] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20851 NGC 851] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20851 NGC 851] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240810151035/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20851 |date=2024-08-10 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кит (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1885 година]] shvhap0q0m206ht68ay6j1tryd7n845 0 1028797 5581943 5270423 2026-06-24T16:00:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581943 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0852 DSS.jpg |соѕвездие=[[Еридан (соѕвездие)|Еридан]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=2 ч 8 м 55,2 с |деклинација=- 56° 44' 12" |положбен агол=74 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=13,4 |привиден сјај Ч=14,2 |површински сјај=13,6 |привидни димензии=1,3' x 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[27 октомври]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 153-26 }} '''NGC 852''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Еридан (соѕвездие)|Еридан]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 852 се споменува и како ESO 153-26. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 октомври]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 852 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,6 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 852 има привидни димензии од 1,3' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 8 м 55,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 56° 44' 12". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 74°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 852 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 8195. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 418; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 8486. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Еридан (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC852 Прегледувач на длабокото небо — NGC 852]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC852 Поправени информации за NGC 852] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20852 NGC 852] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20852 NGC 852] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240811053028/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20852 |date=2024-08-11 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Еридан (соѕвездие)]] [[Категорија:Пречкести спирални галаксии]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1834 година]] [[Категорија:Откритија на Вилијам Хершел]] e7ai8k5bspfou4uyekxzh4i44hn8d68 0 1028819 5581962 5270477 2026-06-24T16:26:48Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581962 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0871 DSS.jpg |соѕвездие=[[Овен (соѕвездие)|Овен]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=2 ч 17 м 10,6 с |деклинација=+ 14° 32' 51" |положбен агол=4 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBc |привиден сјај В=13,6 |привиден сјај Ч=14,2 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=1,1' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[14 октомври]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 1759, MCG 2-6-53, CGCG 438-46, IRAS 02144+1419 }} '''NGC 871''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Овен (соѕвездие)|Овен]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 871 се споменува и како UGC 1759, MCG 2-6-53, CGCG 438-46, IRAS 02144+1419. == Откривање == Телото е откриено на [[14 октомври]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 871 е од видот SBc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,6 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 871 има привидни димензии од 1,1' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 17 м 10,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 14° 32' 51". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 4°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 871 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 8722. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 174; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 637. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 209. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Овен (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC871 Прегледувач на длабокото небо — NGC 871]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC871 Поправени информации за NGC 871] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20871 NGC 871] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20871 NGC 871] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211214022532/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20871 |date=2021-12-14 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Овен (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] i2z3aohr1lk8mn39wrzxytx55sk227v 0 1028833 5581963 5270516 2026-06-24T16:46:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581963 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC869NGC884.jpg |соѕвездие=[[Персеј (соѕвездие)|Персеј]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=2 ч 22 м 5 с |деклинација=+ 57° 7' 48" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=I3r |привиден сјај В=6,1 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=18' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Хипарх]] |датум на откривање= [[131 п.н.е.]] |алтернативни ознаки=OCL 353 }} '''NGC 884''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Персеј (соѕвездие)|Персеј]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 884 се споменува и како OCL 353. == Откривање == Телото е откриено во [[131 п.н.е.]] година од страна на [[Хипарх]], со помош на [[голо око]], чијашто леќа имала пречник од 0,27&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 884 е од видот I3r.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 6,1 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 884 има само една позната привидна димензија, која изнесува 18'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 22 м 5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 57° 7' 48". == Други поделби == Проучување на NGC 884 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 37; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3694. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1245. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Персеј (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC884 Прегледувач на длабокото небо — NGC 884]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC884 Поправени информации за NGC 884] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20884 NGC 884] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20884 NGC 884] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240719030116/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20884 |date=2024-07-19 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Персеј (соѕвездие)]] [[Категорија:Бајерови објекти]] [[Категорија:Колдвелови објекти]] [[Категорија:Расеани ѕвездени јата]] [[Категорија:Мелотови објекти]] [[Категорија:Колиндерови објекти]] cpf9qfkcr7lc7apssw1ar6f1p79kkya 0 1028852 5581965 5270577 2026-06-24T17:17:18Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581965 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0903 SDSS.jpg |соѕвездие=[[Овен (соѕвездие)|Овен]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=2 ч 24 м 0,8 с |деклинација=+ 27° 21' 25" |положбен агол=175 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=15,7 |привиден сјај Ч=16,7 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=0,5' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање=[[13 декември]] [[1884]] |алтернативни ознаки=NPM1G +27.0093 }} '''NGC 903''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Овен (соѕвездие)|Овен]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 903 се споменува и како NPM1G +27.0093. == Откривање == Телото е откриено на [[13 декември]] [[1884]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 903 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,7 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 903 има привидни димензии од 0,5' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 24 м 0,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 27° 21' 25". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 175°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 903 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 9097. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 129; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1774. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 858. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Овен (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC903 Прегледувач на длабокото небо — NGC 903]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC903 Поправени информации за NGC 903] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20903 NGC 903] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20903 NGC 903] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190817224730/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20903 |date=2019-08-17 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Овен (соѕвездие)]] [[Категорија:Леќести галаксии]] [[Категорија:Откритија на Едуар Стефан]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1884 година]] sngtul5p4g16t7k1i6tg108xa3c7ikc 0 1028863 5581967 5270610 2026-06-24T17:35:18Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581967 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0914 DSS.jpg |соѕвездие=[[Андромеда (соѕвездие)|Андромеда]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=2 ч 26 м 5,1 с |деклинација=+ 42° 8' 41" |положбен агол=117 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=13 |привиден сјај Ч=13,7 |површински сјај=13,4 |привидни димензии=1,5' x 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање=[[30 ноември]] [[1878]] |алтернативни ознаки=UGC 1887, MCG 7-6-17, CGCG 539-23, IRAS 02229+4155 }} '''NGC 914''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Андромеда (соѕвездие)|Андромеда]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 914 се споменува и како UGC 1887, MCG 7-6-17, CGCG 539-23, IRAS 02229+4155. == Откривање == Телото е откриено на [[30 ноември]] [[1878]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 914 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 914 има привидни димензии од 1,5' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 26 м 5,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 42° 8' 41". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 117°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 914 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 9253. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 62; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2839. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 44. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Андромеда (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC914 Прегледувач на длабокото небо — NGC 914]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC914 Поправени информации за NGC 914] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20914 NGC 914] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20914 NGC 914] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220308070506/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20914 |date=2022-03-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Андромеда (соѕвездие)]] [[Категорија:Откритија на Едуар Стефан]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1878 година]] q5hmnur93r9ufqsram2bdb7qvend81q 0 1028875 5581968 5270646 2026-06-24T17:53:38Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581968 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кит (соѕвездие)|Кит]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 0926 SDSS.jpg |ректасцензија=2 ч 26 м 6,6 с |деклинација=- 0° 19' 57" |положбен агол=36 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=13,3 |привиден сјај Ч=14 |површински сјај=13,7 |привидни димензии=1,8' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ернст Вилхелм Либерехт Темпел]] |датум на откривање= [[1877]] |алтернативни ознаки=UGC 1901, MCG 0-7-11, CGCG 388-14, IRAS 02235-0033 |слика=NGC926 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 926''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Кит (соѕвездие)|Кит]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 926 се споменува и како UGC 1901, MCG 0-7-11, CGCG 388-14, IRAS 02235-0033. == Откривање == Телото е откриено во [[1877]] година од страна на [[Ернст Вилхелм Либерехт Темпел]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 926 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 926 има привидни димензии од 1,8' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 26 м 6,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 0° 19' 57". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 36°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 926 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 9256. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 220; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4691. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1283. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кит (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC926 Прегледувач на длабокото небо — NGC 926]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC926 Поправени информации за NGC 926] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20926 NGC 926] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20926 NGC 926] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240604194737/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20926 |date=2024-06-04 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кит (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1876 година]] 6623usa1v3vessq1d9fgxi5r19ddr5j 0 1028922 5582012 5270795 2026-06-24T19:05:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582012 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0971 DSS.jpg |соѕвездие=[[Триаголник (соѕвездие)|Триаголник]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=2 ч 34 м 15,7 с |деклинација=+ 32° 58' 45" |положбен агол= |вид на објект= [[ѕвезда]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Парсонс]] |датум на откривање=[[14 септември]] [[1850]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 971''' — [[ѕвезда]] во соѕвездието [[Триаголник (соѕвездие)|Триаголник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 септември]] [[1850]] година од страна на [[Вилијам Парсонс]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 72&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 971 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 34 м 15,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 32° 58' 45". == Други поделби == Проучување на NGC 971 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 93; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2328. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1301. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Триаголник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC971 Прегледувач на длабокото небо — NGC 971]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC971 Поправени информации за NGC 971] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20971 NGC 971] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20971 NGC 971] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240707003324/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20971 |date=2024-07-07 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Триаголник (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1850 година]] elwf72lgvwqdfc2s6tfgvopcuelylfb 0 1028924 5582013 5270802 2026-06-24T19:10:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582013 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0973 DSS.jpg |соѕвездие=[[Триаголник (соѕвездие)|Триаголник]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=2 ч 34 м 20,1 с |деклинација=+ 32° 30' 20" |положбен агол=48 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sb |привиден сјај В=12,8 |привиден сјај Ч=13,6 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=3,7' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[30 октомври]] [[1885]] |алтернативни ознаки=UGC 2048, MCG 5-7-13, CGCG 505-14, IRAS 02313+3217, FGC 314, KUG 0231+322 }} '''NGC 973''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Триаголник (соѕвездие)|Триаголник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 973 се споменува и како UGC 2048, MCG 5-7-13, CGCG 505-14, IRAS 02313+3217, FGC 314, KUG 0231+322. == Откривање == Објектот е откриен на [[30 октомври]] [[1885]] година од страна на [[Луис Свифт]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 16&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 973 е од видот Sb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 973 има привидни димензии од 3,7' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 34 м 20,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 32° 30' 20". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 48°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 973 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 9795. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 93; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2328. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1301. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Триаголник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC973 Прегледувач на длабокото небо — NGC 973]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC973 Поправени информации за NGC 973] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20973 NGC 973] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20973 NGC 973] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240708034200/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20973 |date=2024-07-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Триаголник (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1885 година]] [[Категорија:Спирални галаксии]] [[Категорија:Сејфертови галаксии]] [[Категорија:Откритија на Луис Свифт]] 3n5w0itzybipurqe7m85qhrwhe98a4h 0 1033819 5582289 5123858 2026-06-25T10:07:34Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582289 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Olympic rings.svg|110п|д]] [[Податотека:Judo pictogram.svg|д|100п]] Натпреварите во '''[[џудо]] ''' на '''[[Летни олимписки игри 2012|Летните олимписки игри 2012]]''' во [[Лондон]] се одржаа од [[28 јули]] до [[3 август]] во [[Ексел Центар]]от. Во програмата беа вклучени вкупно 14 дисциплини, 7 во машка и 7 во женска категорија. == Распоред == [[Податотека:ExCel Exhibition Centre.jpg|thumb|right|200px|ЕкСел Центарот]] {|class="wikitable" style="margin:0.5em auto;font-size:90%;text-align:center" |- !colspan="20" style="font-size:130%"| [[Податотека:Judo pictogram.svg|30px]] Џудо на Летните олимписки игри 2012 - Распоред |- !width="50"|Датум !width="70"|28 јули !width="70"|29 јули !width="70"|30 јули !width="70"|31 јули !width="70"|1 август !width="70"|2 август !width="70"|3 август !width="50"|Вкупно |- |- |Мажи <!-- 28 -->| bgcolor=#87CEFA| до 60 кг <!-- 29 -->| bgcolor=#87CEFA | до 66 кг <!-- 30 -->| bgcolor=#87CEFA | до 73 кг <!-- 31 -->| bgcolor=#87CEFA | до 81 кг <!-- 01 -->| bgcolor=#87CEFA | до 90 кг <!-- 02 -->| bgcolor=#87CEFA | до 100 кг <!-- 03 -->| bgcolor=#87CEFA | +100 кг <!-- T -->| 7 |- |Жени <!-- 28 -->| bgcolor=#F4C2C2 | до 48 кг <!-- 29 -->| bgcolor=#F4C2C2 | до 52 кг <!-- 30 -->| bgcolor=#F4C2C2 | до 57 кг <!-- 31 -->| bgcolor=#F4C2C2 | до 63 кг <!-- 01 -->| bgcolor=#F4C2C2 | до 70 кг <!-- 02 -->| bgcolor=#F4C2C2 | до 78 кг <!-- 03 -->| bgcolor=#F4C2C2 | +78 кг <!-- T -->| 7 |- !Вкупно <!-- 28 -->! 2 <!-- 29 -->! 2 <!-- 30 -->! 2 <!-- 31 -->! 2 <!-- 01 -->! 2 <!-- 02 -->! 2 <!-- 03 -->! 2 <!-- T -->! 14 |} {|class="wikitable" style="margin:0.5em auto;font-size:90%;text-align:center" |- |bgcolor=#87CEFA |&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;|| машки дисциплини |bgcolor=#F4C2C2 |&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;|| женски дисциплини |} == Машки дисциплини == {| {{MedalistTable|type=Дисциплина}} |- |rowspan=2| '''до 60&nbsp;кг'''<br />{{DetailsLink|Џудо на Летните олимписки игри 2012 – мажи до 60 кг}} |rowspan=2| {{знамеикона|RUS}} [[Арсен Галстјан]] |rowspan=2| {{знамеикона|JPN}} [[Хироаки Хираока]] | {{знамеикона|BRA}} [[Фелипе Китадаи]] |- | {{знамеикона|UZB}} [[Ришод Собиров]] |- |rowspan=2| '''до 66&nbsp;кг'''<br />{{DetailsLink|Џудо на Летните олимписки игри 2012 – мажи до 66 кг}} |rowspan=2| {{знамеикона|GEO}} [[Лаша Шавдатуашвили]] |rowspan=2| {{знамеикона|HUN}} [[Миклос Унгвари]] | {{знамеикона|JPN}} [[Масаши Ебинума]] |- | {{знамеикона|КОР}} [[Чо Јун Хо]] |- |rowspan=2| '''до 73&nbsp;кг'''<br />{{DetailsLink|Џудо на Летните олимписки игри 2012 – мажи до 73 кг}} |rowspan=2| {{знамеикона|RUS}} [[Мансур Исаев]] |rowspan=2| {{знамеикона|JPN}} [[Рики Накаја]] | {{знамеикона|Монголија}} [[Нјам-Очир Саинјаргал]] |- | {{знамеикона|FRA}} [[Уго Легранд]] |- |rowspan=2| '''до 81&nbsp;кг'''<br />{{DetailsLink|Џудо на Летните олимписки игри 2012 – мажи до 81 кг}} |rowspan=2| {{знамеикона|КОР}} [[Ким Јае Бум]] |rowspan=2| {{знамеикона|ГЕР}} [[Оле Бишоф]] | {{знамеикона|RUS}} [[Иван Нифонтов]] |- | {{знамеикона|CAN}} [[Антоан Валоа Фортије]] |- |rowspan=2| '''до 90&nbsp;кг'''<br />{{DetailsLink|Џудо на Летните олимписки игри 2012 – мажи до 90 кг}} |rowspan=2| {{знамеикона|КОР}} [[Сонг Дае Нам]] |rowspan=2| {{знамеикона|CUB}} [[Ешли Гонсалес]] | {{знамеикона|GRE}} [[Илиас Илиадис]] |- | {{знамеикона|JPN}} [[Масаши Нишајама]] |- |rowspan=2| '''до 100&nbsp;кг'''<br />{{DetailsLink|Џудо на Летните олимписки игри 2012 – мажи до 100 кг}} |rowspan=2| {{знамеикона|RUS}} [[Тагир Хајбулаев]] |rowspan=2| {{знамеикона|Монголија}} [[Тувшинбајар Наидан]] | {{знамеикона|ГЕР}} [[Димитри Питерс]] |- | {{знамеикона|ХОЛ}} [[Хенк Грол]] |- |rowspan=2| '''+ 100&nbsp;кг'''<br />{{DetailsLink|Џудо на Летните олимписки игри 2012 – мажи преку 100 кг}} |rowspan=2| {{знамеикона|FRA}} [[Теди Рине]] |rowspan=2| {{знамеикона|RUS}} [[Александар Михајлин]] | {{знамеикона|BRA}} [[Рафаел Силва]] |- | {{знамеикона|GER}} [[Андреас Телцер]] |} == Женски дисциплини == {| {{MedalistTable|type=Дисциплина}} |- |rowspan=2| '''до 48&nbsp;кг'''<br />{{DetailsLink|Џудо на Летните олимписки игри 2012 – жени до 48 кг}} |rowspan=2| {{знамеикона|BRA}} [[Сара Менезес]] |rowspan=2| {{знамеикона|ROU}} [[Алина Александра Димитру]] | {{знамеикона|HUN}} [[Ева Черновицки]] |- | {{знамеикона|BEL}} [[Шарлин Ван Сник]] |- |rowspan=2| '''до 52&nbsp;кг'''<br />{{DetailsLink|Џудо на Летните олимписки игри 2012 – жени до 52 кг}} |rowspan=2| {{знамеикона|PRK}} [[Кум Ае Ан]] |rowspan=2| {{знамеикона|КУБ}} [[Јанет Берму]] | {{знамеикона|ИТА}} [[Росалба Форчинити]] |- | {{знамеикона|ФРА}} [[Прискила Гнето]] |- |rowspan=2| '''до 57&nbsp;кг'''<br />{{DetailsLink|Џудо на Летните олимписки игри 2012 – жени до 57 кг}} |rowspan=2| {{знамеикона|ЈАП}} [[Каори Мацумото]] |rowspan=2| {{знамеикона|РОМ}} [[Корина Каприолу]] | {{знамеикона|САД}} [[Мерт Мелоу]] |- | {{знамеикона|ФРА}} [[Аутомн Павиа]] |- |rowspan=2| '''до 63&nbsp;кг'''<br />{{DetailsLink|Џудо на Летните олимписки игри 2012 – жени до 63 кг}} |rowspan=2| {{знамеикона|SLO}} [[Уршка Золнир]] |rowspan=2| {{знамеикона|CHN}} [[Ксу Лили]] | {{знамеикона|ЈАП}} [[Јоши Уено]] |- | {{знамеикона|ФРА}} [[Геврис Иман]] |- |rowspan=2| '''до 70&nbsp;кг'''<br />{{DetailsLink|Џудо на Летните олимписки игри 2012 – жени до 70 кг}} |rowspan=2| {{знамеикона|ФРА}} [[Луси Декос]] |rowspan=2| {{знамеикона|ГЕР}} [[Керстин Тиеле]] | {{знамеикона|КОЛ}} [[Јури Алвеар]] |- | {{знамеикона|ХОЛ}} [[Едит Бош]] |- |rowspan=2| '''до 78&nbsp;кг'''<br />{{DetailsLink|Џудо на Летните олимписки игри 2012 – жени до 78 кг}} |rowspan=2| {{знамеикона|САД}} [[Кајла Харисон]] |rowspan=2| {{знамеикона|GBR}} [[Џема Гибонс]] | {{знамеикона|ФРА}} [[Одри Чумео]] |- | {{знамеикона|БРА}} [[Мајра Агијар]] |- |rowspan=2| '''+ 78&nbsp;кг'''<br />{{DetailsLink|Џудо на Летните олимписки игри 2012 – жени преку 78 кг}} |rowspan=2| {{знамеикона|CUB}} [[ИДалис Ортиз]] |rowspan=2| {{знамеикона|JAP}} [[Мика Сугимото]] | {{знамеикона|GBR}} [[Карина Брајант]] |- | {{знамеикона|CHN}} [[Вен Тонг]] |- |} ==Освојувачи на медали== {| {{RankedMedalTable|nation-width=200px}} |- |1||align=left|{{flagIOC|RUS|2012}}||3||1||1||5 |- |2||align=left|{{flagIOC|FRA|2012}}||2||0||5||7 |- |3||align=left|{{flagIOC|KOR|2012}}||2||0||1||3 |- |4||align=left|{{flagIOC|JPN|2012}}||1||2||3||6 |- |5||align=left|{{flagIOC|CUB|2012}}||1||2||0||2 |- |6||align=left|{{flagIOC|BRA|2012}}||1||0||3||4 |- |7||align=left|{{flagIOC|USA|2012}}||1||0||1||2 |- |rowspan=3|8||align=left|{{flagIOC|GEO|2012}}||1||0||0||1 |- |align=left|{{flagIOC|PRK|2012}}||1||0||0||1 |- |align=left|{{flagIOC|SLO|2012}}||1||0||0||1 |- |11||align=left|{{flagIOC|GER|2012}}||0||2||1||3 |- |12||align=left|{{flagIOC|ROU|2012}}||0||2||0||2 |- |rowspan=4|13||align=left|{{flagIOC|CHN|2012}}||0||1||1||2 |- |align=left|{{flagIOC|GBR|2012}}||0||1||1||2 |- |align=left|{{flagIOC|HUN|2012}}||0||1||1||2 |- |align=left|{{flagIOC|MGL|2012}}||0||1||1||2 |- |17||align=left|{{flagIOC|NED|2012}}||0||0||2||2 |- |rowspan=6|18||align=left|{{flagIOC|BEL|2012}}||0||0||1||1 |- |align=left|{{flagIOC|CAN|2012}}||0||0||1||1 |- |align=left|{{flagIOC|COL|2012}}||0||0||1||1 |- |align=left|{{flagIOC|GRE|2012}}||0||0||1||1 |- |align=left|{{flagIOC|ITA|2012}}||0||0||1||1 |- |align=left|{{flagIOC|UZB|2012}}||0||0||1||1 |- !colspan=2| Вкупно || 12 || 12 || 26 || 50 |} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Judo at the 2012 Summer Olympics}} * [https://web.archive.org/web/20130116070148/http://www.london2012.com/judo/ ЛОИ 2012 Џудо] {{Натпревари на ЛОИ 2012}} [[Категорија:Спортови на Летните олимписки игри 2012]] [[Категорија:Џудо на Летните олимписки игри 2012|Џудо]] l41fos1hquqwtnhczp10idj0t9di6qk 0 1034298 5582142 5068093 2026-06-25T03:00:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582142 wikitext text/x-wiki {{MedalTableTop}} {{MedalCountry | {{CHN}} }} {{MedalSport | [[Стрелаштво]] во женса конкуренција}} {{MedalCompetition|[[Олимписки игри]]}} {{MedalGold| [[Летни олимписки игри 2012|Лондон 2012]] | [[Стрелаштво на Летните олимписки игри 2012 - воздушна пушка од 10 m за жени|воздушна пушка од 10 m]]}} {{MedalCompetition | [[Светско првенство во стрелаштво|Светски првенства]]}} {{MedalGold| [[Светско првенство во стрелаштво 2010|Минхен 2010]] | воздушна пушка од 10 m}} {{MedalBottom}} '''Ји Селинг''' (родена на [[6 мај]] [[1989]] во [[Гуангдунг]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.london2012.com/athlete/yi-siling-1070496/ |title=London 2012 Website Profile |accessdate=2012-12-05 |archive-date=2012-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031110555/http://www.london2012.com/athlete/yi-siling-1070496/ |url-status=dead }}</ref>) е кинеска натпреварувачка во [[стрелаштво]], која го освоила првиот златен медал на [[Летни олимписки игри 2012|Летните олимписки игри 2012]] во [[Лондон]], победувајќи во дисциплината [[Стрелаштво на Летните олимписки игри 2012 - воздушна пушка од 10 m за жени|воздушна пушка од 10 m]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://2012-london-olympics-news.com/1768/chinas-yi-siling-wins-first-gold-medal-of-2012-london-olympic-games/ |title=China's Yi Siling Wins First Gold Medal of 2012 London Olympic Games |accessdate=2012-07-28 |archive-date=2012-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120730025451/http://2012-london-olympics-news.com/1768/chinas-yi-siling-wins-first-gold-medal-of-2012-london-olympic-games/ |url-status=dead }}</ref> == Животопис == Ји Селинг живее во родниот град. Со стрелаштво се занимава од 2003 година, а на меѓународните натпреварувања учествува од 2009 година. Уште во својата прва сезона има постигнато врвни резултати, освојувајќи го второто место на натпреварот од светскиот куп во [[Пекинг]] и петтото место во финалето на светскиот куп во [[Вусји]]. Првата значајна победа, Селинг ја остварила на светското првенство во [[Минхен]] во 2010 година, каде што била најуспешна во дисциплината воздушна пушка од 10 m. Истата година, таа победила на меѓународниот натпревар во [[Форт Бенинг]] и повторно го зазела второто место на светскиот куп во Пекинг. Во текот на следната 2011 година ја повторила победата од Форт Бенинг една година претходно, а победиал и во финалето на светскиот куп во [[Вроцлав]]. Во 2012 година започнала, исто така, со доста добри резултати, победувајќи во натпреварот од светскиот куп во Минхен, завршувајќ на второто место во [[Лондон]] и на третото во [[Милано]]. Својот најголем успех го постигнала на [[Летни олимписки игри 2012|Летните олимписки игри 2012]], каде што го освоила златниот медал во дисциплината [[Стрелаштво на Летните олимписки игри 2012 - воздушна пушка од 10 m за жени|воздушна пушка од 10 m]]. Во квалификациите остварила резултат од 399 бода, што било доволно за второто место и обезбедено учество во финалето, во коешто победила со освоени 103,9 бода. Таа е леворака стрелачка, којашто кон метата цели со своето десно око, а нејзин тренер е Лунг Шоу Бо. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Кинески стрелци]] [[Категорија:Родени во 1989 година]] [[Категорија:Освојувачи на олимписки медали]] [[Категорија:Живи луѓе]] rx330nwpw13rurrt1xd7dejimowfg45 0 1035267 5582290 5123857 2026-06-25T10:09:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582290 wikitext text/x-wiki {{Џудо на Летните олимписки игри 2012}} Турнирот во '''[[Џудо на Летните олимписки игри 2012|џудо]] до 60 килограми''' во машка конкуренција на '''[[Летни олимписки игри 2012|Летните олимписки игри 2012]]''' во [[Лондон]] се одржа на [[29 јули]] во [[Ексел Центар (Лондон)|Ексел Центарот]].<ref>https://archive.today/20120904061619/www.london2012.com/games/sport-competition-schedules/olympic-sport-competition-schedule.php?sport=Judo&venue=&date=&Search.x=65&Search.y=9</ref> == Освојувачи на медали == {| class="wikitable" |- align=center |width=200 bgcolor=gold |'''Злато''' |width=200 bgcolor=silver|'''Сребро''' |width=200 bgcolor=cc9966|'''Бронза''' |- |rowspan=2|{{знамеикона|ГРУ}} [[Лаша Шавдатуашвили]] |rowspan=2|{{знамеикона|УНГ}} [[Миклос Унгвари]] |{{знамеикона|ЈАП}} [[Масаши Ебинума]] |- |{{знамеикона|КОР}} [[Чо Јун Хо]] |} == Распоред== <small>Сите саатници се по [[Британско летно време]] ([[UTC+1]])</small> {| class="wikitable" ! Датум ! Време ! Рунда |- |style=background:lemonchiffon|Недела, 29 јули 2012 ||style=background:lemonchiffon| <b>09:30<br />14:00<br />16:10 ||style=background:lemonchiffon| <b>Квалификации<br />Полуфинале<br />Финале |} ==Резултати== ===Финале=== {{Round4 |team-width=200 |score-width=30 <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2 --> <!--semi finals --> ||{{flagIOCathlete|[[Сугои Уриарте]]|ESP|2012 }}|0000|'''{{flagIOCathlete|[[Миклос Унгвари]]|HUN|2012 }}'''|'''0011''' ||'''{{flagIOCathlete|[[Лаша Шавдатуашвили]]|GEO|2012 }}'''|'''0100'''|{{flagIOCathlete|[[Масаши Ебинума]]|JPN|2012 }}|0000 <!--final --> ||{{flagIOCathlete|[[Миклос Унгвари]]|HUN|2012 }}|0001|'''{{flagIOCathlete|[[Лаша Шавдатуашвили]]|GEO|2012 }}'''|'''0001'''}} ===Репасажи=== {{4TeamBracket-Compact-NoSeeds-Byes | RD1=Репасаж | RD2=BНатпревар за Бронза | team-width=175 | score-width=20 | RD1-team01={{flagIOCathlete|[[Тарлан Каримов]]|AZE|2012 }} | RD1-score01=0000 | RD1-team02='''{{flagIOCathlete|[[Павел Загродник]]|POL|2012 }} | RD1-score02='''0010''' | RD2-team01={{flagIOCathlete|[[Павел Загродник]]|POL|2012 }} | RD2-score01=0101 | RD2-team02='''{{flagIOCathlete|[[Масаши Ебинума]]|JPN|2012 }} | RD2-score02='''0110''' }} {{4TeamBracket-Compact-NoSeeds-Byes | RD1=Репасаж | RD2=Натпревар за Бронза | team-width=175 | score-width=20 | RD1-team01={{flagIOCathlete|[[Колин Ејтс]]|GBR|2012 }} | RD1-score01=0002 | RD1-team02='''{{flagIOCathlete|[[Чо Јун Хо]]|KOR|2012 }} | RD1-score02='''0021''' | RD2-team01='''{{flagIOCathlete|[[Чо Јун Хо]]|KOR|2012 }} | RD2-score01='''0000''' | RD2-team02={{flagIOCathlete|[[Сугои Уриарте]]|ESP|2012 }} | RD2-score02=0001 }} ===Група A=== {{16TeamBracket-Compact-NoSeeds-Byes | RD1=Прво коло | RD2=Второ коло | RD3=Трето коло | RD4=Четвртфинале | team-width=160 | score-width=20 | RD1-team09='''{{flagIOCathlete|[[Сугои Уриарте]]|ESP|2012 }} | RD1-score09='''0100''' | RD1-team10={{flagIOCathlete|[[Франческо Фаралдо]]|ITA|2012 }} | RD1-score10=0000 | RD2-team01={{flagIOCathlete|[[Муса Могушков]]|RUS|2012 }} | RD2-score01=0011 | RD2-team02='''{{flagIOCathlete|[[Тарлан Каримов]]|AZE|2012 }} | RD2-score02='''0021''' | RD2-team03='''{{flagIOCathlete|[[Ахмед Авад]]|EGY|2012 }} | RD2-score03='''0101''' | RD2-team04={{flagIOCathlete|[[Хумаид Ал-Дереи]]|UAE|2012 }} | RD2-score04=0001 | RD2-team05='''{{flagIOCathlete|[[Сугои Уриарте]]|ESP|2012 }} | RD2-score05='''0100''' | RD2-team06={{flagIOCathlete|[[Џејме Мата]]|ARU|2012 }} | RD2-score06=0000 | RD2-team07='''{{Nowrap|{{flagIOCathlete|[[Даниел Гарсија Гонсалес]]|AND|2012 }}}} | RD2-score07='''0020''' | RD2-team08={{flagIOCathlete|[[Абрахам Ачеведо]]|PAR|2012 }} | RD2-score08=0001 | RD3-team01='''{{flagIOCathlete|[[Тарлан Каримов]]|AZE|2012 }}''' | RD3-score01='''0002''' | RD3-team02={{flagIOCathlete|[[Ахмед Авад]]|EGY|2012 }} | RD3-score02=0000 | RD3-team03='''{{flagIOCathlete|[[Сугои Уриарте]]|ESP|2012 }} | RD3-score03='''0013''' | RD3-team04={{Nowrap|{{flagIOCathlete|[[Даниел Гарсија Гонсалес]]|AND|2012 }}}} | RD3-score04=0002 | RD4-team01={{flagIOCathlete|[[Тарлан Каримов]]|AZE|2012 }} | RD4-score01=0001 | RD4-team02='''{{flagIOCathlete|[[Сугои Уриарте]]|ESP|2012 }} | RD4-score02='''0021''' }} ===Група B=== {{16TeamBracket-Compact-NoSeeds-Byes | RD1=Прво коло | RD2=Второ коло | RD3=Трето коло | RD4=Четвртфинале | team-width=160 | score-width=20 | RD1-team15={{flagIOCathlete|[[Алмај Фаизада]]|AFG|2012 Summer}} | RD1-score15=0000 | RD1-team16='''{{flagIOCathlete|[[Миклос Унгвари]]|HUN|2012 Summer}}''' | RD1-score16='''0100''' | RD2-team01={{flagIOCathlete|[[Леандро Куња]]|BRA|2012 Summer}} | RD2-score01=0001 | RD2-team02='''{{flagIOCathlete|[[Павел Загродник]]|POL|2012 Summer}} | RD2-score02='''0011''' | RD2-team03={{flagIOCathlete|[[Рејмонд Овиноу]]|PNG|2012 Summer}} | RD2-score03=0000 | RD2-team04='''{{flagIOCathlete|[[Армен Назаријан]]|ARM|2012 Summer}} | RD2-score04='''0100''' | RD2-team05='''{{flagIOCathlete|[[Рок Дракшиќ]]|SLO|2012 Summer}} | RD2-score05='''0100''' | RD2-team06={{flagIOCathlete|[[Рикардо Валдерама]]|VEN|2012 Summer}} | RD2-score06=0001 | RD2-team07={{flagIOCathlete|[[Едермус Санчес]]|BIZ|2012 Summer}} | RD2-score07=0000 | RD2-team08='''{{flagIOCathlete|[[Миклос Унгвари]]|HUN|2012 Summer}} | RD2-score08='''0100''' | RD3-team01='''{{flagIOCathlete|[[Павел Загродник]]|POL|2012 Summer}} | RD3-score01='''0111''' | RD3-team02={{flagIOCathlete|[[Армен Назаријан]]|ARM|2012 Summer}} | RD3-score02=0102 | RD3-team03={{flagIOCathlete|[[Рок Дракшиќ]]|SLO|2012 Summer}} | RD3-score03=0002 | RD3-team04='''{{flagIOCathlete|[[Миклос Унгвари]]|HUN|2012 Summer}} | RD3-score04='''0011''' | RD4-team01={{flagIOCathlete|[[Павел Загродник]]|POL|2012 Summer}} | RD4-score01=0002 | RD4-team02='''{{flagIOCathlete|[[Миклос Унгвари]]|HUN|2012 Summer}} | RD4-score02='''0010''' }} ===Група C=== {{16TeamBracket-Compact-NoSeeds-Byes | RD1=Прво коло | RD2=Второ коло | RD3=Трето коло | RD4=Четвртфинале | team-width=160 | score-width=20 | RD1-team09='''{{flagIOCathlete|[[Дејвид Ларос]]|FRA|2012 }}''' | RD1-score09='''0011''' | RD1-team10={{Nowrap|{{flagIOCathlete|[[Голан Полак]]|ISR|2012 }}}} | RD1-score10=0000 | RD2-team01='''{{Nowrap|{{flagIOCathlete|[[Хашбатарин Цаганбатар]]|MGL|2012 }}}} | RD2-score01='''0111''' | RD2-team02={{flagIOCathlete|[[Ту Каи-вен]]|TPE|2012 }} | RD2-score02=0001 | RD2-team03={{flagIOCathlete|[[Иво дос Сантос]]|AUS|2012 }} | RD2-score03=0002 | RD2-team04='''{{flagIOCathlete|[[Колин Ејтс]]|GBR|2012 }} | RD2-score04='''0002''' | RD2-team05='''{{flagIOCathlete|[[Дејвид Ларос]]|FRA|2012 }} | RD2-score05='''0100''' | RD2-team06={{flagIOCathlete|[[Дан Фасие]]|ROU|2012 }} | RD2-score06=0000 | RD2-team07='''{{flagIOCathlete|[[Лаша Шавдатуашвили]]|GEO|2012 }} | RD2-score07='''0101''' | RD2-team08={{flagIOCathlete|[[Алејандро Ѕунига]]|CHI|2012 }} | RD2-score08=0002 | RD3-team01={{Nowrap|{{flagIOCathlete|[[Хашбатарин Цаганбатар]]|MGL|2012 }}}} | RD3-score01=0000 | RD3-team02='''{{flagIOCathlete|[[Колин Ејтс]]|GBR|2012 }} | RD3-score02='''0011''' | RD3-team03={{flagIOCathlete|[[Дејвид Ларос]]|FRA|2012 }} | RD3-score03=0001 | RD3-team04='''{{flagIOCathlete|[[Лаша Шавдатуашвили]]|GEO|2012 }} | RD3-score04='''0100''' | RD4-team01={{flagIOCathlete|[[Колин Ејтс]]|GBR|2012 }} | RD4-score01=0000 | RD4-team02='''{{Nowrap|{{flagIOCathlete|[[Лаша Шавдатуашвили]]|GEO|2012 }}}} | RD4-score02='''0100''' }} ===Група D=== {{16TeamBracket-Compact-NoSeeds-Byes | RD1=Прво коло | RD2=Второ коло | RD3=Трето коло | RD4=Четвртфинале | team-width=160 | score-width=20 | RD1-team03={{flagIOCathlete|[[Карлос Фигуероа (џудист)|Карлос Фигуероа]]|ESA|2012 }} | RD1-score03=0000 | RD1-team04='''{{flagIOCathlete|[[Саша Мемедович]]|CAN|2012 }} | RD1-score04='''0010''' | RD2-team01='''{{flagIOCathlete|[[Масаши Ебинума]]|JPN|2012 }} | RD2-score01='''0111''' | RD2-team02={{flagIOCathlete|[[Саша Мемедович]]|CAN|2012 }} | RD2-score02=0000 | RD2-team03='''{{flagIOCathlete|[[Сергеј Лим]]|KAZ|2012 }} | RD2-score03='''0101''' | RD2-team04={{flagIOCathlete|[[Мартин Иванов]]|BUL|2012 }} | RD2-score04=0001 | RD2-team05='''{{flagIOCathlete|[[Чо Јун Хо]]|KOR|2012 }} | RD2-score05='''0011''' | RD2-team06={{flagIOCathlete|[[Серхиј Дребот]]|UKR|2012 }} | RD2-score06=0002 | RD2-team07='''{{flagIOCathlete|[[Мирзахид Фармонов]]|UZB|2012 }} | RD2-score07='''1011''' | RD2-team08={{flagIOCathlete|[[Ахмед Јусуф Елкавајсех|Ахмед Елкавајсех]]|LBA|2012 }} | RD2-score08=0002 | RD3-team01='''{{flagIOCathlete|[[Масаши Ебинума]]|JPN|2012 }} | RD3-score01='''0010''' | RD3-team02={{flagIOCathlete|[[Сергеј Лим]]|KAZ|2012 }} | RD3-score02=0001 | RD3-team03='''{{flagIOCathlete|[[Чо Јун Хо]]|KOR|2012 }} | RD3-score03='''0011''' | RD3-team04={{flagIOCathlete|[[Мирзахид Фармонов]]|UZB|2012 }} | RD3-score04=0001 | RD4-team01='''{{flagIOCathlete|[[Масаши Ебинума]]|JPN|2012 }} | RD4-score01='''0001''' | RD4-team02={{flagIOCathlete|[[Чо Јун Хо]]|KOR|2012 }} | RD4-score02=0001 }} == Наводи == {{наводи}} * [http://www.judo-world.net/world/olympics/2012_london/tta.php?tta_mode=&aktion=kampfliste&klasse=-66&sprache=english Bracket] {{Семарх|url=https://archive.today/20121220042424/http://www.judo-world.net/world/olympics/2012_london/tta.php?tta_mode=&aktion=kampfliste&klasse=-66&sprache=english |date=2012-12-20 }} == Надворешни врски == *[https://web.archive.org/web/20121112182013/http://www.london2012.com/judo/event/men-less-than-66kg/index.html Џудо - мажи до 66 кг] на www.london2012.com [[Категорија:Џудо на Летните олимписки игри 2012|Мажи до 66 кг]] hpdvjlz4kw3lq5h5xz7uti182leqz74 0 1052413 5581858 5270040 2026-06-24T12:44:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581858 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Пегаз (соѕвездие)|Пегаз]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC7792 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=23 ч 58 м 3,6 с |деклинација=+16° 30' 7"" |положбен агол=3 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sb |привиден сјај В=14,1 |привиден сјај Ч=14,9 |површински сјај=13,7 |привидни димензии=1' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање=[[20 септември]] [[1873]] |алтернативни ознаки=MCG 3-1-6, CGCG 456-7 }} '''NGC 7792''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Пегаз (соѕвездие)|Пегаз]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7792 се споменува и како MCG 3-1-6, CGCG 456-7. == Откривање == Објектот е откриен на [[20 септември]] [[1873]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 7792 е од видот Sb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 7792 има привидни димензии од 1' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 23 ч 58 м 3,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +16° 30' 7"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 3°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 7792 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 73066. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 170; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1722. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1182. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (7501-7840)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Пегаз (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC7792 Прегледувач на длабокото небо — NGC 7792]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC7792 Поправени информации за NGC 7792] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%207792 NGC 7792] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%207792 NGC 7792] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200918124543/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%207792 |date=2020-09-18 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Пегаз (соѕвездие)]] k91clzwc8xlnhxvvzc9b81oncc50yx0 0 1052431 5581866 5270100 2026-06-24T13:13:40Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5581866 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Пегаз (соѕвездие)|Пегаз]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=0 ч 2 м 19,1 с |деклинација=+12° 58' 18"" |положбен агол=80 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=13 |привиден сјај Ч=14 |површински сјај=12,5 |привидни димензии=1,2' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[17 ноември]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 12919, MCG 2-1-15, CGCG 433-18, IRAS 23597+1241 |слика=NGC7810 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 7810''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Пегаз (соѕвездие)|Пегаз]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7810 се споменува и како UGC 12919, MCG 2-1-15, CGCG 433-18, IRAS 23597+1241. == Откривање == Објектот е откриен на [[17 ноември]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 7810 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 7810 има привидни димензии од 1,2' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 0 ч 2 м 19,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 58' 18"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 80°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 7810 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 163. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 170; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 600. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 318. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (7501-7840)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Пегаз (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC7810 Прегледувач на длабокото небо — NGC 7810]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC7810 Поправени информации за NGC 7810] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%207810 NGC 7810] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%207810 NGC 7810] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220725221334/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%207810 |date=2022-07-25 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Пегаз (соѕвездие)]] pvxulysh8doghhs40ysgstqamiqwthg 0 1062589 5582027 5258499 2026-06-24T20:03:13Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582027 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Сингл | име = Of Mice and Men | слика = Megadethmiceofmen.jpg | изведувач = [[Мегадет]] | албум = [[The System Has Failed]] | издаден = 2004&nbsp;г. | формат = [[ЦД сингл]], [[музичко спуштање|дигитално спуштање]] | снимен = 2004&nbsp;г. | жанр = [[Хеви метал]] | должина = 4:05 | куќа = [[Сануктари Рекордс|Сануктари]] | композитор = [[Дејв Мастејн]] | продуцент = Џеф Болдинг и [[Дејв Мастејн]] | претходен = „[[Die Dead Enough]]“<br />(2004) | овој = „'''Of Mice and Men'''“ <br /> (2004) | следен = „[[The Scorpion (песна)|The Scorpion]]“ <br /> (2005) | друго = }} '''Of Mice and Men''' е вториот [[сингл]] на [[Мегадет]] од нивниот десетти [[студиски албум]] ''[[The System Has Failed]]''.<ref name="ReferenceB">{{Наведена мрежна страница | work= Lastfm| url=http://www.last.fm/music/Megadeth/The+System+Has+Failed| title=Мегадет – ''The System Has Failed'' | access-date=9 ноември 2011}}</ref> [[Песна]]та била издадена во [[музичко спуштање|дигитален формат]] кон крајот на 2004&nbsp;г. [[Текст]]от и [[музика]]та се во комплетно [[автор]]ство на [[Дејв Мастејн]], кој за песната изјавил дека е негова [[автобиографија|автобиографска]].<ref>[http://www.rockpages.gr/detailspage.aspx?id=641&type=1&lang=EN Интервју со Мастејн по повод издавањето на повратничкиот албум на Мегадет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111116232732/http://rockpages.gr/detailspage.aspx?id=641&type=1&lang=EN |date=2011-11-16 }} rockpages.gr</ref> == Заднина == Песната била напишана во 2003&nbsp;г. додека [[Мастејн]] се опоравувал од тешката повреда на [[рака]]та. Имал намера да издаде соло [[албум]], но поради неподмирените обврски кон тогашната негова [[издавачка куќа]], се решил да објави студиски проект под името [[Мегадет]].<ref>[http://earcandy_mag.tripod.com/megadeth.htm Интервју со Дејв Мастејн] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131016232959/http://earcandy_mag.tripod.com/megadeth.htm |date=2013-10-16 }} (2004)</ref> За време на студиските снимања имал намера да ја обнови поставата на бендот од ерата на ''[[Rust in Peace]]'', па така имал неколку [[телефон]]ски разговори со дел од поранешните членови. Тогаш повторно искрснале старите меѓусебни недоразбирања, па така [[Мастејн]] заработил и [[суд]]ска тужба од страна на [[Дејвид Елефсон]] поради неправично користење на името [[Мегадет]]. [[Марти Фридмен]] имал успешна музичка кариера во [[Јапонија]], па не му се исплатело да се враќа во [[САД]] само за неколку студиски снимања.<ref>[http://www.rockpages.gr/detailspage.aspx?id=641&type=1&lang=EN Позадината и околностите под кои бил издаден албумот The System Has Failed] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111116232732/http://rockpages.gr/detailspage.aspx?id=641&type=1&lang=EN |date=2011-11-16 }} rockpages.gr</ref> Единствено [[Ник Менза]] прифатил да се врати во групата, додека Колајута и Слоас биле најмени само за потребите на [[албум]]от. Сесиите со [[Крис Поланд]] биле додатно направени. == Видео запис == За разлика од спотот за песната „[[Die Dead Enough]]“, овој пат [[Мегадет]] се појавиле со оформена постава. На овој запис, бендот настапува во замрачени [[простор]]ии полни со метал обожаватели, што на некој начин го отсликува мрачното расположение на [[песна]]та. Повремено се појавуваат кадри од животот на [[Мастејн]], и тоа од различни периоди на неговата младост. Во нив зборува за неговите почетоци во [[хеви метал музика]]та и за сите непријатни искушенија кои ги доживеал низ [[години]]те. == Список на песни == # „Of Mice and Men“ – 4:05 == Музички персонал == * [[Дејв Мастејн]] - [[вокал]], [[електрична гитара|водечка гитара]] и солажи ==== Музичари за време на студиските сесии ==== * [[Крис Поланд]] - [[електрична гитара|ритам гитара]] * [[Џими Ли Слоас]] - [[бас гитара]] * [[Вини Колајута]] - [[тапани]] ==== Музичари од видео записот ==== * [[Глен Дровер]] - [[електрична гитара|гитара]] * [[Џејмс Мекдонаф]] - [[бас гитара]] * [[Шон Дровер]] - [[тапани]] == Пласман на табелите == {| class="wikitable" |- !Година !Табела !Позиција |- |2004 |Рок нумери (САД)<ref name="Billboard Singles">{{Наведена мрежна страница|url={{Allmusic|class=artist|id=p4885/charts-awards/billboard-singles|pure_url=yes}}|title=Мегадет > Табели & награди > Билборд синглови|last=|first=|date=|work=Allmusic|publisher=Macrovision|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=1 јануари 2009}}</ref> | style="text-align:center;"|39 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.darklyrics.com/lyrics/megadeth/thesystemhasfailed.html#10 Текстот на песната] * [http://www.youtube.com/watch?v=gRvo4x6pdZI Спотот за Of Mice and Men на YouTube] == Поврзано == * [[Мегадет]] * [[The System Has Failed]] {{Megadeth}} [[Категорија:Песни на Megadeth]] hnavxizw5e6p5yg6z1fk0dyrd6pyjw5 0 1063190 5582272 5521162 2026-06-25T09:37:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582272 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Infobox musical artist | name = Џордин Спаркс | image = Jordin Sparks in parade.jpg | caption = Спаркс во 2009 | image_size = | background = пејачка | birth_name = Џордин Брајана Спаркс | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1989|12|22}} | birth_place = [[Финикс]], [[Аризона]], [[САД]] | genre = [[современ R&B|R&B]], [[поп]], [[денс-поп]] | origin = Глендејл, Аризона | instrument = вокал, гитара | occupation = [[кантавтор]], [[глумица]] | years_active = 2007-денес | label = Jive/19 (2007–2011)<br>[[RCA Records|RCA]]/19 (2011–денес) | associated_acts = | website = {{URL|jordinsparks.com}} }} '''Џордин Брајана Спаркс''' (родена на {{родена|22|декември|1989}})<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/artist/jordin-sparks-p890223/biography |title=Jordin Sparks <nowiki>&#124;</nowiki> AllMusic |work=Allmusic |publisher=[[Rovi Corporation]] |accessdate=2011-01-10}}</ref> е американска [[поп]] и [[современа Р&Б|Р&Б]] [[пејачка]], [[текстописец]] and [[глумица]]. На седумнаесет годишна возраст, Спаркс победи на [[Американски идол(сезона 6)|шеста сезона]] на ''[[Американски идол]]'', со што стана најмладиот победник во историјата на ''Американски идол'' и останува како последната девојка која победила на оваа шоу. Нејзиниот истоименуван албум [[Jordin Sparks]] беше издаден во 2007 година од кој произлегоа два хита кои се најдоа помеѓу првите десет на табелата [[Билборд Хот 100]]—"[[Tattoo]]" и "[[No Air]]" ( со [[Крис Браун]]) – и беше награден со платина од страна на Здружението на музичките сниматели на Америка (англ. [[Recording Industry Association of America]]) кратко [[RIAA]]. Албумот се продаде во повеќе од 2 милиони копии низ целиот свет.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Parker|first=Lyndsey|url=http://music.yahoo.com/blogs/reality-rocks/does-winning-american-idol-even-matter-anymore.html|title=Does Winning 'American Idol' Even Matter Anymore?|work=[[Yahoo! Music]]|publisher=[[Yahoo!]] Inc|date=2010-11-24|archiveurl=https://www.webcitation.org/65UDTJI0W?url=http://music.yahoo.com/blogs/reality-rocks/does-winning-american-idol-even-matter-anymore.html|archivedate=2012-02-16|accessdate=2013-01-10|url-status=live}}</ref> „No Air” е моментално трет најмногу продаван хит досега од ''Американски идол'' натпреварувач, со продадени преку три милиони дигитални примероци во САД. Песната и ја донесе првата номинација на [[Греми награди]] за Најдобра Поп соработка со вокали ( англиски: ''Best Pop Collaboration with Vocals''.) <ref name="Grein">{{Наведена мрежна страница |last=Grein |first=Paul |url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/41816/week-ending-oct-11-2009-oprah-saves-the-music-industry/ |title=Week Ending Oct. 11, 2009: Oprah Saves The Music Industry |work=Yahoo! Music |publisher=Yahoo! Inc |date=2009-10-07 |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2009-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091110144700/http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/41816/week-ending-oct-11-2009-oprah-saves-the-music-industry/ }}</ref> Вториот студиски албум на Спаркс ''Battlefield (album)|Battlefield'' е издаден во 2009 , кој го достигна седмото место на табелата [[Билборд 200|''Bilboard'' 200]]. Водечкиот хит од албумот, истоимениот ''[[Battlefield (album)|Battlefield]]'', го достигна десеттото место на табелата ''Билборд'' Хот 100, правејќи ја Спаркс единствениот учесник на ''Американски идол'' кој има пет хитови кои достигнале на табелата во топ дваесет. Вториот хит од ''Battlefield'', "[[S.O.S. (Let the Music Play)]]", го достигна првото место на табелата US [[Hot Dance Club Songs|Hot Dance Club Play]], станувајќи нејзиниот прв број еден хит на табелата. .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/column/chartbeat/chart-beat-tuesday-neil-diamond-kelly-clarkson-1004047863.story#/column/chartbeat/chart-beat-tuesday-neil-diamond-kelly-clarkson-1004047863.story |title=Chart Beat Tuesday: Neil Diamond, Kelly Clarkson, Jordin Sparks – Chart Beat |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |accessdate=2011-01-10}}</ref> Низ кариерата, Спаркс има добиено повеќе награди, вклучувајќи ги [[NAACP Image Awards]], [[BET Award]], [[American Music Award]], [[People's Choice Award]] и две [[Teen Choice Awards]]. Во 2009 година, ''Billboard'' списанието ја рангира Спаркс на 91 место од артистите на 2000 декада.<ref name="billboard">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/features/best-of-the-2000s-the-decade-in-charts-and-1004051233.story#/charts-decade-end/hot-100-artists?year=2009&begin=91&order=position|title=Billboard Charts – Decade-end Artists – Artists Of The Decade |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |accessdate=2010-08-19}}</ref> Во 2012, Спаркс беше рангирана на 92 место на [[VH1]] списокот на ''100 Најдобрите жени во музиката''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vh1.com/music/tuner/2012-02-13/vh1s-100-greatest-women-in-music-complete-list/|title=VH1's 100 Greatest Women In Music (Complete List)|work=[[VH1]]|publisher=[[MTV Networks]]|date=2012-02-13|accessdate=2012-06-07|archive-date=2012-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120619004339/http://www.vh1.com/music/tuner/2012-02-13/vh1s-100-greatest-women-in-music-complete-list|url-status=dead}}</ref> Во февруари 2012, таа продаде 1,3 милиони копии од албумот и 9,8 милиони хитови само во САД, со тоа станувајќи еден од најуспешниот учесник на ''Американски идол'' на сите времиња.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/#/features/top-24-american-idols-of-all-time-1004088662.story?page=4|title=Top 24 'American Idols' Of All Time|page=4|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2012-06-07}}</ref> Спаркс се оддалечи од снимањето на музика,создавајќи кариери во глумење и Бродвеј, како и дизајнирајќи парфеми. Таа се има појавено како гостин во повеќе телевизиски серии започнувајќи со ''[[The Suite Life On Deck]]'' во 2009 и подоцна во ''[[Big Time Rush]]'' во 2010. Истата година, Спаркс го имаше своето прво појавување во мјузиклот ''[[In The Heights]]'' во улогата на Нина Росарио. Нејзината поголема улога беше во филмот ''[[Sparkle (2012 film)|Sparkle]]'' (2012) во којшто заедно глумеше со [[Витни Хјустон]], [[Дерек Лук]], [[Кармен Иџого]] и [[Тика Самптер]]. Во октомври 2010, Спаркс го промовира својот парфем [[Because of You...]] по кој беше промовиран и нејзиниот втор парфем “Fascinate” во март 2012 година. Истата година ''People (magazine)'' списанието ја назначи Спаркс како една од „Најубавите на секоја возраст„ (англиски: “Most Beautiful at Every Age") за 2012.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2012 Most Beautiful at Every Age – Jordin Sparks|url=http://www.people.com/people/package/gallery/0,,20360857_20360861,00.html#21144169|work=People|accessdate=2012-04-25|author=Karen J. Quan|date=2012-04-20|archive-date=2016-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625070730/http://www.people.com/people/package/gallery/0%2C%2C20360857_20360861%2C00.html#21144169}}</ref> ==Животопис== ===Личен живот=== Спаркс е родена во [[Финикс]], [[Аризона]], од мајка Џоди (моминско Веидман) Спаркс, и татко поранешен професионален фудбалер Филипи Спаркс. Спаркс има помлад брат, Филипи Спаркс џуниор ( скратено „PJ” од Philippi Sparks), кој игра фудбал на Универзитетот во Северна Дакота. Нејзиниот татко по потекло е Афроамериканец а нејзината мајка е caucasian.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.post-gazette.com/stories/ae/tv/idol-worship-wanes-486238/ |title='Idol' worship wanes - Pittsburgh Post-Gazette |publisher=Post-gazette.com |date=2007-05-22 |accessdate=2013-01-02}}</ref> Пораснала во предградијата на [[Риџвуд, Њу Џерси]] додека нејзиниот татко играл како одбрана за Њујорк Џајантс (англиски: [[New York Giants]] ). Од Њу Џерси, Спаркс се образовала во северозападното општинско Христијанско училиште во Финикс сè до осмото одделение. До 2006 година учела во средното учулиште [[Sandra Day O'Connor High School (Arizona)|Sandra Day O'Connor High School]] каде што потоа се образовала дома со цел да може да се сконцентрира на пеењето.<ref>Rennie Dyball (May 28, 2007). [http://www.people.com/people/archive/article/0,,20062318,00.html Hometown Idols] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121019211725/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20062318,00.html |date=2012-10-19 }}. ''People''. Retrieved 2010-02-25.</ref> Спаркс е евангелистички Христијанин и ја посетува општинската црква Калвари во Финикс. Во нејзината ''Американски Идол'' биографија, таа им заблагодарува на своите родители и на Господ за нејзината победа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldmag.com/articles/13002 |title=WORLD Magazine Today's News, Christian Views |publisher=Worldmag.com |accessdate=2009-08-30}}</ref> Добитник е на наградата за најдобар млад изведувач на годината во Аризона три години по ред. ===Почетоци на кариерата=== Пред да се појави на ''Американски идол'', таа учествувала и победила на повеќе натпревари за таленти како Coca-Cola's Rising Star, Gospel Music Association Academy's Overall Spotlight Award, ''[[America's Most Talented Kid]]s'', [[Colgate Country Showdown]], и ''2006 Drug Free AZ Superstar Search''. Пред Идол, Спаркс често ја изведувала државната химна на различни спортски настани, особено за [[Phoenix Suns]], [[Arizona Cardinals]], и [[Arizona Diamondbacks]]. Исто така се појавува со Алис Купер во неговото Божиќно шоу во 2004 година и била дел од турнеја со христијанскиот пејач Мајкл В.Смит во 2006. Истата година таа беше еден од шесте победници на Финикс [[Торид]], потрагата за следниот „Модел со плус големина„(англиски: "[[Next Plus Size Model]]"). Таа замина за Калифорнија каде што се појавила во бројни Торид реклами. .<ref name="torrid">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.torrid.com/community/model_search_winners_phoenix.asp|title=Torrid Model Search winner|accessdate=2008-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304072443/http://www.torrid.com/community/model_search_winners_phoenix.asp|archivedate=2007-03-04|url-status=dead}}</ref> Реклама од цела страна со Спаркс на Торид се појави во декемврискиот број на ''[[Seventeen (magazine)|Seventeen]]'' списанието во 2006. На 16 Јуни 2011 година, Спаркс ја имала својата прва бикини фотосесија за насловната страна на People (magazine) списанието во изданието за Најневеројатни тела. Кога зборува за намалувањето на нејзината тежина и режим на исхрана за Access Hollywood, Спаркс вели: „Мојот режим на исхрана остана скоро ист. Ако сакам парче леб, јас јадам парче леб, но донесувам поздрави одлуки како наместо да јадам кесе чипс за ужина, гледам да најдам јаболка. Исто така си го зголемив внесувањето на зеленчук и пијам многу повеќе вода.„.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Herndon |first=Jessica |url=http://www.people.com/people/article/0,,20502766,00.html |title=Jordin Sparks Shows Off Her Hot New Bikini Body – Bodywatch, Jordin Sparks |work=People |date=June 15, 2011 |accessdate=October 18, 2011 |archive-date=2012-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019211744/http://www.people.com/people/article/0,,20502766,00.html }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.accesshollywood.com/jordin-sparks-reveals-secrets-to-new-trim-body_article_49374 |title=Jordin Sparks’ New Body Secrets Revealed! &#124; Access Hollywood – Celebrity News, Photos & Videos |publisher=Access Hollywood |date=June 15, 2011 |accessdate=October 18, 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.youtube.com/watch?v=35_4REC-j-Y&feature=player_embedded |title=архивски примерок |accessdate=2013-01-10 |archive-date=2013-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022083445/http://www.youtube.com/watch?v=35_4REC-j-Y&feature=player_embedded |url-status=dead }}</ref> ===2006: ''Американски идол''=== [[File:Jordin Sparks cropped.jpg|thumb|upright|Спаркс настапува на ''Американски идол'' турнејата во 2007.]] Летото во 2006 година, Спаркс се пријави двапати на аудициите за [[Американски идол (сезона 6)|петта сезона]] од ''[[Американски идол]]'': првиот пат во Лос Анџелес но не успеа да помине во првиот круг <ref>{{Наведена мрежна страница|last=Addict |first=Idol |url=http://americanidol1thatuwant.blogspot.com/2007/05/jordin-sparks-interviews.html |title=Jordin Sparks interview |publisher=Americanidol1thatuwant.blogspot.com |date=May 28, 2007 |accessdate=October 18, 2011}}</ref>, и вториот пат во Сиетл после победата на ''Аризона идол'', натпревар за таленти спроведен од Финикс Фокс на каналот [[KSAZ-TV]]. Аудицијата во Сиетл се гледаше на 17 јануари 2007 година емитувана од ''Американски идол'', на која што таа заработи „златна карта„ и правото да се појави на аудицијата во Холивуд. Судијата на ''Американски идол'', Ренди Џексон, рекол како на шега дека „ Природната коса ќе победи оваа година„.<ref>{{наведени вести |url=http://www.nypost.com/seven/01192007/news/nationalnews/idol_sparks_plug_nationalnews_adam_buckman.htm |title=NYPost.com |work=New York Post |date=2007-01-19 |accessdate=2009-08-30 |first=Adam |last=Buckman |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090314071112/http://www.nypost.com/seven/01192007/news/nationalnews/idol_sparks_plug_nationalnews_adam_buckman.htm |archivedate=2009-03-14 |url-status=bot: unknown }}</ref> За време на шоуто, Спаркс се здоби со лојални обожаватели кои се познати како "Sparkplugs". На 23 Мај 2007 година, Спаркс беше прогласена за победник на шестата сезона на ''Американски идол''. Таа е сè уште најмладиот победник во историјата на ''Американски идол''. Ковел рекол: „Џордин беше таа која најмногу се подобри во текот на сезоната- не започна баш најдобро, но на пола пат од ова беше девојката која одеднаш доби моментум.” Тој додаде дека „Млада девојка, симпатична и.. го помина забавувачот(Луис).„ <ref name=jordinsparks?l>{{Наведена мрежна страница |title=Jordin Sparks? Simon says Melinda should have won |url=http://www.monstersandcritics.com/smallscreen/news/article_1309275.php |accessdate=2008-08-28 |date=May 25, 2006 |publisher=M&C |author=Martindale, Stone |archive-date=2009-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110211308/http://www.monstersandcritics.com/smallscreen/news/article_1309275.php }}</ref> Таа изевде четири одбрани песни на ''Американски Идол'', вклучувајќи ја и крунисувачката песна "[[This Is My Now]]", која што е достапна на нејзиниот истоименуван мини-албум, издаден на 22 мај во 2007 година, денот пред големото финале.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.musicsquare.net/albums/jordin_sparks/1067 |title=Jordin Sparks – Jordin Sparks (EP) |work=Music Square |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2016-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114052801/http://www.musicsquare.net/albums/jordin_sparks/1067 |url-status=dead }}</ref> Крунисувачката песна "This Is My Now", го достигна петнаесеттото место на [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]], со тоа станувајќи првиот хит на Спаркс во петнаеститите најдобри на табелата.<ref name="Single chart peaks"/> Следното лето таа беше дел од турнејата на [[Американски идол LIVE! Tour 2007]] од 6 Јули сè до 23 Септември заедно со преостанатите натпреварувачи од топ десет кругот. Откако победи во 2007, Спаркс се врати во Идол уште пет пати. Двапати настапуваше на [[Амеикански идол (сезона 7)|седма сезона]] на ''Американски идол'', еднаш на [[Idol Gives Back]] шоуто изведувајќи ја "[[No Air]]" заедно со Крис Браун, и другито пат на финалето изведувајќи ја "[[One Step at a Time]]" на 21 Мај, 2008 година. На 13 Мај, 2009 ја изведе "Battlefield (song)|Battlefield" на една од епизодите на ''Американски идол''. Следната година на 26 Мај,2010, заедно со останатите натпреварувачи од финалето од деветтата сезона, му изаде почит на Сајмон Конвел. Од неодамна ја изведе нејзината нова песна "[[I Am Woman (Jordin Sparks song)|I Am Woman]]" за време на десеттата сезона. Сè до денес, таа е последната женска личност која победила на овој натпревар. Последните пет победници после неа се само мажи. <big>Изведби/Резултати</big> {| class="wikitable" style="float:left;" |- style="text-align:Center; background:#ccc;" | colspan="100"|'''Епизода''' | colspan="100"|'''Тема''' | colspan="100"|'''Избор на песна''' | colspan="100"|'''Оригинален изведувач''' | colspan="100"|'''Редослед #''' | colspan="100"|'''Резултати''' |- style="text-align:center; background:#faf6f6; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Аудиција | colspan="100"|N/A | colspan="100"|"[[Because You Loved Me]]" | colspan="100"|[[Селин Дион]] | colspan="100"|N/A | colspan="100"|Помина |- style="text-align:center; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Холивуд | colspan="100"|N/A | colspan="100"|"[[Some Kind of Wonderful (Soul Brothers Six song)|Some Kind of Wonderful]]" | colspan="100"|[[Соул брадерс сикс]] | colspan="100"|N/A | colspan="100"|Помина |- style="text-align:center; background:#faf6f6; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Топ 24 (12 Жени) | colspan="100"|N/A | colspan="100"|"[[Give Me One Reason]]" | colspan="100"|[[Трејси Чапман]] | colspan="100"|6 | colspan="100"|Сигурна |- style="text-align:center; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Топ 20 (10 Жени) | colspan="100"|Недела со посвета | colspan="100"|"[[Reflection (song)|Reflection]]" | colspan="100"|[[Кристина Агилера]] | colspan="100"|6 | colspan="100"|Сигурна |- style="text-align:center; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Топ 16 (8 Жени) | colspan="100"|N/A | colspan="100"|"[[Heartbreaker (Pat Benatar song)|Heartbreaker]]" | colspan="100"|[[Пет Бенатар]] | colspan="100"|1 | colspan="100"|Сигурна |- style="text-align:center; background:#faf6f6; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Топ 12 | colspan="100"|[[Диана Рос]] | colspan="100"|"[[If We Hold On Together]]" | colspan="100"|Диана Рос | colspan="100"|12 | colspan="100"|Сигурна |- style="text-align:center; background:#faf6f6; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Топ 11 | colspan="100"|[[Британска инвазија]] | colspan="100"|"[[I (Who Have Nothing)]]" | colspan="100"|[[Бен Е.Кинг]] | colspan="100"|7 | colspan="100"|Сигурна |- style="text-align:center; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Топ 10 | colspan="100"|[[No Doubt]]/изведувачи инспирирани од [[Гвен Стефани]] | colspan="100"|"[[Hey Baby (No Doubt song)|Hey Baby]]" | colspan="100"|No Doubt | colspan="100"|9 | colspan="100"|Сигурна |- style="text-align:center; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Топ 9 | colspan="100"|[[Традиционална поп музика|Амеиканска класика]] | colspan="100"|"On a Clear Day" | colspan="100"|[[Тони Бенет]] | colspan="100"|5 | colspan="100"|Сигурна<br /><small>'''Топ 3'''</small> |- style="text-align:center; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Топ 8 | colspan="100"|[[Латинo - Американска музика/Латино]] | colspan="100"|"[[Rhythm Is Gonna Get You]]" | colspan="100"|[[Глорија Естефан]] | colspan="100"|6 | colspan="100"|Сигурна |- style="text-align:center; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Топ 7 | colspan="100"|[[Кантри-музика]] | colspan="100"|"[[A Broken Wing]]" | colspan="100"|[[Мартина МекБрајд]] | colspan="100"|2 | colspan="100"|Сигурна |- style="text-align:center; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Топ 6 | colspan="100"|Инспиративна | colspan="100"|"[[You'll Never Walk Alone (song)|You'll Never Walk Alone]]" | colspan="100"|[[Роџерс и Хамерстејн]] | colspan="100"|6 | colspan="100"|Сигурна<br /><small>'''Без елиминации недела'''</small> |- style="text-align:center; background:#faf6f6; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Топ 6 | colspan="100"|[[Бон Џови]] | colspan="100"|"[[Livin' on a Prayer]]" | colspan="100"|Бон Џови | colspan="100"|2 | colspan="100"|Сигурна |- style="text-align:center; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Top 4 | colspan="100"|[[Бери Гиб]] | colspan="100"|"[[To Love Somebody (Би Џис song)|To Love Somebody]]"<br />"[[Woman in Love]]" | colspan="100"|[[Bee Gees]]<br />[[Barbra Streisand]] | colspan="100"|4<br />8 | colspan="100"|Сигурна |- style="text-align:center; background:#faf6f6; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Топ 3 | colspan="100"|Избор на судијата ([[Simon Cowell]]) | colspan="100"|"[[Wishing on a Star]]"<br />"[[She Works Hard for the Money]]"<br />"I (Who Have Nothing)" | colspan="100"|[[Рос Ројерс]]<br />[Дона Самер]<br />Бен Е.Кинг | colspan="100"|1<br />4<br />7 | colspan="100"|Сигурна |- style="text-align:center; background:#faf6f6;" | colspan="100"|Финале | colspan="100"|Нова песна<br />Претходна песна<br />Песна на крунисување | colspan="100"|"[[Fighter (song)|Fighter]]"<br />"A Broken Wing"<br />"[[This Is My Now]]" | colspan="100"|Кристина Агилера<br />Мартина Мек Брајд<br />Џордин Спаркс | colspan="100"|2<br />4<br />6 | colspan="100"|Победник |} {{-}} ===2007–2008: ''Jordin Sparks''=== [[Image:Jordin Sparks Kansas 2.jpg|thumb|upright|left|Спаркс за време на концерт во [[Kansas City, Missouri|Kansas City]].]] [[Image:Jordin Sparks in Badgley Mischka.jpg|thumb|upright|Спаркс во [[Badgley Mischka]]]] По победата на ''Американски идол'', Спаркс потпиша со [[19 Entertainment|19 Recordings]]/[[Jive Records]], и беше првиот победник на Идол кој се придружи на таа музичка куќа.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://today.msnbc.msn.com/id/20320480/ns/today-entertainment/ |title=Jordin Sparks signs with Jive Records group |work=[[Today (NBC program)|Today]] |publisher=[[MSNBC]] |date=2007-08-17 |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2012-02-17 |archive-url=https://www.webcitation.org/65Vt4uoZi?url=http://today.msnbc.msn.com/id/20320480/ns/today-entertainment/ |url-status=dead }}</ref> На 27 август, 2007, го издаде својот прв хит "[[Tattoo (Jordin Sparks song)|Tattoo]]",<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/us/album/tattoo-single/id263988086 |title=Tattoo – Single – United States |publisher=[[iTunes Store]]. Apple Inc |accessdate=2011-01-08}}</ref> кој го достигна осмото место на [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]] а со тоа и првиот хит на Спаркс кој се најде помеѓу првите десет на табелата.<ref name="Single chart peaks"/> Таа песна се здоби со платина во Соединетите Држави(САД) и во Австралија.<ref name="RIAA">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=1&table=SEARCH_RESULTS&title=&artist=Jordin%20Sparks&format=&album=&perPage=25 |title=RIAA – Gold & Platinum – December 19, 2008 |publisher=Recording Industry Association of America |accessdate=2011-01-05 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924154041/http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=1&table=SEARCH_RESULTS&title=&artist=Jordin%20Sparks&format=&album=&perPage=25 }}</ref> and Australia.<ref name="ARIA 2008 singles certs">{{Наведена мрежна страница| url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.aupagesARIACharts-Accreditations-2008Singles.htm |title=ARIA Charts – Accreditations – 2008 Singles |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=2009-07-16}}</ref>"Tattoo" е продадена во преку два милиони копии во САД сè до денес.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Green |first=Paul |url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/41608/week-ending-oct-4-2009-a-debut-like-buttah/ |title=Week Ending Oct. 4, 2009: A Debut Like Buttah |work=[[Yahoo! Music]] |publisher=Yahoo! Inc |date=2009-10-07 |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2009-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091014151151/http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/41608/week-ending-oct-4-2009-a-debut-like-buttah/ }}</ref> Таа го изаде својот прв албум именуван по самата себе [[Jordin Sparks]] на 20 ноември во 2007 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/us/album/jordin-sparks/id267908334 |title=Jordin Sparks – Album – United States |publisher=[[iTunes Store]]. Apple Inc |accessdate=2011-01-08}}</ref> којшто го достигна десеттото место на Билборд 200. Сè до денес се продаде во преку милион копии во САД <ref name="US album sales"/> и се здоби со платина од страна на [[Recording Industry Association of America|RIAA]].<ref name="RIAA"/> . Дуетот со Крис Браун, "[[No Air]]", беше издаден како втор хит од албумот во февруари 2008. Во САД песната го достигна третото место на ''Билборд'' Хот 100 со што стана најдобро-рангираниот хит на Спаркс до денес.<ref name="Single chart peaks"/> Тоа исто така беше и нејзината прва песна што се појави на табелата [[Hot R&B/Hip-Hop Songs]], каде го достигна четвртото место.<ref name="Single chart peaks"/> Сè до денес се има продадено во преку три милиони копии во САД со што ја напави Спаркс првиот ''Американски идол'' наптреварувач да достигне до три милиони цифра. Тоа беше и нејзината прва песна која достигна три милиони исто така. "No Air" го достигна првото место и на табелите во Австалија.<ref name="AUS chart"/> и Нов Зеланд <ref name="NZ chart"/> каде што беше наградена со платина и во двете земји..<ref name="ARIA 2008 singles certs"/><ref name="NZ single certs">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&task=view&id=77&Itemid=63 |title=Latest Gold / Platinum Singles |publisher=RadioScope New Zealand |accessdate=2011-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081014104613/http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&task=view&id=77&Itemid=63 |archivedate=2008-10-14 |url-status=dead }}</ref> На 3 февруари, 2008 година, Спаркс ја пееше Државната химна на [[Super Bowl XLII]]. Има настапувано во чест на Арета Френклин на [[NAACP Image Award|NAACP Awards]] во февруари исто така. Пред тоа, наставуваше во чест на Диана Рос во декември 2007. Како поддршка на нејзиниот албум, таа ја отвори турнејата на Алиша Кис во Северна Америка позната како [[As I Am Tour]], која започна на 19 април во 2008. .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003711759#/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003711759 |title=Alicia Keys, Jordin Sparks Team For Tour |work=Billboard |accessdate=2011-01-08}}</ref> Пред турнејата, се појави закана за нејзината кариера каде што повредата на грлото ја принуди да откаже неколку недели од шоуто. Таа страдала од акутна хеморагија на гласните жици и било наредено строго да го одмара гласот сè додека состојбата не се подобри.<ref>{{наведени вести |url=http://www.nypost.com/seven/04212008/tv/will_idol_ever_sing_again__107488.htm |title=Will 'Idol' Jordin Sparks Ever Sing Again? |work=New York Post |date=2008-04-21 |accessdate=2009-08-30 |first=David K. |last=Li |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090814111243/http://www.nypost.com/seven/04212008/tv/will_idol_ever_sing_again__107488.htm |archivedate=2009-08-14 |url-status=bot: unknown }}</ref> Таа се врати на својата работа на 30 април, 2008 и остана на турнејата сè до 18 јуни, 2008. Подоцна се придружи на Keys и нивната турнеја во Австралија и Нов Зеланд во декември 2008та.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thehothits.com/news/14792/alicia-keys-announces-australian-tour,-supported-by-jordin-sparks! |title=Alicia Keys Announces Australian Tour, Supported by Jordan Sparks! |work=Mcm Entertainment |date=2008-08-11 |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721202408/http://www.thehothits.com/news/14792/alicia-keys-announces-australian-tour%2C-supported-by-jordin-sparks%21 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stuff.co.nz/entertainment/571264 |title=Alicia Keys announces NZ tour |work=[[Fairfax New Zealand|Stuff.co.nz]] |publisher=[[Fairfax New Zealand]] |date=2008-08-09 |accessdate=2011-01-08}}</ref> Третиот хит од албумот "[[One Step at a Time (song)|One Step at a Time]]" беше издаден во јуни 2008та. Го достигна седумнаесеттото место на ''Билборд'' Хот 100 со што стана нејзиниот четврти хит кој се најде помеѓу првите дваесет на табелата.<ref name="Single chart peaks"/> Со оваа таа стана првиот учесник на ''Американски идол'' кому првите четири хита го достигнале тоа место на табелата. Исто така се најде и помеѓу првите дваесет на табелата и во Австалија<ref name="AUS chart"/>, Канада <ref name="Single chart peaks"/> и Обединетото Кралство<ref name="Chart Stats"/>. Во Нов Зеланд, песната го достигна второто место <ref name="NZ chart"/> и беше наградено со злато од страна на [[RIANZ]].<ref name="NZ single certs"/> Во август 2008та, Спаркс беше заедно на турнеја со Џеси МекКартни во САД позната како [[Jesse & Jordin LIVE Tour]]. Спаркс се здоби со две номинации на МТВ Видео Музичките награди (англиски:2008 [[MTV Video Music Awards]]) за Најдобро женски видео за песната "No Air" и за Најдобар нов изведувач.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Lamb |first=Bill |url=http://top40.about.com/od/awards/a/2008mtvawards.htm |title=2008 MTV Video Music Award Nominations |work=[[About.com]] |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010949/http://top40.about.com/od/awards/a/2008mtvawards.htm |url-status=dead }}</ref> За време на шоуто, Спаркс создаде контоверзии со тоа што одговори на шегата која ја кажа домаќинот Расел Бранд во текот на неговиот монолог при отворањето на шоуто во која што држеше сребрен прстен , тврдејќи дека го ослободува еден од браќата Џонас (Jonas Brothers) од неговата невиност, велејќи дека „''ќе ги сфати посериозно ако ги носат прстените околу нивните гениталии.''„ Спаркс, која исто така носи прстен на ветување, го започна претставувањето на Т.И. и Ријана со тоа што кажа дека „''не е лошо да се носи прстен на ветување затоа што не секој сака да биде курва.''„ Како одговор на оваа контраверзија за нејзиниот израз „курва„, Спаркс изјави за ''[[Entertainment Weekly]]'' списанието дека не жали за таквата изјава коментирајќи: „ ''Би сакала да го каже тоа малку поинаку – дека некој кој не носи таков прстен не значи дека е курва – но не можам да го вратам назад.''"<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Jordin Sparks doesn't regret promise ring remarks at VMAs |url=http://hollywoodinsider.ew.com/2008/09/jordin-sparks-v.html |accessdate=2008-09-23 |date=2008-09-09 |work=Entertainment Weekly |author=Halperin, Shirley |archive-date=2008-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081001185219/http://hollywoodinsider.ew.com/2008/09/jordin-sparks-v.html |url-status=dead }}</ref>„ На Американските Музички Награди во 2008та, Спаркс се здоби со наградата на Омилен Изведувач во категоријата на Современи Возрасни Изведувачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=2008 American Music Awards Nominees|url=http://www.popcrunch.com/2008-american-music-awards-nominees/|accessdate=2008-09-23|date=2008-10-15|publisher=PopCrunch|author=Castina|archive-date=2012-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120204122340/http://www.popcrunch.com/2008-american-music-awards-nominees/|url-status=dead}}</ref> ===2009–2010: ''Battlefield''=== [[Image:Jordin Sparks at Commander-in-Chief's Ball.jpg|thumb|upright|Спаркс ја изведува "Faith" на балот Commander-in-Chief's [[Neighborhood Ball|Inaugural Ball]] на 20 јаунари 2009.]] [[Image:Battlefield Tour.jpg|thumb|upright|left|Спаркс за време на ''[[Battlefield Tour]]'']] На 20 јануари, Спаркс ја изведе "Faith" на [[Neighborhood Ball|Inaugural Ball]], на кој гостин беше претседателот Барак Обама.<ref>{{наведени вести |url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/01/16/ap/preswho/main4728015.shtml |title=Inaugural Ball Will Be Broadcast Live To Troops |work=[[CBS News]] |publisher=CBS Interactive Inc |date=2009-01-16 |accessdate=2011-01-08 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090124172703/http://www.cbsnews.com/stories/2009/01/16/ap/preswho/main4728015.shtml |archivedate=2009-01-24 }} {{Dead link|date=February 2012|bot=RjwilmsiBot}}</ref> Нејзиниот втор студиски албум ''[[Battlefield (album)|Battlefield]]'' беше издаден во САД на 21 јули, 2009.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.com/dp/B0028C81XQ |title=Battlefield: Jordin Sparks: Music |publisher=Amazon.com |accessdate=2011-01-08}}</ref> Истоименуваната песна како албумот [[Battlefield (song)|title track]] беше издадена како водечки хит на 25 мај, 2009 и го достигна десеттото место на ''Билборд'' Хот 100.<ref name="Single chart peaks">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/artist/jordin-sparks-p890223/charts-awards/billboard-singles |title=Jordin Sparks - Song Chart History |publisher=[[Rovi Corporation|Macrovision]] |accessdate=2011-01-08}}</ref> Песната беше помеѓу првите пет во Австралија<ref name="AUS chart">{{Наведена мрежна страница|url=http://australian-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Jordin+Sparks |title=Discography Jordin Sparks |publisher=australian-charts.com. Hung Medien |accessdate=2011-01-08}}</ref>, Канада <ref name="Single chart peaks"/> и Нов Зеланд<ref name="NZ chart">{{Наведена мрежна страница |url=http://charts.org.nz/showinterpret.asp?interpret=Jordin+Sparks |title=Discography Jordin Sparks |publisher=charts.org.nz. Hung Medien |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2015-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150830103545/http://charts.org.nz/showinterpret.asp?interpret=Jordin+Sparks |url-status=dead }}</ref>. Во САД, го достигна седмото место на ''Билборд'' 200 кое беше повиско од позицијата на нејзиниот албум. Сепак, овој албум беше прилично неуспешен во споредба со нејзиниот прв албум. Се продаде само цо 177 000 примероци низ САД <ref name="US album sales">{{наведени вести|url=http://content.usatoday.com/communities/idolchatter/post/2010/07/your-random-weekend-memo-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18-19-20-21-22-23-24/1 |title=Your Random Weekend Memo – Idol Chatter: American Idol News, Rumours & Information |work=USA Today |accessdate=2011-01-05 |date=July 16, 2010}}</ref> и не заработи ниту едно признание. Како поддршка за нејзиниот албум, Спаркс беше гостин на турнејата на The[[Jonas Brothers]] во Северна Америка која беше дел од светската турнеја на браќата позната како [[Jonas Brothers World Tour]] 2009, која започна на 20 јуни, 2009.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Vena |first=Jocelyn |url=http://www.mtv.com/news/articles/1606734/jonas-brothers-announce-world-tour-dates.jhtml |title=Jonas Brothers Announce World Tour With Jordin Sparks |date=2009-03-11 |work=[[MTV News]] |publisher=[[MTV Networks]] |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2012-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121107185152/http://www.mtv.com/news/articles/1606734/jonas-brothers-announce-world-tour-dates.jhtml |url-status=dead }}</ref> Таа исто така беше гостин и на втората турнеја на[[Бритни Спирс]]позната како [[The Circus Starring Britney Spears|Circus Tour]] која започна на 24 август, 2009.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Vena |first=Jocelyn |url=http://www.mtv.com/news/articles/1618844/jordin-sparks-joins-britney-spears-circus.jhtml |title=Jordin Sparks Joins Britney Spears' Circus Tour |date=2009-08-17 |work=MTV News |publisher=MTV Networks |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2011-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110108000000/http://www.mtv.com/news/articles/1618844/jordin-sparks-joins-britney-spears-circus.jhtml |url-status=dead }}</ref> Таа ја заменуваше [[Сиара]] на таа турнеја. "[[S.O.S. (Let the Music Play)]]", е вториот хит кој беше издаден од нејзиниот втор албум ''Battlefield''на 15 септември, 2009.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.com/dp/B002LWJ60A |title=S.O.S. (Let the Music Play): Jordin Sparks: Music |publisher=Amazon.com |accessdate=2011-01-08}}</ref> Песната се најде на врвот на американската [[Hot Dance Club Songs]] табела со што стана првиот број еден хит на Спаркс на табелата <ref name="Single chart peaks"/> и се најде во првите петнаесет во Обединетото Кралство.<ref name="Chart Stats">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.chartstats.com/artistinfo.php?id=11695 |title=Chart Stats – Jordin Sparks |work=Chart Stats |accessdate=2011-01-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812013232/http://www.chartstats.com/artistinfo.php?id=11695 |archivedate=2011-08-12 |url-status=bot: unknown }}</ref> Во меѓувреме сними и дует со австралискиот изведувач Гај Себастиан (антлиски: [[Guy Sebastian]]) познат како "[[Art of Love]]" како дел од неговиот петти студиски албум , ''[[Like It Like That (album)|Like It Like That]]''. Песната влезе помеѓу првите дест во Австралија <ref name="AUS chart"/> и Нов Зеланд <ref name="NZ chart"/> и беше наградена со платина од страна на Австралиската музичка индустрска асоцијација (англиски: [[Australian Recording Industry Association]]) ARIA.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.auaccreds2010.htm |title=ARIA Charts – Accreditations – 2010 Singles |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=2011-01-05}}</ref> Третиот хит од ''Battlefield'', "[[Don't Let It Go to Your Head#Cover versions|Don't Let It Go to Your Head]]", беше издаден во Обединетото Кралство на 8 јануари, 2010.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.co.uk/dp/B0031QJH5O |title=Don't Let It Go To Your Head (Main Version): Jordin Sparks |publisher=Amazon.co.uk |accessdate=2011-01-08}}</ref> Песната го достигна шеснаесеттото место на табелите во ОК. Во мај, 2010, Спаркс ја запошна својата прва турнеја во САД, позната како Battlefield Tour. Започна на 1мај, 2010 а заврши на 18 јули истата година, поминувајќи преку 35 поголеми градови во САД. Таа сними и насловна песна за анимираниот филм на Дизни „Убавицата и Ѕверот„ ( англиски: Beauty and the Beast ) во поддршка за неговото DVD/Blu-ray издание. Музичко видео за оваа песна беше издадено на 18 октомври, 2010. Во мај, 2010, Спаркс ја започна својата прва турнеја во САД, позната како [[Battlefield Tour]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.singersroom.com/news/5733/Jordin-Sparks-Sets-Battlefield-Summer-2010-Tour-Dates |title=Jordin Sparks Sets 'Battlefield' Summer 2010 Tour Dates |publisher=Singersroom magazine |date=2010-05-11 |accessdate=2011-01-08}}</ref> Започна на 1мај, 2010 а заврши на 18 јули истата година, поминувајќи преку 35 поголеми градови во САД. Таа сними и насловна песна за анимираниот филм на Дизни „Убавицата и Ѕверот„ ( англиски: ''[[Beauty and the Beast (1991 film)|Beauty and the Beast]]'' ) во поддршка за неговото DVD/Blu-ray издание.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/us/album/beauty-and-the-beast/id390433307?i=390433404&ign-mpt=uo%3D4 |title=Beauty and the Beast – Alan Menken |publisher=[[iTunes Store]]. Apple Inc |accessdate=2011-01-08}}</ref> Музичко видео за оваа песна беше издадено на 18 октомври, 2010.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hollywire.com/2010/10/jordin-sparks-does-beauty-beast |title=Jordin Sparks Does 'Beauty & The Beast' |work=Hollywire |date=2010-10-18 |accessdate=2011-01-08}}</ref> ===2010–сегашност: Трет студиски албум и филмски улоги=== Во октомври 2010, во едно интервју Спаркс откри дека започнала да работи на нејзиниот трет студиски албум.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Naughton |first=Julie |url=http://www.wwd.com/eyescoop/jordin-on-jordin-sparks-discusses-tattoos-fragrance-and-more-3331591 |title=Jordin on Jordin: Sparks Discusses Tattoos Fragrance and More |work=WWD Eye Scoop |publisher=[[Women's Wear Daily]] |date=2010-10-06 |accessdate=2011-01-08}}</ref> За интервјуто за забавното шоу ''[[Good Day New York]]'' во ноември истата година, таа потврди дека ќе го сними албумот во Њујорк и Аризона.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.myfoxny.com/dpp/good_day_ny/jordin-sparks-20101110# |title=Jordin Sparks On Good Day NY |publisher=MyFoxNY.com |date=2010-11-09 |accessdate=2011-01-08}}{{dead link|date=January 2013}}</ref> Во јануари следната година, беше објавено дека Спаркс и Џон Леџенд работат заедно на некои песни во студиото.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rockstarweekly.com/jordin-sparks-records-new-song-with-john-legend.html |title=Jordin Sparks Records New Song With John Legend |work=[[Rockstar Weekly]] |publisher=The RockStar Group |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724094723/http://www.rockstarweekly.com/jordin-sparks-records-new-song-with-john-legend.html |url-status=dead }}</ref> Во март, 2011та, Спаркс сними музичко видео за песна позната како "[[The World I Knew]]" за фимот "[[African Cats]]" кој беше издаден на 22 април истата година.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=24 weeks ago (April 28, 2011 – 4:12&nbsp;pm) |url=http://www.hollywire.com/2011/03/jordin-sparks-talks-new-judges-top-13-american-idol-exclusive |title=Jordin Sparks Talks New Judges, Top 13 on American Idol – Exclusive! |publisher=Hollywire.com |date=April 28, 2011 |accessdate=October 18, 2011}}</ref> Како поддршка за нејзиниот нов хит, таа ја отвори летната турнеја на NKOTBSB.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Published Thursday, Apr 7, 2011, 12:26&nbsp;am EST |url=http://www.digitalspy.com.au/music/news/a313127/jordin-sparks-excited-about-nkotbsb-tour.html?locale |title=Jordin Sparks "excited" about NKOTBSB tour – Music News |publisher=Digital Spy |date=April 7, 2011 |accessdate=October 18, 2011}}</ref> На 5 мај, 2011та, беше откриено дека водечкиот хит од нејзиниот нов четврт албум се вика "[[I Am Woman (Jordin Sparks song)|I Am Woman]]".<ref name="I Am Woman">{{Наведена мрежна страница |url=http://idolator.com/5848192/jordin-sparks-i-am-woman-single |title=Jordin Sparks Declares "I Am Woman" On New Track &#124; Music News, Reviews, and Gossip on |publisher=Idolator.com |date=May 5, 2011 |accessdate=October 18, 2011 |archive-date=2012-07-17 |archive-url=https://archive.today/20120717114738/http://idolator.com/5848192/jordin-sparks-i-am-woman-single |url-status=dead }}</ref> На 12 мај истата година, Спаркс ја изведе песната на Американски идол во епизодата со топ 4 од шоуто.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Martin |first=Lara |url=http://www.digitalspy.com.au/ustv/s91/american-idol/news/a318108/jordin-sparks-steven-tyler-video-for-idol.html |title=Jordin Sparks, Steven Tyler video for 'Idol' |publisher=Digital Spy |date=May 6, 2011 |accessdate=May 7, 2011}}</ref> "I Am Woman" го достигна осумдесет и второто местона ''Билборд'' Хот 100 во САД со 33,000 продадени симнувања.<ref name="BillboardHot100">{{Наведена мрежна страница|last=Trust |first=Gary |url=http://www.billboard.com/news#/news/adele-stays-atop-hot-100-lady-gaga-makes-1005188862.story |title=Adele Stays Atop Hot 100, Lady Gaga Makes 'Glory'-ous Start |work=Billboard |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=2011-05-18 |accessdate=2011-05-19}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://content.usatoday.com/communities/idolchatter/post/2011/05/idol-track-sales-jennifer-lopez-steven-tyler-jordin-sparks/1 |title='Idol' track sales: Jennifer Lopez, Steven Tyler, Jordin Sparks |work=USA Today |publisher=[[Gannett Company]] |date=2011-05-18 |accessdate=2011-05-19}}</ref> Исто така го достигна и педест и седмото место на ''Билборд'' [[Hot Digital Songs|Digital Songs]] во Сад. Ја изведе оваа песна и на ''Regis and Kelly'' на 14 јуни.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.jordinsparks.com/us/news/jordin-will-be-regis-kelly-next-tuesday |title=Jordin Will Be on Regis + Kelly Next Tuesday &#124; Jordin Sparks Official Site – Jive Records |publisher=Jordinsparks.com |accessdate=October 18, 2011 |archive-date=2011-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111006003528/http://www.jordinsparks.com/us/news/jordin-will-be-regis-kelly-next-tuesday |url-status=dead }}</ref><ref>http://twitter.com/#!/JiveMusic/status/80356643220623361</ref><ref>http://twitter.com/#!/JordinSparks/status/80487269743607808</ref> Таа исто така се појавува и како придружнички вокал на хитот на [[Деми Ловато]] "[[Skyscraper (song)|Skyscraper]]" од нејзиниот трет студиски албум. За едно интервју во август 2011та изјави дека сè уште не се знае датумот на издавање на албумот.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Larry London |url=http://www.voanews.com/english/news/arts-and-entertainment/Former-Idol-Jordin-Sparks-Gets-Personal-on-New-Album-127221343.html |title=Former 'Idol' Jordin Sparks Gets Personal on New Album &#124; Arts and Entertainment &#124; English |publisher=Voanews.com |date=August 8, 2011 |accessdate=October 18, 2011}}</ref> Една песна со наслов "You Gotta Want It" ќе биде дел од NFL компилацијата на албуми насловена како Official Gameday Music of the NFL Vol. 2. Според некои изјави, песната ќе биде достапна за симнување на iTunes и Amazon. Песната е напишана заедно со Крис Вивер и Метју Џ.Роџерс, додека пак ќе биде снимена од Cash Money Records’ Cool & Dre музичката куќа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://finance.yahoo.com/news/NashvilleBased-Better-Angels-prnews-1016813263.html?x=0&.v=1 |title=Nashville-Based Better Angels Music Tunesmith Matthew Rogers Scores with Jordin Sparks Track for the NFL's 'Official Gameday Music of the NFL, Volume 2' Package – Yahoo! Finance |publisher=Finance.yahoo.com |date=September 20, 2011 |accessdate=October 18, 2011}}{{dead link|date=January 2013}}</ref> На 14 ноември, 2011та беше обајвено дека Џордин снимила оригинална песна насловена "[[12 Dates of Christmas#Music and Theme song|Angels Are Singing]]" како дел од шоуто на [[ABC Family]] телевизијата - "[[12 Dates of Christmas]]".<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2011/11/14/amy-smart-and-mark-paul-gosselaar-star-in-the-abc-family-original-movie-12-dates-of-christmas-sunday-december-11-626015/20111114abcfamily01/ |title=Amy Smart and Mark-Paul Gosselaar Star in the ABC Family Original Movie, "12 Dates of Christmas" Sunday, December 11 |publisher=TheFutonCritic.com |date=2011-11-14 |accessdate=2013-01-02}}</ref> На 9 август, 2012та, Џордин изјави во едно интервју за Билборд дека веќе има седум песни подготвени за нејзиниот трет албум. „ Ќе биде поразлично од она што веќе го слушнале моите обожаватели„, изјави таа. „ 'Battlefield' албумот од 2009 беше повеќе поп/рок и малку поп/Р&Б, но сега е повеќе Р&Б, како Р&Б/поп наместо поп/Р&Б.„<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/charts/soundtracks#/news/jordin-sparks-at-work-on-third-album-as-1007787752.story |title=Soundtracks |publisher=Billboard |date=2012-12-29 |accessdate=2013-01-02}}</ref> За едно интервју на МТВ таа потврди дека снимила дует со Џејсон Деруло и дека ќе се најде на албумот, и ќе послужи како потенцијален хит.<ref>{{Наведена мрежна страница |author= |url=http://www.entertainmentwise.com/news/96446/Jordin-Sparks-And-Jason-Derulo-Say-Recording-Duet-Was-Like-World-War-III- |title=Jordin Sparks And Jason Derulo Say Recording Duet Was Like ‘World War III’ |publisher=Entertainmentwise |date=2012-11-29 |accessdate=2013-01-02 |archive-date=2013-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130415063128/http://www.entertainmentwise.com/news/96446/Jordin-Sparks-And-Jason-Derulo-Say-Recording-Duet-Was-Like-World-War-III- |url-status=dead }}</ref> На 7 октомври [[RCA Music Group]] објави дека се растура [[Jive Records]] заедно со [[Arista Records]] and [[J Records]] музичката куќа. Со нивното затворање, Спаркс ( и сите други изведувачи кои веќе имале потпишано со овие музички куќи), ќе го издадат својот иден материјал(вклучувајќи го и нејзиниот трет албум) од брендот [[RCA Records]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/record-labels/rca-s-new-executive-team-named-under-ceo-1005324782.story |title=RCA's New Executive Team Named Under CEO Peter Edge Amid Layoffs (Update) |publisher=Billboard.biz |date=August 23, 2011 |accessdate=October 18, 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fmqb.com/article.asp?id=2268707 |title=Radio Industry News, Music Industry Updates, Arbitron Ratings, Music News and more! |publisher=FMQB |accessdate=October 18, 2011 |archive-date=2011-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111108044953/http://www.fmqb.com/article.asp?id=2268707 |url-status=dead }}</ref> На 29 февруари, 2012та, момчето на Џордин, [[Џејсон Деруло]] објави на Твитер официјален ремикс од неговиот хит "[[It Girl (song)|It Girl]]" заедно со Спаркс. Постои и видео кое беше објавено заедно со ремиксот кој прикажува некои домашни видеа од Џејсон и Џордин заедно како и слики.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=03/01/2012 |url=http://www.mjsbigblog.com/jason-durulo-feat-jordin-sparks-it-girl-music-video.htm |title=Jason Durulo feat. Jordin Sparks - "It Girl" - Music Video &#124; American Idol, Jordin Sparks |publisher=mjsbigblog |date= |accessdate=2013-01-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.worldstarhiphop.com/videos/video.php?v=wshhwPEciF2R9hEC41Au |title=Video: Jason Derulo (Feat. His Girlfriend "Jordin Sparks") - It Girl Remix |publisher=Worldstarhiphop.com |date=2012-03-01 |accessdate=2013-01-02 }}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 12 септември, 2011та, беше објавено дека Спаркс за првпат ќе се појави како главна улога во филмот ''[[Sparkle (2012 film)|Sparkle]]'', преработка од филмот од 1976 година инспириран од приказната [[The Supremes]]. Преработката ќе биде поставена во Детроит назад во 1968 година за време издигањето на Мотаун. Приказната ќе се фокусира на најмладата сестра, музичкото чудо Спаркл Вилијамс(Спаркс), и нејзината борба да стане звезда додека нејзината фамилија се соочува со многу проблеми кои можат да доведат до распаќање на семејството.<ref>{{наведени вести|url=http://www.hollywoodreporter.com/idol-worship/american-idol-jordin-sparks-star-234186 |title='American Idol's' Jordin Sparks to Star Opposite Whitney Houston in 'Sparkle' |publisher=Hollywood Reporter |accessdate=October 18, 2011 |first=Borys |last=Kit |date=September 12, 2011}}</ref><ref>{{наведени вести|last=Sneider |first=Jeff |url=http://www.variety.com/article/VR1118042676?refCatId=13 |title=Whitney Houston, Jordin Sparks 'Sparkle' for Sony – Entertainment News, Film News, Media |publisher=Variety |date=September 12, 2011 |accessdate=October 18, 2011}}</ref> Р&Б пејачката Алија беше првично избрана за улогата на Спаркл, но со нејзината авионска несреќа во 2001, продукцијата на филмот, која беше закажана за 2002, беше откажана. Sparkle беше снимен есента во 2011та за период од две месеца. Филмот, во којшто глумат Спаркс и Хјустон, ќе биде издаден на 17 август во САД. На 12 мај, 2012та, „Celebrate„, последната песна којашто Витни Хјустон ја сними со Спаркс, премиерно беше пуштена на RyanSeacrest.com. На 5 јуни беше овозможено да се симнува во дигитална верзија на iTunes. Песната ќе може да се најде на албумот со песни од филмот насловен како Sparkle: Original Motion Picture Soundtrack како прв официјален хит. Здруженото музичко видео за ''[[Celebrate]]'' беше снимен на 30 мај, 2012та. Видеото се снимаше повеќе од два дена и беше објавен на 27 јуни. Краток преглед од видеото беше премиерно пуштено на 4 јуни, 2012та. На 24 јули истата година, беше објавено дека Спаркс ќе глуми во нејзиниот втор филм, индиска драма „The Inevitable Defeat of Mister & Pete„.<ref>{{Наведена мрежна страница |author= |url=http://www.jordinsparks.com/us/news/jordin-sparks-among-cast-inevitable-defeat-mister-and-pete |title=Jordin Sparks Among The Cast Of The Inevitable Defeat Of Mister And Pete &#124; Jordin Sparks Official Site - RCA Records |publisher=Jordinsparks.com |date= |accessdate=2013-01-02 |archive-date=2013-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213102919/http://www.jordinsparks.com/us/news/jordin-sparks-among-cast-inevitable-defeat-mister-and-pete |url-status=dead }}</ref> Продуцентот Џорџ Тилмен Џуниор е оној кој работеше со Џенифер Хадсон, Спаркс, Џефри Рајт и Ентони Меки. Мајкал Старбури го напиша сценариото кое е проследено со две градски младини беа оставени да се грижат за самите себе преку летото откако нивните мајки беа приведени од властите. Изработката на филмот ќе започне на 23 јули, 2013 година во Бруклин. .<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Fleming |first=Mike |url=http://www.deadline.com/2012/07/the-inevitable-defeat-of-mister-and-pete-underway-with-jennifer-hudson-jordin-sparks-jeffrey-wright-and-anthony-mackie/ |title='The Inevitable Defeat Of Mister And Pete' Underway With Jennifer Hudson, Jordin Sparks, Jeffrey Wright And Anthony Mackie |publisher=Deadline.com |date= |accessdate=2013-01-02}}</ref> Алиша Кис ќе биде главниот извршен директор/режисер на филмот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.filmofilia.com/jennifer-hudson-joins-the-inevitable-defeat-of-mister-and-pete-109802/ |title=Jennifer Hudson Joins The Inevitable Defeat of Mister and Pete |publisher=FilmoFilia |date=2012-07-24 |accessdate=2013-01-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author=Published Monday, Jul 23 2012, 4:47pm EDT |url=http://www.digitalspy.com/movies/s91/american-idol/news/a394818/jennifer-hudson-jordin-sparks-in-inevitable-defeat-of-mister-and-pete.html |title=Jennifer Hudson, Jordin Sparks in Inevitable Defeat of Mister and Pete - American Idol News - Reality TV |publisher=Digital Spy |date=2012-07-23 |accessdate=2013-01-02}}</ref> Овој филм е произведен од Street State Pictures. Спаркс настапи на ''[[VH1 Divas#VH1 Divas 2012|VH1 Divas 2012]]'' заедно со [[Мајли Сајрус]], [[Деми Ловато]], [[Кели Роланд]] and [[Сиара]]. Шоуто беше премиерно пуштено на 16 декември, 2012та. Taa им се придружи на пејачите [[Ледиси]] и [[Мелани Фиона]] во оддавањето почит на [[Витни Хјустон]]. На црвениот тепих таа потврди дека нејзнинипт нов хит се планира да биде издаден во февруари како и албумот веднаш по него.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=|url=http://www.mjsbigblog.com/idol-headlines-for-121912.htm |title=American Idol Headlines for 12/19/12 |publisher=Mjsbigblog.com |date=2012-12-19 |accessdate=2013-01-02}}</ref> ==Други потфати== ===Модна линија=== Во април 2008та, беше објавено дека Спаркс ќе соработува со компанијата за козметика [[Avon Products|Avon]] за да биде како портпарол за линијата за тинејџери ''Mark''. Во ноември истата година, Спаркс почна да соработува со Wet Seal на нејзината сопствена модна линија ‘Sparks’. Линијата беше лансирана на 19 ноември, 2008 нудејќи големини од XS до XL. Спаркс изјави: „ Многу сум возбудена што Wet Seal и јас бевме во можност да создадеме модна линија која ќе биде достапна за повеќе девојки од претходно.<ref>[http://www.celebrityclothingline.com/jordin-sparks/jordin-sparks-for-wet-seal/ Jordin Sparks Collection for Wet Seal] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141107060601/http://www.celebrityclothingline.com/jordin-sparks/jordin-sparks-for-wet-seal/ |date=2014-11-07 }}. Retrieved July 15, 2010.</ref> ===Глума=== Во 2009, се појави во серијата на Дизни ''[[The Suite Life on Deck]]'', како гостин во епизодата "Crossing Jordin" во улога на самата себе. Епизодата беше прикажана за првпат на 23 октомври, 2009.<ref name="celebrity-mania.com">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.celebrity-mania.com/news/view/00010085.html |title=Jordin Sparks Guest Stars on 'The Suite Life on Deck' |publisher=Celebrity-mania.com |date=2009-09-28 |accessdate=2011-01-10 |archive-date=2011-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708131244/http://www.celebrity-mania.com/news/view/00010085.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://sparkstown.com/news/news.php?uid=41</ref> Таа исто така беше гостинка и во хит шоуто на Nickelodeon, ''[[Big Time Rush]]''.<ref>[http://www.jordinsparks.com/us/news/big-time-rush-jordin-sparks-big-time-sparks Big Time Rush + Jordin Sparks = Big Time Sparks] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120402060545/http://www.jordinsparks.com/us/news/big-time-rush-jordin-sparks-big-time-sparks |date=2012-04-02 }}. Retrieved July 15, 2010.</ref> Епизодата беше прикажана за првпат на 18 јуни, 2010. Освен тоа, Спаркс го позајми и свјот глас за ''[[Team Umizoomi]]'' во улогата на Сината сирена. Оваа епизода беше прикажана на 13 мај, 2011та.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.jordinsparks.com/us/news/team-umizoomi-jordin-sparks-legend-of-the-blue-mermaid |title=Team Umizoomi + Jordin Sparks = Legend of the Blue Mermaid |publisher=Jordinsparks.com |accessdate=October 18, 2011 |archive-date=2011-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111006003722/http://www.jordinsparks.com/us/news/team-umizoomi-jordin-sparks-legend-of-the-blue-mermaid |url-status=dead }}</ref> Во следанта година таа се појави во филмот ''[[Sparkle (2012 film)|Sparkle]].''(Искра). ===Бродвеј=== На 3 мај, 2010, беше најавено дека Спаркс ќе се приклучи на екипата на Бродвеј шоуто [[In the Heights]] во улогата на Нина Росарио. Спаркс стана дел од производството од 19 август сè до 14 ноември, кое траеше вкупно 12 непрекинати недели. <ref>{{Наведена мрежна страница|author=In the Heights – Broadway |url=http://www.broadway.com/shows/in-the-heights/buzz/american-idol-jordin-sparks-lands-heights-summer/ |title=In the Heights Lands American Idol Champ Jordin Sparks for Summer Run |publisher=Broadway.com |accessdate=2011-01-10}}</ref> ===Парфем=== Во октомври 2010, Спаркс го промовира својот прв парфем ''[[Because of You...]]''. Парфемот во тој момент бил дистрибуиран од [http://www.dots.com/ Dots], но од ноември беше веќе достапен и во други малопродажни места. Парфемот е опишан како „цветно-овошен мирис„ кој содржи ноти од „клементина, бела царска рибизла, портокалов цвет, срце од нектарина, бебе шери орхидеа и корален божур, чист и сув миск, ванила зрно, Балтички калибир и светли дрва". Спаркс сакала да овој производ биде достапен за нејзините обожаватели, но истовремено и квалитетен. „Кога го започнав овој проект, навистина сакав да овој производ биде достапен. Погледнав во парфемите на други славни лица и тие чинат околу 80 долари. Дури и сега, гледам во парфеми кои чинат 80 долари и не можам да си дозволам да потрошам толку пари.„<ref>[http://content.usatoday.com/communities/idolchatter/post/2010/10/jordin-sparks-launches-first-fragrance-next-week/1 Jordin Sparks Launches First Fragrance] ''[[USA Today]]'' Retrieved 2010-10-09.</ref>. Во март 2012та, како резултат од успехот од нејзнииот прв парфем, таа го промовира нејзиниот втор парфем 'Fascinate', ексклузивно со со Dots Fashions. Беше најавено на 22 октомври, 2012та дека Спаркс ќе го промовира својот трет парфем 'Ambition.' За едно интервју таа рече: „ Во моментов чувстувам дека можзам да владеам со светот. Ambition е токму тој збор кој ја опишува мојата моментална состојба.„ Нејзиниот парфем е достапен во малопродажни места како [[Bon-Ton]]. Спаркс го прикажа својот парфем на една мала забава во Милвоки на 1 декември, 2012та.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://singersroom.com/content/2012-10-21/Jordin-Sparks-Reveals-New-Fragrance-Ambition/ |title=News &#124; Jordin Sparks Reveals New Fragrance, Ambition |publisher=Singersroom |date=2012-10-21 |accessdate=2013-01-02}}</ref> ==Филантропија== [[Image:President George W. Bush congratulates singer Jordin Sparks.jpg|thumb|right|Поранешниот претседател на САД, Џорџ В.Буш и честита на СПаркс по нејзината изведба на државната химна во [[Гана]]]] Во 2007 година, Спаркс беше замолена од еден роднина кој работи за SOS детските села во САД во Флорида да дизајнира фармерско палто украсено со Сваровски Кристал како поддршка за сирачињата.p://www.looktothestars.org/celebrity/1216-jordin-sparks Jordin Spark's Charity Work, Events & Causes]. Retrieved July 15, 2010.</ref> Во февруари 2008та, Спаркс ја посети [[Гана]]. Таа беше дел од делегацијата на поранешниот претседател на САД Џорџ Буш и поранешната прва дама Лаура Буш да помогнат со [[Malaria No More]], организација чијашто цел е да се сопрат смртните случаи од [[маларија]] во Африка до 2015 година. Спаркс се придружи на Г-дин. Буш во Мамоби поликлиниката, каде што првата дама донираше голем број на креветни мрежи со цел да им помогне на локалните женски трговци во борбата со маларијата во Гана. За време на престојот таму, Спаркс ја испеа "Amazing Grace„ на групата на одговорните кои се собраа да и оддадат почит на Лаура Буш. Спаркс рече: „Патувањето во Гана со [[Malaria No More]], ми ја дава можноста да ја видам разликата што едно обично каснување од комарец може да му ја направи на животот на едно дете.<ref>[http://www.jamati.com/online/columnists/jordan-sparks-visits-ghana/ Jordin Sparks Visits Ghana]. Retrieved July 15, 2010.</ref> Во 2008та, Спаркс ја поддржа Do Something 101 кампањата на [http://www.Dosomething.org/ Dosomething.org] со снимање на јавна објава објаснувајќи го националниот проект за училиштен прибор за возење.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Jordin Sparks PSA|url=http://www.dosomething.org/about/press/youtube|publisher=Youtube|accessdate=2013-01-10|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927103231/http://www.dosomething.org/about/press/youtube|url-status=dead}}</ref> Таа уште ја поддржа кампањата со помагање при волунтерскиот настан на [[Do Something]] 101 кој се одржа во Стејплс Центарот во Лос Анџелес..<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Jordin Sparks and a Host of Teen Celebrities Gather for the Do Something 101 School Supply Volunteer Event|url=http://www.pr-inside.com/jordin-sparks-and-a-host-of-r744045.htm|publisher=Business Wire|accessdate=2013-01-10|archive-date=2012-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120722224605/http://www.pr-inside.com/jordin-sparks-and-a-host-of-r744045.htm}}</ref> На 20 мај, 2009, Спаркс стана заштитно лице за[[Got Milk?]] Кампањата, американска публицистичка кампања која го охрабрува конзумирањето на кравјо млеко.<ref>[http://www.imnotobsessed.com/2009/09/23/jordin-sparks-joins-the-got-milk-campaign Jordin Sparks Joins The 'Got Milk' campaign] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120723030504/http://www.imnotobsessed.com/2009/09/23/jordin-sparks-joins-the-got-milk-campaign/ |date=2012-07-23 }}. Retrieved July 15, 2010.</ref><ref>[http://www.shineon-media.com/2009/05/20/jordin-sparks-dishes-on-the-jonas-brothers/ Jordin Sparks dishes on the Jonas Brothers & filiming Got Milk ad]. Retrieved July 15, 2010.</ref> На 17 септември истата година, таа беше дел од специјалното издание на [[VH1 Divas]] концерт создаден како поддршка за каналот [[VH1|Save The Music Foundation]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.vh1.com/shows/events/divas/_2009/ |title=VH1 Divas &#124; Watch VH1 Divas Live September 17th at 9/8c |work=Vh1 |accessdate=2009-08-30 |archive-date=2009-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090827132120/http://www.vh1.com/shows/events/divas/_2009/ }}</ref>. Концертот се одржа во Бруклин Академија на музиката ([[Brooklyn Academy of Music]]) во Њујорк каде што Спаркс го изведе својот втор хит [[S.O.S. (Let the Music Play)]], од својот втор албум [[Battlefield (album)|Battlefield]], како и "[[A Broken Wing]]" со Мартина МекБрајд. Во февруари 2010, Спаркс беше еден од многуте изведувачи кои учествуваа во "[[We Are the World 25 for Haiti]]", добротворен хит за жртвите од земјотресот во [[2010 Haiti earthquake]].<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Vena |first=Jocelyn |url=http://www.mtv.com/news/articles/1631061/20100202/jordin_sparks.jhtml |title='We Are the World' Remake Leaves Jordin Sparks, Tyrese, Celine Dion Starstruck – Music, Celebrity, Artist News |publisher=MTV |date=2010-02-02 |accessdate=2011-01-10 |archive-date=2010-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100403050241/http://www.mtv.com/news/articles/1631061/20100202/jordin_sparks.jhtml |url-status=dead }}</ref>. Таа се здружи со Пениројал Силвер творецот и дизајнерот Тим Фостер со цел да создаде свој дизајн на ѓердан за потписот на колекцијата на компанијата. Средствата заработени од ѓерданот ги финансираа медицинските единици во Хаити.<ref>[http://www.hollyscoop.com/style/jordin-sparks/jordin-sparks-designing-jewelry-to-benefit-haiti_1678.aspx Jordin Sparks Designing Jewelry to Benefit Haiti] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100214064626/http://www.hollyscoop.com/style/jordin-sparks/jordin-sparks-designing-jewelry-to-benefit-haiti_1678.aspx |date=2010-02-14 }}. Retrieved July 15, 2010.</ref> На 3 февруари, 2010 година, Спаркс и [[Давид Арчулета]], настапуваа на "X the TXT" настанот кој се одржа во Eden Roc Renaissance хотелот во Мајами, Флорида. Сите средства собрани од овој настан беа распределени на повеќе добротвотни места, вклучувајќи ја и Фондацијата на детската болница во Мајами (англиски:[[Miami Children’s Hospital Foundation]]). Следниот ден, двацата испратија плишени мечиња на сите деца во болницата. Во јуни 2010, "Thumbs Up to X the TXT" кампањата формирана од "The [[Allstate]] Corporation", најде начин да се придружи на [[Battlefield Tour]] турнејата на Спаркс, претставена од Mike & Ike со цел да ги охрабри тинејџерите и нивните семејства да не праќаат пораки додека возаат. Обожавателите на Спаркс дадоа ветување да не го прават тоа. Кампањата започна на истата таа турнеја на 3 јуни, 2010 а заврши на 18 јули истата година.<ref>[http://finance.yahoo.com/news/Allstate-and-American-Idol-prnews-2286586181.html?x=0&.v=1 Allstate and American Idol Winner Jordin Sparks Team Up For Summer 'Thumbs Up to X the TXT' Campaign]{{dead link|date=January 2013}}. Retrieved July 15, 2010.</ref> Спаркс е главниот портпарол на "[http://www.immadareyou.com/ I’m M.A.D., Are You?] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140109225145/http://immadareyou.com/ |date=2014-01-09 }}" кампањата. Таа исто така ја поддржува и фондацијата на Alex’s Lemonade Stand, која помага во собирањето пари за децата заболени од рак.<ref>[http://media.causes.com/830156 Jordin Sparks support Alex's Lemonade Stan Foundation] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110708124629/http://media.causes.com/830156 |date=2011-07-08 }}. Retrieved July 15, 2010.</ref> Спаркс патуваше и во Лузијана во јуни 2010 за да го посети [[Gulf Coast oil spill]] или попзнато како излевањето на нафтата во Мексиканскиот Залив заедно со Audubon Society за да се видат последиците од тоа излевање на дивиот свет и мочуриштата. Таа е исто така и член на National Youth Leadership Committee за Ronald Reagan Centennial Celebration заедно со Ник Џонас, Женевив Рајан и Броди Коновер. На 28 јули, 2011та, Спаркс имаше концерт изненадување на [[Тајмс Сквер]]Таа беше именувана за амбасадор на "VH1 Save The Music„ фондацијата во 2011та.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.vh1savethemusic.com/node/5643 |title=JORDIN SPARKS TO HOLD SURPRISE PERFORMANCE WITH ENERGIZER TO BENEFIT THE VH1 SAVE THE MUSIC FOUNDATION |publisher=VH1 Save The Music |date=July 28, 2011 |accessdate=October 18, 2011 |archive-date=2011-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111006033351/http://www.vh1savethemusic.com/node/5643 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.facebook.com/energizerstm/ |title=Energizer's VH1 Save The Music Sweepstakes op Facebook &#124; Facebook |publisher=Apps.facebook.com |accessdate=October 18, 2011}}</ref> Беше најавено на 9 ноември дека повторно ќе биде прогласена за мабасадор во 2012 година. Таа е придружена од колегата од Американски Идол Крис Датри, Лупе Фиаско, Кети Пери и други.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.sacbee.com/2011/11/09/4042296/katy-perry-lupe-fiasco-jordin.html |title=архивски примерок |accessdate=2013-01-10 |archive-date=2011-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113233451/http://www.sacbee.com/2011/11/09/4042296/katy-perry-lupe-fiasco-jordin.html |url-status=dead }}</ref> ==Дискографија== {{col-begin}} {{col-2}} ; '''Студиски албуми''' * 2007: ''[[Jordin Sparks (album)|Jordin Sparks]]'' * 2009: ''[[Battlefield (album)|Battlefield]]'' {{col-2}} ; '''EPs''' * 2006: ''For Now'' * 2007: ''[[Jordin Sparks (EP)]]'' {{col-end}} ==Турнеи== {{col-begin}} {{col-2}} '''Headlining''' * 2010: [[Battlefield Tour]] '''Joint tours''' * 2007: [[American Idols LIVE! Tour 2007]] * 2008: [[Jesse & Jordin LIVE Tour]] {{col-2}} '''Opening act''' * 2008: [[As I Am Tour]] * 2009: [[Jonas Brothers World Tour 2009]] * 2009: [[The Circus Starring Britney Spears#Opening acts|The Circus Starring Britney Spears]] * 2011: [[NKOTBSB Tour]] {{col-end}} ==Награди и номинации== {| class="wikitable" |- !Year !Award !Category !Result |- |2007 |[[Teen Choice Awards]] |Choice Female Reality/Variety Star<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Finley |first=Adam |url=http://www.tvsquad.com/2007/07/03/teen-choice-nominees-announced/ |title=Teen Choice nominees announced |work=TV Squad |publisher=AOL Inc |date=2007-07-03 |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2008-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080218102535/http://www.tvsquad.com/2007/07/03/teen-choice-nominees-announced/ }}</ref> |{{won}} |- |rowspan="10"|2008 |[[NAACP Image Awards]] |Outstanding New Artist<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.naacpimageawards.net/40/winners.php |title=The 40th NAACP Image Awards |work=[[NAACP Image Awards]] |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2009-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212001021/http://www.naacpimageawards.net/40/winners.php |url-status=dead }}</ref> |{{won}} |- |BET Pre-Awards |Best Heartbreak Video ("[[No Air]]")<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bet.com/Specials/BETAwards08/betawards-onlineawards/beta_onlineawards_heartbreakhotel.htm??Referrer=%7B1315A8DF-680D-4860-804D-C5077A0476EE%7D |title=Heartbreak Hotel &#124; Pre-Awards Awards &#124; BET Awards 2008 &#124; BET.com – Live June 24 @ 8:00&nbsp;pm |publisher=BET.com |date=2009-09-17 |accessdate=2011-01-10 |archive-date=2010-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100416041120/http://www.bet.com/Specials/BETAwards08/betawards-onlineawards/beta_onlineawards_heartbreakhotel.htm?%3FReferrer=%7B1315A8DF-680D-4860-804D-C5077A0476EE%7D |url-status=dead }}</ref> |{{won}} |- |rowspan="2"|[[BET Awards]] |Viewer's Choice ("No Air")<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bet.com/Specials/BETAwards08/betawards-nominees/ViewersChoiceAwards.htm?Referrer=%7B1315A8DF-680D-4860-804D-C5077A0476EE%7D |title=Viewers' Choice Nominees <nowiki>&#124;</nowiki> Nominees |work=[[BET Awards]] |publisher=BET Networks |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2009-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090429123013/https://www.bet.com/Specials/BETAwards08/betawards-nominees/ViewersChoiceAwards.htm?Referrer=%7B1315A8DF-680D-4860-804D-C5077A0476EE%7D |url-status=dead }}</ref> |{{nom}} |- |Beautiful Face Award<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bet.com/specials/betawards08/my-black-is-beautiful/beautifulface |title=Beautiful Face Award – My Black is Beautiful |work=BET Awards |publisher=BET Networks |accessdate=2011-01-14 |archive-date=2009-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612060240/http://www.bet.com/specials/betawards08/my-black-is-beautiful/beautifulface |url-status=dead }}</ref> |{{won}} |- |rowspan="3"|[[Teen Choice Awards]] |Choice Hook-Up ("No Air")<ref name="2008 Teen Choice Awards">{{наведени вести|url=http://theenvelope.latimes.com/env-2008-teen-choice-awards-scorecard17jun17,0,2603341.htmlstory |title=2008 Teen Choice Awards winners and nominees |work=Los Angeles Times |date=2007-06-17 |accessdate=2011-01-14}}</ref> |{{won}} |- |Choice Love Song ("No Air")<ref name="2008 Teen Choice Awards"/> |{{nom}} |- |Choice Breakout Artist<ref name="2008 Teen Choice Awards"/> |{{nom}} |- |rowspan="2"|[[MTV Video Music Awards]] |Best Female Video ("No Air") |{{nom}} |- |Best New Artist |{{nom}} |- |[[American Music Awards]] |Favorite Adult Contemporary Artist<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Fleeman |first=Mike |url=http://www.people.com/people/article/0,,20242267,00.html |title=Chris Brown Dominates American Music Awards |work=People (magazine) magazine |publisher=Time Inc |date=2008-11-23 |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184939/http://www.people.com/people/article/0,,20242267,00.html }}</ref> |{{won}} |- |rowspan="5"|2009 |[[51st Grammy Awards|Grammy Awards]] |[[Grammy Award for Best Pop Collaboration with Vocals|Best Pop Collaboration with Vocals]] ("No Air")<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://idolator.com/5101716/the-2009-grammy-nominees |title=The 2009 Grammy Nominees |work=[[Idolator (website)|Idolator]] |publisher=BUZZMEDIA |date=2008-12-03 |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2012-06-30 |archive-url=https://archive.today/20120630150049/http://idolator.com/5101716/the-2009-grammy-nominees |url-status=dead }}</ref> |{{nom}} |- |rowspan="2"|[[35th People's Choice Awards|People's Choice Awards]] |Favorite Pop Song ("No Air")<ref name="2009 People's Choice">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.peopleschoice.com/pca/awards/nominees/index.jsp?year=2009 |title=People's Choice Awards 2009 |work=People's Choice |publisher=Sycamore Productions Inc. |accessdate=2011-01-14}}</ref> |{{nom}} |- |Favorite Combined Forces ("No Air")<ref name="2009 People's Choice"/> |{{won}} |- |NAACP Image Awards |Outstanding Duo, Group or Collaboration ("No Air")<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.naacpimageawards.net/40/nom_recording.php |title=The 40th NAACP Image Awards |work=[[NAACP Image Awards]] |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2011-03-01 |archive-url=https://www.webcitation.org/5wqtVM75t?url=http://www.naacpimageawards.net/40/nom_recording.php |url-status=dead }}</ref> |{{nom}} |- |[[MTV Australia Awards]] |Best Collaboration ("No Air")<ref>{{наведени вести |url=http://www.theage.com.au/news/entertainment/music/list-of-nominees-for-the-2009-mtv-awards/2009/02/20/1234633024954.html |title=List of nominees for the 2009 MTV Awards |work=The Age |location=Australia |publisher=[[Fairfax Digital]] |date=2009-02-20 |accessdate=2011-01-08 |archive-date=2015-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905040825/http://www.theage.com.au/news/entertainment/music/list-of-nominees-for-the-2009-mtv-awards/2009/02/20/1234633024954.html |url-status=dead }}</ref> |{{nom}} |- |2010 |[[ARIA Music Awards of 2010|ARIA Music Awards]] |Most Popular Australian Single ("[[Art of Love (Guy Sebastian song)|Art of Love]]" with [[Guy Sebastian]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.take40.com/news/20335/2010-aria-nominations-announced---full-list-here! |title=2010 ARIA Nominations |work=[[Take40 Australia]] |publisher=mcm entertainment |accessdate=2010-09-28 |archive-date=2010-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101002004145/http://www.take40.com/news/20335/2010-aria-nominations-announced---full-list-here%21 |url-status=dead }}</ref> |{{nom}} |- |2012 |[[Soul Train Awards]] |Best Gospel/Inspirational Performance ("[[Celebrate (Whitney Houston and Jordin Sparks song)|Celebrate]]" with [[Whitney Houston]])<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bet.com/shows/soul-train-awards/2012/nominees/best-gospel-inspirational-performance.html |title=Best Gospel/Inspirational Performance &#124; Soul Train Awards &#124; Shows |publisher=BET |date=2012-10-30 |accessdate=2013-01-02}}</ref> |{{won}} |} ==Филмографија== {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" !Year !Title !Role !Notes |- |2007 |''[[American Idol]]'' |Herself/Contestant | [[American Idol (season 6)|Season 6]]; Winner |- |2009 |''[[The Suite Life On Deck]]'' | Herself |Episode: "[[List of The Suite Life on Deck episodes|Crossing Jordin]]" |- |rowspan="3"|2010 |''[[Big Time Rush]]'' |Herself ||Episode: "[[List of Big Time Rush episodes|Big Time Sparks]]" |- |''[[When I Was 17]]'' |Herself ||Episode: 16 |- |''[[In the Heights]]'' |Nina Rosario ||[[Broadway Musical]] |- |rowspan="3"|2011 |''[[BrainSurge]]'' |Herself |Guest Star |- |''[[Team Umizoomi]]'' |Blue Mermaid |Voiceover |- |''[[Majors & Minors]]'' |Herself ||Mentor |- | 2012 |''[[Sparkle (2012 film)|Sparkle]]'' |Sparkle Anderson |Lead Role for remake |- |2012 |''The Inevitable Defeat of Mister and Pete'' |Alice |Lead Role |- | 2013 |''[[The Women of Brewster Place (1989 television)|The Women of Brewster Place]]'' |Melonie "Kiwana" Brown |Lead Role |} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Jordin Sparks}} * {{Official website|http://www.jordinsparks.com}} * {{AI contestant|6|jordin_sparks|Jordin Sparks}} * {{IMDb name|2554052}} * [http://www.intheheightsthemusical.com/jordinsparks.html Jordin Sparks] in [[In the Heights]] {{s-start}} {{s-bef|before=[[Тејлор Хикс]]}} {{s-ttl|title=победник на ''[[Американски Идол]]''|years=2007}} {{s-aft| after=[[Дејвид Кук (пејач)|Дејвид Кук]]}} {{end}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спаркс, Џордин}} [[Категорија:Американски пејачи]] [[Категорија:Родени во 1989 година]] [[Категорија:Луѓе од Финикс]] [[Категорија:Живи луѓе]] tjf3tbdebaxe84n1mq4nkk4lym0wnyl 0 1063415 5582118 5363119 2026-06-24T23:44:34Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582118 wikitext text/x-wiki __БЕЗСОДРЖИНА__ {{Infobox person | honorific_prefix = | name = Ѓурчин Кокалески | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = | image = Ѓурчин Кокалески (портрет во МАНУ).jpg | image_size = | alt = | caption = Портрет на Ѓурчин Кокалески во МАНУ, дело на [[Петар Попчев]] | birth_name = Ѓурчин Илиов Кокалески | birth_date = 1775 | birth_place = [[Лазарополе]] | disappeared_date = | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date = 1863 | death_place = [[Лазарополе]] | death_cause = | body_discovered = | resting_place = [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Лазарополе|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | resting_place_coordinates = | monuments = | residence = | nationality = Македонец | other_names = | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | occupation = општественик, големопоседник, писател | years_active = | employer = | organization = | agent = | known_for = | notable_works = „Наказание“ | style = | influences = | influenced = | home_town = | salary = | net_worth = | height = | weight = | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | movement = | opponents = | boards = | religion = [[православие]] | denomination = | criminal_charge = | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = | partner = | children = | parents = | relatives = | callsign = | awards = | signature = | signature_alt = | signature_size = | website = | footnotes = | box_width = }} [[Податотека:Гробишта во селската црква во Лазарополе.jpg|мини|десно|250п|Гробот на Кокалески (најлево) заедно со оние на поп Мартин Петров Димковски, архимандрит [[Теофил Аврамов Жунгулоски]] и поп Серафим Мартинов Димковски пред црквата „Св. Ѓорѓи“.]] '''Ѓурчин Илиов Кокалески''' наречен '''Ѓурчин Кокале''' ([[1775]] — [[1863]]) — еден од првите македонски [[преродбеник|преродбеници]] и општественици. Бил истакнат големопоседник, [[трговец]], [[кнез]], [[ктитор]] и [[писател]]. Автор е на првиот македонски [[автобиографија|автобиографски]] текст на [[мијачки дијалект|народен јазик]] и словенското писмо под наслов „Наказание“.<ref>„Кокалески, Ѓурчин“. {{ЕнцМак|1=709}}</ref> Кокалески е роден во [[1775]] г. во [[Лазарополе]]. Во младоста изучил повеќе [[занает]]и, а кога почнува да се занимава со [[сточарство]] станува [[ќаја]]. Подоцна основа [[карашица]] (1801) и е меѓу првите организатори на сточарска производна [[задруга]]. Бил претставник на [[мануфактурно производство|мануфактурната индустрија]] и земјиштен големопоседник, а се занимавал и со [[лихварство]] и трговија. На општествен план, бил заштитник на [[христијанство|христијаните]] и борец против [[Грчка пропаганда во Македонија|грчката културна доминација]]. Кокалески добил прием кај [[султан]]от, од кого добил дозвола за градење црква и џамија, за постојано носење оружје и [[ферман]] со кој се уредуваат давачките во неговиот крај. Покрај тоа, зачуван е ферманот со кој добива законското право да биде [[кнез]] и воен заповедник на својот крај со цел да го штити од одметници и добива членство во покраинското собрание. Во родниот крај финансира изградба, [[живопис|зографисување]] и снабдување со [[црковнословенски јазик|црковнословенски]] книги на црквата „[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Лазарополе|Св. Ѓорѓи]]“ во Лазарополе, во која било основано и првото лазарополско основно училиште (1841). Гради џамија во [[берско]]то село [[Либаново]] околу Солунскиот Залив, помага во обновата на манастирот „Св. Пречиста“ кај Кичево, му помага на манастирот „[[Бигорски Манастир|Св. Јован Бигорски]]“, како и при изградбата на храмот во с. [[Росоки]] (1836). Имал свој [[престол]] во лазарополската црква на кој редовно седел. Починал во 1863 г. во Лазарополе и погребан во дворот до олтарот на матичната црква по барање на народот. Во [[Мијаци|мијачките]] песни и преданија е запаметен како јунак. <center> <gallery> Murovite na kokale 1807 i 1811.jpg|Печатот на Ѓурчин Кокалески Nakazanieto na Kokale 1 str.jpg|Прва страница на делото „Наказание“ Rakopis na Kokale.jpg|Ракопис на Кокалевски од [[требник]] на [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Лазарополе|црквата „Св. Ѓорѓи“]] во Лазарополе Entrance in Saint George Church in Lazaropole Inscription Crop.jpg|Ктиторски натпис на Кокалески над влезот на „Св. Ѓорѓи“ Gjurčin Kokale kako ktitor.jpg|Кокалески како ктитор </gallery> </center> == Поврзано == * [[Томо Томоски (преродбеник)|Томо Томоски]] * [[Сарџо Караџа Брадина]] * [[Македонска преродба|Преродбеништво]] * [[Развој на буржоазијата во Македонија]] == Библиографија == * [[Александар Матковски]], „Ѓурчин Кокалески: 1775-1863“, Скопје, [[Институт за национална историја]], 1959 == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Ǵurčin Kokale}} * [http://www.mn.mk/kultura/8131 Биографија на Кокалески и извадоци од личниот летопис во Наказаието] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191109230522/http://www.mn.mk/kultura/8131 |date=2019-11-09 }} — ''Македонска нација'' * [http://lazaropolee.blogspot.com/2009/01/blog-post_4267.html Страница за животот и делото на Ѓурчин Илиов Кокалески] * [http://lazaropolee.blogspot.com/2009/01/blog-post_2241.html Страница за „Наказанието“ на Ѓурчин Кокалески] {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кокалески, Ѓурчин}} [[Категорија:Македонски преродбеници]] [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Македонски кнезови]] [[Категорија:Македонски стопанственици]] [[Категорија:Македонски трговци]] [[Категорија:Мијаци]] [[Категорија:Родени во 1775 година]] [[Категорија:Починати во 1863 година]] [[Категорија:Луѓе од Лазарополе]] [[Категорија:Македонски општественици]] dlnhrnvyoheeoquaryn41ztuem6zz1g 8 1069188 5581846 5579350 2026-06-24T12:07:14Z Виолетова 1975 5581846 wikitext text/x-wiki <div style="background:white;color:black;" class="notheme"><!-- НЕ СТАВАЈТЕ ПОТТОЧКИ (ЅВЕЗДИЧКИ), ТУКУ САМО ПИШЕТЕ ГО ТЕКСТОТ ОСТАВАЈЌИ ПО ЕДЕН ПРАЗЕН РЕД АКО ИМА ПОВЕЌЕ ОД ЕДНА ОБЈАВА--> <!-- Трајна објава за Википедија на Facebook --> [[Податотека:F icon.svg|лево|25п]] Следете ја Википедија на македонски јазик на '''<span class="plainlinks">[https://www.facebook.com/mk.wikipedia Facebook]</span>'''! {{-}} <!-- Известување за викисредби или други настани --> [[Податотека:Wikipedia-logo-v2.svg|лево|30п]] Се известуваат сите заинтересирани уредници на Википедија на македонски јазик дека на 30 јuni ќе се одржи Викисредба. За време и место на настанот погледнете на [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2026)|врската]]. Сите се добредојдени! {{-}} <!-- Известување за дискусии и гласања --> <!-- Известување за кандидати за/ревизија на избрани статии --> <!-- Известување за избор на јубилејна статија --> <!-- Објава за уредувачки денови или викенди --> {{#ifexist:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|{{#ifexist:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|}}}} {{-}} <!-- Објава за уредувачки натпревари или седмици --> {{-}} <!-- Објава за други натпревари --> at80tle5m9i5mu694sxboc9w273oc99 5581849 5581846 2026-06-24T12:08:05Z Виолетова 1975 5581849 wikitext text/x-wiki <div style="background:white;color:black;" class="notheme"><!-- НЕ СТАВАЈТЕ ПОТТОЧКИ (ЅВЕЗДИЧКИ), ТУКУ САМО ПИШЕТЕ ГО ТЕКСТОТ ОСТАВАЈЌИ ПО ЕДЕН ПРАЗЕН РЕД АКО ИМА ПОВЕЌЕ ОД ЕДНА ОБЈАВА--> <!-- Трајна објава за Википедија на Facebook --> [[Податотека:F icon.svg|лево|25п]] Следете ја Википедија на македонски јазик на '''<span class="plainlinks">[https://www.facebook.com/mk.wikipedia Facebook]</span>'''! {{-}} <!-- Известување за викисредби или други настани --> [[Податотека:Wikipedia-logo-v2.svg|лево|30п]] Се известуваат сите заинтересирани уредници на Википедија на македонски јазик дека на 30 јуни ќе се одржи Викисредба. За време и место на настанот погледнете на [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2026)|врската]]. Сите се добредојдени! {{-}} <!-- Известување за дискусии и гласања --> <!-- Известување за кандидати за/ревизија на избрани статии --> <!-- Известување за избор на јубилејна статија --> <!-- Објава за уредувачки денови или викенди --> {{#ifexist:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|{{#ifexist:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|}}}} {{-}} <!-- Објава за уредувачки натпревари или седмици --> {{-}} <!-- Објава за други натпревари --> 5z3ktzlyc5aal84ocrkm8q88tocdpi2 0 1076541 5582066 5579404 2026-06-24T21:19:59Z Dandarmkd 31127 5582066 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Мост | name = Мост на уметноста | native_name = | native_name_lang = mk | image = Most na Umetnosta.jpg | caption = Мостот во 2013 година. | carries = пешаци | crosses = [[Вардар]] | cost = 2,5 милиони [[Евро|евра]] | ren_cost = | locale = | location_town = [[Скопје]] | location_country = [[Македонија]] | designer = Коста и Викторија Мангаровски | length = 83 м | width = 9,2 / 12 м | antenna_spire = | roof = | top_floor = | other_dimensions = | floor_count = | floor_area = | seating_type = | seating_capacity = | elevator_count = | main_contractor = | architect = | architecture_firm = | structural_engineer = | services_engineer = | civil_engineer = | other_designers = | quantity_surveyor = | awards = | designations = | ren_architect = | ren_firm = | ren_str_engineer = | ren_serv_engineer = | ren_civ_engineer = | ren_oth_designers = | ren_qty_surveyor = | ren_awards = | parking = | url = | embedded = | references = }} '''Мост на уметноста''' — пешачки [[мост|мост]] преку реката [[Вардар]], во средиштето на [[Скопје]]. На него се поставени многу статуи на познати [[уметник|уметници]]. Сместен е помеѓу [[Мост „Слобода“ (Скопје)|мостот „Слобода“]] и мостот „[[Око (мост)|Око]]“. Мостот бил изграден во склоп на поголемиот проект „[[Скопје 2014]]“, и неговата изградба чинела 2,3 милиони [[евро|евра]].<ref>[http://skopje2014.prizma.birn.eu.com/mk/Most-na-umetnosta Скопје 2014 под лупа], „Призма“</ref> На мостот има вкупно 27 [[вајарство|скулптури]], по 13 на секоја страна и една во средината. Долг е 83 [[метри]] и широк 9,2&nbsp;м, со тоа што средишниот дел се проширува до 12&nbsp;м. == Статуи на мостот == {| |<gallery mode=packed heights=165> Податотека:Vojdan Černodrinski na Mostot na umetnosta (3).JPG|[[Војдан Чернодрински]] Податотека:Živko Čingo na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Живко Чинго]] Податотека:Džinot na Mostot na umetnosta (2).JPG|[[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] Податотека:Stefan Gajdov na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Стефан Гајдов]] Податотека:Adem Gajtani na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Адем Гајтани]] Податотека:Vasil Iljoski na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Васил Иљоски]] Податотека:Slavko Janevski na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Славко Јаневски]] Податотека:Blaže Koneski na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Блаже Конески]] Податотека:Dimitar Kondovski na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Димитар Кондовски]] Податотека:Lazar Ličenoski na Mostot na umetnosta (2).JPG|[[Лазар Личеноски]] Податотека:Nikola Martinoski na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Никола Мартиноски]] Податотека:Споменик - Браќата Миладиновци 1.JPG|[[Браќа Миладиновци]] Податотека:Petar Mazev na Mostot na umetnosta (2).JPG|[[Петар Мазев]] Податотека:Vančo Nikoleski na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Ванчо Николески]] Податотека:Vlastimir Nikolovski na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Властимир Николовски]] Податотека:Dimitar Pandilov na Mostot na umetnosta (2).JPG|[[Димитар Пандилов]] Податотека:Murteza Peza na Mostot na umetnosta (2).JPG|[[Муртеза Пеза]] Податотека:Stale Popov na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Стале Попов]] Податотека:Toše Proeski na Mostot na umetnosta (4).JPG|[[Тоше Проески]] Податотека:Trajko Prokopiev na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Трајко Прокопиев]] Податотека:Grigor Prličev na Mostot na umetnosta (2).JPG|[[Григор Прличев]] Податотека:Petre Prličko na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Петре Прличко]] Податотека:Kočo Racin na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Кочо Рацин]] Податотека:Todor Skalovski na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Тодор Скаловски]] Податотека:Aco Šopov na Mostot na umetnosta (3).JPG|[[Ацо Шопов]] Податотека:Nikola Vapcarov na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Никола Вапцаров]] Податотека:Nedžati Zekirija na Mostot na umetnosta (1).JPG|[[Неџати Зекирија]] </gallery> |} == Поврзано == * [[Око (мост)]] * [[Камен мост]] * [[Мост Гоце Делчев]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ризница-врска|Bridge of Arts (Skopje)}} {{Скопје-никулец}} {{Идејни урбанистички проекти за Скопје}} [[Категорија:Мостови во Скопје|Уметноста]] [[Категорија:Знаменитости во Скопје]] [[Категорија:Македонската архитектура во 2014 година]] 1f0cdqazrtxyzug4xk1jv4kc2n46ebq 0 1081534 5582252 5181052 2026-06-25T08:37:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582252 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Jeep Wrangler Rubicon.jpg|thumb|Џип Вранглер Рубикон]] '''Џип''' (англиски: '''Jeep''') — американска [[Автомобил|автомобилска]] марка во сопственост на [[Мултинационално претпријатие|мултинационалното претпријатие]] Стелантис (Stellantis).<ref>{{cite web|url= http://pdf.secdatabase.com/1801/0001193125-13-097736.pdf |title=Chrysler 8-K/A SEC filing |date=3 December 2012 |quote= ... served as the auditor for Fiat S.p.A. and its consolidated subsidiaries, which include Chrysler Group |publisher=secdatabase.com |access-date=18 January 2015}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.insideview.com/directory/chrysler-group-llc |publisher=InsideView company data |title=Chrysler Group LLC |quote=Chrysler Group LLC operates as a subsidiary of Fiat North America LLC |access-date=18 January 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130927090738/http://www.insideview.com/directory/chrysler-group-llc |archive-date=27 September 2013 }}</ref> Претходно, од 1987 година, Џип бил сопственост на американскиот автопроизводител [[Крајслер]] (Chrysler) кој, пак, ја купил оваа марка од претпријатието Американ Моторс Корпорејшн (American Motors Corporation, AMC). Марката „Џип“ се однесува само на теренски возила (Sport Utility Vehicle, SUV). Во 2016 година биле продадени 1,4 милиони примероци Џип, што претставува голем пораст во споредба со 2008 година, кога продажбата изнесувала 500 000 возила.<ref>{{cite web |last=Peterson |first=George |title=Jeep Guns For 2 Million In Annual Sales |url=https://www.forbes.com/sites/georgepeterson1/2017/02/24/2-million-jeeps-global-sales-target/ |work=Forbes |date=24 February 2017 |access-date=10 November 2020}}</ref><ref name=Freep/> Од вкупната продажба, две третини отпаѓа на [[Северна Америка]],<ref name=AutoNwsChi>{{cite web |url=https://europe.autonews.com/article/20170821/COPY/308219989/china-s-great-wall-wants-to-buy-jeep |title=China's Great Wall wants to buy Jeep |date=18 August 2017 |work=Automotive News Europe |access-date=30 May 2019}}</ref> Во [[Соединети Американски Држави|САД]], над 2 400 дилери го имаат правото да ги продаваат возилата од марката Џип, а се смета дека, кога би било посебно претпријатие, Џип бив редел меѓу 22 и 33,5 милијарди долари.<ref name=AutoNwsChi/><ref name=Freep>{{cite web |url=https://www.freep.com/story/money/cars/chrysler/2017/04/26/fiat-chrysler-spinoff-jeep-ram/100932960/ |title=Could Fiat Chrysler spin off Jeep, Ram? 'Yes' |first=Brent |last=Snavely |newspaper=Detroit Free Press |access-date=30 May 2019}}</ref> Главен извршен директор на марката Џип е Антонио Филоса.<ref>{{cite press release|url=https://www.stellantis.com/en/news/press-releases/2023/september/stellantis-announces-changes-in-leadership-team|publisher=Stellantis NV|title=Stellantis Announces Changes in Leadership Team|access-date=23 February 2024}} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240224003532/https://www.stellantis.com/en/news/press-releases/2023/september/stellantis-announces-changes-in-leadership-team |date=2024-02-24 }}</ref> == Актуелни модели == * [[Jeep Cherokee|Cherokee]] * [[Jeep Grand Cherokee|Grand Cherokee]] * [[Jeep Wrangler|Wrangler]] * [[Jeep Patriot|Patriot]] * [[Jeep Compass|Compass]] ==Надворешни врски== *[http://www.jeep.com/en/ Официјално мрежно место] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131216225000/http://www.jeep.com/en/ |date=2013-12-16 }} ==Галерија== <gallery> Податотека:Џип-Компас.jpg|мини|Џип Компас Податотека:Jeep-Renegade Limited.jpg|мини|Џип Ренегејд лимитед Податотека:Jeep Wrangler(1).jpg|мини|Џип Вранглер Податотека:Wrangler unlimited.jpg|мини|Џим Вранглер анлимитед Податотека:Grand-Cherokee-Summit.jpg|мини|Џип Гранд Чироки Самит </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Автомобили]] ek6gsdyly8wftn92gczrxnvghcjjacm 0 1083563 5582155 5427214 2026-06-25T04:33:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582155 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник |name = Јохан Фридрих Гмелин |image = Johann Friedrich Gmelin.jpg |image_size = 200px |caption = Портрет на Гмелин |birth_date = {{датум на раѓање|1748|8|8|df=y}} |birth_place = [[Тибинген]], [[Свето Римско Царство]] |death_date = {{починал на и возраст|1804|11|1|1748|8|8|df=y}} |death_place = [[Гетинген]], [[Свето Римско Царство]] |residence = |citizenship = |nationality = [[Германија|Германец]] |ethnicity = |fields = {{безпрелом|[[природонаука|природонаучник]], [[ботаничар]] и [[ентомолог]]}} |workplaces = [[Гетингенски универзитет]]<br />[[Тибингенски универзитет]] |alma_mater = [[Тибингенски универзитет]] |doctoral_advisor = Филип Фридрих Гмелин<br />Фердинанд Кристоф Етингер |academic_advisors = |doctoral_students = Георг Фридрих Хилдербрант<br />Фридрих Штромајер<br />Карл Фридрих Килмајер<br />Вилхелм Август Лампадиус |notable_students = |known_for = учебници |author_abbrev_bot = J.F.Gmel. |author_abbrev_zoo = |influences = |influenced = |awards = |religion = |signature = |footnotes = најстар син на Филип Фридрих Гмелин и татко на Леополд Гмелин }} '''Јохан Фридрих Гмелин''' ({{langx|de|Johann Friedrich Gmelin}}; {{рн|8|август|1748}} – {{пн|1|ноември|1804}}) — [[Германија|германски]] [[природознание|природонаучник]], [[ботаничар]], [[ентомолог]], [[херпетолог]] и [[малаколог]]. == Образование == Гмелин е роден во 1748 г. во [[Тибинген]] како син на професорот Филип Фридрих Гмелин. Студирал медицина кај татко му<ref>{{нмс |url=http://www.scs.uiuc.edu/~mainzv/Web_Genealogy/Info/gmelinjf.pdf |publisher=University of Illinois, Champaign-Urbana |work=School of Chemical Sciences Web Genealogy |title=Genealogy Database Entry: Gmelin, Johann Friedrich |last=Mainz |first=Vera V. |author2=Gregory S. Girolami |year=1998 |accessdate=1 јануари 2009}}</ref> на [[Тибингенски универзитет|Тибингенскиот универзитет]] и магистрирал во 1768 г. со тезата ''Irritabilitatem vegetabilium, in singulis plantarum partibus exploratam ulterioribusque experimentis confirmatam.'', која ја одбранил пред комисијата на чело со Фердинанд Кристоф Етингер,<ref>[http://reader.digitale-sammlungen.de/en/fs1/object/display/bsb10958646_00003.html Irritabilitatem vegetabilium in singulis plantarum partibus exploratatam]</ref> ==Кариера== Во 1769, Гмелин вонреден професор по медицина на [[Тибингенски универзитет|Тибингенскиот универзитет]], а во 1773 станал шпрофесор по филозофија и професор по медицина на [[Гетингенски универзитет|Гетингенскиот универзитет]]. Во 1778 бил назначен за шеф на катедрата по медицина и професор по [[хемија]], [[ботаника]] и [[минералогија]] in 1778. Починал во 1804 г. во [[Гетинген]]. Издал неколку учебници од областа на хемијата, фармацевтиката, минералогијата и ботаниката. Во 1788 г. го изготвил и издал XIII издание на делото „[[Систем на природата]]“ од [[Карл Линеј]]. == Оставнина == Меѓу студентите на Гмелин се вбројуваат истакнати научни дејци како што се Георг Фридрих Хилдебрант, Карл Фридрих Килмајер Friedrich Kielmeyer, Фридрих Штромајер и Вилхелм Август Лампадиус. Татко на хемичарот хемичарот Леополд Гмелин. Гмелин е откривач на [[американска штука|американската штука]] (''Esox americanus'') во 1789 г. На полето на [[херпетологија]]та опишал многу нови [[вид (биологија)|видови]] на [[водоземци]] и [[влекачи]]. Во [[малакологија]]та опишал и именувал бројни видови на [[полжави]]те. Во негова чест е наречено растението [[пелин|Гмелинов пелин]] (''Artemisia gmelinii''). {{ботаничар|J.F.Gmel.|Гмелин, Јохан Фридрих}} ==Дела== * {{наведена книга |last= Gmelin |first= Johann Friedrich |author2= Ferdinand Christoph Oetinger |title=Irritabilitatem vegetabilium, in singulis plantarum partibus exploraam ulterioribusque experimentis confirmatam | series = Thesis Tübingen |year= 1768 |oclc= 10717434 }} * ''Allgemeine Geschichte der Gifte'' (два тома, 1776/1777) * ''Allgemeine Geschichte der Pflanzengifte'' (1777) * ''Allgemeine Geschichte der mineralischen Gif''te (1777) * ''Einleitung in die Chemie'' (1780) * ''Beyträge zur Geschichte des teutschen Bergbaus'' (1783) * ''Ueber die neuere Entdeckungen in der Lehre von der Luft, und deren Anwendung auf Arzneikunst'' (1784) * ''Grundsätze der technischen Chemie'' (1786) * ''Grundriß der Pharmazie'' (1792) * ''Geschichte der Chemie'' (1799) * ''Allgemeine Geschichte der thierischen und mineralischen Gifte'' (1806) [[Податотека:Göttingen-Grave.of.Johann.Friedrich.Gmelin.JPG|мини|десно|Гробот на Јохан Фридрих Гмелин во Гетинген]] == Наводи == {{наводи}} * Vane-Wright, R. I., 1975. The butterflies named by J. F. Gmelin (Lepidoptera: Rhopalocera).''Bulletin of the British Museum (Natural History),Entomology'', 32: 17-64. == Надворешни врски == {{ризница|Johann Friedrich Gmelin|Јохан Фридрих Гмелин}} * [http://www.scs.uiuc.edu/~mainzv/Web_Genealogy/Info/gmelinjf.pdf Гмелиновиот хемиски родослов] {{en}} * [http://www.genealogy.ams.org/id.php?id=76485 Гмелиновиот математички родослов] {{en}} * {{DNB portal|116684674|TYP=}} * [http://gap.entclub.org/taxonomists/Gmelin/index.html Таксономи: Јохан Фридрих Гмелин]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101113013139/http://gap.entclub.org/taxonomists/Gmelin/index.html |date=2010-11-13 }} {{en}} * {{IPNI|J.F.Gmel.}} * [http://www.archive.org/search.php?query=Johann%20Friedrich%20Gmelin%20AND%20mediatype%3Atexts Дела од Јохан Фридрих Гмелин] — [[Семрежен архив]] {{en}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гмелин, Јохан Фридрих}} [[Категорија:Алголози]] [[Категорија:Бриолози]] [[Категорија:Германски ентомолози]] [[Категорија:Германски ботаничари]] [[Категорија:Германски природонаучници]] [[Категорија:Германски орнитолози]] [[Категорија:Германски зоолози]] [[Категорија:Германски миколози]] [[Категорија:Малаколози]] [[Категорија:Луѓе од Тибинген]] [[Категорија:Членови на Гетингенската академија на науките]] 8qeocutfy7jiyazydwbijc2gehb4m4x 0 1091994 5582047 5068291 2026-06-24T20:41:21Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582047 wikitext text/x-wiki {{викификација}} '''Post Office Protocol''' ('''POP''') е [[Интернет стандард]] [[Комуникациски протокол|протокол]] на [[апликациско ниво]] употребуван од корисниците на [[Електронско писмо|електронска пошта]] за да добијат електронска порака од оддалечен [[Message transfer agent|опслужувач]] преку [[Internet protocol suite|TCP/IP]] врска.<ref name="Network+ Guide to Networks">{{Наведена книга | last = Dean | first = Tamara | title = Network+ Guide to Networks | publisher = Delmar | year = 2010 | location = | page = 519 | url = http://books.google.com/books?id=UD0h_GqgbHgC&printsec=frontcover&dq=network%2B+guide+to+networks&hl=en&src=bmrr&ei=hMnATfmmA8j00gGMsOC2Cg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CE8Q6AEwAA#v=onepage&q&f=false}}</ref> POP и [[IMAP]] (Internet Message Access Protocol) се двата најраспространети [[Интернет]] стандардни протоколи за пристап до електронска пошта.<ref name="Red Hat">{{Наведена книга | last = Komarinski | first = Mark | title = Red Hat Linux System Administration Handbook | publisher = Prentice Hall | year = 2000 | location = | page =179 | url = http://books.google.com/books?id=UD0h_GqgbHgC&printsec=frontcover&dq=network%2B+guide+to+networks&hl=en&src=bmrr&ei=hMnATfmmA8j00gGMsOC2Cg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CE8Q6AEwAA#v=onepage&q&f=false}}</ref> Речиси сите емаил корисници и [[Server(computing)|опслужувачи]] ги поддржуваат и двата протоколи. POP има неколку верзии, од кои верзијата 3 (POP3) е стандардна. Повеќето [[webmail]] сервис услужници како [[Gmail]] and [[Yahoo! Mail|Yahoo]] имаат и IMAP и POP3. ==Преглед== POP поддржува едноставни преземи-и-избриши барања за пристап до поштенските сандачиња на далечина. Иако повеќето POP клиенти имаат опција да го напуштат маилот или опслужувачот по преземањето, емаил корисниците кои користат POP обично се поврзуваат, ги преземаат сите пораки, ги зачувуваат на компјутерот на корисникот како нови пораки, ги бришат од опслужувачот и потоа се исклучуваат. Други протоколи, особено IMAP, ([[Internet Message Access Protocol]]) обезбедуваат покомплетен и покомплексен далечински пристап до електронското сандаче. Многу емаил корисници за добивање на пораки го поддржуваат POP како и IMAP; но, сепак, помалку [[Internet Service Provider]]s (ISPs) поддржуват IMAP.{{dubious|Fewer Internet Service Providers support IMAP?|reason=Probably no longer true, especially now that a few years have passed since this statement was written.|date=September 2013}} POP3 опслужувачот слуша на [[List of TCP and UDP port numbers|добро-познатата порта]] 110. [[encryption|Криптираната]] комуникација за POP3 е или побарана по иницирање на протоколот, користејќи [[STARTTLS|STLS]] команди, ако ги поддржува, или од POP3S, кој се поврзува со опслужувачот користејќи го [[Transport Layer Security]] (TLS) или [[Secure Sockets Layer]] (SSL) на добро-познатата TCP порта 995. Пораки кои му се достапни на корисникот се утврдуваат кога POP сесијата го отвора поштенското сандаче, и се идентификуваат од бројачот на пораки, локално, во таа сесија, или по можност, од единствен идентификатор доделен на поракта од страна на POP опслужувачот. Овој единствен идентификатор е посотјан и единствен за поштенското сандаче и му дозволува на корисникот пристап до истата порака во различни POP сесии. Пораката е означена за бришење од бојачот на пораки. Кога корисникот ќе ја исклучи сесијата, поракта означена за бришење е отстранета од поштенското сандаче. ==Историја== POP (POP1) е специфициран од RFC 918 (1984), а POP2 од RFC 937 (1985). Оригиналаната спецификација на POP3 е RFC 1081 (1988). Неговата сегашна спецификација е RFC 1939, ажуриран со проширен механизам RFC 2449 и механизам за проверка RFC 1734. POP2 е назначен на [[List of TCP and UDP port numbers|добро познатата порта]] 109. Оригиналната POP3 спецификација поддржувала само некриптирани КОРИСНИК/ЛОЗИНКА најавувачки механизми или Berkeley .rhosts пристап. POP3 моментално поддржува неколку методи на автентикација за да обезбеди различни нивоа за заштита од нелегитимен пристап до електронската пошта на корисникот. Повеќето од нив се обезбедени од проширените механизми на POP3. POP3 клиентите поддржуваат [[Simple Authentication and Security Layer|SASL]] методи за автентикација преку AUTH екстензијата. RFC 1460 го воведе APOP во основниот протокол. APOP е протокол кој користи [[MD5]] [[cryptographic hash function|функција за криптирање]] обидувајќи се да се избегнат повторени напади и откривање на [[shared secrets|споделени тајни]]. Клиентите го имплементираат APOP преку [[Mozilla Thunderbird]], [[Opera Mail]], [[Eudora (e-mail client)|Eudora]], [[KMail]], [[Novell Evolution]], RimArts' [[Becky!]],<ref>{{ja icon}}, [http://journal.mycom.co.jp/special/2001/onlinenote/005.html (Becky! tutorial)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100131223322/http://journal.mycom.co.jp/special/2001/onlinenote/005.html |date=2010-01-31 }}, 2001/04/26</ref> [[Windows Live Mail]], PowerMail, [[Mail (application)|Apple Mail]] и [[Mutt (e-mail client)|Mutt]]. Имало неформален предлог за ''"POP4"'' спецификација, дополнет со работна опслужувач имплментација. Овој предложен ''"POP4"'' додава основно управување со директориумите, повеќекратна поддршка на пораките, позната и како управување со порака и знаменце, овозможувајќи лесен протокол кој поддржува некои познати MAP одлики кои му недостасуваат на POP3. Меѓутоа, заедничко со IMAP им е вградувањето посебен модел на поштенско сандаче во комуникацискиот протокол, кој, иако им е заеднички, не е универзален. Не беше забележан напредок кај предложениот ''"POP4"'' до 2003.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pop4.org/pop4/pop4spec.html |title=POP4 specification although pop is used to receive mail after system is not online. |year=2003 |accessdate=2011-10-17}}</ref> ==Екстензии== Проширениот механизам беше предложен во RFC 2449. RFC не ги поттикнува проширувањата, туку потврдува дека улогата на POP3 е да обезбеди едноставни преземи-и-избриши опции во ракувањето со поштенското сандаче. Со команадата CAPA се листаат екстензиите кои се нарекуваат способности. Опционалните команди се вклучени во првичното множество на способности, освен тоа не важи за APOP. Водејќи се по ESMTP (RFC 5321), способностите кои започнуваат со Х, означуваат локални способности. === STARTTLS === STARTTLS екстензијата овозможува користење на [[Transport Layer Security]] (TLS) или [[Secure Sockets Layer]] (SSL) употребувајќи ја ''STLS'' командата, на стандардната POP3 порта, наместо на некоја алтернативна. Некои пак, клиенти и опслужувачи наместо алтернативниот метод за избирање на порта, користат TCP порта 995 (POP3S). === SDPS === [[Demon Internet]] воведува екстензии кај POP3 кои овозможуват повеќе кориснички сметки на домен, и познат е како ''Standard Dial-up POP3 Service'' (SDPS).<ref>[http://e.demon.net/helpdesk/producthelp/mail/sdps-tech.html/ Demon Online Help Centre] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110815092713/http://e.demon.net/helpdesk/producthelp/mail/sdps-tech.html/ |date=2011-08-15 }}. E.demon.net (2013-01-23). Посетено на 2013-07-17.</ref> За да се пристапи до една сметка, корисничкото име го вклучува името на опслужувачот(hostname), на пример: ''john@hostname'' или ''john+hostname''. Google Apps го користат [http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=34383 истиот метод.] ==Споредби со IMAP== Клиентите кои оставаат пораки на опслужувачите обично користат UIDL комада за да го добијат тековниот бројач на пораки идентификуван од [[единствениот идентификатор]]. Единствениот идентификатор е арбитарен, и може да се повотрува ако сандачето содржи идентични пораки. Спротивно на тоа, IMAP користи 32-битен единстевн идентификатор (UID) кој им се доделува на пораките во растечки редослед(иако не мора тоа да биде последователно) како што пристигнале. Кога пристигнуваат нови пораки, IMAP клиентот побарува зголемување на UID, поставувајќи го со најголема вредност во однос на UID на претходно добиените пораки, при што POP клиентот мора да ја пренесе целата UIDL мапа. За големи поштенски сандачиња, ова може да побарува значителна обработка. <!--I'm not too sure what this paragraph means.-->[[MIME]] е стандард за прикачувања(атачменти) и не-[[Киршенбаум|ASCII]] текст во пораката. Иако ниту POP3, ниту SMTP не побаруваат пораки од MIME формат, во суштина сите не-ASCII електронски пораки се од MIME формат, така што POP клиентите мораат да го поддржуваат и користат MIME. IMAP претставува електронско писмо од MIME формат. ==Пример== Користењето APOP е приемр од [http://tools.ietf.org/html/rfc1939#page-19 RFC 1939 page 18]. RFC 1939 APOP е поддржан од <span style="color:blue;">&lt;1896.697170952@dbc.mtview.ca.us&gt;</span>: <span style="color:red;">S: <чекај за врска на TCP порта 110></span> C: <отвори врска></span> <span style="color:blue;">S: +OK POP3 опслужувачот е спремен <1896.697170952@dbc.mtview.ca.us></span> C: APOP mrose c4c9334bac560ecc979e58001b3e22fb</span> <span style="color:blue;">S: +OK mrose's поштенското сандаче има 2 пораки (320 октети)</span> C: STAT</span> <span style="color:blue;">S: +OK 2 320</span> C: LIST</span> <span style="color:blue;">S: +OK 2 пораки (320 октети)</span> <span style="color:blue;">S: 1 120</span> <span style="color:blue;">S: 2 200</span> <span style="color:blue;">S: .</span> C: RETR 1</span> <span style="color:blue;">S: +OK 120 октети</span> <span style="color:blue;">S: <POP3 сервeрот испраќа порака 1></span> <span style="color:blue;">S: .</span> C: DELE 1</span> <span style="color:blue;">S: +OK пораката 1 е избришана</span> C: RETR 2</span> <span style="color:blue;">S: +OK 200 октети</span> <span style="color:blue;">S: <POP3 опслужувачот испраќа порака 2></span> <span style="color:blue;">S: .</span> C: DELE 2</span> <span style="color:blue;">S: +OK поракта 2 е избришана</span> C: QUIT</span> <span style="color:blue;">S: +OK dewey POP3 опслужувачот се исклучува(сандачето е празно)</span> C: <затвори врска></span> <span style="color:red;">S: <чекај за нова врска></span> POP3 опслужувачите без опционалната APOP команда очекуваат од клиентот да се најави со команди за КОРИСНИК и ЛОЗИНКА: C: КОРИСНИК mrose <span style="color:blue;">S: +OK Корисникот е валиден</span> C: ЛОЗИНКА tanstaaf <span style="color:blue;">S: +OK Лозинката е валидна</span> ==опслужувач имплементации== <!-- If it doesn't have a Wikipedia article, DON'T ADD IT! Thank you. --> * [[Apache James]] * [[Citadel/UX]] * [[Courier Mail Server]] * [[Cyrus IMAP server]] * [[DBMail IMAP and POP3 server|DBMail]] * [[Dovecot (software)|Dovecot]] * [[Eudora Internet Mail Server]] * [[HMailServer]] * [[Mailtraq]] * [[Nginx]] * [[qmail]] * [[Qpopper]] * [[RePOP]] * [[UW IMAP]] * [[WinGate]] * [[Zimbra]] ==(RFCs)== * RFC 918 – POST OFFICE PROTOCOL * RFC 937 – POST OFFICE PROTOCOL – VERSION 2 * RFC 1081 – Post Office Protocol – Version 3 * RFC 1939 – Post Office Protocol – Version 3 (STD 53) * RFC 1957 – Some Observations on Implementations of the Post Office Protocol (POP3) * RFC 2195 – IMAP/POP AUTHorize Extension for Simple Challenge/Response * RFC 2384 – POP URL Scheme * RFC 2449 – POP3 Extension Mechanism * RFC 2595 – Using TLS with IMAP, POP3 and ACAP * RFC 3206 – The SYS and AUTH POP Response Codes * RFC 5034 – The Post Office Protocol (POP3) Simple Authentication and Security Layer (SASL) Authentication Mechanism ==Поврзано== * [[Email encryption|Kриптирање на електронски пораки]] ==Белешки== {{Reflist}} ==Наводи== * {{Наведена книга | last=Hughes | first=L | title=Internet e-mail Protocols, Standards and Implementation | publisher=Artech House Publishers | year=1998 | isbn=0-89006-939-5}} * {{Наведена книга | last=Johnson | first=K | title=Internet Email Protocols: A Developer's Guide | publisher=Addison-Wesley Professional | year=2000 | isbn=0-201-43288-9}} * {{Наведена книга | last=Loshin | first=P | title=Essential Email Standards: RFCs and Protocols Made Practical | publisher=John Wiley & Sons | year=1999 | isbn=0-471-34597-0}} * {{Наведена книга | last=Rhoton | first=J | title=Programmer's Guide to Internet Mail: SMTP, POP, IMAP, and LDAP | publisher=Elsevier | year=1999 | isbn=1-55558-212-5}} * {{Наведена книга | last=Wood | first=D | title=Programming Internet Mail | publisher=O'Reilly | year=1999 | isbn=1-56592-479-7}} ==Надворешни врски== * [http://www.iana.org/assignments/port-numbers IANA port number assignments] * [http://www.eventhelix.com/RealtimeMantra/Networking/POP3.pdf POP3 Sequence Diagram] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150503041335/http://www.eventhelix.com/RealtimeMantra/Networking/POP3.pdf |date=2015-05-03 }} (PDF) {{E-mail клиенти}} [[Категорија:Internet mail protocols]] gb0e3ctzo6m1ubnzxuzft4etvgj7uhf 0 1097731 5582036 5173629 2026-06-24T20:19:33Z ГП 23995 ситна поправка 5582036 wikitext text/x-wiki '''„Хана и нејзините сестри“''' (англиски: ''Hannah and her sisters'') — филм на режисерот [[Вуди Ален]] од 1986 година. Тој е автор и на [[сценарио|сценариото]], а главните улоги ги играат: Вуди Ален, [[Барбара Херши]], [[Мајкл Кејн]], [[Дајен Вист]], [[Макс фон Сидов]] и [[Миа Фароу]]. Прикажувајќи ги односите меѓу ликовите на границата меѓу драмата, мелодрамата и [[Комедија|комедијата]], Ален дава фреска на животот во [[Њујорк (град)|Њујорк]] при што фокусирајќи се на трите сестри, тој дискретно ја цитира славната драма „[[Три сестри]]“ на [[Антон Павлович Чехов|Чехов]]. Кон привлечноста на филмот придонесуваат и партитурите од [[Џез|џез]] и популарната музика од 1930-тите и 1940-тите, како и одличните остварувања на глумците. Филмот освоил три награди „[[Филмска награда на академијата на САД|Оскар]]“, и тоа: за сценарио (Ален), за најдобра машка улога (Кејн) и за женска споредна улога (Вист). Исто така, тој бил награден и со „[[Награди Златен глобус|Златен глобус]]“ за најдобра комедија.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2023-12-19 Retrospektiva Woodyja Allena: Hannah i njezine sestre, američki film (пристапено на 19.12.2023)]</ref> <ref>''Антена'', бр. 802, 8.11.2013, стр. 10.</ref> == Содржина == Во филмот се прикажуваат односите помеѓу три сестри кои живеат во Њујорк. Хана (ја игра Фароу) ја запоставува својата кариера на глумица за да може да се грижи за децата и за семејството. Нејзиниот втор сопруг, Елиот (го игра Кејн), се вљубува во сестрата на Хана, поранешната [[Алкохолизам|алкохоличарка]] Ли (ја игра Херши), која се задушува во врската со својот циничен љубовник. Третата сестра, Холи (ја игра Вист), работи како доставувачка на храна и се обидува да започне сопствена глумечка кариера. Поранешниот сопруг на Хана, Мики (го игра Ален) влегува во најкритичната фаза од својата [[Хипохондрија|хипохондрија]], но овојпат можеби е навистина болен... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Филмови со Вуди Ален]] [[Категорија:Филмови со Миа Фароу]] [[Категорија:Филмови со Мајкл Кејн]] [[Категорија:Филмови со Макс фон Сидов]] [[Категорија:Филмови со Дајен Вист]] [[Категорија:Филмови со Барбара Херши]] [[Категорија:Филмови на Вуди Ален]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1986 година]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Филмови за семејства]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Њујорк]] 215qj65i51nqft2r9fmcx13tnozjhh4 0 1115548 5582041 4653883 2026-06-24T20:29:40Z ГП 23995 5582041 wikitext text/x-wiki '''„Моќната Афродита“''' ([[англиски]]: ''Mighty Aphrodite'') е американски [[филм]] ([[комедија]]) од [[1995]] година, во [[режија]] на [[Вуди Ален]], кој е и автор на сценариото. Главните улоги ги играат: Вуди Ален (Woody Allen), [[Мира Сорвино]] (Mira Sorvino) и [[Хелена Бонам Картер]] (Helena Bonham Carter). Во [[1996]] година, Мира Сорвино освоила „[[Оскар]]“, во категоријата „најдобра споредна женска улога“, а Вуди Ален бил номиниран во категоријата „најдобро оригинално [[сценарио]]“. Истата година, Сорвино ја добила и наградата „[[Златен глобус]]“, во категоријата „најдобра споредна женска улога“.<ref name="imdb.com">[http://www.imdb.com/title/tt0113819/ IMDB, Mighty Aphrodite (1995) (пристапено на 16.9.2014)]</ref> ==Содржина== Лени (го глуми Ален) и Аманда (ја глуми Картер) имаат син, Макс, кој не е нивно родено дете, туку е посвоен. Како што расте Макс, тој покажува голема дарба и [[интелигенција]], па Лени сака да открие која е неговата вистинска мајка. Еден ден, тој оди во службата за посвојување, но таму го одбиваат, бидејќи не смеат да го откријат името на биолошката мајка. Затоа, Лени ги краде документите за посвојување. По одредено истражување, тој дознава дека мајката на детето е една [[проституција|проститутка]] и глумица во порно-филмови, која се вика Линда (ја глуми Сорвино). Лени се запознава со неа и сака само да разговараат, но таа го брка од станот, мислејќи дека е некаков перверзен тип. Сепак, Лени е упорен и постепено ја добива довербата на Линда. По неколку средби со неа, тој го дознава нејзиното тешко минато и [[живот]]от во несередено [[семејство]]. Сепак, таа има желба да почне нов живот, да запознае добар човек, кој ќе ја сака, и да работи како фризерка. Со цел, да ѝ помогне, Лени ја запознава со [[бокс]]ерот Кевин, кој сака да се врати во своето родно место, на [[север]]от од [[САД]] и да стане фармер. Кевин и Линда се привлекуваат еден со друг, но Кевин дознава дека таа е проститутка и раскинува со Линда и си заминува во својот роден крај. Истовремено, Лени успева да го убеди макрото на Линда да ја ослободи од работата за него. Од друга страна, сопругата на Лени, Аманда е преокупирана со работите околу отворањето на нејзината уметничка [[галерија]] и воопшто не забележува што се случува со Лени. Исто така, таа стапува во врска со друг човек, мислејќи дека го сака и на Лени му соопштува дека ќе го остави. Разочаран, Лени ја посетува Линда, која исто така е нажалена од неуспешната врска со Кевин и двајцата имаат [[секс]]уален однос. Потоа, Линда го посетува Кевин во неговото родно место, молејќи го да ја прими кај себе, но тој ја одбива. Возејќи назад дома, таа запознава пилот на [[хеликоптер]], кој го прифаќа нејзиното минато и таа се мажи за него. Уште повеќе, таа му раѓа девојче, чиј татко всушност е Лени, но таа не му кажува на Лени за девојчето. Кевин, исто така, си наоѓа жена и живее среќен живот на својата фарма. Аманда сфаќа дека го сака Лени и му се враќа, така што тие го продолжуваат заедничкиот живот. Еден ден, во трговски центар во Њујорк, Лени ја среќава Линда, која го здогледува својот биолошки син, Макс (иако не знае дека е тој), а Лени ја здогелдува својата биолошка ќерка (иако и тој не знае за неа).<ref name="imdb.com"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 1995 година]] [[Категорија:Филмови на Вуди Ален]] [[Категорија:Филмови со Вуди Ален]] kigpe5lr74ksr5qx5v6zo0gzrjav7ls 5582042 5582041 2026-06-24T20:30:44Z ГП 23995 дополнување 5582042 wikitext text/x-wiki '''„Моќната Афродита“''' ([[англиски]]: ''Mighty Aphrodite'') е американски [[филм]] ([[комедија]]) од [[1995]] година, во [[режија]] на [[Вуди Ален]], кој е и автор на сценариото. Главните улоги ги играат: Вуди Ален (Woody Allen), [[Мира Сорвино]] (Mira Sorvino) и [[Хелена Бонам Картер]] (Helena Bonham Carter). Во [[1996]] година, Мира Сорвино освоила „[[Оскар]]“, во категоријата „најдобра споредна женска улога“, а Вуди Ален бил номиниран во категоријата „најдобро оригинално [[сценарио]]“. Истата година, Сорвино ја добила и наградата „[[Златен глобус]]“, во категоријата „најдобра споредна женска улога“.<ref name="imdb.com">[http://www.imdb.com/title/tt0113819/ IMDB, Mighty Aphrodite (1995) (пристапено на 16.9.2014)]</ref> ==Содржина== Лени (го глуми Ален) и Аманда (ја глуми Картер) имаат син, Макс, кој не е нивно родено дете, туку е посвоен. Како што расте Макс, тој покажува голема дарба и [[интелигенција]], па Лени сака да открие која е неговата вистинска мајка. Еден ден, тој оди во службата за посвојување, но таму го одбиваат, бидејќи не смеат да го откријат името на биолошката мајка. Затоа, Лени ги краде документите за посвојување. По одредено истражување, тој дознава дека мајката на детето е една [[проституција|проститутка]] и глумица во порно-филмови, која се вика Линда (ја глуми Сорвино). Лени се запознава со неа и сака само да разговараат, но таа го брка од станот, мислејќи дека е некаков перверзен тип. Сепак, Лени е упорен и постепено ја добива довербата на Линда. По неколку средби со неа, тој го дознава нејзиното тешко минато и [[живот]]от во несередено [[семејство]]. Сепак, таа има желба да почне нов живот, да запознае добар човек, кој ќе ја сака, и да работи како фризерка. Со цел, да ѝ помогне, Лени ја запознава со [[бокс]]ерот Кевин, кој сака да се врати во своето родно место, на [[север]]от од [[САД]] и да стане фармер. Кевин и Линда се привлекуваат еден со друг, но Кевин дознава дека таа е проститутка и раскинува со Линда и си заминува во својот роден крај. Истовремено, Лени успева да го убеди макрото на Линда да ја ослободи од работата за него. Од друга страна, сопругата на Лени, Аманда е преокупирана со работите околу отворањето на нејзината уметничка [[галерија]] и воопшто не забележува што се случува со Лени. Исто така, таа стапува во врска со друг човек, мислејќи дека го сака и на Лени му соопштува дека ќе го остави. Разочаран, Лени ја посетува Линда, која исто така е нажалена од неуспешната врска со Кевин и двајцата имаат [[секс]]уален однос. Потоа, Линда го посетува Кевин во неговото родно место, молејќи го да ја прими кај себе, но тој ја одбива. Возејќи назад дома, таа запознава пилот на [[хеликоптер]], кој го прифаќа нејзиното минато и таа се мажи за него. Уште повеќе, таа му раѓа девојче, чиј татко всушност е Лени, но таа не му кажува на Лени за девојчето. Кевин, исто така, си наоѓа жена и живее среќен живот на својата фарма. Аманда сфаќа дека го сака Лени и му се враќа, така што тие го продолжуваат заедничкиот живот. Еден ден, во трговски центар во Њујорк, Лени ја среќава Линда, која го здогледува својот биолошки син, Макс (иако не знае дека е тој), а Лени ја здогелдува својата биолошка ќерка (иако и тој не знае за неа).<ref name="imdb.com"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 1995 година]] [[Категорија:Филмови на Вуди Ален]] [[Категорија:Филмови со Вуди Ален]] [[Категорија:Филмови со Мира Сорвино]] [[Категорија:Филмови со Хелена Бонам Картер]] [[Категорија:Филмски комедии]] ky56ykegwy2ofp456f42sdqctia1ok0 5582043 5582042 2026-06-24T20:32:11Z ГП 23995 дополнување 5582043 wikitext text/x-wiki '''„Моќната Афродита“''' ([[англиски]]: ''Mighty Aphrodite'') е американски [[филм]] ([[комедија]]) од [[1995]] година, во [[режија]] на [[Вуди Ален]], кој е и автор на сценариото. Главните улоги ги играат: Вуди Ален (Woody Allen), [[Мира Сорвино]] (Mira Sorvino) и [[Хелена Бонам Картер]] (Helena Bonham Carter). Во [[1996]] година, Мира Сорвино освоила „[[Оскар]]“, во категоријата „најдобра споредна женска улога“, а Вуди Ален бил номиниран во категоријата „најдобро оригинално [[сценарио]]“. Истата година, Сорвино ја добила и наградата „[[Златен глобус]]“, во категоријата „најдобра споредна женска улога“.<ref name="imdb.com">[http://www.imdb.com/title/tt0113819/ IMDB, Mighty Aphrodite (1995) (пристапено на 16.9.2014)]</ref> ==Содржина== Лени (го глуми Ален) и Аманда (ја глуми Картер) имаат син, Макс, кој не е нивно родено дете, туку е посвоен. Како што расте Макс, тој покажува голема дарба и [[интелигенција]], па Лени сака да открие која е неговата вистинска мајка. Еден ден, тој оди во службата за посвојување, но таму го одбиваат, бидејќи не смеат да го откријат името на биолошката мајка. Затоа, Лени ги краде документите за посвојување. По одредено истражување, тој дознава дека мајката на детето е една [[проституција|проститутка]] и глумица во порно-филмови, која се вика Линда (ја глуми Сорвино). Лени се запознава со неа и сака само да разговараат, но таа го брка од станот, мислејќи дека е некаков перверзен тип. Сепак, Лени е упорен и постепено ја добива довербата на Линда. По неколку средби со неа, тој го дознава нејзиното тешко минато и [[живот]]от во несередено [[семејство]]. Сепак, таа има желба да почне нов живот, да запознае добар човек, кој ќе ја сака, и да работи како фризерка. Со цел, да ѝ помогне, Лени ја запознава со [[бокс]]ерот Кевин, кој сака да се врати во своето родно место, на [[север]]от од [[САД]] и да стане фармер. Кевин и Линда се привлекуваат еден со друг, но Кевин дознава дека таа е проститутка и раскинува со Линда и си заминува во својот роден крај. Истовремено, Лени успева да го убеди макрото на Линда да ја ослободи од работата за него. Од друга страна, сопругата на Лени, Аманда е преокупирана со работите околу отворањето на нејзината уметничка [[галерија]] и воопшто не забележува што се случува со Лени. Исто така, таа стапува во врска со друг човек, мислејќи дека го сака и на Лени му соопштува дека ќе го остави. Разочаран, Лени ја посетува Линда, која исто така е нажалена од неуспешната врска со Кевин и двајцата имаат [[секс]]уален однос. Потоа, Линда го посетува Кевин во неговото родно место, молејќи го да ја прими кај себе, но тој ја одбива. Возејќи назад дома, таа запознава пилот на [[хеликоптер]], кој го прифаќа нејзиното минато и таа се мажи за него. Уште повеќе, таа му раѓа девојче, чиј татко всушност е Лени, но таа не му кажува на Лени за девојчето. Кевин, исто така, си наоѓа жена и живее среќен живот на својата фарма. Аманда сфаќа дека го сака Лени и му се враќа, така што тие го продолжуваат заедничкиот живот. Еден ден, во трговски центар во Њујорк, Лени ја среќава Линда, која го здогледува својот биолошки син, Макс (иако не знае дека е тој), а Лени ја здогледува својата биолошка ќерка (иако и тој не знае за неа).<ref name="imdb.com"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1995 година]] [[Категорија:Филмови на Вуди Ален]] [[Категорија:Филмови со Вуди Ален]] [[Категорија:Филмови со Мира Сорвино]] [[Категорија:Филмови со Хелена Бонам Картер]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Њујорк]] 3dur45um9xgm3kszy32hsjfxp3asxbu 0 1118249 5581887 5503893 2026-06-24T14:52:50Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Луѓе од Велес]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5581887 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Ангел Мојсовски | портрет = Angel Mojsovski.jpg | px = | опис = Ангел Мојсовски | родено-име = | роден-дата = 15 мај 1923 | роден-место = [[Ораовец]], [[Кралство СХС]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|2001|3|17|1923|5|15}} | починал-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | починал-причина = | наставка = | познат = | занимање = | сопружник = | родители = | деца = }} '''Ангел Мојсовски''' ([[Ораовец]], Велешко, {{роден на|15|мај|1923}} – [[Скопје]], {{починат на|17|март|2001}}) — македонски комунист, учесник во [[НОВ]] и активен воен старешина по ослободувањето, генерал. На [[11 октомври]] [[1953]] година е прогласен за [[народен херој]]. Носител е и на [[Партизанска споменица 1941]]. ==Животопис== Ангел Мојсовски е роден во селото [[Ораовец]], Велешко, во работничко семејство. Уште како млад бил испратен во Велес да учи механичарски занает, каде истовремено учел во вечерно училиште.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 259</ref> ==Учеството во Народноослободителната војна== Бил учесник на демонстративни акции пред војната. Станал член на [[СКОЈ]] и учесник во подготовките за кревање на вооруженото востание во [[1941]] година, и веднаш ја формирал и раководел со првата скоевска група во Ораовец. Неговата група имала за цел прибирање оружје и храна за партизанскиот одред. Во втората половина на 1941 година, Ангел заминал на работа во рудникот „Језерина“ на Космет. На 9 септември 1942 година, Ангел ја минирал електричната централа на рудникот, и веднаш заминал во партизани.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 260</ref> Во [[1942]] година веќе бил борец на [[Шарпланински партизански одред|Шарпланинскиот]], каде извршувал бројни должности: бил курир меѓу Главниот штаб на Космет и Одредот, делегат, заменик комесар на чета, политички комесар на чета, скоевски раководител на одредот. Во [[1943]] година со дел од Одредот се префрлил во [[Кумановски партизански одред|Кумановскиот партизански одред]]. На 26 февруари влегол во стројот на новоформираната [[Трета македонска ударна бригада]], и бил поставен за заменик командант на третиот баталјон. Бил командант на [[Баталјон „Јордан Николов“|Вториот баталјон „Орце Николов“]], а подоцна и на Третиот баталјон на [[Трета македонска бригада|Третата македонска бригада]]. Член е на [[КПМ]] од 1943 година. Учествувал во многу борби во источниот дел на Македонија, како и на целиот марш од [[Егејска Македонија]] и назад. Учествувал во разбивањето на Вардарскиот корпус, во нападот на железничката станица Ристовац на 27 март 1944 година, како и во борбите кај селото Сејаце, Биљача, Злетовските рудници и освојувањето на Кратово на 25 април 1944 година.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 261</ref> Во август [[1944]] година бил ранет во судир со бугарската војска на Пониква, по што бил префрлен на лекување во [[Бари]], [[Италија]]. По војната бил командант на КНОЈ-евската дивизија, на Дванаесеттата бригада и на други воени единици, а едно време ја извршувал и функцијата инспектор на Главната инспекција на [[ЈНА]]. Пензиониран е во [[1980]] година.<ref>„Македонска енциклопедија“, МАНУ, Скопје, 2009, 981-982 стр.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Народни херои на Македонија}} {{DEFAULTSORT:Мојсовски, Ангел}} [[Категорија:Ораовец]] [[Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија]] [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Македонски генерали]] [[Категорија:Родени во 1923 година]] [[Категорија:Починати во 2001 година]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Починати во Скопје]] kw5ehlr9it0un36y45d9nbfuuaj6k2s 5581888 5581887 2026-06-24T14:52:58Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Ораовец]]; додадена [[Категорија:Луѓе од Ораовец]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5581888 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Ангел Мојсовски | портрет = Angel Mojsovski.jpg | px = | опис = Ангел Мојсовски | родено-име = | роден-дата = 15 мај 1923 | роден-место = [[Ораовец]], [[Кралство СХС]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|2001|3|17|1923|5|15}} | починал-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | починал-причина = | наставка = | познат = | занимање = | сопружник = | родители = | деца = }} '''Ангел Мојсовски''' ([[Ораовец]], Велешко, {{роден на|15|мај|1923}} – [[Скопје]], {{починат на|17|март|2001}}) — македонски комунист, учесник во [[НОВ]] и активен воен старешина по ослободувањето, генерал. На [[11 октомври]] [[1953]] година е прогласен за [[народен херој]]. Носител е и на [[Партизанска споменица 1941]]. ==Животопис== Ангел Мојсовски е роден во селото [[Ораовец]], Велешко, во работничко семејство. Уште како млад бил испратен во Велес да учи механичарски занает, каде истовремено учел во вечерно училиште.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 259</ref> ==Учеството во Народноослободителната војна== Бил учесник на демонстративни акции пред војната. Станал член на [[СКОЈ]] и учесник во подготовките за кревање на вооруженото востание во [[1941]] година, и веднаш ја формирал и раководел со првата скоевска група во Ораовец. Неговата група имала за цел прибирање оружје и храна за партизанскиот одред. Во втората половина на 1941 година, Ангел заминал на работа во рудникот „Језерина“ на Космет. На 9 септември 1942 година, Ангел ја минирал електричната централа на рудникот, и веднаш заминал во партизани.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 260</ref> Во [[1942]] година веќе бил борец на [[Шарпланински партизански одред|Шарпланинскиот]], каде извршувал бројни должности: бил курир меѓу Главниот штаб на Космет и Одредот, делегат, заменик комесар на чета, политички комесар на чета, скоевски раководител на одредот. Во [[1943]] година со дел од Одредот се префрлил во [[Кумановски партизански одред|Кумановскиот партизански одред]]. На 26 февруари влегол во стројот на новоформираната [[Трета македонска ударна бригада]], и бил поставен за заменик командант на третиот баталјон. Бил командант на [[Баталјон „Јордан Николов“|Вториот баталјон „Орце Николов“]], а подоцна и на Третиот баталјон на [[Трета македонска бригада|Третата македонска бригада]]. Член е на [[КПМ]] од 1943 година. Учествувал во многу борби во источниот дел на Македонија, како и на целиот марш од [[Егејска Македонија]] и назад. Учествувал во разбивањето на Вардарскиот корпус, во нападот на железничката станица Ристовац на 27 март 1944 година, како и во борбите кај селото Сејаце, Биљача, Злетовските рудници и освојувањето на Кратово на 25 април 1944 година.<ref>„Народни херои од Македонија“, Наша книга, Скопје, 1973, стр. 261</ref> Во август [[1944]] година бил ранет во судир со бугарската војска на Пониква, по што бил префрлен на лекување во [[Бари]], [[Италија]]. По војната бил командант на КНОЈ-евската дивизија, на Дванаесеттата бригада и на други воени единици, а едно време ја извршувал и функцијата инспектор на Главната инспекција на [[ЈНА]]. Пензиониран е во [[1980]] година.<ref>„Македонска енциклопедија“, МАНУ, Скопје, 2009, 981-982 стр.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Народни херои на Македонија}} {{DEFAULTSORT:Мојсовски, Ангел}} [[Категорија:Луѓе од Ораовец]] [[Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија]] [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Македонски генерали]] [[Категорија:Родени во 1923 година]] [[Категорија:Починати во 2001 година]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Починати во Скопје]] cgnny0ny5fad4v2cfailkv5lohfjrn6 0 1124837 5582146 5439746 2026-06-25T03:46:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582146 wikitext text/x-wiki {{Слика десно-горе|Link=Нобелова награда|Text=Нобеловец|Image=Nobel prize medal.svg|Width=25}} {{Infobox scientist | name = Јоичиро Намбу<br />南部 陽一郎 | birth_date = {{Birth date and age|1921|01|18|df=yes}} | birth_place = Токио, Јапонија | nationality = [[САД|Американец]] | image = YoichiroNambu.jpg | field = [[Физика]] | alma_mater = [[Токиски универзитет|Токискиот кралски универзитет]] | work_institution = [[Токиски универзитет]] (1942-49)<br>[[Осачки универзитет]] (1949-52)<br>[[Институт за напредни студии]] (1952-54)<br>[[Чикашки универзитет]] (1954-) | known_for = [[спонтано нарушување на симетријата]] }} '''Јоичиро Намбу''' ({{langx|ja|南部 陽一郎}} {{роден на|18|јануари|1921}}) — американски [[физичар]] со јапонско потекло, моментално професор во Чикашкиот Универзитет.<ref>Mukerjee, M. (1995) ''Profile: Yoichiro Nambu &ndash; Strings and Gluons, The Seer Saw Them All'', Scientific American '''272'''(2), 37-39.</ref> Познат е по својот придонес во областа на [[теориска физика|теориската физика]]. Во 2008 година тој ја добил [[Нобелова награда за физика|Нобеловата награда за физика]]. Половина од наградата ја добил за неговото откритие во 1960 година за механизмот на [[спонтано нарушување на симетријата|спонтано нарушена симетрија]] во [[субатомска]] физика, прво поврзана со [[хирална симетрија|хиралната симетрија]] на [[силно заемодејство|силното заемодејство]] а подоцна и на [[електрослабо заемодејство|електрослабото заемодејство]] и [[Хигсов механизам|Хигсовиот механизам]].<ref name="Nobel">{{Наведена книга|last=Nambu|first=Yoichiro|title=Les Prix Nobel. The Nobel Prizes 2008|year=2008|publisher=[[The Nobel Foundation]]|location=Stockholm|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2008/nambu.html|authorlink=Yoichiro Nambu|editor=Karl Grandin|accessdate=22 May 2012|archive-date=2014-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20141011220229/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2008/nambu-bio.html|url-status=dead}}</ref> Другата половина од наградата ја поделил со Макото Кобајаши и Тошихиде Маскава за „Откривање на потеклото на прекршената симетрија, со што се предвидува постоењето на барем три семејства кваркови во природата“<ref>(according to the NP citation).</ref> == Детство и образование == Намбу, е роден во Токио, Јапонија, во 1921 година. По дипломирањето на Фукуиското средно училиште во [[Фукуи]], тој се запишал во Кралскиот универзитет во Токио каде што студирал физика од 1940 до 1942 и каде што магистрирал. По војната тој се вратил на Токискиот универзитет како научен соработник и во 1952 година докторирал.<ref name = Franklin_Medal>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fi.edu/winners/2005/nambu_yoichiro.faw?winner_id=4394 |title=2005 Franklin Medal in Physics citation |accessdate=2015-02-24 |archive-date=2008-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081010214706/http://www.fi.edu/winners/2005/nambu_yoichiro.faw?winner_id=4394 |url-status=dead }}</ref> Во 1950 година станал професор во Осачкиот универзитет, позиција на која останал до 1956 година. Од 1952 до 1954 година, тој бил член Институтот за напредни студии во [[Принстон]], [[Њу Џерси]], [[САД]] а од 1954 до 1956 година како вонреден професор на [[Чикашки универзитет|Чикашкиот универзитет]], кога во 1958 година бил унапреден во професор. Од 1973 до 1976 година бил и претседател на одделот за физика. Во 1970 година станал легален американски државјанин а се пензионирал во 1991 година. Тој се оженил со Чиеко Хида во 1945 година и има син, Јуниичи. == Кариерата во физиката== Намбу ја предложил „промената на бојата“ во [[квантна хромодинамика|квантната хромодинамика]] има првично работено на спонтано нарушената симетрија во физиката на честичките и открил дека моделот на двојната резонанца може да се објасни како квантно механичка [[теорија на струните]]. Тој се смета за еден од основачите на [[теорија на струните|теоријата на струните]]. [[Намбу-Готова акција]] во теоријата на струните е именувана по Намбу и Тецуо Готи. Како и, добивањето на безмасени [[бозон]]и кај теориите кај кои доаѓа до спонтано нарушена симетрија, кои понекогаш се наречени и Намбу-Голдстоунови бозони.<ref>Y. Nambu and G. Jona-Lasinio, ''Phys. Rev.'' 122, 345-358 (1961) {{DOI|10.1103/PhysRev.122.345}}</ref><ref>Y. Nambu and G. Jona-Lasinio, ''Phys. Rev.'' 124, 246-254 (1961) {{DOI| 10.1103/PhysRev.124.246}}</ref> ==Признанија и Награди == Намбу има освоено бројни награди и признанија вклучувајќи ги и Хејнеменовата награда за математичка физика (1970), наградата Роберт Опенхајмер (1977), Националниот медал за науки на САД (1982), Макс Планков медал (1985), Диракова награда (1986), Бенџамин Френклинов медал од институтот Френклин (2005). Тој исто така бил награден и со половина од Нобеловата награда за физика во 2008 година „за откривањето на механизмот на спонтано нарушена симетрија во субатомски физика“.<ref name="Nobel" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/7656538.stm|title=Cosmic imperfections celebrated|author=Jonathan Amos|date=2008-10-07|publisher=[[BBC]]}}</ref><ref name=pollard>{{наведени вести |last=Pollard|first=Niklas |title=Two Japanese, American win 2008 physics Nobel | newspaper=[[Reuters]] |date=October 7, 2008 |url=http://www.reuters.com/article/scienceNews/idUSTRE4963JJ20081007 |postscript=.}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://physics.uchicago.edu/research/areas/particle_t.html#Nambu Yoichiro Nambu, Department of Physics faculty profile, University of Chicago]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121214194312/http://physics.uchicago.edu/research/areas/particle_t.html#Nambu |date=2012-12-14 }} * [http://www.sciamdigital.com/index.cfm?fa=Products.ViewIssuePreview&ARTICLEID_CHAR=FD9EABB5-AA45-409C-83E5-2258CB38452 Profile, Scientific American Magazine] * [http://www.fi.edu/winners/2005/nambu_yoichiro.faw?winner_id=4394 Yoichiro Nambu, Sc.D. Biographical Information] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081010214706/http://www.fi.edu/winners/2005/nambu_yoichiro.faw?winner_id=4394 |date=2008-10-10 }} * [http://www.slac.stanford.edu/spires/find/hep/www?rawcmd=FIND+AUTHOR+NAMBU&FORMAT=www&SEQUENCE=citecount(d) Nambu's most-cited scientific papers]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.worldscibooks.com/general/0103.html Yoichiro Nambu's earliest book for the scientific layman] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110629121601/http://www.worldscibooks.com/general/0103.html |date=2011-06-29 }} * [http://www.worldscibooks.com/physics/2840.html Yoichiro Nambu's previously unpublished material, including an original article on spontaneously broken symmetry] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120519121258/http://www.worldscibooks.com/physics/2840.html |date=2012-05-19 }} * [http://www.aip.org/history/ohilist/30538.html Interview at the AIP Oral History Transcript site (July 16, 2004)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110912120900/http://www.aip.org/history/ohilist/30538.html |date=2011-09-12 }} * [http://www.sciam.com/article.cfm?id=physicists-in-wartime-japan "A History of Nobel Physicists from Wartime Japan" Article published in the December 1998 issue of Scientific American, co-authored by Laurie Brown and Yoichiro Nambu] {{Нобелова награда за физика}} {{Волфова награда за физика}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Намбу, Јоичиро}} [[Категорија:Американски физичари]] [[Категорија:Јапонски физичари]] [[Категорија:Носители на Националниот научен медал]] [[Категорија:Теориски физичари]] [[Категорија:Струнотеоретичари]] [[Категорија:Добитници на Волфовата награда за физика]] [[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за физика]] [[Категорија:Американски нобеловци]] [[Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД]] [[Категорија:Честични физичари]] [[Категорија:Јапонски нобеловци]] [[Категорија:Носители на медалот „Макс Планк“]] [[Категорија:Починати во 2015 година]] 2x5vx45by3zvppmb1e8fx4rg1y985wu 0 1125097 5582261 5500042 2026-06-25T09:16:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582261 wikitext text/x-wiki {{Слика десно-горе|Link=Нобелова награда|Text=Нобеловец|Image=Nobel prize medal.svg|Width=25}} {{Infobox scientist | name = Џон Мадер | image = John-C-Mather.jpg | birth_date = {{Birth date and age|1946|8|7|df=yes}} | birth_place = [[Роаноак, Вирџинија]], [[Вирџинија]], [[САД]] | residence = [[САД]] | nationality = [[САД|Американец]] | field = [[Астрофизика]], [[космологија]] | work_institution = [[НАСА]]<br>[[Мерилендски универзитет]] | alma_mater = Свартмор<br>[[Калифорниски универзитет]] | doctoral_advisor = [[Пол Ричардс]] | doctoral_students = | known_for = [[Космичко позадинско микробраново зрачење]] | prizes = [[Дени Хајнеманова награда за астрофизика]] {{small|(1993)}}<br>[[Нобелова награда за физика]] {{small|(2006)}} | religion = | footnotes = | singature = DrJohnCMather.jpg }} '''Џон Мадер''' ({{роден на|7|август|1946}}) — [[САД|американски]] [[астрофизика|астрофизичар]], [[космологија|космологист]] и добитник на [[Нобелова награда за физика]] за неговата работа на [[Истражувач на космичко позадинско зрачење|Космичкиот позадински истражувачки сателит (COBE)]] заедно со [[Џорџ Смут]]. Неговта работа помогнала да се потврди теоријата за [[голема експлозија|Големата експлозија]] за настанокот на универзумот. Според комисијата за доделување на Нобеловата награда, „проектот COBE може да се смета за почетна точка за [[космологија]]та како прецизна наука.“<ref name=nobel>{{наведена изјава за печат| url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2006/press.html | title=The Nobel Prize in Physics 2006 | publisher=The Royal Swedish Academy of Sciences | date=3 October 2006 | accessdate=2006-10-05}}</ref> Мадер е постар астрофизичар при [[НАСА]] во [[Годардов центар за вселенски лет|Годардовиот центар за вселенски лет (GSFC)]] во [[Мериленд]] и професор по физика на [[Мерилендски универзитет|Мерилендскиот универзитет]]. Во 2007 година, Мадер бил на списокот на 100-те највлијателни луѓе во светот според списанието [[Time (списание)|''Time'']]. Во октомври 2012 година, тој бил повторно на списокот на [[Time (списание)|''Time'']] во специјалниот број за новите вселенски откритија и како еден од 25 највлијателни луѓе во оваа област. Мадер е исто така проектен научник за [[Џејмс Веб (вселенски телескоп)|Веб]], вселенски телескоп кој треба да бисе лансиран во вселената во [[Лангранжова точка|L2]] не порано од 2018 година. ==Образование и почетно истражување== * 1964 [[средно училиште „Њутн“ Њуџерси|Средно училиште „Њутн“]]<ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2006/mather-autobio.html John C. Mather autobiography] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080714094505/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2006/mather-autobio.html |date=2008-07-14 }}, [[Nobel Prize]]. Accessed June 29, 2008. "When I finished 8th grade, it was time to go to high school, and my parents decided to send me to Newton High School, where they thought we would get the best available education in our area."</ref> * 1968 дипломирал (физика), [[Свартмор колеџ]] (Најголеми почести) * 1974 докторирал (физика), [[Калифорниски универзитет]] * 1974-76 подокторски студии, [[Колумбиски универзитет]] [[Годардов институт за вселенски студии]] {{-}} ==Награди и почести== {{Div col||30em}} * 1964-68 [[Свартмор колеџ]] стипендија (почесна) * 1967 [[Вилијам Ловел Путнамов математички натпревар]], 30-то место * 1968 Највисок можен резултат (990), тест по физика * 1968-70 Вудро Вилсонова стипендија * 1970-74 Член, [[Херцова фондација]] * 1974-76 постдокторски член, [[Научен истражувачки совет на САД|NRC]] * 1990 [[НАСА]] [[GSFC]] Џон Линдзиева награда * 1991 Ротари награда за достигнувања за истражувањето на вселената * 1991 Трофеј од [[Национален воздушен и вселенски музеј|Националниот воздушен и вселенски музеј]] * 1992 [[Воздухопловна недела и вселенска технологија]] * 1993 [[Discover (списание)|''Discover'']] технолошка награда * 1993 [[Американски институт за аеронаутика и астронаутика]] -научна награда * 1993 [[Американско астрономско друштво]] и [[Американски институт за физика]] [[Дени Хајнеман|Хајнеманова награда за астрофизика]] * 1994 Член, [[Годардов центар за вселенски лет]] * 1994 [[Доктор на науки]], ''[[почесен доктор]]'', Свартмор колеџ * 1995 Џон Скотова награда * 1996 Румфордова награда * 1996 Член, [[Американско друштво на физичари]] * 1997 [[Воздухопловна недела и вселенска технологија]] алеја на славните * 1997 Член, [[Американска национална академија на науките|Национална академија на науките]] * 1998 [[Марк Аронсон]]ова награда * 1998 Член, [[Американска академија на уметностите и науките]] * 1999 [[Френклинов институт]] [[Бенџамин френклинов медал]] за физика * 2005 [[Меѓународно друштво на оптички инженери]] Годардова награда * 2006 [[Груберова награда за космологија]] * 2006 [[Нобелова награда за физика]] * 2007 Член, [[Меѓународно друштво на оптички инженери]] * 2008 [http://www.nasa.gov/centers/goddard/news/topstory/2007/space_awards_prt.htm Робинзова награда] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304043620/http://www.nasa.gov/centers/goddard/news/topstory/2007/space_awards_prt.htm |date=2016-03-04 }} * 2008 [[Доктор на науки]], ''[[почесен доктор]]'', Мерилендски универзитет * 2010 [http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=56583 Индиски златен медал] * 2010 Член, [[Оптичко друштво на америка]] * 2011 [[Доктор на науки]], ''[[почесен доктор]]'',Универзитет Нотр Дам<ref>{{Наведена мрежна страница|last=University of Notre Dame|title=Honorary Degrees|url=http://commencement.nd.edu/archives/honorary-degrees/|accessdate=20 June 2011}}</ref> {{Div col end}} ==Објавени дела== * Mather, J. C. [http://www.osti.gov/cgi-bin/rd_accomplishments/display_biblio.cgi?id=ACC0461&numPages=211&fp=N "Far Infrared Spectrometry of the Cosmic Background Radiation"], [[Калифорниски универзитет]], [[Лоренс Берклиева национална лабораторија]], [[Министерство за енергија на САД]] (јануари 1974). * Mather, J. C.; Albrecht, A.; et al. [http://www.osti.gov/cgi-bin/rd_accomplishments/display_biblio.cgi?id=ACC0462&numPages=145&fp=N "Report of the Dark Energy Task Force"], [[Фермиева националана забрзувачка лабораторија]], [[Министерство за енергија на САД]], (2006). * Mather, J. C.;Boslough, John; првиот лет; 1996,2008 == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Div col||30em}} * [https://web.archive.org/web/20130603023557/http://science.gsfc.nasa.gov/sed/index.cfm?fuseAction=people.jumpBio&&iPhonebookId=11051 John C. Mather biography] at the Goddard Space Flight Center * [http://newsroom.spie.org/x4754.xml Interview with John Mather from the SPIE Newsroom] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200531082047/https://spie.org/?SSO=1 |date=2020-05-31 }} * [http://128.3.7.51/Science-Articles/Archive/Phys-Gruber-Prize-2006.html Berkeley lab article] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061118142736/http://128.3.7.51/Science-Articles/Archive/Phys-Gruber-Prize-2006.html |date=2006-11-18 }} * [http://www.symmetrymagazine.org/cms/?pid=1000398 Mather's group's data that led to the Nobel Prize] in ''symmetry'' magazine. * [http://www.osti.gov/accomplishments/mather.html Biography and Bibliographic Resources], from the Office of Scientific and Technical Information, United States Department of Energy * [http://residentassociates.org/ticketing/tickets/reserve.aspx?performanceNumber=82570 John C. Mather on the Infancy of the Universe at the National Academy of Sciences] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110716052235/http://residentassociates.org/ticketing/tickets/reserve.aspx?performanceNumber=82570 |date=2011-07-16 }} * [http://henry.pha.jhu.edu/scholars.html John Mather Nobel Scholar Program] * [http://www.aip.org/press_release/matherinternships.html AIP Mather Policy Internship Program] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130701142151/http://www.aip.org/press_release/matherinternships.html |date=2013-07-01 }} * [http://blog.nasm.si.edu/2010/05/26/sending-a-nobel-prize-to-orbit/ John Mather Nobel Medal replica flown in Space Shuttle Atlantis] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100609215833/http://blog.nasm.si.edu/2010/05/26/sending-a-nobel-prize-to-orbit/ |date=2010-06-09 }} * [http://www.nasa.gov/topics/people/features/sts132crew_nasm.html/ Replica of John Mather Nobel Medal in National Air and Space Museum permanent collection] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100829122726/http://www.nasa.gov/topics/people/features/sts132crew_nasm.html |date=2010-08-29 }} * {{YouTube|zIOGMWNkPb8|John Mather commencement address at Swarthmore College from 2007}} * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2006/mather-speech_en.html/ John Mather Nobel banquet speech from 2006] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150320054239/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2006/mather-speech_en.html/ |date=2015-03-20 }} * [http://www.c-spanvideo.org/program/282999-1/ John Mather commencement address at the University of Maryland from 2008]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121012063256/http://www.c-spanvideo.org/program/282999-1/ |date=2012-10-12 }} * [http://www.germany.info/Vertretung/usa/en/__pr/GIC/2010/08/17__ScienceEvent__PM,archiveCtx=2048882.html/ John Mather visits German Embassy]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.whitehouse.gov/the-press-office/2010/10/18/background-white-house-science-fair/ John Mather in White House] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150406164507/https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2010/10/18/background-white-house-science-fair/ |date=2015-04-06 }} * [http://www.spacegrant.org/mather/ John Mather Nobel Scholarship has new host] * [http://www.umdphysics.umd.edu/about-us/news/news-from-the-chair.html University of Maryland names John Mather College Park Professor] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110905195011/http://umdphysics.umd.edu/about-us/news/news-from-the-chair.html |date=2011-09-05 }} * [http://www.epsnews.eu/2011/09/2011-daniel-chalonge-medal/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=2011-daniel-chalonge-medal Daniel Chalonge Medal 2011 awarded to John Mather] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150321200946/http://www.epsnews.eu/2011/09/2011-daniel-chalonge-medal/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=2011-daniel-chalonge-medal |date=2015-03-21 }} * [http://events.nationalgeographic.com/events/special-events/2011/12/14/edge-existence/ National Geographic showcases John Mather] * [http://www.aaas.org/aboutaaas/fellows/2011.shtml John Mather elected Fellow of AAAS] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120113205143/http://www.aaas.org/aboutaaas/fellows/2011.shtml |date=2012-01-13 }} * [http://dl.dropbox.com/u/23479449/Mather-AAS.pdf American Astronomical Society hosts John Mather inspiring students]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://edge.org/response-detail/2886/what-is-your-favorite-deep-elegant-or-beautiful-explanation John Mather on Cosmic Complexity] * [http://www.creativeleadershipsummit.org/?q=delegates_lander John Mather 2012 delegate at the Blouin Creative Leadsership Summit] * [http://lindau.nature.com/lindau/category/online-dialogue/page/4/ John Mather in dialogue at Lindau Nobel] {{Семарх|url=https://archive.today/20130104211047/http://lindau.nature.com/lindau/category/online-dialogue/page/4/ |date=2013-01-04 }} * {{YouTube|d3EfG3auxYA|John Mather on Golden Age of Astronomy (video)}} * [https://smithsonianassociates.org/ticketing/landing/future-is-here-cutting-edge-science-technology.aspx Smithsonian presents John Mather] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130405142129/https://smithsonianassociates.org/ticketing/landing/future-is-here-cutting-edge-science-technology.aspx |date=2013-04-05 }} * [http://bdjacademy.org/new/?p=798 John Mather receives the Power of Excellence Award "for his excellence in his career and becoming a positive role model."] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131001064146/http://bdjacademy.org/new/?p=798 |date=2013-10-01 }} * [http://www.siue.edu/news/index.shtml Southern Illinois University Shaw Lecture features John Mather] * [http://www.consejoculturalmundial.org/cv-science2013/Dr-JohnCMather.pdf John Mather nominated for the 2013 Albert Einstein World Award of Science] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140220214357/http://www.consejoculturalmundial.org/cv-science2013/Dr-JohnCMather.pdf |date=2014-02-20 }} * {{YouTube|6uGj6a7PrQg|John Mather delivers 2014 UC Berkeley Regents Lecture (video)}} * [http://www.achievement.org/autodoc/page/mat1bio-1 John Mather biography on Academy of Achievement] {{Div col end}} {{Нобелова награда за физика}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Мадер, Џон}} [[Категорија:Американски астрономи]] [[Категорија:Американски нобеловци]] [[Категорија:Американски физичари]] [[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за физика]] [[Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД]] [[Категорија:Членови на Американското физичко друштво]] [[Категорија:Апсолвенти на Калифорнискиот универзитет (Беркли)]] [[Категорија:Живи луѓе]] 1aogl6hwuuov43a22pkq5un8p4ze43x 0 1126421 5582262 5439999 2026-06-25T09:23:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582262 wikitext text/x-wiki {{Нобеловец}} {{Infobox scientist | name = Џон Хасбрук ван Флек | image = JH van Vleck 1974.jpg | image_size = | caption = Џон Хасбрук ван Флек, 1974 година | birth_date = {{birth date|1925|3|13|df=yes}} | birth_place = [[Мидлтаун]], [[Конектикат]] | death_date = {{death date and age|1980|10|27|1899|3|13|df=yes}} | death_place = [[Кембриџ (САД)|Кембриџ]], [[МАсачусетс]] | nationality = [[САД|Американец]] | field = [[Физика]] | work_institutions = [[Мнесотски универзитет]]<br>[[Висконски универзитет]]<br>[[Харвард]]<br>[[Оксфордски универзитет]]<br>[[Колеџ Балиол]] | alma_mater = [[Висконски универзитет]]<br>[[Харвард]] | doctoral_advisor = [[Едвин Кембл]] | doctoral_students = [[Роберт Сербер]]<br>[[Едвард милс Персел]]<br>[[Филип Андерсон]] <br> [[Томас Кун]] <br> [[Џон Атанасоф]] | known_for = | influences = | influenced = | prizes = {{nowrap|[[Лангмуирова награда]] (1965)<br>[[Национален медал за наука]] (1966)<br>[[Кресонов медал]] (1971)<br>[[Лоренцов медал]] (1974)<br>[[Нобелова награда за физика]] (1977)}} <br> член на [[кралско друштво|Кралското друштво]]<ref name="frs">{{cite doi|10.1098/rsbm.1982.0024}}</ref> | footnotes = | signature = }} '''Џон Хазбрук ван Флек''' ({{langx|en|John Hasbrouck Van Vleck}} {{роден на|13|март|1899}} – {{починал на|27|октомври|1980}}) — [[САД|американски]] [[физика|физичар]] и [[математика|математичар]], награден со [[Нобелова награда за физика]] во 1977 година заедно со [[Невил Франсис Мот]] и [[Филип Ворен Андерсон]], за неговите придонеси за објаснувањето на однесувањето на [[електрон]]ите во [[магнет]]ните [[цврсто тело|цврсти тела]]. ==Живот и работа== Роден во [[Мидлтаун]], [[Конектикат]], како син на математичарот [[Едвард Бур ван Флек]] и внук на астрономот [[Џон Монро ван Флек]], тој израснал во [[Мадисон]], [[Висконсин]], и стекнал диплома од [[Висконски универзитет|Висконскиот универзитет]] во 1920 година. Подоцна заминува на [[Харвард]] за дкторските студии кои ги завршува во 1922 година. Се вработил на [[Минесотски универзитет|Минесотскиот универзитет]] како помошник [[професор]] во 1923 година, за да се премести подоцна на [[Висконски универзитет|Висконскиот универзитет]] пред да заврши на Харвард. Тој исто тка добил почесна диплома од [[Веслејански универзитет|Веслејанскиот универзитет]] во 1936 година. <ref>[http://nobelprize.org/physics/laureates/1977/vleck-autobio.html ''Autobiography'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, John H. van Vleck, The Nobel Prize in Physics 1977</ref> Ван Флек ги воспоставил основите на [[квантна механика|квантно механичката]] теорија на [[магнетизам|магнетизмот]] и [[теорија на кристалното поле|теоријата на кристалното поле]] ([[хемиска врска|хемиските врски]] во [[комплексни соединенија|металните комплексни соединенија]]). Тој се смета за ''татко на современиот [[магнетизам]]''.<ref>[http://www.iaqms.org/deceased/van-vleck.php John H. van Vleck], International Academy of Quantum Molecular Science</ref><ref>[http://www.tc.umn.edu/~janss011/pdf%20files/dispersion-I.pdf ''On the verge of Umdeutung in Minnesota: Van Vleck and the correspondence principle. Part One.''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090520132907/http://www.tc.umn.edu/~janss011/pdf%20files/dispersion-I.pdf |date=2009-05-20 }}, Anthony Duncan, Michel Janssen; Elsevier Science, 8 May 2007</ref><ref>[http://www.tc.umn.edu/~janss011/pdf%20files/dispersion-II.pdf ''On the verge of Umdeutung in Minnesota: Van Vleck and the correspondence principle. Part Two.''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090520132857/http://www.tc.umn.edu/~janss011/pdf%20files/dispersion-II.pdf |date=2009-05-20 }}, Anthony Duncan, Michel Janssen; Elsevier Science, 8 May 2007</ref> За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], ван Флек работел на [[радар]]от при [[радијациона лабораторија|радијационата лабораторија]] на [[МИТ]]. Тој половина од времето го минувал во лабораторијата а другата половина на [[Харвард]]. Тој покажал дека при [[бранова должина]] од 1,25&nbsp;cm [[молекула на вода|молекулите на водата]] во [[атмосфера]]та ќе доведат до проблематично [[впивање]] и дека при бранова должина од 0,5&nbsp;cm же има слично [[впивање]] и кај [[кислород]]ните [[молекула|molekuli]].<ref>[http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/Norman_F._Ramsey_Oral_History_(1991) ''Norman F. Ramsey Oral History (1991)'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }},Norman Foster Ramsey: An Interview Conducted by John Bryant, IEEE History Center, 20 June 1991</ref><ref>[http://www.aip.org/history/ohilist/4373.html ''Oral History Transcript''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150112062738/http://www.aip.org/history/ohilist/4373.html |date=2015-01-12 }}, Interview with John H. Van Vleck by Katherine Sopka at Lyman Laboratory of Physics, 28 January 1977</ref><ref>Louis Brown, [http://books.google.com/books?id=wpFMWeLmp4cC&pg=PA442 ''A radar history of World War II''], Institute of Physics Pub., 1999, ISBN 0750306599, pp. 442, 521</ref><ref>{{Наведено списание|doi=10.1103/RevModPhys.17.227|url=http://radiometrics.com/vanvleck_revmodphys45.pdf|title=On the Shape of Collision-Broadened Lines|year=1945|last1=Van Vleck|first1=J.|last2=Weisskopf|first2=V.|journal=Reviews of Modern Physics|volume=17|issue=2–3|pages=227|bibcode=1945RvMP...17..227V|access-date=2015-03-22|archive-date=2011-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715144831/http://radiometrics.com/vanvleck_revmodphys45.pdf|url-status=dead}}</ref> Ова имало важни последици не замо за воениот и (и цивилниот) [[радарски систем]] но и за подоцнежната нова наука [[радиоастрономија]]та. [[File:JH van Vleck and HBG Casimir, 1974.jpg|thumb|left|Ван Флек (лево) го добива [[Лоренцов медал|Лоренцовиот медал]] од [[Хендрик Бругт Герхард Касимир]] во [[Кралска холандска академија на науките и уметностите|Кралската холандска академија на науките и уметностите]], Амстердам.]] ВАн флек учествувал и во преоктот [[Менхетен (проект)|Менхетен]]. Во јуни 1942 година, [[Роберт Опенхајмер]] држел летна школа за потврдување на концептот и можноста за создавање на [[јадрено оружје|јадреното оружје]] при [[Калифорниски универзитет|Калифорнискиот универзитет]]. Присуствувале осум теоретски научници, меѓу кои и ван Флек. Од јули до септември, теоретската групаги прегледала и развила начелата на изработка на [[атомска бомба|атомската бомба]].<ref>[http://www.lanl.gov/history/atomicbomb/gadget-born.shtml ''New Weapons Laboratory Gives Birth to the "Gadget"''], 50th Anniversary Article, Los Alamos National Laboratory</ref><ref>[http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=296 ''Berkeley Summer Study Group''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120221224350/http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=296 |date=2012-02-21 }}, The Atomic Heritage Foundation</ref><ref>[http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=287 ''Atomic History Timeline 1900– 1942 ''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120221224356/http://www.atomicheritage.org/index.php?option=com_content&task=view&id=287 |date=2012-02-21 }}, The Atomic Heritage Foundation</ref> Ван Флековата теоретска работа довела до воспоставувањето на лабораторија за јадрено оружје во Лос Аламос. Тој исто така бил дел од комитетот во лабораторијата Лос Аламос во 1943 година. Комитетот кој бил воспоставен од генералот [[Лесли Гровс]], се состоел и од [[Ворен Луис]], како претседател, Е. Роуз, [[Едгар Вилсон]] и [[Ричард Толман]], заменик претседател. Придонесот на овој комитет бил значителното намалување на големината на топот потребен за испалување на атомската бомба наречена [[Литл бој]], концепт кој ја отстранил дополнителната тежина и го забрзал производството на бомбата за нејзиното фрлање над [[Хирошима]]. Сепак не било применето за бомбата [[Фат мен]] која била фрлена над [[Нагасаки]], кај која настанувала имплозија благодарение на критичната маса на школката од плутониум.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.lanl.gov/history/road/oversight.shtml |title=Oversight Committee Formed as Lab Begins Research - 50th Anniversary Article, Los Alamos National Laboratory }}</ref><ref>Leslie R. Groves, Lieutenant General, U.S. Army, Retired; ''Now It Can Be Told'', Harper, 1962, pp. 162–63.</ref> Во 1961/62 тој бил повремен професор на [[Оксфордски универзитет|Оксфордскиот универзитет]]<ref name = "nofollow">[http://www.ox.ac.uk/about_the_university/oxford_people/oxonian_award_winners/#aphysics Nobel Laureates] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131020135409/http://www.ox.ac.uk/about_the_university/oxford_people/oxonian_award_winners/#aphysics |date=2013-10-20 }}, University of Oxford</ref> и професор на [[колеџ Балиол|колеџот Балиол]].<ref>[http://alumni.balliol.ox.ac.uk/news/fd2006/eastman_professors.asp Inspiring minds: the Eastman Professors]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Floreat Domus, Balliol College News, Issue 12, June 2006</ref> Тој бил награден со [[Национален медал за наука|Националниот медал за наука]] во 1966 година<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.nsf.gov/od/nms/recip_details.cfm?recip_id=371 |title=The President's National Medal of Science: Recipient Details |publisher= National Science Foundation}}</ref> и со [[Лоренцов медал|Лоренцовиот медал]] во 1974 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.lorentz.leidenuniv.nl/lorentzmedal/ |title= The Lorents medal |publisher=Lorentz.leidenuniv.nl |accessdate=2012-07-27}}</ref> За неговите придонеси во разбирањето на однесувањето на [[електрон]]ите во [[магнет]]ните [[цврсто тело|цврсти тела]], ван Флек бил награден со [[Нобелова награда за физика]] во 1977 година, заедно со [[Филип Ворен Андерсон]] и Сер [[Невил Франсис Мот]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1977/ |title=The Nobel Prize in Physics 1977 |publisher= Nobelprize.org |accessdate=2012-07-27}}</ref> [[Ван Флекова трансформација|Ван Флекова трансформации]] и [[ван Флеков магнетизам|ван Флековиот магнетизам]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.answers.com/topic/van-vleck-paramagnetism |title=Van Vleck paramagnetism |publisher= Answers.com}}</ref> се именувани според него. Ван Флек починал во [[Кембриџ (САД)|Кембриџ]], [[Масачусетс]], на возраст од 81 година.<ref>{{наведени вести |url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F00D14FB3D5E12728DDDA10A94D8415B8084F1D3&scp=1&sq=John%20Van%20Vleck&st=cse |title=John Van Vleck, Nobel Laureate Known for Work on Magnetism; Earned Three Degree |newspaper= The New York Times |date=October 28, 1980 |page= A32}}</ref> ==Дела== * [http://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRev.24.330 ''Впивањето на зрачењето од многукратни периодични орбити, и неговата поврзаност со начелото на содејство и Рејли-Џинсовиот закон. Дел I. Некои проширувања на начелото за содејство''], Physical Review, том. 24, број 4, стр.&nbsp;330–346 (1924) * [http://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRev.24.347 ''Впивањето на зрачењето од многукратни периодични орбити, и неговата поврзаност со начелото на содејство и Рејли-Џинсовиот закон. Дел II. Пресметување на впивањето од многукратните периодични орбити''], Physical Review, том. 24, број 4, стр.&nbsp;347–365 (1924) * ''Квантни начела и линиски спектри'', (Bulletin of the National Research Council; том. 10, дел 4, no. 54, 1926) * ''Теоријата за електрична и магнетна сусцептибилност'' (Oxford at Clarendon, 1932). * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1977/vleck-lecture.html ''Квантната механика, клучот за разбирањето на магнетизмот''], нобелово предавање, 8 декември 1977 година * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1085402/ Начелото на содејство во статистичкото разгледување на квантната механика] Proceedings of the National Academy of Sciences of USA, том. 14, стр.&nbsp;178–188 (1928) ==Собирач на јапонска уметност== Ван Флек и неговата сопруга Абигејл била страствени собирачи на уметнички дела, особено на печатени јапонски дрвени блокови, познати како ''ван Флекова збирка''. Збирката ја наследил од неговиот татко [[Едвард Бур ван Флек]]. Тие ја подариле на месниот музеј во Мадисон Висконсин во 1980-ите.<ref>[http://www.chazen.wisc.edu/collection/prints/vleck.htm ''E. B. Van Vleck Collection''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081006154426/http://www.chazen.wisc.edu/collection/prints/vleck.htm |date=2008-10-06 }}, Chazen Museum of Art</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{wikiquote}} {{рвр-авто}} * [https://archive.org/details/theoryofelectric031070mbp The Theory Of Electric And Magnetic Susceptibilities ] * [http://www.nobel-winners.com/Physics/john_hasbrouck_van_vleck.html John Hasbrouck van Vleck] * [http://www.nndb.com/people/916/000099619/ NNDB] * Duncan, Anthony and Janssen, Michel. "On the verge of ''Undeutung'' in Minnesota: Van Vleck and the correspondence principle. Part one," ''Archive for History of Exact Sciences'' 2007, 61:6, pages 553–624. [http://philsci-archive.pitt.edu/archive/00002818/01/duncan-janssen.pdf] * [http://www.chazen.wisc.edu/home.htm Chazen Museum of Art] * [http://www.aip.org/history/ohilist/4930_1.html Oral history interview transcript with John Hasbrouck Van Vleck 14 October 1963, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150112054909/http://www.aip.org/history/ohilist/4930_1.html |date=2015-01-12 }} * [http://www.aip.org/history/ohilist/4931_1.html Oral history interview transcript with John Hasbrouck Van Vleck 28 February 1966, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150112070212/http://www.aip.org/history/ohilist/4931_1.html |date=2015-01-12 }} * [http://www.aip.org/history/ohilist/4373.html Oral history interview transcript with John Hasbrouck Van Vleck 28 January 1977, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150112062738/http://www.aip.org/history/ohilist/4373.html |date=2015-01-12 }} {{Нобелова награда за физика}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:ван Флек, Џон Хазбрук}} [[Категорија:Американски нобеловци]] [[Категорија:Американски физичари]] [[Категорија:Носители на Националниот научен медал]] [[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за физика]] [[Категорија:Странски членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Американски математичари]] [[Категорија:Проект „Менхетн“]] [[Категорија:Апсолвенти на Харвард]] [[Категорија:Учесници во проектот „Менхетн“]] [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Членови на Американското филозофско друштво]] [[Категорија:Носители на Лоренцовиот медал]] 4ekjwn35w0wzt31shw14az4sd0pdylg 0 1143735 5582139 5441085 2026-06-25T02:00:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582139 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Јапонски крап | status = DOM | image = Six koi.jpg | image_width = 220px | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Зракоперки]] | ordo = [[Краповидни]] | familia = [[Крапови]] | genus = [[Крап]] | species = '''[[Обичен крап]]''' | subspecies = '''Јапонски крап''' | trinomial = ''Cyprinus carpio haematopterus''<ref> {{нмс|url=http://www.fishbase.org/photos/thumbnailssummary.php?ID=1450 |title=Pictures available for Cyprinus carpio haematopterus. |publisher=www.fishbase.org |accessdate=31 October 2010 }} </ref> | trinomial_authority = ([[Карл Лине|Линеј]], 1758) }} '''Јапонски крап''' ({{науч|Cyprinus carpio haematopterus}}), наречен '''кои''' ({{langx|ja|鯉}}, „крап“), поточно: '''нишикигои''' ({{јаз|ja|錦鯉}}, „срмен крап“) — украсни [[риба|риби]] произлезени како варијанти на [[обичен крап|обичниот крап]] (''Cyprinus carpio'') кои се чуваат во украсни бари и езерца. Варијантите на јапонскиот крап се распознаваат по обоеноста, шарите и [[крлушка|крлушките]]. Како главни бои може да се појават бела, црна, црвена, жолта, сина и кремаста. Најпознатата категорија на јапонски крап е госанке, која е создадена од варијантите кохаку, тајшо саншоку и шова саншоку. == Историја == [[Крап]]от е голема група на риби со потекло од [[Средна Европа]] и [[Азија]]. Поединечни видови на крап се [[Припитомување|припитомени]] во [[Источна Азија]], каде биле користени како риба за исхрана. Крапот е риба која живее во ладна вода и нивната способност да преживеат и да се прилагодат на многу различни климатски услови и услови во водата овозможила припитомените видови да бидат проширени до многу нови места, вклучувајќи ја и [[Јапонија]]. Природните мутации во бојата на овој крап може да се случи кај сите популации. Крапот е риба која се одгледувала поради мутациите на боите во [[Кина]] пред повеќе од илјада години, каде вештачката селекција на [[пруски крап|прускиот крап]] (''Carassius gibelio'') довело до појавата на златната рипка.<ref name="bristol"><span class="citation web" contenteditable="false">[http://www.bristol-aquarists.org.uk/goldfish/info/info.htm "Background information about goldfish"]<span class="reference-accessdate">. </span></span></ref> Обичниот крап бил одгледуван како риба за исхрана уште од [[V век п.н.е]] во Кина, а во Римското Царство се одгледувал за време на проширувањето на христијанството во Европа. Обичниот крап се одгледувал поради бојата во Јапонија во 1820-тите, првично во градот Оџија во [[Ниигата (префектура)|Ниигата]] на североисточниот брег на островот [[Хоншу]]. До [[XX век]], се развиле голем број на комбинации на боја, најзабележително црвено-белиот Кохаку. Светот надвор од Јапонија не бил запознаен со развивањето на варијантите на бои сѐ до 1914, кога јапонскиот крап од Ниигата бил изложен на годишна изложба во [[Токио]]. Од тогаш, се проширил интересот за јапонскиот крап низ Јапонија. Од неколкуте примероци изложени во Токио се развиле сите варијанти на Нишикоги, со исклучок на Огон (еднобоен јапонски крап со метален сјај) кој е развиен во поново време. Хобито да се одгледува јапонски крап со текот на времето се распространило низ светот. Јапонскиот крап сега се продава во многу продавници за миленичиња, а единките со повисок квалитет се достапни кај специјализираните продавачи.<ref><span class="citation web" contenteditable="false">[http://www.mpks.org/articles/RayJordan/KoiHistory3.shtml "MPKS Ray Jordan Koi History"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090723111340/http://www.mpks.org/articles/RayJordan/KoiHistory3.shtml |date=2009-07-23 }}. </span></ref><ref><span class="citation web" contenteditable="false">[http://www.netpets.org/fish/reference/freshref/nishi.html "Early Records"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100613053139/http://netpets.org/fish/reference/freshref/nishi.html |date=2010-06-13 }}. </span></ref> Проширувањето на вкрстувањето помеѓу повеќе популации ја заплеткала историската зоогеографија на обичниот крап. Како и да е, општото мислење во научниот свет е дека има барем два [[подвид]]а на обичниот крап, еден од Западна Евроазија (''Cyprinus carpio carpio) ''и уште еден од Источна Азија (''Cyprinus carpio haematopterus)''.<ref name="Grossa"><span class="citation journal" contenteditable="false">Grossa, Riho; Klaus Kohlmannb and Petra Kerstenb (2002). </span></ref> Едно неодамнешно истражување спроведено врз [[митохондриска ДНК|митохондриската ДНК]] на различни единки на обичниот крап укажуваат дека јапонскиот крап припаѓа на подвидот од Источна Азија.<ref name="Grossa"/> Како и да е, друго неодамнешно истражување врз митохондриската ДНК на јапонскиот крап докажало дека јапонскиот крап е потомок на различни линии на обичниот крап од Западна Евроазија и Источна Азија.<ref><span class="citation journal" contenteditable="false">Mabuchi, K.; Senou, H.; Suzuki, T.; Nishida, M. (2005). </span></ref> Ова може да е резултат на тоа што јапонскиот крап започнал да се одгледува од мешавина од крап од Источна Азија и западна Евроазија, или само од крап од Источна Азија кои биле подоцна вкрстувани со крап од западна Евроазија ([[Крап пеперутка|крапот пеперутка]] е познат по тоа што е добиен на тој начин). Сè уште не е решено која теорија за потеклото е поточна. === Потекло на поимот === Популарниот назив за јапонскиот крап, „кои“, доаѓа од [[Јапонски јазик|јапонскиот јазик]] и во превод значи „крап“. Зборот во јапонскиот јазик ги опфаќа и обичниот крап и обоените варијанти на рибата. Но, јапонскиот крап има конкретен назив на јапонски. За него се користи називот нишикикои што буквално значи „срмен крап“. На јапонски јазик, „кои“ е омофон за друг збор кој значи „наклоност“ или „љубов“. Поради тоа, јапонскиот крап е симбол на љубов и пријателство во Јапонија. == Варијанти == [[Податотека:Koi_feeding,_National_Arboretum.jpg|right|thumb|300x300px|Хранење на јапонскиот крап]] Варијантите на кои се разликуваат по обојување, шарите и крлушките. Некои од главните бои се бела, црна, црвена, жолта, сина и кремаста. Додека можните комбинации на бои се бесконечни, одгледувачите препознале и именувале конкретни категории. Најпознатата категорија е госанке, која е створена од кохаку, тајшо саншоку и шова саншоку. Нови варијанти на јапонски крап сè уште се развиваат.<ref><span class="citation web" contenteditable="false">[http://www.mitchkoi.co.uk/koikeepingtips/koi-varieties/ "Guide to Koi Varieties"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140413141821/http://www.mitchkoi.co.uk/koikeepingtips/koi-varieties/ |date=2014-04-13 }}. ''mitchkoi.co.uk''<span class="reference-accessdate">. </span></span></ref> Јапонскиот крап „дух“ кој е развиен во 1980-тите станал омилен во [[Обединетото Кралство]]. Тој е добиен со вкрстување на див крап и крапот огон, а се препознава по металниот сјај на крлушките. Крапот „пеперутка“ (познат и како крап со долги перки, или крап „змеј“), исто така развиен во 1980-тите е познат по долгите перки кои се лелеат. Тие се добиени со вкрстување на јапонскиот крап со азискиот крап. Според дел од јавноста, крапот „пеперутка“ и крапот „дух“ не треба да се сметаат за вистински јапонски крап. Најзначајни варијанти се: * '''кохаку''' ({{јаз|ja|紅白}}) — бел јапонски крап, со големи црвени белези на горната страна. Името значи „црвено и бело“. Кохаку била првата украсна варијанта која е развиена во Јапонија (кон крајот на XIX век.)<ref><span class="citation book" contenteditable="false">Tamadachi M (1990). </span></ref> * '''тајшо саншоку''' или '''тајшо санке''') ({{јаз|ja|大正三色}}) — многу сличен на кохаку, со дополнителни мали црни белези наречени „суми“. Оваа варијанта била развиена во 1914 година од одгледувачот Гонзо Хирој, за време на владеењето на царот [[Тајшо]]. Во Америка името најчесто се скратува и се користи името „санке“.  * '''Шова саншоку''' или '''шова санке''' ({{јаз|ja|昭和三色}}) — црн јапонски крап со црвени и бели белези. Првиот шова санке бил изложен во 1927 година за време на владеењето на царот [[Шова]]. Во Америка името најчесто се скратува и се користи името „шова“. [[Податотека:Јапонски крап - Зоо Скопје (2).jpg|мини|250px|Крапови во [[Зоолошка градина Скопје|Зоо Скопје]].]] [[Податотека:Јапонски крап - Зоо Скопје (3).jpg|мини|250px|Крапови во Зоо Скопје.]] * '''танчо''' ({{јаз|ja|丹頂}}) — било кој јапонски крап со црвен белег на главата. Рибата може да биде танчо шова, танчо санке, па дури и танчо гошики. Именувана е по [[јапонски жерав|јапонскиот жерав]] (''Grus japonensis''), кој исто така има црвен белег на неговата глава.  * '''чагои''' ({{јаз|ja|茶鯉}}) — јапонски крап со различни нијанси на боја кои може да бидат од еднолично маслинеста до кафена, бакарна или бронзена, или во поново време потемни, придушени нијанси на портокалово. Името му значи „со боја на [[чај]]“. Познат е по своето кротко поведение и големи димензии. Меѓу одгледувачите на јапонски крап постои верување дека носи среќа. * '''асаги ''' ({{јаз|ja|浅黄}}) — јапонски крап кој има светлосина боја и е обично црвен на долната страна, но понекогаш и бледожолта или кремава боја, најчесто под страничната линија и на образите. На јапонски името значи бледо зеленикаво-сина, боја на млад лук или индиго. * '''уцуримоно'''({{јаз|ja|写り物}}) — црн јапонски крап со бели, црвени или жолти белези. Шарите се распоредени како кај [[зебра|зебрите]]. Најстариот облик кој е проверен е жолтиот облик, наречен „црни и бели шари“ (куро ки хан) во XIX век, но подоцна преименува во ки уцури од Елизабуро Хошино, одгледувач на јапонски крап на почетокот на XX век. Црвено-белите варијанти се наречени хи уцури и широ уцури (шарената верзија). Зборот „уцури“ значи „испечатен“ (црните белези потсетуваат на дамки од мастило). Генетските одлики се исти како кај шова, но без црвениот и белиот пигмент. * '''беко''' ({{јаз|ja|べっ甲}}) — јапонски крап со бела, црвена и жолта боја на кожата, со црни белези. На јапонски значи „оклоп на желка“. Белите, црвените и жолтите варијанти се наречени широ беко, Ака Беко и ки беко. При распознавање може да биде помешана со уцури. * '''гошики''' ({{јаз|ja|五色}}) — јапонски крап со темна боја со црвени шари, наречени „хи“. На јапонски името значи „пет бои“. Изгледа слично на асаги, со малку или воопшто без „хи“ шари под страничната линија и „хи“ шари во стилот на Кохаку над мрежести крлушки. Основната боја се движи од речиси црна до многу светла, небесно-сина. * '''шусуј''' ({{јаз|ja|秋翠}}) — варијанта на јапонски крап развиена во 1910 од страна на Јошигоро Акијама со вкрстување на јапонскиот крап асаги со огледалниот крап од [[Германија]]. На јапонски значи „летно-зелена“. Рибата нема крлушки, освен една единствена линија на големи крлушки кои потсетуваат на огледала, на страните од телото почнувајќи од главата па сѐ до опашката. Најчестата варијанта на шусуј има бледа, небесно-сина или сива боја над страничната линија и црвена или портокалова (и многу ретко светложолта) под страничната линија и на образите. [[Податотека:Јапонски крап - Зоо Скопје.jpg|мини|десно|250п|Младо јато во Зоо Скопје.]] * '''кингинрин''' ({{јаз|ja|金銀鱗}}) — јапонски крап со крлушки кои имаат метален отсјај. Во превод од јапонски, името значи „златни и сребрени крлушки“. Често се користи скратено име „гинрин“. Има верзии на гинрин во речиси сите варијанти на јапонски крап кои се многу популарни. Нивните крлушки кои светкаат се спротивни на мазните, рамни, кожа и крлушки со метален сјај кај варијантата огон. Неодамна, овие одлики се комбинирале со цел да создаде нова гинрин огон варијанта. * '''каваримоно''' ({{јаз|ja|変わり物}}) — варијанти на јапонскиот крап кои не може да се стават во ниедна категорија. Ова е категорија во која многу нови варијанти на јапонски крап се натпреваруваат. Позната е и под името „каварикои“. * '''огон''' ({{јаз|ja|黄金}}) — јапонски крап со една боја. Најчестите бои кои може да се сретнат се златна, платинеста и портокалова. Кремастите варијанти се многу ретки. Огон се натпреваруваат во категоријата каваримоно и на јапонски, името значи „злато“. Варијантата е развиена од Савата Аоки во 1946 година од дивиот крап кој го фатил во 1921 година. Од неодамна, варијантата огон е вкрстувана со Гинрин со цел да се создаде гинрин огон — риба со кожа со метален сјај и крлушки кои светкаат. * '''кумонрју''' ({{јаз|ja|九紋竜}}) — јапонски крап со црна боја и крлушки како кај варијантата дојцу, со брановидни бели белези. На јапонски името значи „девет тетовирани змејови“. Се смета дека шарите потсеќаат на јапонските слики во мастило од змејови. Тие се познати по тоа што ја менуваат бојата со годишните времиња. Кумонриу се натпреваруваат во категоријата каваримоно. * '''очиба''' ({{јаз|ja|落葉}}) — јапонски крап со светло-сина или сива боја со бакарни, бронзени или жолти шари (како кај Кохаку) кои потсетуваат на есенски лисја на вода. На јапонски името значи „паднати лисја“. * '''коромо''' ({{јаз|ja|衣}}) — бел јапонски крап со шари како кај Кохаку, со сини крлушки или крлушки обрабени со црна боја, само над шарата „хи“. Оваа варијанта за првпат е развиена во 1950-тите како вкрстување меѓу кохаку и асаги. Најчестата варијација на коромо е ај коромо, која е со боја како Кохаку, а крлушките во црвените белези се обрабени со сина или црна. Поретка варијација на коромо е Будо Коромо, со потемна „хи“ шара што дава изглед на гроздови. Сличен на будо коромо е цуми коромо, кој ретко може да се најде, чија „хи“ шара која е речиси црна.  * '''хикари-мојомоно''' ({{јаз|ja|光模樣者}}) — бел јапонски крап со обоени шари врз основа со метален сјај или пак во две бои со метален сјај. * '''Кикокуриу''' ({{јаз|ja|輝黒竜}}) — варијанта на кумонриу со кожа која има метален сјај. * '''кин кикокуриу''' ({{јаз|ja|金輝黒竜}}) — верзија на кумонриу со кожа која има метален сјај, со „хи“ шари како кај Кохаку, развиена од г-дин Сеики Игараши од градот Оџија. Има најмалку шест различни подваријанти на оваа варијанта. * '''дух''' ({{јаз|ja|人面魚}}) <!-- じんめんぎょ --> — хибрид од огон и див крап со крлушки со метален сјај. Според некои ова не е прав јапонски крап. * '''пеперутка''' ({{јаз|ja|鰭長錦鯉}}) <!-- ひれながにしきごい --> — хибрид од јапонски крап и азиски крап со долги лелеави перки. Бојата зависи од различните единки користени за вкрстување. Истата како и варијантата „дух“ се смета дека не е прав јапонски крап. * '''дојцу''' ({{јаз|ja|ドイツ鯉}}) — потекнува од вкрстување на многу различни варијанти на „голиот“ германски крап (всушност, риба со само една линија на крлушки на грбната перка). Има четири типови шари на крлушките на Доутсу. Најчестиот тип има една линија на крлушки која почнува на почетокот на грбната перка и завршува на крајот на грбната перка (заедно со двете страни на перката). Вториот тип има линија на крлушки која почнува каде главата се спојува со рамото и оди долж целата грбна линија (на двете страни). Третиот тип е ист како вториот, со дополнителна линија на големи крлушки на страните на рибата, и честопати се нарекува „огледален крап“. Четвртиот (најредок) тип се нарекува „оклопен јапонски крап“ и е целосно (или речиси целосно) покриен со многу големи крлушки кои личат на оклоп. Може да се сретнат и под името „кагами“. == Разлики од златна рипка == [[Податотека:Koi_head_closeup.jpg|right|thumb|200x200px|Јапонскиот крап има изразени мустаќи на устата, што не е случај со златната рипка.]] Златната рипка е развиена во [[Кина]] пред повеќе од илјада години со селективно размножување на пруски крап заради [[Мутација|мутациите]] на бојата на рибите. До времето на династијата Сонг (960-1279), се развиле жолта, портокалова, бела и црвено-бела варијанта. Златната рипка (науч. Carassius auratus) и прускиот крап (науч. Carassius gibelio) сега се сметаат за различни видови. Златните рипки биле донесени во Јапонија во XVI век, а во Евтопа во XVII век.<ref name="bristol" /> Од друга страна, јапонскиот крап е развиен од обичниот крап во Јапонија во 1820-тите. Јапонскиот крап е припитомен обичен крап (науч. Cyprinus carpio) кој е одбиран заради бојата. Тој не е генетски различен од обичниот [[крап]], но ниеден подвид не може да ја врати оригиналната боја на крап во времетраење од неколку генерации, доколку е пуштен да се размножува слободно. Во глобала, златните рипки се помали од јапонскиот крап и имаат поголема варијација во обликот на телото и перките, како и опашката. Варијантите на јапонскиот крап обично се со ист облик на телото, но имаат поголема варијација во боите и шарите. Тие исто така имаат изразени мустаќи на устата. Некои варијанти на златните рипки, како обичната златна рипка, златната рипка - комета и шубункин имаат облик на телата и обојување слично на јапонскиот крап и тешко може да се разликуваат од него додека се сè уште незрели. Бидејќи златните рипки и јапонскиот крап се развиени од различни видови на крап, иако постои можност меѓусебно да се парат, нивниот подмладок е стерилен.<ref name="Aquatic-oasis"><span class="citation web" contenteditable="false">[https://web.archive.org/web/20100622235948/http://www.aquatic-oasis.com/articles.htm "Aquatic-oasis articles"]. </span></ref> == Здравје, одгледување и должина на животен век == [[Податотека:Yuyuan_Garden.jpg|десни|class=cx-highlight|thumb|321x321px|Јапонски крап во градината Ју, [[Шангај]]]] Обичниот крап е издржлива риба и јапонскиот крап ја задржал таа одлика. Јапонскиот крап е риба која живее во ладни води, но сепак пожелно е да се чуваат на 15-25 С и не реагираат добро на ладни, зимски температури во долг период. Нивните имуни системи се многу слаби под 10 С. Рибниците со јапонски крап обично имаат длабочина од 1 метар во деловите на светот во кои летата се топли, додека во деловите на светот каде зимите се остри, рибниците имаат минимум 1,5 метри длабочина. За да се задржи квалитетот на јапонски крап, развиени се специјални рибници од страна на одгледувачите на јапонски крап. == Поврзано == * [[Аквакултура]] * [[Крапови]] * [[Златна рипка]] * [[Јапонска култура]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Koi}} {{викивидови-ред|Cyprinus carpio carpio|Јапонски крап}} * {{EOL|1285705}} [[Категорија:Крапови]] [[Категорија:Риби на Јапонија]] [[Категорија:Домашни животни]] [[Категорија:Животни во Зоолошка градина Скопје]] 4qj2wrr9829wnihjw7kxpm79kd4ivic 0 1145508 5582113 5485818 2026-06-24T23:36:10Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582113 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за велосипедист | name = Ѓорѓи Попстефанов | image = Gorgi_Popstefanov.jpg | caption = Попстефанов на [[Светско првенство во друмски велосипедизам 2014|Светското друмско првенство 2014]] | fullname = Ѓорѓи Попстефанов | nickname = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1987|7|19}} | birth_place = [[Скопје]], [[Македонија]] | height = | weight = | currentteam = Метра/Сајклс 54 Сајклинг Тим | discipline = друмски велосипедизам | role = возач | ridertype = | amateuryears = | amateurteams = Енерџи Сајклинг Македонија | proyears = | proteams = Екипе СМИ | majorwins = '''[[Класични велосипедски трки|Еднодневни трки и класици]]''' :Национален друмски првак (2010, 2016) | updated = 13 март 2017 }} '''Ѓорѓи Попстефанов''' (р. {{роден|19|јули|1987}} во {{роден во|Скопје}}) — [[Македонија|македонски]] професионален [[друмски велосипедист]], кој моментално вози за [[САД|американската]] екипа [[Метра/Сајклс 54 Сајклинг Тим]]. Во 2010 година станал македонски друмски првак.<ref>Национални првенства, Македонија 2010, [http://www.cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=158117] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303221927/http://www.cyclingarchives.com/ritfiche.php?ritid=158117 |date=2016-03-03 }}, 3 јуни 2011</ref> Во 2016 година повторно го освоил националното друмско првенство.<ref name="вфм">{{наведена мрежна страница|url=http://cfm.org.mk/%D1%80%D0%B5%D0%B7%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8-%D0%B4%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D1%85%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B5/#more-1740|title=Резултати|date=27 јуни 2016|work=Велосипедска федерација на Македонија|language=македонски|accessdate=27 јуни 2016|location=Скопје|archive-date=2017-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225044723/http://cfm.org.mk/%d1%80%d0%b5%d0%b7%d1%83%d0%bb%d1%82%d0%b0%d1%82%d0%b8-%d0%b4%d1%80%d0%b6%d0%b0%d0%b2%d0%bd%d0%be-%d0%bf%d1%80%d0%b2%d0%b5%d0%bd%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%be-%d1%85%d1%80%d0%be%d0%bd%d0%be%d0%bc%d0%b5/#more-1740|url-status=dead}}</ref> Учествувал на [[Светско првенство во друмски велосипедизам 2014|Светското друмско првенство 2014]] и [[Светско првенство во друмски велосипедизам 2015|2015 година]], настапувајќи за репрезентација на [[Македонија]]. == Личен живот == Ѓорѓи со своето семејство се преселил од [[Македонија]] во [[САД]] на двегодишна возраст. Средното училиште го завршил во Вест Оринџ, [[Њу Џерси]] во 2005 година, додека дипломирал на универзитетот „Џорџ Вашингтон“ на насоката [[меѓународни односи]] во 2009 година, каде бил член на веслачкиот клуб. Станал првиот стипендист за меѓународна политика и дипломатија на организацијата [[Обединета македонска дијаспора]] од 2008 до 2009 година и асистент за странски односи во рамките на [[Претседател на Македонија|кабинетот на Претседателот на Македонија]] во 2010 година.<ref name="точка">{{наведена мрежна страница|url=http://tocka.com.mk/2/171983/gjorgji-popstefanov-makedonecot-koj-sto-ja-pretstavi-makedonija-na-richmond-2015-svetskoto-prvenstvo-vo-velosipedizam|title=Ѓорѓи Попстефанов: Македонецот којшто ја претстави Македонија на Richmond 2015, светското првенство во велосипедизам|date=28 септември 2015|work=Точка|publisher=Точка.ком|language=македонски|accessdate=23 октомври 2015|location=Скопје|archive-date=2015-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930010543/http://tocka.com.mk/2/171983/gjorgji-popstefanov-makedonecot-koj-sto-ja-pretstavi-makedonija-na-richmond-2015-svetskoto-prvenstvo-vo-velosipedizam|url-status=dead}}</ref> До мај 2013 година ги завршил магистерските студии по [[меѓународно право]] на правната школа на Универзитетот Сетон Хол. == Кариера == Првото зачленување во некој клуб му било во текот на 2010 година. Истата година настапил и на својот прв официјален натпревар, на трката Куманово-Кратово-Куманово.<ref name="офнет">{{наведена мрежна страница|url=http://off.net.mk/offside/razno/diplomatot-koj-ja-pretstavuvashe-makedonija-na-svetsko-vo-velosipedizam-1|title=Дипломатот кој ја претставуваше Македонија на Светско во велосипедизам|date=13 март 2017|work=Off.net.mk|language=македонски|accessdate=13 март 2017|location=Скопје}}</ref> Во 2010 година, Ѓорѓи за првпат станал национален друмски првак. Истиот овој успех го повторил и во 2016 година. == Достигнувања == {{palmares start}} ;2010 — Енерџи Сајклинг Македонија : 1. Национално друмско првенство ;2012 — Метра/Сајклс 54 : 2. Критериум Огаста : 2. Гарден Стејт Куп (екипен пласман) : 2. Државно првенство (екипен хронометар) : 3. Критериум Гринбелт : 6. Гарден Стејт Куп (поединечен пласман) ;2013 — Метра/Сајклс 54 : 1. ББП Ронде вон Елвод : 1. Гарден Стејт Куп (екипен пласман) : 2. Патека Централ Парк : 3. Хронометар Палисад : 3. Хронометар Лонг Мидоу : 4. Пролетна серија Њујорк (поединечен пласман) ;2014 — Метра/Сајклс 54 : 1. Гарден Стејт Куп (екипен пласман) : 2. Краен пласман Рут 29 : 2. Критериум Огаста : 3. Екипен предизвик Њу Џерси ;2016 — Енерџи Сајклинг Македонија : 1. Национално друмско првенство {{palmares end}} == Галерија == <gallery mode=packed heights=200px> Податотека:Gorgi Popstefanov 01.jpg|Попстефанов во македонскиот национален дрес на [[Светско првенство во друмски велосипедизам 2014|Светското друмско првенство 2014]] Податотека:Gorgi Popstefanov 02.jpg|Попстефанов во македонскиот национален дрес на почетокот на хронометарската трка на [[Светско првенство во друмски велосипедизам 2014|Светското друмско првенство 2014]] Податотека:Gorgi Popstefanov at the 2015 UCI Road World Championship in Richmond, Virginia.jpg|Попстефанов во македонскиот национален дрес во текот на хронометарската трка на [[Светско првенство во друмски велосипедизам 2015|Светското друмско првенство 2015]] </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Gorgi Popstefanov}} * {{Cycling archives}} * {{CQ ranking}} * {{ProCyclingStats}} * {{Twitter|gpop87}} * [https://www.usacycling.org/results/?compid=339836 Профил на Американската велосипедистичка федерација] * [http://karas4training.com/mk/news/gjeorgi-popstefanov Текст на ''Kara4Training''] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Попстефанов, Ѓорѓи}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски велосипедисти]] [[Категорија:Родени во 1987 година]] [[Категорија:Луѓе од Скопје]] dhw3avmodxo3fu9c69y9xkhtw666zh0 0 1157386 5582117 4925732 2026-06-24T23:42:21Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582117 wikitext text/x-wiki ''За археолошките наоѓалишта, видете [[Ѓуришки Манастир (Трстеник)|Ѓуришки Манастир]] и [[Венец (Трстеник)|Ѓуришки Манастир - Венец]]'' {{Инфокутија Манастир | name = Ѓуришки манастир | image = Ѓуришки манастир.jpg | caption = Поглед на манастирот | full = Ѓуришки манастир | other_names = Манастир „Рождество на Пресвета Богородица“ | order = [[МПЦ - ОА]] | established = X-XI век | disestablished = | abbot = | diocese = [[Брегалничка епархија|Брегалничка]] | churches = [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Крушица|Црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] | founder = | dedication = [[Рождество на Пресвета Богородица]] | people = | location = во близина на [[Крушица (Светиниколско)|Крушица]], [[Општина Свети Николе]] {{МКД}} | coord = {{Coord|41|54|11|N|21|50|15|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} | oscoor = | remains = една црква, конаци, поархеолошки наоѓалишта, гробови | public_access = да | other_info = ([[Втора светиниколска парохија]]) }} '''Ѓуришки манастир''' — [[манастир]] во источниот дел на [[Македонија]], на западните падини на [[Градиштанска Планина]], во близина на селото [[Крушица (Светиниколско)|Крушица]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски|page=28}}</ref> == Историја == Манастирот е изграден во X-XI век. Во средниот век се претпоставува дека на просторот околу манастирот, односно на потегот меѓу селата Крушица и [[Трстеник]], се наоѓал градот [[Коритос]], како и дворецот на деспотот [[Јован Оливер]].<ref name="макенц"/> В 1907 година, во манастирот е одржан [[Ѓуришки конгрес|Ѓуришкиот конгрес]] на [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот округ]] на [[ВМРО]].<ref>Илюстрация Илинден, година ХІІІ, януари 1941, книга 1 (121), стр. 9.</ref> На 11 јануари 1912 година, доцна анвечер во манастирот пристигнала турска чета којашто броела околу 20-25 лица од околните сила и на жесток начин убиле девет лица, меѓу кои и игуменот јеромонах Алексиј, неговата 90-годишна мајка Ката, манатирскиот епитроп Арсо Ристов, 90-годишниот манастирски готвач дедо Стојан, двајца манастирски слуги, еден говедат, началникот и полјакот Андо.<ref>{{cite web| last = Петров | first =Петър | authorlink = | coauthors = | year = 2009 | month = | title = Злодеянието в Гюришкия манастир| journal =Македонски преглед | volume =XXXIV | issue =1 | pages = 53 | doi = | id = | url =https://drive.google.com/file/d/0B79DY3FO1TG7NTFjTjJjbjVfam8/preview | format = | accessdate = }}</ref> Од спомен-плочата којашто се наоѓа на еден од ѕидовите на новиот конак се дознава дека во септември 1944 година во манастирот престојувале членови на [[Президиум на АСНОМ|Президиумот на АСНОМ]] и Централниот комитет на [[Главен штаб на Народноослободителната војска и партизанските одреди на Македонија|Главниот штаб на Народноослободителната војска и партизанските одреди на Македонија]]. == Градби == Во склоп на манастирот влегуваат една [[црква (градба)|црква]], [[конак|конаци]], [[археолошко наоѓалиште|археолошки наоѓалишта]] и [[гроб]]ови. === Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ === {{главна|Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Крушица}} Црквата се споменува во средновековни извори<ref name="макенц">{{наведена книга|title=[[Македонска енциклопедија]]|publisher=[[МАНУ]]|location=Скопје|edition=I|volume=I|page=508|isbn=978-608-203-024-1}}</ref> и познато е дека била разрушена во XVI век од страна отоманските власти.<ref name="епархија">„[https://www.bregalnickaeparhija.org.mk/index.php/2014-03-17-20-33-02/2010-01-15-21-58/48-2009-12-18-17-06-14 Светиниколски парохии] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210415163539/https://bregalnickaeparhija.org.mk/index.php/2014-03-17-20-33-02/2010-01-15-21-58/48-2009-12-18-17-06-14 |date=2021-04-15 }}“. ''[[Брегалничка епархија]]''.</ref> Денешната црква била обновена во периодот од 1920-1930 година,<ref name="епархија"/> а постојат и извори кои посочуваат дека била изградена во 1880 година.<ref>„[http://www.mn.mk/kultura/8758 Ѓуришки манастир (1933 година)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230524094633/http://www.mn.mk/kultura/8758 |date=2023-05-24 }}“. ''Македонска нација''. 26 февруари 2014.</ref> === Археолошко наоѓалиште „Венец“ === {{главна|Венец (Трстеник)}} Археолошкото наоѓалиште се наоѓа во дворот на манастирот, во непосредна близина на манастирската црква. Тоа претставува [[гроб|гробен споменик]] од [[доцна антика|доцноантичко време]] којшто е поставен во правец североисток-југозапад и е граден од камени плочи. Дното на гробот било покриено со четвртести тули наредени една до друга и врзани со варов малтер. Погребувањето е со [[инхумација]], а покрај левиот колк на покојникот е најдено керамичко сатче – бокал со црвеникава боја.<ref name="Коцо">{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче|title=Археолошка карта на Република Македонија|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> === Археолошко наоѓалиште „Ѓуришки Манасир“ === {{главна|Ѓуришки Манастир (Трстеник)}} Археолошкото наоѓалиште претставува [[осамен наод]] од [[Македонија (римска провинција)|римско време]] и [[Средновековна Македонија|среден век]]. Според [[Никола Вулиќ]], имало два фрагмента од надгробна плоча со грчки натпис, покрај кој, лево и десно, имало релјефно претставени полумесечини.<ref name="Коцо"/> ==== Златен накит ==== Во периодот пред [[Втора светска војна|Втората светска војна]], околу црквата биле прекопани неколку гробови, а наводно од еден од гробовите биле ископани раскошни златни примероци на [[накит]] од XIV век. Накитот се наоѓа во [[Археолошки музеј на Македонија|Археолошкиот музеј на Македонија]] откако бил откупен од установата во 1953 година. Него го сочинуваат златен медалјон со крст од црвен гранит, како и обетка со двоглав орел и почетните букви „МПА“.<ref name="макенц"/> На рамната површина на медалјонот се изведени [[орнамент]]и од извиткана лозница со тенка филигранска жица, на врвот на медалјонот се поставени два делфина, а на средината по една [[нимфа]], изведени со техниката на исчукување. Во средишниот дел се наоѓа крст изведен со пет [[алмандин]]и окружени со филигранска жица. Обетката е од чунест тип, изведена со техниката на пробивање. Целата нејзина површина има извиткани лозници и палмови лисја, кои од обете страни образуваат кругови на кои од едната страна има прстенесто двоглав орел, а од другата монограм во два реда. Чунесните обетки од средновековните наоди на [[Балкански Полуостров|Балканот]] имаат свој изворен пат во византиското златарство коешто се засновало на антички примери. Ваков луксузен накит во [[Ран среден век|раниот среден век]] во развиениот свет припаѓал на високите слоеви од општеството. Веќе во XIII и XIV век се споменуваат домашни селски златари, а во почетокот на XIV век и златари по градовите и самите дворови. Според [[Блага Алексова]], наодот на Ѓуришкиот манастир бездруго припаѓал на некоја Властелина.<ref>„Где је сахрањена Марија Палеологова“. ''Дубровачки анали'', 4-5.</ref> Сепак, почетните букви „МПА“ на монограмот од едната и двоглавиот орел од другата страна упатуваат кон името на [[Марија Палеологина]], која била втора сопруга на српскиот цар [[Стефан Дечански]]. Таа по смртта на мажот го добила [[Овче Поле]] на вдовичко уживање и се повлекла во еден од манастирите во областа која и била дадена каде што и била погребана. == Галерија == ;Манастирот пред доградбата во 2010-тите години <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Ѓуришки Манастир (3).JPG|Дворот на манастирот Податотека:Crkvata od Đuriški (3).JPG|Манастирската црква Податотека:Ѓуришки Манастир (25).JPG|Стариот конак Податотека:Ѓуришки Манастир (5).JPG|Новиот конак во изградба Податотека:Ѓуришки Манастир (27).JPG|Спомен-плоча на НОБ </gallery> ;Манастирот по доградбата во 2010-тите години <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Ѓуришки манастир 8.jpg|Поглед на манастирот Податотека:Ѓуришки манастир 2.jpg|Влезната порта од дворот на манастирот Податотека:Ѓуришки манастир 7.jpg|Дворот на манастирот Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Крушица.jpg|Манастирската црква Податотека:Ѓуришки манастир 4.jpg|Стариот конак Податотека:Ѓуришки манастир 5.jpg|Новиот конак Податотека:Ѓуришки Манастир (18).JPG|Гробови Податотека:Ѓуришки манастир 3.jpg|Спомен-плоча на НОБ Податотека:Ѓуришки манастир 6.jpg|Чешма </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{ризница-ред|Ǵurište Monastery}} [[Категорија:Ѓуришки манастир| ]] [[Категорија:Крушица (Светиниколско)]] [[Категорија:Манастири во Македонија]] [[Категорија:Манастири на МПЦ]] [[Категорија:Манастири во Брегалничката епархија]] g7si3izpr286c8xpxdoqgxolot5hktu 0 1164866 5581966 5526752 2026-06-24T17:21:46Z Kruusamägi 22492 this image is no more 5581966 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Тарту | settlement_type = Град | image_skyline = [[File:Tartu asv2022-04 img31 View from Emajõe Tower.jpg|280п]] | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of Tartu, Estonia.svg | flag_size = 100px | flag_alt = | image_seal = | seal_size = | seal_alt = | image_shield = Tartu coat of arms.svg | shield_size = 100px | shield_alt = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = Logo | blank_emblem_size = 150px | blank_emblem_alt = | nickname = | motto = ''Heade mõtete linn'' („Град на добри мисли“) | pushpin_map=Естонија | pushpin_map_caption=Местоположба во Естонија | latd=58 |latm=23 | lats = |latNS=N | longd=26 |longm=43 | longs = |longEW=E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Држава | subdivision_name = {{flagu|Естонија}} | subdivision_type1 = [[Окрузи во Естониа|Округ]] | subdivision_name1 = {{Знаменце|Tartumaa lipp.svg}} [[Тарту (округ)|Тарту]] | established_title = Првпат населен | established_date = 5. век | established_title1 = Првпат спомнат | established_date1 = 1030 г. | established_title2 = Град од | established_date2 = пред 1262 г. | named_for = [[Тарапита|Таара]] или ''тарвас'' ([[Тур]]) | seat_type = | seat = | government_footnotes = | government_type = | leader_party = | leader_title = Градоначалник | leader_name = Урмас Клаас | total_type = | unit_pref = | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = 38.80 | area_total_sq_mi = 15 | area_land_km2 = 37.9 | area_land_sq_mi = 14.6 | area_water_km2 = 1.3 | area_water_sq_mi = 0.5 | area_water_percent = 3.39 | elevation_footnotes = | elevation_m = 57.2 | elevation_ft = 188 | population_total = 93,687 | population_as_of = 2016 | population_footnotes =<ref name=population>{{Наведена мрежна страница|title=Population number, area and density, 1 January|url=http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&path=../I_Databas/Population/01Population_indicators_and_composition/04Population_figure_and_composition/&lang=1|publisher=[[Statistics Estonia]]|accessdate=25 November 2015|archive-date=2018-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209142140/http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&path=..%2FI_Databas%2FPopulation%2F01Population_indicators_and_composition%2F04Population_figure_and_composition%2F&lang=1|url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = 2508.6 | population_density_sq_mi= auto | demographics_type1 = [[Етничка група|Етнички групи]] | demographics1_footnotes = | demographics1_title1 = [[Естонци]] | postal_code_type = Поштенски факс | postal_code = 50050 до 51111 | registration_plate = T | website = [http://tartu.ee/?lang_id=2 tartu.ee] | footnotes = | coordinates_region = EE | elevation_max_m = 79 | elevation_max_ft = 259 | demographics1_info1 = 80.1% | demographics1_title2 = [[Руси]] | demographics1_info2 = 14.6% | demographics1_title3 = други | demographics1_info3 = 5.3% | timezone = [[Источноевропско време|EET]] | utc_offset = +2 | timezone_DST = [[Источноевропско време|EEST]] | utc_offset_DST = +3 }} '''Тарту''' ([[јужноестонски јазик|јужноестонски]]: ''Тарто'') е втор најголем град во [[Естонија]], по главниот град [[Талин]]. Тарту често се смета за интелектуален центар во државата,<ref>[http://www.estlandia.de/en/tourism-estonia/cities/tartu.html Tartu – the intellectual centre of Estonia] estlandia.de</ref><ref>Jonathan Bousfield ''The Rough Guide to Estonia, Latvia & Lithuania''. Rough Guides UK. [https://books.google.ee/books?id=hXu0BgAAQBAJ&lpg=PA126&ots=QjCFWHU35m&dq=tartu%20intellectual%20centre%20of%20estonia&hl=et&pg=PA126#v=onepage&q&f=false Page 126]</ref><ref>Sergey Chernov. [https://themoscowtimes.com/articles/tartu-estonias-intellectual-and-theater-capital-20396 Tartu: Estonia's Intellectual and Theater Capital] The Moscow Times, Dec. 24 2012</ref> посебно бидејќи во градот се наоѓа најстариот и најпрочуен универзитет во државата, [[Универзитет во Тарту|Универзитетот Тарту]]. Во градот исто така се наоѓаат [[Врховен суд на Естонија|Врховниот суд на Естонија]], Министерството за образование и истражување и [[Естонски народен музеј|естонскиот народен музеј]]. Во градот се одржува познатиот [[естонски музички фестивал]]. Сместен 186 километри југоисточно од Талин и 245 километри североисточно од [[Рига]], Тарту лежи на реката [[Емајиги]] ("река мајка"), која ги поврзува двете најголеми езера во Естонија. Во градот исто така се наоѓа вториот најголем аеродром во државата, [[Аеродром во Тарту|аеродромот Тарту]]. ==Историски имиња== Од 1918 година е во употреба естонското име ''Тарту'', но поради тоа што градот бил под контрола од различни владетели низ својата историја, постојат разни имиња на различни јазици. Најголемиот дел од нив потекнуваат од најраната докажана форма, естонскиот ''Тарбату''. На германски, [[шведски јазик|шведски]] и [[полски јазик]] градот бил познат и понекогаш сè уште именуван како Дорпат. На руски јазик, градот бил познат како Јуријев и како Дерпт. Слично, градот е познат како ''Тербата'' во [[Латвиски јазик|латвијскиот јазик]]. Говорниците на [[фински јазик|финскиот јазик]] го користат топонимот ''Тартто''. ==Историја на градот== ===Почетоци=== [[File:Tartu Ülikooli peahoone 2012.jpg|мини|лево|Зградата на Универзитетот Тарту]] Археолошки докази за првите трајни населби на местото на сегашниот Тарту датираат од раниот 5. век од нашата ера.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/583793/Tartu |title=Tartu |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=26 January 2013}}</ref><ref name="Mäesalu">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.sirp.ee/archive/2001/12.10.01/Sots/sots1-6.html |title=Vene kroonikate Jurjev oli tõenäoliselt siiski Tartu |first=Ain |last=Mäesalu |publisher=[[Sirp]] |date=12 October 2001 |language=естонски |accessdate=26 January 2013 |archive-date=2023-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123111414/https://www.sirp.ee/archive/2001/12.10.01/Sots/sots1-6.html |url-status=dead }}</ref> До 7. век, месните жители изградиле дрвени објекти на источната страна на ридот Тооме (''Toomemägi'').<ref name="Mäesalu"/> Првиот документиран запис од областа бил направен во 1030 година од хроничари од [[Киевска Русија]]. [[Јарослав I Мудриот]], кнез на [[Киев]], го освоил регионот таа година,<ref name="Mäesalu"/> изградил своја тврдина и го именувал ''Јуријев''. Киевските владетели потоа собирале данок од околната древна област [[Уганди (историска област)|Уганди]], веројатно до 1061 година, кога, според хрониките, Јуријев бил запален од племето [[Чуди]]. Киевскиот Рус повторно го контролирал Тарту од 1133 година непознат временски период, веројатно до 1176/1177 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tartu.ee/?lang_id=1&menu_id=6&page_id=83 |title=Tartu orduajal |first=Otto|last=Freymuth |year=1927 |language=естонски |accessdate=26 January 2013}}</ref> Во 12. век Тарту бил најзначајна словенска населба во територијата Чуд. Естонскиот историчар аматер [[Ен Хаабсаар]] шпекулира дека "Јуријев" споменат во овој контекст е всушност [[Бела Црква (Украина)|Бела Црква]], град кој исто така бил основан од Јарослав I Мудриот во истиот период, 1032 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.sirp.ee/2001/21.09.01/Sots/sots1-4.html |title=Haabsaar, E. Kas Vene kroonikate Jurjev oli tõepoolest Tartu? ''Sirp'', 21.09.2001. |accessdate=2016-10-07 |archive-date=2007-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713215630/http://www.sirp.ee/2001/21.09.01/Sots/sots1-4.html |url-status=dead }}</ref> ===Средновековна епископија=== [[File:Tartu ruutli.jpg|мини|Стариот град]] [[File:Tartu2.jpg|мини|Пазар во Тарту]] [[File:Tartu downtown.jpg|мини|Централен Тарту]] За време на периодот на [[Северни крстоносни војни|Северните крстоносни војни]] на почетокот на 13. век, тврдината ''Тарбату'' (или ''Тарбата'', Тарту) била освоена од [[Ливонијско братство на мечеви|Ливонијското братство на мечеви]] — уште познато како ''Браќата на мечот'' — и повторно освоена од естонци во неколку прилики. Во 1224 година, откако Уганди ја признала врховната власт на кнезовите на [[Новгородска Република|Новгород]] и [[Псковска Република|Псков]] кои испратиле дополнителни сили предводени од принцот [[Вјачко]] од [[Кокнесе|Кукеноис]] на тврдината, таа била [[Опсада на Тарту (1224)|под опсада и освоена]] за последен пат од германските крстоносци.<ref>[[Anti Selart]], [[Ivar Leimus]], [[Linda Kaljundi]], [[Heiki Valk]]. ''Ristiretked ja vallutussõjad 13. sajandi Liivimaal'', in "Eesti ajalugu II. Eesti keskaeg." Editor Anti Selart. Tartu 2012. Pp. 52—53</ref> Подоцна, познат како Дорпат (латински: ''Тарбатум''), Тарту станал трговски центар од големо значење за време на [[Средниот век]] и главен град на полунезависната [[Дорпатска епископија]]. Во 1262 година војската на принцот [[Дмитриј Александрович]], син на [[Александар Невски]] започнала напад на Дорпат, заробувајќи го и уништувајќи го градот. Неговите воени сили не успеале да ја освојат тврдината на епископот на ридот Тооме. Настанот бил евидентиран во германските и [[Староруски јазик|староруски]] хроники, кои исто така го даваат првиот запис на населба на германски трговци и занаетчии кои произлегле заедно со тврдината на епископот. Во средновековните времиња, откако Ливонијскиот ред бил вклучен во [[Тевтонски ред]] во 1236 година, градот станал важен тровски центар. Во 1280. години Дорпат се приклучил на [[Ханза]]. Како во цели Естонија и Латвија, најголемиот дел благородници кои говореле германски јазик, но во Тарту/Дорпат (како и Талин) уште повеќе, балтичко германската буржоазија, ''литератите'', ја доминирале културата, религијата, архитектурата, образованието, и политиката сè до крајот на 19. век. На примeр, објектот на градското собрание во Дорпат бил дизајниран од архитект од [[Росток]] во [[Мекленбург]], додека универзитетските објекти биле дизајнирани од Јохан Вилхелм Краузе, исто така германец. Многу, ако не и сите, од студентите, и повеќе од 90 проценти од членовите на факултетите биле од германско потекло, и бројни статуи на познати ученици со германски имиња можат да се најдат во Тарту денес. Повеќето Германци го напуштиле градот на почетокот на 20. век, главно поради ''[[Heim ins Reich]]'' програмата на нацистите, по [[Пакт Рибентроп-Молотов|Пактот Рибентроп-Молотов]] во 1939 година. ===Полско и Шведско владеење=== Во 1558 година силите на [[Големото московско кнежевство]] предводени од царот [[Иван Грозни]] го окупирале регионот во она што стана познато како [[Ливонска војна]]. Дорпат бил заробен без борба и локалниот епископ бил затворен во Москва, со што завршил периодот на локална самоуправа. Како ефект на [[Мировен договор Јам-Запољском|мирововниот договор Јам-Запољском]] од 1582 година, градот заедно со јужните региони од [[Тера Мариана|Ливониската конфедерација]] станале дел од [[Полско-литванската Државна Заедница]]. Во 1598 година градот станал главен град на [[Дорпатско војводство|Дорпатското војводство]] во склоп на [[Ливониско војводство (1561–1621)|Ливониското војводство]]. Во 1583 година, во градот било отворено [[Исусовци|исусовско]] училиште за граматика ''„Gymnasium Dorpatense“''. Освен тоа, во градот бил организиран семинар за преведувачи и градот добил црвено-бело знаме од полскиот крал [[Стефан Батори]]. Активностите за граматичкото училиште и семинарот биле прекинати поради [[Полско–шведска војна (1600–11)|Полско-шведската војна]]. Веќе кон крајот на 1600 година воените сили на [[Карл IX Шведски]] го опседнале градот. И покрај повторливите напади, швеѓаните не можеле да влезат во градот. Конечно во 1601 година, капетанот Херман Врангел ја сменил страната, го нападнал [[кастелан]]от и ги отворил портите за шведските воени сили. Градот бил повторно заземен од Полска на 13 април 1603 година по кратка опсада предводена од [[хетман]] [[Јан Карол Ходкевич]]; околу 1000 шведски војници се предале и биле пренесени во [[Талин]]. Во ефект на уште една [[Полско–шведска војна (1626–29)|Полско-шведската војна]], во 1625 година Тарту бил повторно освоен од Шведска, овојпат успешно. Во ефект на [[Алтмаркски мировен договор|Алтмаркскиот мировен договор]] од 1629 година, градот станал дел од териториите на Шведска, со што се основал [[Универзитет во Тарту|Универзитетот Тарту]] во 1632 година од кралот [[Густаф II Адолф Шведски]]. ===Империска Русија=== [[File:Tartu Raekoda 2012 cropped.jpg|мини|210п|Градското собрание во Тарту]] [[File:Old Observatory, Tartu, April 2012.JPG|мини|210п|[[Стара опсерваторија (Тарту)|Старата опсерваторија]] во Тарту]] Со [[Ништадски мировен договор|Ништадскиот мировен договор]] од 1721 година, градот станал дел од [[Руската Империја]] и бил познат како ''Дерпт''. Пожари во 18. век уништиле многу од средновековната архитектура, а [[Голем пожар во Тарту|големиот пожар]] од 1775 година ги уништил поголемиот дел од градбите во центарот на градот. Градот бил повторно изграден во [[барокна архитектура|доцен барок]] и [[неокласицизам|неокласичен]] стил вклучувајќи го објектот на градското собрание кој бил изграден помеѓу 1782 и 1789 година.<ref>[http://www.tartu.ee/?lang_id=2&menu_id=9&page_id=1417 The Town Hall of Tartu], tartu.ee, retrieved 27 December 2013</ref> За време на втората половина на 19. век, Тарту бил културен центар за естонците во ерата на [[романтичен национализам|романтичниот национализам]]. Во градот бил одржан првиот [[Естонски музички фестивал|музички фестивал]] во 1869 година. ''[[Театар Ванемуине|Театарот Ванемуине]]'', првиот народен театар, бил основан во 1870 година. Тарту било местото каде што било основано Друштвото на естонски писатели во 1872 година. [[Железничката станица во Тарту|Железничка станица]] била отворена во 1876 година кога била изградена рутата [[Тапа]]–Тарту. Објектот бил отворен во 1877 година. Во 1893 година, градот бил преименуван во древното руско име ''Јуријев''. Универзитетот подоцна бил [[Русификација|русифициран]] од 1895 година и бил воведен задолжителен руски јазик во учењето. Голем дел од имотот на универзитетот бил преселен во [[Вороњеж]] во 1918 година и за време на германската окупација универизитетот работел под името Универзитет Дорпат. За време на [[Естонска војна за независнот|естонската војна за независност]], универзитетот бил повторно отворен како универзитет на естонски јазик на 1 декември 1919 година. ===Прв период на независност=== Со естонската независност по Првата светска војна, градот официјално го добил името ''Тарту''. На крајот на [[Естонска војна за независнот|естонската војна за независност]], мировен договор помеѓу [[Болшевици]]те и Естонија бил потпишан на 2 февруари 1920 година во Тарту ([[Тартски договор (Русија-Естонија)|Тартскиот договор]]). Договорот значел дека [[Руска Советска Федеративна Социјалистичка Република|Советска Русија]] се откажала од територијални претензии кон Естонија "засекогаш". Сепак, како резултат на [[Пакт Рибентроп-Молотов|Пактот Рибентроп-Молотов]] од 1939 година, Советскиот Сојуз ја окупирал Естонија и Тарту во 1940 година. [[Тартски договор (Русија–Финска)|Мировен договор помеѓу Советска Русија и Финска]] бил исто така потпишан во Тарту во 1920 година, ===Советски период=== За време на втората светска војна, голем дел од градот како и историскиот камени мост ''Kivisild'' (изграден од [[Катерина II (Русија)|Катерина II]] во 1776–1778) преку реката [[Емајиги]] биле уништени од германската војска, делумно во 1941 година и речиси целосно во 1944 година. Веќе силно оштетениот Тарту бил бомбардиран од советските сили на 27 јануари 1943, 26 февруари 1944, 7–8 март 1944, и 25–26 март 1944. По крајот на војната, голем дел од историските градби биле претворени во рушевини. Дури и помалку оштетените градби во целиот град биле урнати по наредба на окупаторските власти и големи делови од земјата биле претворени во јавни паркови. По војната, Тарту бил прогласен за "затворен град" за странци, и воена воздушна база била изградена на аеродромот Раади, на североисточните предградија на градот. Тоа било една од најголемите воени воздушни бази во Источна Европа и тука биле сместени меѓународни воени авиони, кои носеле јадрени бомби. На асфалтната патека сега е сметен голем пазар на користени автомобили, и понекогаш се користи за автомобилски трки. [[Аеродром во Тарту|Аеродромот Тарту]] бил отворен на јужната страна од градот во 1946 година. Покрај аеродромот, [[Естонска воздухопловна академија|естонската воздухопловна акдемија]] била основана во 1993 година и [[Естонски воздухопловен музеј|естонскиот воздухопловен музеј]] бил отворен за јавноста во 2002 година. За време на советскиот период, бројот на население во Тарту речиси се зголемил двојно од 57,000 на 100,000 жители, делумно поради масовната имиграција од други области од Советскиот Сојуз. ===Модерен период=== Откако Естонија ја повратила својата независност во 1991 година, центарот во стариот град бил реновиран. Посебно, Црквата „Свети Јован“, која била во рушевини од втората светска војна била обновена Голем број на комерцијални и бизнис објекти биле издигнати (трговскиот центар Тарту, Таску, комерцијалниот центар Емајие, Лунакескус, Квартал итн.). Највисоката станбена зграда и локална знаменитост [[Тигуторн]] била отворена во 2008 година Научниот центар [[АХХАА]] бил преместен во нов објект во 2011 година и нов главен објект на [[Естонски народен музеј|естонскиот народен музеј]] бил отворен во 2016 година. ==Клима== Тарту лежи во рамките на [[умерено-континентална клима]]тска зона. Климата е прилично блага земајќи ја во превид високата географска широчина, главно поради близината на Балтичкото Море и топлите струи од Атлантикот. Сепак, континенталното влијание може да се почувствува во топлите летни денови и студените зимски периоди, кога температурите можат повремено (но ретко) да се спуштат под −30&nbsp;°C (−22&nbsp;°F). Општо гледано, летата се студени и топли и зимите се студени. {{Weather box |location = Тарту 1981–2010 |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 9.7 |Feb record high C = 10.4 |Mar record high C = 18.4 |Apr record high C = 27.3 |May record high C = 30.1 |Jun record high C = 31.1 |Jul record high C = 34.2 |Aug record high C = 35.1 |Sep record high C = 30.2 |Oct record high C = 21.5 |Nov record high C = 13.6 |Dec record high C = 12.5 |year record high C = 35.1 |Jan high C = −2.1 |Feb high C = −2.2 |Mar high C = 2.7 |Apr high C = 10.6 |May high C = 17.0 |Jun high C = 20.1 |Jul high C = 22.7 |Aug high C = 21.2 |Sep high C = 15.4 |Oct high C = 9.2 |Nov high C = 2.5 |Dec high C = −1.0 |year high C = 9.7 |Jan mean C = -4.6 |Feb mean C = -5.3 |Mar mean C = -1.0 |Apr mean C = 5.5 |May mean C = 11.5 |Jun mean C = 15.0 |Jul mean C = 17.6 |Aug mean C = 16.2 |Sep mean C = 11.0 |Oct mean C = 6.1 |Nov mean C = 0.3 |Dec mean C = -3.3 |year mean C = 5.8 |Jan low C = −7.1 |Feb low C = −8.2 |Mar low C = −4.3 |Apr low C = 1.1 |May low C = 6.0 |Jun low C = 9.7 |Jul low C = 12.5 |Aug low C = 11.7 |Sep low C = 7.4 |Oct low C = 3.5 |Nov low C = −1.5 |Dec low C = −5.6 |year low C = 2.1 |Jan record low C = −35.4 |Feb record low C = −35.8 |Mar record low C = −25.9 |Apr record low C = −11.4 |May record low C = −5.9 |Jun record low C = 0.1 |Jul record low C = 3.1 |Aug record low C = 2.0 |Sep record low C = −4.3 |Oct record low C = −13.8 |Nov record low C = −20.8 |Dec record low C = −32.2 |year record low C = −35.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 48 |Feb precipitation mm = 35 |Mar precipitation mm = 28 |Apr precipitation mm = 30 |May precipitation mm = 55 |Jun precipitation mm = 84 |Jul precipitation mm = 72 |Aug precipitation mm = 86 |Sep precipitation mm = 61 |Oct precipitation mm = 69 |Nov precipitation mm = 53 |Dec precipitation mm = 49 |year precipitation mm = 680 |Jan humidity = 88 |Feb humidity = 85 |Mar humidity = 79 |Apr humidity = 69 |May humidity = 66 |Jun humidity = 72 |Jul humidity = 74 |Aug humidity = 78 |Sep humidity = 83 |Oct humidity = 86 |Nov humidity = 89 |Dec humidity = 89 |year humidity = 80 |Jan sun = 31.5 |Feb sun = 63.6 |Mar sun = 127.3 |Apr sun = 183.3 |May sun = 257.0 |Jun sun = 251.1 |Jul sun = 268.6 |Aug sun = 219.9 |Sep sun = 135.8 |Oct sun = 81.5 |Nov sun = 31.3 |Dec sun = 24.3 |year sun = 1675.8 |source 1 = Estonian Weather Service<ref name=temp> {{Наведена мрежна страница | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohutemperatuur/?lang=en | title = Climate normals-Temperature | publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref><ref name=precip> {{Наведена мрежна страница | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/sademed/?lang=en | title = Climate normals-Precipitation | publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref><ref name=humidity> {{Наведена мрежна страница | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohuniiskus/?lang=en | title = Climate normals-Humidity | publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref><ref name=sun> {{Наведена мрежна страница | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/paikesepaiste-kestus/?lang=en | title = Climate normals-Sunshine | publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref> |date=August 2010 }} ==Политика== Советот на градот Тарту се состои од 49 членови, кои се избираат од жителите на секои четири години со користење на пропорционален систем на застапување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tartu.ee/?lang_id=1&menu_id=2&page_id=97 |title=Tartu Linnavolikogu liikmete nimekiri |publisher=Tartu.ee |date=17 November 2009 |accessdate=21 November 2010}}</ref> Извршната власт во градот се состои од градоначалник и негови пет заменици.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tartu.ee/?lang_id=1&menu_id=2&page_id=164 |title=Linnavalitsuse koosseis |publisher=Tartu.ee |date=15 June 2010 |accessdate=21 November 2010}}</ref> Актуелен градоначалник е [[Урмас Клаас]]. [[Андрус Ансип]], [[Премиер на Естонија]] од 2005 до 2014 година, бил градоначалник на Тарту од 1998 до 2004 година. На оваа позиција потоа се нашле и други политичари кои биле министри во естонската влада, [[Лаине Рандјерв|Лаине Јенес]] и [[Урмас Крусе]]. Сите тие се членови на [[Естонска реформска партија|естонската реформска партија]], која доминира во Тарту од 1998 година. ==Население== {{Historical populations |percentages = pagr | 1881|29974 | 1897|42308 | 1922|50342 | 1934|58876 | 1959|74263 | 1970|90459 | 1979|104381 | 1989|113320 | 1995|104874 | 2000|101241 | 2005|101483 | 2010|103284 | 2015|97332 |footnote=Од 2011 година се користи нов статистички метод на пресметка. }} {| class="wikitable" style="text-align: right;" |-bgcolor="#e0e0e0" ! rowspan="2" | Етнички<br />групи ! colspan="2" | Статистика за 2016 г.<ref name=population/> |-bgcolor="#e0e0e0" ! Број ! % |- |[[Естонци]] |75,000 |80.1% |- |[[Руси]] |13,651 |14.6% |- |[[Украинци]] |967 |1.0% |- |[[Финци]] |886 |1.0% |- |[[Белоруси]] |344 |0.4% |- |[[Германци]] |287 |0.3% |- |[[Латвијци]] |183 |0.2% |- |[[Полјаци]] |126 |0.1% |- |[[Литванци]] |114 |0.1% |- |Други/Непознато |2,129 |2.3% |-bgcolor="#e0e0e0" ! align="left" | Вкупно !93,687 !100% |} ==Населби== Тарту е официјално поделен на 17 населби, кои не носат административни цели. Нивните имиња и граници се дефинирани. {{Image label begin|image=Tartu linnaosad.PNG|width=350|float=right}} {{Image label|x=0.327|y=0.43|scale=400|text='''Кесклин'''}} {{Image label|x=0.56|y=0.5|scale=400|text='''Анелин'''}} {{Image label|x=0.384|y=0.57|scale=400|text='''Карлова'''}} {{Image label|x=0.62|y=0.74|scale=400|text='''Ихасте'''}} {{Image label|x=0.4|y=0.75|scale=400|text='''Ропка<br>тустусрајоон'''}} {{Image label|x=0.53|y=0.33|scale=400|text='''Јаамамиса'''}} {{Image label|x=0.38|y=0.19|scale=400|text='''Раади-<br>Крусаме'''}} {{Image label|x=0.41|y=0.337|scale=400|text='''Улејие'''}} {{Image label|x=0.28|y=0.27|scale=400|text='''<small>Супилин</small>'''}} {{Image label|x=0.16|y=0.2|scale=400|text='''Техтвере'''}} {{Image label|x=0.34|y=0.67|scale=400|text='''Ропка'''}} {{Image label|x=0.14|y=0.43|scale=400|text='''Веерику'''}} {{Image label|x=0.247|y=0.75|scale=400|text='''<small>Варику</small>'''}} {{Image label|x=0.17|y=0.64|scale=400|text='''Таммелин'''}} {{Image label|x=0.1|y=0.75|scale=400|text='''Ренилин'''}} {{Image label|x=0.14|y=0.53|scale=400|text='''Марја-<br>Моиса'''}} {{Image label|x=0.27|y=0.46|scale=400|text='''<small>Ваксали</small>'''}} {{Image label end}} {| class="wikitable sortable" width="300" |- ! Населба!! Површина (ha)!! Жители во 2001 !! Жители во 2006 !! Жители во 2012 |- | Анелин || 541 || 30000 || 28200 || 27480 |- | Ихасте || 424 || 1000 || 1800 || 2322 |- | Јаамамиса || 149 || 3000 || 3000 || 3202 |- | Карлова || 230 || 9500 || 9000 || 9073 |- | Кесклин || 180 || 7500 || 6700 || 6575 |- | Марјамоиса || 113|| 800 || 500 || 377 |- | Раади-Крусаме || 283 ||5000 || 4800 || 4626 |- | Ропка || 146 ||5500 || 5300 || 5120 |- | Ропка тустусрајоон || 354 || 2700 || 2700 || 2511 |- | Ренилин || 122 || 2500 || 1800 || 1732 |- | Супилин || 48|| 2100 || 1800 || 1790 |- | Таммелин || 311 || 8000 || 8100 || 8195 |- | Техтвере || 250 || 4500 || 3500 || 3023 |- | Ваксали || 75 || 2900 || 3100 || 3206 |- | Варику || 77 || 2000 || 1900 || 1840 |- | Веерику || 281 || 5500 || 5300 || 5561 |- | Улејие || 302 ||8200 || 7700 || 7876 |} == Стопанство == Најмногу познат како универзитетски град, Тарту исто така е место на [[тешка индустрија]]. Прехранбената индустрија традиционално е важна за економијата на градот и некои големи компании како [[А. Ле Кок]], [[Тарту Мил]] и [[Салвест]] се наоѓаат тука. [[Кроонпрес]] е водечка печатарска компанија во балтичките држави. На почетокот на 21. век, многу [[информациски и комуникациски технологии|ИТ]] претпријатија и други компании за висока-технологија биле основани во Тарту. Позначајни се [[Плејтех]] Естонија, [[Нортал]] (поранешна Вебмедија Груп), [[ЗироТрнараунд]], Таркон, Регио и Рејнтри Естонија. [[Скајп]] има канцеларија во Тарту. Универзитетот е еден од најголемите работодавачи, што го објаснува големиот број на високо квалификувани професионалци – истражувачи, професори и доктори. ==Образование и култура== Градот е познат како дом на [[Универзитет во Тарту|Универзитетот Тарту]], основан од кралот [[Густаф II Адолф Шведски]] во 1632 година. Главно поради оваа причина, Тарту исто така – иронично – е познат како „[[Атина]] на Емајиги“ или како „[[Хајделбершки универзитет|Хајделберг]] на северот“. Тарту исто така е седиште на [[Естонски универзитет за животни науки|естонскиот универзитет за животни науки]], [[Балтички колеџ за одбрана|балтичкиот колеџ за одбрана]], [[Естонска воздухопловна академија|естонската воздухопловна акдемија]] (порано позната како воздухопловен колеџ Тарту), и Министерството за образование и истражување. Други значајни институции со седиште во градот се [[Врховен суд на Естонија|Врховниот суд на Естонија]] (отворен во Тарту во 1993 г.), [[Естонски историски архив|естонскиот историски архив]], [[Естонски народен музеј|естонскиот народен музеј]], [[Естонски спортски музеј|естонскиот спортски музеј]] како и најстариот театар во државата, [[Театар Ванемуине|театарот Ванемуине]]. ==Наука== Тарту е интелектуален центар на Естонија како и на Балтичките земји повеќе векови. Ученици кои учеле во Тарту се пионерот на ембриологијата [[Карл Ернст Ритер]], пионерот на студиите за однесување на животните [[Јакоб вон Икскул]], и културниот теоретичар и семиотичар [[Јури Лотман]]. [[Тарту-московско училиште за семиотика|Тарту-московското училиште]] е едно од водечките научни училишта во областа на [[семиотика]]та. ==Знаменитости== {{double image|left|St. John's Church, Tartu, June 2012.jpg|265|Tartu St Johns church interior.jpg|135|Црквата „Свети Јован“|Внатрешен излгед}} Архитектурата и градското планирање на историскиот Тарту главно датираат од периодот пред независноста, период кога Германците ги формирале горната и средната класа во општеството, и притоа придонесувале многу архитекти, професори и локални политичари. Најзначајни се старата [[лутеранство|лутеранска]] [[Црква „Св. Јован“ (Тарту)|црква „Св. Јован“]] ({{langx|et|Jaani Kirik}}), зградата на градското собрание која датира од 18. век, зградата на универзитетот, рушевините на катедралата од 13. век, ботаничките градини, главната трговска улица, многу градби околу плоштадот пред градското собрание и плоштадот Барклај. Историската гето област наречена Супилин се наоѓа на брегот на реката [[Емајиги]], близу до центарот на градот и се смета за една од малкутте преживеани "сиромашни" населби од 19. век. Моментално Супилин убрзано се реновира, доживувајќи бавна трансформација од историското гето во престижна населба од висока класа. Втората светска војна уништила големи делови од центарот на градот и за време на советската окупација многу нови градби биле издигнати – посебно новиот театар Ванемуине. Типичните населби во советски стил од блокови на висококатни згради биле изградени помеѓу втората светска војна и обновувањето на естонската независност во 1991 година, а таква најголема е населбата Анелин. Моментално, Тарту исто така е познат по неколкуте модерни градби од „челик, бетон и стакло“, но исто така градот успеал да го задржи миксот од стари и нови градби во централниот дел. Позначајни примери се кулата Тигуторн и центарот Емајие, изградени по независноста на Естонија; овие две градби се двете највисоки во градот. Големата маса на студенти подразбира дека во градот се развива ноќен живот, со голем број на ноќни клубови, барови, и ресторани, вклучувајќи го пабот со највисок таван во светот. Секоја година, во лето, Тарту го организира фестивалот на ханзеатските денови ({{langx|et|Hansapäevad}}) за да го прослави ханзеатското богатство. Фестивалот вклучува настани како пазар на ракотворби, историски работилници и спортски турнири. ==Спорт== Тарту е дом на кошаркарскиот клуб [[КК Тарту]], кој настапува во естонската лига, балтичката лига и во [[ФИБА Еврочеленџ]]. Фудбалскиот клуб [[ФК Таммека Тарту|Таммека Тарту]], кој се натпреварува во првата естонска фудбалска лига, е сместен во градот. Светското првенство во спортско ориентирање во 2017 година ќе биде одржано во Тарту.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.woc2017.ee/ |title=архивска копија |accessdate=2016-10-07 |archive-date=2015-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319064719/http://www.woc2017.ee/ |url-status=dead }}</ref> ==Познати личности== * [[Георг Хакеншмидт]] (1 август 1877 – 19 февруари 1968), професионален борач, писател и филозоф. * [[Лаури Аус]] (4 ноември 1970 – 20 јули 2003) професионален друмски велосипедист * [[Реин Тарамае]] (1987) професионален друмски велосипедист * [[Елизабет Ерм]] (1993) модел ==Меѓународни врски== ===Збратимени градови=== Тарту е збртимен со следниве градови:<ref name="tartu s6pruslinnad">{{Наведена мрежна страница|title=Tartu sõpruslinnad|url=http://www.tartu.ee/index.php?lang_id=1&menu_id=2&page_id=248|publisher=Tartu|accessdate=1 May 2012|language=естонски}}</ref> {|class="wikitable" |- valign="top" | *{{знамеикона|NOR}} [[Берум]], Норвешка *{{знамеикона|NED}} [[Девентер]], Холандија *{{знамеикона|ITA}} [[Ферара]], Италија *{{знамеикона|DEN}} [[Фредериксберг (општина)|Фредериксберг]], Данска *{{знамеикона|ARM}} [[Гјумри]], Ерменија <small>(потпишан во советско време)</small><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Tartu arendab suhteid Armeenia linna Gümriga|url=http://www.aripaev.ee/mod/emb/pressiteade/index.html?ID=113942&leht_id=3000|publisher=[[Äripäev]]|accessdate=30 May 2012|language=естонски|date=16 November 2004|archive-date=2014-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226182114/https://www.aripaev.ee/mod/emb/pressiteade/index.html?ID=113942&leht_id=3000|url-status=dead}}</ref> *{{знамеикона|ISL}} [[Хапнарфјердир]], Исланд || *{{знамеикона|FIN}} [[Хеменлина]], Финска *{{знамеикона|LTU}} [[Каунас]], Литванија *{{знамеикона|GER}} [[Линебург]], Германија *{{знамеикона|RUS}} [[Псков]], Русија *{{знамеикона|LVA}} [[Рига]], Латвија *{{знамеикона|USA}} [[Солсбери (Мериленд)|Солсбери]], САД || *{{знамеикона|FIN}} [[Тампере]], Финска *{{знамеикона|FIN}} [[Турку]], Финска *{{знамеикона|SWE}} [[Упсала]], Шведска *{{знамеикона|HUN}} [[Веспрем]], Унгарија *{{знамеикона|NED}} [[Зутфен]], Холандија |} ==Галерија== <gallery mode=packed heights=160> File:University of Tartu, Main Building, April 2012.JPG|Зградата на Универзитетот Тарту Tartu, botanická zahrada.jpeg|Ботаничките градини во склоп на Универзитетот Тарту Tartu botaanikaaed kevadel 2011.jpg|Ботаничка градина Tartu Toomkiriku varemed 2012.jpg|Катедралата во рушевини Engelsbrücke Dämmerung.JPG|Ангелскиот мост во зима File:Telleri kabel.jpg|Капела во Тарту. Изградена во 1794 г. Barclay de Tolly Tartu02.JPG|Споменикот на [[Барклај де Толи]] Hanseatic Days of Tartu 2007 Estonia2.JPG|Прослава на ханзеатските денови Lodi Tartu raekoja platsil.jpg|Брод на плоштадот во Тарту Laulupeomuuseum.JPG|Музејот за музичкиот фестивал Vanemuise Väike Maja 2010.JPG|"Малата куќа" на [[Театар Ванемуине|театарот Ванемуине]] File:Tartu Tamme staadion.JPG|Стадионот Тамме </gallery> ==Наводи== {{Reflist|colwidth=30em}} == Надворешни врски == {{Commons|Tartu}} {{Wikivoyage}} * [http://tartu.ee/?lang_id=2 Official website] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101129204057/http://tartu.ee/?lang_id=2 |date=2010-11-29 }} * [http://www.visittartu.com/?set_lang_id=2 Tourism website] * [http://www.ut.ee/en University of Tartu] * [http://tartu.ee/?lang_id=1&page_id=656 Maps of Tartu (in Estonian)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120103181100/http://www.tartu.ee/?lang_id=1&page_id=656 |date=2012-01-03 }} * [http://www.tartu.ee/nyydisarhitektuur Interactive map of modern architecture in Tartu (in Estonian)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080830102010/http://www.tartu.ee/nyydisarhitektuur |date=2008-08-30 }} * [http://tartu.ee/?lang_id=2&page_id=844 Live webcameras overlooking Town Hall Square] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120111141419/http://tartu.ee/?lang_id=2&page_id=844 |date=2012-01-11 }} * [http://meteo.physic.ut.ee/?lang=en Weather in Tartu] * [http://www.dorpat.ru/ Educational portal of Tartu in Russian] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120123203009/http://www.dorpat.ru/index/tartu_webcam/0-59 |date=2012-01-23 }} {{Градови во Естонија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Тарту| ]] [[Категорија:Градови во Естонија]] [[Категорија:Ханза]] [[Категорија:Населени места основани во 5 век]] emjulnealq8fv3ywpwbsmidec3i1q9p 0 1167250 5582138 5129567 2026-06-25T01:59:37Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582138 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hokusai_Dragon.jpg|мини|Јапонски Змеј, од [[Кацушика Хокусај]].]] [[Податотека:Yoshitsuya Nii-no-ama.jpg|мини|Бабата на императорот Антоку како го спасува од змеј, од Yoshitsuya Ichieisai.]] [[Податотека:Ogata_Gekko_-_Ryu_sho_ten_edit.jpg|мини|Змеј како полетува кон небото, електронски печатено издание на видиците од планината [[Фуџи]] на Огата Геко.]] '''Јапонски змејови''' (日本の竜 Nihon no ryū) — различни митски суштества во [[Јапонска митологија|Јапонската митологија]] и [[фолклор]]. Јапонските митови за змејовите се [[амалгам]] од домородски легенди и увезени приказни од [[Кина]], [[Кореја]] и [[Индија]]. Ликот на кинескиот змеј бил земен како пример за да се направи ликот на јапонскиот. Како и другите азиски змејови, повеќето јапонски змејови се водени божества, и најчесто се прикажани како големи, змијовидни суштества без крилја и со канџи. == Кинескo-јапонски змејови == Јапонските митови за змејови се главно засновани врз [[Кинеска митологија|кинеските митови]]. Јапонските зборови за змеј се напишани со ''kanji'' (кинески знаци). Многу јапонски имиња за змеј се позајмени зборови од кинескиот јазик. Некои автори прават разлика помеѓу Јапонскиот „''ryū змеј''“ и кинескиот „''долг змеј''“ според бројот канџи на нивните нозе. За време на [[Втора светска војна|втората Светска Војна]], јапонската војска именувала многу оружја по кинески змејови. == Индо-јапонски змејови == Кога [[Будизам|Будистичките]] калуѓери од другите делови на [[Азија]] ја донеле својата вера во [[Јапонија]], тие донеле легенди за змејови и змии од будистичката и од хинду митологија. Најзначајните примери се „''nāga ナーガ''“ или „''龍 "Nāga''“; божеството на дождот и заштитник на будизмот; и ''nāgarāja ナーガラージャ'' или ''龍王 ”Nāgaraja'' (Нагаража); кралот на змиите и на змејовите. == Храмови на змејови == Преданијата за змејовите се традиционално поврзани со будистичките храмови. Митовите за тоа дека, змејовите живеат во езера и реки блиску до храмови се на широко чуени. Имињата на храмовите се често поврзани со змејови. == Светилишта на змејови == [[Податотека:Dragonn3.jpg|мини|Светилиште на змеј во Fujiyoshida (Фуџијошида).]] Јапонските змејови се поврзани и со Шинто светилиштата, како и со Будистичките храмови. Се верувало дека, Ицукошима светилиштето (''Itsukushima'') на островот Мијаџима (Miyajima) во јапонското внатрешно море било дом на ќерката на морскиот бог Ryūjin. == Галерија== <gallery> File:Kuniteru Gozu dragon.jpg| File:Tamatori being pursued bya dragon.jpg| File:One of the daughters of the dragon king who lives in then bottom of the sea.jpg| File:Kunisada II The Dragon.jpg|. File:Kuniyoshi Utagawa, Dragon 2.jpg| </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Japanese dragons}} *[http://www.blackdrago.com/famous_japanese.htm Dragons of Fame: Japan], The Circle of the Dragon *[http://www.dragonorama.com/oriental/japanese.html The Japanese Dragon] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080620211020/http://www.dragonorama.com/oriental/japanese.html |date=2008-06-20 }}, Dragonorama *[http://eos.kokugakuin.ac.jp/modules/xwords/entry.php?entryID=795 Ryūjin shinkō] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200924123055/http://eos.kokugakuin.ac.jp/modules/xwords/entry.php?entryID=795 |date=2020-09-24 }}, Encyclopedia of Shinto *[http://www2.gol.com/users/stever/spring.htm The Azure Dragon of the East]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120805200400/http://www2.gol.com/users/stever/spring.htm |date=2012-08-05 }}, Steve Renshaw and Saori Ihara *[http://www.aisf.or.jp/~jaanus/deta/r/ryuu.htm Ryuu 龍], Japanese Architecture & Art Net User System <!-- It's not Japanese. *[http://www.kyohaku.go.jp/eng/dictio/data/senshoku/c_ryuho.htm Lucky Motifs on a Dragon Robe], Kyoto National Museum --> *[http://www.freetattoodesigns.org/dragon-tattoos.html#japanese Japanese Dragon Tattoos] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170926225241/http://www.freetattoodesigns.org/dragon-tattoos.html#japanese |date=2017-09-26 }}, The Japanese dragon in tattoo art <!-- dead link *[http://www.fairytail.com/wiki/Dragon_Slayer Humans with the teaching of their foster parents who are dragons] --> * [http://cgi2.nhk.or.jp/michi/cgi/detail.cgi?dasID=D0004200019_00000 Dragon Festival for rainmaking in Nio, Japan] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150526133531/http://cgi2.nhk.or.jp/michi/cgi/detail.cgi?dasID=D0004200019_00000 |date=2015-05-26 }}[[NHK]](video) [[Категорија:Чудовишта]] [[Категорија:Јапонска митологија]] hc4xk8kjvz5pn06s4np98yhuyocxahu 0 1167898 5582276 5564608 2026-06-25T09:52:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582276 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Џорџ Сорос | image = George Soros 47th Munich Security Conference 2011 crop.jpg | caption = Сорос на меѓународната [[Конференцеија за безбедност во Минхен|конференција за безбедносни прашања]] во Минхен во 2011 | birth_date = {{Birth date and age|1930|08|12}} | birth_place = [[Будимпешта]], [[Кралство Унгарија (1920-46)|Кралство Унгарија]] | birth_name = Шварц Ѓерги<ref>{{Наведена книга|last1=Chapman|first1=Roger|last2=Ciment|first2=James|title=Culture Wars: An Encyclopedia of Issues, Viewpoints and Voices|publisher=Routledge|isbn=9781317473510|page=617|url=https://books.google.com/books?id=XO9nBwAAQBAJ&pg=PA617|accessdate=7 November 2016|language=en}}</ref><ref>{{Наведена книга|last1=Kaufman|first1=Michael T.|title=Soros: The Life and Times of a Messianic Billionaire|publisher=Knopf|isbn=9780375405853|page=18|url=https://books.google.com/books?id=W1Jn4zYBom8C&pg=PA18|accessdate=7 November 2016|language=en}}</ref> | death_date = | death_place = | citizenship = Унгарско, американско<ref name=forbes400>{{наведени вести|title=Forbes 400 Richest Americans: George Soros|url=http://www.forbes.com/profile/george-soros|work=Forbes|accessdate=November 19, 2013|date=September 2013}}</ref> | alma_mater = [[Лондонска школа за економија и политички науки]] | occupation = Извршен директор на [[Сорос Фонд Менаџмент]]<br>Претседател на [[Фондации Отворено Општество]]<br>Основач и советник на [[Квантум Хеџ Фонд]] | employer = Сорос Фонд Менаџмент<br>[[Фондации Отворено Општество]] | salary = |party = [[Демократска партија (САД)|Демократска партија]] | spouse = {{marriage|Анализ Вичак<br>|1960|1983|end=div}}<br>{{marriage|[[Сузан Вебер Сорос]]<br>|1983|2005|end=div}}<br>{{marriage|Тамико Болтон<br>|2013}} | children = 5, вклучувајќи ги [[Џонатан Сорос|Џонатан]] и [[Александар Сорос|Александар]] | relatives = [[Пол Сорос]] {{small|(брат)}} | website = {{url|georgesoros.com/}} | footnotes = | imagesize = 230px | networth = 24.9&nbsp;милијарди долари (за ноември 2016)<ref>{{Наведена мрежна страница|title=George Soros|url=http://www.forbes.com/profile/george-soros/|publisher=Forbes|accessdate=14 мај 2015}}</ref> }} '''Џорџ Сорос''' ([[Унгарски јазик|унгарски]]: ''Soros György'', {{langx|en|George Soros}}; р. {{рн|12|август|1930}} како '''Ѓерѓ Шварц''', ''György Schwartz'') — унгарско-американски [[тајкун]],<ref>{{наведени вести|title=Latin America Efforts Honored|url=http://articles.sun-sentinel.com/1998-06-04/business/9806030321_1_latin-trade-bravo-business-awards-latin-american|date=June 4, 1998|work=[[South Florida Sun-Sentinel]]|location=Fort Lauderdale|accessdate=October 18, 2011|archive-date=2013-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130527120955/http://articles.sun-sentinel.com/1998-06-04/business/9806030321_1_latin-trade-bravo-business-awards-latin-american|url-status=dead}}</ref><ref>{{наведени вести|title=Business magnate George Soros: I'm afraid to come to Israel|url=http://www.haaretz.com/news/business-magnate-george-soros-i-m-afraid-to-come-to-israel-1.53852|date=February 4, 2002|first=Guy|last=Rolnik|work=[[Haaretz]]|location=Tel Aviv|accessdate=October 18, 2011|archive-date=2016-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160407222109/http://www.haaretz.com/news/business-magnate-george-soros-i-m-afraid-to-come-to-israel-1.53852|url-status=dead}}</ref> инвеститор, филантроп, политички активист и автор.{{efn|name=fn1|Сорос станал натурализиран американец на 18 декември 1961 година.<ref>{{наведени вести|last1=Greenwald|first1=Glenn|title=George Soros’ "foreign" money|url=http://www.salon.com/2010/10/20/soros_5/|accessdate=December 15, 2015|work=Salon|date=October 20, 2010}}</ref><ref>{{наведени вести|last1=Weiss|first1=Gary|last2=Schares|first2=Gail E.|last3=Smith|first3=Geri|last4=Dwyer|first4=Paul|last5=Sandler|first5=Neal|last6=Pennar|first6=Karen|title=The Man Who Moves Markets|url=http://www.bloomberg.com/bw/stories/1993-08-22/the-man-who-moves-markets|accessdate=December 15, 2015|work=Bloomberg Businessweek|date=August 22, 1993}}</ref>}} Тој е претседател на [[Сорос Фонд Менаџмент]]. Познат е како „''Човекот кој ја урна [[Банка на Англија|Банката на Англија]]''“ поради неговата [[Кратка продажба (финансии)|кратка продажба]] на 10 милијарди долари вредни британски [[Фунта|фунти]], притоа остварувајќи профит од 1 милијарда долари за време на британската валутна криза во 1992 таканаречена „''[[Црна среда]]''“.<ref name="murphy">{{Наведено списание|last=Murphy|first=Brendan|date=July 1993|title=Finance: The Unifying Theme|url=http://www.theatlantic.com/magazine/archive/1993/07/finance-the-unifying-theme/5148/|journal=The Atlantic|location=Washington, D.C.|issn=1072-7825}}</ref><ref>[http://www.georgesoros.com/faqs/archive/category/finance/ George Soros FAQ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110711084948/http://www.georgesoros.com/faqs/archive/category/finance/ |date=2011-07-11 }}. GeorgeSoros.com</ref> Сорос е еден од 30. најбогати луѓе во светот.<ref name="daily">{{Наведена мрежна страница|title=Bloomberg Billionaires|url=http://www.bloomberg.com/billionaires|website=Today's ranking of the world's richest people|publisher=Bloomberg.com|accessdate=February 6, 2015}} Note that this site is updated daily.</ref> Сорос е познат поддржувач на [[Прогресивизам во САД|американските прогресивни]] и [[Модерен либерализам во САД|американските либерални]] политички цели.<ref>Shawcross, William (September 1, 1997). [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,986919-1,00.html "Turning Dollars into Change"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100508052348/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,986919-1,00.html |date=2010-05-08 }}. ''Time''.</ref> Помеѓу 1979 и 2001 Сорос донирал повеќе од 11 милијарди долари за различни филантропски цели.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.insidephilanthropy.com/home/2015/9/14/philanthropy-vs-tyranny-inside-the-open-society-foundations.html|title=Philanthropy vs. Tyranny: Inside the Open Society Foundations' Biggest Battle Yet - Inside Philanthropy - Inside Philanthropy|publisher=}}</ref><ref>{{наведени вести |url=http://www.jewishvoiceny.com/index.php?option=com_content&view=article&id=5415:george-soros-gets-hitched-for-third-time&catid=108:jewcy-news&Itemid=291 |title=George Soros Gets Hitched for Third Time |author=Martin Gershowitz |publisher=[[Jewish Voice]] |date=October 4, 2013 |access-date=2016-12-23 |archive-date=2017-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728123110/http://www.jewishvoiceny.com/index.php?option=com_content&view=article&id=5415:george-soros-gets-hitched-for-third-time&catid=108:jewcy-news&Itemid=291 |url-status=dead }}</ref> Тој играл значајна улога во мирната транзиција од комунизам во капитализам во [[источна Европа]] помеѓу доцните 1980. и 1990. години<ref name=murphy/> и има дадено голема финансиска поддршка во полето на образованието на [[Средноевропски универзитет|Средноевропскиот универзитет]] во [[Будимпешта]].<ref>[http://www.encyclopedia.com/doc/1G1-79165556.html "Hungary: Soros Donates $250 Million to University in Budapest"]. ''IPR Strategic Business Information Database''. [[Info Prod Research]]. October 16, 2001.</ref> Сорос исто така е претседател на [[фондација|фондациите]] [[Фондации Отворено Општество|Отворено Општество]]. ==Белешки== {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски милијардери]] [[Категорија:Американски инвеститори]] [[Категорија:Унгарски Евреи]] [[Категорија:Родени во 1930 година]] [[Категорија:Џорџ Сорос]] [[Категорија:Луѓе од Будимпешта]] [[Категорија:Апсолвенти на Лондонскиот универзитет]] [[Категорија:Живи луѓе]] dpxgc44hutlui3rnijhot513pt2qc4a 828 1171120 5581983 5581648 2026-06-24T18:17:37Z Andrew012p 85224 5581983 Scribunto text/plain -- Version: 2023-07-10 -- Module to implement use of a blacklist and whitelist for infobox fields -- Can take a named parameter |qid which is the Wikidata ID for the article -- if not supplied, it will use the Wikidata ID associated with the current page. -- Fields in blacklist are never to be displayed, i.e. module must return nil in all circumstances -- Fields in whitelist return local value if it exists or the Wikidata value otherwise -- The name of the field that this function is called from is passed in named parameter |name -- The name is compulsory when blacklist or whitelist is used, -- so the module returns nil if it is not supplied. -- blacklist is passed in named parameter |suppressfields (or |spf) -- whitelist is passed in named parameter |fetchwikidata (or |fwd) require("strict") local p = {} local cdate -- initialise as nil and only load _complex_date function if needed -- Module:Complex date is loaded lazily and has the following dependencies: -- Module:Calendar -- Module:ISOdate -- Module:DateI18n -- Module:I18n/complex date -- Module:Ordinal -- Module:I18n/ordinal -- Module:Yesno -- Module:Formatnum -- Module:Linguistic -- -- The following, taken from https://www.mediawiki.org/wiki/Wikibase/DataModel#Dates_and_times, -- is needed to use Module:Complex date which seemingly requires date precision as a string. -- It would work better if only the authors of the mediawiki page could spell 'millennium'. local dp = { [6] = "millennium", [7] = "century", [8] = "decade", [9] = "year", [10] = "month", [11] = "day", } local i18n = { ["errors"] = { ["property-not-found"] = "Не го најдов својството.", ["No property supplied"] = "Нема укажано својство", ["entity-not-found"] = "Не ја најдов единицата од Википодатоците.", ["unknown-claim-type"] = "Непознат вид на тврдење.", ["unknown-entity-type"] = "Непознат вид на единица.", ["qualifier-not-found"] = "Не ја најдов определницата.", ["site-not-found"] = "Не го најдов Викимедииниот проект.", ["labels-not-found"] = "Не најдов ниеден натпис.", ["descriptions-not-found"] = "Не најдов ниеден опис.", ["aliases-not-found"] = "Не најдов ниеден истозначник.", ["unknown-datetime-format"] = "Непознат формат за датум и време.", ["local-article-not-found"] = "Статијата ја има на Википодатоците, но ја нема на Википедија", ["dab-page"] = " (dab)", }, ["months"] = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }, ["century"] = "century", ["BC"] = "BC", ["BCE"] = "BCE", ["ordinal"] = { [1] = "st", [2] = "nd", [3] = "rd", ["default"] = "th" }, ["filespace"] = "File", ["Unknown"] = "Unknown", ["NaN"] = "Not a number", -- set the following to the name of a tracking category, -- e.g. "[[Категорија:Статии на кои им недостасуваат информации од Википодатоците]]", or "" to disable: ["missinginfocat"] = "[[Категорија:Статии на кои им недостасуваат информации од Википодатоците]]", ["editonwikidata"] = "Edit this on Wikidata", ["latestdatequalifier"] = function (date) return "before " .. date end, -- some languages, e.g. Bosnian use a period as a suffix after each number in a date ["datenumbersuffix"] = "", ["list separator"] = ", ", ["multipliers"] = { [0] = "", [3] = " thousand", [6] = " million", [9] = " billion", [12] = " trillion", } } -- This allows an internationisation module to override the above table if 'en' ~= mw.getContentLanguage():getCode() then require("Module:i18n").loadMessages("Module:WikidataIB/i18n", i18n) end -- This piece of html implements a collapsible container. Check the classes exist on your wiki. local collapsediv = '<div class="mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100%; overflow:auto;" data-expandtext="{{int:show}}" data-collapsetext="{{int:hide}}">' -- Some items should not be linked. -- Each wiki can create a list of those in Module:WikidataIB/nolinks -- It should return a table called itemsindex, containing true for each item not to be linked local donotlink = {} local nolinks_exists, nolinks = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/nolinks") if nolinks_exists then donotlink = nolinks.itemsindex end -- To satisfy Wikipedia:Manual of Style/Titles, certain types of items are italicised, and others are quoted. -- The submodule [[Module:WikidataIB/titleformats]] lists the entity-ids used in 'instance of' (P31), -- which allows this module to identify the values that should be formatted. -- WikidataIB/titleformats exports a table p.formats, which is indexed by entity-id, and contains the value " or '' local formats = {} local titleformats_exists, titleformats = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/titleformats") if titleformats_exists then formats = titleformats.formats end ------------------------------------------------------------------------------- -- Private functions ------------------------------------------------------------------------------- -- ------------------------------------------------------------------------------- -- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above: -- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string -- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local makeOrdinal = function(cardinal) local ordsuffix = i18n.ordinal.default if cardinal % 10 == 1 then ordsuffix = i18n.ordinal[1] elseif cardinal % 10 == 2 then ordsuffix = i18n.ordinal[2] elseif cardinal % 10 == 3 then ordsuffix = i18n.ordinal[3] end -- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th' -- similarly for 12 and 13, etc. if (cardinal % 100 == 11) or (cardinal % 100 == 12) or (cardinal % 100 == 13) then ordsuffix = i18n.ordinal.default end return tostring(cardinal) .. ordsuffix end ------------------------------------------------------------------------------- -- findLang takes a "langcode" parameter if supplied and valid -- otherwise it tries to create it from the user's set language ({{int:lang}}) -- failing that it uses the wiki's content language. -- It returns a language object ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local findLang = function(langcode) local langobj langcode = mw.text.trim(langcode or "") if mw.language.isKnownLanguageTag(langcode) then langobj = mw.language.new( langcode ) else langcode = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('int', {'lang'}) if mw.language.isKnownLanguageTag(langcode) then langobj = mw.language.new( langcode ) else langobj = mw.language.getContentLanguage() end end return langobj end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getItemLangCode takes a qid parameter (using the current page's qid if blank) -- If the item for that qid has property country (P17) it looks at the first preferred value -- If the country has an official language (P37), it looks at the first preferred value -- If that official language has a language code (P424), it returns the first preferred value -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local _getItemLangCode = function(qid) qid = mw.text.trim(qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return end local prop17 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P17")[1] if not prop17 or prop17.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end local qid17 = prop17.mainsnak.datavalue.value.id local prop37 = mw.wikibase.getBestStatements(qid17, "P37")[1] if not prop37 or prop37.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end local qid37 = prop37.mainsnak.datavalue.value.id local prop424 = mw.wikibase.getBestStatements(qid37, "P424")[1] if not prop424 or prop424.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end return prop424.mainsnak.datavalue.value end ------------------------------------------------------------------------------- -- roundto takes a number (x) -- and returns it rounded to (sf) significant figures ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local roundto = function(x, sf) if x == 0 then return 0 end local s = 1 if x < 0 then x = -x s = -1 end if sf < 1 then sf = 1 end local p = 10 ^ (math.floor(math.log10(x)) - sf + 1) x = math.floor(x / p + 0.5) * p * s -- if it's integral, cast to an integer: if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end return x end ------------------------------------------------------------------------------- -- decimalToDMS takes a decimal degrees (x) with precision (p) -- and returns degrees/minutes/seconds according to the precision ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local decimalToDMS = function(x, p) -- if p is not supplied, use a precision around 0.1 seconds if not tonumber(p) then p = 1e-4 end local d = math.floor(x) local ms = (x - d) * 60 if p > 0.5 then -- precision is > 1/2 a degree if ms > 30 then d = d + 1 end ms = 0 end local m = math.floor(ms) local s = (ms - m) * 60 if p > 0.008 then -- precision is > 1/2 a minute if s > 30 then m = m +1 end s = 0 elseif p > 0.00014 then -- precision is > 1/2 a second s = math.floor(s + 0.5) elseif p > 0.000014 then -- precision is > 1/20 second s = math.floor(10 * s + 0.5) / 10 elseif p > 0.0000014 then -- precision is > 1/200 second s = math.floor(100 * s + 0.5) / 100 else -- cap it at 3 dec places for now s = math.floor(1000 * s + 0.5) / 1000 end return d, m, s end ------------------------------------------------------------------------------- -- decimalPrecision takes a decimal (x) with precision (p) -- and returns x rounded approximately to the given precision -- precision should be between 1 and 1e-6, preferably a power of 10. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local decimalPrecision = function(x, p) local s = 1 if x < 0 then x = -x s = -1 end -- if p is not supplied, pick an arbitrary precision if not tonumber(p) then p = 1e-4 elseif p > 1 then p = 1 elseif p < 1e-6 then p = 1e-6 else p = 10 ^ math.floor(math.log10(p)) end x = math.floor(x / p + 0.5) * p * s -- if it's integral, cast to an integer: if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end -- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp -- 9e-5 becomes 0.000090 if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end return x end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatDate takes a datetime of the usual format from mw.wikibase.entity:formatPropertyValues -- like "1 August 30 BCE" as parameter 1 -- and formats it according to the df (date format) and bc parameters -- df = ["dmy" / "mdy" / "y"] default will be "dmy" -- bc = ["BC" / "BCE"] default will be "BCE" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local format_Date = function(datetime, dateformat, bc) local datetime = datetime or "1 August 30 BCE" -- in case of nil value -- chop off multiple vales and/or any hours, mins, etc. -- keep anything before punctuation - we just want a single date: local dateval = string.match( datetime, "[%w ]+") local dateformat = string.lower(dateformat or "dmy") -- default to dmy local bc = string.upper(bc or "") -- can't use nil for bc -- we only want to accept two possibilities: BC or default to BCE if bc == "BC" then bc = "&nbsp;" .. i18n["BC"] -- prepend a non-breaking space. else bc = "&nbsp;" .. i18n["BCE"] end local postchrist = true -- start by assuming no BCE local dateparts = {} for word in string.gmatch(dateval, "%w+") do if word == "BCE" or word == "BC" then -- *** internationalise later *** postchrist = false else -- we'll keep the parts that are not 'BCE' in a table dateparts[#dateparts + 1] = word end end if postchrist then bc = "" end -- set AD dates to no suffix *** internationalise later *** local sep = "&nbsp;" -- separator is nbsp local fdate = table.concat(dateparts, sep) -- set formatted date to same order as input -- if we have day month year, check dateformat if #dateparts == 3 then if dateformat == "y" then fdate = dateparts[3] elseif dateformat == "mdy" then fdate = dateparts[2] .. sep .. dateparts[1] .. "," .. sep .. dateparts[3] end elseif #dateparts == 2 and dateformat == "y" then fdate = dateparts[2] end return fdate .. bc end ------------------------------------------------------------------------------- -- dateFormat is the handler for properties that are of type "time" -- It takes timestamp, precision (6 to 11 per mediawiki), dateformat (y/dmy/mdy), BC format (BC/BCE), -- a plaindate switch (yes/no/adj) to en/disable "sourcing circumstances"/use adjectival form, -- any qualifiers for the property, the language, and any adjective to use like 'before'. -- It passes the date through the "complex date" function -- and returns a string with the internatonalised date formatted according to preferences. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); cdate(); dp[] ------------------------------------------------------------------------------- local dateFormat = function(timestamp, dprec, df, bcf, pd, qualifiers, lang, adj, model) -- output formatting according to preferences (y/dmy/mdy/ymd) df = (df or ""):lower() -- if ymd is required, return the part of the timestamp in YYYY-MM-DD form -- but apply Year zero#Astronomers fix: 1 BC = 0000; 2 BC = -0001; etc. if df == "ymd" then if timestamp:sub(1,1) == "+" then return timestamp:sub(2,11) else local yr = tonumber(timestamp:sub(2,5)) - 1 yr = ("000" .. yr):sub(-4) if yr ~= "0000" then yr = "-" .. yr end return yr .. timestamp:sub(6,11) end end -- A year can be stored like this: "+1872-00-00T00:00:00Z", -- which is processed here as if it were the day before "+1872-01-01T00:00:00Z", -- and that's the last day of 1871, so the year is wrong. -- So fix the month 0, day 0 timestamp to become 1 January instead: timestamp = timestamp:gsub("%-00%-00T", "-01-01T") -- just in case date precision is missing dprec = dprec or 11 -- override more precise dates if required dateformat is year alone: if df == "y" and dprec > 9 then dprec = 9 end -- complex date only deals with precisions from 6 to 11, so clip range dprec = dprec>11 and 11 or dprec dprec = dprec<6 and 6 or dprec -- BC format is "BC" or "BCE" bcf = (bcf or ""):upper() -- plaindate only needs the first letter (y/n/a) pd = (pd or ""):sub(1,1):lower() if pd == "" or pd == "n" or pd == "f" or pd == "0" then pd = false end -- in case language isn't passed lang = lang or findLang().code -- set adj as empty if nil adj = adj or "" -- extract the day, month, year from the timestamp local bc = timestamp:sub(1, 1)=="-" and "BC" or "" local year, month, day = timestamp:match("[+-](%d*)-(%d*)-(%d*)T") local iso = tonumber(year) -- if year is missing, let it throw an error -- this will adjust the date format to be compatible with cdate -- possible formats are Y, YY, YYY0, YYYY, YYYY-MM, YYYY-MM-DD if dprec == 6 then iso = math.floor( (iso - 1) / 1000 ) + 1 end if dprec == 7 then iso = math.floor( (iso - 1) / 100 ) + 1 end if dprec == 8 then iso = math.floor( iso / 10 ) .. "0" end if dprec == 10 then iso = year .. "-" .. month end if dprec == 11 then iso = year .. "-" .. month .. "-" .. day end -- add "circa" (Q5727902) from "sourcing circumstances" (P1480) local sc = not pd and qualifiers and qualifiers.P1480 if sc then for k1, v1 in pairs(sc) do if v1.datavalue and v1.datavalue.value.id == "Q5727902" then adj = "circa" break end end end -- deal with Julian dates: -- no point in saying that dates before 1582 are Julian - they are by default -- doesn't make sense for dates less precise than year -- we can suppress it by setting |plaindate, e.g. for use in constructing categories. local calendarmodel = "" if tonumber(year) > 1582 and dprec > 8 and not pd and model == "http://www.wikidata.org/entity/Q1985786" then calendarmodel = "julian" end if not cdate then cdate = require("Module:Complex date")._complex_date end local fdate = cdate(calendarmodel, adj, tostring(iso), dp[dprec], bc, "", "", "", "", lang, 1) -- this may have QuickStatements info appended to it in a div, so remove that fdate = fdate:gsub(' <div style="display: none;">[^<]*</div>', '') -- it may also be returned wrapped in a microformat, so remove that fdate = fdate:gsub("<[^>]*>", "") -- there may be leading zeros that we should remove fdate = fdate:gsub("^0*", "") -- if a plain date is required, then remove any links (like BC linked) if pd then fdate = fdate:gsub("%[%[.*|", ""):gsub("]]", "") end -- if 'circa', use the abbreviated form *** internationalise later *** fdate = fdate:gsub('circa ', '<abbr title="circa">c.</abbr>&nbsp;') -- deal with BC/BCE if bcf == "BCE" then fdate = fdate:gsub('BC', 'BCE') end -- deal with mdy format if df == "mdy" then fdate = fdate:gsub("(%d+) (%w+) (%d+)", "%2 %1, %3") end -- deal with adjectival form *** internationalise later *** if pd == "a" then fdate = fdate:gsub(' century', '-century') end return fdate end ------------------------------------------------------------------------------- -- parseParam takes a (string) parameter, e.g. from the list of frame arguments, -- and makes "false", "no", and "0" into the (boolean) false -- it makes the empty string and nil into the (boolean) value passed as default -- allowing the parameter to be true or false by default. -- It returns a boolean. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local parseParam = function(param, default) if type(param) == "boolean" then param = tostring(param) end if param and param ~= "" then param = param:lower() if (param == "false") or (param:sub(1,1) == "n") or (param == "0") then return false else return true end else return default end end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getSitelink takes the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It takes an optional parameter |wiki= to determine which wiki is to be checked for a sitelink -- If the parameter is blank, then it uses the local wiki. -- If there is a sitelink to an article available, it returns the plain text link to the article -- If there is no sitelink, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local _getSitelink = function(qid, wiki) qid = (qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end wiki = wiki or "" local sitelink if wiki == "" then sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid) else sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid, wiki) end return sitelink end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getCommonslink takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It returns one of the following in order of preference: -- the Commons sitelink of the Wikidata entity - but not if onlycat=true and it's not a category; -- the Commons sitelink of the topic's main category of the Wikidata entity; -- the Commons category of the Wikidata entity - unless fallback=false. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getSitelink(); parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- local _getCommonslink = function(qid, onlycat, fallback) qid = (qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end onlycat = parseParam(onlycat, false) if fallback == "" then fallback = nil end local sitelink = _getSitelink(qid, "commonswiki") if onlycat and sitelink and sitelink:sub(1,9) ~= "Category:" then sitelink = nil end if not sitelink then -- check for topic's main category local prop910 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P910")[1] if prop910 then local tmcid = prop910.mainsnak.datavalue and prop910.mainsnak.datavalue.value.id sitelink = _getSitelink(tmcid, "commonswiki") end if not sitelink then -- check for list's main category local prop1754 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P1754")[1] if prop1754 then local tmcid = prop1754.mainsnak.datavalue and prop1754.mainsnak.datavalue.value.id sitelink = _getSitelink(tmcid, "commonswiki") end end end if not sitelink and fallback then -- check for Commons category (string value) local prop373 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P373")[1] if prop373 then sitelink = prop373.mainsnak.datavalue and prop373.mainsnak.datavalue.value if sitelink then sitelink = "Category:" .. sitelink end end end return sitelink end ------------------------------------------------------------------------------- -- The label in a Wikidata item is subject to vulnerabilities -- that an attacker might try to exploit. -- It needs to be 'sanitised' by removing any wikitext before use. -- If it doesn't exist, return the id for the item -- a second (boolean) value is also returned, value is true when the label exists ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local labelOrId = function(id, lang) if lang == "default" then lang = findLang().code end local label if lang then label = mw.wikibase.getLabelByLang(id, lang) else label = mw.wikibase.getLabel(id) end if label then return mw.text.nowiki(label), true else return id, false end end ------------------------------------------------------------------------------- -- linkedItem takes an entity-id and returns a string, linked if possible. -- This is the handler for "wikibase-item". Preferences: -- 1. Display linked disambiguated sitelink if it exists -- 2. Display linked label if it is a redirect -- 3. TBA: Display an inter-language link for the label if it exists other than in default language -- 4. Display unlinked label if it exists -- 5. Display entity-id for now to indicate a label could be provided -- dtxt is text to be used instead of label, or nil. -- shortname is boolean switch to use P1813 (short name) instead of label if true. -- lang is the current language code. -- uselbl is boolean switch to force display of the label instead of the sitelink (default: false) -- linkredir is boolean switch to allow linking to a redirect (default: false) -- formatvalue is boolean switch to allow formatting as italics or quoted (default: false) ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: labelOrId(); donotlink[] ------------------------------------------------------------------------------- local linkedItem = function(id, args) local lprefix = (args.lp or args.lprefix or args.linkprefix or ""):gsub('"', '') -- toughen against nil values passed local lpostfix = (args.lpostfix or ""):gsub('"', '') local prefix = (args.prefix or ""):gsub('"', '') local postfix = (args.postfix or ""):gsub('"', '') local dtxt = args.dtxt local shortname = args.shortname or args.sn local lang = args.lang or "en" -- fallback to default if missing local uselbl = args.uselabel or args.uselbl uselbl = parseParam(uselbl, false) local linkredir = args.linkredir linkredir = parseParam(linkredir, false) local formatvalue = args.formatvalue or args.fv formatvalue = parseParam(formatvalue, false) -- see if item might need italics or quotes local fmt = "" if next(formats) and formatvalue then for k, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(id, "P31") ) do if v.mainsnak.datavalue and formats[v.mainsnak.datavalue.value.id] then fmt = formats[v.mainsnak.datavalue.value.id] break -- pick the first match end end end local disp local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(id) local label, islabel if dtxt then label, islabel = dtxt, true elseif shortname then -- see if there is a shortname in our language, and set label to it for k, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(id, "P1813") ) do if v.mainsnak.datavalue.value.language == lang then label, islabel = v.mainsnak.datavalue.value.text, true break end -- test for language match end -- loop through values of short name -- if we have no label set, then there was no shortname available if not islabel then label, islabel = labelOrId(id) shortname = false end else label, islabel = labelOrId(id) end if mw.site.siteName ~= "Wikimedia Commons" then if sitelink then if not (dtxt or shortname) then -- if sitelink and label are the same except for case, no need to process further if sitelink:lower() ~= label:lower() then -- strip any namespace or dab from the sitelink local pos = sitelink:find(":") or 0 local slink = sitelink if pos > 0 then local pfx = sitelink:sub(1,pos-1) if mw.site.namespaces[pfx] then -- that prefix is a valid namespace, so remove it slink = sitelink:sub(pos+1) end end -- remove stuff after commas or inside parentheses - ie. dabs slink = slink:gsub("%s%(.+%)$", ""):gsub(",.+$", "") -- if uselbl is false, use sitelink instead of label if not uselbl then -- use slink as display, preserving label case - find("^%u") is true for 1st char uppercase if label:find("^%u") then label = slink:gsub("^(%l)", string.upper) else label = slink:gsub("^(%u)", string.lower) end end end end if donotlink[label] then disp = prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix else disp = "[[" .. lprefix .. sitelink .. lpostfix .. "|" .. prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix .. "]]" end elseif islabel then -- no sitelink, label exists, so check if a redirect with that title exists, if linkredir is true -- display plain label by default disp = prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix if linkredir then local artitle = mw.title.new(label, 0) -- only nil if label has invalid chars if not donotlink[label] and artitle and artitle.redirectTarget then -- there's a redirect with the same title as the label, so let's link to that disp = "[[".. lprefix .. label .. lpostfix .. "|" .. prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix .. "]]" end end -- test if article title exists as redirect on current Wiki else -- no sitelink and no label, so return whatever was returned from labelOrId for now -- add tracking category [[Категорија:Статии на кои им недостасуваат информации од Википодатоците]] -- for enwiki, just return the tracking category if mw.wikibase.getGlobalSiteId() == "enwiki" then disp = i18n.missinginfocat else disp = prefix .. label .. postfix .. i18n.missinginfocat end end else local ccat = mw.wikibase.getBestStatements(id, "P373")[1] if ccat and ccat.mainsnak.datavalue then ccat = ccat.mainsnak.datavalue.value disp = "[[" .. lprefix .. "Category:" .. ccat .. lpostfix .. "|" .. prefix .. label .. postfix .. "]]" elseif sitelink then -- this asumes that if a sitelink exists, then a label also exists disp = "[[" .. lprefix .. sitelink .. lpostfix .. "|" .. prefix .. label .. postfix .. "]]" else -- no sitelink and no Commons cat, so return label from labelOrId for now disp = prefix .. label .. postfix end end return disp end ------------------------------------------------------------------------------- -- sourced takes a table representing a statement that may or may not have references -- it looks for a reference sourced to something not containing the word "wikipedia" -- it returns a boolean = true if it finds a sourced reference. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local sourced = function(claim) if claim.references then for kr, vr in pairs(claim.references) do local ref = mw.wikibase.renderSnaks(vr.snaks) if not ref:find("Wiki") then return true end end end end ------------------------------------------------------------------------------- -- setRanks takes a flag (parameter passed) that requests the values to return -- "b[est]" returns preferred if available, otherwise normal -- "p[referred]" returns preferred -- "n[ormal]" returns normal -- "d[eprecated]" returns deprecated -- multiple values are allowed, e.g. "preferred normal" (which is the default) -- "best" will override the other flags, and set p and n ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local setRanks = function(rank) rank = (rank or ""):lower() -- if nothing passed, return preferred and normal -- if rank == "" then rank = "p n" end local ranks = {} for w in string.gmatch(rank, "%a+") do w = w:sub(1,1) if w == "b" or w == "p" or w == "n" or w == "d" then ranks[w] = true end end -- check if "best" is requested or no ranks requested; and if so, set preferred and normal if ranks.b or not next(ranks) then ranks.p = true ranks.n = true end return ranks end ------------------------------------------------------------------------------- -- parseInput processes the Q-id , the blacklist and the whitelist -- if an input parameter is supplied, it returns that and ends the call. -- it returns (1) either the qid or nil indicating whether or not the call should continue -- and (2) a table containing all of the statements for the propertyID and relevant Qid -- if "best" ranks are requested, it returns those instead of all non-deprecated ranks ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local parseInput = function(frame, input_parm, property_id) -- There may be a local parameter supplied, if it's blank, set it to nil input_parm = mw.text.trim(input_parm or "") if input_parm == "" then input_parm = nil end -- return nil if Wikidata is not available if not mw.wikibase then return false, input_parm end local args = frame.args -- can take a named parameter |qid which is the Wikidata ID for the article. -- if it's not supplied, use the id for the current page local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end -- if there's no Wikidata item for the current page return nil if not qid then return false, input_parm end -- The blacklist is passed in named parameter |suppressfields local blacklist = args.suppressfields or args.spf or "" -- The whitelist is passed in named parameter |fetchwikidata local whitelist = args.fetchwikidata or args.fwd or "" if whitelist == "" then whitelist = "NONE" end -- The name of the field that this function is called from is passed in named parameter |name local fieldname = args.name or "" if blacklist ~= "" then -- The name is compulsory when blacklist is used, so return nil if it is not supplied if fieldname == "" then return false, nil end -- If this field is on the blacklist, then return nil if blacklist:find(fieldname) then return false, nil end end -- If we got this far then we're not on the blacklist -- The blacklist overrides any locally supplied parameter as well -- If a non-blank input parameter was supplied return it if input_parm then return false, input_parm end -- We can filter out non-valid properties if property_id:sub(1,1):upper() ~="P" or property_id == "P0" then return false, nil end -- Otherwise see if this field is on the whitelist: -- needs a bit more logic because find will return its second value = 0 if fieldname is "" -- but nil if fieldname not found on whitelist local _, found = whitelist:find(fieldname) found = ((found or 0) > 0) if whitelist ~= 'ALL' and (whitelist:upper() == "NONE" or not found) then return false, nil end -- See what's on Wikidata (the call always returns a table, but it may be empty): local props = {} if args.reqranks.b then props = mw.wikibase.getBestStatements(qid, property_id) else props = mw.wikibase.getAllStatements(qid, property_id) end if props[1] then return qid, props end -- no property on Wikidata return false, nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- createicon assembles the "Edit at Wikidata" pen icon. -- It returns a wikitext string inside a span class="penicon" -- if entityID is nil or empty, the ID associated with current page is used -- langcode and propertyID may be nil or empty ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: i18n[]; ------------------------------------------------------------------------------- local createicon = function(langcode, entityID, propertyID) langcode = langcode or "" if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end propertyID = propertyID or "" local icon = "&nbsp;<span class='penicon autoconfirmed-show'>[[" -- "&nbsp;<span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge .. i18n["filespace"] .. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt=" .. i18n["editonwikidata"] .. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end icon = icon .. "|" .. i18n["editonwikidata"] .. "]]</span>" return icon end ------------------------------------------------------------------------------- -- assembleoutput takes the sequence table containing the property values -- and formats it according to switches given. It returns a string or nil. -- It uses the entityID (and optionally propertyID) to create a link in the pen icon. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); ------------------------------------------------------------------------------- local assembleoutput = function(out, args, entityID, propertyID) -- sorted is a boolean passed to enable sorting of the values returned -- if nothing or an empty string is passed set it false -- if "false" or "no" or "0" is passed set it false local sorted = parseParam(args.sorted, false) -- noicon is a boolean passed to suppress the trailing "edit at Wikidata" icon -- for use when the value is processed further by the infobox -- if nothing or an empty string is passed set it false -- if "false" or "no" or "0" is passed set it false local noic = parseParam(args.noicon, false) -- list is the name of a template that a list of multiple values is passed through -- examples include "hlist" and "ubl" -- setting it to "prose" produces something like "1, 2, 3, and 4" local list = args.list or "" -- sep is a string that is used to separate multiple returned values -- if nothing or an empty string is passed set it to the default -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed -- e.g. |sep=" - " local sepdefault = i18n["list separator"] local separator = args.sep or "" separator = string.gsub(separator, '"', '') if separator == "" then separator = sepdefault end -- collapse is a number that determines the maximum number of returned values -- before the output is collapsed. -- Zero or not a number result in no collapsing (default becomes 0). local collapse = tonumber(args.collapse) or 0 -- replacetext (rt) is a string that is returned instead of any non-empty Wikidata value -- this is useful for tracking and debugging local replacetext = mw.text.trim(args.rt or args.replacetext or "") -- if there's anything to return, then return a list -- comma-separated by default, but may be specified by the sep parameter -- optionally specify a hlist or ubl or a prose list, etc. local strout if #out > 0 then if sorted then table.sort(out) end -- if there's something to display and a pen icon is wanted, add it the end of the last value local hasdisplay = false for i, v in ipairs(out) do if v ~= i18n.missinginfocat then hasdisplay = true break end end if not noic and hasdisplay then out[#out] = out[#out] .. createicon(args.langobj.code, entityID, propertyID) end if list == "" then strout = table.concat(out, separator) elseif list:lower() == "prose" then strout = mw.text.listToText( out ) else strout = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = list, args = out} end if collapse >0 and #out > collapse then strout = collapsediv .. strout .. "</div>" end else strout = nil -- no items had valid reference end if replacetext ~= "" and strout then strout = replacetext end return strout end ------------------------------------------------------------------------------- -- rendersnak takes a table (propval) containing the information stored on one property value -- and returns the value as a string and its language if monolingual text. -- It handles data of type: -- wikibase-item -- time -- string, url, commonsMedia, external-id -- quantity -- globe-coordinate -- monolingualtext -- It also requires linked, the link/pre/postfixes, uabbr, and the arguments passed from frame. -- The optional filter parameter allows quantities to be be filtered by unit Qid. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); labelOrId(); i18n[]; dateFormat(); -- roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); linkedItem(); ------------------------------------------------------------------------------- local rendersnak = function(propval, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) lpre = lpre or "" lpost = lpost or "" pre = pre or "" post = post or "" args.lang = args.lang or findLang().code -- allow values to display a fixed text instead of label local dtxt = args.displaytext or args.dt if dtxt == "" then dtxt = nil end -- switch to use display of short name (P1813) instead of label local shortname = args.shortname or args.sn shortname = parseParam(shortname, false) local snak = propval.mainsnak or propval local dtype = snak.datatype local dv = snak.datavalue dv = dv and dv.value -- value and monolingual text language code returned local val, mlt if propval.rank and not args.reqranks[propval.rank:sub(1, 1)] then -- val is nil: value has a rank that isn't requested ------------------------------------ elseif snak.snaktype == "somevalue" then -- value is unknown val = i18n["Unknown"] ------------------------------------ elseif snak.snaktype == "novalue" then -- value is none -- val = "No value" -- don't return anything ------------------------------------ elseif dtype == "wikibase-item" then -- data type is a wikibase item: -- it's wiki-linked value, so output as link if enabled and possible local qnumber = dv.id if linked then val = linkedItem(qnumber, args) else -- no link wanted so check for display-text, otherwise test for lang code local label, islabel if dtxt then label = dtxt else label, islabel = labelOrId(qnumber) local langlabel = mw.wikibase.getLabelByLang(qnumber, args.lang) if langlabel then label = mw.text.nowiki( langlabel ) end end val = pre .. label .. post end -- test for link required ------------------------------------ elseif dtype == "time" then -- data type is time: -- time is in timestamp format -- date precision is integer per mediawiki -- output formatting according to preferences (y/dmy/mdy) -- BC format as BC or BCE -- plaindate is passed to disable looking for "sourcing cirumstances" -- or to set the adjectival form -- qualifiers (if any) is a nested table or nil -- lang is given, or user language, or site language -- -- Here we can check whether args.df has a value -- If not, use code from Module:Sandbox/RexxS/Getdateformat to set it from templates like {{Use mdy dates}} val = dateFormat(dv.time, dv.precision, args.df, args.bc, args.pd, propval.qualifiers, args.lang, "", dv.calendarmodel) ------------------------------------ -- data types which are strings: elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "external-id" or dtype == "string" or dtype == "url" then -- commonsMedia or external-id or string or url -- all have mainsnak.datavalue.value as string if (lpre == "" or lpre == ":") and lpost == "" then -- don't link if no linkpre/postfix or linkprefix is just ":" val = pre .. dv .. post elseif dtype == "external-id" then val = "[" .. lpre .. dv .. lpost .. " " .. pre .. dv .. post .. "]" else val = "[[" .. lpre .. dv .. lpost .. "|" .. pre .. dv .. post .. "]]" end -- check for link requested (i.e. either linkprefix or linkpostfix exists) ------------------------------------ -- data types which are quantities: elseif dtype == "quantity" then -- quantities have mainsnak.datavalue.value.amount and mainsnak.datavalue.value.unit -- the unit is of the form http://www.wikidata.org/entity/Q829073 -- -- implement a switch to turn on/off numerical formatting later local fnum = true -- -- a switch to turn on/off conversions - only for en-wiki local conv = parseParam(args.conv or args.convert, false) -- if we have conversions, we won't have formatted numbers or scales if conv then uabbr = true fnum = false args.scale = "0" end -- -- a switch to turn on/off showing units, default is true local showunits = parseParam(args.su or args.showunits, true) -- -- convert amount to a number local amount = tonumber(dv.amount) or i18n["NaN"] -- -- scale factor for millions, billions, etc. local sc = tostring(args.scale or ""):sub(1,1):lower() local scale if sc == "a" then -- automatic scaling if amount > 1e15 then scale = 12 elseif amount > 1e12 then scale = 9 elseif amount > 1e9 then scale = 6 elseif amount > 1e6 then scale = 3 else scale = 0 end else scale = tonumber(args.scale) or 0 if scale < 0 or scale > 12 then scale = 0 end scale = math.floor(scale/3) * 3 end local factor = 10^scale amount = amount / factor -- ranges: local range = "" -- check if upper and/or lower bounds are given and significant local upb = tonumber(dv.upperBound) local lowb = tonumber(dv.lowerBound) if upb and lowb then -- differences rounded to 2 sig fig: local posdif = roundto(upb - amount, 2) / factor local negdif = roundto(amount - lowb, 2) / factor upb, lowb = amount + posdif, amount - negdif -- round scaled numbers to integers or 4 sig fig if (scale > 0 or sc == "a") then if amount < 1e4 then amount = roundto(amount, 4) else amount = math.floor(amount + 0.5) end end if fnum then amount = args.langobj:formatNum( amount ) end if posdif ~= negdif then -- non-symmetrical range = " +" .. posdif .. " -" .. negdif elseif posdif ~= 0 then -- symmetrical and non-zero range = " ±" .. posdif else -- otherwise range is zero, so leave it as "" end else -- round scaled numbers to integers or 4 sig fig if (scale > 0 or sc == "a") then if amount < 1e4 then amount = roundto(amount, 4) else amount = math.floor(amount + 0.5) end end if fnum then amount = args.langobj:formatNum( amount ) end end -- unit names and symbols: -- extract the qid in the form 'Qnnn' from the value.unit url -- and then fetch the label from that - or symbol if unitabbr is true local unit = "" local usep = "" local usym = "" local unitqid = string.match( dv.unit, "(Q%d+)" ) if filter and unitqid ~= filter then return nil end if unitqid and showunits then local uname = mw.wikibase.getLabelByLang(unitqid, args.lang) or "" if uname ~= "" then usep, unit = " ", uname end if uabbr then -- see if there's a unit symbol (P5061) local unitsymbols = mw.wikibase.getBestStatements(unitqid, "P5061") -- construct fallback table, add local lang and multiple languages local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( args.lang, mw.language.FALLBACK_STRICT ) table.insert( fbtbl, 1, args.lang ) table.insert( fbtbl, "mul" ) table.insert( fbtbl, "en" ) local found = false for idx1, us in ipairs(unitsymbols) do for idx2, fblang in ipairs(fbtbl) do if us.mainsnak.datavalue.value.language == fblang then usym = us.mainsnak.datavalue.value.text found = true break end end -- loop through fallback table if found then break end end -- loop through values of P5061 if found then usep, unit = "&nbsp;", usym end end end -- format display: if conv then if range == "" then val = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "cvt", args = {amount, unit}} else val = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "cvt", args = {lowb, "to", upb, unit}} end elseif unit == "$" or unit == "£" then val = unit .. amount .. range .. i18n.multipliers[scale] else val = amount .. range .. i18n.multipliers[scale] .. usep .. unit end ------------------------------------ -- datatypes which are global coordinates: elseif dtype == "globe-coordinate" then -- 'display' parameter defaults to "inline, title" *** unused for now *** -- local disp = args.display or "" -- if disp == "" then disp = "inline, title" end -- -- format parameter switches from deg/min/sec to decimal degrees -- default is deg/min/sec -- decimal degrees needs |format = dec local form = (args.format or ""):lower():sub(1,3) if form ~= "dec" then form = "dms" end -- not needed for now -- -- show parameter allows just the latitude, or just the longitude, or both -- to be returned as a signed decimal, ignoring the format parameter. local show = (args.show or ""):lower() if show ~= "longlat" then show = show:sub(1,3) end -- local lat, long, prec = dv.latitude, dv.longitude, dv.precision if show == "lat" then val = decimalPrecision(lat, prec) elseif show == "lon" then val = decimalPrecision(long, prec) elseif show == "longlat" then val = decimalPrecision(long, prec) .. ", " .. decimalPrecision(lat, prec) else local ns = "N" local ew = "E" if lat < 0 then ns = "S" lat = - lat end if long < 0 then ew = "W" long = - long end if form == "dec" then lat = decimalPrecision(lat, prec) long = decimalPrecision(long, prec) val = lat .. "°" .. ns .. " " .. long .. "°" .. ew else local latdeg, latmin, latsec = decimalToDMS(lat, prec) local longdeg, longmin, longsec = decimalToDMS(long, prec) if latsec == 0 and longsec == 0 then if latmin == 0 and longmin == 0 then val = latdeg .. "°" .. ns .. " " .. longdeg .. "°" .. ew else val = latdeg .. "°" .. latmin .. "′" .. ns .. " " val = val .. longdeg .. "°".. longmin .. "′" .. ew end else val = latdeg .. "°" .. latmin .. "′" .. latsec .. "″" .. ns .. " " val = val .. longdeg .. "°" .. longmin .. "′" .. longsec .. "″" .. ew end end end ------------------------------------ elseif dtype == "monolingualtext" then -- data type is Monolingual text: -- has mainsnak.datavalue.value as a table containing language/text pairs -- collect all the values in 'out' and languages in 'mlt' and process them later val = pre .. dv.text .. post mlt = dv.language ------------------------------------ else -- some other data type so write a specific handler val = "unknown data type: " .. dtype end -- of datatype/unknown value/sourced check return val, mlt end ------------------------------------------------------------------------------- -- propertyvalueandquals takes a property object, the arguments passed from frame, -- and a qualifier propertyID. -- It returns a sequence (table) of values representing the values of that property -- and qualifiers that match the qualifierID if supplied. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); sourced(); labelOrId(); i18n.latestdatequalifier(); format_Date(); -- makeOrdinal(); roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); assembleoutput(); ------------------------------------------------------------------------------- local function propertyvalueandquals(objproperty, args, qualID) -- needs this style of declaration because it's re-entrant -- onlysourced is a boolean passed to return only values sourced to other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) -- linked is a a boolean that enables the link to a local page via sitelink -- if nothing or an empty string is passed set it true local linked = parseParam(args.linked, true) -- prefix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is prefixed to each value -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local prefix = (args.prefix or ""):gsub('"', '') -- postfix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is postfixed to each value -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local postfix = (args.postfix or ""):gsub('"', '') -- linkprefix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this creates a link and is then prefixed to each value -- useful when when multiple values are returned and indirect links are needed -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local lprefix = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- linkpostfix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is postfixed to each value when linking is enabled with lprefix -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local lpostfix = (args.linkpostfix or ""):gsub('"', '') -- wdlinks is a boolean passed to enable links to Wikidata when no article exists -- if nothing or an empty string is passed set it false local wdl = parseParam(args.wdlinks or args.wdl, false) -- unitabbr is a boolean passed to enable unit abbreviations for common units -- if nothing or an empty string is passed set it false local uabbr = parseParam(args.unitabbr or args.uabbr, false) -- qualsonly is a boolean passed to return just the qualifiers -- if nothing or an empty string is passed set it false local qualsonly = parseParam(args.qualsonly or args.qo, false) -- maxvals is a string that may be nil, empty (""), or a number -- this determines how many items may be returned when multiple values are available -- setting it = 1 is useful where the returned string is used within another call, e.g. image local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 -- pd (plain date) is a string: yes/true/1 | no/false/0 | adj -- to disable/enable "sourcing cirumstances" or use adjectival form for the plain date local pd = args.plaindate or args.pd or "no" args.pd = pd -- allow qualifiers to have a different date format; default to year unless qualsonly is set args.qdf = args.qdf or args.qualifierdateformat or args.df or (not qualsonly and "y") local lang = args.lang or findLang().code -- qualID is a string list of wanted qualifiers or "ALL" qualID = qualID or "" -- capitalise list of wanted qualifiers and substitute "DATES" qualID = qualID:upper():gsub("DATES", "P580, P582") local allflag = (qualID == "ALL") -- create table of wanted qualifiers as key local qwanted = {} -- create sequence of wanted qualifiers local qorder = {} for q in mw.text.gsplit(qualID, "%p") do -- split at punctuation and iterate local qtrim = mw.text.trim(q) if qtrim ~= "" then qwanted[mw.text.trim(q)] = true qorder[#qorder+1] = qtrim end end -- qsep is the output separator for rendering qualifier list local qsep = (args.qsep or ""):gsub('"', '') -- qargs are the arguments to supply to assembleoutput() local qargs = { ["osd"] = "false", ["linked"] = tostring(linked), ["prefix"] = args.qprefix, ["postfix"] = args.qpostfix, ["linkprefix"] = args.qlinkprefix or args.qlp, ["linkpostfix"] = args.qlinkpostfix, ["wdl"] = "false", ["unitabbr"] = tostring(uabbr), ["maxvals"] = 0, ["sorted"] = tostring(args.qsorted), ["noicon"] = "true", ["list"] = args.qlist, ["sep"] = qsep, ["langobj"] = args.langobj, ["lang"] = args.langobj.code, ["df"] = args.qdf, ["sn"] = parseParam(args.qsn or args.qshortname, false), } -- all proper values of a Wikidata property will be the same type as the first -- qualifiers don't have a mainsnak, properties do local datatype = objproperty[1].datatype or objproperty[1].mainsnak.datatype -- out[] holds the a list of returned values for this property -- mlt[] holds the language code if the datatype is monolingual text local out = {} local mlt = {} for k, v in ipairs(objproperty) do local hasvalue = true if (onlysrc and not sourced(v)) then -- no value: it isn't sourced when onlysourced=true hasvalue = false else local val, lcode = rendersnak(v, args, linked, lprefix, lpostfix, prefix, postfix, uabbr) if not val then hasvalue = false -- rank doesn't match elseif qualsonly and qualID then -- suppress value returned: only qualifiers are requested else out[#out+1], mlt[#out+1] = val, lcode end end -- See if qualifiers are to be returned: local snak = v.mainsnak or v if hasvalue and v.qualifiers and qualID ~= "" and snak.snaktype~="novalue" then -- collect all wanted qualifier values returned in qlist, indexed by propertyID local qlist = {} local timestart, timeend = "", "" -- loop through qualifiers for k1, v1 in pairs(v.qualifiers) do if allflag or qwanted[k1] then if k1 == "P1326" then local ts = v1[1].datavalue.value.time local dp = v1[1].datavalue.value.precision qlist[k1] = dateFormat(ts, dp, args.qdf, args.bc, pd, "", lang, "before") elseif k1 == "P1319" then local ts = v1[1].datavalue.value.time local dp = v1[1].datavalue.value.precision qlist[k1] = dateFormat(ts, dp, args.qdf, args.bc, pd, "", lang, "after") elseif k1 == "P580" then timestart = propertyvalueandquals(v1, qargs)[1] or "" -- treat only one start time as valid elseif k1 == "P582" then timeend = propertyvalueandquals(v1, qargs)[1] or "" -- treat only one end time as valid else local q = assembleoutput(propertyvalueandquals(v1, qargs), qargs) -- we already deal with circa via 'sourcing circumstances' if the datatype was time -- circa may be either linked or unlinked *** internationalise later *** if datatype ~= "time" or q ~= "circa" and not (type(q) == "string" and q:find("circa]]")) then qlist[k1] = q end end end -- of test for wanted end -- of loop through qualifiers -- set date separator local t = timestart .. timeend -- *** internationalise date separators later *** local dsep = "&ndash;" if t:find("%s") or t:find("&nbsp;") then dsep = " &ndash; " end -- set the order for the list of qualifiers returned; start time and end time go last if next(qlist) then local qlistout = {} if allflag then for k2, v2 in pairs(qlist) do qlistout[#qlistout+1] = v2 end else for i2, v2 in ipairs(qorder) do qlistout[#qlistout+1] = qlist[v2] end end if t ~= "" then qlistout[#qlistout+1] = timestart .. dsep .. timeend end local qstr = assembleoutput(qlistout, qargs) if qualsonly then out[#out+1] = qstr else out[#out] = out[#out] .. " (" .. qstr .. ")" end elseif t ~= "" then if qualsonly then if timestart == "" then out[#out+1] = timeend elseif timeend == "" then out[#out+1] = timestart else out[#out+1] = timestart .. dsep .. timeend end else out[#out] = out[#out] .. " (" .. timestart .. dsep .. timeend .. ")" end end end -- of test for qualifiers wanted if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of for each value loop -- we need to pick one value to return if the datatype was "monolingualtext" -- if there's only one value, use that -- otherwise look through the fallback languages for a match if datatype == "monolingualtext" and #out >1 then lang = mw.text.split( lang, '-', true )[1] local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( lang ) table.insert( fbtbl, 1, lang ) local bestval = "" local found = false for idx1, lang1 in ipairs(fbtbl) do for idx2, lang2 in ipairs(mlt) do if (lang1 == lang2) and not found then bestval = out[idx2] found = true break end end -- loop through values of property end -- loop through fallback languages if found then -- replace output table with a table containing the best value out = { bestval } else -- more than one value and none of them on the list of fallback languages -- sod it, just give them the first one out = { out[1] } end end return out end ------------------------------------------------------------------------------- -- Common code for p.getValueByQual and p.getValueByLang ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- local _getvaluebyqual = function(frame, qualID, checkvalue) -- The property ID that will have a qualifier is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or "") if propertyID == "" then return "no property supplied" end if qualID == "" then return "no qualifier supplied" end -- onlysourced is a boolean passed to return property values -- only when property values are sourced to something other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true -- if "false" or "no" or 0 is passed set it false local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- set a language object and code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args -- check for locally supplied parameter in second unnamed parameter -- success means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, args[2], propertyID) local linked = parseParam(args.linked, true) local lpre = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') local lpost = (args.linkpostfix or ""):gsub('"', '') local pre = (args.prefix or ""):gsub('"', '') local post = (args.postfix or ""):gsub('"', '') local uabbr = parseParam(args.unitabbr or args.uabbr, false) local filter = (args.unit or ""):upper() local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 if filter == "" then filter = nil end if qid then local out = {} -- Scan through the values of the property -- we want something like property is "pronunciation audio (P443)" in propertyID -- with a qualifier like "language of work or name (P407)" in qualID -- whose value has the required ID, like "British English (Q7979)", in qval for k1, v1 in ipairs(props) do if v1.mainsnak.snaktype == "value" then -- check if it has the right qualifier local v1q = v1.qualifiers if v1q and v1q[qualID] then if onlysrc == false or sourced(v1) then -- if we've got this far, we have a (sourced) claim with qualifiers -- so see if matches the required value -- We'll only deal with wikibase-items and strings for now if v1q[qualID][1].datatype == "wikibase-item" then if checkvalue(v1q[qualID][1].datavalue.value.id) then out[#out + 1] = rendersnak(v1, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) end elseif v1q[qualID][1].datatype == "string" then if checkvalue(v1q[qualID][1].datavalue.value) then out[#out + 1] = rendersnak(v1, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) end end end -- of check for sourced end -- of check for matching required value and has qualifiers else return nil end -- of check for string if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of propertyID return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- either local parameter or nothing end -- of test for success return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- _location takes Q-id and follows P276 (location) -- or P131 (located in the administrative territorial entity) or P706 (located on terrain feature) -- from the initial item to higher level territories/locations until it reaches the highest. -- An optional boolean, 'first', determines whether the first item is returned (default: false). -- An optional boolean 'skip' toggles the display to skip to the last item (default: false). -- It returns a table containing the locations - linked where possible, except for the highest. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); labelOrId(); linkedItem ------------------------------------------------------------------------------- local _location = function(qid, first, skip) first = parseParam(first, false) skip = parseParam(skip, false) local locs = {"P276", "P131", "P706"} local out = {} local langcode = findLang():getCode() local finished = false local count = 0 local prevqid = "Q0" repeat local prop for i1, v1 in ipairs(locs) do local proptbl = mw.wikibase.getBestStatements(qid, v1) if #proptbl > 1 then -- there is more than one higher location local prevP131, prevP131id if prevqid ~= "Q0" then prevP131 = mw.wikibase.getBestStatements(prevqid, "P131")[1] prevP131id = prevP131 and prevP131.mainsnak.datavalue and prevP131.mainsnak.datavalue.value.id end for i2, v2 in ipairs(proptbl) do local parttbl = v2.qualifiers and v2.qualifiers.P518 if parttbl then -- this higher location has qualifier 'applies to part' (P518) for i3, v3 in ipairs(parttbl) do if v3.snaktype == "value" and v3.datavalue.value.id == prevqid then -- it has a value equal to the previous location prop = proptbl[i2] break end -- of test for matching last location end -- of loop through values of 'applies to part' else -- there's no qualifier 'applies to part' (P518) -- so check if the previous location had a P131 that matches this alternate if qid == prevP131id then prop = proptbl[i2] break end -- of test for matching previous P131 end end -- of loop through parent locations -- fallback to second value if match not found prop = prop or proptbl[2] elseif #proptbl > 0 then prop = proptbl[1] end if prop then break end end -- check if it's an instance of (P31) a country (Q6256) or sovereign state (Q3624078) -- and terminate the chain if it is local inst = mw.wikibase.getAllStatements(qid, "P31") if #inst > 0 then for k, v in ipairs(inst) do local instid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id -- stop if it's a country (or a country within the United Kingdom if skip is true) if instid == "Q6256" or instid == "Q3624078" or (skip and instid == "Q3336843") then prop = nil -- this will ensure this is treated as top-level location break end end end -- get the name of this location and update qid to point to the parent location if prop and prop.mainsnak.datavalue then if not skip or count == 0 then local args = { lprefix = ":" } out[#out+1] = linkedItem(qid, args) -- get a linked value if we can end qid, prevqid = prop.mainsnak.datavalue.value.id, qid else -- This is top-level location, so get short name except when this is the first item -- Use full label if there's no short name or this is the first item local prop1813 = mw.wikibase.getAllStatements(qid, "P1813") -- if there's a short name and this isn't the only item if prop1813[1] and (#out > 0)then local shortname -- short name is monolingual text, so look for match to the local language -- choose the shortest 'short name' in that language for k, v in pairs(prop1813) do if v.mainsnak.datavalue.value.language == langcode then local name = v.mainsnak.datavalue.value.text if (not shortname) or (#name < #shortname) then shortname = name end end end -- add the shortname if one is found, fallback to the label -- but skip it if it's "USA" if shortname ~= "USA" then out[#out+1] = shortname or labelOrId(qid) else if skip then out[#out+1] = "US" end end else -- no shortname, so just add the label local loc = labelOrId(qid) -- exceptions go here: if loc == "United States of America" then out[#out+1] = "United States" else out[#out+1] = loc end end finished = true end count = count + 1 until finished or count >= 10 -- limit to 10 levels to avoid infinite loops -- remove the first location if not required if not first then table.remove(out, 1) end -- we might have duplicate text for consecutive locations, so remove them if #out > 2 then local plain = {} for i, v in ipairs(out) do -- strip any links plain[i] = v:gsub("^%[%[[^|]*|", ""):gsub("]]$", "") end local idx = 2 repeat if plain[idx] == plain[idx-1] then -- duplicate found local removeidx = 0 if (plain[idx] ~= out[idx]) and (plain[idx-1] == out[idx-1]) then -- only second one is linked, so drop the first removeidx = idx - 1 elseif (plain[idx] == out[idx]) and (plain[idx-1] ~= out[idx-1]) then -- only first one is linked, so drop the second removeidx = idx else -- pick one removeidx = idx - (os.time()%2) end table.remove(out, removeidx) table.remove(plain, removeidx) else idx = idx +1 end until idx >= #out end return out end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getsumofparts scans the property 'has part' (P527) for values matching a list. -- The list (args.vlist) consists of a string of Qids separated by spaces or any usual punctuation. -- If the matched values have a qualifer 'quantity' (P1114), those quantites are summed. -- The sum is returned as a number (i.e. 0 if none) -- a table of arguments is supplied implementing the usual parameters. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks; parseParam; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- local _getsumofparts = function(args) local vallist = (args.vlist or ""):upper() if vallist == "" then return end args.reqranks = setRanks(args.rank) local f = {} f.args = args local qid, props = parseInput(f, "", "P527") if not qid then return 0 end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local sum = 0 for k1, v1 in ipairs(props) do if (onlysrc == false or sourced(v1)) and v1.mainsnak.snaktype == "value" and v1.mainsnak.datavalue.type == "wikibase-entityid" and vallist:match( v1.mainsnak.datavalue.value.id ) and v1.qualifiers then local quals = v1.qualifiers["P1114"] if quals then for k2, v2 in ipairs(quals) do sum = sum + v2.datavalue.value.amount end end end end return sum end ------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------- -- Public functions ------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------- -- _getValue makes the functionality of getValue available to other modules ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; parseParam; sourced; -- labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p._getValue = function(args) -- parameter sets for commonly used groups of parameters local paraset = tonumber(args.ps or args.parameterset or 0) if paraset == 1 then -- a common setting, not usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" elseif paraset == 2 then -- equivalent to raw, not usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" args.linked = "no" args.pd = "true" elseif paraset == 3 then -- parameterset 1, but usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "yes" args.noicon = "true" end -- implement eid parameter local eid = args.eid if eid == "" then return nil elseif eid then args.qid = eid end local propertyID = mw.text.trim(args[1] or "") args.reqranks = setRanks(args.rank) -- replacetext (rt) is a string that is returned instead of any non-empty Wikidata value -- this is useful for tracking and debugging, so we set fetchwikidata=ALL to fill the whitelist local replacetext = mw.text.trim(args.rt or args.replacetext or "") if replacetext ~= "" then args.fetchwikidata = "ALL" end local f = {} f.args = args local entityid, props = parseInput(f, f.args[2], propertyID) if not entityid then return props -- either the input parameter or nothing end -- qual is a string containing the property ID of the qualifier(s) to be returned -- if qual == "ALL" then all qualifiers returned -- if qual == "DATES" then qualifiers P580 (start time) and P582 (end time) returned -- if nothing or an empty string is passed set it nil -> no qualifiers returned local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end -- set a language object and code in the args table args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- table 'out' stores the return value(s): local out = propertyvalueandquals(props, args, qualID) -- format the table of values and return it as a string: return assembleoutput(out, args, entityid, propertyID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValue is used to get the value(s) of a property -- The property ID is passed as the first unnamed parameter and is required. -- A locally supplied parameter may optionaly be supplied as the second unnamed parameter. -- The function will now also return qualifiers if parameter qual is supplied ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getValue; setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; parseParam; sourced; -- labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValue = function(frame) local args= frame.args if not args[1] then args = frame:getParent().args if not args[1] then return i18n.errors["No property supplied"] end end return p._getValue(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPreferredValue is used to get a value, -- (or a comma separated list of them if multiple values exist). -- If preferred ranks are set, it will return those values, otherwise values with normal ranks -- now redundant to getValue with |rank=best ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: p.getValue; setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; -- parseParam; sourced; labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; -- makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p.getPreferredValue = function(frame) frame.args.rank = "best" return p.getValue(frame) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getCoords is used to get coordinates for display in an infobox -- whitelist and blacklist are implemented -- optional 'display' parameter is allowed, defaults to nil - was "inline, title" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks(); parseInput(); decimalPrecision(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getCoords = function(frame) local propertyID = "P625" -- if there is a 'display' parameter supplied, use it -- otherwise default to nothing local disp = frame.args.display or "" if disp == "" then disp = nil -- default to not supplying display parameter, was "inline, title" end -- there may be a format parameter to switch from deg/min/sec to decimal degrees -- default is deg/min/sec -- decimal degrees needs |format = dec local form = (frame.args.format or ""):lower():sub(1,3) if form ~= "dec" then form = "dms" end -- just deal with best values frame.args.reqranks = setRanks("best") local qid, props = parseInput(frame, frame.args[1], propertyID) if not qid then return props -- either local parameter or nothing else local dv = props[1].mainsnak.datavalue.value local lat, long, prec = dv.latitude, dv.longitude, dv.precision lat = decimalPrecision(lat, prec) long = decimalPrecision(long, prec) local lat_long = { lat, long } lat_long["display"] = disp lat_long["format"] = form -- invoke template Coord with the values stored in the table return frame:expandTemplate{title = 'coord', args = lat_long} end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQualifierValue is used to get a formatted value of a qualifier -- -- The call needs: a property (the unnamed parameter or 1=) -- a target value for that property (pval=) -- a qualifier for that target value (qual=) -- The usual whitelisting and blacklisting of the property is implemented -- The boolean onlysourced= parameter can be set to return nothing -- when the property is unsourced (or only sourced to Wikipedia) ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); setRanks(); parseInput(); sourced(); -- propertyvalueandquals(); assembleoutput(); -- labelOrId(); i18n.latestdatequalifier(); format_Date(); -- findLang(); makeOrdinal(); roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getQualifierValue = function(frame) -- The property ID that will have a qualifier is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or "") -- The value of the property we want to match whose qualifier value is to be returned -- is passed in named parameter |pval= local propvalue = frame.args.pval -- The property ID of the qualifier -- whose value is to be returned is passed in named parameter |qual= local qualifierID = frame.args.qual -- A filter can be set like this: filter=P642==Q22674854 local filter, fprop, fval local ftable = mw.text.split(frame.args.filter or "", "==") if ftable[2] then fprop = mw.text.trim(ftable[1]) fval = mw.text.trim(ftable[2]) filter = true end -- onlysourced is a boolean passed to return qualifiers -- only when property values are sourced to something other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true -- if "false" or "no" or 0 is passed set it false local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set a language object and language code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- check for locally supplied parameter in second unnamed parameter -- success means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, frame.args[2], propertyID) if qid then local out = {} -- Scan through the values of the property -- we want something like property is P793, significant event (in propertyID) -- whose value is something like Q385378, construction (in propvalue) -- then we can return the value(s) of a qualifier such as P580, start time (in qualifierID) for k1, v1 in pairs(props) do if v1.mainsnak.snaktype == "value" and v1.mainsnak.datavalue.type == "wikibase-entityid" then -- It's a wiki-linked value, so check if it's the target (in propvalue) and if it has qualifiers if v1.mainsnak.datavalue.value.id == propvalue and v1.qualifiers then if onlysrc == false or sourced(v1) then -- if we've got this far, we have a (sourced) claim with qualifiers -- which matches the target, so apply the filter and find the value(s) of the qualifier we want if not filter or (v1.qualifiers[fprop] and v1.qualifiers[fprop][1].datavalue.value.id == fval) then local quals = v1.qualifiers[qualifierID] if quals then -- can't reference qualifer, so set onlysourced = "no" (args are strings, not boolean) local qargs = frame.args qargs.onlysourced = "no" local vals = propertyvalueandquals(quals, qargs, qid) for k, v in ipairs(vals) do out[#out + 1] = v end end end end -- of check for sourced end -- of check for matching required value and has qualifiers end -- of check for wikibase entity end -- of loop through values of propertyID return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- either local parameter or nothing end -- of test for success return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- getSumOfParts scans the property 'has part' (P527) for values matching a list. -- The list is passed in parameter vlist. -- It consists of a string of Qids separated by spaces or any usual punctuation. -- If the matched values have a qualifier 'quantity' (P1114), those quantities are summed. -- The sum is returned as a number or nothing if zero. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getsumofparts; ------------------------------------------------------------------------------- p.getSumOfParts = function(frame) local sum = _getsumofparts(frame.args) if sum == 0 then return end return sum end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByQual gets the value of a property which has a qualifier with a given entity value -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the ID of a qualifier for that property (qualID=Pyyy) -- either the Wikibase-entity ID of a value for that qualifier (qvalue=Qzzz) -- or a string value for that qualifier (qvalue=abc123) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getvaluebyqual; parseParam; setRanks; parseInput; sourced; -- assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByQual = function(frame) local qualID = frame.args.qualID -- The Q-id of the value for the qualifier we want to match is in named parameter |qvalue= local qval = frame.args.qvalue or "" if qval == "" then return "no qualifier value supplied" end local function checkQID(id) return id == qval end return _getvaluebyqual(frame, qualID, checkQID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByLang gets the value of a property which has a qualifier P407 -- ("language of work or name") whose value has the given language code -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the MediaWiki language code to match the language (lang=xx[-yy]) -- (if no code is supplied, it uses the default language) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getvaluebyqual; parseParam; setRanks; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByLang = function(frame) -- The language code for the qualifier we want to match is in named parameter |lang= local langcode = findLang(frame.args.lang).code local function checkLanguage(id) -- id should represent a language like "British English (Q7979)" -- it should have string property "Wikimedia language code (P424)" -- qlcode will be a table: local qlcode = mw.wikibase.getBestStatements(id, "P424") if (#qlcode > 0) and (qlcode[1].mainsnak.datavalue.value == langcode) then return true end end return _getvaluebyqual(frame, "P407", checkLanguage) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByRefSource gets the value of a property which has a reference "stated in" (P248) -- whose value has the given entity-ID. -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the entity ID of a value to match where the reference is stated in (match=Qzzz) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByRefSource = function(frame) -- The property ID that we want to check is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or ""):upper() if propertyID == "" then return "no property supplied" end -- The Q-id of the value we want to match is in named parameter |qvalue= local qval = (frame.args.match or ""):upper() if qval == "" then qval = "Q21540096" end local unit = (frame.args.unit or ""):upper() if unit == "" then unit = "Q4917" end local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- set a language object and code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local linked = parseParam(frame.args.linked, true) local uabbr = parseParam(frame.args.uabbr or frame.args.unitabbr, false) -- qid not nil means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, frame.args[2], propertyID) if qid then local out = {} local mlt= {} for k1, v1 in ipairs(props) do if onlysrc == false or sourced(v1) then if v1.references then for k2, v2 in ipairs(v1.references) do if v2.snaks.P248 then for k3, v3 in ipairs(v2.snaks.P248) do if v3.datavalue.value.id == qval then out[#out+1], mlt[#out+1] = rendersnak(v1, frame.args, linked, "", "", "", "", uabbr, unit) if not mlt[#out] then -- we only need one match per property value -- unless datatype was monolingual text break end end -- of test for match end -- of loop through values "stated in" end -- of test that "stated in" exists end -- of loop through references end -- of test that references exist end -- of test for sourced end -- of loop through values of propertyID if #mlt > 0 then local langcode = frame.args.lang langcode = mw.text.split( langcode, '-', true )[1] local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( langcode ) table.insert( fbtbl, 1, langcode ) local bestval = "" local found = false for idx1, lang1 in ipairs(fbtbl) do for idx2, lang2 in ipairs(mlt) do if (lang1 == lang2) and not found then bestval = out[idx2] found = true break end end -- loop through values of property end -- loop through fallback languages if found then -- replace output table with a table containing the best value out = { bestval } else -- more than one value and none of them on the list of fallback languages -- sod it, just give them the first one out = { out[1] } end end return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- no property or local parameter supplied end -- of test for success end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPropertyIDs takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- It returns the Entity-IDs (Qids) of the values of a property if it is a Wikibase-Entity. -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p._getPropertyIDs = function(args) args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- change default for noicon to true args.noicon = tostring(parseParam(args.noicon or "", true)) local f = {} f.args = args local pid = mw.text.trim(args[1] or ""):upper() -- get the qid and table of claims for the property, or nothing and the local value passed local qid, props = parseInput(f, args[2], pid) if not qid then return props end if not props[1] then return nil end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local out = {} for i, v in ipairs(props) do local snak = v.mainsnak if ( snak.datatype == "wikibase-item" ) and ( v.rank and args.reqranks[v.rank:sub(1, 1)] ) and ( snak.snaktype == "value" ) and ( sourced(v) or not onlysrc ) then out[#out+1] = snak.datavalue.value.id end if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end return assembleoutput(out, args, qid, pid) end p.getPropertyIDs = function(frame) local args = frame.args return p._getPropertyIDs(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQualifierIDs takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- It takes a property-id as the first unnamed parameter, and an optional parameter qlist -- which is a list of qualifier property-ids to search for (default is "ALL") -- It returns the Entity-IDs (Qids) of the values of a property if it is a Wikibase-Entity. -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getQualifierIDs = function(frame) local args = frame.args args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- change default for noicon to true args.noicon = tostring(parseParam(args.noicon or "", true)) local f = {} f.args = args local pid = mw.text.trim(args[1] or ""):upper() -- get the qid and table of claims for the property, or nothing and the local value passed local qid, props = parseInput(f, args[2], pid) if not qid then return props end if not props[1] then return nil end -- get the other parameters local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qlist = args.qlist or "" if qlist == "" then qlist = "ALL" end qlist = qlist:gsub("[%p%s]+", " ") .. " " local out = {} for i, v in ipairs(props) do local snak = v.mainsnak if ( v.rank and args.reqranks[v.rank:sub(1, 1)] ) and ( snak.snaktype == "value" ) and ( sourced(v) or not onlysrc ) then if v.qualifiers then for k1, v1 in pairs(v.qualifiers) do if qlist == "ALL " or qlist:match(k1 .. " ") then for i2, v2 in ipairs(v1) do if v2.datatype == "wikibase-item" and v2.snaktype == "value" then out[#out+1] = v2.datavalue.value.id end -- of test that id exists end -- of loop through qualifier values end -- of test for kq in qlist end -- of loop through qualifiers end -- of test for qualifiers end -- of test for rank value, sourced, and value exists if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through property values return assembleoutput(out, args, qid, pid) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPropOfProp takes two propertyIDs: prop1 and prop2 (as well as the usual parameters) -- If the value(s) of prop1 are of type "wikibase-item" then it returns the value(s) of prop2 -- of each of those wikibase-items. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p._getPropOfProp = function(args) -- parameter sets for commonly used groups of parameters local paraset = tonumber(args.ps or args.parameterset or 0) if paraset == 1 then -- a common setting args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" elseif paraset == 2 then -- equivalent to raw args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" args.linked = "no" args.pd = "true" elseif paraset == 3 then -- third set goes here end args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code local pid1 = args.prop1 or args.pid1 or "" local pid2 = args.prop2 or args.pid2 or "" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end local f = {} f.args = args local qid1, statements1 = parseInput(f, args[1], pid1) -- parseInput nulls empty args[1] and returns args[1] if nothing on Wikidata if not qid1 then return statements1 end -- otherwise it returns the qid and a table for the statement local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end local out = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then local snak = v.mainsnak if snak.datatype == "wikibase-item" and snak.snaktype == "value" then local qid2 = snak.datavalue.value.id local statements2 = {} if args.reqranks.b then statements2 = mw.wikibase.getBestStatements(qid2, pid2) else statements2 = mw.wikibase.getAllStatements(qid2, pid2) end if statements2[1] then local out2 = propertyvalueandquals(statements2, args, qualID) out[#out+1] = assembleoutput(out2, args, qid2, pid2) end end -- of test for valid property1 value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of property1 return assembleoutput(out, args, qid1, pid1) end p.getPropOfProp = function(frame) local args= frame.args if not args.prop1 and not args.pid1 then args = frame:getParent().args if not args.prop1 and not args.pid1 then return i18n.errors["No property supplied"] end end return p._getPropOfProp(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAwardCat takes most of the usual parameters. If the item has values of P166 (award received), -- then it examines each of those awards for P2517 (category for recipients of this award). -- If it exists, it returns the corresponding category, -- with the item's P734 (family name) as sort key, or no sort key if there is no family name. -- The sort key may be overridden by the parameter |sortkey (alias |sk). -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getAwardCat = function(frame) frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args args.sep = " " local pid1 = args.prop1 or "P166" local pid2 = args.prop2 or "P2517" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end -- locally supplied value: local localval = mw.text.trim(args[1] or "") local qid1, statements1 = parseInput(frame, localval, pid1) if not qid1 then return localval end -- linkprefix (strip quotes) local lp = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- sort key (strip quotes, hyphens and periods): local sk = (args.sortkey or args.sk or ""):gsub('["-.]', '') -- family name: local famname = "" if sk == "" then local p734 = mw.wikibase.getBestStatements(qid1, "P734")[1] local p734id = p734 and p734.mainsnak.snaktype == "value" and p734.mainsnak.datavalue.value.id or "" famname = mw.wikibase.getSitelink(p734id) or "" -- strip namespace and disambigation local pos = famname:find(":") or 0 famname = famname:sub(pos+1):gsub("%s%(.+%)$", "") if famname == "" then local lbl = mw.wikibase.getLabel(p734id) famname = lbl and mw.text.nowiki(lbl) or "" end end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end local out = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then local snak = v.mainsnak if snak.datatype == "wikibase-item" and snak.snaktype == "value" then local qid2 = snak.datavalue.value.id local statements2 = {} if args.reqranks.b then statements2 = mw.wikibase.getBestStatements(qid2, pid2) else statements2 = mw.wikibase.getAllStatements(qid2, pid2) end if statements2[1] and statements2[1].mainsnak.snaktype == "value" then local qid3 = statements2[1].mainsnak.datavalue.value.id local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid3) -- if there's no local sitelink, create the sitelink from English label if not sitelink then local lbl = mw.wikibase.getLabelByLang(qid3, "en") if lbl then if lbl:sub(1,9) == "Category:" then sitelink = mw.text.nowiki(lbl) else sitelink = "Category:" .. mw.text.nowiki(lbl) end end end if sitelink then if sk ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "|" .. sk .. "]]" elseif famname ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "|" .. famname .. "]]" else out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "]]" end -- of check for sort keys end -- of test for sitelink end -- of test for category end -- of test for wikibase item has a value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of property1 return assembleoutput(out, args, qid1, pid1) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getIntersectCat takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented -- It takes two properties, |prop1 and |prop2 (e.g. occupation and country of citizenship) -- Each property's value is a wiki-base entity -- For each value of the first parameter (ranks implemented) it fetches the value's main category -- and then each value of the second parameter (possibly substituting a simpler description) -- then it returns all of the categories representing the intersection of those properties, -- (e.g. Category:Actors from Canada). A joining term may be supplied (e.g. |join=from). -- The item's P734 (family name) is the sort key, or no sort key if there is no family name. -- The sort key may be overridden by the parameter |sortkey (alias |sk). ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getIntersectCat = function(frame) frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args args.sep = " " args.linked = "no" local pid1 = args.prop1 or "P106" local pid2 = args.prop2 or "P27" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end local qid, statements1 = parseInput(frame, "", pid1) if not qid then return nil end local qid, statements2 = parseInput(frame, "", pid2) if not qid then return nil end -- topics like countries may have different names in categories from their label in Wikidata local subs_exists, subs = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/subs") local join = args.join or "" local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 -- linkprefix (strip quotes) local lp = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- sort key (strip quotes, hyphens and periods): local sk = (args.sortkey or args.sk or ""):gsub('["-.]', '') -- family name: local famname = "" if sk == "" then local p734 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P734")[1] local p734id = p734 and p734.mainsnak.snaktype == "value" and p734.mainsnak.datavalue.value.id or "" famname = mw.wikibase.getSitelink(p734id) or "" -- strip namespace and disambigation local pos = famname:find(":") or 0 famname = famname:sub(pos+1):gsub("%s%(.+%)$", "") if famname == "" then local lbl = mw.wikibase.getLabel(p734id) famname = lbl and mw.text.nowiki(lbl) or "" end end local cat1 = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then -- get the ID representing the value of the property local pvalID = (v.mainsnak.snaktype == "value") and v.mainsnak.datavalue.value.id if pvalID then -- get the topic's main category (P910) for that entity local p910 = mw.wikibase.getBestStatements(pvalID, "P910")[1] if p910 and p910.mainsnak.snaktype == "value" then local tmcID = p910.mainsnak.datavalue.value.id -- use sitelink or the English label for the cat local cat = mw.wikibase.getSitelink(tmcID) if not cat then local lbl = mw.wikibase.getLabelByLang(tmcID, "en") if lbl then if lbl:sub(1,9) == "Category:" then cat = mw.text.nowiki(lbl) else cat = "Category:" .. mw.text.nowiki(lbl) end end end cat1[#cat1+1] = cat end -- of test for topic's main category exists end -- of test for property has vaild value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #cat1 >= maxvals then break end end local cat2 = {} for k, v in ipairs(statements2) do if not onlysrc or sourced(v) then local cat = rendersnak(v, args) if subs[cat] then cat = subs[cat] end cat2[#cat2+1] = cat end if maxvals > 0 and #cat2 >= maxvals then break end end local out = {} for k1, v1 in ipairs(cat1) do for k2, v2 in ipairs(cat2) do if sk ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "|" .. sk .. "]]" elseif famname ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "|" .. famname .. "]]" else out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "]]" end -- of check for sort keys end end args.noicon = "true" return assembleoutput(out, args, qid, pid1) end ------------------------------------------------------------------------------- -- qualsToTable takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- A qid may be given, and the first unnamed parameter is the property ID, which is of type wikibase item. -- It takes a list of qualifier property IDs as |quals= -- For a given qid and property, it creates the rows of an html table, -- each row being a value of the property (optionally only if the property matches the value in |pval= ) -- each cell being the first value of the qualifier corresponding to the list in |quals ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; ------------------------------------------------------------------------------- p.qualsToTable = function(frame) local args = frame.args local quals = args.quals or "" if quals == "" then return "" end args.reqranks = setRanks(args.rank) local propertyID = mw.text.trim(args[1] or "") local f = {} f.args = args local entityid, props = parseInput(f, "", propertyID) if not entityid then return "" end args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code local pval = args.pval or "" local qplist = mw.text.split(quals, "%p") -- split at punctuation and make a sequential table for i, v in ipairs(qplist) do qplist[i] = mw.text.trim(v):upper() -- remove whitespace and capitalise end local col1 = args.firstcol or "" if col1 ~= "" then col1 = col1 .. "</td><td>" end local emptycell = args.emptycell or "&nbsp;" -- construct a 2-D array of qualifier values in qvals local qvals = {} for i, v in ipairs(props) do local skip = false if pval ~= "" then local pid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id if pid ~= pval then skip = true end end if not skip then local qval = {} local vqualifiers = v.qualifiers or {} -- go through list of wanted qualifier properties for i1, v1 in ipairs(qplist) do -- check for that property ID in the statement's qualifiers local qv, qtype if vqualifiers[v1] then qtype = vqualifiers[v1][1].datatype if qtype == "time" then if vqualifiers[v1][1].snaktype == "value" then qv = mw.wikibase.renderSnak(vqualifiers[v1][1]) qv = frame:expandTemplate{title="dts", args={qv}} else qv = "?" end elseif qtype == "url" then if vqualifiers[v1][1].snaktype == "value" then qv = mw.wikibase.renderSnak(vqualifiers[v1][1]) local display = mw.ustring.match( mw.uri.decode(qv, "WIKI"), "([%w ]+)$" ) if display then qv = "[" .. qv .. " " .. display .. "]" end end else qv = mw.wikibase.formatValue(vqualifiers[v1][1]) end end -- record either the value or a placeholder qval[i1] = qv or emptycell end -- of loop through list of qualifiers -- add the list of qualifier values as a "row" in the main list qvals[#qvals+1] = qval end end -- of for each value loop local out = {} for i, v in ipairs(qvals) do out[i] = "<tr><td>" .. col1 .. table.concat(qvals[i], "</td><td>") .. "</td></tr>" end return table.concat(out, "\n") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getGlobe takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- otherwise it uses the linked item for the current page. -- If returns the Qid of the globe used in P625 (coordinate location), -- or nil if there isn't one. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getGlobe = function(frame) local qid = frame.args.qid or frame.args[1] or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end local coords = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P625")[1] local globeid if coords and coords.mainsnak.snaktype == "value" then globeid = coords.mainsnak.datavalue.value.globe:match("(Q%d+)") end return globeid end ------------------------------------------------------------------------------- -- getCommonsLink takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It returns one of the following in order of preference: -- the Commons sitelink of the linked Wikidata item; -- the Commons sitelink of the topic's main category of the linked Wikidata item; ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getCommonslink(); _getSitelink(); parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- p.getCommonsLink = function(frame) local oc = frame.args.onlycat or frame.args.onlycategories local fb = parseParam(frame.args.fallback or frame.args.fb, true) return _getCommonslink(frame.args.qid, oc, fb) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getSitelink takes the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It takes an optional parameter |wiki= to determine which wiki is to be checked for a sitelink -- If the parameter is blank, then it uses the local wiki. -- If there is a sitelink to an article available, it returns the plain text link to the article -- If there is no sitelink, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getSiteLink = function(frame) return _getSitelink(frame.args.qid, frame.args.wiki or mw.text.trim(frame.args[1] or "")) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLink has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- If there is a sitelink to an article on the local Wiki, it returns a link to the article -- with the Wikidata label as the displayed text. -- If there is no sitelink, it returns the label as plain text. -- If there is no label in the local language, it displays the qid instead. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLink = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(itemID) local label = labelOrId(itemID) if sitelink then return "[[:" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]" else return label end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLabel has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- It returns the Wikidata label for the local language as plain text. -- If there is no label in the local language, it displays the qid instead. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLabel = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end local lang = frame.args.lang or "" if lang == "" then lang = nil end local label = labelOrId(itemID, lang) return label end ------------------------------------------------------------------------------- -- label has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- if no qid is supplied, it uses the qid associated with the current page. -- It returns the Wikidata label for the local language as plain text. -- If there is no label in the local language, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.label = function(frame) local qid = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return end local lang = frame.args.lang or "" if lang == "" then lang = nil end local label, success = labelOrId(qid, lang) if success then return label end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAT (Article Title) -- has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- If there is a sitelink to an article on the local Wiki, it returns the sitelink as plain text. -- If there is no sitelink or qid supplied, it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAT = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end return mw.wikibase.getSitelink(itemID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getDescription has the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- (it defaults to the associated qid of the current article if omitted) -- and a local parameter passed as the first unnamed parameter. -- Any local parameter passed (other than "Wikidata" or "none") becomes the return value. -- It returns the article description for the Wikidata entity if the local parameter is "Wikidata". -- Nothing is returned if the description doesn't exist or "none" is passed as the local parameter. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getDescription = function(frame) local desc = mw.text.trim(frame.args[1] or "") local itemID = mw.text.trim(frame.args.qid or "") if itemID == "" then itemID = nil end if desc:lower() == 'wikidata' then return mw.wikibase.getDescription(itemID) elseif desc:lower() == 'none' then return nil else return desc end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAliases has the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- (it defaults to the associated qid of the current article if omitted) -- and a local parameter passed as the first unnamed parameter. -- It implements blacklisting and whitelisting with a field name of "alias" by default. -- Any local parameter passed becomes the return value. -- Otherwise it returns the aliases for the Wikidata entity with the usual list options. -- Nothing is returned if the aliases do not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); assembleoutput() ------------------------------------------------------------------------------- p.getAliases = function(frame) local args = frame.args local fieldname = args.name or "" if fieldname == "" then fieldname = "alias" end local blacklist = args.suppressfields or args.spf or "" if blacklist:find(fieldname) then return nil end local localval = mw.text.trim(args[1] or "") if localval ~= "" then return localval end local whitelist = args.fetchwikidata or args.fwd or "" if whitelist == "" then whitelist = "NONE" end if not (whitelist == 'ALL' or whitelist:find(fieldname)) then return nil end local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return nil end local aliases = mw.wikibase.getEntity(qid).aliases if not aliases then return nil end args.langobj = findLang(args.lang) local langcode = args.langobj.code args.lang = langcode local out = {} for k1, v1 in pairs(aliases) do if v1[1].language == langcode then for k1, v2 in ipairs(v1) do out[#out+1] = v2.value end break end end return assembleoutput(out, args, qid) end ------------------------------------------------------------------------------- -- pageId returns the page id (entity ID, Qnnn) of the current page -- returns nothing if the page is not connected to Wikidata ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.pageId = function(frame) return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatDate is a wrapper to export the private function format_Date ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: format_Date(); ------------------------------------------------------------------------------- p.formatDate = function(frame) return format_Date(frame.args[1], frame.args.df, frame.args.bc) end ------------------------------------------------------------------------------- -- location is a wrapper to export the private function _location -- it takes the entity-id as qid or the first unnamed parameter -- optional boolean parameter first toggles the display of the first item -- optional boolean parameter skip toggles the display to skip to the last item -- parameter debug=<y/n> (default 'n') adds error msg if not a location ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _location(); ------------------------------------------------------------------------------- p.location = function(frame) local debug = (frame.args.debug or ""):sub(1, 1):lower() if debug == "" then debug = "n" end local qid = mw.text.trim(frame.args.qid or frame.args[1] or ""):upper() if qid == "" then qid=mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then if debug ~= "n" then return i18n.errors["entity-not-found"] else return nil end end local first = mw.text.trim(frame.args.first or "") local skip = mw.text.trim(frame.args.skip or "") return table.concat( _location(qid, first, skip), ", " ) end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkBlacklist implements a test to check whether a named field is allowed -- returns true if the field is not blacklisted (i.e. allowed) -- returns false if the field is blacklisted (i.e. disallowed) -- {{#if:{{#invoke:WikidataIB |checkBlacklist |name=Joe |suppressfields=Dave; Joe; Fred}} | not blacklisted | blacklisted}} -- displays "blacklisted" -- {{#if:{{#invoke:WikidataIB |checkBlacklist |name=Jim |suppressfields=Dave; Joe; Fred}} | not blacklisted | blacklisted}} -- displays "not blacklisted" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.checkBlacklist = function(frame) local blacklist = frame.args.suppressfields or frame.args.spf or "" local fieldname = frame.args.name or "" if blacklist ~= "" and fieldname ~= "" then if blacklist:find(fieldname) then return false else return true end else -- one of the fields is missing: let's call that "not on the list" return true end end ------------------------------------------------------------------------------- -- emptyor returns nil if its first unnamed argument is just punctuation, whitespace or html tags -- otherwise it returns the argument unchanged (including leading/trailing space). -- If the argument may contain "=", then it must be called explicitly: -- |1=arg -- (In that case, leading and trailing spaces are trimmed) -- It finds use in infoboxes where it can replace tests like: -- {{#if: {{#invoke:WikidatIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}} | <span class="xxx">{{#invoke:WikidatIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}}</span> | }} -- with a form that uses just a single call to Wikidata: -- {{#invoke |WikidataIB |emptyor |1= <span class="xxx">{{#invoke:WikidataIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}}</span> }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.emptyor = function(frame) local s = frame.args[1] or "" if s == "" then return nil end local sx = s:gsub("%s", ""):gsub("<[^>]*>", ""):gsub("%p", "") if sx == "" then return nil else return s end end ------------------------------------------------------------------------------- -- labelorid is a public function to expose the output of labelOrId() -- Pass the Q-number as |qid= or as an unnamed parameter. -- It returns the Wikidata label for that entity or the qid if no label exists. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: labelOrId ------------------------------------------------------------------------------- p.labelorid = function(frame) return (labelOrId(frame.args.qid or frame.args[1])) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLang returns the MediaWiki language code of the current content. -- If optional parameter |style=full, it returns the language name. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLang = function(frame) local style = (frame.args.style or ""):lower() local langcode = mw.language.getContentLanguage().code if style == "full" then return mw.language.fetchLanguageName( langcode ) end return langcode end ------------------------------------------------------------------------------- -- getItemLangCode takes a qid parameter (using the current page's qid if blank) -- If the item for that qid has property country (P17) it looks at the first preferred value -- If the country has an official language (P37), it looks at the first preferred value -- If that official language has a language code (P424), it returns the first preferred value -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getItemLangCode() ------------------------------------------------------------------------------- p.getItemLangCode = function(frame) return _getItemLangCode(frame.args.qid or frame.args[1]) end ------------------------------------------------------------------------------- -- findLanguage exports the local findLang() function -- It takes an optional language code and returns, in order of preference: -- the code if a known language; -- the user's language, if set; -- the server's content language. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang ------------------------------------------------------------------------------- p.findLanguage = function(frame) return findLang(frame.args.lang or frame.args[1]).code end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQid returns the qid, if supplied -- failing that, the Wikidata entity ID of the "category's main topic (P301)", if it exists -- failing that, the Wikidata entity ID associated with the current page, if it exists -- otherwise, nothing ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getQid = function(frame) local qid = (frame.args.qid or ""):upper() -- check if a qid was passed; if so, return it: if qid ~= "" then return qid end -- check if there's a "category's main topic (P301)": qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if qid then local prop301 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P301") if prop301[1] then local mctid = prop301[1].mainsnak.datavalue.value.id if mctid then return mctid end end end -- otherwise return the page qid (if any) return qid end ------------------------------------------------------------------------------- -- followQid takes four optional parameters: qid, props, list and all. -- If qid is not given, it uses the qid for the connected page -- or returns nil if there isn't one. -- props is a list of properties, separated by punctuation. -- If props is given, the Wikidata item for the qid is examined for each property in turn. -- If that property contains a value that is another Wikibase-item, that item's qid is returned, -- and the search terminates, unless |all=y when all of the qids are returned, separated by spaces. -- If |list= is set to a template, the qids are passed as arguments to the template. -- If props is not given, the qid is returned. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- p._followQid = function(args) local qid = (args.qid or ""):upper() local all = parseParam(args.all, false) local list = args.list or "" if list == "" then list = nil end if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local out = {} local props = (args.props or ""):upper() if props ~= "" then for p in mw.text.gsplit(props, "%p") do -- split at punctuation and iterate p = mw.text.trim(p) for i, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(qid, p) ) do local linkedid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id if linkedid then if all then out[#out+1] = linkedid else return linkedid end -- test for all or just the first one found end -- test for value exists for that property end -- loop through values of property to follow end -- loop through list of properties to follow end if #out > 0 then local ret = "" if list then ret = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = list, args = out} else ret = table.concat(out, " ") end return ret else return qid end end p.followQid = function(frame) return p._followQid(frame.args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- globalSiteID returns the globalSiteID for the current wiki -- e.g. returns "enwiki" for the English Wikipedia, "enwikisource" for English Wikisource, etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.globalSiteID = function(frame) return mw.wikibase.getGlobalSiteId() end ------------------------------------------------------------------------------- -- siteID returns the root of the globalSiteID -- e.g. "en" for "enwiki", "enwikisource", etc. -- treats "en-gb" as "en", etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.siteID = function(frame) local txtlang = frame:callParserFunction('int', {'lang'}) or "" -- This deals with specific exceptions: be-tarask -> be-x-old if txtlang == "be-tarask" then return "be_x_old" end local pos = txtlang:find("-") local ret = "" if pos then ret = txtlang:sub(1, pos-1) else ret = txtlang end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- projID returns the code used to link to the reader's language's project -- e.g "en" for [[:en:WikidataIB]] -- treats "en-gb" as "en", etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.projID = function(frame) local txtlang = frame:callParserFunction('int', {'lang'}) or "" -- This deals with specific exceptions: be-tarask -> be-x-old if txtlang == "be-tarask" then return "be-x-old" end local pos = txtlang:find("-") local ret = "" if pos then ret = txtlang:sub(1, pos-1) else ret = txtlang end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatNumber formats a number according to the the supplied language code ("|lang=") -- or the default language if not supplied. -- The number is the first unnamed parameter or "|num=" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang() ------------------------------------------------------------------------------- p.formatNumber = function(frame) local lang local num = tonumber(frame.args[1] or frame.args.num) or 0 lang = findLang(frame.args.lang) return lang:formatNum( num ) end ------------------------------------------------------------------------------- -- examine dumps the property (the unnamed parameter or pid) -- from the item given by the parameter 'qid' (or the other unnamed parameter) -- or from the item corresponding to the current page if qid is not supplied. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |examine |pid=P26 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |examine |P26 |Q42}} or any combination of these -- or {{#invoke:WikidataIB |examine |P26}} for the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.examine = function( frame ) local args if frame.args[1] or frame.args.pid or frame.args.qid then args = frame.args else args = frame:getParent().args end local par = {} local pid = (args.pid or ""):upper() local qid = (args.qid or ""):upper() par[1] = mw.text.trim( args[1] or "" ):upper() par[2] = mw.text.trim( args[2] or "" ):upper() table.sort(par) if par[2]:sub(1,1) == "P" then par[1], par[2] = par[2], par[1] end if pid == "" then pid = par[1] end if qid == "" then qid = par[2] end local q1 = qid:sub(1,1) if pid:sub(1,1) ~= "P" then return "No property supplied" end if q1 ~= "Q" and q1 ~= "M" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return "No item for this page" end return "<pre>" .. mw.dumpObject( mw.wikibase.getAllStatements( qid, pid ) ) .. "</pre>" end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkvalue looks for 'val' as a wikibase-item value of a property (the unnamed parameter or pid) -- from the item given by the parameter 'qid' -- or from the Wikidata item associated with the current page if qid is not supplied. -- It only checks ranks that are requested (preferred and normal by default) -- If property is not supplied, then P31 (instance of) is assumed. -- It returns val if found or nothing if not found. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |pid=P31 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |P31 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |P31}} for the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.checkvalue = function( frame ) local args if frame.args.val then args = frame.args else args = frame:getParent().args end local val = args.val if not val then return nil end local pid = mw.text.trim(args.pid or args[1] or "P31"):upper() local qid = (args.qid or ""):upper() if pid:sub(1,1) ~= "P" then return nil end if qid:sub(1,1) ~= "Q" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local ranks = setRanks(args.rank) local stats = {} if ranks.b then stats = mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid) else stats = mw.wikibase.getAllStatements( qid, pid ) end if not stats[1] then return nil end if stats[1].mainsnak.datatype == "wikibase-item" then for k, v in pairs( stats ) do local ms = v.mainsnak if ranks[v.rank:sub(1,1)] and ms.snaktype == "value" and ms.datavalue.value.id == val then return val end end end return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- url2 takes a parameter url= that is a proper url and formats it for use in an infobox. -- If no parameter is supplied, it returns nothing. -- This is the equivalent of Template:URL -- but it keeps the "edit at Wikidata" pen icon out of the microformat. -- Usually it will take its url parameter directly from a Wikidata call: -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |url2 |url={{wdib |P856 |qid=Q23317 |fwd=ALL |osd=no}} }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.url2 = function(frame) local txt = frame.args.url or "" if txt == "" then return nil end -- extract any icon local url, icon = txt:match("(.+)&nbsp;(.+)") -- make sure there's at least a space at the end url = (url or txt) .. " " icon = icon or "" -- extract any protocol like https:// local prot = url:match("(https*://).+[ \"\']") -- extract address local addr = "" if prot then addr = url:match("https*://(.+)[ \"\']") or " " else prot = "//" addr = url:match("[^%p%s]+%.(.+)[ \"\']") or " " end -- strip trailing / from end of domain-only url and add <wbr/> before . and / local disp, n = addr:gsub( "^([^/]+)/$", "%1" ):gsub("%/", "<wbr/>/"):gsub("%.", "<wbr/>.") return '<span class="url">[' .. prot .. addr .. " " .. disp .. "]</span>&nbsp;" .. icon end ------------------------------------------------------------------------------- -- getWebsite fetches the Official website (P856) and formats it for use in an infobox. -- This is similar to Template:Official website but with a url displayed, -- and it adds the "edit at Wikidata" pen icon beyond the microformat if enabled. -- A local value will override the Wikidata value. "NONE" returns nothing. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |getWebsite |qid= |noicon= |lang= |url= }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); parseParam(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getWebsite = function(frame) local url = frame.args.url or "" if url:upper() == "NONE" then return nil end local urls = {} local quals = {} local qid = frame.args.qid or "" if url and url ~= "" then urls[1] = url else if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local prop856 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P856") for k, v in pairs(prop856) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then urls[#urls+1] = v.mainsnak.datavalue.value if v.qualifiers and v.qualifiers["P1065"] then -- just take the first archive url (P1065) local au = v.qualifiers["P1065"][1] if au.snaktype == "value" then quals[#urls] = au.datavalue.value end -- test for archive url having a value end -- test for qualifers end -- test for website having a value end -- loop through website(s) end if #urls == 0 then return nil end local out = {} for i, u in ipairs(urls) do local link = quals[i] or u local prot, addr = u:match("(http[s]*://)(.+)") addr = addr or u local disp, n = addr:gsub("%.", "<wbr/>%.") out[#out+1] = '<span class="url">[' .. link .. " " .. disp .. "]</span>" end local langcode = findLang(frame.args.lang).code local noicon = parseParam(frame.args.noicon, false) if url == "" and not noicon then out[#out] = out[#out] .. createicon(langcode, qid, "P856") end local ret = "" if #out > 1 then ret = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "ubl", args = out} else ret = out[1] end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllLabels fetches the set of labels and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllLabels = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local labels = mw.wikibase.getEntity(qid).labels if not labels then return i18n["labels-not-found"] end local out = {} for k, v in pairs(labels) do out[#out+1] = v.value .. " (" .. v.language .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllDescriptions fetches the set of descriptions and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllDescriptions = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local descriptions = mw.wikibase.getEntity(qid).descriptions if not descriptions then return i18n["descriptions-not-found"] end local out = {} for k, v in pairs(descriptions) do out[#out+1] = v.value .. " (" .. v.language .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllAliases fetches the set of aliases and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllAliases = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local aliases = mw.wikibase.getEntity(qid).aliases if not aliases then return i18n["aliases-not-found"] end local out = {} for k1, v1 in pairs(aliases) do local lang = v1[1].language local val = {} for k1, v2 in ipairs(v1) do val[#val+1] = v2.value end out[#out+1] = table.concat(val, ", ") .. " (" .. lang .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- showNoLinks displays the article titles that should not be linked. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.showNoLinks = function(frame) local out = {} for k, v in pairs(donotlink) do out[#out+1] = k end table.sort( out ) return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkValidity checks whether the first unnamed parameter represents a valid entity-id, -- that is, something like Q1235 or P123. -- It returns the strings "true" or "false". -- Change false to nil to return "true" or "" (easier to test with #if:). ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- function p.checkValidity(frame) local id = mw.text.trim(frame.args[1] or "") if mw.wikibase.isValidEntityId(id) then return true else return false end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getEntityFromTitle returns the Entity-ID (Q-number) for a given title. -- Modification of Module:ResolveEntityId -- The title is the first unnamed parameter. -- The site parameter determines the site/language for the title. Defaults to current wiki. -- The showdab parameter determines whether dab pages should return the Q-number or nil. Defaults to true. -- Returns the Q-number or nil if it does not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam ------------------------------------------------------------------------------- function p.getEntityFromTitle(frame) local args=frame.args if not args[1] then args=frame:getParent().args end if not args[1] then return nil end local title = mw.text.trim(args[1]) local site = args.site or "" local showdab = parseParam(args.showdab, true) local qid = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(title, site) if qid then local prop31 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P31")[1] if not showdab and prop31 and prop31.mainsnak.datavalue.value.id == "Q4167410" then return nil else return qid end end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getDatePrecision returns the number representing the precision of the first best date value -- for the given property. -- It takes the qid and property ID -- The meanings are given at https://www.mediawiki.org/wiki/Wikibase/DataModel#Dates_and_times -- 0 = 1 billion years .. 6 = millennium, 7 = century, 8 = decade, 9 = year, 10 = month, 11 = day -- Returns 0 (or the second unnamed parameter) if the Wikidata does not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; sourced; ------------------------------------------------------------------------------- function p.getDatePrecision(frame) local args=frame.args if not args[1] then args=frame:getParent().args end local default = tonumber(args[2] or args.default) or 0 local prop = mw.text.trim(args[1] or "") if prop == "" then return default end local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return default end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local stat = mw.wikibase.getBestStatements(qid, prop) for i, v in ipairs(stat) do local prec = (onlysrc == false or sourced(v)) and v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value and v.mainsnak.datavalue.value.precision if prec then return prec end end return default end return p ------------------------------------------------------------------------------- -- List of exported functions ------------------------------------------------------------------------------- --[[ _getValue getValue getPreferredValue getCoords getQualifierValue getSumOfParts getValueByQual getValueByLang getValueByRefSource getPropertyIDs getQualifierIDs getPropOfProp getAwardCat getIntersectCat getGlobe getCommonsLink getSiteLink getLink getLabel label getAT getDescription getAliases pageId formatDate location checkBlacklist emptyor labelorid getLang getItemLangCode findLanguage getQID followQid globalSiteID siteID projID formatNumber examine checkvalue url2 getWebsite getAllLabels getAllDescriptions getAllAliases showNoLinks checkValidity getEntityFromTitle getDatePrecision --]] ------------------------------------------------------------------------------- qp3gu8fodbue8quq9zidhef2oyphk5e 5581984 5581983 2026-06-24T18:18:10Z Andrew012p 85224 Отповикана преработката [[Special:Diff/5581983|5581983]] на [[Special:Contributions/Andrew012p|Andrew012p]] ([[User talk:Andrew012p|разговор]]) 5581984 Scribunto text/plain -- Version: 2023-07-10 -- Module to implement use of a blacklist and whitelist for infobox fields -- Can take a named parameter |qid which is the Wikidata ID for the article -- if not supplied, it will use the Wikidata ID associated with the current page. -- Fields in blacklist are never to be displayed, i.e. module must return nil in all circumstances -- Fields in whitelist return local value if it exists or the Wikidata value otherwise -- The name of the field that this function is called from is passed in named parameter |name -- The name is compulsory when blacklist or whitelist is used, -- so the module returns nil if it is not supplied. -- blacklist is passed in named parameter |suppressfields (or |spf) -- whitelist is passed in named parameter |fetchwikidata (or |fwd) require("strict") local p = {} local cdate -- initialise as nil and only load _complex_date function if needed -- Module:Complex date is loaded lazily and has the following dependencies: -- Module:Calendar -- Module:ISOdate -- Module:DateI18n -- Module:I18n/complex date -- Module:Ordinal -- Module:I18n/ordinal -- Module:Yesno -- Module:Formatnum -- Module:Linguistic -- -- The following, taken from https://www.mediawiki.org/wiki/Wikibase/DataModel#Dates_and_times, -- is needed to use Module:Complex date which seemingly requires date precision as a string. -- It would work better if only the authors of the mediawiki page could spell 'millennium'. local dp = { [6] = "millennium", [7] = "century", [8] = "decade", [9] = "year", [10] = "month", [11] = "day", } local i18n = { ["errors"] = { ["property-not-found"] = "Не го најдов својството.", ["No property supplied"] = "Нема укажано својство", ["entity-not-found"] = "Не ја најдов единицата од Википодатоците.", ["unknown-claim-type"] = "Непознат вид на тврдење.", ["unknown-entity-type"] = "Непознат вид на единица.", ["qualifier-not-found"] = "Не ја најдов определницата.", ["site-not-found"] = "Не го најдов Викимедииниот проект.", ["labels-not-found"] = "Не најдов ниеден натпис.", ["descriptions-not-found"] = "Не најдов ниеден опис.", ["aliases-not-found"] = "Не најдов ниеден истозначник.", ["unknown-datetime-format"] = "Непознат формат за датум и време.", ["local-article-not-found"] = "Статијата ја има на Википодатоците, но ја нема на Википедија", ["dab-page"] = " (dab)", }, ["months"] = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }, ["century"] = "century", ["BC"] = "BC", ["BCE"] = "BCE", ["ordinal"] = { [1] = "st", [2] = "nd", [3] = "rd", ["default"] = "th" }, ["filespace"] = "File", ["Unknown"] = "Unknown", ["NaN"] = "Not a number", -- set the following to the name of a tracking category, -- e.g. "[[Категорија:Статии на кои им недостасуваат информации од Википодатоците]]", or "" to disable: ["missinginfocat"] = "[[Категорија:Статии на кои им недостасуваат информации од Википодатоците]]", ["editonwikidata"] = "Edit this on Wikidata", ["latestdatequalifier"] = function (date) return "before " .. date end, -- some languages, e.g. Bosnian use a period as a suffix after each number in a date ["datenumbersuffix"] = "", ["list separator"] = ", ", ["multipliers"] = { [0] = "", [3] = " thousand", [6] = " million", [9] = " billion", [12] = " trillion", } } -- This allows an internationisation module to override the above table if 'en' ~= mw.getContentLanguage():getCode() then require("Module:i18n").loadI18n("Module:WikidataIB/i18n", i18n) end -- This piece of html implements a collapsible container. Check the classes exist on your wiki. local collapsediv = '<div class="mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100%; overflow:auto;" data-expandtext="{{int:show}}" data-collapsetext="{{int:hide}}">' -- Some items should not be linked. -- Each wiki can create a list of those in Module:WikidataIB/nolinks -- It should return a table called itemsindex, containing true for each item not to be linked local donotlink = {} local nolinks_exists, nolinks = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/nolinks") if nolinks_exists then donotlink = nolinks.itemsindex end -- To satisfy Wikipedia:Manual of Style/Titles, certain types of items are italicised, and others are quoted. -- The submodule [[Module:WikidataIB/titleformats]] lists the entity-ids used in 'instance of' (P31), -- which allows this module to identify the values that should be formatted. -- WikidataIB/titleformats exports a table p.formats, which is indexed by entity-id, and contains the value " or '' local formats = {} local titleformats_exists, titleformats = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/titleformats") if titleformats_exists then formats = titleformats.formats end ------------------------------------------------------------------------------- -- Private functions ------------------------------------------------------------------------------- -- ------------------------------------------------------------------------------- -- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above: -- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string -- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local makeOrdinal = function(cardinal) local ordsuffix = i18n.ordinal.default if cardinal % 10 == 1 then ordsuffix = i18n.ordinal[1] elseif cardinal % 10 == 2 then ordsuffix = i18n.ordinal[2] elseif cardinal % 10 == 3 then ordsuffix = i18n.ordinal[3] end -- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th' -- similarly for 12 and 13, etc. if (cardinal % 100 == 11) or (cardinal % 100 == 12) or (cardinal % 100 == 13) then ordsuffix = i18n.ordinal.default end return tostring(cardinal) .. ordsuffix end ------------------------------------------------------------------------------- -- findLang takes a "langcode" parameter if supplied and valid -- otherwise it tries to create it from the user's set language ({{int:lang}}) -- failing that it uses the wiki's content language. -- It returns a language object ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local findLang = function(langcode) local langobj langcode = mw.text.trim(langcode or "") if mw.language.isKnownLanguageTag(langcode) then langobj = mw.language.new( langcode ) else langcode = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('int', {'lang'}) if mw.language.isKnownLanguageTag(langcode) then langobj = mw.language.new( langcode ) else langobj = mw.language.getContentLanguage() end end return langobj end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getItemLangCode takes a qid parameter (using the current page's qid if blank) -- If the item for that qid has property country (P17) it looks at the first preferred value -- If the country has an official language (P37), it looks at the first preferred value -- If that official language has a language code (P424), it returns the first preferred value -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local _getItemLangCode = function(qid) qid = mw.text.trim(qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return end local prop17 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P17")[1] if not prop17 or prop17.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end local qid17 = prop17.mainsnak.datavalue.value.id local prop37 = mw.wikibase.getBestStatements(qid17, "P37")[1] if not prop37 or prop37.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end local qid37 = prop37.mainsnak.datavalue.value.id local prop424 = mw.wikibase.getBestStatements(qid37, "P424")[1] if not prop424 or prop424.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end return prop424.mainsnak.datavalue.value end ------------------------------------------------------------------------------- -- roundto takes a number (x) -- and returns it rounded to (sf) significant figures ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local roundto = function(x, sf) if x == 0 then return 0 end local s = 1 if x < 0 then x = -x s = -1 end if sf < 1 then sf = 1 end local p = 10 ^ (math.floor(math.log10(x)) - sf + 1) x = math.floor(x / p + 0.5) * p * s -- if it's integral, cast to an integer: if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end return x end ------------------------------------------------------------------------------- -- decimalToDMS takes a decimal degrees (x) with precision (p) -- and returns degrees/minutes/seconds according to the precision ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local decimalToDMS = function(x, p) -- if p is not supplied, use a precision around 0.1 seconds if not tonumber(p) then p = 1e-4 end local d = math.floor(x) local ms = (x - d) * 60 if p > 0.5 then -- precision is > 1/2 a degree if ms > 30 then d = d + 1 end ms = 0 end local m = math.floor(ms) local s = (ms - m) * 60 if p > 0.008 then -- precision is > 1/2 a minute if s > 30 then m = m +1 end s = 0 elseif p > 0.00014 then -- precision is > 1/2 a second s = math.floor(s + 0.5) elseif p > 0.000014 then -- precision is > 1/20 second s = math.floor(10 * s + 0.5) / 10 elseif p > 0.0000014 then -- precision is > 1/200 second s = math.floor(100 * s + 0.5) / 100 else -- cap it at 3 dec places for now s = math.floor(1000 * s + 0.5) / 1000 end return d, m, s end ------------------------------------------------------------------------------- -- decimalPrecision takes a decimal (x) with precision (p) -- and returns x rounded approximately to the given precision -- precision should be between 1 and 1e-6, preferably a power of 10. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local decimalPrecision = function(x, p) local s = 1 if x < 0 then x = -x s = -1 end -- if p is not supplied, pick an arbitrary precision if not tonumber(p) then p = 1e-4 elseif p > 1 then p = 1 elseif p < 1e-6 then p = 1e-6 else p = 10 ^ math.floor(math.log10(p)) end x = math.floor(x / p + 0.5) * p * s -- if it's integral, cast to an integer: if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end -- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp -- 9e-5 becomes 0.000090 if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end return x end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatDate takes a datetime of the usual format from mw.wikibase.entity:formatPropertyValues -- like "1 August 30 BCE" as parameter 1 -- and formats it according to the df (date format) and bc parameters -- df = ["dmy" / "mdy" / "y"] default will be "dmy" -- bc = ["BC" / "BCE"] default will be "BCE" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local format_Date = function(datetime, dateformat, bc) local datetime = datetime or "1 August 30 BCE" -- in case of nil value -- chop off multiple vales and/or any hours, mins, etc. -- keep anything before punctuation - we just want a single date: local dateval = string.match( datetime, "[%w ]+") local dateformat = string.lower(dateformat or "dmy") -- default to dmy local bc = string.upper(bc or "") -- can't use nil for bc -- we only want to accept two possibilities: BC or default to BCE if bc == "BC" then bc = "&nbsp;" .. i18n["BC"] -- prepend a non-breaking space. else bc = "&nbsp;" .. i18n["BCE"] end local postchrist = true -- start by assuming no BCE local dateparts = {} for word in string.gmatch(dateval, "%w+") do if word == "BCE" or word == "BC" then -- *** internationalise later *** postchrist = false else -- we'll keep the parts that are not 'BCE' in a table dateparts[#dateparts + 1] = word end end if postchrist then bc = "" end -- set AD dates to no suffix *** internationalise later *** local sep = "&nbsp;" -- separator is nbsp local fdate = table.concat(dateparts, sep) -- set formatted date to same order as input -- if we have day month year, check dateformat if #dateparts == 3 then if dateformat == "y" then fdate = dateparts[3] elseif dateformat == "mdy" then fdate = dateparts[2] .. sep .. dateparts[1] .. "," .. sep .. dateparts[3] end elseif #dateparts == 2 and dateformat == "y" then fdate = dateparts[2] end return fdate .. bc end ------------------------------------------------------------------------------- -- dateFormat is the handler for properties that are of type "time" -- It takes timestamp, precision (6 to 11 per mediawiki), dateformat (y/dmy/mdy), BC format (BC/BCE), -- a plaindate switch (yes/no/adj) to en/disable "sourcing circumstances"/use adjectival form, -- any qualifiers for the property, the language, and any adjective to use like 'before'. -- It passes the date through the "complex date" function -- and returns a string with the internatonalised date formatted according to preferences. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); cdate(); dp[] ------------------------------------------------------------------------------- local dateFormat = function(timestamp, dprec, df, bcf, pd, qualifiers, lang, adj, model) -- output formatting according to preferences (y/dmy/mdy/ymd) df = (df or ""):lower() -- if ymd is required, return the part of the timestamp in YYYY-MM-DD form -- but apply Year zero#Astronomers fix: 1 BC = 0000; 2 BC = -0001; etc. if df == "ymd" then if timestamp:sub(1,1) == "+" then return timestamp:sub(2,11) else local yr = tonumber(timestamp:sub(2,5)) - 1 yr = ("000" .. yr):sub(-4) if yr ~= "0000" then yr = "-" .. yr end return yr .. timestamp:sub(6,11) end end -- A year can be stored like this: "+1872-00-00T00:00:00Z", -- which is processed here as if it were the day before "+1872-01-01T00:00:00Z", -- and that's the last day of 1871, so the year is wrong. -- So fix the month 0, day 0 timestamp to become 1 January instead: timestamp = timestamp:gsub("%-00%-00T", "-01-01T") -- just in case date precision is missing dprec = dprec or 11 -- override more precise dates if required dateformat is year alone: if df == "y" and dprec > 9 then dprec = 9 end -- complex date only deals with precisions from 6 to 11, so clip range dprec = dprec>11 and 11 or dprec dprec = dprec<6 and 6 or dprec -- BC format is "BC" or "BCE" bcf = (bcf or ""):upper() -- plaindate only needs the first letter (y/n/a) pd = (pd or ""):sub(1,1):lower() if pd == "" or pd == "n" or pd == "f" or pd == "0" then pd = false end -- in case language isn't passed lang = lang or findLang().code -- set adj as empty if nil adj = adj or "" -- extract the day, month, year from the timestamp local bc = timestamp:sub(1, 1)=="-" and "BC" or "" local year, month, day = timestamp:match("[+-](%d*)-(%d*)-(%d*)T") local iso = tonumber(year) -- if year is missing, let it throw an error -- this will adjust the date format to be compatible with cdate -- possible formats are Y, YY, YYY0, YYYY, YYYY-MM, YYYY-MM-DD if dprec == 6 then iso = math.floor( (iso - 1) / 1000 ) + 1 end if dprec == 7 then iso = math.floor( (iso - 1) / 100 ) + 1 end if dprec == 8 then iso = math.floor( iso / 10 ) .. "0" end if dprec == 10 then iso = year .. "-" .. month end if dprec == 11 then iso = year .. "-" .. month .. "-" .. day end -- add "circa" (Q5727902) from "sourcing circumstances" (P1480) local sc = not pd and qualifiers and qualifiers.P1480 if sc then for k1, v1 in pairs(sc) do if v1.datavalue and v1.datavalue.value.id == "Q5727902" then adj = "circa" break end end end -- deal with Julian dates: -- no point in saying that dates before 1582 are Julian - they are by default -- doesn't make sense for dates less precise than year -- we can suppress it by setting |plaindate, e.g. for use in constructing categories. local calendarmodel = "" if tonumber(year) > 1582 and dprec > 8 and not pd and model == "http://www.wikidata.org/entity/Q1985786" then calendarmodel = "julian" end if not cdate then cdate = require("Module:Complex date")._complex_date end local fdate = cdate(calendarmodel, adj, tostring(iso), dp[dprec], bc, "", "", "", "", lang, 1) -- this may have QuickStatements info appended to it in a div, so remove that fdate = fdate:gsub(' <div style="display: none;">[^<]*</div>', '') -- it may also be returned wrapped in a microformat, so remove that fdate = fdate:gsub("<[^>]*>", "") -- there may be leading zeros that we should remove fdate = fdate:gsub("^0*", "") -- if a plain date is required, then remove any links (like BC linked) if pd then fdate = fdate:gsub("%[%[.*|", ""):gsub("]]", "") end -- if 'circa', use the abbreviated form *** internationalise later *** fdate = fdate:gsub('circa ', '<abbr title="circa">c.</abbr>&nbsp;') -- deal with BC/BCE if bcf == "BCE" then fdate = fdate:gsub('BC', 'BCE') end -- deal with mdy format if df == "mdy" then fdate = fdate:gsub("(%d+) (%w+) (%d+)", "%2 %1, %3") end -- deal with adjectival form *** internationalise later *** if pd == "a" then fdate = fdate:gsub(' century', '-century') end return fdate end ------------------------------------------------------------------------------- -- parseParam takes a (string) parameter, e.g. from the list of frame arguments, -- and makes "false", "no", and "0" into the (boolean) false -- it makes the empty string and nil into the (boolean) value passed as default -- allowing the parameter to be true or false by default. -- It returns a boolean. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local parseParam = function(param, default) if type(param) == "boolean" then param = tostring(param) end if param and param ~= "" then param = param:lower() if (param == "false") or (param:sub(1,1) == "n") or (param == "0") then return false else return true end else return default end end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getSitelink takes the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It takes an optional parameter |wiki= to determine which wiki is to be checked for a sitelink -- If the parameter is blank, then it uses the local wiki. -- If there is a sitelink to an article available, it returns the plain text link to the article -- If there is no sitelink, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local _getSitelink = function(qid, wiki) qid = (qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end wiki = wiki or "" local sitelink if wiki == "" then sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid) else sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid, wiki) end return sitelink end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getCommonslink takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It returns one of the following in order of preference: -- the Commons sitelink of the Wikidata entity - but not if onlycat=true and it's not a category; -- the Commons sitelink of the topic's main category of the Wikidata entity; -- the Commons category of the Wikidata entity - unless fallback=false. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getSitelink(); parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- local _getCommonslink = function(qid, onlycat, fallback) qid = (qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end onlycat = parseParam(onlycat, false) if fallback == "" then fallback = nil end local sitelink = _getSitelink(qid, "commonswiki") if onlycat and sitelink and sitelink:sub(1,9) ~= "Category:" then sitelink = nil end if not sitelink then -- check for topic's main category local prop910 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P910")[1] if prop910 then local tmcid = prop910.mainsnak.datavalue and prop910.mainsnak.datavalue.value.id sitelink = _getSitelink(tmcid, "commonswiki") end if not sitelink then -- check for list's main category local prop1754 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P1754")[1] if prop1754 then local tmcid = prop1754.mainsnak.datavalue and prop1754.mainsnak.datavalue.value.id sitelink = _getSitelink(tmcid, "commonswiki") end end end if not sitelink and fallback then -- check for Commons category (string value) local prop373 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P373")[1] if prop373 then sitelink = prop373.mainsnak.datavalue and prop373.mainsnak.datavalue.value if sitelink then sitelink = "Category:" .. sitelink end end end return sitelink end ------------------------------------------------------------------------------- -- The label in a Wikidata item is subject to vulnerabilities -- that an attacker might try to exploit. -- It needs to be 'sanitised' by removing any wikitext before use. -- If it doesn't exist, return the id for the item -- a second (boolean) value is also returned, value is true when the label exists ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local labelOrId = function(id, lang) if lang == "default" then lang = findLang().code end local label if lang then label = mw.wikibase.getLabelByLang(id, lang) else label = mw.wikibase.getLabel(id) end if label then return mw.text.nowiki(label), true else return id, false end end ------------------------------------------------------------------------------- -- linkedItem takes an entity-id and returns a string, linked if possible. -- This is the handler for "wikibase-item". Preferences: -- 1. Display linked disambiguated sitelink if it exists -- 2. Display linked label if it is a redirect -- 3. TBA: Display an inter-language link for the label if it exists other than in default language -- 4. Display unlinked label if it exists -- 5. Display entity-id for now to indicate a label could be provided -- dtxt is text to be used instead of label, or nil. -- shortname is boolean switch to use P1813 (short name) instead of label if true. -- lang is the current language code. -- uselbl is boolean switch to force display of the label instead of the sitelink (default: false) -- linkredir is boolean switch to allow linking to a redirect (default: false) -- formatvalue is boolean switch to allow formatting as italics or quoted (default: false) ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: labelOrId(); donotlink[] ------------------------------------------------------------------------------- local linkedItem = function(id, args) local lprefix = (args.lp or args.lprefix or args.linkprefix or ""):gsub('"', '') -- toughen against nil values passed local lpostfix = (args.lpostfix or ""):gsub('"', '') local prefix = (args.prefix or ""):gsub('"', '') local postfix = (args.postfix or ""):gsub('"', '') local dtxt = args.dtxt local shortname = args.shortname or args.sn local lang = args.lang or "en" -- fallback to default if missing local uselbl = args.uselabel or args.uselbl uselbl = parseParam(uselbl, false) local linkredir = args.linkredir linkredir = parseParam(linkredir, false) local formatvalue = args.formatvalue or args.fv formatvalue = parseParam(formatvalue, false) -- see if item might need italics or quotes local fmt = "" if next(formats) and formatvalue then for k, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(id, "P31") ) do if v.mainsnak.datavalue and formats[v.mainsnak.datavalue.value.id] then fmt = formats[v.mainsnak.datavalue.value.id] break -- pick the first match end end end local disp local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(id) local label, islabel if dtxt then label, islabel = dtxt, true elseif shortname then -- see if there is a shortname in our language, and set label to it for k, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(id, "P1813") ) do if v.mainsnak.datavalue.value.language == lang then label, islabel = v.mainsnak.datavalue.value.text, true break end -- test for language match end -- loop through values of short name -- if we have no label set, then there was no shortname available if not islabel then label, islabel = labelOrId(id) shortname = false end else label, islabel = labelOrId(id) end if mw.site.siteName ~= "Wikimedia Commons" then if sitelink then if not (dtxt or shortname) then -- if sitelink and label are the same except for case, no need to process further if sitelink:lower() ~= label:lower() then -- strip any namespace or dab from the sitelink local pos = sitelink:find(":") or 0 local slink = sitelink if pos > 0 then local pfx = sitelink:sub(1,pos-1) if mw.site.namespaces[pfx] then -- that prefix is a valid namespace, so remove it slink = sitelink:sub(pos+1) end end -- remove stuff after commas or inside parentheses - ie. dabs slink = slink:gsub("%s%(.+%)$", ""):gsub(",.+$", "") -- if uselbl is false, use sitelink instead of label if not uselbl then -- use slink as display, preserving label case - find("^%u") is true for 1st char uppercase if label:find("^%u") then label = slink:gsub("^(%l)", string.upper) else label = slink:gsub("^(%u)", string.lower) end end end end if donotlink[label] then disp = prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix else disp = "[[" .. lprefix .. sitelink .. lpostfix .. "|" .. prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix .. "]]" end elseif islabel then -- no sitelink, label exists, so check if a redirect with that title exists, if linkredir is true -- display plain label by default disp = prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix if linkredir then local artitle = mw.title.new(label, 0) -- only nil if label has invalid chars if not donotlink[label] and artitle and artitle.redirectTarget then -- there's a redirect with the same title as the label, so let's link to that disp = "[[".. lprefix .. label .. lpostfix .. "|" .. prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix .. "]]" end end -- test if article title exists as redirect on current Wiki else -- no sitelink and no label, so return whatever was returned from labelOrId for now -- add tracking category [[Категорија:Статии на кои им недостасуваат информации од Википодатоците]] -- for enwiki, just return the tracking category if mw.wikibase.getGlobalSiteId() == "enwiki" then disp = i18n.missinginfocat else disp = prefix .. label .. postfix .. i18n.missinginfocat end end else local ccat = mw.wikibase.getBestStatements(id, "P373")[1] if ccat and ccat.mainsnak.datavalue then ccat = ccat.mainsnak.datavalue.value disp = "[[" .. lprefix .. "Category:" .. ccat .. lpostfix .. "|" .. prefix .. label .. postfix .. "]]" elseif sitelink then -- this asumes that if a sitelink exists, then a label also exists disp = "[[" .. lprefix .. sitelink .. lpostfix .. "|" .. prefix .. label .. postfix .. "]]" else -- no sitelink and no Commons cat, so return label from labelOrId for now disp = prefix .. label .. postfix end end return disp end ------------------------------------------------------------------------------- -- sourced takes a table representing a statement that may or may not have references -- it looks for a reference sourced to something not containing the word "wikipedia" -- it returns a boolean = true if it finds a sourced reference. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local sourced = function(claim) if claim.references then for kr, vr in pairs(claim.references) do local ref = mw.wikibase.renderSnaks(vr.snaks) if not ref:find("Wiki") then return true end end end end ------------------------------------------------------------------------------- -- setRanks takes a flag (parameter passed) that requests the values to return -- "b[est]" returns preferred if available, otherwise normal -- "p[referred]" returns preferred -- "n[ormal]" returns normal -- "d[eprecated]" returns deprecated -- multiple values are allowed, e.g. "preferred normal" (which is the default) -- "best" will override the other flags, and set p and n ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local setRanks = function(rank) rank = (rank or ""):lower() -- if nothing passed, return preferred and normal -- if rank == "" then rank = "p n" end local ranks = {} for w in string.gmatch(rank, "%a+") do w = w:sub(1,1) if w == "b" or w == "p" or w == "n" or w == "d" then ranks[w] = true end end -- check if "best" is requested or no ranks requested; and if so, set preferred and normal if ranks.b or not next(ranks) then ranks.p = true ranks.n = true end return ranks end ------------------------------------------------------------------------------- -- parseInput processes the Q-id , the blacklist and the whitelist -- if an input parameter is supplied, it returns that and ends the call. -- it returns (1) either the qid or nil indicating whether or not the call should continue -- and (2) a table containing all of the statements for the propertyID and relevant Qid -- if "best" ranks are requested, it returns those instead of all non-deprecated ranks ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local parseInput = function(frame, input_parm, property_id) -- There may be a local parameter supplied, if it's blank, set it to nil input_parm = mw.text.trim(input_parm or "") if input_parm == "" then input_parm = nil end -- return nil if Wikidata is not available if not mw.wikibase then return false, input_parm end local args = frame.args -- can take a named parameter |qid which is the Wikidata ID for the article. -- if it's not supplied, use the id for the current page local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end -- if there's no Wikidata item for the current page return nil if not qid then return false, input_parm end -- The blacklist is passed in named parameter |suppressfields local blacklist = args.suppressfields or args.spf or "" -- The whitelist is passed in named parameter |fetchwikidata local whitelist = args.fetchwikidata or args.fwd or "" if whitelist == "" then whitelist = "NONE" end -- The name of the field that this function is called from is passed in named parameter |name local fieldname = args.name or "" if blacklist ~= "" then -- The name is compulsory when blacklist is used, so return nil if it is not supplied if fieldname == "" then return false, nil end -- If this field is on the blacklist, then return nil if blacklist:find(fieldname) then return false, nil end end -- If we got this far then we're not on the blacklist -- The blacklist overrides any locally supplied parameter as well -- If a non-blank input parameter was supplied return it if input_parm then return false, input_parm end -- We can filter out non-valid properties if property_id:sub(1,1):upper() ~="P" or property_id == "P0" then return false, nil end -- Otherwise see if this field is on the whitelist: -- needs a bit more logic because find will return its second value = 0 if fieldname is "" -- but nil if fieldname not found on whitelist local _, found = whitelist:find(fieldname) found = ((found or 0) > 0) if whitelist ~= 'ALL' and (whitelist:upper() == "NONE" or not found) then return false, nil end -- See what's on Wikidata (the call always returns a table, but it may be empty): local props = {} if args.reqranks.b then props = mw.wikibase.getBestStatements(qid, property_id) else props = mw.wikibase.getAllStatements(qid, property_id) end if props[1] then return qid, props end -- no property on Wikidata return false, nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- createicon assembles the "Edit at Wikidata" pen icon. -- It returns a wikitext string inside a span class="penicon" -- if entityID is nil or empty, the ID associated with current page is used -- langcode and propertyID may be nil or empty ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: i18n[]; ------------------------------------------------------------------------------- local createicon = function(langcode, entityID, propertyID) langcode = langcode or "" if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end propertyID = propertyID or "" local icon = "&nbsp;<span class='penicon autoconfirmed-show'>[[" -- "&nbsp;<span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge .. i18n["filespace"] .. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt=" .. i18n["editonwikidata"] .. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end icon = icon .. "|" .. i18n["editonwikidata"] .. "]]</span>" return icon end ------------------------------------------------------------------------------- -- assembleoutput takes the sequence table containing the property values -- and formats it according to switches given. It returns a string or nil. -- It uses the entityID (and optionally propertyID) to create a link in the pen icon. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); ------------------------------------------------------------------------------- local assembleoutput = function(out, args, entityID, propertyID) -- sorted is a boolean passed to enable sorting of the values returned -- if nothing or an empty string is passed set it false -- if "false" or "no" or "0" is passed set it false local sorted = parseParam(args.sorted, false) -- noicon is a boolean passed to suppress the trailing "edit at Wikidata" icon -- for use when the value is processed further by the infobox -- if nothing or an empty string is passed set it false -- if "false" or "no" or "0" is passed set it false local noic = parseParam(args.noicon, false) -- list is the name of a template that a list of multiple values is passed through -- examples include "hlist" and "ubl" -- setting it to "prose" produces something like "1, 2, 3, and 4" local list = args.list or "" -- sep is a string that is used to separate multiple returned values -- if nothing or an empty string is passed set it to the default -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed -- e.g. |sep=" - " local sepdefault = i18n["list separator"] local separator = args.sep or "" separator = string.gsub(separator, '"', '') if separator == "" then separator = sepdefault end -- collapse is a number that determines the maximum number of returned values -- before the output is collapsed. -- Zero or not a number result in no collapsing (default becomes 0). local collapse = tonumber(args.collapse) or 0 -- replacetext (rt) is a string that is returned instead of any non-empty Wikidata value -- this is useful for tracking and debugging local replacetext = mw.text.trim(args.rt or args.replacetext or "") -- if there's anything to return, then return a list -- comma-separated by default, but may be specified by the sep parameter -- optionally specify a hlist or ubl or a prose list, etc. local strout if #out > 0 then if sorted then table.sort(out) end -- if there's something to display and a pen icon is wanted, add it the end of the last value local hasdisplay = false for i, v in ipairs(out) do if v ~= i18n.missinginfocat then hasdisplay = true break end end if not noic and hasdisplay then out[#out] = out[#out] .. createicon(args.langobj.code, entityID, propertyID) end if list == "" then strout = table.concat(out, separator) elseif list:lower() == "prose" then strout = mw.text.listToText( out ) else strout = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = list, args = out} end if collapse >0 and #out > collapse then strout = collapsediv .. strout .. "</div>" end else strout = nil -- no items had valid reference end if replacetext ~= "" and strout then strout = replacetext end return strout end ------------------------------------------------------------------------------- -- rendersnak takes a table (propval) containing the information stored on one property value -- and returns the value as a string and its language if monolingual text. -- It handles data of type: -- wikibase-item -- time -- string, url, commonsMedia, external-id -- quantity -- globe-coordinate -- monolingualtext -- It also requires linked, the link/pre/postfixes, uabbr, and the arguments passed from frame. -- The optional filter parameter allows quantities to be be filtered by unit Qid. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); labelOrId(); i18n[]; dateFormat(); -- roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); linkedItem(); ------------------------------------------------------------------------------- local rendersnak = function(propval, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) lpre = lpre or "" lpost = lpost or "" pre = pre or "" post = post or "" args.lang = args.lang or findLang().code -- allow values to display a fixed text instead of label local dtxt = args.displaytext or args.dt if dtxt == "" then dtxt = nil end -- switch to use display of short name (P1813) instead of label local shortname = args.shortname or args.sn shortname = parseParam(shortname, false) local snak = propval.mainsnak or propval local dtype = snak.datatype local dv = snak.datavalue dv = dv and dv.value -- value and monolingual text language code returned local val, mlt if propval.rank and not args.reqranks[propval.rank:sub(1, 1)] then -- val is nil: value has a rank that isn't requested ------------------------------------ elseif snak.snaktype == "somevalue" then -- value is unknown val = i18n["Unknown"] ------------------------------------ elseif snak.snaktype == "novalue" then -- value is none -- val = "No value" -- don't return anything ------------------------------------ elseif dtype == "wikibase-item" then -- data type is a wikibase item: -- it's wiki-linked value, so output as link if enabled and possible local qnumber = dv.id if linked then val = linkedItem(qnumber, args) else -- no link wanted so check for display-text, otherwise test for lang code local label, islabel if dtxt then label = dtxt else label, islabel = labelOrId(qnumber) local langlabel = mw.wikibase.getLabelByLang(qnumber, args.lang) if langlabel then label = mw.text.nowiki( langlabel ) end end val = pre .. label .. post end -- test for link required ------------------------------------ elseif dtype == "time" then -- data type is time: -- time is in timestamp format -- date precision is integer per mediawiki -- output formatting according to preferences (y/dmy/mdy) -- BC format as BC or BCE -- plaindate is passed to disable looking for "sourcing cirumstances" -- or to set the adjectival form -- qualifiers (if any) is a nested table or nil -- lang is given, or user language, or site language -- -- Here we can check whether args.df has a value -- If not, use code from Module:Sandbox/RexxS/Getdateformat to set it from templates like {{Use mdy dates}} val = dateFormat(dv.time, dv.precision, args.df, args.bc, args.pd, propval.qualifiers, args.lang, "", dv.calendarmodel) ------------------------------------ -- data types which are strings: elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "external-id" or dtype == "string" or dtype == "url" then -- commonsMedia or external-id or string or url -- all have mainsnak.datavalue.value as string if (lpre == "" or lpre == ":") and lpost == "" then -- don't link if no linkpre/postfix or linkprefix is just ":" val = pre .. dv .. post elseif dtype == "external-id" then val = "[" .. lpre .. dv .. lpost .. " " .. pre .. dv .. post .. "]" else val = "[[" .. lpre .. dv .. lpost .. "|" .. pre .. dv .. post .. "]]" end -- check for link requested (i.e. either linkprefix or linkpostfix exists) ------------------------------------ -- data types which are quantities: elseif dtype == "quantity" then -- quantities have mainsnak.datavalue.value.amount and mainsnak.datavalue.value.unit -- the unit is of the form http://www.wikidata.org/entity/Q829073 -- -- implement a switch to turn on/off numerical formatting later local fnum = true -- -- a switch to turn on/off conversions - only for en-wiki local conv = parseParam(args.conv or args.convert, false) -- if we have conversions, we won't have formatted numbers or scales if conv then uabbr = true fnum = false args.scale = "0" end -- -- a switch to turn on/off showing units, default is true local showunits = parseParam(args.su or args.showunits, true) -- -- convert amount to a number local amount = tonumber(dv.amount) or i18n["NaN"] -- -- scale factor for millions, billions, etc. local sc = tostring(args.scale or ""):sub(1,1):lower() local scale if sc == "a" then -- automatic scaling if amount > 1e15 then scale = 12 elseif amount > 1e12 then scale = 9 elseif amount > 1e9 then scale = 6 elseif amount > 1e6 then scale = 3 else scale = 0 end else scale = tonumber(args.scale) or 0 if scale < 0 or scale > 12 then scale = 0 end scale = math.floor(scale/3) * 3 end local factor = 10^scale amount = amount / factor -- ranges: local range = "" -- check if upper and/or lower bounds are given and significant local upb = tonumber(dv.upperBound) local lowb = tonumber(dv.lowerBound) if upb and lowb then -- differences rounded to 2 sig fig: local posdif = roundto(upb - amount, 2) / factor local negdif = roundto(amount - lowb, 2) / factor upb, lowb = amount + posdif, amount - negdif -- round scaled numbers to integers or 4 sig fig if (scale > 0 or sc == "a") then if amount < 1e4 then amount = roundto(amount, 4) else amount = math.floor(amount + 0.5) end end if fnum then amount = args.langobj:formatNum( amount ) end if posdif ~= negdif then -- non-symmetrical range = " +" .. posdif .. " -" .. negdif elseif posdif ~= 0 then -- symmetrical and non-zero range = " ±" .. posdif else -- otherwise range is zero, so leave it as "" end else -- round scaled numbers to integers or 4 sig fig if (scale > 0 or sc == "a") then if amount < 1e4 then amount = roundto(amount, 4) else amount = math.floor(amount + 0.5) end end if fnum then amount = args.langobj:formatNum( amount ) end end -- unit names and symbols: -- extract the qid in the form 'Qnnn' from the value.unit url -- and then fetch the label from that - or symbol if unitabbr is true local unit = "" local usep = "" local usym = "" local unitqid = string.match( dv.unit, "(Q%d+)" ) if filter and unitqid ~= filter then return nil end if unitqid and showunits then local uname = mw.wikibase.getLabelByLang(unitqid, args.lang) or "" if uname ~= "" then usep, unit = " ", uname end if uabbr then -- see if there's a unit symbol (P5061) local unitsymbols = mw.wikibase.getBestStatements(unitqid, "P5061") -- construct fallback table, add local lang and multiple languages local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( args.lang, mw.language.FALLBACK_STRICT ) table.insert( fbtbl, 1, args.lang ) table.insert( fbtbl, "mul" ) table.insert( fbtbl, "en" ) local found = false for idx1, us in ipairs(unitsymbols) do for idx2, fblang in ipairs(fbtbl) do if us.mainsnak.datavalue.value.language == fblang then usym = us.mainsnak.datavalue.value.text found = true break end end -- loop through fallback table if found then break end end -- loop through values of P5061 if found then usep, unit = "&nbsp;", usym end end end -- format display: if conv then if range == "" then val = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "cvt", args = {amount, unit}} else val = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "cvt", args = {lowb, "to", upb, unit}} end elseif unit == "$" or unit == "£" then val = unit .. amount .. range .. i18n.multipliers[scale] else val = amount .. range .. i18n.multipliers[scale] .. usep .. unit end ------------------------------------ -- datatypes which are global coordinates: elseif dtype == "globe-coordinate" then -- 'display' parameter defaults to "inline, title" *** unused for now *** -- local disp = args.display or "" -- if disp == "" then disp = "inline, title" end -- -- format parameter switches from deg/min/sec to decimal degrees -- default is deg/min/sec -- decimal degrees needs |format = dec local form = (args.format or ""):lower():sub(1,3) if form ~= "dec" then form = "dms" end -- not needed for now -- -- show parameter allows just the latitude, or just the longitude, or both -- to be returned as a signed decimal, ignoring the format parameter. local show = (args.show or ""):lower() if show ~= "longlat" then show = show:sub(1,3) end -- local lat, long, prec = dv.latitude, dv.longitude, dv.precision if show == "lat" then val = decimalPrecision(lat, prec) elseif show == "lon" then val = decimalPrecision(long, prec) elseif show == "longlat" then val = decimalPrecision(long, prec) .. ", " .. decimalPrecision(lat, prec) else local ns = "N" local ew = "E" if lat < 0 then ns = "S" lat = - lat end if long < 0 then ew = "W" long = - long end if form == "dec" then lat = decimalPrecision(lat, prec) long = decimalPrecision(long, prec) val = lat .. "°" .. ns .. " " .. long .. "°" .. ew else local latdeg, latmin, latsec = decimalToDMS(lat, prec) local longdeg, longmin, longsec = decimalToDMS(long, prec) if latsec == 0 and longsec == 0 then if latmin == 0 and longmin == 0 then val = latdeg .. "°" .. ns .. " " .. longdeg .. "°" .. ew else val = latdeg .. "°" .. latmin .. "′" .. ns .. " " val = val .. longdeg .. "°".. longmin .. "′" .. ew end else val = latdeg .. "°" .. latmin .. "′" .. latsec .. "″" .. ns .. " " val = val .. longdeg .. "°" .. longmin .. "′" .. longsec .. "″" .. ew end end end ------------------------------------ elseif dtype == "monolingualtext" then -- data type is Monolingual text: -- has mainsnak.datavalue.value as a table containing language/text pairs -- collect all the values in 'out' and languages in 'mlt' and process them later val = pre .. dv.text .. post mlt = dv.language ------------------------------------ else -- some other data type so write a specific handler val = "unknown data type: " .. dtype end -- of datatype/unknown value/sourced check return val, mlt end ------------------------------------------------------------------------------- -- propertyvalueandquals takes a property object, the arguments passed from frame, -- and a qualifier propertyID. -- It returns a sequence (table) of values representing the values of that property -- and qualifiers that match the qualifierID if supplied. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); sourced(); labelOrId(); i18n.latestdatequalifier(); format_Date(); -- makeOrdinal(); roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); assembleoutput(); ------------------------------------------------------------------------------- local function propertyvalueandquals(objproperty, args, qualID) -- needs this style of declaration because it's re-entrant -- onlysourced is a boolean passed to return only values sourced to other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) -- linked is a a boolean that enables the link to a local page via sitelink -- if nothing or an empty string is passed set it true local linked = parseParam(args.linked, true) -- prefix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is prefixed to each value -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local prefix = (args.prefix or ""):gsub('"', '') -- postfix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is postfixed to each value -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local postfix = (args.postfix or ""):gsub('"', '') -- linkprefix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this creates a link and is then prefixed to each value -- useful when when multiple values are returned and indirect links are needed -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local lprefix = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- linkpostfix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is postfixed to each value when linking is enabled with lprefix -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local lpostfix = (args.linkpostfix or ""):gsub('"', '') -- wdlinks is a boolean passed to enable links to Wikidata when no article exists -- if nothing or an empty string is passed set it false local wdl = parseParam(args.wdlinks or args.wdl, false) -- unitabbr is a boolean passed to enable unit abbreviations for common units -- if nothing or an empty string is passed set it false local uabbr = parseParam(args.unitabbr or args.uabbr, false) -- qualsonly is a boolean passed to return just the qualifiers -- if nothing or an empty string is passed set it false local qualsonly = parseParam(args.qualsonly or args.qo, false) -- maxvals is a string that may be nil, empty (""), or a number -- this determines how many items may be returned when multiple values are available -- setting it = 1 is useful where the returned string is used within another call, e.g. image local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 -- pd (plain date) is a string: yes/true/1 | no/false/0 | adj -- to disable/enable "sourcing cirumstances" or use adjectival form for the plain date local pd = args.plaindate or args.pd or "no" args.pd = pd -- allow qualifiers to have a different date format; default to year unless qualsonly is set args.qdf = args.qdf or args.qualifierdateformat or args.df or (not qualsonly and "y") local lang = args.lang or findLang().code -- qualID is a string list of wanted qualifiers or "ALL" qualID = qualID or "" -- capitalise list of wanted qualifiers and substitute "DATES" qualID = qualID:upper():gsub("DATES", "P580, P582") local allflag = (qualID == "ALL") -- create table of wanted qualifiers as key local qwanted = {} -- create sequence of wanted qualifiers local qorder = {} for q in mw.text.gsplit(qualID, "%p") do -- split at punctuation and iterate local qtrim = mw.text.trim(q) if qtrim ~= "" then qwanted[mw.text.trim(q)] = true qorder[#qorder+1] = qtrim end end -- qsep is the output separator for rendering qualifier list local qsep = (args.qsep or ""):gsub('"', '') -- qargs are the arguments to supply to assembleoutput() local qargs = { ["osd"] = "false", ["linked"] = tostring(linked), ["prefix"] = args.qprefix, ["postfix"] = args.qpostfix, ["linkprefix"] = args.qlinkprefix or args.qlp, ["linkpostfix"] = args.qlinkpostfix, ["wdl"] = "false", ["unitabbr"] = tostring(uabbr), ["maxvals"] = 0, ["sorted"] = tostring(args.qsorted), ["noicon"] = "true", ["list"] = args.qlist, ["sep"] = qsep, ["langobj"] = args.langobj, ["lang"] = args.langobj.code, ["df"] = args.qdf, ["sn"] = parseParam(args.qsn or args.qshortname, false), } -- all proper values of a Wikidata property will be the same type as the first -- qualifiers don't have a mainsnak, properties do local datatype = objproperty[1].datatype or objproperty[1].mainsnak.datatype -- out[] holds the a list of returned values for this property -- mlt[] holds the language code if the datatype is monolingual text local out = {} local mlt = {} for k, v in ipairs(objproperty) do local hasvalue = true if (onlysrc and not sourced(v)) then -- no value: it isn't sourced when onlysourced=true hasvalue = false else local val, lcode = rendersnak(v, args, linked, lprefix, lpostfix, prefix, postfix, uabbr) if not val then hasvalue = false -- rank doesn't match elseif qualsonly and qualID then -- suppress value returned: only qualifiers are requested else out[#out+1], mlt[#out+1] = val, lcode end end -- See if qualifiers are to be returned: local snak = v.mainsnak or v if hasvalue and v.qualifiers and qualID ~= "" and snak.snaktype~="novalue" then -- collect all wanted qualifier values returned in qlist, indexed by propertyID local qlist = {} local timestart, timeend = "", "" -- loop through qualifiers for k1, v1 in pairs(v.qualifiers) do if allflag or qwanted[k1] then if k1 == "P1326" then local ts = v1[1].datavalue.value.time local dp = v1[1].datavalue.value.precision qlist[k1] = dateFormat(ts, dp, args.qdf, args.bc, pd, "", lang, "before") elseif k1 == "P1319" then local ts = v1[1].datavalue.value.time local dp = v1[1].datavalue.value.precision qlist[k1] = dateFormat(ts, dp, args.qdf, args.bc, pd, "", lang, "after") elseif k1 == "P580" then timestart = propertyvalueandquals(v1, qargs)[1] or "" -- treat only one start time as valid elseif k1 == "P582" then timeend = propertyvalueandquals(v1, qargs)[1] or "" -- treat only one end time as valid else local q = assembleoutput(propertyvalueandquals(v1, qargs), qargs) -- we already deal with circa via 'sourcing circumstances' if the datatype was time -- circa may be either linked or unlinked *** internationalise later *** if datatype ~= "time" or q ~= "circa" and not (type(q) == "string" and q:find("circa]]")) then qlist[k1] = q end end end -- of test for wanted end -- of loop through qualifiers -- set date separator local t = timestart .. timeend -- *** internationalise date separators later *** local dsep = "&ndash;" if t:find("%s") or t:find("&nbsp;") then dsep = " &ndash; " end -- set the order for the list of qualifiers returned; start time and end time go last if next(qlist) then local qlistout = {} if allflag then for k2, v2 in pairs(qlist) do qlistout[#qlistout+1] = v2 end else for i2, v2 in ipairs(qorder) do qlistout[#qlistout+1] = qlist[v2] end end if t ~= "" then qlistout[#qlistout+1] = timestart .. dsep .. timeend end local qstr = assembleoutput(qlistout, qargs) if qualsonly then out[#out+1] = qstr else out[#out] = out[#out] .. " (" .. qstr .. ")" end elseif t ~= "" then if qualsonly then if timestart == "" then out[#out+1] = timeend elseif timeend == "" then out[#out+1] = timestart else out[#out+1] = timestart .. dsep .. timeend end else out[#out] = out[#out] .. " (" .. timestart .. dsep .. timeend .. ")" end end end -- of test for qualifiers wanted if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of for each value loop -- we need to pick one value to return if the datatype was "monolingualtext" -- if there's only one value, use that -- otherwise look through the fallback languages for a match if datatype == "monolingualtext" and #out >1 then lang = mw.text.split( lang, '-', true )[1] local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( lang ) table.insert( fbtbl, 1, lang ) local bestval = "" local found = false for idx1, lang1 in ipairs(fbtbl) do for idx2, lang2 in ipairs(mlt) do if (lang1 == lang2) and not found then bestval = out[idx2] found = true break end end -- loop through values of property end -- loop through fallback languages if found then -- replace output table with a table containing the best value out = { bestval } else -- more than one value and none of them on the list of fallback languages -- sod it, just give them the first one out = { out[1] } end end return out end ------------------------------------------------------------------------------- -- Common code for p.getValueByQual and p.getValueByLang ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- local _getvaluebyqual = function(frame, qualID, checkvalue) -- The property ID that will have a qualifier is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or "") if propertyID == "" then return "no property supplied" end if qualID == "" then return "no qualifier supplied" end -- onlysourced is a boolean passed to return property values -- only when property values are sourced to something other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true -- if "false" or "no" or 0 is passed set it false local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- set a language object and code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args -- check for locally supplied parameter in second unnamed parameter -- success means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, args[2], propertyID) local linked = parseParam(args.linked, true) local lpre = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') local lpost = (args.linkpostfix or ""):gsub('"', '') local pre = (args.prefix or ""):gsub('"', '') local post = (args.postfix or ""):gsub('"', '') local uabbr = parseParam(args.unitabbr or args.uabbr, false) local filter = (args.unit or ""):upper() local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 if filter == "" then filter = nil end if qid then local out = {} -- Scan through the values of the property -- we want something like property is "pronunciation audio (P443)" in propertyID -- with a qualifier like "language of work or name (P407)" in qualID -- whose value has the required ID, like "British English (Q7979)", in qval for k1, v1 in ipairs(props) do if v1.mainsnak.snaktype == "value" then -- check if it has the right qualifier local v1q = v1.qualifiers if v1q and v1q[qualID] then if onlysrc == false or sourced(v1) then -- if we've got this far, we have a (sourced) claim with qualifiers -- so see if matches the required value -- We'll only deal with wikibase-items and strings for now if v1q[qualID][1].datatype == "wikibase-item" then if checkvalue(v1q[qualID][1].datavalue.value.id) then out[#out + 1] = rendersnak(v1, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) end elseif v1q[qualID][1].datatype == "string" then if checkvalue(v1q[qualID][1].datavalue.value) then out[#out + 1] = rendersnak(v1, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) end end end -- of check for sourced end -- of check for matching required value and has qualifiers else return nil end -- of check for string if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of propertyID return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- either local parameter or nothing end -- of test for success return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- _location takes Q-id and follows P276 (location) -- or P131 (located in the administrative territorial entity) or P706 (located on terrain feature) -- from the initial item to higher level territories/locations until it reaches the highest. -- An optional boolean, 'first', determines whether the first item is returned (default: false). -- An optional boolean 'skip' toggles the display to skip to the last item (default: false). -- It returns a table containing the locations - linked where possible, except for the highest. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); labelOrId(); linkedItem ------------------------------------------------------------------------------- local _location = function(qid, first, skip) first = parseParam(first, false) skip = parseParam(skip, false) local locs = {"P276", "P131", "P706"} local out = {} local langcode = findLang():getCode() local finished = false local count = 0 local prevqid = "Q0" repeat local prop for i1, v1 in ipairs(locs) do local proptbl = mw.wikibase.getBestStatements(qid, v1) if #proptbl > 1 then -- there is more than one higher location local prevP131, prevP131id if prevqid ~= "Q0" then prevP131 = mw.wikibase.getBestStatements(prevqid, "P131")[1] prevP131id = prevP131 and prevP131.mainsnak.datavalue and prevP131.mainsnak.datavalue.value.id end for i2, v2 in ipairs(proptbl) do local parttbl = v2.qualifiers and v2.qualifiers.P518 if parttbl then -- this higher location has qualifier 'applies to part' (P518) for i3, v3 in ipairs(parttbl) do if v3.snaktype == "value" and v3.datavalue.value.id == prevqid then -- it has a value equal to the previous location prop = proptbl[i2] break end -- of test for matching last location end -- of loop through values of 'applies to part' else -- there's no qualifier 'applies to part' (P518) -- so check if the previous location had a P131 that matches this alternate if qid == prevP131id then prop = proptbl[i2] break end -- of test for matching previous P131 end end -- of loop through parent locations -- fallback to second value if match not found prop = prop or proptbl[2] elseif #proptbl > 0 then prop = proptbl[1] end if prop then break end end -- check if it's an instance of (P31) a country (Q6256) or sovereign state (Q3624078) -- and terminate the chain if it is local inst = mw.wikibase.getAllStatements(qid, "P31") if #inst > 0 then for k, v in ipairs(inst) do local instid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id -- stop if it's a country (or a country within the United Kingdom if skip is true) if instid == "Q6256" or instid == "Q3624078" or (skip and instid == "Q3336843") then prop = nil -- this will ensure this is treated as top-level location break end end end -- get the name of this location and update qid to point to the parent location if prop and prop.mainsnak.datavalue then if not skip or count == 0 then local args = { lprefix = ":" } out[#out+1] = linkedItem(qid, args) -- get a linked value if we can end qid, prevqid = prop.mainsnak.datavalue.value.id, qid else -- This is top-level location, so get short name except when this is the first item -- Use full label if there's no short name or this is the first item local prop1813 = mw.wikibase.getAllStatements(qid, "P1813") -- if there's a short name and this isn't the only item if prop1813[1] and (#out > 0)then local shortname -- short name is monolingual text, so look for match to the local language -- choose the shortest 'short name' in that language for k, v in pairs(prop1813) do if v.mainsnak.datavalue.value.language == langcode then local name = v.mainsnak.datavalue.value.text if (not shortname) or (#name < #shortname) then shortname = name end end end -- add the shortname if one is found, fallback to the label -- but skip it if it's "USA" if shortname ~= "USA" then out[#out+1] = shortname or labelOrId(qid) else if skip then out[#out+1] = "US" end end else -- no shortname, so just add the label local loc = labelOrId(qid) -- exceptions go here: if loc == "United States of America" then out[#out+1] = "United States" else out[#out+1] = loc end end finished = true end count = count + 1 until finished or count >= 10 -- limit to 10 levels to avoid infinite loops -- remove the first location if not required if not first then table.remove(out, 1) end -- we might have duplicate text for consecutive locations, so remove them if #out > 2 then local plain = {} for i, v in ipairs(out) do -- strip any links plain[i] = v:gsub("^%[%[[^|]*|", ""):gsub("]]$", "") end local idx = 2 repeat if plain[idx] == plain[idx-1] then -- duplicate found local removeidx = 0 if (plain[idx] ~= out[idx]) and (plain[idx-1] == out[idx-1]) then -- only second one is linked, so drop the first removeidx = idx - 1 elseif (plain[idx] == out[idx]) and (plain[idx-1] ~= out[idx-1]) then -- only first one is linked, so drop the second removeidx = idx else -- pick one removeidx = idx - (os.time()%2) end table.remove(out, removeidx) table.remove(plain, removeidx) else idx = idx +1 end until idx >= #out end return out end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getsumofparts scans the property 'has part' (P527) for values matching a list. -- The list (args.vlist) consists of a string of Qids separated by spaces or any usual punctuation. -- If the matched values have a qualifer 'quantity' (P1114), those quantites are summed. -- The sum is returned as a number (i.e. 0 if none) -- a table of arguments is supplied implementing the usual parameters. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks; parseParam; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- local _getsumofparts = function(args) local vallist = (args.vlist or ""):upper() if vallist == "" then return end args.reqranks = setRanks(args.rank) local f = {} f.args = args local qid, props = parseInput(f, "", "P527") if not qid then return 0 end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local sum = 0 for k1, v1 in ipairs(props) do if (onlysrc == false or sourced(v1)) and v1.mainsnak.snaktype == "value" and v1.mainsnak.datavalue.type == "wikibase-entityid" and vallist:match( v1.mainsnak.datavalue.value.id ) and v1.qualifiers then local quals = v1.qualifiers["P1114"] if quals then for k2, v2 in ipairs(quals) do sum = sum + v2.datavalue.value.amount end end end end return sum end ------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------- -- Public functions ------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------- -- _getValue makes the functionality of getValue available to other modules ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; parseParam; sourced; -- labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p._getValue = function(args) -- parameter sets for commonly used groups of parameters local paraset = tonumber(args.ps or args.parameterset or 0) if paraset == 1 then -- a common setting, not usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" elseif paraset == 2 then -- equivalent to raw, not usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" args.linked = "no" args.pd = "true" elseif paraset == 3 then -- parameterset 1, but usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "yes" args.noicon = "true" end -- implement eid parameter local eid = args.eid if eid == "" then return nil elseif eid then args.qid = eid end local propertyID = mw.text.trim(args[1] or "") args.reqranks = setRanks(args.rank) -- replacetext (rt) is a string that is returned instead of any non-empty Wikidata value -- this is useful for tracking and debugging, so we set fetchwikidata=ALL to fill the whitelist local replacetext = mw.text.trim(args.rt or args.replacetext or "") if replacetext ~= "" then args.fetchwikidata = "ALL" end local f = {} f.args = args local entityid, props = parseInput(f, f.args[2], propertyID) if not entityid then return props -- either the input parameter or nothing end -- qual is a string containing the property ID of the qualifier(s) to be returned -- if qual == "ALL" then all qualifiers returned -- if qual == "DATES" then qualifiers P580 (start time) and P582 (end time) returned -- if nothing or an empty string is passed set it nil -> no qualifiers returned local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end -- set a language object and code in the args table args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- table 'out' stores the return value(s): local out = propertyvalueandquals(props, args, qualID) -- format the table of values and return it as a string: return assembleoutput(out, args, entityid, propertyID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValue is used to get the value(s) of a property -- The property ID is passed as the first unnamed parameter and is required. -- A locally supplied parameter may optionaly be supplied as the second unnamed parameter. -- The function will now also return qualifiers if parameter qual is supplied ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getValue; setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; parseParam; sourced; -- labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValue = function(frame) local args= frame.args if not args[1] then args = frame:getParent().args if not args[1] then return i18n.errors["No property supplied"] end end return p._getValue(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPreferredValue is used to get a value, -- (or a comma separated list of them if multiple values exist). -- If preferred ranks are set, it will return those values, otherwise values with normal ranks -- now redundant to getValue with |rank=best ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: p.getValue; setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; -- parseParam; sourced; labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; -- makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p.getPreferredValue = function(frame) frame.args.rank = "best" return p.getValue(frame) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getCoords is used to get coordinates for display in an infobox -- whitelist and blacklist are implemented -- optional 'display' parameter is allowed, defaults to nil - was "inline, title" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks(); parseInput(); decimalPrecision(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getCoords = function(frame) local propertyID = "P625" -- if there is a 'display' parameter supplied, use it -- otherwise default to nothing local disp = frame.args.display or "" if disp == "" then disp = nil -- default to not supplying display parameter, was "inline, title" end -- there may be a format parameter to switch from deg/min/sec to decimal degrees -- default is deg/min/sec -- decimal degrees needs |format = dec local form = (frame.args.format or ""):lower():sub(1,3) if form ~= "dec" then form = "dms" end -- just deal with best values frame.args.reqranks = setRanks("best") local qid, props = parseInput(frame, frame.args[1], propertyID) if not qid then return props -- either local parameter or nothing else local dv = props[1].mainsnak.datavalue.value local lat, long, prec = dv.latitude, dv.longitude, dv.precision lat = decimalPrecision(lat, prec) long = decimalPrecision(long, prec) local lat_long = { lat, long } lat_long["display"] = disp lat_long["format"] = form -- invoke template Coord with the values stored in the table return frame:expandTemplate{title = 'coord', args = lat_long} end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQualifierValue is used to get a formatted value of a qualifier -- -- The call needs: a property (the unnamed parameter or 1=) -- a target value for that property (pval=) -- a qualifier for that target value (qual=) -- The usual whitelisting and blacklisting of the property is implemented -- The boolean onlysourced= parameter can be set to return nothing -- when the property is unsourced (or only sourced to Wikipedia) ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); setRanks(); parseInput(); sourced(); -- propertyvalueandquals(); assembleoutput(); -- labelOrId(); i18n.latestdatequalifier(); format_Date(); -- findLang(); makeOrdinal(); roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getQualifierValue = function(frame) -- The property ID that will have a qualifier is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or "") -- The value of the property we want to match whose qualifier value is to be returned -- is passed in named parameter |pval= local propvalue = frame.args.pval -- The property ID of the qualifier -- whose value is to be returned is passed in named parameter |qual= local qualifierID = frame.args.qual -- A filter can be set like this: filter=P642==Q22674854 local filter, fprop, fval local ftable = mw.text.split(frame.args.filter or "", "==") if ftable[2] then fprop = mw.text.trim(ftable[1]) fval = mw.text.trim(ftable[2]) filter = true end -- onlysourced is a boolean passed to return qualifiers -- only when property values are sourced to something other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true -- if "false" or "no" or 0 is passed set it false local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set a language object and language code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- check for locally supplied parameter in second unnamed parameter -- success means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, frame.args[2], propertyID) if qid then local out = {} -- Scan through the values of the property -- we want something like property is P793, significant event (in propertyID) -- whose value is something like Q385378, construction (in propvalue) -- then we can return the value(s) of a qualifier such as P580, start time (in qualifierID) for k1, v1 in pairs(props) do if v1.mainsnak.snaktype == "value" and v1.mainsnak.datavalue.type == "wikibase-entityid" then -- It's a wiki-linked value, so check if it's the target (in propvalue) and if it has qualifiers if v1.mainsnak.datavalue.value.id == propvalue and v1.qualifiers then if onlysrc == false or sourced(v1) then -- if we've got this far, we have a (sourced) claim with qualifiers -- which matches the target, so apply the filter and find the value(s) of the qualifier we want if not filter or (v1.qualifiers[fprop] and v1.qualifiers[fprop][1].datavalue.value.id == fval) then local quals = v1.qualifiers[qualifierID] if quals then -- can't reference qualifer, so set onlysourced = "no" (args are strings, not boolean) local qargs = frame.args qargs.onlysourced = "no" local vals = propertyvalueandquals(quals, qargs, qid) for k, v in ipairs(vals) do out[#out + 1] = v end end end end -- of check for sourced end -- of check for matching required value and has qualifiers end -- of check for wikibase entity end -- of loop through values of propertyID return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- either local parameter or nothing end -- of test for success return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- getSumOfParts scans the property 'has part' (P527) for values matching a list. -- The list is passed in parameter vlist. -- It consists of a string of Qids separated by spaces or any usual punctuation. -- If the matched values have a qualifier 'quantity' (P1114), those quantities are summed. -- The sum is returned as a number or nothing if zero. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getsumofparts; ------------------------------------------------------------------------------- p.getSumOfParts = function(frame) local sum = _getsumofparts(frame.args) if sum == 0 then return end return sum end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByQual gets the value of a property which has a qualifier with a given entity value -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the ID of a qualifier for that property (qualID=Pyyy) -- either the Wikibase-entity ID of a value for that qualifier (qvalue=Qzzz) -- or a string value for that qualifier (qvalue=abc123) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getvaluebyqual; parseParam; setRanks; parseInput; sourced; -- assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByQual = function(frame) local qualID = frame.args.qualID -- The Q-id of the value for the qualifier we want to match is in named parameter |qvalue= local qval = frame.args.qvalue or "" if qval == "" then return "no qualifier value supplied" end local function checkQID(id) return id == qval end return _getvaluebyqual(frame, qualID, checkQID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByLang gets the value of a property which has a qualifier P407 -- ("language of work or name") whose value has the given language code -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the MediaWiki language code to match the language (lang=xx[-yy]) -- (if no code is supplied, it uses the default language) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getvaluebyqual; parseParam; setRanks; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByLang = function(frame) -- The language code for the qualifier we want to match is in named parameter |lang= local langcode = findLang(frame.args.lang).code local function checkLanguage(id) -- id should represent a language like "British English (Q7979)" -- it should have string property "Wikimedia language code (P424)" -- qlcode will be a table: local qlcode = mw.wikibase.getBestStatements(id, "P424") if (#qlcode > 0) and (qlcode[1].mainsnak.datavalue.value == langcode) then return true end end return _getvaluebyqual(frame, "P407", checkLanguage) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByRefSource gets the value of a property which has a reference "stated in" (P248) -- whose value has the given entity-ID. -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the entity ID of a value to match where the reference is stated in (match=Qzzz) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByRefSource = function(frame) -- The property ID that we want to check is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or ""):upper() if propertyID == "" then return "no property supplied" end -- The Q-id of the value we want to match is in named parameter |qvalue= local qval = (frame.args.match or ""):upper() if qval == "" then qval = "Q21540096" end local unit = (frame.args.unit or ""):upper() if unit == "" then unit = "Q4917" end local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- set a language object and code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local linked = parseParam(frame.args.linked, true) local uabbr = parseParam(frame.args.uabbr or frame.args.unitabbr, false) -- qid not nil means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, frame.args[2], propertyID) if qid then local out = {} local mlt= {} for k1, v1 in ipairs(props) do if onlysrc == false or sourced(v1) then if v1.references then for k2, v2 in ipairs(v1.references) do if v2.snaks.P248 then for k3, v3 in ipairs(v2.snaks.P248) do if v3.datavalue.value.id == qval then out[#out+1], mlt[#out+1] = rendersnak(v1, frame.args, linked, "", "", "", "", uabbr, unit) if not mlt[#out] then -- we only need one match per property value -- unless datatype was monolingual text break end end -- of test for match end -- of loop through values "stated in" end -- of test that "stated in" exists end -- of loop through references end -- of test that references exist end -- of test for sourced end -- of loop through values of propertyID if #mlt > 0 then local langcode = frame.args.lang langcode = mw.text.split( langcode, '-', true )[1] local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( langcode ) table.insert( fbtbl, 1, langcode ) local bestval = "" local found = false for idx1, lang1 in ipairs(fbtbl) do for idx2, lang2 in ipairs(mlt) do if (lang1 == lang2) and not found then bestval = out[idx2] found = true break end end -- loop through values of property end -- loop through fallback languages if found then -- replace output table with a table containing the best value out = { bestval } else -- more than one value and none of them on the list of fallback languages -- sod it, just give them the first one out = { out[1] } end end return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- no property or local parameter supplied end -- of test for success end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPropertyIDs takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- It returns the Entity-IDs (Qids) of the values of a property if it is a Wikibase-Entity. -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p._getPropertyIDs = function(args) args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- change default for noicon to true args.noicon = tostring(parseParam(args.noicon or "", true)) local f = {} f.args = args local pid = mw.text.trim(args[1] or ""):upper() -- get the qid and table of claims for the property, or nothing and the local value passed local qid, props = parseInput(f, args[2], pid) if not qid then return props end if not props[1] then return nil end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local out = {} for i, v in ipairs(props) do local snak = v.mainsnak if ( snak.datatype == "wikibase-item" ) and ( v.rank and args.reqranks[v.rank:sub(1, 1)] ) and ( snak.snaktype == "value" ) and ( sourced(v) or not onlysrc ) then out[#out+1] = snak.datavalue.value.id end if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end return assembleoutput(out, args, qid, pid) end p.getPropertyIDs = function(frame) local args = frame.args return p._getPropertyIDs(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQualifierIDs takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- It takes a property-id as the first unnamed parameter, and an optional parameter qlist -- which is a list of qualifier property-ids to search for (default is "ALL") -- It returns the Entity-IDs (Qids) of the values of a property if it is a Wikibase-Entity. -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getQualifierIDs = function(frame) local args = frame.args args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- change default for noicon to true args.noicon = tostring(parseParam(args.noicon or "", true)) local f = {} f.args = args local pid = mw.text.trim(args[1] or ""):upper() -- get the qid and table of claims for the property, or nothing and the local value passed local qid, props = parseInput(f, args[2], pid) if not qid then return props end if not props[1] then return nil end -- get the other parameters local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qlist = args.qlist or "" if qlist == "" then qlist = "ALL" end qlist = qlist:gsub("[%p%s]+", " ") .. " " local out = {} for i, v in ipairs(props) do local snak = v.mainsnak if ( v.rank and args.reqranks[v.rank:sub(1, 1)] ) and ( snak.snaktype == "value" ) and ( sourced(v) or not onlysrc ) then if v.qualifiers then for k1, v1 in pairs(v.qualifiers) do if qlist == "ALL " or qlist:match(k1 .. " ") then for i2, v2 in ipairs(v1) do if v2.datatype == "wikibase-item" and v2.snaktype == "value" then out[#out+1] = v2.datavalue.value.id end -- of test that id exists end -- of loop through qualifier values end -- of test for kq in qlist end -- of loop through qualifiers end -- of test for qualifiers end -- of test for rank value, sourced, and value exists if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through property values return assembleoutput(out, args, qid, pid) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPropOfProp takes two propertyIDs: prop1 and prop2 (as well as the usual parameters) -- If the value(s) of prop1 are of type "wikibase-item" then it returns the value(s) of prop2 -- of each of those wikibase-items. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p._getPropOfProp = function(args) -- parameter sets for commonly used groups of parameters local paraset = tonumber(args.ps or args.parameterset or 0) if paraset == 1 then -- a common setting args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" elseif paraset == 2 then -- equivalent to raw args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" args.linked = "no" args.pd = "true" elseif paraset == 3 then -- third set goes here end args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code local pid1 = args.prop1 or args.pid1 or "" local pid2 = args.prop2 or args.pid2 or "" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end local f = {} f.args = args local qid1, statements1 = parseInput(f, args[1], pid1) -- parseInput nulls empty args[1] and returns args[1] if nothing on Wikidata if not qid1 then return statements1 end -- otherwise it returns the qid and a table for the statement local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end local out = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then local snak = v.mainsnak if snak.datatype == "wikibase-item" and snak.snaktype == "value" then local qid2 = snak.datavalue.value.id local statements2 = {} if args.reqranks.b then statements2 = mw.wikibase.getBestStatements(qid2, pid2) else statements2 = mw.wikibase.getAllStatements(qid2, pid2) end if statements2[1] then local out2 = propertyvalueandquals(statements2, args, qualID) out[#out+1] = assembleoutput(out2, args, qid2, pid2) end end -- of test for valid property1 value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of property1 return assembleoutput(out, args, qid1, pid1) end p.getPropOfProp = function(frame) local args= frame.args if not args.prop1 and not args.pid1 then args = frame:getParent().args if not args.prop1 and not args.pid1 then return i18n.errors["No property supplied"] end end return p._getPropOfProp(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAwardCat takes most of the usual parameters. If the item has values of P166 (award received), -- then it examines each of those awards for P2517 (category for recipients of this award). -- If it exists, it returns the corresponding category, -- with the item's P734 (family name) as sort key, or no sort key if there is no family name. -- The sort key may be overridden by the parameter |sortkey (alias |sk). -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getAwardCat = function(frame) frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args args.sep = " " local pid1 = args.prop1 or "P166" local pid2 = args.prop2 or "P2517" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end -- locally supplied value: local localval = mw.text.trim(args[1] or "") local qid1, statements1 = parseInput(frame, localval, pid1) if not qid1 then return localval end -- linkprefix (strip quotes) local lp = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- sort key (strip quotes, hyphens and periods): local sk = (args.sortkey or args.sk or ""):gsub('["-.]', '') -- family name: local famname = "" if sk == "" then local p734 = mw.wikibase.getBestStatements(qid1, "P734")[1] local p734id = p734 and p734.mainsnak.snaktype == "value" and p734.mainsnak.datavalue.value.id or "" famname = mw.wikibase.getSitelink(p734id) or "" -- strip namespace and disambigation local pos = famname:find(":") or 0 famname = famname:sub(pos+1):gsub("%s%(.+%)$", "") if famname == "" then local lbl = mw.wikibase.getLabel(p734id) famname = lbl and mw.text.nowiki(lbl) or "" end end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end local out = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then local snak = v.mainsnak if snak.datatype == "wikibase-item" and snak.snaktype == "value" then local qid2 = snak.datavalue.value.id local statements2 = {} if args.reqranks.b then statements2 = mw.wikibase.getBestStatements(qid2, pid2) else statements2 = mw.wikibase.getAllStatements(qid2, pid2) end if statements2[1] and statements2[1].mainsnak.snaktype == "value" then local qid3 = statements2[1].mainsnak.datavalue.value.id local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid3) -- if there's no local sitelink, create the sitelink from English label if not sitelink then local lbl = mw.wikibase.getLabelByLang(qid3, "en") if lbl then if lbl:sub(1,9) == "Category:" then sitelink = mw.text.nowiki(lbl) else sitelink = "Category:" .. mw.text.nowiki(lbl) end end end if sitelink then if sk ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "|" .. sk .. "]]" elseif famname ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "|" .. famname .. "]]" else out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "]]" end -- of check for sort keys end -- of test for sitelink end -- of test for category end -- of test for wikibase item has a value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of property1 return assembleoutput(out, args, qid1, pid1) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getIntersectCat takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented -- It takes two properties, |prop1 and |prop2 (e.g. occupation and country of citizenship) -- Each property's value is a wiki-base entity -- For each value of the first parameter (ranks implemented) it fetches the value's main category -- and then each value of the second parameter (possibly substituting a simpler description) -- then it returns all of the categories representing the intersection of those properties, -- (e.g. Category:Actors from Canada). A joining term may be supplied (e.g. |join=from). -- The item's P734 (family name) is the sort key, or no sort key if there is no family name. -- The sort key may be overridden by the parameter |sortkey (alias |sk). ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getIntersectCat = function(frame) frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args args.sep = " " args.linked = "no" local pid1 = args.prop1 or "P106" local pid2 = args.prop2 or "P27" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end local qid, statements1 = parseInput(frame, "", pid1) if not qid then return nil end local qid, statements2 = parseInput(frame, "", pid2) if not qid then return nil end -- topics like countries may have different names in categories from their label in Wikidata local subs_exists, subs = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/subs") local join = args.join or "" local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 -- linkprefix (strip quotes) local lp = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- sort key (strip quotes, hyphens and periods): local sk = (args.sortkey or args.sk or ""):gsub('["-.]', '') -- family name: local famname = "" if sk == "" then local p734 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P734")[1] local p734id = p734 and p734.mainsnak.snaktype == "value" and p734.mainsnak.datavalue.value.id or "" famname = mw.wikibase.getSitelink(p734id) or "" -- strip namespace and disambigation local pos = famname:find(":") or 0 famname = famname:sub(pos+1):gsub("%s%(.+%)$", "") if famname == "" then local lbl = mw.wikibase.getLabel(p734id) famname = lbl and mw.text.nowiki(lbl) or "" end end local cat1 = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then -- get the ID representing the value of the property local pvalID = (v.mainsnak.snaktype == "value") and v.mainsnak.datavalue.value.id if pvalID then -- get the topic's main category (P910) for that entity local p910 = mw.wikibase.getBestStatements(pvalID, "P910")[1] if p910 and p910.mainsnak.snaktype == "value" then local tmcID = p910.mainsnak.datavalue.value.id -- use sitelink or the English label for the cat local cat = mw.wikibase.getSitelink(tmcID) if not cat then local lbl = mw.wikibase.getLabelByLang(tmcID, "en") if lbl then if lbl:sub(1,9) == "Category:" then cat = mw.text.nowiki(lbl) else cat = "Category:" .. mw.text.nowiki(lbl) end end end cat1[#cat1+1] = cat end -- of test for topic's main category exists end -- of test for property has vaild value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #cat1 >= maxvals then break end end local cat2 = {} for k, v in ipairs(statements2) do if not onlysrc or sourced(v) then local cat = rendersnak(v, args) if subs[cat] then cat = subs[cat] end cat2[#cat2+1] = cat end if maxvals > 0 and #cat2 >= maxvals then break end end local out = {} for k1, v1 in ipairs(cat1) do for k2, v2 in ipairs(cat2) do if sk ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "|" .. sk .. "]]" elseif famname ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "|" .. famname .. "]]" else out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "]]" end -- of check for sort keys end end args.noicon = "true" return assembleoutput(out, args, qid, pid1) end ------------------------------------------------------------------------------- -- qualsToTable takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- A qid may be given, and the first unnamed parameter is the property ID, which is of type wikibase item. -- It takes a list of qualifier property IDs as |quals= -- For a given qid and property, it creates the rows of an html table, -- each row being a value of the property (optionally only if the property matches the value in |pval= ) -- each cell being the first value of the qualifier corresponding to the list in |quals ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; ------------------------------------------------------------------------------- p.qualsToTable = function(frame) local args = frame.args local quals = args.quals or "" if quals == "" then return "" end args.reqranks = setRanks(args.rank) local propertyID = mw.text.trim(args[1] or "") local f = {} f.args = args local entityid, props = parseInput(f, "", propertyID) if not entityid then return "" end args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code local pval = args.pval or "" local qplist = mw.text.split(quals, "%p") -- split at punctuation and make a sequential table for i, v in ipairs(qplist) do qplist[i] = mw.text.trim(v):upper() -- remove whitespace and capitalise end local col1 = args.firstcol or "" if col1 ~= "" then col1 = col1 .. "</td><td>" end local emptycell = args.emptycell or "&nbsp;" -- construct a 2-D array of qualifier values in qvals local qvals = {} for i, v in ipairs(props) do local skip = false if pval ~= "" then local pid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id if pid ~= pval then skip = true end end if not skip then local qval = {} local vqualifiers = v.qualifiers or {} -- go through list of wanted qualifier properties for i1, v1 in ipairs(qplist) do -- check for that property ID in the statement's qualifiers local qv, qtype if vqualifiers[v1] then qtype = vqualifiers[v1][1].datatype if qtype == "time" then if vqualifiers[v1][1].snaktype == "value" then qv = mw.wikibase.renderSnak(vqualifiers[v1][1]) qv = frame:expandTemplate{title="dts", args={qv}} else qv = "?" end elseif qtype == "url" then if vqualifiers[v1][1].snaktype == "value" then qv = mw.wikibase.renderSnak(vqualifiers[v1][1]) local display = mw.ustring.match( mw.uri.decode(qv, "WIKI"), "([%w ]+)$" ) if display then qv = "[" .. qv .. " " .. display .. "]" end end else qv = mw.wikibase.formatValue(vqualifiers[v1][1]) end end -- record either the value or a placeholder qval[i1] = qv or emptycell end -- of loop through list of qualifiers -- add the list of qualifier values as a "row" in the main list qvals[#qvals+1] = qval end end -- of for each value loop local out = {} for i, v in ipairs(qvals) do out[i] = "<tr><td>" .. col1 .. table.concat(qvals[i], "</td><td>") .. "</td></tr>" end return table.concat(out, "\n") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getGlobe takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- otherwise it uses the linked item for the current page. -- If returns the Qid of the globe used in P625 (coordinate location), -- or nil if there isn't one. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getGlobe = function(frame) local qid = frame.args.qid or frame.args[1] or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end local coords = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P625")[1] local globeid if coords and coords.mainsnak.snaktype == "value" then globeid = coords.mainsnak.datavalue.value.globe:match("(Q%d+)") end return globeid end ------------------------------------------------------------------------------- -- getCommonsLink takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It returns one of the following in order of preference: -- the Commons sitelink of the linked Wikidata item; -- the Commons sitelink of the topic's main category of the linked Wikidata item; ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getCommonslink(); _getSitelink(); parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- p.getCommonsLink = function(frame) local oc = frame.args.onlycat or frame.args.onlycategories local fb = parseParam(frame.args.fallback or frame.args.fb, true) return _getCommonslink(frame.args.qid, oc, fb) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getSitelink takes the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It takes an optional parameter |wiki= to determine which wiki is to be checked for a sitelink -- If the parameter is blank, then it uses the local wiki. -- If there is a sitelink to an article available, it returns the plain text link to the article -- If there is no sitelink, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getSiteLink = function(frame) return _getSitelink(frame.args.qid, frame.args.wiki or mw.text.trim(frame.args[1] or "")) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLink has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- If there is a sitelink to an article on the local Wiki, it returns a link to the article -- with the Wikidata label as the displayed text. -- If there is no sitelink, it returns the label as plain text. -- If there is no label in the local language, it displays the qid instead. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLink = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(itemID) local label = labelOrId(itemID) if sitelink then return "[[:" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]" else return label end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLabel has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- It returns the Wikidata label for the local language as plain text. -- If there is no label in the local language, it displays the qid instead. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLabel = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end local lang = frame.args.lang or "" if lang == "" then lang = nil end local label = labelOrId(itemID, lang) return label end ------------------------------------------------------------------------------- -- label has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- if no qid is supplied, it uses the qid associated with the current page. -- It returns the Wikidata label for the local language as plain text. -- If there is no label in the local language, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.label = function(frame) local qid = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return end local lang = frame.args.lang or "" if lang == "" then lang = nil end local label, success = labelOrId(qid, lang) if success then return label end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAT (Article Title) -- has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- If there is a sitelink to an article on the local Wiki, it returns the sitelink as plain text. -- If there is no sitelink or qid supplied, it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAT = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end return mw.wikibase.getSitelink(itemID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getDescription has the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- (it defaults to the associated qid of the current article if omitted) -- and a local parameter passed as the first unnamed parameter. -- Any local parameter passed (other than "Wikidata" or "none") becomes the return value. -- It returns the article description for the Wikidata entity if the local parameter is "Wikidata". -- Nothing is returned if the description doesn't exist or "none" is passed as the local parameter. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getDescription = function(frame) local desc = mw.text.trim(frame.args[1] or "") local itemID = mw.text.trim(frame.args.qid or "") if itemID == "" then itemID = nil end if desc:lower() == 'wikidata' then return mw.wikibase.getDescription(itemID) elseif desc:lower() == 'none' then return nil else return desc end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAliases has the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- (it defaults to the associated qid of the current article if omitted) -- and a local parameter passed as the first unnamed parameter. -- It implements blacklisting and whitelisting with a field name of "alias" by default. -- Any local parameter passed becomes the return value. -- Otherwise it returns the aliases for the Wikidata entity with the usual list options. -- Nothing is returned if the aliases do not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); assembleoutput() ------------------------------------------------------------------------------- p.getAliases = function(frame) local args = frame.args local fieldname = args.name or "" if fieldname == "" then fieldname = "alias" end local blacklist = args.suppressfields or args.spf or "" if blacklist:find(fieldname) then return nil end local localval = mw.text.trim(args[1] or "") if localval ~= "" then return localval end local whitelist = args.fetchwikidata or args.fwd or "" if whitelist == "" then whitelist = "NONE" end if not (whitelist == 'ALL' or whitelist:find(fieldname)) then return nil end local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return nil end local aliases = mw.wikibase.getEntity(qid).aliases if not aliases then return nil end args.langobj = findLang(args.lang) local langcode = args.langobj.code args.lang = langcode local out = {} for k1, v1 in pairs(aliases) do if v1[1].language == langcode then for k1, v2 in ipairs(v1) do out[#out+1] = v2.value end break end end return assembleoutput(out, args, qid) end ------------------------------------------------------------------------------- -- pageId returns the page id (entity ID, Qnnn) of the current page -- returns nothing if the page is not connected to Wikidata ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.pageId = function(frame) return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatDate is a wrapper to export the private function format_Date ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: format_Date(); ------------------------------------------------------------------------------- p.formatDate = function(frame) return format_Date(frame.args[1], frame.args.df, frame.args.bc) end ------------------------------------------------------------------------------- -- location is a wrapper to export the private function _location -- it takes the entity-id as qid or the first unnamed parameter -- optional boolean parameter first toggles the display of the first item -- optional boolean parameter skip toggles the display to skip to the last item -- parameter debug=<y/n> (default 'n') adds error msg if not a location ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _location(); ------------------------------------------------------------------------------- p.location = function(frame) local debug = (frame.args.debug or ""):sub(1, 1):lower() if debug == "" then debug = "n" end local qid = mw.text.trim(frame.args.qid or frame.args[1] or ""):upper() if qid == "" then qid=mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then if debug ~= "n" then return i18n.errors["entity-not-found"] else return nil end end local first = mw.text.trim(frame.args.first or "") local skip = mw.text.trim(frame.args.skip or "") return table.concat( _location(qid, first, skip), ", " ) end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkBlacklist implements a test to check whether a named field is allowed -- returns true if the field is not blacklisted (i.e. allowed) -- returns false if the field is blacklisted (i.e. disallowed) -- {{#if:{{#invoke:WikidataIB |checkBlacklist |name=Joe |suppressfields=Dave; Joe; Fred}} | not blacklisted | blacklisted}} -- displays "blacklisted" -- {{#if:{{#invoke:WikidataIB |checkBlacklist |name=Jim |suppressfields=Dave; Joe; Fred}} | not blacklisted | blacklisted}} -- displays "not blacklisted" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.checkBlacklist = function(frame) local blacklist = frame.args.suppressfields or frame.args.spf or "" local fieldname = frame.args.name or "" if blacklist ~= "" and fieldname ~= "" then if blacklist:find(fieldname) then return false else return true end else -- one of the fields is missing: let's call that "not on the list" return true end end ------------------------------------------------------------------------------- -- emptyor returns nil if its first unnamed argument is just punctuation, whitespace or html tags -- otherwise it returns the argument unchanged (including leading/trailing space). -- If the argument may contain "=", then it must be called explicitly: -- |1=arg -- (In that case, leading and trailing spaces are trimmed) -- It finds use in infoboxes where it can replace tests like: -- {{#if: {{#invoke:WikidatIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}} | <span class="xxx">{{#invoke:WikidatIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}}</span> | }} -- with a form that uses just a single call to Wikidata: -- {{#invoke |WikidataIB |emptyor |1= <span class="xxx">{{#invoke:WikidataIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}}</span> }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.emptyor = function(frame) local s = frame.args[1] or "" if s == "" then return nil end local sx = s:gsub("%s", ""):gsub("<[^>]*>", ""):gsub("%p", "") if sx == "" then return nil else return s end end ------------------------------------------------------------------------------- -- labelorid is a public function to expose the output of labelOrId() -- Pass the Q-number as |qid= or as an unnamed parameter. -- It returns the Wikidata label for that entity or the qid if no label exists. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: labelOrId ------------------------------------------------------------------------------- p.labelorid = function(frame) return (labelOrId(frame.args.qid or frame.args[1])) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLang returns the MediaWiki language code of the current content. -- If optional parameter |style=full, it returns the language name. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLang = function(frame) local style = (frame.args.style or ""):lower() local langcode = mw.language.getContentLanguage().code if style == "full" then return mw.language.fetchLanguageName( langcode ) end return langcode end ------------------------------------------------------------------------------- -- getItemLangCode takes a qid parameter (using the current page's qid if blank) -- If the item for that qid has property country (P17) it looks at the first preferred value -- If the country has an official language (P37), it looks at the first preferred value -- If that official language has a language code (P424), it returns the first preferred value -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getItemLangCode() ------------------------------------------------------------------------------- p.getItemLangCode = function(frame) return _getItemLangCode(frame.args.qid or frame.args[1]) end ------------------------------------------------------------------------------- -- findLanguage exports the local findLang() function -- It takes an optional language code and returns, in order of preference: -- the code if a known language; -- the user's language, if set; -- the server's content language. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang ------------------------------------------------------------------------------- p.findLanguage = function(frame) return findLang(frame.args.lang or frame.args[1]).code end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQid returns the qid, if supplied -- failing that, the Wikidata entity ID of the "category's main topic (P301)", if it exists -- failing that, the Wikidata entity ID associated with the current page, if it exists -- otherwise, nothing ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getQid = function(frame) local qid = (frame.args.qid or ""):upper() -- check if a qid was passed; if so, return it: if qid ~= "" then return qid end -- check if there's a "category's main topic (P301)": qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if qid then local prop301 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P301") if prop301[1] then local mctid = prop301[1].mainsnak.datavalue.value.id if mctid then return mctid end end end -- otherwise return the page qid (if any) return qid end ------------------------------------------------------------------------------- -- followQid takes four optional parameters: qid, props, list and all. -- If qid is not given, it uses the qid for the connected page -- or returns nil if there isn't one. -- props is a list of properties, separated by punctuation. -- If props is given, the Wikidata item for the qid is examined for each property in turn. -- If that property contains a value that is another Wikibase-item, that item's qid is returned, -- and the search terminates, unless |all=y when all of the qids are returned, separated by spaces. -- If |list= is set to a template, the qids are passed as arguments to the template. -- If props is not given, the qid is returned. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- p._followQid = function(args) local qid = (args.qid or ""):upper() local all = parseParam(args.all, false) local list = args.list or "" if list == "" then list = nil end if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local out = {} local props = (args.props or ""):upper() if props ~= "" then for p in mw.text.gsplit(props, "%p") do -- split at punctuation and iterate p = mw.text.trim(p) for i, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(qid, p) ) do local linkedid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id if linkedid then if all then out[#out+1] = linkedid else return linkedid end -- test for all or just the first one found end -- test for value exists for that property end -- loop through values of property to follow end -- loop through list of properties to follow end if #out > 0 then local ret = "" if list then ret = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = list, args = out} else ret = table.concat(out, " ") end return ret else return qid end end p.followQid = function(frame) return p._followQid(frame.args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- globalSiteID returns the globalSiteID for the current wiki -- e.g. returns "enwiki" for the English Wikipedia, "enwikisource" for English Wikisource, etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.globalSiteID = function(frame) return mw.wikibase.getGlobalSiteId() end ------------------------------------------------------------------------------- -- siteID returns the root of the globalSiteID -- e.g. "en" for "enwiki", "enwikisource", etc. -- treats "en-gb" as "en", etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.siteID = function(frame) local txtlang = frame:callParserFunction('int', {'lang'}) or "" -- This deals with specific exceptions: be-tarask -> be-x-old if txtlang == "be-tarask" then return "be_x_old" end local pos = txtlang:find("-") local ret = "" if pos then ret = txtlang:sub(1, pos-1) else ret = txtlang end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- projID returns the code used to link to the reader's language's project -- e.g "en" for [[:en:WikidataIB]] -- treats "en-gb" as "en", etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.projID = function(frame) local txtlang = frame:callParserFunction('int', {'lang'}) or "" -- This deals with specific exceptions: be-tarask -> be-x-old if txtlang == "be-tarask" then return "be-x-old" end local pos = txtlang:find("-") local ret = "" if pos then ret = txtlang:sub(1, pos-1) else ret = txtlang end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatNumber formats a number according to the the supplied language code ("|lang=") -- or the default language if not supplied. -- The number is the first unnamed parameter or "|num=" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang() ------------------------------------------------------------------------------- p.formatNumber = function(frame) local lang local num = tonumber(frame.args[1] or frame.args.num) or 0 lang = findLang(frame.args.lang) return lang:formatNum( num ) end ------------------------------------------------------------------------------- -- examine dumps the property (the unnamed parameter or pid) -- from the item given by the parameter 'qid' (or the other unnamed parameter) -- or from the item corresponding to the current page if qid is not supplied. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |examine |pid=P26 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |examine |P26 |Q42}} or any combination of these -- or {{#invoke:WikidataIB |examine |P26}} for the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.examine = function( frame ) local args if frame.args[1] or frame.args.pid or frame.args.qid then args = frame.args else args = frame:getParent().args end local par = {} local pid = (args.pid or ""):upper() local qid = (args.qid or ""):upper() par[1] = mw.text.trim( args[1] or "" ):upper() par[2] = mw.text.trim( args[2] or "" ):upper() table.sort(par) if par[2]:sub(1,1) == "P" then par[1], par[2] = par[2], par[1] end if pid == "" then pid = par[1] end if qid == "" then qid = par[2] end local q1 = qid:sub(1,1) if pid:sub(1,1) ~= "P" then return "No property supplied" end if q1 ~= "Q" and q1 ~= "M" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return "No item for this page" end return "<pre>" .. mw.dumpObject( mw.wikibase.getAllStatements( qid, pid ) ) .. "</pre>" end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkvalue looks for 'val' as a wikibase-item value of a property (the unnamed parameter or pid) -- from the item given by the parameter 'qid' -- or from the Wikidata item associated with the current page if qid is not supplied. -- It only checks ranks that are requested (preferred and normal by default) -- If property is not supplied, then P31 (instance of) is assumed. -- It returns val if found or nothing if not found. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |pid=P31 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |P31 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |P31}} for the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.checkvalue = function( frame ) local args if frame.args.val then args = frame.args else args = frame:getParent().args end local val = args.val if not val then return nil end local pid = mw.text.trim(args.pid or args[1] or "P31"):upper() local qid = (args.qid or ""):upper() if pid:sub(1,1) ~= "P" then return nil end if qid:sub(1,1) ~= "Q" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local ranks = setRanks(args.rank) local stats = {} if ranks.b then stats = mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid) else stats = mw.wikibase.getAllStatements( qid, pid ) end if not stats[1] then return nil end if stats[1].mainsnak.datatype == "wikibase-item" then for k, v in pairs( stats ) do local ms = v.mainsnak if ranks[v.rank:sub(1,1)] and ms.snaktype == "value" and ms.datavalue.value.id == val then return val end end end return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- url2 takes a parameter url= that is a proper url and formats it for use in an infobox. -- If no parameter is supplied, it returns nothing. -- This is the equivalent of Template:URL -- but it keeps the "edit at Wikidata" pen icon out of the microformat. -- Usually it will take its url parameter directly from a Wikidata call: -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |url2 |url={{wdib |P856 |qid=Q23317 |fwd=ALL |osd=no}} }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.url2 = function(frame) local txt = frame.args.url or "" if txt == "" then return nil end -- extract any icon local url, icon = txt:match("(.+)&nbsp;(.+)") -- make sure there's at least a space at the end url = (url or txt) .. " " icon = icon or "" -- extract any protocol like https:// local prot = url:match("(https*://).+[ \"\']") -- extract address local addr = "" if prot then addr = url:match("https*://(.+)[ \"\']") or " " else prot = "//" addr = url:match("[^%p%s]+%.(.+)[ \"\']") or " " end -- strip trailing / from end of domain-only url and add <wbr/> before . and / local disp, n = addr:gsub( "^([^/]+)/$", "%1" ):gsub("%/", "<wbr/>/"):gsub("%.", "<wbr/>.") return '<span class="url">[' .. prot .. addr .. " " .. disp .. "]</span>&nbsp;" .. icon end ------------------------------------------------------------------------------- -- getWebsite fetches the Official website (P856) and formats it for use in an infobox. -- This is similar to Template:Official website but with a url displayed, -- and it adds the "edit at Wikidata" pen icon beyond the microformat if enabled. -- A local value will override the Wikidata value. "NONE" returns nothing. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |getWebsite |qid= |noicon= |lang= |url= }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); parseParam(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getWebsite = function(frame) local url = frame.args.url or "" if url:upper() == "NONE" then return nil end local urls = {} local quals = {} local qid = frame.args.qid or "" if url and url ~= "" then urls[1] = url else if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local prop856 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P856") for k, v in pairs(prop856) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then urls[#urls+1] = v.mainsnak.datavalue.value if v.qualifiers and v.qualifiers["P1065"] then -- just take the first archive url (P1065) local au = v.qualifiers["P1065"][1] if au.snaktype == "value" then quals[#urls] = au.datavalue.value end -- test for archive url having a value end -- test for qualifers end -- test for website having a value end -- loop through website(s) end if #urls == 0 then return nil end local out = {} for i, u in ipairs(urls) do local link = quals[i] or u local prot, addr = u:match("(http[s]*://)(.+)") addr = addr or u local disp, n = addr:gsub("%.", "<wbr/>%.") out[#out+1] = '<span class="url">[' .. link .. " " .. disp .. "]</span>" end local langcode = findLang(frame.args.lang).code local noicon = parseParam(frame.args.noicon, false) if url == "" and not noicon then out[#out] = out[#out] .. createicon(langcode, qid, "P856") end local ret = "" if #out > 1 then ret = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "ubl", args = out} else ret = out[1] end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllLabels fetches the set of labels and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllLabels = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local labels = mw.wikibase.getEntity(qid).labels if not labels then return i18n["labels-not-found"] end local out = {} for k, v in pairs(labels) do out[#out+1] = v.value .. " (" .. v.language .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllDescriptions fetches the set of descriptions and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllDescriptions = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local descriptions = mw.wikibase.getEntity(qid).descriptions if not descriptions then return i18n["descriptions-not-found"] end local out = {} for k, v in pairs(descriptions) do out[#out+1] = v.value .. " (" .. v.language .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllAliases fetches the set of aliases and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllAliases = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local aliases = mw.wikibase.getEntity(qid).aliases if not aliases then return i18n["aliases-not-found"] end local out = {} for k1, v1 in pairs(aliases) do local lang = v1[1].language local val = {} for k1, v2 in ipairs(v1) do val[#val+1] = v2.value end out[#out+1] = table.concat(val, ", ") .. " (" .. lang .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- showNoLinks displays the article titles that should not be linked. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.showNoLinks = function(frame) local out = {} for k, v in pairs(donotlink) do out[#out+1] = k end table.sort( out ) return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkValidity checks whether the first unnamed parameter represents a valid entity-id, -- that is, something like Q1235 or P123. -- It returns the strings "true" or "false". -- Change false to nil to return "true" or "" (easier to test with #if:). ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- function p.checkValidity(frame) local id = mw.text.trim(frame.args[1] or "") if mw.wikibase.isValidEntityId(id) then return true else return false end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getEntityFromTitle returns the Entity-ID (Q-number) for a given title. -- Modification of Module:ResolveEntityId -- The title is the first unnamed parameter. -- The site parameter determines the site/language for the title. Defaults to current wiki. -- The showdab parameter determines whether dab pages should return the Q-number or nil. Defaults to true. -- Returns the Q-number or nil if it does not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam ------------------------------------------------------------------------------- function p.getEntityFromTitle(frame) local args=frame.args if not args[1] then args=frame:getParent().args end if not args[1] then return nil end local title = mw.text.trim(args[1]) local site = args.site or "" local showdab = parseParam(args.showdab, true) local qid = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(title, site) if qid then local prop31 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P31")[1] if not showdab and prop31 and prop31.mainsnak.datavalue.value.id == "Q4167410" then return nil else return qid end end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getDatePrecision returns the number representing the precision of the first best date value -- for the given property. -- It takes the qid and property ID -- The meanings are given at https://www.mediawiki.org/wiki/Wikibase/DataModel#Dates_and_times -- 0 = 1 billion years .. 6 = millennium, 7 = century, 8 = decade, 9 = year, 10 = month, 11 = day -- Returns 0 (or the second unnamed parameter) if the Wikidata does not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; sourced; ------------------------------------------------------------------------------- function p.getDatePrecision(frame) local args=frame.args if not args[1] then args=frame:getParent().args end local default = tonumber(args[2] or args.default) or 0 local prop = mw.text.trim(args[1] or "") if prop == "" then return default end local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return default end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local stat = mw.wikibase.getBestStatements(qid, prop) for i, v in ipairs(stat) do local prec = (onlysrc == false or sourced(v)) and v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value and v.mainsnak.datavalue.value.precision if prec then return prec end end return default end return p ------------------------------------------------------------------------------- -- List of exported functions ------------------------------------------------------------------------------- --[[ _getValue getValue getPreferredValue getCoords getQualifierValue getSumOfParts getValueByQual getValueByLang getValueByRefSource getPropertyIDs getQualifierIDs getPropOfProp getAwardCat getIntersectCat getGlobe getCommonsLink getSiteLink getLink getLabel label getAT getDescription getAliases pageId formatDate location checkBlacklist emptyor labelorid getLang getItemLangCode findLanguage getQID followQid globalSiteID siteID projID formatNumber examine checkvalue url2 getWebsite getAllLabels getAllDescriptions getAllAliases showNoLinks checkValidity getEntityFromTitle getDatePrecision --]] ------------------------------------------------------------------------------- jaiwb13f4caralh3ocnvuzbgkpq1lmi 0 1171887 5581971 5581179 2026-06-24T18:04:23Z Penningon 134457 5581971 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Усман Дембеле | image = [[File:Ousmane Dembele France v Senegal 16 June 2026-341 (cropped).jpg|220px]] | height = {{height|m=1.78}}<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bvb.de/ger/Mannschaften/Profis/Ousmane-Dembele |title=архивски примерок |accessdate=2017-02-05 |archive-date=2017-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170825094111/http://www.bvb.de/ger/Mannschaften/Profis/Ousmane-Dembele |url-status=dead }}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1997|5|15}} | cityofbirth = [[Вернон (Ер)|Вернон]] | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | currentclub = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | clubnumber = 10 | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]], крило | youthyears1 = 2010-2015 | youthclubs1 = {{Fb team Rennes}} | years1 = 2014-2015 | caps1 = 22 | goals1 = 13 | clubs1 = {{Fb team Rennes 2}} | years2 = 2015-2016 | caps2 = 26 | goals2 = 12 | clubs2 = {{Fb team Rennes}} | years3 = 2016-2017 | caps3 = 32 | goals3 = 6 | clubs3 = {{Fb team Borussia Dortmund}} | years4 = 2017-2023 | caps4 = 71 | goals4 = 15 | clubs4 = {{Fb team Barcelona}} | years5 = 2023- | caps5 = 26 | goals5 = 3 | clubs5 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | nationalyears1 = 2013-2014 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 17 години|Франција 17]] | nationalyears2 = 2014-2015 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 18 години|Франција 18]] | nationalyears3 = 2015 | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 19 години|Франција 19]] | nationalyears4 = 2016- | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 години|Франција 21]] | nationalyears5 = 2016- | nationalcaps5 = 21 | nationalgoals5 = 2 | nationalteam5 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | pcupdate = 3 јули 2012 | ntupdate = 3 јули 2012 }} '''Масур Усман Дембеле''' (роден на 15 мај 1997 година) — професионален [[Франција|француски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Барселона|Барселона]] и на [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]]. Роден во [[Вернон (Ер)|Вернон]], Дембеле ја започнал својата кариера во [[ФК Рен|Рен]] пред да се приклучи на [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во 2016 година. Тој го освоил [[Фудбалски куп на Германија|Купот на Германија]] со [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во сезоната 2016-2017, постигнувајќи погодок во финалето. Една година подоцна, тој бил купен од страна на [[ФК Барселона|Барселона]] за сума од €105 милиони, влегувајќи во списокот на најскапите фудбалери како втор најскап фудбалер заедно со својот сонародник [[Пол Погба]]. Во првата сезона играјќи во [[Шпанија]], Дембеле ги освоил [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]] и [[Фудбалски куп на Шпанија|Купот на Шпанија]] иако дел од сезоната му била попречена поради повреди. По 20 настапи, постигнувајќи пет погодоци за различни младински селекции, Дембеле дебитирал за сениорската репрезентација на Франција во 2016. Тој бил повикан во француската репрезентација за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], на кое ''триколорите'' ја освоиле титулата. == Животопис == Дембеле е роден во [[Вернон (Ер)|Вернон]] од мајка од [[Мавританија|мавританско]] потекло и татко од [[Мали]].<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2016/mar/23/ousmane-dembele-football-hottest-property-rennes-bayern-munich-ligue-1|title=Ousmane Dembélé: football’s hottest property, if you can convince his mother|last=Aarons|first=Ed|date=2016-03-23|newspaper=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2017-01-31}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.jeuneafrique.com/352918/societe/ousmane-dembele-nouvelle-etoile-dorigine-africaine-football-francais/|title=Qui est Ousmane Dembélé, la nouvelle étoile d'origine africaine du football français ? - JeuneAfrique.com|date=2016-08-30|newspaper=JeuneAfrique.com|language=fr-FR|access-date=2017-01-31}}</ref> ==Клупска кариера== ===Рен=== Дембеле го направил своето деби играјќи за вториот тим на Рен во Втората француска аматерска лига на 6 септември 2014, влегувајќи на местото на [[Зана Али]] во победата со 2-0 над резервниот тим на Генгамп со 2-0.<ref>{{наведени вести|title=Guingamp n'a pas fait le poids|title=Guingamp were inadequate|url=http://www.letelegramme.fr/autres-sports/rennes-b-guingamp-b-2-0-guingamp-n-a-pas-fait-le-poids-07-09-2014-10328789.php|accessdate=13 May 2016|work=Le Télégramme|date=7 September 2014|language=fr}}</ref> Своето деби за првиот тим на [[ФК Рен|Рен]] го имал на 22 ноември 2015 во натпреварот против [[ФК Бордо|Бордо]] (2-2) во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] и во истиот го постигнал својот прв професионален гол.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Crossan|first1=D.|title=Carrasso saves point for Bordeaux|url=http://www.ligue1.com/ligue1/article/carrasso-saves-point-for-bordeaux.htm|publisher=Ligue 1|accessdate=23 November 2015|date=22 November 2015}}</ref> ===Борусија Дортмунд=== На 12 мај 2016 потпишал петгодишен договор со [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bvb.de/eng/News/Overview/Borussia-Dortmund-signs-top-talent-Ousmane-Dembele|title=Borussia Dortmund signs top talent Ousmane Dembélé|last=KGaA|first=Borussia Dortmund GmbH & Co|website=www.bvb.de|access-date=12 May 2016|archive-date=2016-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518002702/http://www.bvb.de/eng/News/Overview/Borussia-Dortmund-signs-top-talent-Ousmane-Dembele|url-status=dead}}</ref> ===Барселона=== На 25 август 2017 година, тој се преселил во шпанската [[Ла лига|Ла Лига]], а тимот на [[ФК Барселона|Барселона]] објавила дека постигнала договор со [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] за Дембеле, во вредност од €105 милони евра плус бонус додатоци,<ref>{{наведени вести|url=http://www.bbc.com/sport/football/41044659|title=Ousmane Dembele: Barcelona close to signing Borussia Dortmund forward|date=25 August 2017|access-date=25 August 2017|work=BBC Sport|publisher=British Broadcasting Corporation}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.espnfc.com.au/story/3188187/borussia-dortmund-confirm-barcelona-close-to-ousmane-dembele-deal|title=Borussia Dortmund confirm Barcelona close to Ousmane Dembele deal|date=25 August 2017|access-date=25 August 2017|work=[[ESPN FC]]}}</ref> додека медицинските прегледи биле закажани за 28 август.Тој потпишал петгодишен договор и неговата клаузула за откуп била поставена на 400 милиони евра. Овој договор резултирал со тоа да стане негов втор најскапиот играч (во евра), по поранешниот играч на Барселона [[Нејмар]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fcbarcelona.com/football/first-team/news/2017-2018/press-release-ousmane-dembele-fcbarcelona-signing|title=Ousmane Dembélé, FC Barcelona's new signing|website=FC Barcelonaccess-date=2017-08-25}}</ref> Рен добил 20 милиони евра од Борусија Дортмунд како резултат на продажбата.<ref>{{наведени вести|url=https://sports.yahoo.com/barcelona-signs-ousmane-dembele-neymar-replacement-ways-one-154647028.html|title=Barcelona signs Ousmane Dembele, its Neymar replacement in more ways than one|access-date=2017-08-25|language=en-US|archive-date=2017-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825234919/https://sports.yahoo.com/barcelona-signs-ousmane-dembele-neymar-replacement-ways-one-154647028.html|url-status=dead}}</ref> ==Клупска статистика== ''Статистиката е ажурирана на 20 декември 2016.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 2015-2016 || {{знамеикона|FRA}} [[ФК Рен|Рен]] || [[Лига 1 (Франција) 2015-2016|Л1]] || 26 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2015-2016|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2015-2016|ЛКФ]] || 2+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 29 || 12 |- | [[ФК Борусија Дортмунд сезона 2016-2017|2016-2017]] || {{знамеикона|GER}} [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] || [[Бундеслига 2016-2017|БЛ]] ||17||4|| [[Фудбалски куп на Германија 2016-2017|КГ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]] ||6||1|| [[Суперкуп на Германија 2016|СГ]] || 1 || 0 ||26||5 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата||43||16|| || 5 || 0 || ||6||1|| || 1 || 0 ||55||17 |} ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|FRA}} {{Cronopar|1-9-2016|Бари|ITA|1|3|FRA|-|Пријателска|13={{subon|63}}}} {{Cronopar|6-9-2016|Борисов|BLR|0|0|FRA|-|Квалификации за Светско првенство|2018|2018|13={{subon|69}}}} {{Cronopar|15-11-2016|Ленс|FRA|0|0|CIV|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronofin|3|0}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Ризница-врска}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Франција |image3=Flag of France.svg }} * [http://us.soccerway.com/players/ousmane-dembele/320112/ Усман Дембеле на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/ousmane-dembele/profil/spieler/288230 Усман Дембеле на transfermakt] * [https://www.whoscored.com/Players/299513/Show/Ousmane-Dembl Усман Дембеле на whoscored] * [http://www.espnfc.com/player/229744/ousmane-dembele Усман Дембеле на espn] * [http://www.goal.com/en-us/people/france/214562/ousmane-demb%C3%A8l%C3%A9 Усман Дембеле на goal.com] *[http://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543485973-ousmane-dembele France profile] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191128215844/https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543485973-ousmane-dembele |date=2019-11-28 }} at FFF {{Париз Сен Жермен-Шампион на Европа 2025}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2018}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2026}} {{Златна топка (France Football)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дембеле, Усман}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Родени во 1997 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] mmrnnpb6pzih8vad5lkopcc9o92i4ua 5582067 5581971 2026-06-24T21:22:11Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5582067 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Усман Дембеле | image = [[File:Ousmane Dembele France v Senegal 16 June 2026-341 (cropped).jpg|220px]] | height = {{height|m=1.78}}<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bvb.de/ger/Mannschaften/Profis/Ousmane-Dembele |title=архивски примерок |accessdate=2017-02-05 |archive-date=2017-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170825094111/http://www.bvb.de/ger/Mannschaften/Profis/Ousmane-Dembele |url-status=dead }}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1997|5|15}} | cityofbirth = [[Вернон (Ер)|Вернон]] | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | currentclub = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | clubnumber = 10 | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]], крило | youthyears1 = 2010-2015 | youthclubs1 = {{Fb team Rennes}} | years1 = 2014-2015 | caps1 = 22 | goals1 = 13 | clubs1 = {{Fb team Rennes 2}} | years2 = 2015-2016 | caps2 = 26 | goals2 = 12 | clubs2 = {{Fb team Rennes}} | years3 = 2016-2017 | caps3 = 32 | goals3 = 6 | clubs3 = {{Fb team Borussia Dortmund}} | years4 = 2017-2023 | caps4 = 71 | goals4 = 15 | clubs4 = {{Fb team Barcelona}} | years5 = 2023- | caps5 = 26 | goals5 = 3 | clubs5 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | nationalyears1 = 2013-2014 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 17 години|Франција 17]] | nationalyears2 = 2014-2015 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 18 години|Франција 18]] | nationalyears3 = 2015 | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 19 години|Франција 19]] | nationalyears4 = 2016- | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 години|Франција 21]] | nationalyears5 = 2016- | nationalcaps5 = 21 | nationalgoals5 = 2 | nationalteam5 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | pcupdate = 3 јули 2012 | ntupdate = 3 јули 2012 }} '''Масур Усман Дембеле''' (роден на 15 мај 1997 година) — професионален [[Франција|француски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Барселона|Барселона]] и на [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]]. Роден во [[Вернон (Ер)|Вернон]], Дембеле ја започнал својата кариера во [[ФК Рен|Рен]] пред да се приклучи на [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во 2016 година. Тој го освоил [[Фудбалски куп на Германија|Купот на Германија]] со [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во сезоната 2016-2017, постигнувајќи погодок во финалето. Една година подоцна, тој бил купен од страна на [[ФК Барселона|Барселона]] за сума од €105 милиони, влегувајќи во списокот на најскапите фудбалери како втор најскап фудбалер заедно со својот сонародник [[Пол Погба]]. Во првата сезона играјќи во [[Шпанија]], Дембеле ги освоил [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]] и [[Фудбалски куп на Шпанија|Купот на Шпанија]] иако дел од сезоната му била попречена поради повреди. По 20 настапи, постигнувајќи пет погодоци за различни младински селекции, Дембеле дебитирал за сениорската репрезентација на Франција во 2016. Тој бил повикан во француската репрезентација за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], на кое ''триколорите'' ја освоиле титулата. == Животопис == Дембеле е роден во [[Вернон (Ер)|Вернон]] од мајка од [[Мавританија|мавританско]] потекло и татко од [[Мали]].<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2016/mar/23/ousmane-dembele-football-hottest-property-rennes-bayern-munich-ligue-1|title=Ousmane Dembélé: football’s hottest property, if you can convince his mother|last=Aarons|first=Ed|date=2016-03-23|newspaper=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2017-01-31}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.jeuneafrique.com/352918/societe/ousmane-dembele-nouvelle-etoile-dorigine-africaine-football-francais/|title=Qui est Ousmane Dembélé, la nouvelle étoile d'origine africaine du football français ? - JeuneAfrique.com|date=2016-08-30|newspaper=JeuneAfrique.com|language=fr-FR|access-date=2017-01-31}}</ref> ==Клупска кариера== ===Рен=== Дембеле го направил своето деби играјќи за вториот тим на Рен во Втората француска аматерска лига на 6 септември 2014, влегувајќи на местото на [[Зана Али]] во победата со 2-0 над резервниот тим на Генгамп со 2-0.<ref>{{наведени вести|title=Guingamp n'a pas fait le poids|title=Guingamp were inadequate|url=http://www.letelegramme.fr/autres-sports/rennes-b-guingamp-b-2-0-guingamp-n-a-pas-fait-le-poids-07-09-2014-10328789.php|accessdate=13 May 2016|work=Le Télégramme|date=7 September 2014|language=fr}}</ref> Своето деби за првиот тим на [[ФК Рен|Рен]] го имал на 22 ноември 2015 во натпреварот против [[ФК Бордо|Бордо]] (2-2) во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] и во истиот го постигнал својот прв професионален гол.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Crossan|first1=D.|title=Carrasso saves point for Bordeaux|url=http://www.ligue1.com/ligue1/article/carrasso-saves-point-for-bordeaux.htm|publisher=Ligue 1|accessdate=23 November 2015|date=22 November 2015}}</ref> ===Борусија Дортмунд=== На 12 мај 2016 потпишал петгодишен договор со [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bvb.de/eng/News/Overview/Borussia-Dortmund-signs-top-talent-Ousmane-Dembele|title=Borussia Dortmund signs top talent Ousmane Dembélé|last=KGaA|first=Borussia Dortmund GmbH & Co|website=www.bvb.de|access-date=12 May 2016|archive-date=2016-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518002702/http://www.bvb.de/eng/News/Overview/Borussia-Dortmund-signs-top-talent-Ousmane-Dembele|url-status=dead}}</ref> ===Барселона=== На 25 август 2017 година, тој се преселил во шпанската [[Ла лига|Ла Лига]], а тимот на [[ФК Барселона|Барселона]] објавила дека постигнала договор со [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] за Дембеле, во вредност од €105 милони евра плус бонус додатоци,<ref>{{наведени вести|url=http://www.bbc.com/sport/football/41044659|title=Ousmane Dembele: Barcelona close to signing Borussia Dortmund forward|date=25 August 2017|access-date=25 August 2017|work=BBC Sport|publisher=British Broadcasting Corporation}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.espnfc.com.au/story/3188187/borussia-dortmund-confirm-barcelona-close-to-ousmane-dembele-deal|title=Borussia Dortmund confirm Barcelona close to Ousmane Dembele deal|date=25 August 2017|access-date=25 August 2017|work=[[ESPN FC]]}}</ref> додека медицинските прегледи биле закажани за 28 август.Тој потпишал петгодишен договор и неговата клаузула за откуп била поставена на 400 милиони евра. Овој договор резултирал со тоа да стане негов втор најскапиот играч (во евра), по поранешниот играч на Барселона [[Нејмар]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fcbarcelona.com/football/first-team/news/2017-2018/press-release-ousmane-dembele-fcbarcelona-signing|title=Ousmane Dembélé, FC Barcelona's new signing|website=FC Barcelonaccess-date=2017-08-25}}</ref> Рен добил 20 милиони евра од Борусија Дортмунд како резултат на продажбата.<ref>{{наведени вести|url=https://sports.yahoo.com/barcelona-signs-ousmane-dembele-neymar-replacement-ways-one-154647028.html|title=Barcelona signs Ousmane Dembele, its Neymar replacement in more ways than one|access-date=2017-08-25|language=en-US|archive-date=2017-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825234919/https://sports.yahoo.com/barcelona-signs-ousmane-dembele-neymar-replacement-ways-one-154647028.html|url-status=dead}}</ref> ==Клупска статистика== ''Статистиката е ажурирана на 20 декември 2016.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 2015-2016 || {{знамеикона|FRA}} [[ФК Рен|Рен]] || [[Лига 1 (Франција) 2015-2016|Л1]] || 26 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2015-2016|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2015-2016|ЛКФ]] || 2+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 29 || 12 |- | [[ФК Борусија Дортмунд сезона 2016-2017|2016-2017]] || {{знамеикона|GER}} [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] || [[Бундеслига 2016-2017|БЛ]] ||17||4|| [[Фудбалски куп на Германија 2016-2017|КГ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]] ||6||1|| [[Суперкуп на Германија 2016|СГ]] || 1 || 0 ||26||5 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата||43||16|| || 5 || 0 || ||6||1|| || 1 || 0 ||55||17 |} ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|FRA}} {{Cronopar|1-9-2016|Бари|ITA|1|3|FRA|-|Пријателска|13={{subon|63}}}} {{Cronopar|6-9-2016|Борисов|BLR|0|0|FRA|-|Квалификации за Светско првенство|2018|2018|13={{subon|69}}}} {{Cronopar|15-11-2016|Ленс|FRA|0|0|CIV|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronofin|3|0}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Ризница-врска}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Франција |image3=Flag of France.svg }} * [http://us.soccerway.com/players/ousmane-dembele/320112/ Усман Дембеле на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/ousmane-dembele/profil/spieler/288230 Усман Дембеле на transfermakt] * [https://www.whoscored.com/Players/299513/Show/Ousmane-Dembl Усман Дембеле на whoscored] * [http://www.espnfc.com/player/229744/ousmane-dembele Усман Дембеле на espn] * [http://www.goal.com/en-us/people/france/214562/ousmane-demb%C3%A8l%C3%A9 Усман Дембеле на goal.com] *[http://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543485973-ousmane-dembele France profile] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191128215844/https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543485973-ousmane-dembele |date=2019-11-28 }} at FFF {{Париз Сен Жермен-Шампион на Европа 2025}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2018}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2022}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2024}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2026}} {{Златна топка (France Football)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дембеле, Усман}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Родени во 1997 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 8hcoh1he8bt83biygiye5m57w0cq9sh 5582069 5582067 2026-06-24T21:22:55Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5582069 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Усман Дембеле | image = [[File:Ousmane Dembele France v Senegal 16 June 2026-341 (cropped).jpg|220px]] | height = {{height|m=1.78}}<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bvb.de/ger/Mannschaften/Profis/Ousmane-Dembele |title=архивски примерок |accessdate=2017-02-05 |archive-date=2017-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170825094111/http://www.bvb.de/ger/Mannschaften/Profis/Ousmane-Dembele |url-status=dead }}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1997|5|15}} | cityofbirth = [[Вернон (Ер)|Вернон]] | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | currentclub = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | clubnumber = 10 | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]], крило | youthyears1 = 2010-2015 | youthclubs1 = {{Fb team Rennes}} | years1 = 2014-2015 | caps1 = 22 | goals1 = 13 | clubs1 = {{Fb team Rennes 2}} | years2 = 2015-2016 | caps2 = 26 | goals2 = 12 | clubs2 = {{Fb team Rennes}} | years3 = 2016-2017 | caps3 = 32 | goals3 = 6 | clubs3 = {{Fb team Borussia Dortmund}} | years4 = 2017-2023 | caps4 = 71 | goals4 = 15 | clubs4 = {{Fb team Barcelona}} | years5 = 2023- | caps5 = 26 | goals5 = 3 | clubs5 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | nationalyears1 = 2013-2014 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 17 години|Франција 17]] | nationalyears2 = 2014-2015 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 18 години|Франција 18]] | nationalyears3 = 2015 | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 19 години|Франција 19]] | nationalyears4 = 2016- | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 години|Франција 21]] | nationalyears5 = 2016- | nationalcaps5 = 21 | nationalgoals5 = 2 | nationalteam5 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | pcupdate = 3 јули 2012 | ntupdate = 3 јули 2012 }} '''Масур Усман Дембеле''' (роден на 15 мај 1997 година) — професионален [[Франција|француски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Барселона|Барселона]] и на [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]]. Роден во [[Вернон (Ер)|Вернон]], Дембеле ја започнал својата кариера во [[ФК Рен|Рен]] пред да се приклучи на [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во 2016 година. Тој го освоил [[Фудбалски куп на Германија|Купот на Германија]] со [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во сезоната 2016-2017, постигнувајќи погодок во финалето. Една година подоцна, тој бил купен од страна на [[ФК Барселона|Барселона]] за сума од €105 милиони, влегувајќи во списокот на најскапите фудбалери како втор најскап фудбалер заедно со својот сонародник [[Пол Погба]]. Во првата сезона играјќи во [[Шпанија]], Дембеле ги освоил [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]] и [[Фудбалски куп на Шпанија|Купот на Шпанија]] иако дел од сезоната му била попречена поради повреди. По 20 настапи, постигнувајќи пет погодоци за различни младински селекции, Дембеле дебитирал за сениорската репрезентација на Франција во 2016. Тој бил повикан во француската репрезентација за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], на кое ''триколорите'' ја освоиле титулата. == Животопис == Дембеле е роден во [[Вернон (Ер)|Вернон]] од мајка од [[Мавританија|мавританско]] потекло и татко од [[Мали]].<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2016/mar/23/ousmane-dembele-football-hottest-property-rennes-bayern-munich-ligue-1|title=Ousmane Dembélé: football’s hottest property, if you can convince his mother|last=Aarons|first=Ed|date=2016-03-23|newspaper=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2017-01-31}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.jeuneafrique.com/352918/societe/ousmane-dembele-nouvelle-etoile-dorigine-africaine-football-francais/|title=Qui est Ousmane Dembélé, la nouvelle étoile d'origine africaine du football français ? - JeuneAfrique.com|date=2016-08-30|newspaper=JeuneAfrique.com|language=fr-FR|access-date=2017-01-31}}</ref> ==Клупска кариера== ===Рен=== Дембеле го направил своето деби играјќи за вториот тим на Рен во Втората француска аматерска лига на 6 септември 2014, влегувајќи на местото на [[Зана Али]] во победата со 2-0 над резервниот тим на Генгамп со 2-0.<ref>{{наведени вести|title=Guingamp n'a pas fait le poids|title=Guingamp were inadequate|url=http://www.letelegramme.fr/autres-sports/rennes-b-guingamp-b-2-0-guingamp-n-a-pas-fait-le-poids-07-09-2014-10328789.php|accessdate=13 May 2016|work=Le Télégramme|date=7 September 2014|language=fr}}</ref> Своето деби за првиот тим на [[ФК Рен|Рен]] го имал на 22 ноември 2015 во натпреварот против [[ФК Бордо|Бордо]] (2-2) во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] и во истиот го постигнал својот прв професионален гол.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Crossan|first1=D.|title=Carrasso saves point for Bordeaux|url=http://www.ligue1.com/ligue1/article/carrasso-saves-point-for-bordeaux.htm|publisher=Ligue 1|accessdate=23 November 2015|date=22 November 2015}}</ref> ===Борусија Дортмунд=== На 12 мај 2016 потпишал петгодишен договор со [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bvb.de/eng/News/Overview/Borussia-Dortmund-signs-top-talent-Ousmane-Dembele|title=Borussia Dortmund signs top talent Ousmane Dembélé|last=KGaA|first=Borussia Dortmund GmbH & Co|website=www.bvb.de|access-date=12 May 2016|archive-date=2016-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518002702/http://www.bvb.de/eng/News/Overview/Borussia-Dortmund-signs-top-talent-Ousmane-Dembele|url-status=dead}}</ref> ===Барселона=== На 25 август 2017 година, тој се преселил во шпанската [[Ла лига|Ла Лига]], а тимот на [[ФК Барселона|Барселона]] објавила дека постигнала договор со [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] за Дембеле, во вредност од €105 милони евра плус бонус додатоци,<ref>{{наведени вести|url=http://www.bbc.com/sport/football/41044659|title=Ousmane Dembele: Barcelona close to signing Borussia Dortmund forward|date=25 August 2017|access-date=25 August 2017|work=BBC Sport|publisher=British Broadcasting Corporation}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.espnfc.com.au/story/3188187/borussia-dortmund-confirm-barcelona-close-to-ousmane-dembele-deal|title=Borussia Dortmund confirm Barcelona close to Ousmane Dembele deal|date=25 August 2017|access-date=25 August 2017|work=[[ESPN FC]]}}</ref> додека медицинските прегледи биле закажани за 28 август.Тој потпишал петгодишен договор и неговата клаузула за откуп била поставена на 400 милиони евра. Овој договор резултирал со тоа да стане негов втор најскапиот играч (во евра), по поранешниот играч на Барселона [[Нејмар]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fcbarcelona.com/football/first-team/news/2017-2018/press-release-ousmane-dembele-fcbarcelona-signing|title=Ousmane Dembélé, FC Barcelona's new signing|website=FC Barcelonaccess-date=2017-08-25}}</ref> Рен добил 20 милиони евра од Борусија Дортмунд како резултат на продажбата.<ref>{{наведени вести|url=https://sports.yahoo.com/barcelona-signs-ousmane-dembele-neymar-replacement-ways-one-154647028.html|title=Barcelona signs Ousmane Dembele, its Neymar replacement in more ways than one|access-date=2017-08-25|language=en-US|archive-date=2017-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825234919/https://sports.yahoo.com/barcelona-signs-ousmane-dembele-neymar-replacement-ways-one-154647028.html|url-status=dead}}</ref> ==Клупска статистика== ''Статистиката е ажурирана на 20 декември 2016.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 2015-2016 || {{знамеикона|FRA}} [[ФК Рен|Рен]] || [[Лига 1 (Франција) 2015-2016|Л1]] || 26 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2015-2016|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2015-2016|ЛКФ]] || 2+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 29 || 12 |- | [[ФК Борусија Дортмунд сезона 2016-2017|2016-2017]] || {{знамеикона|GER}} [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] || [[Бундеслига 2016-2017|БЛ]] ||17||4|| [[Фудбалски куп на Германија 2016-2017|КГ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]] ||6||1|| [[Суперкуп на Германија 2016|СГ]] || 1 || 0 ||26||5 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата||43||16|| || 5 || 0 || ||6||1|| || 1 || 0 ||55||17 |} ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|FRA}} {{Cronopar|1-9-2016|Бари|ITA|1|3|FRA|-|Пријателска|13={{subon|63}}}} {{Cronopar|6-9-2016|Борисов|BLR|0|0|FRA|-|Квалификации за Светско првенство|2018|2018|13={{subon|69}}}} {{Cronopar|15-11-2016|Ленс|FRA|0|0|CIV|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronofin|3|0}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Ризница-врска}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Франција |image3=Flag of France.svg }} * [http://us.soccerway.com/players/ousmane-dembele/320112/ Усман Дембеле на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/ousmane-dembele/profil/spieler/288230 Усман Дембеле на transfermakt] * [https://www.whoscored.com/Players/299513/Show/Ousmane-Dembl Усман Дембеле на whoscored] * [http://www.espnfc.com/player/229744/ousmane-dembele Усман Дембеле на espn] * [http://www.goal.com/en-us/people/france/214562/ousmane-demb%C3%A8l%C3%A9 Усман Дембеле на goal.com] *[http://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543485973-ousmane-dembele France profile] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191128215844/https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543485973-ousmane-dembele |date=2019-11-28 }} at FFF {{Париз Сен Жермен-Шампион на Европа 2025}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2018}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2020}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2022}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2024}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2026}} {{Златна топка (France Football)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дембеле, Усман}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Родени во 1997 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 34cvq2te26x5bjksekfj0lnc8lor2e5 5582071 5582069 2026-06-24T21:23:21Z Carshalton 30527 5582071 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Усман Дембеле | image = [[File:Ousmane Dembele France v Senegal 16 June 2026-341 (cropped).jpg|220px]] | height = {{height|m=1.78}}<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bvb.de/ger/Mannschaften/Profis/Ousmane-Dembele |title=архивски примерок |accessdate=2017-02-05 |archive-date=2017-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170825094111/http://www.bvb.de/ger/Mannschaften/Profis/Ousmane-Dembele |url-status=dead }}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1997|5|15}} | cityofbirth = [[Вернон (Ер)|Вернон]] | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | currentclub = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | clubnumber = 10 | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]], крило | youthyears1 = 2010-2015 | youthclubs1 = {{Fb team Rennes}} | years1 = 2014-2015 | caps1 = 22 | goals1 = 13 | clubs1 = {{Fb team Rennes 2}} | years2 = 2015-2016 | caps2 = 26 | goals2 = 12 | clubs2 = {{Fb team Rennes}} | years3 = 2016-2017 | caps3 = 32 | goals3 = 6 | clubs3 = {{Fb team Borussia Dortmund}} | years4 = 2017-2023 | caps4 = 71 | goals4 = 15 | clubs4 = {{Fb team Barcelona}} | years5 = 2023- | caps5 = 26 | goals5 = 3 | clubs5 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | nationalyears1 = 2013-2014 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 17 години|Франција 17]] | nationalyears2 = 2014-2015 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 18 години|Франција 18]] | nationalyears3 = 2015 | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 19 години|Франција 19]] | nationalyears4 = 2016- | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 години|Франција 21]] | nationalyears5 = 2016- | nationalcaps5 = 21 | nationalgoals5 = 2 | nationalteam5 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] }} '''Масур Усман Дембеле''' (роден на 15 мај 1997 година) — професионален [[Франција|француски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Барселона|Барселона]] и на [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]]. Роден во [[Вернон (Ер)|Вернон]], Дембеле ја започнал својата кариера во [[ФК Рен|Рен]] пред да се приклучи на [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во 2016 година. Тој го освоил [[Фудбалски куп на Германија|Купот на Германија]] со [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во сезоната 2016-2017, постигнувајќи погодок во финалето. Една година подоцна, тој бил купен од страна на [[ФК Барселона|Барселона]] за сума од €105 милиони, влегувајќи во списокот на најскапите фудбалери како втор најскап фудбалер заедно со својот сонародник [[Пол Погба]]. Во првата сезона играјќи во [[Шпанија]], Дембеле ги освоил [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]] и [[Фудбалски куп на Шпанија|Купот на Шпанија]] иако дел од сезоната му била попречена поради повреди. По 20 настапи, постигнувајќи пет погодоци за различни младински селекции, Дембеле дебитирал за сениорската репрезентација на Франција во 2016. Тој бил повикан во француската репрезентација за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], на кое ''триколорите'' ја освоиле титулата. == Животопис == Дембеле е роден во [[Вернон (Ер)|Вернон]] од мајка од [[Мавританија|мавританско]] потекло и татко од [[Мали]].<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2016/mar/23/ousmane-dembele-football-hottest-property-rennes-bayern-munich-ligue-1|title=Ousmane Dembélé: football’s hottest property, if you can convince his mother|last=Aarons|first=Ed|date=2016-03-23|newspaper=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2017-01-31}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.jeuneafrique.com/352918/societe/ousmane-dembele-nouvelle-etoile-dorigine-africaine-football-francais/|title=Qui est Ousmane Dembélé, la nouvelle étoile d'origine africaine du football français ? - JeuneAfrique.com|date=2016-08-30|newspaper=JeuneAfrique.com|language=fr-FR|access-date=2017-01-31}}</ref> ==Клупска кариера== ===Рен=== Дембеле го направил своето деби играјќи за вториот тим на Рен во Втората француска аматерска лига на 6 септември 2014, влегувајќи на местото на [[Зана Али]] во победата со 2-0 над резервниот тим на Генгамп со 2-0.<ref>{{наведени вести|title=Guingamp n'a pas fait le poids|title=Guingamp were inadequate|url=http://www.letelegramme.fr/autres-sports/rennes-b-guingamp-b-2-0-guingamp-n-a-pas-fait-le-poids-07-09-2014-10328789.php|accessdate=13 May 2016|work=Le Télégramme|date=7 September 2014|language=fr}}</ref> Своето деби за првиот тим на [[ФК Рен|Рен]] го имал на 22 ноември 2015 во натпреварот против [[ФК Бордо|Бордо]] (2-2) во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] и во истиот го постигнал својот прв професионален гол.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Crossan|first1=D.|title=Carrasso saves point for Bordeaux|url=http://www.ligue1.com/ligue1/article/carrasso-saves-point-for-bordeaux.htm|publisher=Ligue 1|accessdate=23 November 2015|date=22 November 2015}}</ref> ===Борусија Дортмунд=== На 12 мај 2016 потпишал петгодишен договор со [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bvb.de/eng/News/Overview/Borussia-Dortmund-signs-top-talent-Ousmane-Dembele|title=Borussia Dortmund signs top talent Ousmane Dembélé|last=KGaA|first=Borussia Dortmund GmbH & Co|website=www.bvb.de|access-date=12 May 2016|archive-date=2016-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518002702/http://www.bvb.de/eng/News/Overview/Borussia-Dortmund-signs-top-talent-Ousmane-Dembele|url-status=dead}}</ref> ===Барселона=== На 25 август 2017 година, тој се преселил во шпанската [[Ла лига|Ла Лига]], а тимот на [[ФК Барселона|Барселона]] објавила дека постигнала договор со [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] за Дембеле, во вредност од €105 милони евра плус бонус додатоци,<ref>{{наведени вести|url=http://www.bbc.com/sport/football/41044659|title=Ousmane Dembele: Barcelona close to signing Borussia Dortmund forward|date=25 August 2017|access-date=25 August 2017|work=BBC Sport|publisher=British Broadcasting Corporation}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.espnfc.com.au/story/3188187/borussia-dortmund-confirm-barcelona-close-to-ousmane-dembele-deal|title=Borussia Dortmund confirm Barcelona close to Ousmane Dembele deal|date=25 August 2017|access-date=25 August 2017|work=[[ESPN FC]]}}</ref> додека медицинските прегледи биле закажани за 28 август.Тој потпишал петгодишен договор и неговата клаузула за откуп била поставена на 400 милиони евра. Овој договор резултирал со тоа да стане негов втор најскапиот играч (во евра), по поранешниот играч на Барселона [[Нејмар]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fcbarcelona.com/football/first-team/news/2017-2018/press-release-ousmane-dembele-fcbarcelona-signing|title=Ousmane Dembélé, FC Barcelona's new signing|website=FC Barcelonaccess-date=2017-08-25}}</ref> Рен добил 20 милиони евра од Борусија Дортмунд како резултат на продажбата.<ref>{{наведени вести|url=https://sports.yahoo.com/barcelona-signs-ousmane-dembele-neymar-replacement-ways-one-154647028.html|title=Barcelona signs Ousmane Dembele, its Neymar replacement in more ways than one|access-date=2017-08-25|language=en-US|archive-date=2017-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825234919/https://sports.yahoo.com/barcelona-signs-ousmane-dembele-neymar-replacement-ways-one-154647028.html|url-status=dead}}</ref> ==Клупска статистика== ''Статистиката е ажурирана на 20 декември 2016.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 2015-2016 || {{знамеикона|FRA}} [[ФК Рен|Рен]] || [[Лига 1 (Франција) 2015-2016|Л1]] || 26 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2015-2016|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2015-2016|ЛКФ]] || 2+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 29 || 12 |- | [[ФК Борусија Дортмунд сезона 2016-2017|2016-2017]] || {{знамеикона|GER}} [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] || [[Бундеслига 2016-2017|БЛ]] ||17||4|| [[Фудбалски куп на Германија 2016-2017|КГ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]] ||6||1|| [[Суперкуп на Германија 2016|СГ]] || 1 || 0 ||26||5 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата||43||16|| || 5 || 0 || ||6||1|| || 1 || 0 ||55||17 |} ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|FRA}} {{Cronopar|1-9-2016|Бари|ITA|1|3|FRA|-|Пријателска|13={{subon|63}}}} {{Cronopar|6-9-2016|Борисов|BLR|0|0|FRA|-|Квалификации за Светско првенство|2018|2018|13={{subon|69}}}} {{Cronopar|15-11-2016|Ленс|FRA|0|0|CIV|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronofin|3|0}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Ризница-врска}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Франција |image3=Flag of France.svg }} * [http://us.soccerway.com/players/ousmane-dembele/320112/ Усман Дембеле на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/ousmane-dembele/profil/spieler/288230 Усман Дембеле на transfermakt] * [https://www.whoscored.com/Players/299513/Show/Ousmane-Dembl Усман Дембеле на whoscored] * [http://www.espnfc.com/player/229744/ousmane-dembele Усман Дембеле на espn] * [http://www.goal.com/en-us/people/france/214562/ousmane-demb%C3%A8l%C3%A9 Усман Дембеле на goal.com] *[http://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543485973-ousmane-dembele France profile] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191128215844/https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543485973-ousmane-dembele |date=2019-11-28 }} at FFF {{Париз Сен Жермен-Шампион на Европа 2025}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2018}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2020}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2022}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2024}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2026}} {{Златна топка (France Football)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дембеле, Усман}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Родени во 1997 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] hxxe793kxqalbairq3o8q36dma01x8z 0 1173301 5581844 5034599 2026-06-24T12:04:29Z BosaFi 115936 5581844 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gloria Grahame in The Greatest Show on Earth trailer 1.jpg|мини|Глорија Грејам]] '''Глорија Грејам''' — американска глумица и пејачка, родена 28 ноември 1923 година во [[Лос Анџелес]], а на 5 октомври 1981 година се преселила во [[Њујорк]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-et-mn-classic-hollywood-gloria-grahame-20171223-story.html|title=}}</ref> Нејзиниот татко, Реџиналд Мајкл Блоксам Холворд, бил познат архитект, а мајка и, Џин Грејам била британска глумица и учител по глума. Нејзините родители и го олесниле пробивањето до Бродвеј, каде што ја приметил [[Луис Б. Мајер|Луис Б. Маер]] од студијата Метро-Голдвин-Маер и понудил договор. Таа го променила своето презиме во Грејам и дебатирала на голем екран во 1944 година. Две години подоцна играла запазена улога во ''[[Убав живот]]''. Студиото РКО во 1947 година го откупил нејзиниот договор, а истата година стигнала и номинација за [[Филмска награда на академијата на САД|Оскар]] за најдобра споредна глумица во филмот ''Вкрстен оган''. Втората номинација на неа и го донела Оскарот за најдобра споредна глумица, за запазена улога во филмот ''Град на илузии'' во 1952. Истата година играла и во филмот ''Ненадеен Страв'', со [[Џоан Крафорд]], а една година подоцна настапила како главна улога во филмот ''Големата хајка'', со [[Глен Форд]] и Лијам Марвин. По мјузиклот ''Оклахома'' во 1955 година не остварила значајна филмска улога. До крајот на животот настапувала во театар, со повремени филмски и телевизиски улоги. Починала во Њујорк на 5 октомври 1981 година од [[рак на дојка]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.google.com/newspapers?nid=2002&dat=19910811&id=WbkiAAAAIBAJ&sjid=ObUFAAAAIBAJ&pg=5215,1933685|title=}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Commons category|Gloria Grahame}} {{Portal|Biography}} *{{IMDb name|2108}} *{{IBDB name|80352}} * {{tcmdb name}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20141009195031/http://inlovingmemoryof.me/rip/gloria-grahame In Loving Memory Of Gloria Grahame]}} *[http://www.filmreference.com/Actors-and-Actresses-Ga-Ha/Grahame-Gloria.html Gloria Grahame] at Film Reference *{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/19991010021011/http://www.filmlinc.com/fcm/9-10-97/grahame.htm |date=October 10, 1999 |title=Gloria Grahame }} – Article by Donald Chase *[https://www.virtual-history.com/movie/person/1970/gloria-grahame Gloria Grahame] at Virtual History *{{Rotten Tomatoes|celebrity/gloria_grahame}} [[Категорија:Американски пејачки]] [[Категорија:Американски глумици]] [[Категорија:Родени во 1923 година]] [[Категорија:Починати во 1981 година]] p3av3qdvbpnb37nuy9zd7vttffu2wan 5581845 5581844 2026-06-24T12:05:17Z BosaFi 115936 /* Наводи */ 5581845 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gloria Grahame in The Greatest Show on Earth trailer 1.jpg|мини|Глорија Грејам]] '''Глорија Грејам''' — американска глумица и пејачка, родена 28 ноември 1923 година во [[Лос Анџелес]], а на 5 октомври 1981 година се преселила во [[Њујорк]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-et-mn-classic-hollywood-gloria-grahame-20171223-story.html|title=}}</ref> Нејзиниот татко, Реџиналд Мајкл Блоксам Холворд, бил познат архитект, а мајка и, Џин Грејам била британска глумица и учител по глума. Нејзините родители и го олесниле пробивањето до Бродвеј, каде што ја приметил [[Луис Б. Мајер|Луис Б. Маер]] од студијата Метро-Голдвин-Маер и понудил договор. Таа го променила своето презиме во Грејам и дебатирала на голем екран во 1944 година. Две години подоцна играла запазена улога во ''[[Убав живот]]''. Студиото РКО во 1947 година го откупил нејзиниот договор, а истата година стигнала и номинација за [[Филмска награда на академијата на САД|Оскар]] за најдобра споредна глумица во филмот ''Вкрстен оган''. Втората номинација на неа и го донела Оскарот за најдобра споредна глумица, за запазена улога во филмот ''Град на илузии'' во 1952. Истата година играла и во филмот ''Ненадеен Страв'', со [[Џоан Крафорд]], а една година подоцна настапила како главна улога во филмот ''Големата хајка'', со [[Глен Форд]] и Лијам Марвин. По мјузиклот ''Оклахома'' во 1955 година не остварила значајна филмска улога. До крајот на животот настапувала во театар, со повремени филмски и телевизиски улоги. Починала во Њујорк на 5 октомври 1981 година од [[рак на дојка]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.google.com/newspapers?nid=2002&dat=19910811&id=WbkiAAAAIBAJ&sjid=ObUFAAAAIBAJ&pg=5215,1933685|title=}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Gloria Grahame}} *{{IMDb name|2108}} *{{IBDB name|80352}} * {{tcmdb name}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20141009195031/http://inlovingmemoryof.me/rip/gloria-grahame In Loving Memory Of Gloria Grahame]}} *[http://www.filmreference.com/Actors-and-Actresses-Ga-Ha/Grahame-Gloria.html Gloria Grahame] at Film Reference *{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/19991010021011/http://www.filmlinc.com/fcm/9-10-97/grahame.htm |date=October 10, 1999 |title=Gloria Grahame }} – Article by Donald Chase *[https://www.virtual-history.com/movie/person/1970/gloria-grahame Gloria Grahame] at Virtual History *{{Rotten Tomatoes|celebrity/gloria_grahame}} [[Категорија:Американски пејачки]] [[Категорија:Американски глумици]] [[Категорија:Родени во 1923 година]] [[Категорија:Починати во 1981 година]] ixf1iws3heibshdz8icf34mlgsvywrg 0 1173783 5582134 5462691 2026-06-25T01:30:41Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582134 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Јана Филиповска | image = Jana Burčeska Kyiv 2017.jpg | caption = | Img_size = | background = solo_singer | birth_name = Јана Бурческа | birth_date = {{birth date and age|1993|7|6|df=yes}} | birth_place = [[Скопје]], [[Македонија]] | origin = | ethnicity = | instrument = [[Вокал]] | genre = {{hlist|[[Поп музика|Поп]]}} | occupation = {{hlist|Пејач}} | years_active = 2010–наваму | associated_acts = | website = }} '''Јана Филиповска''' (родена [[6 јули]] [[1993]]; мом. '''Бурческа''') — [[Македонија|македонска]] [[пејач]]ка. Таа ја претставувала [[Македонија на Евровизија 2017|Македонија на Изборот за песна на Евровизија]] во [[Украина]], со песната „''[[Dance Alone]]''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2017/03/10/fyr-macedonia-jana-eurovision-2017/|title=MACEDONIA: JANA BURČESKA REVEALS “DANCE ALONE” FOR EUROVISION 2017|last=Herbert|first=Emily|date=10 March 2017|publisher=Eurovoix|website=eurovoix.com}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author=Chris Halpin |url=http://wiwibloggs.com/2016/11/21/fyr-macedonia-mrt-announce-jana-burceska-eurovision-2017-act/157335/ |title=Macedonia: MRT announces Jana Burceska as Eurovision 2017 act &#124; Eurovision 2017 Predictions, Polls, Odds, Rankings |website=Wiwibloggs |date= |accessdate=2016-11-22}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2016/11/21/macedonia-jana-burceska-eurovision-song-contest-2017/|title=Macedonia: Jana Burčeska to the Eurovision Song Contest 2017|date=21 November 2016|publisher=Eurovoix|website=eurovoix.com|last=Granger|first=Anthony}}</ref> За време на [[Евровизија 2017|Евровизијата]], таа била запросена од своето момче Александар, што се случило за првпат на тој натпревар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovisionary.com/jana-says-yes//|title=First Eurovision proposal – Jana says yes!|date=11 May 2017|publisher=Eurovisionary|website=eurovisionary.com|accessdate=2017-05-11|archive-date=2018-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180819182307/https://www.eurovisionary.com/jana-says-yes/|url-status=dead}}</ref> Бурческа станала популарна во јавноста преку нејзиното учество на ''[[Македонски идол]]'', каде завршила на петтото место.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://esctoday.com/138751/fyr-macedonia-jana-burceska-eurovision-2017-kyiv|title=Macedonia: Jana Burčeska to Eurovision 2017 in Kyiv!|last=Laufer|first=Gil|date=21 November 2016|publisher=ESC Today|website=esctoday.com}}</ref> ==Наводи== {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{s-start}} {{succession box | before=[[Калиопи]]<br>со "Дона" | title=[[Македонија на Евровизија]] | years=[[Евровизија 2017|2017]] | after=[[Eye Cue]]<br>со "Lost and Found" }} {{Нормативна контрола}} {{Македонија на Евровизија}} {{DEFAULTSORT:Бурческа, Јана}} [[Категорија:Родени во 1993 година]] [[Категорија:Пејачи од Скопје]] [[Категорија:Македонски поп-пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Учесници на Евровизија]] 98gtmzzup9miud6eeiynl5r487ddtzx 0 1175038 5581855 5299110 2026-06-24T12:26:31Z BosaFi 115936 5581855 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Уметник|name=Доротеја Ланг|image=Dorothea Lange atop automobile in California.jpg|caption=Доротеја Ланг во 1936|birth_name=Доротеја Маргарета Нутцхорн|birth_date=26 мај 1985 година|birth_place=[[Хобокен]], U.S.|death_date=11 октомври 1965година<span style="display:none">(<span class="dday deathdate">1965-10-11</span>)</span> (70 години)|death_place=[[Сан Франциско]], САД|nationality=Американка|spouse=Мајнард Диксон (1920–1935)<br> Пол Шустер Тејлор(1935–1965)|field=[[фотографија]]}}'''Доротеја Ланг''' (26 мај 1895- 11 октомври 1965) е американска [[Фоторепортер|фоторепортерка]] и [[фотограф]], најпозната по фотографиите во времето на [[Големата депресија]] во Америка и работата во Управата за заштита на фармери. Работата на Ланг ги овековечила последиците од Големата депресија и извршила влијание во развојот на документарна фотографија.  == Ран живот == Доротеја Ланг била родена во фамилијата на германски имигранти на 26 мај 1895 година во Блумфилд 1041, Хобокен, [[Њу Џерси]]. Таа е родена како Доротеја Маргарета Нуцхорн. Еден од потрауматичните настани во нејзиниот живот е напуштањето на семејството од нејзиниот татко кога таа имала само дванаесет години, па поради тоа се откажува од татковото презиме земајќи го моминското презиме на нејзината мајка „Ланг“. Друг таков момент е кога се разболела од детска парализа на седум годишна возраст оставајќи ја куца на десната нога целиот свој живот.<ref>{{Наведено списание|last=Evensen|first=Bruce J.|date=2019-08-22|title=Hale, Barbara (18 April 1922–26 January 2017), film and television actress|url=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.013.21600|journal=American National Biography Online|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-860669-7}}</ref> За нејзиниот физички недостаток во една прилика таа изјавува: „Тоа ме оформи, ми го трасира патот, ме води, ми помогна и ме омаловажи воедно. Никогаш не го преболев и сум свесна за силата и моќта која ми ја даде“.  == Кариера == Ланг го завршила женското средно училиште „Вадлеј“, a се образовала во областа на фотографијата на Универзитетот Колумбија во Њујорк во класата на Кларенс Х. Вајт. Таа работела во неколку неколку фото студија како чирак во Њујорк (едно од студијата е тоа на Арнолд Гент) каде неформално се дообразувала.<ref>{{Наведена книга|title=Dorothea Lange|date=2014|publisher=Aperture|isbn=978-1-59711-295-6|editor-last=Lange|editor-first=Dorothea|edition=2. ed|series=Aperture masters of photography|location=New York|editor-last2=Gordon|editor-first2=Linda}}</ref> Во 1918 година го напуштила Њујорк заедно со една од нејзините пријателки за да патува низ светот, но нејзиното патување завршило во Сан франциско поради грабеж и таа останала да живее таму. Живеела покрај брегот на Беркли до крајот на својот живот каде отвора фото студио за портрети кое своевремено ја достигнало својата слава. Во 1920 година се омажила за исклучителниот сликар од западот [[Мајнард Диксон]], со кој има два сина, Даниел, роден 1925 година и Џон, роден 1930 година.<ref>{{Наведено списание|last=King|first=David C|date=2014-12-18|title=Dorothea Lange: Photographer of the People|url=https://doi.org/10.4324/9781315705101|doi=10.4324/9781315705101}}</ref> Во зародишот на Големата депресија таа го пренасочила својот објектив од студиото кон улиците каде започнала со истражувања на животот на бездомниците и невработените.<ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1700504|title=Lange, Dorothea (1895-1965), photographer|last=Phillips|first=Sandra Sammataro|date=2000-02|publisher=Oxford University Press|series=American National Biography Online}}</ref> Нејзината фотографија „Белиот ангел на работ“<ref>{{Наведена книга|title=Dorothea Lange|date=2001|publisher=Phaidon Press|isbn=978-0-7148-4053-6|editor-last=Durden|editor-first=Mark|series=55|location=London|editor-last2=Lange|editor-first2=Dorothea}}</ref> (1933) на која е прикажан осамен човек со завртен грб на толпа луѓе кои стојат пред кујна во која се служи супа, го привлекла вниманието на локалните фотографи и и обезбедуила место во Агенцијата за иселеништво. === Агенција за иселеништво === [[Податотека:Lange-MigrantMother02.jpg|мини|''Мајка мигрант'']] [[Податотека:Broke, baby sick, and car trouble! - Dorothea Langes photo of a Missouri family of five in the vicinity of Tracy, California.jpg|мини|''Сиромашни, болно бебе, и автомобил во неволја!'' (1937)]] Во декември 1935 година, Ланг се развела од Диксон и се премажува за економистот Пол Шустер Тејлор, професор по економија на Универзитетот во Калифорнија, Беркли. Во следните пет години го документирала животот во руралните области заедно со својот сопруг, а особено внимание посветува на експлоатацијата на закупците и мигрантските работници.- Тејлор ги интервјуирал и собирал податоци во својата област, а Ланг фотографирала. Со работата во Агенцијата за иселништво и УЗФ, истражувајќи на темата на сиромашните и заборавени луѓе, особено закупците, присилно разделени фармерски фамилии и работници мигранти, тие го привлекуваат вниманието на јавноста. Нејзините фотографии се појавуваат во дневните весници низ целата земја и стануваат белег на една ера. Едно од најпрепознатливите дела на Ланг е „Мајка Мигрант“. Жената на фотографијата е Флоренс Овенс Томпсон. За своето искуство за оваа фотографија во 1960 година Ланг изјавува: {{Цитат|Ја видов и ѝ се приближив на гладната и очајна мајка, како да ме влечеше магнет. Не се сеќавам како ѝ го објаснив моето присуство или мојот фотоапарат, но се сеќавам дека не ми постави прашања. Направив пет експозиции, работејќи сè поблиску и поблиску од истата насока. Не ја прашав за нејзиното име или за нејзината историја. Ми кажа дека има триесет и две години. Рече дека живееле со замрзнат зеленчук од околните полиња и птици што ги убиле децата. Тукушто ги продала гумите од својот автомобил за да купи храна. Таму седеше во таа потпрена шатор со своите деца збиени околу неа и се чинеше дека знае дека моите слики би можеле да ѝ помогнат, па затоа ми помогна. Имаше еден вид еднаквост во тоа. <ref>(Popular Photography, Feb. 1960)</ref>}}По враќањето на Ланг од кампот, таа разговарала со уредникот на дневниот весник „Сан Франциско“ за условите таму, каде му доставила две од нејзините фотографии. За тамошната ситуацијата тој ги информирал јавните власти и издава статија на која ги објавува фотографиите. Како резултат на ова, властите веднаш започнуваат да преземаат мерки за подобрување на мизерните услови во камповите.<ref name="americanmasters">{{Наведена мрежна страница|date=August 30, 2014|work=American Masters|title=Dorothea Lange ~ Watch Full Film: Dorothea Lange: Grab a Hunk of Lightning|url=http://www.pbs.org/wnet/americanmasters/episodes/dorothea-lange/watch-full-film-dorothea-lange-grab-a-hunk-of-lightning/3260/|publisher=PBS|accessdate=September 10, 2015|access-date=September 10, 2015}}</ref> Според синот на Томпсон, Ланг ги преувеличила деталите од приказната, но и покрај тоа, фотографијата е своевиден доказ за начинот на живот на мигрантите. Фотографиите на Ланг направени за потребите на Управата за заштита на фармери се објавени во книгата на Џон Стеинбек „Цигани жетвари“ издадена од Сан Франциско Њуз во 1936 година. === Јапонско-американска интернација === [[Податотека:JapaneseAmericansChildrenPledgingAllegiance1942-2.jpg|мини|Децата на Вејл јавното училиште во Сан Франциско се колнат на верност пред[[Знаме на Соединетите Американски Држави|Американското знаме]] во април 1942 година, пред интернација на Јапонски Американци]] [[Податотека:Manzanar_Relocation_Center,_Manzanar,_California._Grandfather_and_grandson_of_Japanese_ancestry_at_._._._-_NARA_-_537994.jpg|мини|Дедо и внук на Манзанар Центарот за преселување]] Во 1941 година, Ланг ја добила наградата за особени достигнувања во фотографијата од [[Друштвото Гугенхајм]]. По нападот на Перл Харбор, таа се откажала од престижната награда за да ја документира присилната евакуација на Јапонците од западниот брег на САД, спроведена по наредба на воените власти. Ланг темелно го забележала нивното насилно иселување, по кое следувало нивно затворање во интернациски кампови. Потоа патувала низ урбаните и руралните области на [[Калифорнија]], фотографирајќи семејства кои се подготвувале да ги напуштат своите домови. Таа посетила неколку привремени центри за сместување, а потоа престојувала и во Манзанар, првиот привремен камп за интернација. Нејзините фотографии ги прикажувале секојдневните сцени во кампот, како сортирање багаж, семејства со значки со имиња кои чекале да бидат сместени и други обични, но значајни моменти. Меѓу најпознатите нејзини фотографии била онаа на деца од јапонско потекло родени во Америка кои се заколнувале на верност кон американското знаме непосредно пред да бидат испратени во камповите. За многумина, оваа фотографија претставувала потсетник на политиката на затворање луѓе без тие да бидат осудени за какво било кривично дело. Критичкиот тон на нејзините фотографии бил лесно воочлив, поради што воените власти конфискувале голем дел од нив. Како резултат на тоа, тие не биле јавно прикажувани повеќе од педесет години. Денес, фотографиите од интернациските кампови се достапни во [[Национален архив на САД|Националниот архив на САД]], во библиотеката Банкрофт на Универзитетот во Калифорнија, Беркли и во Музејот Оукленд во Калифорнија. === Факултет за применета уметност во Калифорнија === Во 1945 година, по покана на [[Ансел Адамс]], Ланг прифатила да стане дел од првата катедра за фотографија на Факултетот за применета уметност во Калифорнија. Кон наставниот кадар подоцна им се придружиле и Имоџен Канингам и Мајнор Вајт. Во 1952 година, таа била меѓу основачите на списанието ''Аперчур''. Во средината на 1950-тите, Ланг и Пиркел Џонс добиле задача од списанието ''[[Лајф]]'' да го документираат исчезнувањето на градот [[Монтичело]] во Калифорнија, чии жители биле преселени поради изградбата на браната Пута Крик и создавањето на езерото Бериеса. Иако списанието не ја објавило нивната репортажа, Ланг подоцна ѝ посветила цел број на оваа тема во ''Аперчур''. Колекцијата фотографии била изложена во Уметнички институт во Чикаго во 1960 година. Друга значајна серија фотографии, објавена во ''Лајф'' во 1954 година, била посветена на адвокатот [[Мартин Пулич]]. Проектот произлегол од интересот на Ланг за начинот на кој сиромашните луѓе биле третирани од судскиот систем, интерес што бил поттикнат од апсењето и судскиот процес на нејзиниот брат. Ланг му помогнала и на својот пријател [[Едвард Стеихен]] при подготовката на неговата меѓународна изложба ''Семеен човек'' во Музеј на модерна уметност. Таа ги искористила своите контакти од Управата за заштита на фармерите и списанието ''Лајф'' за да привлече фотографи и да го промовира проектот. Во 1953 година, Ланг објавила отворено писмо упатено до фотографите ширум светот, со цел да поттикне што поголемо учество во изложбата. „Покажете човек на човек- Со ова се надеваме дека преку фотографијата ќе допреме до човековите желби и аспирации, неговата сила и неговиот очај пред злото. Ако фотографијата ја има моќта да ги оживее овие страни на човекот, оваа изложба ќе биде создадена во духот на страста и посветата на надежта на човекот. Не треба да постои ништо помалку од ова“.<ref name="Emily Partridge">{{Наведена книга|last=Partridge|last1=Partridge|first1=Elizabeth|first=Elizabeth|title=Dorothea Lange–a visual life|page=26|location=Washington and London|publisher=Smithsonian Institution Press|date=1994|isbn=1-56098-350-7}}</ref> == Смрт == Последните дваесет години од нејзиниот живот ги поминала со многу кревко здравје. Боледувала од гастроинтестинални проблеми и проблеми поврзани со болеста од своето детство- иако ова навраќање на болеста во подоцнежни години било сè уште непознато на физиологијата. Ланг умирела на седумдесет годишна возраст од рак на хранопроводот на 11 октомври 1965 година во Сан Франциско, Калифорнија. == Наводи == {{reflist|30em}} [[Категорија:Родени во 1895 година]] [[Категорија:Починати во 1965 година]] [[Категорија:Фотопортретисти]] 4kpcje8j96nh3aklbjmc127yuf3t7f5 0 1191273 5581856 5513556 2026-06-24T12:31:16Z NadyBarbieGirl 63459 /* Видеографија */ 5581856 wikitext text/x-wiki {{Музичар | Name = Јелена Карлеуша | Img =Jelena Karleuša (Oct 2024) (cropped).png | Img_size = 220 | Landscape = | Background = соло пејачка | Birth_name = ''Јелена Карлеуша'' | Alias = | birth_date = {{роден на|17|август|1978}} | Died = | Origin = [[Белград]], [[СФРЈ]] | Instrument = | Genre = [[Поп музика|поп]] | Occupation = [[Пејачка]] | Years_active = 1995 - сѐ уште | Label = | Associated_acts = | URL = | Current_members = | Past_members = | Notable_instruments = |spouses=Бојан Кариќ (2004-2005) Душко Тошиќ (2008-2024)|partner=Зоран Давидовиќ - Чанда (1999-2000)}} '''Јелена Карлеуша''' (р. [[Белград]], [[17 август]] [[1978]])— [[Срби|српска]] [[пејачка]], [[текстописец]] и медиумска личност. == Животопис == Родена и израсната во [[Белград]], таа ја започнала својата музичка кариера на 16-годишна возраст со објавувањето на нејзиниот деби-албум ''Огледалце'' во 1995 година. Во текот на кариерата има издадено дванаесет студиски албуми и одржано два големи солистички концерти во Белград: ''All About Diva Show'' во [[Белградска арена]] во [[2010]] година и ''Viva La Diva Show'' во Паркот Ушќе во [[2013]] година. Покрај музичката кариера, била член на жирито во музичките натпреварувачки телевизиски емисии [[Ѕвездите на Гранд|''Ѕвездите на гранд'']] (2015–2021) и ''Пинкови Ѕвезди'' (2025–денес). ==Дискографија== * Огледалце (1995) * Жените се момци (1996) * Вештице, виле (1997) * Јелена (1998) * Гили, гили (1999) * За своје године (2001) * Само за твоје очи (2002) * Магија (2005) * JK Revolution (2008) * The Diamond Collection (2009) * Дива (2012) * Алфа (2023) * Омега (2023) * Енигма (TBA) === Видеографија === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Огледалце'' || 1995 || — |- | ''Најбоља другарице'' || 1995 || — |- | ''Жените се момци'' || 1995 || — |- | ''Сад смо странци постали'' || 1996 || — |- | ''Преживећу'' || 1999 || [[Дејан Милиќевиќ|Дејан Миличевиќ]] |- | ''Гили, гили'' || 1999 || Дејан Миличевиќ |- | ''Лудача'' || 2001 || Дејан Миличевиќ |- | ''Само за твоје очи'' || 2002 || Visual Infinity |- | ''Манијак'' || 2003 || Visual Infinity |- | ''Слатка мала'' || 2005 || Дејан Миличевиќ |- | ''Управо остављена'' || 2006 || Дејан Миличевиќ |- | ''Тихи убица'' || 2008 || Visual Infinity |- | ''Мани се'' || 2009 || — |- | ''Инсомнија'' || 2010 || — |- | ''Крими рад'' || 2012 || Дејан Миличевиќ |- | ''Со'' || 2012 || Дејан Миличевиќ |- | ''Марихуана'' || 2018 || New Era Digital |- | ''KarlyBitch'' || 2023 || Немања Новаковиќ,Зоран Бриташевиќ |- | ''Бенга'' || 2024 || Немања Новаковиќ,Зоран Бриташевиќ |- | ''TBA'' || 2026|| Немања Новаковиќ,Зоран Бриташевиќ |- | ''TBA'' || 2026|| Немања Новаковиќ,Зоран Бриташевиќ |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Мој драги''|| 2002 || |- | ''Зар не ''|| 2002 || |- | ''Још те волим'' || 2002 || |- | ''Баш је добро бити ја'' || 2013 || |- | ''Пуцај у љубав не вреди ''|| 2013 || |- |'' Преживећу''|| 2013 || |- |'' #Punokosta''|| 2018 ||Зоран Бриташевиќ |- |''Jedno djubre obicno''|| 2025 ||Дејан Миличевиќ |} == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Карлеуша, Јелена }} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Српски турбо-фолк пејачи]] [[Категорија:Српски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Српски модни творци]] nosz937pob4977df9xnxjr2npyhqwfo 0 1196416 5582190 5520004 2026-06-25T06:32:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582190 wikitext text/x-wiki {{Музичар|Background=solo_singer|Name=Џамала| image=ESC2016 - Ukraine Meet & Greet 17 (square crop).jpg| caption=Џамала за време на [[Евровизија 2016]]|Birth_name=Сузана Алимивна Џамаладинова|Origin=Украина|Genre={{flat list| * [[алтернативен рок]] * [[Електронска музика|електро]] * [[Електронска музика|минимална музика]] * [[Worldbeat|етничка фузија]] * [[соул]] * [[блуз]] * [[Поп-музика|поп]]}}|Occupation= * пејачка * глумица|Years_active=2001–денес|Label={{hlist|[[Moon Records Ukraine|Moon]]|Enjoy! Records|[[Universal Music Group|Universal]]}}|Associated_acts=[[Евровизија 2016]]}}'''Сузана Алимивна Џамаладинова''' ({{Langx|crh|Susana Alim qızı Camaladinova}}; {{Langx|uk|Суса́на Алі́мівна Джамаладі́нова}}; {{langx|ru|Суса́на Али́мовна Джамалади́нова|Susana Alimovna Dzhamaladinova|sʊˈsanə ɐˈlʲiməvnə dʐəməlɐˈdʲinəvə}}, родена на 27 август 1983 година), подобро позната под името '''Џамала '''({{Langx|crh|Camala}}, {{Langx|uk|Джама́ла}}; {{langx|ru|Джама́ла|Dzhamala|dʐɐˈmalə}}) — [[Украина|украинска]] пејачка и глумица. Таа ја претставувала Украина и победила за време на [[Евровизија 2016]] со песната "1944". == Ран живот == Сузана Џамаладинова е родена во [[Ош]], [[Киргиска Советска Социјалистичка Република]], на [[Кримски Татари|кримскотатарски]] татко и [[Ерменци|ерменска]] мајка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wumag.kiev.ua/index2.php?param=pgs20111/14|title=Welcome to Ukraine|publisher=|accessdate=15 May 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://bunews.com.ua/lifestyle/item/ukraines-crimean-tatar-singer-jamala-promises-to-embarrass-putin-and-bring-stalins-crimes-to-eurovision|title=Ukraine's Crimean Tatar singer Jamala promises to embarrass Putin and bring Stalin's crimes to Eurovision Song Contest|author=Editor|publisher=|accessdate=15 May 2016|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225081543/http://bunews.com.ua/lifestyle/item/ukraines-crimean-tatar-singer-jamala-promises-to-embarrass-putin-and-bring-stalins-crimes-to-eurovision|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vogue.ua/article/culture/muzyka/zhurnal-den-s-pevicey-dzhamaloy.html|title=Журнал: день с певицей Джамалой|work=Vogue UA|date=2015-12-17 |accessdate=15 May 2016}}</ref><ref>Ruban, Mariya. "[http://ukr.segodnya.ua/culture/stars/dzhamala-hochu-pyshnuyu-krymsko-tatarskuyu-svadbu-591306.html Джамала: "Хочу пишне кримсько-татарське весілля"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160221222309/http://ukr.segodnya.ua/culture/stars/dzhamala-hochu-pyshnuyu-krymsko-tatarskuyu-svadbu-591306.html |date=2016-02-21 }}". ''Cегодня.UA''. 10 February 2015. Retrieved 20 April 2015. {{uk icon}}</ref><ref>"[http://ua-report.info/news/dzhamala_moja_mama_khristianka_armjanka_papa_krymskij_tatarin_musulmanin/2011-02-25-349#.VTUVyuGrHiU Джамала: Моя мама христианка-армянка, папа крымский татарин-мусульманин] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160224164516/http://ua-report.info/news/dzhamala_moja_mama_khristianka_armjanka_papa_krymskij_tatarin_musulmanin/2011-02-25-349#.VTUVyuGrHiU |date=2016-02-24 }}". ''UA-Report''. 25 February 2011. Retrieved 20 April 2015. {{ru}}</ref><ref>"http://thenordar.com/jamala-interview-public-talk/ Интервью с Джамалой на Public Talk". ''Арт-журнал Thenordar''. 27 August 2014. Retrieved 20 April 2015. {{ru}}</ref> Нејзините кримскотатарски предци биле [[Прогон на Кримските Татари|насилно раселени]] од Крим во централната азиска република по наредба на [[Јосиф Сталин]] за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], иако нејзините роднини се бореле на советската страна.<ref name="colinfreeman,">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/tv/2016/05/11/jamalas-ukraine-eurovision-song-stirs-up-russia/|title='They kill you all': why Ukrainian Eurovision winner, Jamala, angered Russia with her 1944 song|author=Colin Freeman|date=14 May 2016|work=The Telegraph|accessdate=15 May 2016}}</ref> Во 1989 година нејзиното семејство се врати во [[Крим (полуостров)|Крим]].<ref name="dm"/> Нејзините предци од мајчината страна биле Ерменци од [[Нагорно-Карабах]].<ref>{{ru}} [http://russia-armenia.info/node/27493 Сусанна Джамаладинова (Джамала): История моих армянских корней начинается с Карабаха | Центр поддержки русско-армянских стратегических и общественных инициатив]. Russia-armenia.info (15 May 2016). Посетено на 2017-12-21.</ref> Тие биле кулаци сè додека земјиштето на нејзиниот прадедо не беше запленето и тој беше протеран во Ош каде што тој го променил своето ерменско име за да звучи руско.<ref name="dm"/> Џамала го зборува [[руски јазик|рускиот јазик]] како мајчин и таа исто така има одлично познавање на [[англиски јазик|англискиот јазик]] кој го научила како адолесцент. Иако таа напишала неколку песни на кримскотатарски, таа нема одлично познавање на јазикот.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://rus.delfi.lv/news/daily/ineterview/dzhamala-ne-mogu-pet-v-rossii-poka-v-krymu-propadayut-tatary.d?id=47187727&page=4 |title=Джамала: "Не могу петь в России, пока в Крыму пропадают татары" |last=Худенко |first=Кристина |date=18 March 2016 |publisher=delfi.lv |language=ru |accessdate=17 May 2016}}</ref> Нејзините родители биле разведени околу четири години за нејзината мајка да може да купе куќа во Крим за семејство под нејзиното моминско име.<ref name="dm">"[http://www.dailymail.co.uk/news/article-3592863/Stalin-forced-parents-DIVORCE-Eurovision-winner-reveals-Soviet-dictator-tortured-great-grandmother-killing-baby-daughter-leaving-legacy-family-trauma.html 'Stalin forced my parents to DIVORCE': Eurovision winner reveals how Soviet dictator tortured her great-grandmother, killing baby daughter and leaving legacy of family trauma]" by Will Stewart. '' Daily Mail''. 16 May 2016. Retrieved 18 May 2016.</ref> За време на овој период, советските власти не дозволувале етнички [[Кримски Татари]], како нејзиниот татко, да купуваат имот во Крим.<ref name="dm"/> == Кариера == === 2010-15: Рано творештво === Џамала била љубител на музиката од нејзиното рано детство. Таа за првпат професионално снимала музика на возраст од девет, пеејќи 12 народни и детски [[Кримски Татари|кримскотатарски]] песни. Таа студирала на музичкиот колеџ [[Симферопол|Симферпол]]<ref name=EV16J>{{Наведена мрежна страница|last1=Veselova|first1=Viktoria|last2=Melnykova|first2=Oleksandra|title=Crimean singer in line to represent Ukraine at Eurovision|url=https://www.theguardian.com/world/2016/feb/11/crimean-singer-in-line-to-represent-ukraine-at-eurovision|website=[[The Guardian]]|accessdate=11 February 2016|date=11 February 2016}}</ref> и подоцна дипломирала од [[Национална музичка академија на Украина|Националната музичка академија на Украина]] како оперски пејач, но претпочитала кариера во поп-музиката.<ref name="lenta">[https://lenta.ru/articles/2016/05/13/jamala/ "When strangers are coming into your home (Russian)], by Alexander Zaitsev, [[lenta.ru]]</ref> [[Податотека:Jamala_IFF2012.jpg|мини|Џамала давајќи автобиографија за обожавател на црвениот тепих на третиот годишен филмски фестивал на Одеса на 13 јули 2012 година.]] На 14 февруари 2010 година, таа го објави нејзиниот прв сингл "You Are Made of Love" од нејзиниот деби студиски албум ''For Every Heart''. Таа го објави "It's Me, Jamala" како втор сингл на 18 октомври 2010 година. На 23 ноември 2010 година, таа го објави синглот "Насмевка" како трет сингл од албумот. На почетокот од 2011 година, таа зема учество во Евровизија со песната "Насмевка". Песната беше омилена на публиката и Џамала успеа да добие место во финалето на натпреварот. Сепак, таа подоцна одлучи да се повлече од натпреварот. На 12 април 2011 година, таа го објави нејзиниот деби студиски албум ''For Every Heart '' преку Moon Records Ukraine. На 8 ноември 2012 година, таа го објави "Јас те сакам тебе" ({{langx|ru|«Я Люблю́ Тебя́»}}) како водечки сингл од нејзиниот втор студиски албум ''All or Nothing''. Таа го објави "Hurt" како втор сингл, а "Кактус" ({{Langx|uk|«Ка́ктус»}}) беше објавен на 6 март 2013 година како трет и последен сингл од албумот. Таа го објави ''All or Nothing'' на 19 март 2013 преку Moon Records Ukraine. На 25 септември 2014 година таа го објави синглот "Збунета" ({{Langx|uk|«Заплу́талась»}}) како водечки сингл од нејзиниот деби EP Thank You кој беше објавен на 1 октомври 2014 година преку Enjoy Records. На 26 март 2015 година, "Очима" беше објавен како водечки сингл од нејзиниот трет студиски албум. "Патот до дома" ({{Langx|uk|«Шлях додо́му»}}) беше објавен како втор сингл на 18 мај 2015 година. На 15 јуни 2015 година, "Здив" ({{Langx|uk|«По́дих»}}), беше објавен како трет сингл. Таа го објави нејзиниот албум ''Здив ''на 12 октомври 2015 година преку Enjoy Records. === 2016 година: Пробив === [[Податотека:ESC2016_-_Ukraine_03.jpg|лево|мини|Џамала за време на Евровизија во 2016 година.]] Џамала успешно ја претстави Украина за време на [[Евровизија 2016|Евровизија 2016 година]] со песната "1944".<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2016/feb/11/crimean-singer-in-line-to-represent-ukraine-at-eurovision|title=Crimean singer in line to represent Ukraine at Eurovision|work=the Guardian|date=2016-02-11 |accessdate=15 May 2016 |last1=Veselova |first1=Viktoria |last2=Melnykova |first2=Oleksandra }}</ref> Во песната таа пее за [[Прогон на Кримските Татари|присилната депортација на кримските татари]] во 1944 година и особено за нејзината прабаба, која ја загубила својата ќерка додека била депортирана до [[Средна Азија]].<ref name=EV16J/><ref>{{наведени вести|url=http://qha.com.ua/en/culture-art/jamala-entered-eurovision2016-national-selection/135789/ |title=Jamala entered Eurovision-2016 national selection |date=26 January 2016 |work=QHA.com.ua |accessdate=23 February 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303054406/http://qha.com.ua/en/culture-art/jamala-entered-eurovision2016-national-selection/135789/ |archivedate=3 March 2016 |df= }}</ref><ref>[http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-35630395 Eurovision: Ukraine's entry aimed at Russia], [[BBC News]] (22 February 2016)</ref> Џамала ја напишала песната во 2014 година.<ref name="lenta"/> Во второто полуфинале од натпреварот, Џамала заврши на 14-то место и беше една од десетте учесници кои биле квалификувани за големото финале. Беше објавено подоцна дека таа заврши на второ место, добивајќи 287 бода и дополнително освојувајќи 152 бода.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=2133|title=Eurovision Song Contest 2016 Second Semi-Final|work=Eurovision Song Contest|accessdate=15 May 2016}}</ref> На 14 мај 2016 година, Џамала победи на натпреварот со 534 бода.<ref>{{Cite news|url=http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-36295168|title=Ukraine's Jamala wins Eurovision 2016|work=BBC News|date=2016-05-14 |accessdate=15 May 2016}}</ref> Песната на Џамала била сметана од страна на руските медиуми и пратеници за критика на руската анексија на Крим во 2014 година и "постојаната војна меѓу Русија и Украина" во [[Донбас]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2016/05/15/eurovision-2016-furious-russia-demands-boycott-of-ukraine-over-j/|title=Eurovision 2016: Furious Russia demands boycott of Ukraine over Jamala's 'anti-Kremlin' song|author=Telegraph Reporters|date=15 May 2016|work=The Telegraph|accessdate=15 May 2016}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2016/may/14/ukraine-wins-eurovision-jamala-1944|title=Eurovision 2016: Ukraine's Jamala wins with politically charged 1944|author=Heidi Stephens|work=the Guardian|date=2016-05-15 |accessdate=15 May 2016}}</ref> Поради оваа причина беше најавено дека никои други знамиња освен официјалното знаме на земјата-учесник нема да бидат дозволени во арената за време на Евровизија. Ова вклучувало забрана за знамиња како кримскотатарското знаме да бидат во публиката и само украински знамиња биле дозволени за нејзините кримскотатарски поддржувачи. По нејзината победа на [[Евровизија]], таа беше наградена со титулата Народен уметник на Украина од страна на украинскиот претседател [[Петро Порошенко]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://eurovoix.com/2016/05/16/ukraine-jamala-awarded-title-peoples-artist-ukraine/|title=Ukraine: Jamala Awarded Title "People's Artist of Ukraine"|date=16 May 2016|publisher=Eurovoix|last=Granger|first=Anthony}}</ref> На 17 мај 2016 година, Порошенко објави дека украинското министерство за надворешни работи ќе ја номинира Џамала за амбасадор на добра волја на [[УНИЦЕФ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://en.vnews.agency/news/culture/20231-ukraines-foreign-ministry-to-nominate-jamala-for-unicef-goodwill-ambassador.html|title=Ukraine's Foreign Ministry to nominate Jamala for UNICEF Goodwill Ambassador|date=16 May 2016|publisher=Vector.news|last=|first=|accessdate=2018-04-25|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225081517/http://vectornews.eu/news/culture/20231-ukraines-foreign-ministry-to-nominate-jamala-for-unicef-goodwill-ambassador.html|url-status=dead}}</ref> == Личен живот == На 26 април 2017 година, Џамала стапила во брак со Бекир Сулејманов.<ref name=Jgm26427/><ref>[http://gazeta.lviv.ua/2017/04/26/dzhamala-vijshla-zamizh-foto/ Джамала вийшла заміж (ФОТО) – Львівська газета] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181115195303/http://gazeta.lviv.ua/2017/04/26/dzhamala-vijshla-zamizh-foto/ |date=2018-11-15 }}. Gazeta.lviv.ua (26 April 2017). Посетено на 2017-12-21.</ref> Нивната врска стана позната во септември 2016 година, кога таа се појави со него на [[Менхетен]]скиот [[филмски фестивал]].<ref name=Jgm26427/> Двојката се венча во Исламскиот културен центар на [[Киев]] користејќи ја традиционални свадбена церемонија Никах.<ref name=Jgm26427/> Сулејманов неодамна дипломирал од одделот за физика и математика на [[Киевски универзитет|Киевскиот универзитет]] и е активист за [[Ислам|муслиманската]]<ref>{{наведени вести|url=http://www.thenational.ae/arts-life/music/eurovision-winning-entry-1944-a-harrowing-family-tale-about-stalins-deportation-of-muslim-tatars|title=Eurovision winning entry: 1944, a harrowing family tale about Stalin’s deportation of Muslim Tatars|work=The National|date=15 May 2016|accessdate=15 May 2017}}</ref> кримска татарска заедница.<ref name=Jgm26427>[http://qha.com.ua/en/society/jamala-married-seitbekir-suleymanov/140581/ Jamala married Seit-Bekir Suleymanov] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180622193153/http://qha.com.ua/en/society/jamala-married-seitbekir-suleymanov/140581/ |date=2018-06-22 }}, [[QHA]] (26 April 2017)</ref> Во ноември 2017, Џамала објави дека таа и Сулејманов го очекуваат нивното прво дете заедно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://esctoday.com/153631/ukraine-jamala-expecting-first-baby/|title=Ukraine: Jamala is expecting her first baby|date=30 November 2017|publisher=ESCToday|last=Knoops|first=Roy}}</ref> На 27 март 2018 година беше роден нивниот син Емир-Рахман Сејт-Бекир огли Сулејманов.<ref>[https://www.unian.info/m/society/10061315-ukraine-s-jamala-gives-birth-to-a-baby-boy.html Ukraine's Jamala gives birth to a baby boy], [[UNIAN]] (29 March 2018)</ref> == Дискографија == [[Податотека:Jamala_2017_stamp_of_Ukraine.jpg|мини|Џамала на печат од Украина од 2017 година.]] === Студиски албуми === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" style="width:14em;"| Име ! scope="col" style="width:16em;"| Детали |- ! scope="row"| ''[[For Every Heart]]'' | * Објавен: 12 април 2011 * Продукциска куќа: [[Moon Records Ukraine]] * Формат: Digital download, CD |- ! scope="row"| ''[[All or Nothing (Jamala album)|All or Nothing]]'' | * Објавен: 19 март 2013 * Продукциска куќа: Moon Records Ukraine * Формат: Digital download, CD |- ! scope="row"| ''[[Подих (album)|Подих]]''<br/><span style="font-size:85%;">(''Здив'')</span> | * Објавен: 12 октомври 2015 * Продукциска куќа: Enjoy! Records * Формат: Digital download, CD |- ! scope="row"| ''[[1944 (Jamala album)|1944]]'' | * Објавен: 10 јуни 2016 * Продукциска куќа: [[Universal Music Group|Universal Music Denmark]] * Формат: Digital download, CD |} ===EP-и=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" style="width:14em;"| Title ! scope="col" style="width:16em;"| Details |- ! scope="row"| ''[[Thank You (EP)|Thank You]]'' | * Објавен: 1 октомври 2014 * Продукциска куќа: Enjoy! Records * Формат: Digital download, CD |} ===Концертни албуми=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" style="width:14em;"| Име ! scope="col" style="width:16em;"| Детали ! scope="col"| Забелешки |- ! scope="row"| ''Live at Arena Concert Plaza'' | * Објавен: 2012 * Продукциска куќа: Enjoy! Records * Формат: Digital download, CD | * Concert DVD |} ===Синглови=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:16em;"| Име ! scope="col" rowspan="2" style="width:1em;"| Година ! scope="col" colspan="11"| Највисока позиција ! scope="col" rowspan="2"| Албум |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[FDR Music Charts|UKR]]<br/><ref name="UKRAirplay">Peak positions for singles on the Ukrainian Airplay Chart: * For "It's Me, Jamala": [http://fdr.com.ua/charts.php FDR Ukraine Airplay Chart: 13 декември 2010] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190220223153/http://fdr.com.ua/charts.php |date=2019-02-20 }} * For "1944": [http://fdr.com.ua/charts.php FDR Ukraine Airplay Chart: 14 март 2016] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190220223153/http://fdr.com.ua/charts.php |date=2019-02-20 }} * For "Заманили": [http://fdr.com.ua/charts.php FDR Ukraine Airplay Chart: 20 декември 2016] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190220223153/http://fdr.com.ua/charts.php |date=2019-02-20 }}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Ö3 Austria Top 40|AUT]]<br/><ref name="AUT">{{Наведена мрежна страница|url=http://austriancharts.at/showinterpret.asp?interpret=Jamala|title=Discographie Jamala|publisher=Austrian Charts Portal. Hung Medien|accessdate=10 May 2017}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Ultratop|BEL<br/>(Fl)]]<br/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ultratop.be/nl/song/174345/Jamala-1944|title=1944|publisher=[[Ultratop]]}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[The Official Finnish Charts|FIN]]<br/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ifpi.fi/tilastot/virallinen-lista/radio/2016/20|title=1944|publisher=[[Suomen virallinen lista]]|accessdate=2018-04-25|archive-date=2018-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313212633/http://www.ifpi.fi/tilastot/virallinen-lista/radio/2016/20|url-status=dead}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]<br/><ref name="FRA">{{Наведена мрежна страница|url=http://lescharts.com/showinterpret.asp?interpret=Jamala |title=Discographie Jamala |publisher=French Charts Portal. Hung Medien |accessdate=10 May 2017 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160624065805/http://lescharts.com/showinterpret.asp?interpret=Jamala |archivedate=24 June 2016 }}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Association of Hungarian Record Companies|HUN]]<br/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://zene.slagerlistak.hu/single-track-top-40-lista/2016/20|title=1944|publisher=[[Mahasz]]}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Russian Music Charts|RUS]]<br/><ref name="RUS">[http://lk.tophit.ru/cgi-bin/artinfo.cgi?id=72183 Исполнитель – Jamala]{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Lk.tophit.ru. Посетено на 21 December 2017.</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Productores de Música de España|SPA]]<br/><ref name="SPASongs">{{Наведена мрежна страница|url=http://spanishcharts.com/search.asp?search=Jamala&cat=s|title=Discography Jamala: Songs|publisher=Spanish Charts Portal. Hung Medien|accessdate=10 May 2017}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Sverigetopplistan|SWE]]<br/><ref name="SWE">{{Наведена мрежна страница|url=http://swedishcharts.com/showinterpret.asp?interpret=Jamala|title=Discography Jamala|publisher=Swedish Charts Portal. Hung Medien|accessdate=10 May 2017}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Swiss Hitparade|SWI]]<br/><ref name="SWI">{{Наведена мрежна страница|url=http://hitparade.ch/showinterpret.asp?interpret=Jamala|title=Discography Jamala|publisher=Swiss Charts Portal. Hung Medien|accessdate=10 May 2017}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[UK Singles Chart|UK]]<br/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.buzzjack.com/forums/index.php?showtopic=190160|title=Sales, W/E 26/05/2016|last=Forums|first=BuzzJack Entertainment|website=www.buzzjack.com|accessdate=19 May 2016}}</ref> |- ! scope="row"| [[:uk:You Are Made Of Love (пісня)|"You Are Made of Love"]] | rowspan="3"| 2010 | — || — || — || — || — || — || 239 || — || — || — || — | rowspan="3"| ''[[For Every Heart]]'' |- ! scope="row"| [[:uk:It's Me, Jamala (пісня)|"It's Me, Jamala"]] | 35 || — || — || — || — || — || 298 || — || — || — || — |- ! scope="row"| [[:uk:Smile (пісня)|"Smile"]] | — || — || — || — || — || — || 198 || — || — || — || — |- ! scope="row"| [[:uk:Я люблю тебя (пісня)|"Я люблю тебя"]] <span style="font-size:85%;">("I Love You")</span> | rowspan="2"| 2012 | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — | rowspan="3"| ''[[All or Nothing (Jamala album)|All or Nothing]]'' |- ! scope="row"| [[:uk:Hurt (пісня)|"Hurt"]] | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — |- ! scope="row"| [[:uk:Кактус (пісня)|"Кактус"]] <span style="font-size:85%;">("Cactus")</span> | 2013 | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — |- ! scope="row"| [[:uk:Заплуталась (пісня)|"Заплуталась"]] <span style="font-size:85%;">("Confused")</span> | rowspan="3"| 2014 | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — | ''[[Thank You (EP)|Thank You]]'' |- ! scope="row"| [[:uk:Злива (пісня)|"Злива"]] <span style="font-size:85%;">("Shower")</span><br/><span style="font-size:85%;">(with [[BoomBox (Ukrainian band)|Andrii Khlyvniuk]] and [[:uk:Шуров Дмитро Ігорович|Dmytro Shurov]])</span> | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — | rowspan="2" {{n/a|Синглови кои не биле на албум}} |- ! scope="row"| "Чому?" <span style="font-size:85%;">("Why?")</span> | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — |- ! scope="row"| [[:uk:Очима (пісня)|"Очима"]] <span style="font-size:85%;">("With My Eyes")</span> | rowspan="3"| 2015 | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — | rowspan="3"| ''[[Подих (album)|Подих]]'' |- ! scope="row"| [[:uk:Шлях додому (пісня)|"Шлях додому"]] <span style="font-size:85%;">("Way To Home")</span> | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — |- ! scope="row"| [[:uk:Подих (пісня)|"Подих"]] <span style="font-size:85%;">("Breath")</span> | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — |- ! scope="row"| "[[1944 (song)|1944]]" | rowspan="2"| 2016 | 2 || 54 || 13 || 64 || 49 || 40 || 129 || 32 || 46 || 73 || 289 | ''[[1944 (Jamala album)|1944]]'' |- ! scope="row"| "[[Заманили]]" <span style="font-size:85%;">("Lured")</span><br/><span style="font-size:85%;">(with [[DakhaBrakha]])</span> | 17 || — || — || — || — || — || 199 || — || — || — || — | rowspan="4" |[[TBA]] |- ! scope="row"| "[[I Believe in U]]" | rowspan="2"| 2017 | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — |-| ! scope="row"| "[[:uk:Сумую (пісня)|Сумую]]" <span style="font-size:85%;">("I miss")</span> | 29 || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — |-| ! scope="row"| "[[:uk:Крила (пісня)|Крила]]" <span style="font-size:85%;">("Wings")</span> | 2018 | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — |- | | colspan="18" style="font-size:85%"| "—" означува сингл кој не бил објавен на таа територија. |} ==Филмографија== {| class="wikitable sortable" |+ Музички видеа ! Година ! Песна ! Директор |- | 2009 | ''[[History Repeating (song)|History Repeating]]'' | Алан Бадолев |- | rowspan=2|2010 | ''You're Made of Love'' + (на руски) | Катерина Царик |- | ''It's Me, Jamala'' + (на украински) | Чарли Стредлер |- | rowspan=2|2011 | ''Smile'' | Максим Ксиода |- | ''Find me'' | John X Carey |- | 2012 | ''Я люблю тебя'' (на руски) | Сехии Сараканов |- | rowspan=3|2013 | ''Кактус'' (на руски) | Денис Закаров |- | ''All These Simple Things'' | Олександар Милов |- | ''Depends On You'' + (на руски) | Виктор Вилкс |- | 2014 | ''Чому?'' (на украински) | Денис Закаров, [[Олес Санин]] |- | rowspan=2|2015 | ''Я заплуталась'' (на украински) | Анатолиј Сачивко |- | ''Иные'' (на руски) | Микаил Јемелјанов |- | rowspan=3|2016 | ''Шлях додому'' (на украински) | Хана Копилова |- | ''[[1944 (song)|1944]]'' | Анатолиј Сачивко |- | ''"Обещание"'' (на руски) | Денис Закаров, Олена Дамјаненко |- | rowspan="2"| 2017 | ''[[I Believe in U]]'' | rowspan="2"| Игор Стеколенко |- | ''[[:uk:Сумую (пісня)|"Сумую"]]'' (на украински) |} {| class="wikitable sortable" |+ Филмови ! Година ! Име ! Улога |- | 2014 | ''[[The Guide (film)|The Guide]]'' | Олга Левитска |- | rowspan=2|2017 |''Jamala.UA'' | Камео |- |''Polina'' | Дворска дама |- | 2018 |''Sky'' | |} {| class="wikitable sortable" |+ Телевизија ! Година ! Име ! Улога |- | rowspan=2|2010 |''The True Story about Scarlet Sails'' | Кубанска пејачка |- |''Anatomy of voice. Jamala'' | Камео |- | 2013 | ''Trading Lives'' | Камео |- | 2014 |''Alice's Adventures in Wonderland'' | Гасеница |- | 2016 |''Özüñe baq!'' | Камео |- | 2017 |''Jamalas kamp'' | Камео |} == Наводи == {{Наводи|1}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} *{{Official website|http://jamalamusic.com/}} {{uk icon}} {{ru}} *{{Facebook|jamalaofficial|Jamala}} *{{YouTube|user=jamalaofficial}} <!-- Before re-adding the twitter link, please check to see if the official account has interesting/significant content. --> {{s-start}} {{S-ach}} {{succession box | before=[[Марија Јаремчук]]<br />со "Tick-Tock" | title=Украина на Евровизискиот натпревар | years=[[Евровизија 2016|2016]] | after=[[O.Torvald]]<br />со "Time" | }} {{succession box |before = {{знамеикона|Шведска}} [[Монс Селмерлев]]<br />со "Heroes" |title = Победник на Евровизискиот натпревар |years = [[Евровизија 2016|2016]] |after = {{знамеикона|Португалија}} [[Салвадор Собрал]]<br />со "Amar pelos dois" }} {{s-end}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Родени во 1983 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Победници на Евровизија]] [[Категорија:Европски пејачи]] [[Категорија:Поп-пејачи]] [[Категорија:Сопрани]] [[Категорија:Кримски Татари]] a9ng5qjsr1wxlsnyrz1xlom2ssoefoa 0 1197652 5582258 5563948 2026-06-25T09:00:47Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582258 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Џовани Симеоне | image = [[Податотека:Giovanni Simeone 2016-17.jpg|200px]] | fullname = Џовани Пабло Симеоне Балдини | height = {{height|m=1.80}}<ref name=legaseriea/> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1995|7|5}} | cityofbirth = {{роден во|Буенос Аирес|}} | countryofbirth = [[Аргентина]] | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | currentclub = {{Fb team Torino}} | clubnumber = 18 | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | youthyears1 = 2008–2013 | youthclubs1 = {{Fb team River Plate}} | years1 = 2013-2016 | caps1 = 27 | goals1 = 2 | clubs1 = {{Fb team River Plate}} | years2 = 2015-2016 | caps2 = 36 | goals2 = 12 | clubs2 = →{{Fb team Banfield}} | years3 = 2016-2017 | caps3 = 35 | goals3 = 12 | clubs3 = {{Fb team Genoa}} | years4 = 2017-2019 | caps4 = 74 | goals4 = 20 | clubs4 = {{Fb team Fiorentina}} | years5 = 2019-2021 | caps5 = 71 | goals5 = 18 | clubs5 = {{Fb team Cagliari}} | years6 = 2021-2022 | caps6 = 35 | goals6 = 17 | clubs6 = {{Fb team Verona}} | years7 = 2022- | caps7 = 83 | goals7 = 6 | clubs7 = {{Fb team Napoli}} | years8 = 2025- | caps8 = 0 | goals8 = 0 | clubs8 = →{{Fb team Torino}} | nationalyears1 = 2015 | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 12 | nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 20 години|Аргентина 20]] | nationalyears2 = 2016 | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина (олимп.)]] | nationalyears3 = 2018- | nationalcaps3 = 6 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] }} '''Џовани Пабло Симеоне Балдини''' (роден на [[5 јули]] [[1995]] во [[Буенос Аирес]]<ref name=legaseriea>[http://www.legaseriea.it/it/giocatori/giovanni-simeone/SMNVNN Giovanni Simeone - LEGA SERIE A]</ref>) — [[Аргентина|аргентински]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Торино|Торино]], на заем од [[ФК Наполи|Наполи]]. ==Биографија== Џовани потекнува од фудбалско семејство. Тој е син на поранешниот фудбалер и моментален тренер на [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]], [[Диего Симеоне]], и на моделот Каролина Балдини.<ref>[http://www.elmundo.es/loc/2016/05/28/57486392468aeb08578b4615.html La vida de Simeone: "70% fútbol, 30% familia"], diario El Mundo, 19 de octubre de 2006.</ref><ref>[http://www.abc.es/atletico-madrid/noticias/20141112/abci-giovanni-simeone-atletico-river-201411112131.html Gio Simeone: «Si eligiese, me gustaría jugar en el Atlético»], diario ABC, 12 de noviembre de 2014.</ref><ref>[http://www.elmundo.es/loc/2017/02/20/58ab3468268e3e34548b47ee.html Giovanni nació en Madrid hace 21 años], diario El Mundo, 22 de febrero de 2017.</ref><ref>[http://www.hola.com/actualidad/2016093088722/cholo-simeone-hijos/ Tres futbolistas y un biberón... ¿Conoces a los hijos de Simeone?], revista ¡Hola!, 30 de septiembre de 2016.</ref> Познат е под прекарот ''Ел Чолито'',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2016/08/15-14421703/genoa_ecco_el_cholito_il_figlio_di_simeone_in_italia/|title=Genoa, ecco "El Cholito": il figlio di Simeone in Italia|date=15 август 2016}}</ref> што е деминутив од прекарот на неговиот таткото, кој бил наречен ''Ел Чоло''. Неговите помлади браќа Џанлука и [[Џулијано Симеоне|Џулијано]], исто така се фудбалери.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sport.repubblica.it/news/sport/calcio-river-plate-figlio-16enne-di-simeone/4089252|title=Calcio, River Plateː figlio 16enne di Simeone in prima squadra|accessdate=2018-05-01|archive-date=2016-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821085330/http://sport.repubblica.it/news/sport/calcio-river-plate-figlio-16enne-di-simeone/4089252|url-status=dead}}</ref> == Технички карактеристики == Елегантен, но физички моќен [[Напад (фудбал)|напаѓач]], кој е способен да игра било каде во напаѓачката линија на својот тим; во својата кариера бил користен како [[Напад (фудбал)|втор напаѓач]], [[Напад (фудбал)|централен напаѓач]] и како главен (осамен) [[Напад (фудбал)|напаѓач]].<ref name="50 best young footballers">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/football/the-gentleman-ultra/2017/jan/24/50-best-young-footballers-italy-serie-a|title=The 50 best young footballers in Italy|work=The Guardian|author1=Blair Newman|author2=Luca Hodges-Ramon|author3=Richard Hall|author4=Franco Ficetola|author5=Mark Neale|author6=Emmet Gates|date=24 January 2017|accessdate=15 February 2017}}</ref> Тој е компетентен и ефикасен финишер кој добро се служи со двете нозе, и покрај тоа што е природно деснак. Како силен и мошне енергичен играч, Симеоне е познат и по својата тимска работа пред сè со придонесите во дефанзива без топка, спуштајќи се често во средниот ред, со цел да му помогне на својот тим да ја врати топката назад во свој посед. Исто така е опремен со одлична брзина и умее интелегентно да се движи на противничката половина кога неговиот тим напаѓа, што му овозможува да создаде простор и да обезбеди длабочина во нападот на неговиот тим но и да игра на работ на офсајдот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-italia.net/97936/juric-three-points-are-key|title=Juric: 'Three points are key'|publisher=Football Italia|date=5 February 2017|accessdate=15 February 2017}}</ref> == Клупска кариера == ===Ривер Плејт и Банфилд=== Џовани Симеоне ја започнал својата кариера во екипата на [[ФК Ривер Плејт|Ривер Плејт]], приклучувајќи му се на клубот во 2008 година на возраст од 13 години. Откако напредувал низ младинските категории, Симеоне потпишал тригодишен професионален договор со клубот во ноември 2011 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.lancenet.com.br/minuto/Filho-Simeone-contrato-River-Plate_0_584341647.html |title=Filho de Simeone assina contrato com o River Plate |trans-title=Simeone's son signs contract with River Plate |publisher=Diário Lance! |language=pt |accessdate=October 17, 2014 |date=November 3, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141017144706/http://www.lancenet.com.br/minuto/Filho-Simeone-contrato-River-Plate_0_584341647.html |url-status=dead |archivedate=October 17, 2014 |df=dmy }}</ref> Во јули 2013 година, бил повикан во првиот тим за пријателските натпревари од претсезоната.<ref>{{наведени вести|url=http://www.riverplate.com/Noticias/futbol-profesional/Torneos-Locales/Torneo-Inicial-2013/17960-simeone-kaprof-diaz-rodriguez-cortes-de-pelo-de-bienvenida-.html |title=El "bautismo" para los pibes |trans-title=The "baptism" for the kids |publisher=La Página Millonaria |language=es |date=July 16, 2013 |accessdate=October 17, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130719042751/http://www.riverplate.com/Noticias/futbol-profesional/Torneos-Locales/Torneo-Inicial-2013/17960-simeone-kaprof-diaz-rodriguez-cortes-de-pelo-de-bienvenida-.html |url-status= |archivedate=July 19, 2013 |df=dmy }}</ref> Симеоне го направил своето деби во лигата на 4 август 2013, започнувајќи како стартер и играјќи ги сите 90 минути во поразот од [[ФК Химансија Ла Плата|Химнасија Ла Плата]] со 0-1.<ref>{{наведени вести|url=http://www.espndeportes.com/futbol/cronica/_/id/373222 |title=Gimnasia derrotó por 1–0 a River, en el Bosque |trans-title=Gimnasia defeated River by 1–0 in ''Bosque'' |publisher=[[ESPN Deportes]] |language=es |date=August 4, 2013 |accessdate=October 17, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141017153032/http://www.espndeportes.com/futbol/cronica/_/id/373222 |url-status= |archivedate=October 17, 2014 |df=dmy }}</ref> Подоцна истиот месец тој го обновил договорот, потпишувајќи до 2016 година.<ref>{{наведени вести|url=http://www.infobae.com/2013/08/27/1504694-giovanni-simeone-firmo-y-renovo-contrato-river-tres-anos |title=Giovanni Simeone firmó y renovó contrato en River por tres años |trans-title=Giovanni Simeone signed and renewed contract with River for three years |language=es |publisher=Infobae |date=August 27, 2013 |accessdate=October 17, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131218230108/http://www.infobae.com/2013/08/27/1504694-giovanni-simeone-firmo-y-renovo-contrato-river-tres-anos |url-status= |archivedate=December 18, 2013 |df=dmy }}</ref> Својот прв професионален гол Симеоне го постигнал на 8 септември, во победата на домашен терен над [[ФК Тигре|Тигре]] со 3-0.<ref>{{наведени вести|language=es |date=September 8, 2013 |accessdate=October 17, 2014 |url=http://www.espndeportes.com/futbol/cronica/_/id/373269 |title=River se despertó en el 2º tiempo y venció a Tigre |trans-title=River woke up in the 2nd half and defeated Tigre |publisher=ESPN Deportes |archivedate=October 17, 2014 |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141017213813/http://www.espndeportes.com/futbol/cronica/_/id/373269 |df=dmy }}</ref> Вкупно за Ривер Плејт одиграл 33 натпревари и постигнал 4 гола. На 13 јануари 2015, екипата на [[ФК Банфилд|Банфилд]] направила понуда со која го побарале младиот напаѓач, кој никако не можел да добие простор за игра во континуитет во Ривер Плејт, да дојде на заем во овој клуб кој исто така се натпреварувал во [[Примера Дивисион (Аргентина)|Примера Дивисион на Аргентина]] (највисоката фудбалска лига во Аргентина).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/es-ar/news/4457/mercado-de-pases/2015/01/08/7784512/gio-simeone-le-abri%C3%B3-las-puertas-a-un-pr%C3%A9stamo-a-banfield|title=Gio Simeone le abrió las puertas a un préstamo a Banfield|accessdate=8 јануари 2015|editor=goal.com}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.minutouno.com/notas/349773-gio-simeone-quiere-jugar-y-podria-irse-banfield|title=Gio Simeone quiere jugar y podría irse a Banfield|last=|first=|date=2015-01-08|archive-url=|archive-date=|accessdate=13 јануари 2015|editor=minutouno.com}}</ref> Договорот бил склучен шест месеци подоцна и на 6 јули 2015, Симеоне му се придружил на клубот на заем до крајот на сезоната.<ref>{{наведени вести|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Transfert-giovanni-simeone-river-plate-prete-a-banfield/572255|title=Transfert : Giovanni Simeone (River Plate) prêté à Banfield|trans-title=Transfer: Giovanni Simeone (River Plate) was loaned to Banfield|language=fr|newspaper=L'Equipe|date=6 July 2015|access-date=27 August 2016}}</ref> На 12 јули 2015 година, тој го направил своето деби за Банфилд постигнувајќи го притоа победничкиот гол во победата со 1-0 над [[ФК Килмес|Килмес]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.afa.org.ar/636/banfield-festejo-por-giovanni-simeone|title=Banfield festejó por Giovanni Simeone|trans-title=Banfield celebrated by Giovanni Simeone|publisher=Argentine Football Association|date=12 July 2015|access-date=25 August 2016|accessdate=2018-05-01|archive-date=2015-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150929084204/http://www.afa.org.ar/636/banfield-festejo-por-giovanni-simeone}}</ref> За Банфилд одиграл 34 натпревари и постигнал вкупно 12 гола.<ref name=under>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/07-07-2015/figlio-diego-giovanni-simeone-prestito-banfield-river-plate-argentina-under-20-mondiale-120471440041.shtml|title=Niente Italia per il figlio di Simeone: va in prestito al Banfield|date=7 јули 2015}}</ref> ===Џенова=== На 18 август 2016, Симеоне потпишал за италијанската [[ФК Џенова|Џенова]] во трансфер вреден 3 милиони евра.<ref>http://www.goal.com/en/news/723/serie-a/2016/11/28/29962552/like-father-like-son-giovanni-simeone-shoots-down-juventus</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://genoacfc.it/notizie/simeone-ufficiale-venerdi-conferenza/|title=Simeone ufficiale, venerdi' conferenza|trans-title=Simeone official conference on Friday|language=it|publisher=Genoa C.F.C.|date=18 August 2016|access-date=18 August 2016|archive-date=2016-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821181152/http://genoacfc.it/notizie/simeone-ufficiale-venerdi-conferenza/|url-status=dead}}</ref> Џенова најпрво откупила 65% од договорот на играчот,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/genoa/genoa-e-fatta-per-simeone-jr_1111338-201602a.shtml|title=Genoa, è fatta per Simeone Jr|date=31 јули 2016}}</ref> а потоа и останатите 35% во јануари 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gianlucadimarzio.com/it/calciomercato-genoa-acquistato-tutto-il-cartellino-di-simeone|title=Genoa, acquistato tutto il cartellino di Simeone|date=31 јануари 2017|accessdate=2018-05-01|archive-date=2017-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816015835/http://gianlucadimarzio.com/it/calciomercato-genoa-acquistato-tutto-il-cartellino-di-simeone|url-status=dead}}</ref> На 18 септември дебитирал во [[Серија А]] во дресот на Џенова во поразот со 2-0 на гостувањето кај [[УС Сасуоло Калчо|Сасуоло]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Genoa/18-09-2016/serie-a-super-defrel-sassuolo-genoa-2-0-c-l-esordio-simeone-jr-17097859047.shtml|title=Sassuolo-Genoa 2-0 con super Defrel. E c'è l'esordio di Simeone jr|date=18 септември 2016}}</ref> На 25 септември, тој го постигнал својот прв гол за ''„грифоните“'', во ремито 1-1 на домашен терен против [[Делфино Пескара 1936|Пескара]]. На 27 ноември Симеоне постигнал два гола, во победата на домашен терен со 3-1 над [[ФК Јувентус|Јувентус]]. Сезоната ја завршил со вкупно 13 постигнати голови (12 во [[Серија А 2016-2017|Серија А]] и 1 во [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Купот на Италија]]). ===Фјорентина и Каљари=== На 16 август 2017 година, Симеоне се преселил во [[ФК Фјорентина|Фјорентина]] за сума од 15 милиони евра плус 3 милиони во бонуси,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corrieredellosport.it/news/stadio/calciomercato/2017/08/16-29335447/fiorentina_ufficiale_preso_simeone/|title=Fiorentina, è ufficiale: preso Simeone|date=16 август 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.violachannel.tv/vc13-dettaglio-breaking/items/id-16-08-2017_20-34-00_la-fiorentina-ha-acquistato-giovanni-sime.html|title=La Fiorentina ha acquistato Giovanni Simeone|date=16 август 2017}}</ref> потпишувајќи петгодишен договор до јули 2022.<ref>[http://en.violachannel.tv/breaking-detail/items/fiorentina-sign-giovanni-simeone.html Fiorentina sign Giovanni Simeone] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170819161520/http://en.violachannel.tv/breaking-detail/items/fiorentina-sign-giovanni-simeone.html |date=2017-08-19 }} violachannel.tv</ref> На 20 август дебитирал за ''виола'' во поразот од [[ФК Интер|Интер]] со 3-0 на [[Стадион Џузепе Меаца|Џузепе Меаца]]. Својот прв погодок во дресот на Фјорентина го постигнал на 10 септември во победата со убедливи 5-0 на гостувањето кај [[ФК Хелас Верона|Хелас Верона]].<ref>{{наведени вести|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/10-09-2017/serie-a-verona-fiorentina-0-4-simeone-thereau-astori-veretout-220476342574.shtml|title=Serie A, Verona-Fiorentina 0-5: Viola travolgente. A segno Simeone, Thereau su rigore, Astori, Veretout e Dias nella ripresa|publisher=Gazzeta dello sport|date=10 септември 2017|accessdate=2 мај 2018}}</ref> Во неделата од 31 март до 7 април 2018, Симеоне постигнал гол во три натпревари по ред помагајќи и на Фјорентина да оствари три победи над [[ФК Кротоне|Кротоне]] (дома 2-0), [[Удинезе Калчо|Удинезе]] (гости 2-0) и [[ФК Рома|Рома]] (гости 2-0). На 29 април 2018, го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата во победата со 3-0 на домашен терен над [[ФК Наполи|Наполи]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Fiorentina/29-04-2018/fiorentina-napoli-3-0-simeone-tripletta-juve-4-260927996357.shtml|title=Fiorentina-Napoli 3-0. Simeone tripletta, la Juve a +4|author=Giovanni Sardelli|date=29 април 2018|archive-url=|archive-date=|accessdate=}}</ref> По позитивната прва сезона во дресот на „''виола''“ во која на 40 натпревари (во првенството и купот) постиганал 14 голови, во втората тој изненадувачки понудил многу помалку од првата постигнувајќи под сите очекувања само 6 гола во првенството,<ref>{{Cite web|author=Angelo Giorgetti|url=https://www.lanazione.it/firenze/sport/fiorentina-chiesa-simeone-1.4290503|title=Fiorentina: Simeone-Chiesa, un caso da risolvere |date=11 ноември 2018|access-date=24 јули 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.calciomercato.com/news/simeone-ha-deluso-la-fiorentina-in-estate-sara-addio-89610|title=Simeone ha deluso la Fiorentina: in estate sarà addio?|access-date=2020-07-24}}</ref> во кое Фјорентина успеала да обезбеди опстанок дури во последното коло.<ref>{{Cite web |url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/fiorentina/2019/05/26/news/fiorentina-genoa_0-0_il_pari_fa_felici_tutti_viola_e_rossoblu_restano_in_serie_a-227268159/ |title=Fiorentina-Genoa 0-0: annoiati e contenti, viola e rossoblù restano in serie A|date=2019-05-26|access-date=2020-07-24}}</ref> Сепак, во сезоната тој имал еден одличен настап во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]], постигнувајќи два гола во победата за паметење со 7-1 над {{Fb team (N) Roma}} во Фиренца.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Fiorentina/30-01-2019/coppa-italia-fiorentina-roma-7-1-chiesa-show-giallorossi-travolti-320799805864.shtml|title=Coppa Italia, Fiorentina-Roma 7-1: Chiesa show, giallorossi travolti|access-date=2020-07-24|archive-date=2020-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724082643/https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Fiorentina/30-01-2019/coppa-italia-fiorentina-roma-7-1-chiesa-show-giallorossi-travolti-320799805864.shtml|url-status=dead}}</ref> На 30 август 2019 година, Симеоне се преселил во {{Fb team (N) Cagliari}} на позајмица со обврска за откуп од 16 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://www.cagliaricalcio.com/news/ultimissime/18977/simeone-e-del-cagliari-fiorentina-acquisto-prestito|title=Simeone è del Cagliari!|date=30 август 2019|access-date=30 август 2019|archivedate=30 август 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190830192805/https://www.cagliaricalcio.com/news/ultimissime/18977/simeone-e-del-cagliari-fiorentina-acquisto-prestito|urlmorto=sì}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.calciocasteddu.it/2019/08/30/e-fatta-per-simeone-al-cagliari-firma-con-clausola-rescissoria/|title=È fatta per Simeone al Cagliari: firma con clausola rescissoria|author=Andrea Dessì|date=30 август 2019|access-date=2021-01-21}}</ref> На 1 септември, тој го имал своето деби со сардинијците во натпреварот на домашен терен загубен од {{Fb team (N) Inter}} со 1-2.<ref>{{Cite web|author=Stefano Silvestri|url=https://www.eurosport.it/calcio/serie-a/2019-2020/le-pagelle-di-cagliari-inter-1-2-sensi-incanta-lukaku-prezioso_sto7437646/story.shtml|title=Le pagelle di Cagliari-Inter 1-2: Sensi incanta, Lukaku prezioso, Nainggolan lotta|date=1 септември 2019|access-date=24 јули 2020}}</ref> На 15 септември, во натпреварот на домашен терен против {{Fb team (N) Parma}}, тој го постигнал својот прв гол со Каљари, придонесувајќи за победата од 3-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/09/15/news/parma-cagliari_1-3_ceppitelli_e_simeone_sbloccano_i_sardi-236089879/|title=Parma-Cagliari 1-3, Ceppitelli e Simeone sbloccano i sardi|author=Francesco Carci|date=2019-09-15|access-date=2020-07-24}}</ref> По неконзистентниот прв дел од сезоната,<ref>{{Cite web|url=https://www.fantacalcio.it/news/fantacalcio/14_01_2020/fantacalcio-il-calo-senza-fine-di-simeone-1-gol-e-7-insufficienze-nelle-ultime-otto-378795/ |title=Fantacalcio, il calo senza fine di Simeone: 1 gol e 7 insufficienze nelle ultime otto|date=14 gennaio 2020|accesso-date=2020-07-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cagliarinews24.com/simeone-cagliari-gol-campionato/|title=La metamorfosi di Simeone sta in poche parole|author=Matteo Culurgioni|date=2020-07-02|access-date=2020-07-24}}</ref> со враќањето на фудбалот во Италија по „суспензијата“ на лигата предизвикана од [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на КОВИД-19]], тој постигнал гол во четири последователни натпревари. Сезоната ја завршил со двоцифрен број на голови, трет пат во неговата кариера во Серија А, со вкупно 12 гола.<ref name=4difila>{{Cite web |url=https://www.fantacalcio.it/news/fantacalcio/02_07_2020/fantacalcio-simeone-cagliari-numeri-4-gare-388261/|title=Fantacalcio, Simeone segna in 4 gare di fila in Serie A: non era mai successo|date=2 јули 2020 |access-date=24 јули 2020}}</ref> Во втората сезона со Каљари, слично како и во Фјорентина, неговата ефективност се намалила: и покрај добриот почеток (постигнал два гола во победата со 2-3 над {{Fb team (N) Torino}}<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Cagliari/25-10-2020/cagliari-simeone-come-atletico-papa-390299377180.shtml|title=Cagliari, che Simeone: 4 gol in 5 giornate, come l’Atletico di papà|access-date=2021-08-26}}</ref>), потоа имал пад во формата завршувајќи го првенството со 6 гола.<ref>{{Cite web|url=https://www.centotrentuno.com/focus/cagliari-panchine-e-spezzoni-ce-ancora-posto-per-simeone/|title=Cagliari, panchine e spezzoni: c’è ancora posto per Simeone?|date=13 мај 2021|access-date=2021-08-26}}</ref> === Верона === Откако одиграл неколку минути за Каљари во натпреварот против {{Fb team (N) Spezia}}, на 26 август 2021 година, тој ги променил клупските бои приклучуваќи се на {{Fb team (N) Verona}} на позајмица вредна околу 1 милион евра, со опција за откуп поставена на 12 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://www.cagliaricalcio.com/news/ultimissime/21044/simeone-all-hellas-verona-in-prestito-con-diritto-di-riscatto|title=Simeone all’Hellas Verona|date=26 август 2021|access-date=2021-08-26|archivedate=27 август 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210827033813/https://www.cagliaricalcio.com/news/ultimissime/21044/simeone-all-hellas-verona-in-prestito-con-diritto-di-riscatto|dead-link=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hellasverona.it/it/news/benvenuto-in-gialloblu-cholito|title=Benvenuto in gialloblù, Cholito!|access-date=2021-08-26|archivedate=6 февруари 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206162930/https://www.hellasverona.it/it/news/benvenuto-in-gialloblu-cholito|ded-link=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.calciocasteddu.it/2021/08/26/simeone-verona-prestito-con-diritto-di-riscatto-trattativa-ai-dettagli/|title=Simeone-Verona, prestito con diritto di riscatto|author=Giacomo Dessì|website=Calcio Casteddu|date=2021-08-26|access-date=2022-01-31}}</ref> На 13 септември, тој го започнал домашниот натпревар против {{Fb team (N) Bologna}}, со што го одбележил своето деби за клубот. На 25 септември, тој го постигнал својот прв гол со „''џалоблу''“, отворајќи го резултатот во домашниот натпревар против неговиот поранешен клуб {{Fb team (N) Genoa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/simeone-ritrova-il-gol-dopo-sei-mesi-l-ultima-volta-aveva-segnato-alla-juventus-1588691|title=Simeone ritrova il gol dopo sei mesi: l'ultima volta aveva segnato alla Juventus|date=25 септември 2021|access-date=24 октомври 2021}}</ref> На 24 октомври, тој за првпат во својата кариера постигнал четири гола на еден натпревар, постигнувајќи ги сите четири гола на Верона во успехот од 4-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Lazio}};<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/24-10-2021/serie-a-verona-lazio-4-1-simeone-poker-4202043755304.shtml|title=Verona, è un Simeone da pazzi! Il Cholito segna 4 gol e asfalta la Lazio|author=Fabio Bianchi|date=24 октомври 2021|access-date=24 октомври 2021}}</ref> добрата форма во Верона особено по доаѓањето на тренерот [[Игор Тудор]] ја потврдил,<ref>{{cite web|author=Dario Saltari|url=https://www.ultimouomo.com/calciatore-ottobre-2021-giovanni-simeone-aic-seriea/|title=Il calciatore di ottobre 2021: Giovanni Simeone|date=2021-11-05}}</ref> исто така, постигнувајќи ги одлучувачките два гола во победата од 2-1 на домашен терен над Јувентус. На 27 февруари 2022, го постигнал својот втор [[хет-трик]] за сезоната, во победата со 3-1 на домашен терен над {{Fb team (N) Venezia}}. Својата прва сезона во „''[[Верона|градот на љубовта]]''“ ја завршил со 17 постигнати голови и 6 асистенции во 35 настапи, станувајќи само втор играч кој постигнал 15 или повеќе голови во една сезона во Серија А како играч на Верона, по [[Лука Тони]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-verona-juventus-2-1-simeone-si-scatena-allegri-vede-le-streghe_40155689-202102k.shtml|title=Serie A, Verona-Juventus 2-1: Simeone si scatena, Allegri vede le streghe|access-date=2022-06-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.larena.it/argomenti/sport/hellas-verona/simeone-sulle-orme-di-toni-ma-il-futuro-resta-un-rebus-1.9334679|title=Simeone sulle orme di Toni. Ma il futuro resta un rebus|author=Società Athesis S.p.A|website=L'Arena.it|date=2022-04-07|access-date=2022-10-25}}</ref> На 13 јуни 2022 година, Верона го откупила договорот на аргентинецот од Каљари, за 10,5 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://www.cagliaricalcio.com/news/ultimissime/21972/simeone-all-hellas-verona|titolo=Simeone all’Hellas Verona|data=2022-06-17|accesso=2022-06-18|dataarchivio=9 agosto 2022|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20220809115153/http://www.cagliaricalcio.com/news/ultimissime/21972/simeone-all-hellas-verona|dead-link=yes|title=архивска копија|accessdate=2025-05-25|archive-date=2022-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809115153/http://www.cagliaricalcio.com/news/ultimissime/21972/simeone-all-hellas-verona|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hellasverona.it/it/news/giovanni-simeone-e-ufficialmente-gialloblu|title=Giovanni Simeone è ufficialmente gialloblù|access-date=2022-06-18|archivedate=18 јуни 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220618152629/https://www.hellasverona.it/it/news/giovanni-simeone-e-ufficialmente-gialloblu|urlmorto=sì}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calciomercato/2022/06/17/verona-simeone-calciomercato|title=Verona, Simeone riscattato ufficialmente dal Cagliari: le cifre. Le news di calciomercato {{!}} Sky Sport|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|access-date=2022-10-24}}</ref> === Наполи === На 18 август 2022 година бил официјализиран неговиот трансфер во {{Fb team (N) Napoli}}, на позајмица вредна 3,5 милиони евра со опција за откуп поставена на 12 милиони евра,<ref>{{Cite web|url=https://sscnapoli.it/il-napoli-ufficializza-lacquisto-di-giovanni-simeone/|title=Il Napoli ufficializza l'acquisto di Giovanni Simeone|date=2022-08-18|access-date=2022-08-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m.fcinternews.it/il-resto-del-mercato/ufficiale-il-napoli-acquista-giovanni-simeone-prestito-con-diritto-di-riscatto-902944|title=UFFICIALE - Il Napoli acquista Giovanni Simeone: prestito con diritto di riscatto|access-date=2022-10-24}}</ref> која би станала задолжителна кога доколку се исполнат одредени спортски услови.<ref>{{Cite web|url=https://www.hellasverona.it/it/news/giovanni-simeone-si-trasferisce-al-napoli|title=Giovanni Simeone si trasferisce al Napoli|date=2022-08-18|access-date=2022-08-18|archivedate=18 август 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220818101157/https://www.hellasverona.it/it/news/giovanni-simeone-si-trasferisce-al-napoli|dead-link=yes}}</ref> Симеоне избрал да го носи дресот со број 18.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/sscnapoli/status/1560209368951525378|title=@simeonegiovanni ha scelto il numero di maglia|date=2022-08-18|access-date=2022-08-18}}</ref> Своето деби со ''„партенопеите“'' го имал на 28 август, во ремито 0-0 на гостувањето кај неговиот поранешен тим, Фјорентина, заменувајќи го [[Виктор Осимен]] за последните 15 минути од натпреварот. ==Репрезентативна кариера== Имајќи двојно државјанство, [[Шпанија|шпанско]] и [[Аргентина|аргентинско]], тој одлучил на репрезентативно ниво да ја претставува втората.<ref>{{Cite web|url=http://www.riverplate.com/Noticias/Mercado-de-Pases-/Mercado-de-pases-2014/20172-simeone-tiene-pasaporte-comunitario-.html|title=Simeone tiene pasaporte comunitario|date=1 јануари 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141017213613/http://www.riverplate.com/Noticias/Mercado-de-Pases-/Mercado-de-pases-2014/20172-simeone-tiene-pasaporte-comunitario-.html|dead-link=yes|language=es}}</ref> Во 2015 година тој бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 20 години|аргентинската репрезентација под 20 години]] за [[Јужноамериканското фудбалско првенство до 20 години 2015|континенталното првенство во категоријата]], каде што се истакнал како најдобар стрелец на турнирот,<ref name=under/> со 9 гола, помагајќи воедно неговата репрезентација да го освои натпреварувањето по петти пат.<ref>{{Cite web|url=http://www.conmebol.com/en/02082015-0108/giovanni-simeone-champion-and-top-scorer|title=Giovanni Simeone is champion and top scorer|date=8 февруари 2015|access-date=31 октомври 2022|language=es}}</ref> Благодарение на одличните настапи во репрезентацијата под 20 години, во летото 2016 бил повикан во [[Олимписка фудбалска репрезентација на Аргентина|Олимписката репрезентација на Аргентина]] да учествува на [[Летни олимписки игри 2016|Олимпијадата 2016]] во [[Бразил]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://afa.com.ar/4847/los-18-olimpicos|title=Los 18 olímpicos|date=6 јули 2016|language=es}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ole.com.ar/juegos-olimpicos-rio-2016/simeone-seleccion-argentina_0_rye_pl1o3x.html|title="Somos responsables de todo"|date=10 август 2016|access-date=31 октомври 2022|language=es}}</ref> Во 2018 година, селекторот [[Лионел Скалони]] го повикал Симеоне за првпат во [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|сениорската репрезентација]].<ref>{{Cite web|url=http://www.cariverplate.com.ar/tres-jugadores-de-river-a-la-nueva-seleccion|title=Tres jugadores de River, a la Selección |date=17 август 2018|language=es|access-date=24 јули 2020}}</ref> Своето деби го имал на 7 септември, постигнувајќи гол во пријателски натпревар против {{NazNB|FUrep|GTM}}, кој Аргентина го добила со 3-0.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Campionati-Esteri/08-09-2018/amichevoli-argentina-guatemala-3-0-simeone-subito-segno-l-uruguay-travolge-messico-un-super-suarez-290820833059.shtml |title=Amichevoli, Argentina-Guatemala 3-0: Simeone subito a segno. L'Uruguay travolge il Messico con un super Suarez |author=Adriano Seu|date=7 септември 2018 |access-date=31 октомври 2022}}</ref> Во октомври 2022 година, тој бил вклучен во списокот на повикани играчи за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]],<ref>{{Cite web|url=https://www.tycsports.com/seleccion-argentina/lista-seleccion-argentina-mundial-qatar-2022-primera-entrega-scaloni-id472454.html |title=LISTA PRELIMINAR de la Selección Argentina para QATAR 2022: 43 nombres y 22 fijas|website=TyC Sports|date=22 ottobre 2022 |language=es-AR |access-date=2022-11-01}}</ref> но не бил вклучен во конечниот состав.<ref>{{Cite web |url=https://www.tycsports.com/seleccion-argentina/lista-seleccion-argentina-mundial-de-qatar-2022-id476596.html |title=Lista de Argentina para el Mundial de Qatar 2022 |website=TyC Sports |date=11 ноември 2022|language=es-AR|access-date=11 ноември 2022}}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|ARG}} {{Cronopar|7-9-2018|Лос Анџелес|ARG|3|0|GTM|1|Пријателска|13={{yel|90+1}}}} {{Cronopar|12-9-2018|Ист Ратерфорд|COL|0|0|ARG|-|Пријателска|13={{subon|85}}}} {{Cronopar|11-10-2018|Ријад|ARG|4|0|IRQ|-|Пријателска|13={{subon|57}}}} {{Cronopar|16-10-2018|Џеда|BRA|1|0|ARG|-|Пријателска|13={{subon|88}}}} {{Cronopar|20-11-2018|Мендоса|ARG|2|0|MEX|-|Пријателска|13={{subon|73}}|14=Мендоса (Аргентина)}} {{Cronopar|19-6-2023|Џакарта|IDN|0|2|ARG|-|Пријателска|13={{subon|85}}}} {{Cronofin|6|1}} == Статистика == === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана 29 април 2018.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 2013-2014 || rowspan=2|{{flagsport|ARG}} [[ФК Ривер Плејт|Ривер Плејт]] || [[Примера Дивисион (Аргентина) 2013-2014|ПД]] || 17 || 2 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2013-2014|КА]] || 2 || 0 || [[Копа Судамерикана 2013|КС]] || 0 || 0 || - || - || - || 19 || 2 |- | 2014-2015 || [[Примера Дивисион 2014 (Аргентина)|ПД]] || 10 || 0 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2013-2014|КА]] || 0 || 0 || [[Копа Судамерикана 2014|КС]] || 4 || 2 || - || - || - || 14 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Ривер Плејт || 27 || 2 || || 2 || 0 || || 4 || 2 || || 0 || 0 || 33 || 4 |- || 2015-2016 || {{flagsport|ARG}} [[ФК Банфилд|Банфилд]] || [[Примера Дивисион (Аргентина) 2015|ПД]] || 34 || 12 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2014-2015|КА]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 12 |- !colspan="3"|Вкупно Банфилд || 34 || 12 || || 2 || 0 || || - || - || || - || - || 36 || 12 |- || [[ФК Џенова сезона 2016-2017|2016-2017]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Џенова|Џенова]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 35 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || 36 || 13 |- !colspan="3"|Вкупно Џенова || 35 || 12 || || 2 || 2 || || - || - || || - || - || 37 || 14 |- || [[ФК Фјорентина сезона 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="2" |{{flagsport|ITA}} [[ФК Фјорентина|Фјорентина]] || [[Серија А 2017-2018|А]] || 38 || 14 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 14 |- | [[ФК Фјорентина сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 36 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 4 || 2 || - || - || - || - || - || - || 40 || 8 |- !colspan="3"|Вкупно Фјорентина || 74 || 20 || || 6 || 2 || || - || - || || - || - || 80 || 22 |- | [[Каљари Калчо сезона 2019-2020|2019-2020]] || rowspan="3" |{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Cagliari}} || [[Серија А 2019-2020|А]] || 37 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 37 || 12 |- | [[Каљари Калчо сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Серија А 2020-2021|А]] || 33 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 33 || 6 |- | [[Каљари Калчо сезона 2021-2022|јул.-авг. 2021]] || [[Серија А 2021-2022|А]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 2 || 0 |- ! colspan="3" |Вкупно Каљари || 71 || 18 || || 1 || 0 || || - || - || || - || - || 72 || 18 |- | [[ФК Хелас Верона сезона 2021-2022|авг. 2021-2022]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Verona}} || [[Серија А 2021-2022|А]] || 35 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 35 || 17 |- | [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] || rowspan=3 | {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Серија А 2022-2023|А]] || 25 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 7 || 4 || - || - || - || 33 || 9 |- | [[ФК Наполи сезона 2023-2024|2023-2024]] || [[Серија А 2023-2024|А]] || 28 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2023-2024|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2023-2024|ЛШ]] || 6 || 1 || [[Суперкуп на Италија 2023|СИ]] || 2 || 1 || 37 || 3 |- | [[ФК Наполи сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Серија А 2024-2025|А]] || 30 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|КИ]] || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || 33 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Наполи || 83 || 6 || || 5 || 2 || || 13 || 5 || || 2 || 1 || 103 || 14 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 359 || 87 || || 18 || 6 || || 17 || 7 || || 2 || 1 || 396 || 101 |} ===Репрезентативна статистика=== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="2"|{{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] |2018||5||1 |- |2023||1||0 |- !colspan="2"|Вкупно!!6!!1 |} ===Хет-трикови=== <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување !width="59" |Извештај |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 29/04/2018 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Стадион „Артемио Франки“|„Артемио Франки“]], [[Фиренца]] || align=left|{{Fb team Fiorentina}} || align=left|{{Fb team Napoli}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''3''' - 0 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Серија А 2017-2018]] || [https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2897512 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 24/10/2021 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Стадион „Маркaнтонио Бентегоди“|„Маркaнтонио Бентегоди“]], [[Верона]] || align=left|{{Fb team Verona}} || align=left|{{Fb team Lazio}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''4''' - 1 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Серија А 2021-2022]] || [https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3614609 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''3''' || 27/02/2022 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Стадион „Маркaнтонио Бентегоди“|„Маркaнтонио Бентегоди“]], [[Верона]] || align=left|{{Fb team Verona}} || align=left|{{Fb team Venezia}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''3''' - 1 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Серија А 2021-2022]] || [https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3614791 Извештај] |} </center><br> |} </center> ==Титули== ===Клупски=== ====Ривер Плејт==== *'''[[Примера Дивисион (Аргентина)|Примера Дивисион]]''' : 1 : [[Примера Дивисион (Аргентина) 2013-2014#Торнео Финал|Финал 2014]] *'''[[Копа Судамерикана]]''' : 1 : [[Копа Судамерикана 2014|2014]] *'''[[Рекопа Судамерикана]]''' : 1 : [[Рекопа Судамерикана 2015|2015]] *'''[[Копа Суруга Банк]]''' : 1 : [[Копа Суруга Банк 2015|2015]] ====Наполи==== *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 2 : [[Серија А 2022–2023|2022-2023]], [[Серија А 2024–2025|2024-2025]] ===Репрезентативни=== ;Аргентина *'''[[Јужноамериканско првенство во фудбал за играчи под 20 години|Јужноамриканско првенство за играчи под 20 години]]''' 1 : 2015 == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Аргентина |image3=Flag of Argentina.svg }} *[https://us.soccerway.com/players/giovanni-pablo-simeone/303036/ Џовани Симеоне на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/giovanni-simeone/profil/spieler/282388 Џовани Симеоне на transfermarkt] *[http://www.espnfc.com/player/189974/giovanni-simeone Џовани Симеоне на espn] *[https://www.whoscored.com/players/133839/show/giovanni-simeone Џовани Симеоне на whoscored] {{Состав на ФК Торино}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Симеоне, Џовани}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ривер Плејт]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Џенова]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фјорентина]] [[Категорија:Фудбалери на Каљари Калчо]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Верона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Наполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Торино]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Родени во 1995 година]] qy3zimde1rnw8vrssxwl03nyk2ptdrw 0 1202938 5582106 5426985 2026-06-24T23:10:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582106 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Ѓивнув | native_name = Dziwnów | native_name_lang = pl | image_skyline = Dziwnów1.JPG | imagesize = 250px | image_caption = Главната улица во Ѓивнув | image_flag = POL Dziwnów flag.svg | image_shield = POL Dziwnów COA old.svg | pushpin_map = Полска | pushpin_label_position = bottom | subdivision_type = Земја | subdivision_name = {{POL}} | subdivision_type1 = [[Војводства во Полска|Војводство]] | subdivision_name1 = [[Западнопоморско Војводство|Западнопоморско]] | subdivision_type2 = [[Окрузи во Полска|Округ]] | subdivision_name2 = [[Камјењски Округ|Камјењски]] | subdivision_type3 = [[Општини во Полска|Општина]] | subdivision_name3 = [[Ѓивнув (општина)|Ѓивнув]] | leader_title = Градоначалник | leader_name = Гжегож Маќеј Јужвјак | established_title = Основан | established_date = 1243 | established_title3 = Станал град | established_date3 = 2004 | area_total_km2 = 5 | population_as_of = 2017 | population_total = 2707 | population_density_km2 = 547 | coordinates = {{coord|54|1|N|14|45|E|region:PL|display=inline}} | postal_code_type = [[Поштенски број|Пошт. бр.]] | postal_code = 72-420 | area_code = +48 91 | blank_name = [[Регистарски таблички|Рег. таб.]] | blank_info = ZKA | website = {{URL|http://www.dziwnow.pl/}} }} [[Податотека:Wolin-Topomap.png|мини|десно|250п|Ѓивнув (десно) на карта на подрачјето.]] '''Ѓивнув''' ({{langx|pl|Dziwnów}}, {{langx|de|Berg Dievenow}}) — [[гратче]] во [[Камјењски Округ|Камјењскиот Округ]] на [[Западнопоморско Војводство|Западнопоморското Војводство]], северозападна [[Полска]]. Во 2017 г. населението броело 2.707 жители<ref>[http://www.polskawliczbach.pl/Dziwnow Податоци за Ѓивнув на 31 декември 2017 г.] — Полска во бројки {{pl}}</ref>. == Местоположба == Сместен е на брегот на [[Балтичко Море|Балтичкото Море]], на теснец помеѓу Камјењскиот Залив и самото море, во устието на реката [[Ѓвина]]. Овој канал минува низ градот и го двои теснецот на два дела: Мјенѕиводскиот (на запад) и Ѓивнувскиот Провлак (на исток). == Историја == Местото е населено во 1243 г. и останало село сè до 2004 г. == Збратимени градови == Ѓивнув е [[збратимен град|збратимен]] со следниве градови: * {{знамеикона|GER}} [[Вернојхен]], Германија <ref>{{нмс | url = http://www.dziwnow.pl/gmina-dziwnow/informacje/miasta-partnerskie | title = Miasta partnerskie | date = 2014-03-31 | publisher = UM Dziwnów | access-date = 2014-11-10 | archive-date = 2014-11-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141110090816/http://www.dziwnow.pl/gmina-dziwnow/informacje/miasta-partnerskie | url-status = dead }}</ref> * {{знамеикона|POL}} [[Гожув Вјелкополски]], Полска<ref>{{нмс|url=http://gorzow.wyborcza.pl/gorzow/1,36844,16635665,Dziwnow_partnerem_Gorzowa__a_nad_bulwarem_smazonej.html?disableRedirects=true|title=Wyborcza.pl|access-date=2016-08-11|publisher=gorzow.wyborcza.pl|archive-date=2016-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920223114/http://gorzow.wyborcza.pl/gorzow/1,36844,16635665,Dziwnow_partnerem_Gorzowa__a_nad_bulwarem_smazonej.html?disableRedirects=true|url-status=dead}}</ref> * {{знамеикона|POL}} [[Сосновјец]], Полска == Галерија == <gallery> Dziwnów6.JPG|Риболовното пристаниште Dziwnów7.JPG|Пристан за лични пловила Dievenow - Strandhalle-002.jpg|Плажата во 1900&nbsp;г. Plaża w Dziwnowie(Aw58).JPG|Плажа во Ѓивнув </gallery> == Поврзано == * [[Ѓвина]] * [[Камјењски Залив]] * [[Поморски Залив]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Dziwnów}} * [http://www.dziwnow.pl/ Официјално мрежно место на Ѓивнув] {{pl}} * [http://www.dziwnow.info/ Туристички портал на Ѓивнув] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120223224121/http://www.dziwnow.info/ |date=2012-02-23 }} {{pl}} {{Ѓивнув (општина)}} {{Полско приморје}} {{coord|54|01|N|14|45|E|region:PL-ZP_type:city(3033)|display=title}} [[Категорија:Градови во Западнопоморското Војводство]] [[Категорија:Ѓивнув (општина)]] rl7jd31fv8dglujdo4fk8i5ei2pogz6 0 1204856 5582186 5287705 2026-06-25T06:25:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582186 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Јадење|име=Ќебап|назив=Jūjeh kabāb, печена пилешка ќебапа во Иран, со заленчук|слика=Juje kabab 2.jpg|слика_големина=275px|дел_од_оброкот=Главно јадење|земја=Среден Исток|регион=Јужна Африка, Средна Азија, Балканот, Среден Исток, Северна Африка|температура=Жешко|главни_состојки=Месо}} [[Податотека:Adana_kebab.jpg|мини|280x280пкс|Турски Адана ќебап, јагнешки ќебап со печени пиперки и домати, кромид, магдонос салата, и лаваш]] '''Ќебапи''' (исто така '''кабобс''' или '''каба'''б) се разни варени јадења од месо, со потекло во [[Блискоисточна кујна|блискоисточната кујна]]. Многу варијанти се популарни низ цела Азија и низ целиот свет. На индиски англиски јазик и на јазиците на [[Близок Исток|Блискиот Исток]], другите делови од Азија и муслиманскиот свет, ќебапот е широк поим што опфаќа широк спектар на јадења со месо на скара. Иако ќебапите често се готват на камен, многу видови на ќебапи не се. Кебаб јадења може да се состојат од сечено или мелено месо или морски плодови, понекогаш со овошје и зеленчук; варен на камен на огнот, или како хамбургер на скара, печен во сад во рерна, или како чорба; и служи со различни придружни според секој [[готварски рецепт|рецепт]]. Традиционалното месо за ќебапи е најчесто овчо или јагнешко месо, но регионалните рецепти може да вклучуваат говедско месо, коза, кокошка, риба, или поретко поради религиозни забрани, свинско месо. Na Во повеќето мнозински земји кои зборуваат англиски, две од најраспространетите и познати кебаб јадења се шаш-кебаб и кебаб од донер. Секој од нив честопати едноставно се нарекува "кебаб" на англиски јазик. == Историја == [[Податотека:Akrotiri_terracotta_firedogs_with_zoomorphic_finials.jpg|мини|Стапчиња за приготвување ражен, Санторини, Грција, 17 век пред нашата ера.]] Доказ за користење на оган и готвење на Блискиот Исток датираат од 790.000 години, а празничните огништа, земјените печки и изгорените животински коски се распространети низ Европа и Средниот Исток пред најмалку 250.000 години. Во античките времиња, Хомер во Илијада (1.465) споменува парчиња месо печени на плитки (ὀβελός), и ископувања во Санторини откопани камења за ракови кои се користеле пред 17 век п.н.е.<ref>[http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=1&artId=382454&dt=04/02/2011#ixzz1D5R96Hvx To Vima (in Greek)], 6-2-2011 (picture 2 of 7)</ref> Јадењата од кебапи потекнуваат од средновековните кујни на Персија и Турција. Тие главно биле направени со помали парчиња или парчиња месо, или мелено месо, често готвено на камења над оган. Овој начин на готвење има долга историја во регионот, каде што ќе биде практично во градовите каде што малите парчиња месо беа достапни во продавниците на касапи и каде што горивото за готвење беше релативно мало во споредба со Европа, каде што екстензивните шуми овозможија земјоделците да печат големи парчиња месо цели.. Зборот ''{{Вовикиречник|kebab}}'' дојде на англиски во доцниот 17 век, од {{ArB|كَبَاب}} (''kabāb''), делумно преку Урду, персиски и турски јазик.<ref /> Во персискиот, зборот е позајмен од арапскиот.<ref /> Во Ibn Sayyar ал-Warraq's X век готвачот ''Kitab al-Tabikh'', ''kabāb'' е опишан како cut-up месо или пржени во тепсија или скара во текот на оган.<ref /> Според Севан Нишањан, етимолог на турски јазик, турскиот збор кебап, исто така, произлегува од арапскиот збор kabāb, што значи печено месо. Се појавува во турски текстови уште во XIV век, во Киса-и Јусуф (приказна за Јосиф), иако сè уште е во арапска форма. Nişanyan наведува дека зборот има еквивалентно значење на "пржење / горење" со "kabābu" на стариот акадски јазик, и "kbabā / בבבא" на арамејски.<ref name="Online">Nişanyan Sevan, Sözlerin Soyağacı, Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü, [http://www.nisanyansozluk.com/?k=kebap Online], [http://www.alfakitap.com/kitap.asp?id=47&kitapID=3988 Book] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130703235435/http://www.alfakitap.com/kitap.asp?id=47&kitapID=3988 |date=2013-07-03 }}</ref> Американсиот наследен речник, исто така, дава веројатно источно-семитски коренско потекло со значење на "изгори", "char" или "печење" од арамејскиот и акадскиот. Овие зборови упатуваат на потекло на праисторискиот праафроазиски јазик: * kab-, за горење или печење.<ref name="Orel Stolbova">{{Наведена книга|title=Hamito-Semitic Etymological Dictionary: Materials for a Reconstruction|last=[[Vladimir Orel]]|last2=Olga V. Stolbova|publisher=[[E. J. Brill]]|year=1995|isbn=9004100512|pages=307}}</ref> Според Ибн Баттут, марокански патник, во Индија, кебапот бил служен во кралските куќи за време на периодот султанати во Делхи (1206-1526 година), па дури и обичните луѓе би уживале во тоа за појадок со ''naan.''<ref name="indian">{{Наведена книга|title=A Historical Dictionary of Indian Food|last=Achaya|first=K. T.|publisher=Oxford University Press|year=1998|location=Delhi|pages=115}}</ref> == Други варијанти == === Burrah === Бурра-кебап е уште еден вид на кебап од Индија. Ова е обично направено од коза или јагнешко месо, маринирано со зачини и јаглен на скара. Се користат парчиња од рифови, а не други отпадоци од месо. === Чевапи === Ќевапи (изговорено [tɕɛv̞ǎːpi]) или ćevapčići (формално намалено, [tɕɛv̞ǎptʃitɕi], јевапчићи), кое произлегува од зборот "кебаб", е скара од мелено месо, вид на колбаси без кожа, кои традиционално се наоѓаат во земјите од југоисточна Европа на Балканот). Тие се сметаат за национално јадење во Босна и Херцеговина и Србија и се исто така вообичаени во Хрватска, Косово, Црна Гора, Албанија, Словенија, како и во Република Македонија, Бугарија и Романија. Ќевапи има свое потекло на Балканот за време на османлискиот период, и претставува регионален специјалитет сличен на кеф-кебаб. Јадење со слично потекло е во Романија наречена mititei.<ref name="Ceva Bun 2009">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cevabun.ro/mititeii-de-la-carul-cu-bere-povestea-reteta-proba/|title=Reteta originala de mititei de la Caru cu Bere|date=21 May 2009|language=ro|accessdate=2018-01-14|archive-date=2022-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408151938/http://www.cevabun.ro/mititeii-de-la-carul-cu-bere-povestea-reteta-proba/|url-status=dead}}</ref> === Чапли === [[Податотека:Chapli_Kebab.jpg|мини|Чапли кебап послужен во ресторан во [[Бирмингем]], [[Обединето Кралство|Велика Британија]]]] Чапли ќебап е пиперка направена од месо од говедско месо, кромид, домати, зелени чили, семе од коријандер, семиња од ким, сол, црн пипер, сок од лимон или семе од коријандер, јајца, пченкарен лист и лист од коријандер. Чапли ќебап е заедничко јадење во кујна во Паштун и популарно во Авганистан, Пакистан. Кебапот потекнува од Авганистан. Мардан е познат по Чапли ќебап не само на локално туку и на меѓународно ниво.{{Се бара извор|date=December 2015}} Чапли ќебапот е подготвен рамен и круг и обично служи со naan Зборот ''Чапли'' доаѓа од [[Паштунски јазик|паштунскиот]] збор ''Chaprikh'', што значи "рамно". === Галути === [[Податотека:Galouti_Kabab_from_Tunday_Kababi_Lucknow_2009-01-06.jpg|лево|мини|Галути ќебап послужен во Индија]] Галути е јадење од Јужна Азија, направено од мелено козјо месо и [[зелена папаја]]. Наводно било направено за Наваб во Лакнау, кој не можел да јаде редовни ќебапи поради слаби заби. Многу од водечките индиски хотелски синџири преземаа за популаризација на прехранбената традиција Авади, при што габути Галути се смета за отпор. Домот на овој ќебап е Лакнау. Најпознат е во речиси иконскиот ресторан "Тунди Мијан" во Стар Лакнау.{{Се бара извор|date=August 2017}} === Какори === Какори ќебап е индиски ќебапи припишан на градот Какори во Утар Прадеш, Индија. Кебапот е направен од фино мелено козјо месо со зачини, а потоа печен на јаглен на скара. Најчесто се служи со Roomali Roti (многу тенок леб), кромид и нане (сос). Месото се меле на фини паста и се чува влажно, па текстурата е мека. Постои легенда дека првично е подготвена за стари и беззаштитни аџии.<ref name="Avadh">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=jW5XVl4o-iQC&pg=PT14&dq=Kakori+kebab&cd=3#v=onepage&q=Kakori%20kebab&f=false|title=Classic Cooking of Avadh - Google Books|publisher=books.google.co.uk|access-date=2 January 2010}}</ref> === Калми === [[Податотека:Kalmikabab.jpg|мини|Калми ќебап послужен со кромид и зелка во Делхи, Индија]] Калми Кебаб е популарна закуска во индиската кујна. Јадењето е направено од маринирачки пилешки кациги и ставајќи ги во тандор. Различни видови свежо зачинети индиски зачини се додаваат на јогурт што се користи за маринада на пилешкото. Кога се подготвуваат, цилиндрите се обично гарнирани со листови од нане и се сервираат со кромид и индиски леб. === Ќебап Халаби === [[Податотека:Kebab_khashkhash.jpg|мини|Ќебап кашкаш од Алеп]] Еден вид кебап се служел со зачинет доматен сос и бибер Алеп, многу честа појава во Сирија и Либан, именувана по градот Алеп (Халаб). Кебаб Халаби има околу 26 варијанти, вклучувајќи: * Ќебап караз (цреша ќебапи на арапски): ќофтиња (јагнешко) заедно со цреши и вишна паста, борови ореви, шеќер и калинка меласа. Се смета за една од главните јадења на Алеп.  * Ќебап хашхаш: варен јагнешко или говедско месо со паста од чили, магдонос, лук и борови ореви.  * Ќебап хинди: валани месо со доматна паста, кромид, капициум и калинка меласа.  * Ќебап камаех: меко месо со парчиња тартуфи, кромид и разни ореви.  * Ќебап синије (кебек на арапски јазик): посно мелено јагнешко во послужавник додадено со чили пиперка, кромид и домат. === Пинчитос === Пинчитос или Пинчос Морунос е ќебап чинија во [[Шпанска кујна|шпанската кујна]]. Името пинчитос се користи во јужните шпански автономни заедници во Андалусија и Екстрамадура. Тие се состојат од мали коцки од месо навојни на камен (шпански: пинчо), кои традиционално се варат преку јаглен. Слични јадења во Северна Африка или други муслимански мнозински земји имаат тенденција да бидат засновани на јагнешко месо, но свинско месо и пилешко се најпопуларните меса за јадење во Шпанија. Пинчитос, исто така, се многу популарни во Венецуела, поради огромното влијание што Шпанија го има во венецуелската кујна во текот на многу години. === Шашлик === [[Шашлик]] е сличен со, или понекогаш синоним за, [[шиш-ќебап]]. Таа е популарна во многу земји, особено во Источна и Средна Европа, Кавказ и Балтикот. Во земјите кои не се муслимани, мнозинството од шашлик и еквивалентни јадења, како што е романската фригаруи, понекогаш може да се подготват со свинско месо == Ќебап во западната култура == Ќебапот во кујната се шири низ целиот свет заедно со муслиманското влијание. Иако немуслиманските западни земји можеби повеќе се запознаваат со некои од многуте други меѓународни кебабски садови, само двајца станаа воспоставено и широко популарно дел од културата во многу западни земји. На англиски, зборот "ќебап" најчесто се однесува на шејп-ќебап и, надвор од Северна Америка, до кебек од донер или сродни јадења со брза храна. Овие јадења се служат и во многу други земји, каде што можат да имаат различни имиња.<ref name="Cambridge English Dictionary">{{Наведена мрежна страница|url=https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/english/kebab|title=kebab Definition in the Cambridge English Dictionary|accessdate=February 23, 2016}}</ref><ref name="larGast">{{Наведена книга|title=[[Larousse Gastronomique]]|publisher=Clarkson Potter|year=2001|isbn=0-609-60971-8|editor-last=Prosper Montagne|location=New York|pages=646}}</ref> === Шиш-ќебап === {{Главна|Шиш-ќебап}} [[Податотека:Shish_kabob_(2386650003).jpg|мини|Американски шиш-ќебап на скара]] На англиски, шиш-ќебап, или едноставно ќебаб, е кулинарен термин за мали парчиња месо варени на камен, добиен од турски: şiş kebap. Најраната позната употреба на шиш-ќебапот на англиски јазик е 1914 година, од романот Наш г-дин Врен, во пасус во кој се опишува оброк во ерменскиот ресторан во Њујорк.<ref name="OED shish kebab">{{cite OED2|shish kebab}}</ref> Во многу земји на англиското говорно подрачје, се однесува на сега добро познато јадење подготвено со маринирано месо или морски плодови, заедно со зеленчук, како што се кромид, домати и пиперки на кои се е наметнати на  камења, понекогаш познати како шашки. Овој препарат е различен од типичниот турски шејд-шејп стил, каде што зеленчукот обично се готви на посебен камен. Шишичките ќебапи се вообичаено подготвени во домови и ресторани, и обично се готват на скара , или се печени во рерна. Зборот „ќебап“ исто така може да се користи како општ термин на англиски јазик за да се опише каква било слична храна, како што се бројни мали парчиња од било кој вид храна што се служи на стапче. Ова е различно од неговата употреба на Блискиот Исток, каде што шиш ([[Персиски јазик|персиски]]: شیش, [[Турски јазик|турски]]: şiş) значи ''меч'' или ''ражен'', додека ќебаб значи печено месо. === Донер-ќебап === [[Податотека:Donner_Kebab,_Cologne,_Germany_(1057919169).jpg|мини|Германски донер]] Луѓето кои говорат англиски јазик од земји надвор од [[Северна Америка]], исто така, може да го користи зборот „ќебап“, генерално, да значи популарна верзија за брза храна на турскиот кебер „донер“, или поврзаната [[шаварма]] или [[гиро]], како и [[Сендвич|сендвичите]] направени со нив, достапни во ќебап продавници како оброци . Оваа употреба може да се најде и во некои не-англиски делови од Европа. Во Северна Америка, грчките варијанти гиро се најпознати.  Добер-ќебапот потекнува од Турција во 19 век, но стана популарен на запад само во втората половина на 20 век. Многу слоеви на месо се наредени на голем вертикален ротирачки плукнат; надворешната површина постепено се готви и се исекува, и обично служи како сендвич во пита со салата и сосови. Сендвичот се служи на ист начин, но со други месо или сирење, понекогаш може да се нарече „ќебап“. Таа е достапна во повеќето делови на Европа и многу други земји, иако понекогаш има различни имиња или стилови на служење. Во Германија, мошне популарниот сендвич, воведен од турските имигранти, се вика донер, иако арапските продавници таму служат шаварма.<ref>[http://usatoday30.usatoday.com/travel/destinations/2010-04-11-germany-doner-kebab_N.htm Doner kebab becomes Germany's favorite fast food] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160427092812/http://usatoday30.usatoday.com/travel/destinations/2010-04-11-germany-doner-kebab_N.htm |date=2016-04-27 }}, ''USAToday'', 4/11/2010</ref> == Наводи == {{Reflist|30em}} [[Категорија:Арапска кујна]] [[Категорија:Балканска кујна]] [[Категорија:Отоманска кујна]] [[Категорија:Турцизми]] 8c9wys75cdvvnjzcalaslrvxu7wrs4n 0 1206377 5581882 5454247 2026-06-24T14:37:10Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Луѓе од Велес]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5581882 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Пано Манев | портрет = | px = | опис = | родено-име = | роден-дата =[[25 март]], [[1894]] | роден-место = [[Ветерско]], [[Велешко]], Македонија како дел од {{flagcountry|Ottoman Empire}} | починал-дата = [[15 јануари]], [[1945]] | починал-место = [[Велес]], {{flagcountry|SR Macedonia}}, {{flagcountry|SFR Yugoslavia}} | починал-причина = | националност = | занимање = }} '''Пано Николов Манев''' или известен како '''Пано Ветерски''' ([[25 март]] [[1894]], {{роден во|Ветерско}} — [[15 јануари]] [[1945]], {{починал во|Велес}}) — македонски револуционер со пробугарска ориентација, деец на [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Автономистичка)|ВМРО]], велешки [[војвода]], а во [[Втората светска војна]] водач на [[Велешка контрачета|бугароманска контрачета]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Невена Георгиева - Дуња|last=Иваноскки - Планински|first=Стоилко|publisher=Архив на Македонија заедно со Матица Македонска|year=1998|isbn=9989-662-11-6|location=Скопје|pages=147-157}}</ref> Стрелан со други [[Масакр во Велес|52 двајца велешани соработници на бугарскиот фашистички окупатор]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Во интерес на вистината|last=Група издавачи|publisher=Семејствата на загинатите борци, осуденици, интернанти и жртви на фашизмот од НОВ во Македонија|year=1997|location=Велес|pages=90}}</ref> [[Податотека:Спомен-плоча за Невена Георгиева-Дуња во Нежилово.jpg|мини|Плоча во спомен на злосторот извршен врз [[Невена Георгиева-Дуња]] од страна на контрачетниците на Пано Манев (Ветерски).]] == Животопис == Пано Манев е роден во [[велешко]]то село [[Ветерско]]. Во 1920 година влегува во [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Автономистичка)|ВМРО]] (на [[Тодор Александров]]) и станува терорист на организацијата. Во периодот помеѓу [[1920]] до [[1927]] година тој заедно со [[Трајко Чундев]] и [[Стефан Петков]] влегуваат во [[Македонија]] каде што основуваат месни комитети на ВМРО. Заедно извршуваат атентати против српската власт во Велешко. Во [[1927]] година тој заедно со [[Трајко Чундев]] поставуваа бомба на линијата [[Велес]] - [[Скопје]], при што настрадал пазачот на железничката линија. Кога Македонија [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|1941 е окупирана од Царството Бугарија]], тој активно помага на бугарската окупациона фашистичка власт.<ref name=":1" /> Во ноември [[1941]] година тој станува намесник на селата [[Ветерско]], [[Лугунци]] и [[Рудник]]. Кога се појавуваат првите [[НОБ|партизански чети во Македонија]], Манев ја формира првата [[Бугаромани|про-бугарска]] [[Велешка контрачета]] со која се борат против македонските партизани и револуционери.<ref>Павловски, Јован. Судењата како последен пораз, Центар за информирање и издавачка дејност „Полог“, Тетово, 1977, стр. 198.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://star.utrinski.com.mk/?pbroj=1841&pr=9&stID=40573 |title=Писма, в. Утрински весник, 29.07.2005 г. |accessdate=2018-09-02 |archive-date=2016-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160826191926/http://star.utrinski.com.mk/?pbroj=1841&pr=9&stID=40573 |url-status=dead }}</ref> Според [[Бугаромани|бугароманскиот]] историчар [[Коста Црнушанов]], тој е убиен заедно со уште 52 затвореници во [[Масакр во Велес|велешскиот масакр на 15 јануари 1945]] година.<ref>[http://www.promacedonia.org/kc/cyrn25.html Църнушанов, Коста, „Македонизмът и съпротивата на Македония срещу него“, Унив. изд. "Св. Климент Охридски", София, 1992.]</ref> Убиен е поради неговата соработка со [[Бугарија|Бугарскиот]] фашистички режим и злосторствата кои тој и неговата [[Михајловистички контрачети во Вардарска Македонија|контрачета]] ги вршела во реонот на [[Велешко]], а во корист на Бугарија.<ref name=":1" /> Токму неговите [[Михајловистички контрачети во Вардарска Македонија|контрачетници]], заедно со [[Бугарија|бугарската]] полиција се оние кои и ја отсекуваат главата на малолетната [[Невена Георгиева-Дуња|Невена Георгиева - Дуња]], ја наденуват на кол и ја шетаат по Велешките улици.<ref name=":0" /> == Признавање на неговите злодела == Признание на злоделата на Пано Манев (Ветерски):<ref>{{Наведена книга|title=Судењата како последен пораз|last=Павловски|first=Јован|publisher=Центар за информирање и издавачка дејност "Полог" - Тетово|year=1979|location=Тетово|pages=225-226}}</ref> {{Цитатник2|''Вечерта пристигнавме у Јаболчиште. Таму имавме набележано пет души, што требаше да се апсат според писмото од полицискиот началник. Јас најнапред уапсените rи тепав со клоци и шлаканици, но имав друга работа и ги предадов на другите четници. Они ги затепаа со кундаци, стапови, клоци и со сè што им падна при рака. Најпосле кметот призна дека Беџет и Камил работеле у организацијата. Го кутнав Беџета и го затепав со клоци, со кундакот и не го оставив сè додека не призна дека иделе партизаните и дека тој ги хранел . . . '' ''Тргнавме накај што извира Бабуна и еден селанец ми рече дека горе на ридот видел тројца човеци. Ние ги сардисавме и тие почнаа да бегаат. Јован од општината припука и еден од нив падна ранет. Ги питав како го викаа и ми рекоа Љубо Зафиров од Велес. Во тоа време почнаа да пукаат одозгора и ми кажаа имало шест души и побегнале кон Јакупица. После малу дојде во Нежилово групата што се бореше и Панче Гулев од Велес ја донесе в раце rлавата на една партизанка. Ми кажаа четниците дека главата била на една партизанка од Скопје и ја викале Дуња. Главата ѝ ја пресекле таму кај што била убиена. Од Нежилово до Богомила јас наредив да ја носат главата на партизанката по целиот пат за коса за да ја гледаат селаните и да се плашат. У Богомила главата ја предадовме у участокот, а Љубота на полицијата...''|}} == Поврзано== * [[Невена Георгиева-Дуња]] *[[Масакр во Велес|Масакр во Велес (1945)]] == Белешки == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Манев, Пано}} {{Дејци на МРО}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Ветерско]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Бугаромани]] [[Категорија:Родени во 1894 година]] [[Категорија:Починати во 1945 година]] [[Категорија:Дејци на ВМРО]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Жртви во масакарот во Велес]] b62wlqm5uobxlynvibfokk8wy5hzas8 0 1210253 5581867 5127432 2026-06-24T13:21:34Z ~2026-36561-28 134452 /* */ поправка на лош превод, растение (plant) во фабрика 5581867 wikitext text/x-wiki [[File:Milka purple logo18.svg|мини|Логото на Милка]] '''Милка''' — позната марка на [[чоколадо]] и трговска марка на корпорацијата Монделиз интернационал,<ref name="nytimes1">{{Наведена мрежна страница|author=Dealbook|url=https://dealbook.nytimes.com/2011/08/04/kraft-from-roll-up-to-spin-off/?_r=0|title=Kraft, From Roll-Up to Spinoff|publisher=The New York Times|date=2011-08-04|accessdate=2015-09-23}}</ref><ref name="telegraph1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/retailandconsumer/8174051/The-history-of-Kraft-and-its-many-many-brands.html|title=The history of Kraft and its many, many brands|publisher=Telegraph|date=2010-12-02|accessdate=2015-09-23}}</ref> а потекнува од 1901 година.<ref name="theguardian">{{Наведена мрежна страница|title=Kraft and Cadbury: the brands|url=https://www.theguardian.com/business/2009/sep/07/kraft-cadbury-brands|website=The Guardian|accessdate=2015-09-23|date=2009-09-07}}</ref> Швајцарскиот готвач Филип Сишар во 1825 година ја основал фабриката на кондиторските производи во Нешателу Карл Рус-Сушар. Во [[1901|1901 година]] започнал со производството на чоколадото наречено ''Милка''. Името Милка е кратенка од германскиот јазик за „млеко и какао“ - '''Mil'''ch und '''Ka'''kao. Компанијата во 1970-те години се споила со [[Тоблероне]] во ''Интерфуд'' која во 1982 година заедно со кафе производителот ''Јакобс'' ја основала компанијата Јакобс''-Сишар'', чиј голем дел беше откупен од страна на американската ''Крафт фудс'', кој 2012 година се преименувал во ''Монделез интернешнел''. Годишно се произведуваат околу 110.000 тони на различни видови на Милка чоколада, од кои голем дел во фабриката во Лераху ([[Германија]]). Милка чоколадото е произведено во осум Европски градови, имено: * Блудез ([[Австрија]]), * Своге ([[Бугарија]]), * [[Белград]] ([[Србија]]), * [[Братислава]] ([[Словачка]]), * Лерах ([[Германија]]), * [[Брашов]] ([[Романија]]), * Јанковице ([[Полска]]), * [[Покров (град)|Покров]] ([[Русија]], [[Владимирска област|на Владимир регион]]) == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [http://www.milka.com/ "На официјалното мрежно место Milki"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181224041142/https://www.milka.com/ |date=2018-12-24 }} [[Категорија:Десерти]] [[Категорија:Храна]] [[Категорија:Чоколадо]] [[Категорија:Нешател (кантон)]] 4f0kpfuoxonbbp2lytfh5slz8of1gwx 0 1211010 5582175 5549422 2026-06-25T05:19:02Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582175 wikitext text/x-wiki {{Infobox physical quantity | name = Јунгов модул | image = Compressive and tensile loading of two materials with different Young's moduli.svg | caption = Приказ на даден едноосен напор, без оглед дали е издолжувачки или збивачки создава деформација во материјало со мала тврдост (црвено) а по тоа е со висока тврдост (сино). Јунговиот модул служои за мерење на таа тврдост. | unit = [[паскал (единица)|Pa]] | otherunits = | symbols = {{mvar|E}}, {{mvar|Y}} | baseunits = Pa = kg m⁻¹ s⁻² | dimension = '''M''' '''L'''⁻¹ '''T'''⁻² | extensive = | intensive = | conserved = | transformsas = | derivations = <math> E \equiv \frac{\sigma(\varepsilon)}{\varepsilon}= \frac{F/A}{\Delta L/L_0} = \frac{F L_0} {A \Delta L} </math> }} '''Јунгов модул''' е механичко својство кое ја мери [[Крутост|вкочанетост]]<nowiki/>а на [[Цврста состојба на материјата|цврст]] материјал. </font>Го дефинира односот помеѓу [[напон]] (сила по единица површина) и ''напрегнатост'' (пропорционална деформација) во материјал во линеарна еластичност режим на едноосна деформација. Јунговиот модул е именуван по Британскиот научник Томас Јунг од 19 век. Сепак, концептот е развиен во 1727 година од [[Леонард Ојлер]], а првите експерименти, кои го користат замислата на Јунгов модул во сегашниот облик биле изведени од италијанскиот научник Џордано рикати во 1782 година, што е за 25 години пред Јунговата работа. Терминот модул потекнува од латинскиот поим modus што значи мерка. == Дефиниција == === Линеарна еластичност === {{Главна|Линиска еластичност}} Цврст материјал ќе има еластична деформација кога ќе му се закачи мал товар при збивање или издолжување. Еластичната деформација е повратна (материјалот се враќа во неговата првичен облик откако ќе се отстрани товарот). Во близина на нула напор и напрегање, кривата на напон-напрегање е линеарна, и врската помеѓу напон и напрегањето е опишана од страна на [[Хуков закон|Хуковиот закон]] кој наведува дека напорот е пропорционален на притисокот. Коефициентот на пропорционалност е Јунговиот модул. Колку е поголем модулот, толку повеќе напон е потребно да се постигне исто напрегање; идеално [[Тврдо тело|цврсто тело]] би имало бесконечен Јунгов модул. Не многу материјали се линеарни и еластични по мало деформирање. === Формула и единици === <math>E=\frac{\sigma}{\epsilon}</math>, каде<ref>{{GoldBookRef|title=modulus of elasticity (Young's modulus), ''E''|file=M03966}}</ref> * <math/> е еднооскен напон, или еднооскна сила по единица површина, во * <math/> е притисок, или пропорционална деформација (промена во должината поделена со оригиналната должина) (адимензионален) Во пракса, Јунгов модул е даден во мегапаскали (MPa или [[Њутн (единица)|N]]/mm²) или гигапаскали (GPa или kN/mm²). == Не треба да се меша со == Материјална вкочанетост не треба да се меша со: * Сила: максималната количина на притисок што материјалот може да издржи останувајќи во еластичниот (реверзибилен) деформационен режим; * Геометриска вкочанетост: глобална одлика на телото кое зависи од својата форма, и не само на локална сопственост на материјалот; на пример, I<u> зрак</u> има повисока свиткана вкочанетост од прачка на истиот материјал за дадена маса по должина; * Цврстина: односот на отпорот на материјалната површината на пенетрација од страна на потешко телото; * Грубост: износот на енергија која материјал може да апсорбира пред прекршување. == Употреба == Јунгов модул овозможува пресметка на промените во димензија на бар направен од изотропски еластичен материјал под затегнувачки или компресивни товари. На пример, се предвидува колку материјал примерок се протега под тензија или се скратува под компресија. Јунгов модул директно се однесува на случаите на еднооскен напон, кој е затегнувачки или компресивен напон во една насока и без напон во други насоки. Јунгов модул исто така се користи со цел да се предвидат девијации што ќе се случат во статично одреден [[Греда|зрак]] кога товар е применет во една точка помеѓу каде зрак е поддржуван. Други еластични пресметки обично бараат употреба на една дополнително еластична сопственост, како што се [[модул на смолкнување]], [[модул на збивливост]] или односот na Poisson. Било кои два од овие параметри се доволни за целосно да ja опишaт еластичноста во изотропичен материјал. === Линеарни наспроти не-линеарни === Јунгов модул претставува фактор на пропорционалност во[[ Хуков закон]], кој се однесува на напон и напрегнатост. Сепак, законот на Хук е валиден само при ''еластичен'' и ''линеарен'' одглас. Било кој друг вистински материјал на крајот нема да успее и ќе се прекрши кога  ќе се протегне преку многу голема далечина или со многу голема сила; сепак сите цврсти материјали покажуваат речиси Хуково однесување за доволно мали видови напор или напрегнатост. Ако опсегот над кој Хуков закон е валиден е доволно голем, во споредба со типичниот притисок на кој се очекува да биде нанесен на материјалот, материјалот се вели дека е линеарен. Во спротивно (ако типичен стрес би се применувало надвор од линеарен опсег) материјалот се вели дека ќе биде не-линеарен. [[Челик]], јаглеродни влакна и [[стакло]], меѓу други обично се сметаат за линеарни материјали, додека други материјали како [[гума]] и [[Почва|почви]] се не-линеарни. Сепак, ова не е апсолутна класификација: ако многу мал напор или притисок се нанесени на не-линеарен материјал, тогаш реакцијата ќе биде линеарна, но ако многу висок притисок или напор се нанесени на линеарен материјал, линеарната теорија нема да биде доволно. На пример, како што линеарната теорија подразбира реверзибилност, тогаш би било апсурдно да се користи линеарна теорија да се опише неуспехот на челичен мост под висок товар; иако челик е линеарен материјал за повеќето апликации, тоа не е во таков случај на катастрофален неуспех. Во солидна механика, наклонот на напон-напрегнатост кривина во било која точка се нарекува тангентен модул. Тоа може да биде експериментално утврдено од [[Наклон (математика)|наклонот]] на притисок–напон кривина создадена во текот на затегнувачка тестови спроведени на примерок од материјалот. === Насочни материјали === Јунгов модул не е секогаш ист во сите ориентации на материјалот. Повеќето метали и керамика, заедно со многу други материјали, се изотропски, и нивните механички одлики се исти во сите ориентации. Сепак, метали и керамика, може да се третираат со одредени нечисти, и метали може да биде механички изработени да ги направат своите зрнести структури насочени. Овие материјали потоа стануваат анизотропни, и Јунгов модул ќе се промени во зависност од насоката на силата на векторот. Анизотропи може да се видат во многу композити. На пример, јаглеродни влакна имаат многу повисок Јунгов модул (многу поцврст) кога сила е натоварена паралелно со влакна ( заедно со зрно). Други такви материјали вклучуваат дрво и [[армиран бетон]]. Инженери може да го користат овој дирекционен феномен во нивна предност во создавање на структури. == Пресметка == <math /><math /><math />Јунгов модул ''E'', може да се пресметува со делење на затегнувачкиот стрес, , од инженерска екстензија на напон, во еластичен (почетен, линеарен) дел на физички притисок–напон искривување каде : <var>E</var> е Јунгов модул (модул на еластичност) : <var>F</var> е силата нанесена на некој предмет под тензија; : ''А'' е вистинската пресечна област, која е еднаква на областа на пресекот нормално на применетата сила; : <var>ΔL</var> е износот на должината на објектот што се променува (''ΔL'' е позитивен ако материјалот е протегала , и негативни, кога материјалот е компримиран); : <var>L₀</var> е оригиналната должината на предметот. === Сила извршена од протегнат или стеснат материјал === <math />Јунговиот модул на материјал може да се користи за да се пресмета силата што ја врши под специфична напрегнатост. каде <var>F</var> е на сила притискан од материјалот кога договорената или се протегала од <var>ΔL</var>.<math />Законот на Хук за протегната жица може да се изведе со оваа формула:<math /> <math />од каде таа доаѓа во заситеност и Но, имајте на ум дека еластичноста на извиткани федери доаѓа од [[модул на смолкнување]], не Јунгов модул. === Еластична потенцијална енергија === Еластична потенцијална енергија складирана во линеарен еластичен материјал е дадена од страна на составниот дел на Хуков закон: : <math /> сега со појаснување на интензивните променливи: : <math /> Ова значи дека еластичната потенцијална енергија густина (односно, по единица волумен) е дадена со: : <math /> или, во едноставни нотации, за еден линеарен еластичен материјал: <math />бидејќи напрегнатоста е дефинирана <math />. Во не-линеарен еластичен материјал Јунгов модул е функција на напрегнатост, па втората еквивалентност веќе не важи и еластичната енергија не е квадратна функција на напрегнатоста: <math /> === Однос меѓу еластични константи === За homogeneous isotropic материјали [[Модул на растегливост|едноставни односи]] постојат меѓу еластични константи (Јунгов модул ''E'', [[модул на смолкнување]] ''G'', [[модул на збивливост]] ''К'', и Поисонов коефициент ''ν'') кои овозможуваат пресметување на сите нив додека две се познати: : <math /> == Приближни вредности == [[Податотека:SpiderGraph_YoungMod.gif|мини|350x350пкс|Влијанија на одбрани стакло компоненти дополнувања на Јунгов модул на одредена база на стакло]] Јунгов модул може да се разликува малку поради разликите во примерниот состав и тест метод. Брзината на деформација има најголемо влијание на собраните податоци, особено во полимери. Вредностите тука се приближни и само со цел за релативната споредба. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; margin-bottom: 10px;" data-gramm_id="5ea0cbe8-4cf9-40a5-322e-ebf6ca2de04a" data-gramm="true" spellcheck="false" data-gramm_editor="true" |+Приближен унгов модул за различни материјали<br /> !Материјал ! data-sort-type="number" |[[Паскал (единица)|GPa]] ! data-sort-type="number" |Mpsi |- | style="text-align:left;" |Гума (мала напрегнатост) |0,01–0,1<ref name="etb20120106"> {{вред|14.5|e=-3}}</ref> |1,45–6998145000000000000♠14,5×10⁻³ |- | style="text-align:left;" |Полиетилен со ниска густина<br /> |0.11–0.86 |1,6–6998650000000000000♠6,5×10⁻² |- | style="text-align:left;" |Дијатоми фрустули (главно силициумска киселина)<br /><ref>{{Наведено списание|year=2005|title=Investigation of mechanical properties of diatom frustules using nanoindentation|journal=J Nanosci Nanotechnol.|volume=5|issue=1|pages=50–6|doi=10.1166/jnn.2005.006|pmid=15762160}}</ref> |0.35–2.77 |0,05–0,4 |- | style="text-align:left;" |PTFE (Тефлон) |0.5 |0,075 |- | style="text-align:left;" |HDPE |0.8 |0,116 |- | style="text-align:left;" |Бактериофаги капсиди<br /><ref>{{Наведено списание|year=2004|title=Bacteriophage capsids: Tough nanoshells with complex elastic properties|journal=Proc Natl Acad Sci USA|volume=101|issue=20|pages=7600–5|bibcode=2004PNAS..101.7600I|doi=10.1073/pnas.0308198101|pmc=419652|pmid=15133147}}</ref> |1–3 |0,15–0,435 |- | style="text-align:left;" |Полипропилен<br /> |1.5–2 |0.22–0.29 |- | style="text-align:left;" |Поликарбонат<br /> |2–2.4 |0.29-0.36 |- | style="text-align:left;" |Полиетилен терефталат (ПЕТ)<br /> |2–2.7 |0.29–0.39 |- | style="text-align:left;" |Најлон<br /> |2–4 |0.29–0.58 |- | style="text-align:left;" |Полистирен, цврст<br /> |3–3.5 |0.44–0.51 |- | style="text-align:left;" |Полистирен, пена<br /><ref> {{Наведена мрежна страница|url=https://www2.basf.de/basf2/img/produkte/kunststoffe/styrodur/downloads2/en/styrodur_technical_data.pdf|title=Styrodur Technical Data|publisher=BASF|accessdate=2016-03-15}}</ref> |0.0025–0.007 |0.00036–0.00102 |- | style="text-align:left;" |масло од дрво со средна густина<br /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.makeitfrom.com/data/?material=MDF|title=Medium Density Fiberboard (MDF) Material Properties :: MakeItFrom.com|accessdate=февруариy 4, 2016}}</ref> |4 |0.58 |- | style="text-align:left;" |[[дрво]] (со скроб) |11 |1.60 |- | style="text-align:left;" |Човечка компактна [[коска]]<br /><ref>{{Наведено списание|last=Rho|first=JY|year=1993|title=Young's modulus of trabecular and cortical bone material: ultrasonic and microtensile measurements|journal=Journal of Biomechanics|volume=26|issue=2|pages=111–119|doi=10.1016/0021-9290(93)90042-d|pmid=8429054}}</ref> |14 |2.03 |- | style="text-align:left;" |[[Полиестер]]ска матрица зајакната со стакло<br /><ref>[http://www.substech.com/dokuwiki/doku.php?id=polyester_matrix_composite_reinforced_by_glass_fibers_fiberglass "Polyester Matrix Composite reinforced by glass fibers (Fiberglass)"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110519141505/http://www.substech.com/dokuwiki/doku.php?id=polyester_matrix_composite_reinforced_by_glass_fibers_fiberglass |date=2011-05-19 }}. [SubsTech] (2008-05-17). Посетено на 2011-03-30.</ref> |17.2 |2.49 |- | style="text-align:left;" |Ароматични пептидни наноцевки<br /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www2.basf.de/basf2/img/produkte/kunststoffe/styrodur/downloads2/en/styrodur_technical_data.pdf|title=Self-Assembled Peptide Nanotubes Are Uniquely Rigid Bioinspired Supramolecular Structures|last=Kol|first=N.|date=June 8, 2005|publisher=BASF|pages=1343–1346|bibcode=2005NanoL.. мај 1343K|doi=10.1021/nl0505896|accessdate=2016-03-15|display-authors=etal}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Niu|first=L.|displayauthors=etal|date=June 6, 2007|title=Using the Bending Beam Model to Estimate the Elasticity of Diphenylalanine Nanotubes|journal=Langmuir|volume=23|issue=14|pages=7443–7446|doi=10.1021/la7010106}}</ref> |19–27 |2.76–3.92 |- | style="text-align:left;" |Високo цврст [[бетон]]<br /> |30 |4.35 |- | style="text-align:left;" |Аминокиселински молекуларни кристали<br /><ref>{{Наведено списание|last=Azuri|first=I.|last2=Jog|first2=JP.|displayauthors=etal|date=November 9, 2015|year=1999|title=Unusually Large Young’s Moduli of Amino Acid Molecular Crystals|journal=Angew. Chem. Int. Ed.|volume=54|issue=46|pages=13566–13570|doi=10.1002/anie.201505813}}</ref> |21–44 |3.04–6.38 |- | style="text-align:left;" |Од јаглеродни влакна зајакната пластика (50/50 влакна / матрица, биаксијална ткаенина)<br /> |30–50<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tech.plym.ac.uk/sme/MATS324/MATS324A2%20E-G-nu.htm|title=Composites Design and Manufacture (BEng) – MATS 324|accessdate=2018-11-05|archive-date=2016-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109090219/http://www.tech.plym.ac.uk/sme/MATS324/MATS324A2%20E-G-nu.htm|url-status=dead}}</ref> |4.35–7.25 |- | style="text-align:left;" |Конопско влакно<br /><ref>{{specify|reason=What chart?|date=August 2016}}</ref> |35 |5.08 |- | style="text-align:left;" |[[Магнезиум]] [[метал]](Mg) |45 |6.53 |- | style="text-align:left;" |Стакло{{specify|reason=What chart?|date=August 2016}} |50–90 |7.25–13.1 |- | style="text-align:left;" |Ленски влакна<br /><ref>{{Наведено списание|last=Bodros|first=E.|year=2002|title=Analysis of the flax fibres tensile behaviour and analysis of the tensile stiffness increase|journal=Composite Part A|volume=33|issue=7|pages=939–948|doi=10.1016/S1359-835X(02)00040-4}}</ref> |58 |8.41 |- | style="text-align:left;" |Aлуминиум |69 |10 |- | style="text-align:left;" |[[Седеф]]<br /><ref>{{Наведено списание|last=A. P. Jackson,J. F. V. Vincent and R. M. Turner|year=1988|title=The Mechanical Design of Nacre|url=http://rspb.royalsocietypublishing.org/content/234/1277/415.abstract|journal=Proceedings of the Royal Society B|volume=234|issue=1277|pages=415–440|bibcode=1988RSPSB.234..415J|doi=10.1098/rspb.1988.0056|access-date=2018-11-05|archive-date=2016-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160215105420/http://rspb.royalsocietypublishing.org/content/234/1277/415.abstract|url-status=dead}}</ref> |70 |10.2 |- | style="text-align:left;" |Арамид<br /><ref>{{Наведено списание|last=DuPont|year=2001|title=Kevlar Technical Guide|page=9}}</ref> |70.5–112.4 |10.2–16.3 |- | style="text-align:left;" |[[Глеѓ]] (претежно [[калциум фосфат]])<ref>{{Наведено списание|last=M. Staines, W. H. Robinson and J. A. A. Hood|year=1981|title=Spherical indentation of tooth enamel|url=http://www.springerlink.com/content/w125706571032231/|journal=Journal of Materials Science|volume=16|issue=9|pages=2551–2556|bibcode=1981JMatS..16.2551S|doi=10.1007/bf01113595}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |83 |12 |- | style="text-align:left;" |влакно од коприва<br /><ref>{{Наведено списание|last=Bodros|first=E.|last2=Baley|first2=C.|date=15 May 2008|title=Study of the tensile properties of stinging nettle fibres (Urtica dioica)|journal=Materials Letters|volume=62|issue=14|pages=2143–2145|doi=10.1016/j.matlet.2007 ноември 034}}</ref> |87 |12.6 |- | style="text-align:left;" |[[Бронза]] |96–120 |13.9–17.4 |- | style="text-align:left;" |Месинг |100–125 |14.5–18.1 |- | style="text-align:left;" |[[Титан]] (Ti) |110.3 |16 |- | style="text-align:left;" |Титански легури |105–120 |15–17.5 |- | style="text-align:left;" |[[Бакар]] (Cu) |117 |17 |- | style="text-align:left;" |Од јаглеродни влакна зајакната пластика (70/30 влакна / матрица, еднонасочно, заедно со влакното)<ref>[http://www.substech.com/dokuwiki/doku.php?id=epoxy_matrix_composite_reinforced_by_70_carbon_fibers {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110519141430/http://www.substech.com/dokuwiki/doku.php?id=epoxy_matrix_composite_reinforced_by_70_carbon_fibers |date=2011-05-19 }} Epoxy Matrix Composite reinforced by 70% carbon fibers [SubsTech&#x5D;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110519141430/http://www.substech.com/dokuwiki/doku.php?id=epoxy_matrix_composite_reinforced_by_70_carbon_fibers |date=2011-05-19 }}. Substech.com (2006-11-06). Посетено на 2011-03-30.</ref> |181 |26.3 |- | style="text-align:left;" |Силициум монокристал, различно насочно<br /><ref>[http://www.ioffe.ru/SVA/NSM/Semicond/Si "Physical properties of Silicon (Si)"]. Ioffe Institute Database. Посетено на 2011-05-27.</ref><ref>{{Наведено списание|last=E.J. Boyd|displayauthors=etal|date=февруариy 2012|title=Measurement of the Anisotropy of Young's Modulus in Single-Crystal Silicon|journal=Journal of Microelectromechanical Systems|volume=21|issue=1|pages=243–249|doi=10.1109/JMEMS.2011.2174415}}</ref> |130–185 |18.9–26.8 |- | style="text-align:left;" |Ковано железо |190–210 |27.6–30.5 |- | style="text-align:left;" |[[Челик]] (ASTM-A36) |200 |29 |- | style="text-align:left;" |поликристален железен гранат од иттриум (YIG)<ref>{{Наведено списание|last=Chou|first=H. M.|last2=Case|first2=E. D.|date=November 1988|title=Characterization of some mechanical properties of polycrystalline yttrium iron garnet (YIG) by non-destructive methods|journal=Journal of Materials Science Letters|volume=7|issue=11|pages=1217–1220|doi=10.1007/BF00722341}}</ref> |193 |28 |- | style="text-align:left;" |монокристален итриум железо кобалт (YIG)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://isowave.com/pdf/materials/Yttrium_Iron_Garnet.pdf |title=YIG properties |accessdate=2003-07-20 |archive-date=2003-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030720161207/http://isowave.com/pdf/materials/Yttrium_Iron_Garnet.pdf |url-status=dead }}</ref> |200 |29 |- | style="text-align:left;" |Кобалт-Хром (CoCr)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cara-kulzer.com/en/en/materials_1/cocr_1/cocr_3.html|title=Properties of cobalt-chrome alloys – Heraeus Kulzer cara|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701175531/http://cara-kulzer.com/en/en/materials_1/cocr_1/cocr_3.html|archive-date=1 July 2015|url-status=dead|accessdate=февруариy 4, 2016}}</ref> |220–258 |29 |- | style="text-align:left;" |Ароматични пептидни наносфери<br /><ref>{{Наведено списание|last=Adler-Abramovich|first=L.|displayauthors=etal|date=December 17, 2010|title=Self-Assembled Organic Nanostructures with Metallic-Like Stiffness|journal=Angewandte Chemie International Edition|volume=49|issue=51|pages=9939–9942|doi=10.1002/anie.201002037|pmid=20878815}}</ref> |230–275 |33.4–40 |- | style="text-align:left;" |[[Берилиум]] (Be)<ref>{{Наведена книга|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781118984239.ch32/summary|title=Powder Materials: Current Research and Industrial Practices III|last=Foley|first=James C.|last2=Abeln|first2=Stephen P.|last3=Stanek|first3=Paul W.|last4=Bartram|first4=Brian D.|last5=Aikin|first5=Beverly|publisher=John Wiley & Sons, Inc.|year=2010|editor-last=Marquis|editor-first=Fernand D.S.|location=Hoboken, NJ, USA|page=263|chapter=An Overview of Current Research and Industrial Practices of Be Powder Metallurgy|doi=10.1002/9781118984239.ch32|display-authors=1}}</ref> |287 |41.6 |- | style="text-align:left;" |[[Молибден]] (Mo) |329–330<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.webelements.com/molybdenum/physics.html|title=Molybdenum: physical properties|publisher=webelements|accessdate=January 27, 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.glemco.com/pdf/NEW_MARTERIAL_LIST/Molybdenum.pdf|title=Molybdenum, Mo|publisher=Glemco|accessdate=January 27, 2014|archive-date=2010-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100923013455/http://www.glemco.com/pdf/NEW_MARTERIAL_LIST/Molybdenum.pdf|url-status=dead}}</ref> |47.7–47.9 |- | style="text-align:left;" |Волфрам (W) |400–410 |58–59 |- | style="text-align:left;" |Силициум карбид (SiC) |450 |65 |- | style="text-align:left;" |Карбид волфрам (WC) |450–650 |65–94 |- | style="text-align:left;" |Осмиум (Os) |525–562<ref>{{Наведено списание|last=D.K.Pandey|last2=Singh|first2=D.|last3=Yadawa|first3=P. K.|displayauthors=etal|year=2009|title=Ultrasonic Study of Osmium and Ruthenium|url=http://www.technology.matthey.com/pdf/91-97-pmr-apr09.pdf|journal=Platinum Metals Rev.|volume=53|issue=4|pages=91–97|doi=10.1595/147106709X430927|access-date=November 4, 2014|archive-date=2020-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312123026/https://www.technology.matthey.com/pdf/91-97-pmr-apr09.pdf|url-status=dead}}</ref> |76.1–81.5 |- | style="text-align:left;" |Еднослојна јаглеродна наноцевка |1,000+<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ipn2.epfl.ch/CHBU/papers/ourpapers/Forro_NT99.pdf|title=Electronic and mechanical properties of carbon nanotubes|last=L. Forro|display-authors=etal|accessdate=2018-11-05|archive-date=2005-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20051029033149/http://ipn2.epfl.ch/CHBU/papers/ourpapers/Forro_NT99.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ipn2.epfl.ch/CHBU/papers/ourpapers/Forro_NT99.pdf|title=Radial elasticity of single-walled carbon nanotube measured by atomic force microscopy|last=Y. H. Yang|last2=Li|first2=W. Z.|year=2011|page=041901|bibcode=2011ApPhL..98d1901Y|doi=10.1063/1.3546170|display-authors=etal|accessdate=2018-11-05|archive-date=2005-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20051029033149/http://ipn2.epfl.ch/CHBU/papers/ourpapers/Forro_NT99.pdf|url-status=dead}}</ref> |150+ |- | style="text-align:left;" |[[Графен]] (C) |1050<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://li.mit.edu/A/Papers/07/Liu07.pdf|title=Ab initio calculation of ideal strength and phonon instability of graphene under tension|last=Fang Liu|last2=Pingbing Ming|last3=Ju Li}}</ref> |152 |- | style="text-align:left;" |[[Дијамант]] (C) |1050–1210<ref>{{Наведена книга|title=Synthetic Diamond – Emerging CVD Science and Technology|last=Spear and Dismukes|publisher=Wiley, N.Y.|year=1994|isbn=978-0-471-53589-8|page=315}}</ref> |152–175 |- | style="text-align:left;" |Карбин (C)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://phys.org/news/2013-08-carbyne-stronger-material.html|title=Carbyne is stronger than any known material|last=Owano|first=Nancy|date=Aug 20, 2013}}</ref> |32100<ref>{{Наведено списание|last=Liu|first=Mingjie|last2=Artyukhov|first2=Vasilii I|last3=Lee|first3=Hoonkyung|last4=Xu|first4=Fangbo|last5=Yakobson|first5=Boris I|year=2013|title=Carbyne From First Principles: Chain of C Atoms, a Nanorod or a Nanorope?|journal=ACS Nano|volume=7|issue=11|pages=10075–10082|arxiv=1308.2258|doi=10.1021/nn404177r}}</ref> |7007321000000000000♠{{convert|32100|kPa|psi|disp=number|sortable=on}} |} == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == *[[Свиткување вкочанетост]] *[[Девијации]] * [[Изобличување|Деформација]] *[[Flexural modulus]] * [[Хуков закон]] *[[Импулс побудување техника]] *[[Список на материјали својства]] *[[Принос (инженерство)]] == Дополнителна литература == * ASTM E 111, [http://www.astm.org/Standards/E111.htm "Стандардна Тест Метода за Јунгов модул, Tangent Modulus, и Орда Modulus"] * На ''ASM Handbook'' (разни тома) содржи Јунгов модул за различни материјали и информации за пресметки. [http://products.asminternational.org/hbk/index.jsp Онлајн верзија] (бара претплата){{subscription required}} == Надворешни врски == * [http://www.matweb.com/ Matweb: бесплатна база на податоци за инженерски особини на повеќе од 115.000 материјали] * [http://www-materials.eng.cam.ac.uk/mpsite/interactive_charts/stiffness-cost/NS6Chart.html Млад е Modulus за групи на материјали, и нивната цена] [[Категорија:Растегливост]] [[Категорија:Физички величини]] 6kbjr0fq6f0oe0nlzwb3wex9kuu89ft 0 1212044 5582130 5509725 2026-06-25T01:12:01Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582130 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name =[[Податотека:Macedonian cross.svg|left|30px]] Јаков [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|30px]] |honorific-suffix = |image =Јаков Полјански2.jpg |imagesize = 250px |office = Епископ Стобиски и викарен епископ на Митрополитот струмички |term_start1 = [[25 ноември]] [[2018]] |term_end1 = во служба |predecessor1 = нема |successor1 = ''нема'' |birth_name = Мирослав Милчевски |birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1983|11|23}} |birth_place = {{роден во|Куманово}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонци|Македонец]] |spouse = |children = |alma_mater = |profession =Епископ на МПЦ-ОА |religion = [[Православие|Православен христијанин]] |website = }} '''Јаков Стобиски''' (световно име '''Мирослав (Мики) Милчевски''', роден во {{роден во|Куманово}} на {{роден на|23|ноември|1983}}) — [[Македонија|македонско]] свештено лице и викарен епископ на [[Струмичка епархија|Митрополитот струмички]] [[Наум Струмички|Наум]], со титула Полјански, и подоцна, со титула Стобиски.<ref name=mpc>{{cite web|title=МПЦ денес|url=http://www.mpc.org.mk/MPC/mpc-denes.asp|website=mpc.org.mk|date=2022-05-15|lang=mk}}</ref> ==Животопис== Јаков е роден на [[23 ноември]] [[1983]] година во [[Куманово]]. Во [[2004]] година дошол во [[Струмица]] како [[искушеник]]. Замонашен во 2005 година од страна на Митрополитот Струмички Наум во манастирот во Водоча<ref name=mpc.org.mk_6987>{{cite web|title=Наречение на новоизбраниот Епископ Полјански Јаков|url=http://www.mpc.org.mk/vest.asp?id=6987|website=www.mpc.org.mk|date=2018-11-24|lang=mk}}</ref>. Од [[2010]] година, тој станал старешина на манастирското братство во [[Свети Антониј (Новоселски манастир)|манастирот „Свети Антониј и свети великомаченик Георгиј“]], во струмичко [[Ново Село (Струмичко)|Ново Село]]<ref name=mpc.org.mk_6987/>. Во 2017 година е произведен за архимандрит во храмот „Свети Григориј Палама и свети Димитриј Солунски“, Струмица.<ref name=mpc.org.mk_6987/> Дипломирал на Богословскиот факултет во Скопје во [[2018]] година.<ref>[http://www.rrgrozdanoski.mk/galerija/gallery/%d0%b0%d1%80%d1%85%d0%b8%d0%bc%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d1%80%d0%b8%d1%82-%d1%98%d0%b0%d0%ba%d0%be%d0%b2-%d0%bc%d0%b8%d0%bb%d1%87%d0%b5%d0%b2%d1%81%d0%ba%d0%b8-%d1%85%d1%80%d0%b8%d1%81%d1%82%d0%be%d0%bb/ Архимандрит Јаков Милчевски, Христологијата кај апостол Павле, 29.06.2018]{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Светиот Архиерејски Синод на МПЦ-ОА одлуката за хиротонија ја донел на [[29 септември]] [[2018]] година. За епископ Полјански, тој бил хиротонисан на [[25 ноември]] [[2018]] година, на денот на соборот на епископите, во Водочкиот манастир. Со тој чин Јаков станал 13 владика на МПЦ-ОА.<ref>[https://kanal5.com.mk/articles/356789/nov-vladika-na-mpc-oa-e-episkopot-poljanski-jakov Нов Владика на МПЦ-ОА е Епископот Полјански Јаков]</ref> Подоцна, во 2019 година, титулата му е сменета во Стобиски.<ref name=religija1.mk>{{cite web|title=Јаков Стобиски ќе биде првиот македонски Владика кој ќе патува по Благодетниот оган во Ерусалим|url=https://religija.mk/jakov-stobiski-ke-bide-prviot-makedonski-vladika-koj-ke-patuva-po-blagodetniot-ogan-vo-erusalim/|website=religija.mk|date=2019-04-27|lang=mk|accessdate=2022-05-15|archive-date=2022-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220515174122/https://religija.mk/jakov-stobiski-ke-bide-prviot-makedonski-vladika-koj-ke-patuva-po-blagodetniot-ogan-vo-erusalim/|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Митрополити на МПЦ-ОА}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски епископи]] [[Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] gml4ugn6mqm5jf8z25xt5rrlqh9dhcz 0 1212212 5582165 5346857 2026-06-25T04:54:34Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582165 wikitext text/x-wiki {| style="width: 22em; font-size: 90%; margin-bottom: 10px;" class="infobox vevent" ! style="text-align:center;font-size:125%;font-weight:bold;font-size:130%;font-style:italic;" id="6" colspan="2" class="summary" |<span data-segmentid="7" class="cx-segment">Јужен ветер</span> |- width="250" |- data-segmentid="16" class="cx-segment" ! style="white-space:nowrap;padding-right:0.65em;" scope="row" id="18" |<span data-segmentid="19" class="cx-segment">Жанр</span> | style="line-height:1.3em;" id="20" |<span data-segmentid="21" class="cx-segment">криминалистички  трилер<br /></span> |- data-segmentid="21" class="cx-segment" ! style="white-space:nowrap;padding-right:0.65em;" scope="row" id="25" |<span data-segmentid="26" class="cx-segment">Режија</span> | style="line-height:1.3em;" id="27" |<span data-segmentid="28" class="cx-segment">Милош Аврамовиќ</span> |- style="line-height:1.3em;" id="27" ! style="white-space:nowrap;padding-right:0.65em;" scope="row" id="31" |<span data-segmentid="32" class="cx-segment">Сценарио</span> | style="line-height:1.3em;" id="33" |<span data-segmentid="34" class="cx-segment">Милош Аврамовиќ<br />Петар Михајловиќ</span> |- style="line-height:1.3em;" id="33" ! style="white-space:nowrap;padding-right:0.65em;" scope="row" id="38" |<span data-segmentid="39" class="cx-segment">Продуцент</span> | style="line-height:1.3em;" id="40" |<span data-segmentid="41" class="cx-segment">Милош Аврамовиќ <br /> Зоран Цветановиќ<br />извршен продуцент <br /> Татјана Жежељ Гојковиќ</span> |- data-segmentid="39" class="cx-segment" ! style="white-space:nowrap;padding-right:0.65em;" scope="row" id="45" |<span class="nowrap"><span data-segmentid="46" class="cx-segment">Главни улоги</span></span> | style="line-height:1.3em;" id="47" |<span data-segmentid="48" class="cx-segment">[[Милош Биковиќ]]<br />Драган Бјелогрлиќ<br />Миодраг Радоњиќ<br />Јована Стојилковиќ</span> |- data-segmentid="46" class="cx-segment" ! style="white-space:nowrap;padding-right:0.65em;" scope="row" id="54" |<span data-segmentid="55" class="cx-segment">Сценографија</span> | style="line-height:1.3em;" id="56" |<span data-segmentid="57" class="cx-segment">Јована Цветковиќ</span> |- title="Миодраг Радоњић" rel="mw:WikiLink" href="//sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B3_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%9A%D0%B8%D1%9B" ! style="white-space:nowrap;padding-right:0.65em;" scope="row" id="60" |<span data-segmentid="61" class="cx-segment">Камера</span> | style="line-height:1.3em;" id="62" |<span data-segmentid="63" class="cx-segment"> Иван Костиќ</span> |- ! style="white-space:nowrap;padding-right:0.65em;" scope="row" id="66" |<span data-segmentid="67" class="cx-segment">Монтажа</span> | style="line-height:1.3em;" id="68" |<span data-segmentid="69" class="cx-segment"> Лазар Предојев</span> |- style="line-height:1.3em;" id="62" ! style="white-space:nowrap;padding-right:0.65em;" scope="row" id="72" |<span class="nowrap"><span data-segmentid="73" class="cx-segment">Издавачка куќа</span></span> | style="line-height:1.3em;" id="74" |<span data-segmentid="75" class="cx-segment"> Архангел Студио <br /> Режим Белград <br />Арт Виста  Филмски центар Србија</span> |- ! style="white-space:nowrap;padding-right:0.65em;" scope="row" id="77" |<span data-segmentid="78" class="cx-segment">Година</span> | style="line-height:1.3em;" id="79" |<span data-segmentid="80" class="cx-segment"> [[2018]].</span> |- style="white-space:nowrap;padding-right:0.65em;" scope="row" id="72" ! style="white-space:nowrap;padding-right:0.65em;" scope="row" id="83" |<span data-segmentid="84" class="cx-segment">Времетраење</span> | style="line-height:1.3em;" id="85" |<span data-segmentid="86" class="cx-segment"> 125 минути</span> |- ! style="white-space:nowrap;padding-right:0.65em;" scope="row" id="88" |<span data-segmentid="89" class="cx-segment">Земја<br />Јазик<br /></span> | style="line-height:1.3em;" id="90" |<span data-segmentid="91" class="cx-segment"> <span class="flagicon">[[Податотека:Flag_of_Serbia.svg|врска=|алт=|граничник|23x23пкс]]&nbsp;</span>[[Србија]]<br />[[српски]]<br />[[бугарски]]<br />[[турски]]</span> ! style="white-space:nowrap;padding-right:0.65em;" scope="row" id="94" |<br /> | style="line-height:1.3em;" id="96" |<span data-segmentid="97" class="cx-segment"></span> |- data-segmentid="86" class="cx-segment" | style="text-align:center;line-height:1.3em;" id="102" colspan="2" class="url" |<span data-segmentid="103" class="cx-segment"> [http://www.imdb.com/title/tt5207158 IMDB] |} [[File:Јужни ветар.jpeg|thumb|right]] {{Закосен наслов|Јужен ветер}}'''Јужен ветер''' — [[Србија|српски]] [[филм]] на продуцентските куќи Режим, Арт Виста и Архангел студио, на режисерот на Милош Аврамовиќ, по сценариото на Милош Аврамовиќ и Петар Михајловиќ. Филмот, премиерно е прикажан на [[25 август]] [[2018]] година на Филмските средби во Ниш, каде што освои 4 награди. Се прикажува во кината од [[25 октомври]], [[2018]] година. По [[Србија]], филмот почна да се прикажува ширум [[Европа]] и светот. Небојша Глоговац во овој филм, ја одигра неговата последна филмска улога. Од филмот ќе настане и истоимената ТВ серија, која продолжува со работа по настаните од филмот за [[Радиотелевизија Србија|РТС]], чие снимање е планирано за [[март]] [[2019]]. година, а прикажување за времена сезоната [[2019]]/[[2020|2020 година]]. == Работа == Иако во секоја смисла исклучително поволна и потенцијално многу исплатлива, геостратешка позиција на Србија во текот на историјата предизвикало многу повеќе негативност за луѓето кои живееле на овој простор. Во текот на последните неколку децении, ваквата ситуација ја условила Србија да направи, „раскрсница на патот“, и дефинитивно да се најде т.н. „патот до дрогата“, кој ги спојува Блискиот Исток со земјите од Европа. Постојат безброј верзии на кои дрогата, најтешката болест на современите друштва, може да влијае на животот на луѓето, како и оние кои се директно поврзани за неа, криминалци и зависници, така и оние кои по игра на случајност се вклучуваат во оваа "игра". Филмот „Јужен ветер“ сака да каже една од овие верзии. Во животот на Петар Мараш, младиот припадник на белградската автомобилска мафија, работите почнуваат да добиваат нова смисла. Го напушта  родителскиот дом и со долгогодишната девојка Софија да се исселува во својот нов стан. Кланот чијшто е припадник е раководен од искусниот „Цар“, којшто добро „работи“. Работата е уиграна, пари има доволно за сите, а полицијата не им прави проблем. Сето тоа ќе се промени кога Мараш случајно украде погрешна кола. Наскоро, Мараш доаѓа во директен конфликт со шефот на друг клан - Голуб. == Улоги == {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" ! id="145" |'''Глумец''' ! id="147" |'''Улога''' |- id="149" | id="150" |[[Милош Биковиќ]] | id="153" |Петар Мараш |- id="155" | id="156" |Небојша Глоговац | id="159" |Голуб |- id="161" | id="162" |[[Драган Бјелогрлиќ]] | id="165" |Драгослав „Цар“ |- id="167" | id="168" |[[Миодраг Радоњиќ]] | id="171" |Бача |- id="173" | id="174" |Милош Тимотијевиќ | id="177" |Ступар |- id="179" | id="180" |[[Јована Стојилковиќ]] | id="183" |Софија |- id="185" | id="186" |Богдан Диклиќ | id="189" |Лазар Мараш |- id="191" | id="192" |Срѓан Тодоровиќ | id="195" |Јани |- id="197" | id="198" |Јасна Ѓуричиќ | id="201" |Петровата мајка |- id="203" | id="204" |Александар Берчек | id="207" |Црвени |- id="209" | id="210" |Лука Грбиќ | id="213" |Ненад Мараш |- id="215" | id="216" |Христо Шопов | id="219" |Дмитар Митевски |- id="221" | id="222" |Нела Михајловиќ | id="225" |Драголавовата жена |- id="227" | id="228" |Ивајло Захариев | id="231" |Христо Митевски |- id="233" | id="234" |Исидора Граѓанин | id="237" |Љубовницата на Христо |- id="239" | id="240" |Славиша Чуровиќ | id="243" |Рајко |- id="245" | id="246" |Филип Хајдуковиќ | id="249" |Драгославовиот син |- id="251" | id="252" |Милан Никитовиќ | id="255" |Човек на станицата |- id="257" | id="258" |Денис Абдула | id="261" |Бугарски крадец на автомобил |- id="263" | id="264" |Новак Билбија | id="267" |Паја |- id="269" | id="270" |Романа Царан | id="273" |Продавач на трафика |- id="275" | id="276" |Даниел Ковачевиќ |- id="280" | id="281" |Милан Никитовиќ | id="284" |Полициски службеник |- id="286" | id="287" |Љубомир Николиќ | id="290" |Шеф на обезбедување |- id="292" | id="293" |Милош Петровиќ | id="296" |Шеф на обезбедување |- id="298" | id="299" |Душан Радовиќ |- id="303" | id="304" |Жарко Степанов | id="307" |Слаткар |- id="309" | id="310" |Слободан Тешиќ |- id="314" | id="315" |Габриела Пејчев | id="318" |Бугарска пејачка |- | id="320" |[[Игор Ангелов]] | id="323" |Цариник |} == Извори == * [https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=08&dd=01&nav_id=1425616 „Јужен ветер“, (Б92, 1 август 2018)] * [http://www.fcs.rs/filmovi/filmska-baza/?page=film&id=2079 Опис на филмот]{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.vesti-online.com/Scena/Film/670352/Juzni-vetar-Mracna-prica-o-devedesetim Вести онлајн] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180719161145/http://www.vesti-online.com/Scena/Film/670352/Juzni-vetar-Mracna-prica-o-devedesetim |date=2018-07-19 }} * [http://www.rts.rs/page/magazine/ci/story/401/film-i-tv/2944700/juzni-vetar-savremen-surov-i-originalan-triler.html РТС] * [https://www.danas.rs/kultura/zavrseno-snimanje-filma-juzni-vetar/ Данас] * [http://www.novosti.rs/vesti/scena.147.html:756323-POSLEDNjA-ULOGA-NEBOJSE-GLOGOVCA-U-utorak-premijera-filma-Juzni-vetar Последната улога на Небојша Глоговац („Вечерње новости”, 22 октобар 2018)] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Српски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2018 година]] imv3bs5pw5puyhuy3mxgt6xezoue4pz 0 1222976 5582129 5248337 2026-06-25T01:04:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582129 wikitext text/x-wiki '''Јакоб Мампуја''' (роден на [[4 октомври|4]] [[4 октомври|октомври]] [[1994|1994 година]] во [[Берлин]]) е [[Германија|германски]] кошаркар со потекло од [[Демократска Република Конго|Конго]]. Тој игра за кошаркарскиот клуб Шалке, кој се натпреварува во втората германска лига. Висок е точно 200 сантиметри, односно 2 метри. Често игра на позиција [[Крило (кошарка)|крило]]. == Почеток на кариерата == Мампуја, чии родители се преселиле во [[Германија]] од [[Демократска Република Конго]] на почетокот на 1990-ти години, е роден во [[Берлин]] и играл кошарка во родниот град во [[Тус Нојкелн]] и во [[Тус Лихтерфелде]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.zweite-basketball-bundesliga.de/jacob-mampuya-schliesst-die-letzte-luecke-bei-den-giants |title=Bundesliga Jacob Mampuya |accessdate=2019-05-09 |archive-date=2017-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171027231746/http://www.zweite-basketball-bundesliga.de/jacob-mampuya-schliesst-die-letzte-luecke-bei-den-giants/ |url-status=dead }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.zweite-basketball-bundesliga.de/teams/kader/spieler/3459/ Јакоб Мампуја на Basketball-Bundesliga] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190509140600/https://www.zweite-basketball-bundesliga.de/teams/kader/spieler/3459/ |date=2019-05-09 }} {{DEFAULTSORT:Мампуја, Јакоб}} [[Категорија:Родени во 1994 година]] [[Категорија:Германци]] [[Категорија:Германски кошаркари]] [[Категорија:Живи луѓе]] 4tk5i4jhrsl3bvh2sbzcx2scnh69pwz 0 1223297 5582173 5179093 2026-06-25T05:16:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582173 wikitext text/x-wiki [[Податотека:20150725 1622 DM Leichtathletik Frauen Diskuswurf 9553.jpg|мини|Јулија Фишер 2015 година]] '''Јулија Хартинг''' ([[германски јазик|германски]]: ''Julia Harting'', [[Берлин]] [[1 април]] [[1990]]) — [[Германија|германски]] фрлач на диск, со сребрен медал на Европското првенство 2016, двокфратен учесник [[Летни олимписки игри 2012|на Летните олимписки игри 2012]] <ref>[http://www.bbc.com/sport/olympics/2012/athletes/1f44e094-cd7e-4c8b-9632-c7c492bf5f88 Julia Fischer]</ref> и [[Летни олимписки игри 2016|2016 година]] <ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.rio2016.com/en/athlete/julia-fischer |title=Julia Fischer |accessdate=5 мај 2019 |archive-date=2016-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161125180052/https://www.rio2016.com/en/athlete/julia-fischer |url-status=dead }}</ref>, двоен шампион на Германија во 2015 и 2017 година. Член на АК Шарлоттенберг од Шарлоттенбург. Таа по професија е полицаец. == Спортска биографија == На меѓународната сцена таа дебитирала во 2007 со освојување на У-18 Светско јуниорско првенство во [[Острава]] . Следната година таа била втора на Светското јуниорско првенство во Биџогче . Во 2011 година го освоила Европското младинско првенство во Острава во годината. Во септември 2016 година се омажила за колегата фрлач на диск од репрезентацијата на Германија [[Роберт Хартинг]] и го зел презимето. == Поважни резултати == {| class="wikitable" ! Година ! Конкуренција ! Домаќин ! Пласман ! Резултатот ! Забелешка |- ! colspan="6" | Презентиран [[null|врска=|граничник]] [[Германија]] |- | 2007 година. | Светско првенство U-18 | [[Острава]], [[Чешка]] | align="center" |[[Датотека:Gold medal world centered-2.svg|18x18пкс]] | 51.39 | ! [[null|врска=| Личен рекорд]] [https://www.iaaf.org/results/iaaf-world-u18-championships/2007/5th-iaaf-world-youth-championships-3652/women/discus-throw/final/result] |- | 2008 година. | Светско првенство У-20 | [[Бидгошч]], [[Полска]] | align="center" |[[Датотека:Silver medal world centered-2.svg|18x18пкс]] | 54,69 м | [https://web.archive.org/web/20140224202727/http://www.wjah.co.uk/wojc/WJC/WJC2008.html] |- | 2011 година. | Европско првенство У-23 | [[Острава]], [[Чешка]] | align="center" |[[Датотека:Gold medal europe.svg|15x15пкс]] | 59.60 , | ! [[null|врска=| Личен рекорд]], [http://www.european-athletics.org/competitions/european-athletics-u23-championships/history/year=2011/results/index.html] |- | rowspan="2" | 2012. | Европско првенство | [[Хелсинки]], [[Финска]] | align="center" | 5. | 62.10 | [] |- | [[Атлетика на Летните олимписки игри 2012|Олимписки игри]] | [[Лондон]], [[Обединето Кралство|Велика Британија]] | align="center" | 20. | 60,23 м | [https://web.archive.org/web/20130404180238/http://www.london2012.com/athletics/event/women-discus-throw/phase=atw052900/index.html] |- | 2013. | [[Светско првенство во атлетика 2013|Светско првенство]] | [[Москва]], [[Русија]] | align="center" | 13. | 60,09 м | [https://www.iaaf.org/competitions/iaaf-world-championships/14th-iaaf-world-championships-4873/results/women/discus-throw/qualification/summary] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190505075302/https://www.iaaf.org/competitions/iaaf-world-championships/14th-iaaf-world-championships-4873/results/women/discus-throw/qualification/summary |date=5 мај 2019 }} |- | 2014. | Европско првенство | [[Цирих]], [[Швајцарија]] | align="center" | 5. | 62.10 | |- | 2015. | Светско првенство | [[Пекинг]], [[Народна Република Кина|Кина]] | align="center" | 5. | 63,88 м | [https://www.iaaf.org/competitions/iaaf-world-championships/15th-iaaf-world-championships-4875/results/women/discus-throw/final/result] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190505075256/https://www.iaaf.org/competitions/iaaf-world-championships/15th-iaaf-world-championships-4875/results/women/discus-throw/final/result |date=5 мај 2019 }} |- | rowspan="2" | 2016 година | Европско првенство | [[Амстердам]], [[Холандија]] | align="center" |[[Датотека:Silver medal europe.svg|15x15пкс]] | 65.77 | |- | [[Атлетика на Летните олимписки игри 2016|Олимписки игри]] | [[Рио де Жанеиро]], [[Бразил]] | align="center" | 9. | 62,67 м | [https://www.iaaf.org/competitions/olympic-games/the-xxxi-olympic-games-5771/results/women/discus-throw/final/result] |} == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://www.iaaf.org/athletes/germany/julia-harting-211594 Профил на Јулија Хартинг на мрежната страница на ИААФ] [[Категорија:Атлетика на Летните олимписки игри 2016]] [[Категорија:Германски атлетичари]] [[Категорија:Луѓе од Берлин]] [[Категорија:Родени во 1990 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] djxre9r4n84ygf3kj7rjxabijrykhxp 0 1224186 5581913 5352097 2026-06-24T15:40:59Z Carshalton 30527 5581913 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Николас Таљафико | image = [[File:Argentina team in St. Petersburg (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Николас Алехандро Таљафико <ref name=FIFA>{{Наведена мрежна страница |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=2018 FIFA World Cup Russia: List of players: Argentina |publisher=FIFA |format=PDF |page=1 |date=10 June 2018 |accessdate=10 June 2018 |archive-date=2019-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206135930/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1992|08|31|df=y}} | birth_place = [[Буенос Аирес]], Аргентина | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | height = 1.72 m<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ajax.nl/teams/ajax-1/selectie/speler.htm|title=Nico Tagliafico|website=Ajax}}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)#Станичен бек|лев бек]] | currentclub = {{Fb team Ajax}} | clubnumber = 31 | youthyears1 = |youthclubs1 = | years1 = 2010–2015 |clubs1 = {{Fb team Banfield}} |caps1 = 90 |goals1 = 2 | years2 = 2012–2013 |clubs2 = →{{Fb team Murcia}} |caps2 = 27 |goals2 = 0 | years3 = 2015–2018 |clubs3 = {{Fb team Independiente}} |caps3 = 85 |goals3 = 2 | years4 = 2018–2022 |clubs4 = {{Fb team Ajax}} |caps4 = 115 |goals4 = 9 | years5 = 2022– |clubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} |caps5 = 103 |goals5 = 7 | nationalyears1 = 2007 |nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 15 години|Аргентина 15]] |nationalcaps1 = 2 |nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2009 |nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 17 години|Аргентина 17]] |nationalcaps2 = 5 |nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2011 |nationalteam3 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 20 години|Аргентина 20]] |nationalcaps3 = 12 |nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2017–|nationalteam4 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] |nationalcaps4 = 77 |nationalgoals4 = 1 }} '''Николас Алехандро Таљафико''' (роден на 31 август 1992) — аргентински [[фудбал]]ер, [[Одбранбен играч (фудбал)|лев бек]] на [[ФК Ајакс|Ајакс]] и на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|аргентинската репрезентација]]. ==Технички одлики== Поради неговата издржливост, одличната техника и континуираната активност, како и играњето на неговата позиција, Таљафико потсетува на својот познат сонародник и поранешен лев бек на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|репрезентацијата]], [[Хавиер Санети]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mediolana.wordpress.com/2011/08/14/nicolas-tagliafico-the-new-javier-zanetti/|title=Nicolás Tagliafico: the New Javier Zanetti?|date=14 August 2011|publisher=Mediolana|accessdate=3 January 2014}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Navboxes |title=Состави на Аргентина |bg= #6AB5FF |fg= white |bordercolor= silver |list1= {{Состав на Аргентина на Светското првенство 2018}} {{Состав на Аргентина на Копа Америка 2019}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Таљафико, Николас}} [[Категорија:Фудбалери на ФК Ајакс]] [[Категорија:Фудбалски бекови]] [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] nvpii8a7lh0reln2ny6upi7qr1iu6ei 5581914 5581913 2026-06-24T15:41:52Z Carshalton 30527 5581914 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Николас Таљафико | image = [[File:Argentina team in St. Petersburg (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Николас Алехандро Таљафико <ref name=FIFA>{{Наведена мрежна страница |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=2018 FIFA World Cup Russia: List of players: Argentina |publisher=FIFA |format=PDF |page=1 |date=10 June 2018 |accessdate=10 June 2018 |archive-date=2019-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206135930/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1992|08|31|df=y}} | birth_place = [[Буенос Аирес]], Аргентина | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | height = 1.72 m<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ajax.nl/teams/ajax-1/selectie/speler.htm|title=Nico Tagliafico|website=Ajax}}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)#Станичен бек|лев бек]] | currentclub = {{Fb team Ajax}} | clubnumber = 31 | youthyears1 = |youthclubs1 = | years1 = 2010–2015 |clubs1 = {{Fb team Banfield}} |caps1 = 90 |goals1 = 2 | years2 = 2012–2013 |clubs2 = →{{Fb team Murcia}} |caps2 = 27 |goals2 = 0 | years3 = 2015–2018 |clubs3 = {{Fb team Independiente}} |caps3 = 85 |goals3 = 2 | years4 = 2018–2022 |clubs4 = {{Fb team Ajax}} |caps4 = 115 |goals4 = 9 | years5 = 2022– |clubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} |caps5 = 103 |goals5 = 7 | nationalyears1 = 2007 |nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 15 години|Аргентина 15]] |nationalcaps1 = 2 |nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2009 |nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 17 години|Аргентина 17]] |nationalcaps2 = 5 |nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2011 |nationalteam3 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 20 години|Аргентина 20]] |nationalcaps3 = 12 |nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2017–|nationalteam4 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] |nationalcaps4 = 77 |nationalgoals4 = 1 }} '''Николас Алехандро Таљафико''' (роден на 31 август 1992) — аргентински [[фудбал]]ер, [[Одбранбен играч (фудбал)|лев бек]] на [[ФК Ајакс|Ајакс]] и на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|аргентинската репрезентација]]. ==Технички одлики== Поради неговата издржливост, одличната техника и континуираната активност, како и играњето на неговата позиција, Таљафико потсетува на својот познат сонародник и поранешен лев бек на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|репрезентацијата]], [[Хавиер Санети]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mediolana.wordpress.com/2011/08/14/nicolas-tagliafico-the-new-javier-zanetti/|title=Nicolás Tagliafico: the New Javier Zanetti?|date=14 August 2011|publisher=Mediolana|accessdate=3 January 2014}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Navboxes |title=Состави на Аргентина |bg= #6AB5FF |fg= white |bordercolor= silver |list1= {{Состав на Аргентина на Светското првенство 2018}} {{Состав на Аргентина на Копа Америка 2019}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Таљафико, Николас}} [[Категорија:Фудбалери на ФК Ајакс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Фудбалски бекови]] [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] 0cyou2akoadekzrhjl3bbt3ad204o2l 5581915 5581914 2026-06-24T15:42:13Z Carshalton 30527 5581915 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Николас Таљафико | image = [[File:Argentina team in St. Petersburg (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Николас Алехандро Таљафико <ref name=FIFA>{{Наведена мрежна страница |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=2018 FIFA World Cup Russia: List of players: Argentina |publisher=FIFA |format=PDF |page=1 |date=10 June 2018 |accessdate=10 June 2018 |archive-date=2019-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206135930/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1992|08|31|df=y}} | birth_place = [[Буенос Аирес]], Аргентина | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | height = 1.72 m<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ajax.nl/teams/ajax-1/selectie/speler.htm|title=Nico Tagliafico|website=Ajax}}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)#Станичен бек|лев бек]] | currentclub = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | clubnumber = 3 | youthyears1 = |youthclubs1 = | years1 = 2010–2015 |clubs1 = {{Fb team Banfield}} |caps1 = 90 |goals1 = 2 | years2 = 2012–2013 |clubs2 = →{{Fb team Murcia}} |caps2 = 27 |goals2 = 0 | years3 = 2015–2018 |clubs3 = {{Fb team Independiente}} |caps3 = 85 |goals3 = 2 | years4 = 2018–2022 |clubs4 = {{Fb team Ajax}} |caps4 = 115 |goals4 = 9 | years5 = 2022– |clubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} |caps5 = 103 |goals5 = 7 | nationalyears1 = 2007 |nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 15 години|Аргентина 15]] |nationalcaps1 = 2 |nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2009 |nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 17 години|Аргентина 17]] |nationalcaps2 = 5 |nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2011 |nationalteam3 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 20 години|Аргентина 20]] |nationalcaps3 = 12 |nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2017–|nationalteam4 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] |nationalcaps4 = 77 |nationalgoals4 = 1 }} '''Николас Алехандро Таљафико''' (роден на 31 август 1992) — аргентински [[фудбал]]ер, [[Одбранбен играч (фудбал)|лев бек]] на [[ФК Ајакс|Ајакс]] и на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|аргентинската репрезентација]]. ==Технички одлики== Поради неговата издржливост, одличната техника и континуираната активност, како и играњето на неговата позиција, Таљафико потсетува на својот познат сонародник и поранешен лев бек на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|репрезентацијата]], [[Хавиер Санети]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mediolana.wordpress.com/2011/08/14/nicolas-tagliafico-the-new-javier-zanetti/|title=Nicolás Tagliafico: the New Javier Zanetti?|date=14 August 2011|publisher=Mediolana|accessdate=3 January 2014}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Navboxes |title=Состави на Аргентина |bg= #6AB5FF |fg= white |bordercolor= silver |list1= {{Состав на Аргентина на Светското првенство 2018}} {{Состав на Аргентина на Копа Америка 2019}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Таљафико, Николас}} [[Категорија:Фудбалери на ФК Ајакс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Фудбалски бекови]] [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] 9z3z3ya6uzme9xocnapaoqugzxufdzm 5581916 5581915 2026-06-24T15:43:25Z Carshalton 30527 5581916 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Николас Таљафико | image = [[File:Argentina team in St. Petersburg (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Николас Алехандро Таљафико <ref name=FIFA>{{Наведена мрежна страница |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=2018 FIFA World Cup Russia: List of players: Argentina |publisher=FIFA |format=PDF |page=1 |date=10 June 2018 |accessdate=10 June 2018 |archive-date=2019-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206135930/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1992|08|31|df=y}} | birth_place = [[Буенос Аирес]], Аргентина | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | height = 1.72 m<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ajax.nl/teams/ajax-1/selectie/speler.htm|title=Nico Tagliafico|website=Ajax}}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)#Станичен бек|лев бек]] | currentclub = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | clubnumber = 3 | youthyears1 = |youthclubs1 = | years1 = 2010–2015 |clubs1 = {{Fb team Banfield}} |caps1 = 90 |goals1 = 2 | years2 = 2012–2013 |clubs2 = →{{Fb team Murcia}} |caps2 = 27 |goals2 = 0 | years3 = 2015–2018 |clubs3 = {{Fb team Independiente}} |caps3 = 85 |goals3 = 2 | years4 = 2018–2022 |clubs4 = {{Fb team Ajax}} |caps4 = 115 |goals4 = 9 | years5 = 2022– |clubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} |caps5 = 103 |goals5 = 7 | nationalyears1 = 2007 |nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 15 години|Аргентина 15]] |nationalcaps1 = 2 |nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2009 |nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 17 години|Аргентина 17]] |nationalcaps2 = 5 |nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2011 |nationalteam3 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 20 години|Аргентина 20]] |nationalcaps3 = 12 |nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2017–|nationalteam4 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] |nationalcaps4 = 77 |nationalgoals4 = 1 }} '''Николас Алехандро Таљафико''' (роден на 31 август 1992) — аргентински [[фудбал]]ер, [[Одбранбен играч (фудбал)|лев бек]] на [[ФК Ајакс|Ајакс]] и на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|аргентинската репрезентација]]. ==Технички одлики== Поради неговата издржливост, одличната техника и континуираната активност, како и играњето на неговата позиција, Таљафико потсетува на својот познат сонародник и поранешен лев бек на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|репрезентацијата]], [[Хавиер Санети]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mediolana.wordpress.com/2011/08/14/nicolas-tagliafico-the-new-javier-zanetti/|title=Nicolás Tagliafico: the New Javier Zanetti?|date=14 August 2011|publisher=Mediolana|accessdate=3 January 2014}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Navboxes |title=Состави на Аргентина |bg= #6AB5FF |fg= white |bordercolor= silver |list1= {{Состав на Аргентина на Светското првенство 2018}} {{Состав на Аргентина на Копа Америка 2019}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Таљафико, Николас}} [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ајакс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] rzuwnaiaun6kqy5ad1vgb4w62nn2sbr 5582088 5581916 2026-06-24T21:38:43Z Carshalton 30527 5582088 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Николас Таљафико | image = [[File:Argentina team in St. Petersburg (cropped).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Николас Алехандро Таљафико <ref name=FIFA>{{Наведена мрежна страница |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=2018 FIFA World Cup Russia: List of players: Argentina |publisher=FIFA |format=PDF |page=1 |date=10 June 2018 |accessdate=10 June 2018 |archive-date=2019-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206135930/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1992|08|31|df=y}} | birth_place = [[Буенос Аирес]], Аргентина | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | height = 1.72 m<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ajax.nl/teams/ajax-1/selectie/speler.htm|title=Nico Tagliafico|website=Ajax}}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)#Станичен бек|лев бек]] | currentclub = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | clubnumber = 3 | youthyears1 = |youthclubs1 = | years1 = 2010–2015 |clubs1 = {{Fb team Banfield}} |caps1 = 90 |goals1 = 2 | years2 = 2012–2013 |clubs2 = →{{Fb team Murcia}} |caps2 = 27 |goals2 = 0 | years3 = 2015–2018 |clubs3 = {{Fb team Independiente}} |caps3 = 85 |goals3 = 2 | years4 = 2018–2022 |clubs4 = {{Fb team Ajax}} |caps4 = 115 |goals4 = 9 | years5 = 2022– |clubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} |caps5 = 103 |goals5 = 7 | nationalyears1 = 2007 |nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 15 години|Аргентина 15]] |nationalcaps1 = 2 |nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2009 |nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 17 години|Аргентина 17]] |nationalcaps2 = 5 |nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2011 |nationalteam3 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 20 години|Аргентина 20]] |nationalcaps3 = 12 |nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2017–|nationalteam4 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] |nationalcaps4 = 77 |nationalgoals4 = 1 }} '''Николас Алехандро Таљафико''' (роден на 31 август 1992) — аргентински [[фудбал]]ер, [[Одбранбен играч (фудбал)|лев бек]] на [[ФК Ајакс|Ајакс]] и на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|аргентинската репрезентација]]. ==Технички одлики== Поради неговата издржливост, одличната техника и континуираната активност, како и играњето на неговата позиција, Таљафико потсетува на својот познат сонародник и поранешен лев бек на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|репрезентацијата]], [[Хавиер Санети]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mediolana.wordpress.com/2011/08/14/nicolas-tagliafico-the-new-javier-zanetti/|title=Nicolás Tagliafico: the New Javier Zanetti?|date=14 August 2011|publisher=Mediolana|accessdate=3 January 2014}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Navboxes |title=Состави на Аргентина |bg= #6AB5FF |fg= white |bordercolor= silver |list1= {{Состав на Аргентина на Светското првенство 2018}} {{Состав на Аргентина на Копа Америка 2019}} {{Состав на Аргентина на СП фудбал 2026}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Таљафико, Николас}} [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ајакс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] 3s1qq9k7b6js7xbm0frlepsqolp8w0f 0 1226784 5582141 5254428 2026-06-25T02:27:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582141 wikitext text/x-wiki {{Небо|21|02|18.75|+|36|41|37.8}} {{Infobox nebula | name = Јајце (маглина) | image = Egg Nebula.jpg | caption=Слика од маглината | type = протопланетарна | epoch = [[J2000]] | ra = {{RA|21|02|18.75}}<ref name="simbad">{{cite simbad | title=V* V1610 Cyg | accessdate=2007-01-05}}</ref> | dec = {{DEC|+36|41|37.8}}<ref name="simbad" /> | dist_ly = approx<ref name='HST'/> [[1 E19 m|3000]] | dist_pc = 920 | appmag_v = 14,0<ref name="simbad" /> | size_v = 30″ × 15″ | constellation = [[Лебед (соѕвездие)|Лебед]] | radius_ly = 0,2{{Ref_label|A|a|none}} | absmag_v = 4,2{{Ref_label|B|b|none}} | notes = | names = [[RAFGL]] 2688,<ref name="simbad" /> Јајце,<ref name="simbad" /><br> Јајце во Лебед<ref name="simbad" /> }} '''Јајце (маглина)''' (позната и како '''RAFGL 2688''' и'''CRL 2688''') — [[биполарна маглина|биполарна]] [[протопланетарна маглина]] приближно на растојание од 3.000 [[светлосна година|светлосни години]] од [[Земјата]]. Нејзините невообичаени својства првпат биле опишани во 1975 година со податоците од 11&nbsp;µm преглед добиен од Геофизичката лабораторија на Воздушните сили на САД од 1971 до 1974 година. (Претходно, објектот е каталогизиран од [[Фриц Цвики]] како пар галаксии.) Маглината е дефинирана од низата сјајни лакови и кружници околу централната ѕвезда. Густ слој од гас и прашина ја обвива централната [[ѕвезда]], блокирајќи ја можноста да ја забележиме директната светлина. Сепак, светлината од ѕвездата се пробива низ потенките области на прашината, осветлувајќи ги надворешнитеслоеви на гас, создавајќи ги лаковите забележани на сликата од вселенскиот телескоп Хабл. Облакот од прашина околу централната ѕвезда е налик на диск. Биполарните изливи на сликата укажуваат дека системот има аголен импулс, што најверојатно е создаден од [[нмасобирачки диск|насобирачкиот диск]]. Дополнително, геометријата на дискот е причината за променливата дебелина на облакот прашина, што пак овозможува на светлината да побегне долж оската и да ги осветли надворешните слоеви на гасот, но сè уште е блокирана можноста да се види директно. Иако дисковите прашина се потврдени на неколку ѕвезди по напуштањето на [[асимптотска гранка на џинови|асимптотската гранка на џинови]], сè уште не е потврдено постоењето на дискот кај маглината. Маглината била фотографирана од страна на вселенскиот телескоп Хабл. Маглината оддава поларизрана светлина<ref>{{Наведено списание|last=Raghvendra Sahai|display-authors=etal|title=The Structure of the Prototype Bipolar Protoplanetary Nebula CRL 2688 (Egg Nebula): Broadband, Polarimetric, and H2 Line Imaging with NICMOS on the Hubble Space Telescope|journal=The Astrophysical Journal Letters|date=January 1998|volume=492|issue=2|pages=L163–L167|accessdate=6 July 2013|url=http://iopscience.iop.org/1538-4357/492/2/L163/|bibcode = 1998ApJ...492L.163S |doi = 10.1086/311108 }}</ref> што исто така може да се забележи и во видливиот дел со среден телескоп.<ref name="visual">{{Наведена мрежна страница|title=Proto-planetary Nebulae|url=http://www.schoenball.de/astronomie/projekte/ppn/ppn_en.htm|accessdate=6 July 2013|archive-date=2017-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170512140548/http://www.schoenball.de/astronomie/projekte/ppn/ppn_en.htm|url-status=dead}}</ref> ==Галерија== <gallery> File:Egg Nebula HST.jpg|Слика добиена со експозиција во видлива и инфрацрвена светлина од вселенскиот телескоп Хабл.<ref name='HST'>{{наведени вести|title=Hubble Images Searchlight Beams from a Preplanetary Nebula|url=http://www.spacetelescope.org/images/potw1217a/|accessdate=24 April 2012|newspaper=ESA/Hubble Picture of the Week|archive-date=2017-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310015141/http://www.spacetelescope.org/images/potw1217a/|url-status=dead}}</ref> </gallery> == Белешки == {{refbegin}} <ol type="a"> <li>{{Note_label|A|a|none}}distance × sin ( diameter_angle / 2 ) = 0.2 ly. radius</li> <li>{{Note_label|B|b|none}}14.0<ref name="simbad" /> apparent magnitude - 5 * (log₁₀(920 pc distance) - 1) = 4.2 absolute magnitude</li> </ol> {{refend}} ==Наводи== {{refbegin}} {{reflist}} * [http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/1996/03/ Hubble Finds Searchlight Beams and Multiple Arcs around a Dying Star]. STScI Press release: ''Space Telescope Science Institute''. January 16, 1996. * De Ruyter et al. Keplerian discs around post-AGB objects: a common phenomenon? Astronomy & Astrophysics 448, 641–653 (2006). {{refend}} ==Надворешни врски== {{рв|Egg Nebula}} * {{Наведена мрежна страница|last=Merrifield|first=Michael|title=Egg Nebula|url=http://www.deepskyvideos.com/videos/other/egg_nebula.html|work=Deep Space Videos|publisher=Brady Haran}} [[Категорија:Протопланетарни маглини]] [[Категорија:Лебед (соѕвездие)]] [[Категорија:Променливи ѕвезди со ознаки]] 4w2glt0q0m14qgjensrgxuli26xkmf2 0 1230170 5581910 5527576 2026-06-24T15:36:01Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Флора на Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5581910 wikitext text/x-wiki '''Полска роза''' ('''''Rosa arvensis''''') е вид на дива роза по потекло од Западна, Централна и Јужна Европа.[[Податотека:Rosa arvensis divlja ruza.jpg|250п|лево|Хабитус]] == Класификација == Следниве синоними биле признаени во 2018 г.: * ''Rosa pervirens'' (''Rosa arvensis'' × sempervirens) * ''Rosa polliniana'' (''Rosa arvensis'' × gallica) * ''Rosa repens'' ''Rosa arvensis'' е тесно поврзана со ''Rosa sempervirens'' L. и ''Rosa phoenicia'' Boiss. == Опис == Растението може да порасне до висина помеѓу 3 и 3,7 метри (9,8 и 12,1 стапки). Неговите цветови се бели, со дијаметар од 4 до 5 сантиметри, а плодовите („шипки“) се црвени. Цвета во лето (јули во Англија, мај-јуни во Бугарија). ''Rosa arvensis'' е трнлива, растегната грмушка со долги заоблени или расфрлани виолетови стебла и малку миризливи, единечни кремасто-бели цветови кои се создаваат одеднаш во средината на летото, проследени со овални портокалово-црвени шипки. ==Литература== * Гостушки, Р: Лечење лековитим биљем, Народна књига, Београд, 1979. * Грлић, Љ: Енциклопедија самониклог јестивог биља, Аугуст Цесарец, Загреб, 1986. * Јанчић, Р: Лековите биљке са кључем за одређивање, [[Научна књига]], Београд, 1990. * Јанчић, Р: Ботаника фармацеутика, Службени лист СЦГ, Београд, 2004. * Јанчић, Р: Сто наших најпознатијих лековитих биљака, [[Научна књига]], Београд, 1988. * Којић, М, Стаменковић, В, Јовановић, Д: Лековите биљке југоистичне Србије, ЗУНС, Београд 1998. * Марин, П, Татић, Б: Етимолошки речник, ННК Интернационал, Београд, 2004. * Миндел, Е: Витаминска библија, ФаМилет, 1997. * Стаменковић, В: Наше нешкодљиве лековите биљке, Тренд, Лесковац * Туцаков, Ј: Лечење биљем, Рад, Београд, 1984. * Шилић, Ч:Атлас дрвећа и грмља, ЗУНС Сарајево и ЗУНС Београд, 1990. == Надворешни врски == * [http://www.bionet-skola.com/w/Poljska_ruža BioNet škola] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170611232459/http://www.bionet-skola.com/w/Poljska_ru%C5%BEa |date=2017-06-11 }} [[Категорија:Рози]] [[Категорија:Хортикултура]] [[Категорија:Дендрологија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Грмушки]] [[Категорија:Растенија опишани во 1762 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] nhsmdh2h3a3zqvo1hth5y7kad760htr 0 1230184 5581920 5519920 2026-06-24T15:45:01Z Виолетова 1975 5581920 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Леплива роза | image = Rosa glutinosa lepljiva ruza.jpg‎ | image_width = 250п | image_caption = плодови | regnum = [[Растение|Plantae]] | divisio = [[Скриеносемени|Magnoliophyta]] | classis = [[Дикотиледони растенија|Magnoliopsida]] | ordo = [[Rosales]] | familia = [[Рози (фамилија)|Rosaceae]] | subfamilia = [[Rosoideae]] | genus = ''[[Роза]]'' | species = '''''R. glutinosa''''' | binomial = ''Rosa glutinosa'' | binomial_authority = | synonyms_ref = | synonyms = }} '''Леплива роза'''<ref name="bioras">{{Наведена мрежна страница |title=Биолошка разновидност Србије |url=http://bioras.petnica.rs/vrsta.php?id=26935 |publisher=bioras.petnica.rs }}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> или '''горска роза''',<ref name="bioras" /> '''родопска роза'''<ref name="bioras" /> ({{langx|la|Rosa glutinosa}}) е листопадна [[грмушка]] од фамилијата [[Рози (фамилија)|рози]] (Rosaceae). == Опис == [[Податотека:Rosa glutinosa2.jpg‎|250п|лево|Хабитус]] Има висина од 20 - 100 см со густо збиени разгранети гранки кои се покриени со трнови. Трновите се двовидни: едните се подолги, посилни и поретки, а другите се потенки, пократки и многубројни. [[Лист]]овите се непарно перасто сложени од 5, 7 или 9 листиови покриени со жлездести влакна и се лепливи. Збирниот [[плод]], [[шипка]] е обраснат со крути жлездести влакна, леплив е исполнет со бројни орашици. [[Цвет]]овите се поединечни или групирани по неколку заедно, со розова боја и исто така лепливи. Цветовите се без нектар, а богати се со [[етерично масло]] од кое потекнува мирисот. == Наводи == {{наводи}} == Литература == {{refbegin|30em}} * Гостушки, Р: Лечење лековитим биљем, Народна књига, Београд, 1979. * Грлић, Љ: Енциклопедија самониклог јестивог биља, Аугуст Цесарец, Загреб, 1986. * Јанчић, Р: Лековите биљке са кључем за одређивање, [[Научна књига]], Београд, 1990. * Јанчић, Р: Ботаника фармацеутика, Службени лист СЦГ, Београд, 2004. * Јанчић, Р: Сто наших најпознатијих лековитих биљака, [[Научна књига]], Београд, 1988. * Којић, М, Стаменковић, В, Јовановић, Д: Лековите биљке југоистичне Србије, ЗУНС, Београд 1998. * Марин, П, Татић, Б: Етимолошки речник, ННК Интернационал, Београд, 2004. * Миндел, Е: Витаминска библија, ФаМилет, 1997. * Стаменковић, В: Наше нешкодљиве лековите биљке, Тренд, Лесковац * Туцаков, Ј: Лечење биљем, Рад, Београд, 1984. * Шилић, Ч:Атлас дрвећа и грмља, ЗУНС Сарајево и ЗУНС Београд, 1990. == Надворешни врски == * [http://www.bionet-skola.com/w/Lepljiva_ru%C5%BEa Бионет школа] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150923202305/http://www.bionet-skola.com/w/Lepljiva_ru%C5%BEa |date=2015-09-23 }} [[Категорија:Рози]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Рози]] ct2sczkndeaz52dknfgu65agjspyd8p 0 1234124 5582278 5581419 2026-06-25T09:56:21Z Bjankuloski06 332 /* top */ Правописна исправка, replaced: вабиш → вебиш 5582278 wikitext text/x-wiki '''Урсула Бакел''' (11 февруари 1926 година - 5 декември 2005 година) била германски сопран, позната по пеењето на [[Јохан Себастијан Бах]]. Родена во тириншкиот град Лауша, Урсула Букел, студирала пеење во Училиштето за црковна музика во Брауншвајг во 1947 година; подоцна продолжила со понатамошни студии кај Ханс Хефлин во Фрајбург и со Рија Гинстер во Цирих и во Хилверзум.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bach-cantatas.com/Bio/Buckel-Ursula.htm|title=Ursula Buckel (Soprano) - Short Biography|work=bach-cantatas.com|accessdate=2026-06-23}}</ref> Редовно соработувала со Циришкиот Бах хор, Карл Рихтер и неговиот Минхенер Бах-хор, Дитард Хелман и неговиот Мајнцер Бах-хор и Карл Ристенпарт. Со Рихтер била чест солист за снимки од Бахови кантати.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bach-cantatas.com/BWV147.htm|title=Cantata BWV 147 - Details & Discography Part 1: Complete Recordings|work=www.bach-cantatas.com|accessdate=2026-06-23}}</ref> Изведбите на Баховата миса во Б-мол и „Страда според Јован“ со Рихтер и солистите Херта Топер, Ернст Хефлигер и Петер ван дер Билт во Големата сала на Московскиот конзерваториум во 1968 година биле снимени во живо. Таа ја снимила Баховото „Страда според Матеј“ со Рихтер, изведба во живо во 1969 година во Бунка-Кајкан, Токио, исто така под диригентската палка на Ерик Ериксон, со Џон ван Кестерен како евангелист. Во 1958 година тпеела во Базел на премиерата на „Гилгамеш-Епос“ од Бохуслав Мартину. Пет години подоцна, таа го снимила ораториумот на Франк Мартин за солисти, хорови и оркестар „Во земјата мир“, напишан во 1944 година, со Ернест Ансермет диригент на „Оркестарот на швајцарските романси“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gramophone.net/Issue/Page/June%201964/36/756189/MARTIN.+In+terra+pax.+Ursula+Buckel+(soprano),+Marga+Hiiffgen+(contralto),+Ernst+Haefliger+(tenor),+Pierre+Mollet+(baritone),+Jakob+Stimpfli+(bass),+Union+Chorale,+Lausanne+Womens+Choir,+Suisse+Romande+Orchestra+conducted+by+Ernest+Ansermet|title=Review {{!}} MARTIN. In terra pax. Ursula Buckel (soprano), Marga Hiiffgen (contralto), Ernst Haefliger (tenor), Pierre Mollet (baritone), Jakob Stimpfli (bass), Union Chorale, Lausanne Women's Choir, Suisse Romande Orchestra conducted by Ernest Ansermet. {{!}} Page 36 - June 1964 - Gramophone Archive|work=www.gramophone.net|language=en|accessdate=2026-06-23}}</ref> Во 1963 година ја снимила и насловната улога во операта „Коронацијата на поппеја“ од Монтеверди со диригентот Рудолф Еверхарт, иако не ја изведе операта на сцената. Нејзиното единствено појавување на оперската сцена беше во 1970 година како Дона Ана во „Дон Џовани“ од Моцарт. Во 1969 година таа пееше во „Единствен германски реквием“ од Брамс со Јакоб Стемпфли и „Фрауенфелдер Ораториенхор“. Со хорот „Филхармониски хор Швебиш Гмунд“ таа ја извела „Создавањето“ (Die Schöpfung) од Хајдн во 1971 година со Курт Хубер и Роланд Херман.[5] Од 1971 година била наставничка по пеење на Конзерваториумот за музика во Женева. Починала во Женева во 2005 година. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бакел, Урсула}} [[Категорија:Починати во 2005 година]] [[Категорија:Родени во 1926 година]] [[Категорија:Германски сопрани]] 2pbb71vanjxi3vwbpgtq7npa4pj5xiq 0 1234930 5581859 5572989 2026-06-24T13:02:57Z Editmksport 133114 5581859 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија ракометен клуб| | clubname = МРК Куманово | full name = Машки Ракометен Клуб Куманово | short name = МРК Куманово | image = MRK Kumanovo.png | founded = | ground = [[Спортска сала Куманово]] | capacity = 5,000 | chairman = Даниел Трајчевски | manager = Александар Радосављевиќ | league = [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Супер лига на Македонија]] | season = 2025/26 | position = 4 | colour1 = blue| | colour2 = white| pattern_la1=_whiteshoulders|pattern_b1=_whiteshoulders|pattern_ra1=_whiteshoulders|pattern_sh1=_white stripes| leftarm1=0050BC|body1=0050BC|rightarm1=0050BC|shorts1=0050BC|socks1=| pattern_la2=_blueborder|pattern_b2=|pattern_ra2=_blueborder||pattern_sh2=_blue stripes| leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF| }} '''МРК Куманово''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Куманово]], [[Република Северна Македонија|Македонија]]. Клубот се натпреварува во [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]]. Во својата историја, Куманово има освоено една титула во [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], во премиерното издание во 1993 година. == Историја == MРК Куманово е првиот освојувач на [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], кога под името Шевро Куманово ја освоил титулата во [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] година. Во сезоната 1993/94 учествувал во [[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Купот на победниците на куповите]], каде што стигнал до осминафиналето, забележувајќи победи над бугарскиот Шоумен и кипарскиот Ларнакос Ларнака, пред да биде поразен од германскиот Бајер Дормаген. Во сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2011/12|2011/12]], Куманово завршил третопласиран во плеј-оф разигрувањето од Супер лигата со што обезбедил учество во [[ЕХФ куп]]от за следната сезона.<ref>{{наведени вести |title=HC Kumanovo |url=http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |accessdate=22 декември 2019 |publisher=eurohandball.com преку web.archive.org |date= |archive-date=2019-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222212930/http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |url-status=bot: unknown }}</ref> Во првото коло од ЕХФ купот, Куманово забележал двојна победа над бугарскиот клуб [[РК Добруџа|Добруџа]], но во второто коло го загубил двомечот од рускиот [[РК Сунгул Снежинск|Сунгул Снежинск]], и покрај победата од 27-26 на домашен терен.<ref>[https://utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=58B190FC8FD1B24E89506E5EF4C16ECC Вардар про помина, Куманово испадна] Утрински весник; 21 октомври 2012</ref> На почетокот на сезоната 2014/15, Куманово не ги исполнил роковите за трансформација во акционерско друштво со што испаднал од Супер лигата во Првата лига.<ref>[https://kumanovonews.mk/sport/rakometarite-na-kumanovo-nema-da-igraat-vo-super-liga Ракометарите на Куманово нема да играат во Супер Лига]Kumanovo News; 4 јуни 2014 </ref> По осум сезони во Првата лига, во сезоната 2021/22, Куманово го освоил петтото место во прволигашката конкуренција и успеал повторно да избори учество во Супер лигата, за сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2022/23|2022/23]].<ref>[https://kumanovskimuabeti.mk/rakometarite-na-kumanovo-se-plasiraa-vo-super-liga/ Ракометарите на Куманово се пласираа во Супер лига] kumanovskimuabeti.mk; 30 мај 2022</ref> ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2025–26'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани * 1 {{знамеикона|МКД}} Дарио Антевски * 12 {{знамеикона|CUB}} Адан Армандо Мартинез Калзадо * 16 {{знамеикона|MKD}} Григор Трајковски ;Леви крила *{{0}}4 {{знамеикона|MKD}} Иван Димитров *{{0}}7 {{знамеикона|MKD}} Ангел Арсовски *{{0}}8 {{знамеикона|MKD}} [[Давид Цветковски]] ([[капитен|к]]) ;Десни крила *27 {{знамеикона|MKD}} Мартин Иванов *55 {{знамеикона|MKD}} Aлександар Стојков ;Пивоти *{{0}}5 {{знамеикона|MKD}} Христијан Вујичевски *{{0}}9 {{знамеикона|MKD}} Борјан Цековски {{Col-2}} ;Леви бекови *{{0}}2 {{знамеикона|MKD}} Давид Димевски * 10 {{знамеикона|MKD}} Тино Стојановски * 77 {{знамеикона|MKD}} Тоше Ончев * 17 {{знамеикона|EGY}} Омар Мамдух ;Средни бекови * 22 {{знамеикона|MKD}} Христијан Крстаноски * 11 {{знамеикона|МКД}} Иван Најдовски ;Десни бекови * 33 {{знамеикона|МКД}} Олег Јорданов * 30 {{знамеикона|EGY}} Кареем Мохамед * 3 {{знамеикона|МКД}} Владимир Мицевски {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|SRB}} Александар Радосављевиќ |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Миодраг Јовановски |- | '''Тренер на голмани''' || {{знамеикона|МКД}} Горан Чавејски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Стефан Стојковски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Илина Златановска |- | '''Доктор''' || {{знамеикона|МКД}} Драги Караџински |} === Управа === {| class="wikitable" |+ !Позиција !Име |- |'''Претседател''' |{{знамеикона|МКД}} Даниел Трајчевски |- |'''Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Мишко Николовски |- |'''Спортски Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Љубиша Димковски |- |'''Секретар''' |{{знамеикона|МКД}} Бобан Трајковски-Жике |- |'''Потпарол''' |{{знамеикона|МКД}} Бошко Тасиќ |- |'''Фотограф''' |{{знамеикона|МКД}} Тијана Додевска |- |'''Администратор''' |{{знамеикона|МКД}} Марија Томиќ |- |'''Официјален Преставник''' |{{знамеикона|МКД}} Михајло Пауновиќ |- |'''Официјален Преставник''' | {{знамеикона|МКД}} Перица Кузмановски |} ===Трансфери=== :''Трансфери за сезоната 2026–27'' {{Col-begin}} * {{flagicon|MKD}} [[Иван Тасески]] (РК) '' (од {{flagicon|MKD}} [[GRK Ohrid]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Крсте Андоновски]] (РК) '' (од {{flagicon|MKD}} [[GRK Ohrid]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Наум Бабачев]] (РК) '' (од {{flagicon|MKD}} [[GRK Ohrid]])'' ? * {{flagicon|CRO}} [[Кристијан Пилиповиќ]] (ГК) '' (од {{flagicon|MKD}} [[GRK Ohrid]])'' ? * {{флагикон|МНЕ}} [[Вуко Борозан]] (ЛБ) '' (од {{флагикон|МКД}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|CRO}} [[Ловро Јотиќ]] (CB) '' (од {{flagicon|МКД}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|МКД}} [[Давид Савревски]] (РБ) '' (од {{флагикон|МКД}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|ден {{Col-2}} ;[[File:Eo circle green arrow-up.svg|20px|link=]] Приклучување {{Col-2}} ;[[File:Eo circle red arrow-down.svg|20px|link=]] Напуштање {{Col-end}} == Успеси == === Национални === *'''[[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Куп на Македонија]] :''' ::'''Првак (1):''' [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] === Меѓународни === *'''[[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Куп на Победниците на Куповите]] :''' ::'''Осминафинале (1):''' 1993/94 == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo РК Куманово на службеното мрежно место на Европската Ракометна Федерација] *https://www.facebook.com/mrkkumanovo?mibextid=ZbWKwL {{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}}{{Шампиони на ракометниот Куп на Македонија}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:МРК Куманово}} [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Куманово]] [[Категорија:Ракомет во Куманово]] 46yyhapnj3d6w8z3qs71xcdyugj0cjp 5581860 5581859 2026-06-24T13:04:56Z Editmksport 133114 /* Трансфери */ 5581860 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија ракометен клуб| | clubname = МРК Куманово | full name = Машки Ракометен Клуб Куманово | short name = МРК Куманово | image = MRK Kumanovo.png | founded = | ground = [[Спортска сала Куманово]] | capacity = 5,000 | chairman = Даниел Трајчевски | manager = Александар Радосављевиќ | league = [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Супер лига на Македонија]] | season = 2025/26 | position = 4 | colour1 = blue| | colour2 = white| pattern_la1=_whiteshoulders|pattern_b1=_whiteshoulders|pattern_ra1=_whiteshoulders|pattern_sh1=_white stripes| leftarm1=0050BC|body1=0050BC|rightarm1=0050BC|shorts1=0050BC|socks1=| pattern_la2=_blueborder|pattern_b2=|pattern_ra2=_blueborder||pattern_sh2=_blue stripes| leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF| }} '''МРК Куманово''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Куманово]], [[Република Северна Македонија|Македонија]]. Клубот се натпреварува во [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]]. Во својата историја, Куманово има освоено една титула во [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], во премиерното издание во 1993 година. == Историја == MРК Куманово е првиот освојувач на [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], кога под името Шевро Куманово ја освоил титулата во [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] година. Во сезоната 1993/94 учествувал во [[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Купот на победниците на куповите]], каде што стигнал до осминафиналето, забележувајќи победи над бугарскиот Шоумен и кипарскиот Ларнакос Ларнака, пред да биде поразен од германскиот Бајер Дормаген. Во сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2011/12|2011/12]], Куманово завршил третопласиран во плеј-оф разигрувањето од Супер лигата со што обезбедил учество во [[ЕХФ куп]]от за следната сезона.<ref>{{наведени вести |title=HC Kumanovo |url=http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |accessdate=22 декември 2019 |publisher=eurohandball.com преку web.archive.org |date= |archive-date=2019-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222212930/http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |url-status=bot: unknown }}</ref> Во првото коло од ЕХФ купот, Куманово забележал двојна победа над бугарскиот клуб [[РК Добруџа|Добруџа]], но во второто коло го загубил двомечот од рускиот [[РК Сунгул Снежинск|Сунгул Снежинск]], и покрај победата од 27-26 на домашен терен.<ref>[https://utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=58B190FC8FD1B24E89506E5EF4C16ECC Вардар про помина, Куманово испадна] Утрински весник; 21 октомври 2012</ref> На почетокот на сезоната 2014/15, Куманово не ги исполнил роковите за трансформација во акционерско друштво со што испаднал од Супер лигата во Првата лига.<ref>[https://kumanovonews.mk/sport/rakometarite-na-kumanovo-nema-da-igraat-vo-super-liga Ракометарите на Куманово нема да играат во Супер Лига]Kumanovo News; 4 јуни 2014 </ref> По осум сезони во Првата лига, во сезоната 2021/22, Куманово го освоил петтото место во прволигашката конкуренција и успеал повторно да избори учество во Супер лигата, за сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2022/23|2022/23]].<ref>[https://kumanovskimuabeti.mk/rakometarite-na-kumanovo-se-plasiraa-vo-super-liga/ Ракометарите на Куманово се пласираа во Супер лига] kumanovskimuabeti.mk; 30 мај 2022</ref> ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2025–26'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани * 1 {{знамеикона|МКД}} Дарио Антевски * 12 {{знамеикона|CUB}} Адан Армандо Мартинез Калзадо * 16 {{знамеикона|MKD}} Григор Трајковски ;Леви крила *{{0}}4 {{знамеикона|MKD}} Иван Димитров *{{0}}7 {{знамеикона|MKD}} Ангел Арсовски *{{0}}8 {{знамеикона|MKD}} [[Давид Цветковски]] ([[капитен|к]]) ;Десни крила *27 {{знамеикона|MKD}} Мартин Иванов *55 {{знамеикона|MKD}} Aлександар Стојков ;Пивоти *{{0}}5 {{знамеикона|MKD}} Христијан Вујичевски *{{0}}9 {{знамеикона|MKD}} Борјан Цековски {{Col-2}} ;Леви бекови *{{0}}2 {{знамеикона|MKD}} Давид Димевски * 10 {{знамеикона|MKD}} Тино Стојановски * 77 {{знамеикона|MKD}} Тоше Ончев * 17 {{знамеикона|EGY}} Омар Мамдух ;Средни бекови * 22 {{знамеикона|MKD}} Христијан Крстаноски * 11 {{знамеикона|МКД}} Иван Најдовски ;Десни бекови * 33 {{знамеикона|МКД}} Олег Јорданов * 30 {{знамеикона|EGY}} Кареем Мохамед * 3 {{знамеикона|МКД}} Владимир Мицевски {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|SRB}} Александар Радосављевиќ |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Миодраг Јовановски |- | '''Тренер на голмани''' || {{знамеикона|МКД}} Горан Чавејски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Стефан Стојковски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Илина Златановска |- | '''Доктор''' || {{знамеикона|МКД}} Драги Караџински |} === Управа === {| class="wikitable" |+ !Позиција !Име |- |'''Претседател''' |{{знамеикона|МКД}} Даниел Трајчевски |- |'''Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Мишко Николовски |- |'''Спортски Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Љубиша Димковски |- |'''Секретар''' |{{знамеикона|МКД}} Бобан Трајковски-Жике |- |'''Потпарол''' |{{знамеикона|МКД}} Бошко Тасиќ |- |'''Фотограф''' |{{знамеикона|МКД}} Тијана Додевска |- |'''Администратор''' |{{знамеикона|МКД}} Марија Томиќ |- |'''Официјален Преставник''' |{{знамеикона|МКД}} Михајло Пауновиќ |- |'''Официјален Преставник''' | {{знамеикона|МКД}} Перица Кузмановски |} ===Трансфери=== :''Трансфери за сезоната 2026–27'' {{Col-begin}} * {{flagicon|MKD}} [[Иван Тасески]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[GRK Ohrid]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Крсте Андоновски]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[GRK Ohrid]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Наум Бабачев]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[GRK Ohrid]])'' ? * {{flagicon|CRO}} [[Кристијан Пилиповиќ]] (Г) '' (од {{flagicon|MKD}} [[GRK Ohrid]])'' ? * {{флагикон|МНЕ}} [[Вуко Борозан]] (ЛБ) '' (од {{флагикон|МКД}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|CRO}} [[Ловро Јотиќ]] (CБ) '' (од {{flagicon|МКД}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|МКД}} [[Давид Савревски]] (РБ) '' (од {{флагикон|МКД}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|ден {{Col-2}} ;[[File:Eo circle green arrow-up.svg|20px|link=]] Приклучување {{Col-2}} ;[[File:Eo circle red arrow-down.svg|20px|link=]] Напуштање {{Col-end}} == Успеси == === Национални === *'''[[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Куп на Македонија]] :''' ::'''Првак (1):''' [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] === Меѓународни === *'''[[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Куп на Победниците на Куповите]] :''' ::'''Осминафинале (1):''' 1993/94 == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo РК Куманово на службеното мрежно место на Европската Ракометна Федерација] *https://www.facebook.com/mrkkumanovo?mibextid=ZbWKwL {{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}}{{Шампиони на ракометниот Куп на Македонија}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:МРК Куманово}} [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Куманово]] [[Категорија:Ракомет во Куманово]] km2bzzydwve8yu4mrvcqx8p3e78qyvi 5581861 5581860 2026-06-24T13:06:32Z Editmksport 133114 /* Трансфери */ 5581861 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија ракометен клуб| | clubname = МРК Куманово | full name = Машки Ракометен Клуб Куманово | short name = МРК Куманово | image = MRK Kumanovo.png | founded = | ground = [[Спортска сала Куманово]] | capacity = 5,000 | chairman = Даниел Трајчевски | manager = Александар Радосављевиќ | league = [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Супер лига на Македонија]] | season = 2025/26 | position = 4 | colour1 = blue| | colour2 = white| pattern_la1=_whiteshoulders|pattern_b1=_whiteshoulders|pattern_ra1=_whiteshoulders|pattern_sh1=_white stripes| leftarm1=0050BC|body1=0050BC|rightarm1=0050BC|shorts1=0050BC|socks1=| pattern_la2=_blueborder|pattern_b2=|pattern_ra2=_blueborder||pattern_sh2=_blue stripes| leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF| }} '''МРК Куманово''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Куманово]], [[Република Северна Македонија|Македонија]]. Клубот се натпреварува во [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]]. Во својата историја, Куманово има освоено една титула во [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], во премиерното издание во 1993 година. == Историја == MРК Куманово е првиот освојувач на [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], кога под името Шевро Куманово ја освоил титулата во [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] година. Во сезоната 1993/94 учествувал во [[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Купот на победниците на куповите]], каде што стигнал до осминафиналето, забележувајќи победи над бугарскиот Шоумен и кипарскиот Ларнакос Ларнака, пред да биде поразен од германскиот Бајер Дормаген. Во сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2011/12|2011/12]], Куманово завршил третопласиран во плеј-оф разигрувањето од Супер лигата со што обезбедил учество во [[ЕХФ куп]]от за следната сезона.<ref>{{наведени вести |title=HC Kumanovo |url=http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |accessdate=22 декември 2019 |publisher=eurohandball.com преку web.archive.org |date= |archive-date=2019-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222212930/http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |url-status=bot: unknown }}</ref> Во првото коло од ЕХФ купот, Куманово забележал двојна победа над бугарскиот клуб [[РК Добруџа|Добруџа]], но во второто коло го загубил двомечот од рускиот [[РК Сунгул Снежинск|Сунгул Снежинск]], и покрај победата од 27-26 на домашен терен.<ref>[https://utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=58B190FC8FD1B24E89506E5EF4C16ECC Вардар про помина, Куманово испадна] Утрински весник; 21 октомври 2012</ref> На почетокот на сезоната 2014/15, Куманово не ги исполнил роковите за трансформација во акционерско друштво со што испаднал од Супер лигата во Првата лига.<ref>[https://kumanovonews.mk/sport/rakometarite-na-kumanovo-nema-da-igraat-vo-super-liga Ракометарите на Куманово нема да играат во Супер Лига]Kumanovo News; 4 јуни 2014 </ref> По осум сезони во Првата лига, во сезоната 2021/22, Куманово го освоил петтото место во прволигашката конкуренција и успеал повторно да избори учество во Супер лигата, за сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2022/23|2022/23]].<ref>[https://kumanovskimuabeti.mk/rakometarite-na-kumanovo-se-plasiraa-vo-super-liga/ Ракометарите на Куманово се пласираа во Супер лига] kumanovskimuabeti.mk; 30 мај 2022</ref> ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2025–26'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани * 1 {{знамеикона|МКД}} Дарио Антевски * 12 {{знамеикона|CUB}} Адан Армандо Мартинез Калзадо * 16 {{знамеикона|MKD}} Григор Трајковски ;Леви крила *{{0}}4 {{знамеикона|MKD}} Иван Димитров *{{0}}7 {{знамеикона|MKD}} Ангел Арсовски *{{0}}8 {{знамеикона|MKD}} [[Давид Цветковски]] ([[капитен|к]]) ;Десни крила *27 {{знамеикона|MKD}} Мартин Иванов *55 {{знамеикона|MKD}} Aлександар Стојков ;Пивоти *{{0}}5 {{знамеикона|MKD}} Христијан Вујичевски *{{0}}9 {{знамеикона|MKD}} Борјан Цековски {{Col-2}} ;Леви бекови *{{0}}2 {{знамеикона|MKD}} Давид Димевски * 10 {{знамеикона|MKD}} Тино Стојановски * 77 {{знамеикона|MKD}} Тоше Ончев * 17 {{знамеикона|EGY}} Омар Мамдух ;Средни бекови * 22 {{знамеикона|MKD}} Христијан Крстаноски * 11 {{знамеикона|МКД}} Иван Најдовски ;Десни бекови * 33 {{знамеикона|МКД}} Олег Јорданов * 30 {{знамеикона|EGY}} Кареем Мохамед * 3 {{знамеикона|МКД}} Владимир Мицевски {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|SRB}} Александар Радосављевиќ |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Миодраг Јовановски |- | '''Тренер на голмани''' || {{знамеикона|МКД}} Горан Чавејски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Стефан Стојковски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Илина Златановска |- | '''Доктор''' || {{знамеикона|МКД}} Драги Караџински |} === Управа === {| class="wikitable" |+ !Позиција !Име |- |'''Претседател''' |{{знамеикона|МКД}} Даниел Трајчевски |- |'''Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Мишко Николовски |- |'''Спортски Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Љубиша Димковски |- |'''Секретар''' |{{знамеикона|МКД}} Бобан Трајковски-Жике |- |'''Потпарол''' |{{знамеикона|МКД}} Бошко Тасиќ |- |'''Фотограф''' |{{знамеикона|МКД}} Тијана Додевска |- |'''Администратор''' |{{знамеикона|МКД}} Марија Томиќ |- |'''Официјален Преставник''' |{{знамеикона|МКД}} Михајло Пауновиќ |- |'''Официјален Преставник''' | {{знамеикона|МКД}} Перица Кузмановски |} ===Трансфери=== :''Трансфери за сезоната 2026–27'' {{Col-begin}} * {{flagicon|MKD}} [[Иван Тасески]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Крсте Андоновски]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Наум Бабачев]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|CRO}} [[Кристијан Пилиповиќ]] (Г) '' (од {{flagicon|MKD}} [[GRK Ohrid]])'' ? * {{флагикон|МНЕ}} [[Вуко Борозан]] (ЛБ) '' (од {{флагикон|МКД}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|CRO}} [[Ловро Јотиќ]] (CБ) '' (од {{flagicon|МКД}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|МКД}} [[Давид Савревски]] (РБ) '' (од {{флагикон|МКД}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|ден {{Col-2}} ;[[File:Eo circle green arrow-up.svg|20px|link=]] Приклучување {{Col-2}} ;[[File:Eo circle red arrow-down.svg|20px|link=]] Напуштање {{Col-end}} == Успеси == === Национални === *'''[[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Куп на Македонија]] :''' ::'''Првак (1):''' [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] === Меѓународни === *'''[[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Куп на Победниците на Куповите]] :''' ::'''Осминафинале (1):''' 1993/94 == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo РК Куманово на службеното мрежно место на Европската Ракометна Федерација] *https://www.facebook.com/mrkkumanovo?mibextid=ZbWKwL {{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}}{{Шампиони на ракометниот Куп на Македонија}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:МРК Куманово}} [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Куманово]] [[Категорија:Ракомет во Куманово]] 9mxitfqj6wuxxe4mq75dblrcmdzza8h 5581862 5581861 2026-06-24T13:08:30Z Editmksport 133114 /* Трансфери */ 5581862 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија ракометен клуб| | clubname = МРК Куманово | full name = Машки Ракометен Клуб Куманово | short name = МРК Куманово | image = MRK Kumanovo.png | founded = | ground = [[Спортска сала Куманово]] | capacity = 5,000 | chairman = Даниел Трајчевски | manager = Александар Радосављевиќ | league = [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Супер лига на Македонија]] | season = 2025/26 | position = 4 | colour1 = blue| | colour2 = white| pattern_la1=_whiteshoulders|pattern_b1=_whiteshoulders|pattern_ra1=_whiteshoulders|pattern_sh1=_white stripes| leftarm1=0050BC|body1=0050BC|rightarm1=0050BC|shorts1=0050BC|socks1=| pattern_la2=_blueborder|pattern_b2=|pattern_ra2=_blueborder||pattern_sh2=_blue stripes| leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF| }} '''МРК Куманово''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Куманово]], [[Република Северна Македонија|Македонија]]. Клубот се натпреварува во [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]]. Во својата историја, Куманово има освоено една титула во [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], во премиерното издание во 1993 година. == Историја == MРК Куманово е првиот освојувач на [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], кога под името Шевро Куманово ја освоил титулата во [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] година. Во сезоната 1993/94 учествувал во [[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Купот на победниците на куповите]], каде што стигнал до осминафиналето, забележувајќи победи над бугарскиот Шоумен и кипарскиот Ларнакос Ларнака, пред да биде поразен од германскиот Бајер Дормаген. Во сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2011/12|2011/12]], Куманово завршил третопласиран во плеј-оф разигрувањето од Супер лигата со што обезбедил учество во [[ЕХФ куп]]от за следната сезона.<ref>{{наведени вести |title=HC Kumanovo |url=http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |accessdate=22 декември 2019 |publisher=eurohandball.com преку web.archive.org |date= |archive-date=2019-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222212930/http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |url-status=bot: unknown }}</ref> Во првото коло од ЕХФ купот, Куманово забележал двојна победа над бугарскиот клуб [[РК Добруџа|Добруџа]], но во второто коло го загубил двомечот од рускиот [[РК Сунгул Снежинск|Сунгул Снежинск]], и покрај победата од 27-26 на домашен терен.<ref>[https://utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=58B190FC8FD1B24E89506E5EF4C16ECC Вардар про помина, Куманово испадна] Утрински весник; 21 октомври 2012</ref> На почетокот на сезоната 2014/15, Куманово не ги исполнил роковите за трансформација во акционерско друштво со што испаднал од Супер лигата во Првата лига.<ref>[https://kumanovonews.mk/sport/rakometarite-na-kumanovo-nema-da-igraat-vo-super-liga Ракометарите на Куманово нема да играат во Супер Лига]Kumanovo News; 4 јуни 2014 </ref> По осум сезони во Првата лига, во сезоната 2021/22, Куманово го освоил петтото место во прволигашката конкуренција и успеал повторно да избори учество во Супер лигата, за сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2022/23|2022/23]].<ref>[https://kumanovskimuabeti.mk/rakometarite-na-kumanovo-se-plasiraa-vo-super-liga/ Ракометарите на Куманово се пласираа во Супер лига] kumanovskimuabeti.mk; 30 мај 2022</ref> ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2025–26'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани * 1 {{знамеикона|МКД}} Дарио Антевски * 12 {{знамеикона|CUB}} Адан Армандо Мартинез Калзадо * 16 {{знамеикона|MKD}} Григор Трајковски ;Леви крила *{{0}}4 {{знамеикона|MKD}} Иван Димитров *{{0}}7 {{знамеикона|MKD}} Ангел Арсовски *{{0}}8 {{знамеикона|MKD}} [[Давид Цветковски]] ([[капитен|к]]) ;Десни крила *27 {{знамеикона|MKD}} Мартин Иванов *55 {{знамеикона|MKD}} Aлександар Стојков ;Пивоти *{{0}}5 {{знамеикона|MKD}} Христијан Вујичевски *{{0}}9 {{знамеикона|MKD}} Борјан Цековски {{Col-2}} ;Леви бекови *{{0}}2 {{знамеикона|MKD}} Давид Димевски * 10 {{знамеикона|MKD}} Тино Стојановски * 77 {{знамеикона|MKD}} Тоше Ончев * 17 {{знамеикона|EGY}} Омар Мамдух ;Средни бекови * 22 {{знамеикона|MKD}} Христијан Крстаноски * 11 {{знамеикона|МКД}} Иван Најдовски ;Десни бекови * 33 {{знамеикона|МКД}} Олег Јорданов * 30 {{знамеикона|EGY}} Кареем Мохамед * 3 {{знамеикона|МКД}} Владимир Мицевски {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|SRB}} Александар Радосављевиќ |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Миодраг Јовановски |- | '''Тренер на голмани''' || {{знамеикона|МКД}} Горан Чавејски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Стефан Стојковски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Илина Златановска |- | '''Доктор''' || {{знамеикона|МКД}} Драги Караџински |} === Управа === {| class="wikitable" |+ !Позиција !Име |- |'''Претседател''' |{{знамеикона|МКД}} Даниел Трајчевски |- |'''Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Мишко Николовски |- |'''Спортски Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Љубиша Димковски |- |'''Секретар''' |{{знамеикона|МКД}} Бобан Трајковски-Жике |- |'''Потпарол''' |{{знамеикона|МКД}} Бошко Тасиќ |- |'''Фотограф''' |{{знамеикона|МКД}} Тијана Додевска |- |'''Администратор''' |{{знамеикона|МКД}} Марија Томиќ |- |'''Официјален Преставник''' |{{знамеикона|МКД}} Михајло Пауновиќ |- |'''Официјален Преставник''' | {{знамеикона|МКД}} Перица Кузмановски |} ===Трансфери=== :''Трансфери за сезоната 2026–27'' {{Col-begin}} * {{flagicon|MKD}} [[Иван Тасески]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Крсте Андоновски]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Наум Бабачев]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|CRO}} [[Кристијан Пилиповиќ]] (Г) '' (од {{flagicon|MKD}} [[GRK Ohrid]])'' ? * {{флагикон|МНЕ}} [[Вуко Борозан]] (ЛБ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|CRO}} [[Ловро Јотиќ]] (CБ) '' (од {{flagicon|МКД}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|МКД}} [[Давид Савревски]] (РБ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Мартин Ивановски]] (СБ) '' (from {{flagicon|MKD}} [[RK Alkaloid]])'' ? {{Col-2}} ;[[File:Eo circle green arrow-up.svg|20px|link=]] Приклучување {{Col-2}} ;[[File:Eo circle red arrow-down.svg|20px|link=]] Напуштање {{Col-end}} == Успеси == === Национални === *'''[[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Куп на Македонија]] :''' ::'''Првак (1):''' [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] === Меѓународни === *'''[[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Куп на Победниците на Куповите]] :''' ::'''Осминафинале (1):''' 1993/94 == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo РК Куманово на службеното мрежно место на Европската Ракометна Федерација] *https://www.facebook.com/mrkkumanovo?mibextid=ZbWKwL {{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}}{{Шампиони на ракометниот Куп на Македонија}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:МРК Куманово}} [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Куманово]] [[Категорија:Ракомет во Куманово]] pxbcsnwsbj7d94trngtfulmnc6lz99a 5581863 5581862 2026-06-24T13:10:00Z Editmksport 133114 /* Трансфери */ 5581863 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија ракометен клуб| | clubname = МРК Куманово | full name = Машки Ракометен Клуб Куманово | short name = МРК Куманово | image = MRK Kumanovo.png | founded = | ground = [[Спортска сала Куманово]] | capacity = 5,000 | chairman = Даниел Трајчевски | manager = Александар Радосављевиќ | league = [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Супер лига на Македонија]] | season = 2025/26 | position = 4 | colour1 = blue| | colour2 = white| pattern_la1=_whiteshoulders|pattern_b1=_whiteshoulders|pattern_ra1=_whiteshoulders|pattern_sh1=_white stripes| leftarm1=0050BC|body1=0050BC|rightarm1=0050BC|shorts1=0050BC|socks1=| pattern_la2=_blueborder|pattern_b2=|pattern_ra2=_blueborder||pattern_sh2=_blue stripes| leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF| }} '''МРК Куманово''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Куманово]], [[Република Северна Македонија|Македонија]]. Клубот се натпреварува во [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]]. Во својата историја, Куманово има освоено една титула во [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], во премиерното издание во 1993 година. == Историја == MРК Куманово е првиот освојувач на [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], кога под името Шевро Куманово ја освоил титулата во [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] година. Во сезоната 1993/94 учествувал во [[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Купот на победниците на куповите]], каде што стигнал до осминафиналето, забележувајќи победи над бугарскиот Шоумен и кипарскиот Ларнакос Ларнака, пред да биде поразен од германскиот Бајер Дормаген. Во сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2011/12|2011/12]], Куманово завршил третопласиран во плеј-оф разигрувањето од Супер лигата со што обезбедил учество во [[ЕХФ куп]]от за следната сезона.<ref>{{наведени вести |title=HC Kumanovo |url=http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |accessdate=22 декември 2019 |publisher=eurohandball.com преку web.archive.org |date= |archive-date=2019-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222212930/http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |url-status=bot: unknown }}</ref> Во првото коло од ЕХФ купот, Куманово забележал двојна победа над бугарскиот клуб [[РК Добруџа|Добруџа]], но во второто коло го загубил двомечот од рускиот [[РК Сунгул Снежинск|Сунгул Снежинск]], и покрај победата од 27-26 на домашен терен.<ref>[https://utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=58B190FC8FD1B24E89506E5EF4C16ECC Вардар про помина, Куманово испадна] Утрински весник; 21 октомври 2012</ref> На почетокот на сезоната 2014/15, Куманово не ги исполнил роковите за трансформација во акционерско друштво со што испаднал од Супер лигата во Првата лига.<ref>[https://kumanovonews.mk/sport/rakometarite-na-kumanovo-nema-da-igraat-vo-super-liga Ракометарите на Куманово нема да играат во Супер Лига]Kumanovo News; 4 јуни 2014 </ref> По осум сезони во Првата лига, во сезоната 2021/22, Куманово го освоил петтото место во прволигашката конкуренција и успеал повторно да избори учество во Супер лигата, за сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2022/23|2022/23]].<ref>[https://kumanovskimuabeti.mk/rakometarite-na-kumanovo-se-plasiraa-vo-super-liga/ Ракометарите на Куманово се пласираа во Супер лига] kumanovskimuabeti.mk; 30 мај 2022</ref> ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2025–26'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани * 1 {{знамеикона|МКД}} Дарио Антевски * 12 {{знамеикона|CUB}} Адан Армандо Мартинез Калзадо * 16 {{знамеикона|MKD}} Григор Трајковски ;Леви крила *{{0}}4 {{знамеикона|MKD}} Иван Димитров *{{0}}7 {{знамеикона|MKD}} Ангел Арсовски *{{0}}8 {{знамеикона|MKD}} [[Давид Цветковски]] ([[капитен|к]]) ;Десни крила *27 {{знамеикона|MKD}} Мартин Иванов *55 {{знамеикона|MKD}} Aлександар Стојков ;Пивоти *{{0}}5 {{знамеикона|MKD}} Христијан Вујичевски *{{0}}9 {{знамеикона|MKD}} Борјан Цековски {{Col-2}} ;Леви бекови *{{0}}2 {{знамеикона|MKD}} Давид Димевски * 10 {{знамеикона|MKD}} Тино Стојановски * 77 {{знамеикона|MKD}} Тоше Ончев * 17 {{знамеикона|EGY}} Омар Мамдух ;Средни бекови * 22 {{знамеикона|MKD}} Христијан Крстаноски * 11 {{знамеикона|МКД}} Иван Најдовски ;Десни бекови * 33 {{знамеикона|МКД}} Олег Јорданов * 30 {{знамеикона|EGY}} Кареем Мохамед * 3 {{знамеикона|МКД}} Владимир Мицевски {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|SRB}} Александар Радосављевиќ |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Миодраг Јовановски |- | '''Тренер на голмани''' || {{знамеикона|МКД}} Горан Чавејски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Стефан Стојковски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Илина Златановска |- | '''Доктор''' || {{знамеикона|МКД}} Драги Караџински |} === Управа === {| class="wikitable" |+ !Позиција !Име |- |'''Претседател''' |{{знамеикона|МКД}} Даниел Трајчевски |- |'''Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Мишко Николовски |- |'''Спортски Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Љубиша Димковски |- |'''Секретар''' |{{знамеикона|МКД}} Бобан Трајковски-Жике |- |'''Потпарол''' |{{знамеикона|МКД}} Бошко Тасиќ |- |'''Фотограф''' |{{знамеикона|МКД}} Тијана Додевска |- |'''Администратор''' |{{знамеикона|МКД}} Марија Томиќ |- |'''Официјален Преставник''' |{{знамеикона|МКД}} Михајло Пауновиќ |- |'''Официјален Преставник''' | {{знамеикона|МКД}} Перица Кузмановски |} ===Трансфери=== :''Трансфери за сезоната 2026–27'' {{Col-begin}} * {{flagicon|MKD}} [[Иван Тасески]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Крсте Андоновски]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Наум Бабачев]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|CRO}} [[Кристијан Пилиповиќ]] (Г) '' (од {{flagicon|MKD}} [[GRK Ohrid]])'' ? * {{флагикон|МНЕ}} [[Вуко Борозан]] (ЛБ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|CRO}} [[Ловро Јотиќ]] (CБ) '' (од {{flagicon|МКД}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|МКД}} [[Давид Савревски]] (РБ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Мартин Ивановски]] (СБ) '' (from {{flagicon|MKD}} [[РК Алкалоид]])'' ? {{Col-2}} ;[[File:Eo circle green arrow-up.svg|20px|link=]] Приклучување {{Col-2}} ;[[File:Eo circle red arrow-down.svg|20px|link=]] Напуштање {{Col-end}} == Успеси == === Национални === *'''[[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Куп на Македонија]] :''' ::'''Првак (1):''' [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] === Меѓународни === *'''[[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Куп на Победниците на Куповите]] :''' ::'''Осминафинале (1):''' 1993/94 == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo РК Куманово на службеното мрежно место на Европската Ракометна Федерација] *https://www.facebook.com/mrkkumanovo?mibextid=ZbWKwL {{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}}{{Шампиони на ракометниот Куп на Македонија}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:МРК Куманово}} [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Куманово]] [[Категорија:Ракомет во Куманово]] 9tfuumwsy5wj0hdeyjy012sayhxiebf 5581864 5581863 2026-06-24T13:10:40Z Editmksport 133114 /* Трансфери */ 5581864 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија ракометен клуб| | clubname = МРК Куманово | full name = Машки Ракометен Клуб Куманово | short name = МРК Куманово | image = MRK Kumanovo.png | founded = | ground = [[Спортска сала Куманово]] | capacity = 5,000 | chairman = Даниел Трајчевски | manager = Александар Радосављевиќ | league = [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Супер лига на Македонија]] | season = 2025/26 | position = 4 | colour1 = blue| | colour2 = white| pattern_la1=_whiteshoulders|pattern_b1=_whiteshoulders|pattern_ra1=_whiteshoulders|pattern_sh1=_white stripes| leftarm1=0050BC|body1=0050BC|rightarm1=0050BC|shorts1=0050BC|socks1=| pattern_la2=_blueborder|pattern_b2=|pattern_ra2=_blueborder||pattern_sh2=_blue stripes| leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF| }} '''МРК Куманово''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Куманово]], [[Република Северна Македонија|Македонија]]. Клубот се натпреварува во [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]]. Во својата историја, Куманово има освоено една титула во [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], во премиерното издание во 1993 година. == Историја == MРК Куманово е првиот освојувач на [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], кога под името Шевро Куманово ја освоил титулата во [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] година. Во сезоната 1993/94 учествувал во [[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Купот на победниците на куповите]], каде што стигнал до осминафиналето, забележувајќи победи над бугарскиот Шоумен и кипарскиот Ларнакос Ларнака, пред да биде поразен од германскиот Бајер Дормаген. Во сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2011/12|2011/12]], Куманово завршил третопласиран во плеј-оф разигрувањето од Супер лигата со што обезбедил учество во [[ЕХФ куп]]от за следната сезона.<ref>{{наведени вести |title=HC Kumanovo |url=http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |accessdate=22 декември 2019 |publisher=eurohandball.com преку web.archive.org |date= |archive-date=2019-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222212930/http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |url-status=bot: unknown }}</ref> Во првото коло од ЕХФ купот, Куманово забележал двојна победа над бугарскиот клуб [[РК Добруџа|Добруџа]], но во второто коло го загубил двомечот од рускиот [[РК Сунгул Снежинск|Сунгул Снежинск]], и покрај победата од 27-26 на домашен терен.<ref>[https://utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=58B190FC8FD1B24E89506E5EF4C16ECC Вардар про помина, Куманово испадна] Утрински весник; 21 октомври 2012</ref> На почетокот на сезоната 2014/15, Куманово не ги исполнил роковите за трансформација во акционерско друштво со што испаднал од Супер лигата во Првата лига.<ref>[https://kumanovonews.mk/sport/rakometarite-na-kumanovo-nema-da-igraat-vo-super-liga Ракометарите на Куманово нема да играат во Супер Лига]Kumanovo News; 4 јуни 2014 </ref> По осум сезони во Првата лига, во сезоната 2021/22, Куманово го освоил петтото место во прволигашката конкуренција и успеал повторно да избори учество во Супер лигата, за сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2022/23|2022/23]].<ref>[https://kumanovskimuabeti.mk/rakometarite-na-kumanovo-se-plasiraa-vo-super-liga/ Ракометарите на Куманово се пласираа во Супер лига] kumanovskimuabeti.mk; 30 мај 2022</ref> ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2025–26'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани * 1 {{знамеикона|МКД}} Дарио Антевски * 12 {{знамеикона|CUB}} Адан Армандо Мартинез Калзадо * 16 {{знамеикона|MKD}} Григор Трајковски ;Леви крила *{{0}}4 {{знамеикона|MKD}} Иван Димитров *{{0}}7 {{знамеикона|MKD}} Ангел Арсовски *{{0}}8 {{знамеикона|MKD}} [[Давид Цветковски]] ([[капитен|к]]) ;Десни крила *27 {{знамеикона|MKD}} Мартин Иванов *55 {{знамеикона|MKD}} Aлександар Стојков ;Пивоти *{{0}}5 {{знамеикона|MKD}} Христијан Вујичевски *{{0}}9 {{знамеикона|MKD}} Борјан Цековски {{Col-2}} ;Леви бекови *{{0}}2 {{знамеикона|MKD}} Давид Димевски * 10 {{знамеикона|MKD}} Тино Стојановски * 77 {{знамеикона|MKD}} Тоше Ончев * 17 {{знамеикона|EGY}} Омар Мамдух ;Средни бекови * 22 {{знамеикона|MKD}} Христијан Крстаноски * 11 {{знамеикона|МКД}} Иван Најдовски ;Десни бекови * 33 {{знамеикона|МКД}} Олег Јорданов * 30 {{знамеикона|EGY}} Кареем Мохамед * 3 {{знамеикона|МКД}} Владимир Мицевски {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|SRB}} Александар Радосављевиќ |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Миодраг Јовановски |- | '''Тренер на голмани''' || {{знамеикона|МКД}} Горан Чавејски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Стефан Стојковски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Илина Златановска |- | '''Доктор''' || {{знамеикона|МКД}} Драги Караџински |} === Управа === {| class="wikitable" |+ !Позиција !Име |- |'''Претседател''' |{{знамеикона|МКД}} Даниел Трајчевски |- |'''Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Мишко Николовски |- |'''Спортски Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Љубиша Димковски |- |'''Секретар''' |{{знамеикона|МКД}} Бобан Трајковски-Жике |- |'''Потпарол''' |{{знамеикона|МКД}} Бошко Тасиќ |- |'''Фотограф''' |{{знамеикона|МКД}} Тијана Додевска |- |'''Администратор''' |{{знамеикона|МКД}} Марија Томиќ |- |'''Официјален Преставник''' |{{знамеикона|МКД}} Михајло Пауновиќ |- |'''Официјален Преставник''' | {{знамеикона|МКД}} Перица Кузмановски |} ===Трансфери=== :''Трансфери за сезоната 2026–27'' {{Col-begin}} * {{flagicon|MKD}} [[Иван Тасески]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Крсте Андоновски]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Наум Бабачев]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|CRO}} [[Кристијан Пилиповиќ]] (Г) '' (од {{flagicon|MKD}} [[GRK Ohrid]])'' ? * {{flagicon|MNE}} [[Вуко Борозан]] (ЛБ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|CRO}} [[Ловро Јотиќ]] (CБ) '' (од {{flagicon|МКД}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|МКД}} [[Давид Савревски]] (РБ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Мартин Ивановски]] (СБ) '' (from {{flagicon|MKD}} [[РК Алкалоид]])'' ? {{Col-2}} ;[[File:Eo circle green arrow-up.svg|20px|link=]] Приклучување {{Col-2}} ;[[File:Eo circle red arrow-down.svg|20px|link=]] Напуштање {{Col-end}} == Успеси == === Национални === *'''[[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Куп на Македонија]] :''' ::'''Првак (1):''' [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] === Меѓународни === *'''[[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Куп на Победниците на Куповите]] :''' ::'''Осминафинале (1):''' 1993/94 == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo РК Куманово на службеното мрежно место на Европската Ракометна Федерација] *https://www.facebook.com/mrkkumanovo?mibextid=ZbWKwL {{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}}{{Шампиони на ракометниот Куп на Македонија}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:МРК Куманово}} [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Куманово]] [[Категорија:Ракомет во Куманово]] 9iomkgwdoc1sf7113ljnusuo3jfjhc8 5581865 5581864 2026-06-24T13:11:05Z Editmksport 133114 /* Трансфери */ 5581865 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија ракометен клуб| | clubname = МРК Куманово | full name = Машки Ракометен Клуб Куманово | short name = МРК Куманово | image = MRK Kumanovo.png | founded = | ground = [[Спортска сала Куманово]] | capacity = 5,000 | chairman = Даниел Трајчевски | manager = Александар Радосављевиќ | league = [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Супер лига на Македонија]] | season = 2025/26 | position = 4 | colour1 = blue| | colour2 = white| pattern_la1=_whiteshoulders|pattern_b1=_whiteshoulders|pattern_ra1=_whiteshoulders|pattern_sh1=_white stripes| leftarm1=0050BC|body1=0050BC|rightarm1=0050BC|shorts1=0050BC|socks1=| pattern_la2=_blueborder|pattern_b2=|pattern_ra2=_blueborder||pattern_sh2=_blue stripes| leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF| }} '''МРК Куманово''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Куманово]], [[Република Северна Македонија|Македонија]]. Клубот се натпреварува во [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]]. Во својата историја, Куманово има освоено една титула во [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], во премиерното издание во 1993 година. == Историја == MРК Куманово е првиот освојувач на [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], кога под името Шевро Куманово ја освоил титулата во [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] година. Во сезоната 1993/94 учествувал во [[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Купот на победниците на куповите]], каде што стигнал до осминафиналето, забележувајќи победи над бугарскиот Шоумен и кипарскиот Ларнакос Ларнака, пред да биде поразен од германскиот Бајер Дормаген. Во сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2011/12|2011/12]], Куманово завршил третопласиран во плеј-оф разигрувањето од Супер лигата со што обезбедил учество во [[ЕХФ куп]]от за следната сезона.<ref>{{наведени вести |title=HC Kumanovo |url=http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |accessdate=22 декември 2019 |publisher=eurohandball.com преку web.archive.org |date= |archive-date=2019-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222212930/http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |url-status=bot: unknown }}</ref> Во првото коло од ЕХФ купот, Куманово забележал двојна победа над бугарскиот клуб [[РК Добруџа|Добруџа]], но во второто коло го загубил двомечот од рускиот [[РК Сунгул Снежинск|Сунгул Снежинск]], и покрај победата од 27-26 на домашен терен.<ref>[https://utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=58B190FC8FD1B24E89506E5EF4C16ECC Вардар про помина, Куманово испадна] Утрински весник; 21 октомври 2012</ref> На почетокот на сезоната 2014/15, Куманово не ги исполнил роковите за трансформација во акционерско друштво со што испаднал од Супер лигата во Првата лига.<ref>[https://kumanovonews.mk/sport/rakometarite-na-kumanovo-nema-da-igraat-vo-super-liga Ракометарите на Куманово нема да играат во Супер Лига]Kumanovo News; 4 јуни 2014 </ref> По осум сезони во Првата лига, во сезоната 2021/22, Куманово го освоил петтото место во прволигашката конкуренција и успеал повторно да избори учество во Супер лигата, за сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2022/23|2022/23]].<ref>[https://kumanovskimuabeti.mk/rakometarite-na-kumanovo-se-plasiraa-vo-super-liga/ Ракометарите на Куманово се пласираа во Супер лига] kumanovskimuabeti.mk; 30 мај 2022</ref> ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2025–26'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани * 1 {{знамеикона|МКД}} Дарио Антевски * 12 {{знамеикона|CUB}} Адан Армандо Мартинез Калзадо * 16 {{знамеикона|MKD}} Григор Трајковски ;Леви крила *{{0}}4 {{знамеикона|MKD}} Иван Димитров *{{0}}7 {{знамеикона|MKD}} Ангел Арсовски *{{0}}8 {{знамеикона|MKD}} [[Давид Цветковски]] ([[капитен|к]]) ;Десни крила *27 {{знамеикона|MKD}} Мартин Иванов *55 {{знамеикона|MKD}} Aлександар Стојков ;Пивоти *{{0}}5 {{знамеикона|MKD}} Христијан Вујичевски *{{0}}9 {{знамеикона|MKD}} Борјан Цековски {{Col-2}} ;Леви бекови *{{0}}2 {{знамеикона|MKD}} Давид Димевски * 10 {{знамеикона|MKD}} Тино Стојановски * 77 {{знамеикона|MKD}} Тоше Ончев * 17 {{знамеикона|EGY}} Омар Мамдух ;Средни бекови * 22 {{знамеикона|MKD}} Христијан Крстаноски * 11 {{знамеикона|МКД}} Иван Најдовски ;Десни бекови * 33 {{знамеикона|МКД}} Олег Јорданов * 30 {{знамеикона|EGY}} Кареем Мохамед * 3 {{знамеикона|МКД}} Владимир Мицевски {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|SRB}} Александар Радосављевиќ |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Миодраг Јовановски |- | '''Тренер на голмани''' || {{знамеикона|МКД}} Горан Чавејски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Стефан Стојковски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Илина Златановска |- | '''Доктор''' || {{знамеикона|МКД}} Драги Караџински |} === Управа === {| class="wikitable" |+ !Позиција !Име |- |'''Претседател''' |{{знамеикона|МКД}} Даниел Трајчевски |- |'''Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Мишко Николовски |- |'''Спортски Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Љубиша Димковски |- |'''Секретар''' |{{знамеикона|МКД}} Бобан Трајковски-Жике |- |'''Потпарол''' |{{знамеикона|МКД}} Бошко Тасиќ |- |'''Фотограф''' |{{знамеикона|МКД}} Тијана Додевска |- |'''Администратор''' |{{знамеикона|МКД}} Марија Томиќ |- |'''Официјален Преставник''' |{{знамеикона|МКД}} Михајло Пауновиќ |- |'''Официјален Преставник''' | {{знамеикона|МКД}} Перица Кузмановски |} ===Трансфери=== :''Трансфери за сезоната 2026–27'' {{Col-begin}} * {{flagicon|MKD}} [[Иван Тасески]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Крсте Андоновски]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Наум Бабачев]] (ГТ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|CRO}} [[Кристијан Пилиповиќ]] (Г) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MNE}} [[Вуко Борозан]] (ЛБ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|CRO}} [[Ловро Јотиќ]] (CБ) '' (од {{flagicon|МКД}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|МКД}} [[Давид Савревски]] (РБ) '' (од {{flagicon|MKD}} [[ГРК Охрид]])'' ? * {{flagicon|MKD}} [[Мартин Ивановски]] (СБ) '' (from {{flagicon|MKD}} [[РК Алкалоид]])'' ? {{Col-2}} ;[[File:Eo circle green arrow-up.svg|20px|link=]] Приклучување {{Col-2}} ;[[File:Eo circle red arrow-down.svg|20px|link=]] Напуштање {{Col-end}} == Успеси == === Национални === *'''[[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Куп на Македонија]] :''' ::'''Првак (1):''' [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] === Меѓународни === *'''[[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Куп на Победниците на Куповите]] :''' ::'''Осминафинале (1):''' 1993/94 == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo РК Куманово на службеното мрежно место на Европската Ракометна Федерација] *https://www.facebook.com/mrkkumanovo?mibextid=ZbWKwL {{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}}{{Шампиони на ракометниот Куп на Македонија}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:МРК Куманово}} [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Куманово]] [[Категорија:Ракомет во Куманово]] taxv3jgazkpfsxlyvuaghgnjq44sf6y 0 1240014 5582025 5499053 2026-06-24T19:58:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582025 wikitext text/x-wiki {{Музичар|Name=O-Zone|Background=group_or_band|Landscape=yes|Origin=[[Кишинев]], [[Молдавија]]|Genre=[[Поп музика|Поп]], [[Евроденс]], [[Електроника (музика)|Електроника]]|Years_active=1998–2005, 2017, 2020|Label=Cat Music, Ultra Records, Avex Trax, Time Records|Current_members=[[Дан Балан]]<br />[[Арсениум|Арсение Тодираш]]<br />[[Раду Сирбу]]|Past_members=[[Петру Јелиховски]]}} '''O-Zone''' (О-Зон) е [[Молдавија|молдавско]] евроденс трио кое било активно од 1998 до 2005 година и го сочинувале [[Дан Балан]], Раду Сирбу и [[Арсениум|Арсение Тодираш]].<ref name="artline">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.artline.ro/O_zone__a_successful_band-16682-2-n.html|title=O-zone, a successful band|last=|first=|date=ноември 2008|work=artline.ro|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227214023/https://www.artline.ro/O_zone__a_successful_band-16682-2-n.html|archive-date=2020-02-27|dead-url=|accessdate=4 април 2020|url-status=dead}}</ref> Групата се здобила со глобална популарност со нивната песна „ Драгостеа Дин Теј“ и нивниот следен албум „ ''ДискО-зон“''. Групата повторно се соединила во 2017 година за два концерти во [[Кишинев]] и [[Букурешт]] . == Историја == === 1998–2001: Создавање и рани години === О-зон првпат се создал како дуо на [[Дан Балан]] и Петру Јелиховски во 1998 година.<ref name="ziar07">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ziaruldeiasi.ro/mozaic/radu-si-arsenie-de-la-o-zone-vor-ca-trupa-sa-se-reuneasca~ni4a4q|title=Radu si Arsenie de la O-Zone vor ca trupa sa se reuneasca|last=|first=|date=|work=|language=романски|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=4 април 2020}}</ref> Тие го издале својот прв албум, ''Дар, Унде Ешти ...“'', во 1999 година. Сепак, Јелиховски немал намера да направи музичка кариера, па се разделил од Балан. Незастрашен, Балан одржал отворени аудиции за нови членови на групата. Во една таква аудиција, тој се сретнал со Арсение "[[Арсениум]]" Тодираш, кој на крајот го придобил во текот на почетокот скептичен Балан, со неговата верзија на [[Елвис Пресли|Елвис Присли]], „Love Me Tender“. Балан и Арсениум би продолжиле како дуо сè додека Балан не добил повик од Раду Сирбу, кој сакал шанса за аудиција во групата. И покрај тоа што Сирбу ги пропуштил првичните аудиции, Балан се согласил и по успешната аудиција, Сирбу се приклучил на О-зон, со што официјално ја направило групата трио. === 2002–2004: Подем до успех === Во 2002 година, О-зон се преселил од [[Молдавија]] во [[Букурешт]], [[Романија]], со надеж дека ќе добие поголемо признание. Таму, групата станала инстант хит бенд со нивната привлечна песна „Деспре Тине“ („За тебе“), која ја држела највисоката позиција на романската топ 100 табела, три недели во февруари 2003 година. Нивниот втор хит, кој им привлекло светско внимание, било „ Драгостеа Дин Теј“, преведен приближно како „Љубов од линденските дрвјата“. Брзо станала популарна во Романија, каде исто така било на врвот на романските синглови за четири недели во септември 2003 година, но и исчезнала популарноста до крајот на 2003 година.<ref name="rfe">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rferl.org/content/article/1052664.html|title=Romania/Moldova: O-Zone Breathes Fresh Air Into European Pop Music Scene - Radio Free Europe / Radio Liberty|last=|first=|date=|work=|publisher=Radio Free Europe|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=4 април 2020}}</ref> Но, песната се здобила со популарност во [[Италија]] кога малку познатото дуо Хаидучии објавило препев на „Драгостеа дин теј“, која се нашла на врвот на италијанските поп-топ листи. Арсение Тодираш подоцна рекол дека во тоа време, иако тоа не било нелегално, корицата на групата се чувствувала како предавство затоа што Хаидучи не побарал дозвола да направи препев. Како и да е, успехот на насловната страница доведе до љубопитност за оригиналниот уметник и довело до „Тајм Рекордс“, италијанска издавачка куќа, нудејќи им на О-зон едногодишен договор. Наскоро по објавувањето на песната во Италија, таа била објавена и во разни други земји во Европа под Полидор рекордс и станала инстант хит. „Драгостеа Дин Теј“ била на врвот на сингловите графикони во скоро десетина европски земји во 2004 година. Таа достигна на првите 10 места во многу други земји, вклучително и во [[Велика Британија]], каде стигнала до третата позиција на табелата за синглови.<ref name="Acharts">{{Наведена мрежна страница|url=http://acharts.us/song/1600|title="Dragostea din tei" by O-Zone, in various singles charts|last=|first=|date=|work=|publisher=Acharts.us|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=4 април 2020}}</ref> Повторното издание на „Деспре Тине“ во 2004 година од истиот албум имала сличен успех низ цела [[Европа]]. За разлика од нивниот повеќе-платински статус во Европа, О-зона никогаш не влегла во сингловата табела на [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]] во Соединетите Држави, иако достигнала 14-та позиција на табелата Hot Dance Airplay.<ref name="maiahi">{{Наведена мрежна страница|url=http://maiahi.com/index.html|title=O-Zone Japanese Official Website|last=|first=|date=|work=|publisher=Avex Marketing|language=јапонски|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=4 април 2020}}</ref> Виралното видео Нума Нума Танц помогнало да се зголеми свеста за „Драгостеа дин теј“ во Соединетите држави,<ref name="nynuma">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/learning/teachers/featured_articles/20050228monday.html|title=Internet Fame Is Cruel Mistress for a Dancer of the Numa Numa|last=|first=|date=|work=The New York Times|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=4 април 2020}}</ref> но, додека песната добила умерена до голема емитуваност, повеќето жители на Соединетите Држави ја знаеле едноставно како „Нума нума песна“ и никогаш не го знаеле името на првичната песна или групата што ја извела. „Драгостеа дин теи“ била земена во песната „Live Your Life“ од [[T.I.]] и [[Ријана]], која била на врвот на ''Билборд'' Хот 100 кон крајот на 2008 година.<ref name="t.i.">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.whosampled.com/sample/view/274/T.I.%20feat.%20Rihanna-Live%20Your%20Life_O-Zone-Dragostea%20Din%20Tei/|title=T.I. feat. Rihanna's Live Your Life sample of O-Zone's Dragostea Din Tei|last=|first=|date=|work=|publisher=WhoSampled|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=4 април 2020}}</ref> === 2005 година: разделување на О-Зон === На 13 јануари 2005 година, сè уште се многу популарни, членовите на О-зоната најавиле распуштање,<ref name="ziar07"/> наведувајќи ги личните причини.<ref name="setimes">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/roundup/2005/01/19/roundup-03|title=Cultural Roundup|last=|first=|date=|work=|publisher=SETimes|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=4 април 2020}}</ref> Нивниот последен европски концерт бил одржан на музичкиот фестивал Златен стаг во 2005 година во [[Романија]].<ref name="lastc">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.spotlightingnews.com/article.php?news=420|title=O-Zone's Last Concert During "The Golden Deer" Festival Was A Huge Success We will miss ozone and open up a place in our heart for them|last=|first=|date=|work=|publisher=Spotlightning News|archive-url=https://web.archive.org/web/20110108023806/http://spotlightingnews.com/article.php?news=420|archive-date=8 јануари 2011|dead-url=|accessdate=4 април 2020}}</ref> Исто така во 2005 година, јапонската музичка етикета Avex Trax се здобила со права за дистрибуција за музика O-Zonе во [[Јапонија]], а албумот ''DiscO-Zone'' го издале во август 2005 година во таа земја.<ref name="maiahi"/> Албумот, во кој се наоѓала песната „Драгостеа дин теј“, станала неизмерно успешна во Јапонија. На врвот на топ листите на албумот Орикон, достигнала над 800.000 продажби само во 2005 година и станала дванаесеттиот најпопуларен албум од 2005 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oricon.co.jp/music/special/051219_01_2.html|title=2005年 年間アルバムチャート-ORICON STYLE ミュージック (2005 Japanese End of Year Chart)|last=|first=|date=|work=|publisher=Oricon|language=јапонски|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=4 април 2020}}</ref> делумно затоа што албумот бил повторно издаден од Авекс Тракс. ''ДискО-зон'' завршила со траење на повеќе од една година на табелата за неделни албуми во Орикон<ref name="Oricon-chart">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/347987/products/release/|title=O-ZONEのCD・DVDリリース情報、O-ZONEのプロフィールならオリコン芸能人事典-ORICON STYLE|last=|first=|date=|work=|publisher=Oricon|language=јапонски|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=4 април 2020}}</ref> и продала повеќе од еден милион примероци. === 2017: Враќање === [[Дан Балан]], Раду Сирбу и Арсение Тодираш на 5 мај 2017 година објавиле дека О-зон ќе се пресоздаде за два концерта. О-зоната повторно се обединила за Зуиа Еуропеи, на 9 мај 2017 година. Еден од концертите бил одржан во [[Кишинев]], [[Молдавија]], а другиот бил направен истиот ден во [[Букурешт]], [[Романија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.romania-insider.com/europe-day-celebrated-concerts-downtown-bucharest/|title=Famous Moldovan pop band reunites after 12 years for Europe Day concert in Bucharest|last=Marica|first=Irina|date=8 мај 2017|work=Romania Insider|language=англиски|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=4 април 2020}}</ref> == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://maiahi.com/index.html Службено јапонско мрежно место на O-Zone] (на јапонски) * [https://web.archive.org/web/20100127040311/http://artists.universal-music.de/ozone/ Службено германско мрежно место на O-Zone] (на германски) [[Категорија:Музички групи основани во 1999 година]] [[Категорија:Денс музички групи]] 3nvcpro0ppttp9esxtdyp60sh2dh5cc 0 1248152 5581994 5555826 2026-06-24T18:30:25Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Флора на Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5581994 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Feuerdorn (Pyracantha coccinea).JPG | image_caption = | status = | taxon = Pyracantha coccinea | authority = [[Max Joseph Roemer|M.Roem.]] | synonyms = }} '''Огнен трн''' – бодлива, зимзелена [[грмушка]] од [[Средоземје]]то. [[Лист]]овите се овални, [[цвет]]овите бели, а [[плод]]овите црвени, собрани во густи, штитовидни соплодија. Во Македонија местимично се среќава во најтермофилните шумски заедници.<ref>{{МКЕ|1512}}</ref> == Распространетост == Огнениот трн во природа расте во јужна Европа, на [[Крим]], [[Кавказ]] и во [[Мала Азија]].<ref name="Vukićević">{{harvnb|Vukićević|1996|p=528−529}}</ref> == Опис == Огнениот трн е широко разгранет, трновит џбун кој во природата расте до 2 м висина и исто толку во ширина. Одгледуван може да порасне и повеќе од 4 м, поретко и до 6 м.<ref name="Grlić">{{harvnb|Grlić|1986|p=180−181}}</ref> Крошната му е густа, со мноштво испреплетени гранки кои растат во сите правци.<ref name="Floridata">{{cite encyclopedia|title=Pyracantha coccinea|url=http://floridata.com/Plants/Rosaceae/Pyracantha%20coccinea/232|encyclopedia=Floridata Plant Encyclopedia|accessdate=5 декември 2016}}</ref> На гранките има остри [[трн]]ови, со должина од околу 1,5 см.<ref name="Vukićević" /> [[Лист]]овите се на кратки петелки спирално распоредни на гранките. Истите се тесно елипсовидни, долги 2 до 4 см, темнозелени и сјајни.<ref name="Vukićević" /> Имаат јајцевидни, до 1,5 см долги залистоци. Работ на листот е ситно назабен.<ref name="Grlić" /> [[Цвет]]овите се бели до бледо розови, ситни (околу 0,8 см), собрани во [[соцветие|соцветија]]. Се развиваат во мај и јуни и често се толку бројни што скоро ја прекриваат целата грмушка. Јаболчестите [[плод]]ови, слични на бобинки, се ситни (околу 0,6 см во пречник), со сјајна портокалово црвена боја.<ref name="Vukićević" /> Созреваат постепено, од септември до октомври и остануваат на гранките во текот на целата зима. Во плодовите се наоѓаат 5 тврди семки.<ref name="Grlić" /> Сјајните бои на плодовите ги привлекуваат птиците.<ref name="Floridata" /> <gallery> 20130528Pyracantha coccinea8.jpg|<small>Крошна во цвет</small> A bloom45 013be.jpg|<small>Соцветие</small> Pyracantha 6.JPG|<small>Плодови</small> Pyracantha coccinea berries.jpg|<small>Гранка со плодови во различни стадиуми на зрелост </small> </gallery> == Услови на живеалиштето== Во природата огнениот трн расте на суви, каменити терени изложени на сонце. Добро ја поднесува и влагата во земјата и воздухот. Може успешнот да расте и во сенка, но тогаш плодовите се поситни. Не бира земјиште, а отпорен е и на мраз,<ref name="Vukićević" /> со тоа што во поладните климатски зони, листовите и плодовите може да бидат со нешто потемни бои. Ветрот не му пречи, но не поднесува терени свртени кон море. Толерантен е спрема [[аерозагадување]]то во градските средини.<ref name="Plants For A Future">{{cite web|title=Pyracantha coccinea - M.J.Roem.|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Pyracantha+coccinea|work=Plants For A Future|accessdate=5 декември 2016}}</ref> Се размножува со семе и со режени гранчиња. Отпорен е на болести и штетници.<ref name="Floridata" /> == Употреба == [[Податотека:Snow and fruits.JPG|250px|мини|десно|Зимски колорит - плодови со сјајно жолта боја под снег]] Огнениот трн најчесто се користи како украсно градинарско растени, но плодовите може да се користат и за исхрана. Зрелите плодови се сладуњави и малку брашникави. Во сирова состојба не се јадат, но од нив може да се подготват мармалади, џемови, сирупи, компоти, преливи и слични јадење кои се добиваат со варење<ref name="Grlić" /> == Значење во озеленувањето == [[Податотека:Feuerdorn (Pyracantha coccinea).JPG|250px|мини|десно|Со комбинација на грмушки со различна боја на плодовите може да се добијат интересни ефекти на зелените површини.]] [[Податотека:Pyracantha coccinea 2009November22 DehesaBoyaldePuertollano.jpg|250px|мини|десно|Обликувана, ниска жива ограда од огнен трн]] Огнениот трн е еден од омилените декоративни растителни видови, како заради брзото растење и отпорност скоро на сите услови на средината, уште повеќе заради својот есенски и зимски изглед. Плодовите, по кои овој вид го добил и името, со своите пламени бои го обогатува зимскиот пејзаж. Често во густи гроздови ја прекриваат цела грмушка.<ref name="Grlić" /><ref name="Floridata" /> Чест вид е на како на големите, така и на малите, јавни и поединечни зелени површини.<ref name="Vukićević" /> Погоден е за садење на каменити терени, како и на косини, каде успешно го врзува земјиштето и спречува [[ерозија]]. Исто така, заради својата отпорност и приспособливост, може успешно да се сади во [[жардињера|жардињери]]. Добро го поднесува режењето, па многу брзоможе да се формираат исклучително густи и заради трњето непробојни, [[Жива ограда|живи огради]] со различни висини и облици (слободнорастечки или обликувани).{{ref label|А|а|а}}<ref name="Buha">{{harvnb|Buha|2005|p=}}</ref> Гранките, богато украсени со многубројни плодови, се погоден материјал за изработка на [[икебана|икебани]] и други цветни аранжмани.<ref name="Floridata" /> <center> <gallery caption="Живописни бои на плодовите на различни видови огнен трн"> Pyracantha coccinea FruitsCloseup DehesaBoyaldePuertollano.jpg Vodno 105.jpg Yellow firethorn.jpg </gallery> </center> === Култивари === Огнениот трн е варијабилен вид и има поголем број на одгледувани облици кои меѓу себе се разликуваат по висината, густината на крошната, големината и бојата на плодовите и други особини. Некои од нив се: * ''Pyracantha coccinea ’Kasan’'' — моќна грмушка со висина 3—4 м. Бодликавите изданоци се многу влакнести, а листовите се со темна боја. Има богат род. * ''Pyracantha coccinea ’Lalandei’'' — џбун со висина преку 6 м, со нешто потемно лисје. Има богат род, а плодовите се скерлетно црвени. * ''Pyracantha coccinea ’Mohave’'' — грмушка со густа крошна, со висина преку 3,5 м, со изразито црвени плодови. * ''Pyracantha coccinea ’Orange Glow’'' — џбун со нешто поретка и попрозрачна крошна, со плодови со јака портокалова боја. * ''Pyracantha coccinea ’Soleil d’Or’'' — исправен, густо разгранет џбун со жолти плодови.<ref name="Vukićević" /><ref name="Floridata" /> == Поврзано == * [[Хортикултура]] * [[Градина]] * [[Жива ограда]] == Белешки== * {{note label|А|а|а}} Кога станува збор за режењето, мора да се внимава истото да се изврши во право време, односно пред појавата на пупки, за да не изостане цветањето, а со самото тоа и плодовите.<ref name="Buha"/> == Наводи == {{наводи}} == Литература == {{refbegin|2}} * {{Наведена книга| ref = harv | first=Emilija|last=Vukićević|title=Dekorativna dendrologija|year=1996|publisher=Šumarski fakultet|location=Beograd|isbn=978-86-7299-041-6}}{{COBISS|ID=155524871}} * {{наведена книга| ref = harv | first=Ljubiša|last=Grlić|title=Enciklopedija samoniklog jestivog bilja|year=1986|publisher="August Cesarec"|location=Zagreb}}{{COBISS|ID=29347079}} * {{Наведена книга| ref = harv | first=Milica|last=Buha|title=Četinari, žive ograde i "zelene skulpture"|year=2005|publisher=Film publik art|location=Niš|isbn=978-86-85463-02-0}}{{COBISS|ID=125692940}} {{refend}} == Надворешни врски == {{портал|Биологија}} {{wikispecies|Pyracantha coccinea}} {{Commons category|Pyracantha coccinea}} * {{нмс|title=Pyracantha coccinea M. Roem. − scarlet firethorn|url=http://plants.usda.gov/core/profile?symbol=PYCO2|work=Plants Database|publisher=USDA / NRCS|accessdate=5 декември 2016}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{наведено списание|first=Dragana|last=Tucović Baranac|title=Vatreni trn za intimnu baštu|journal=Lisa|url=http://www.lisa.rs/moja-lepa-basta/uredjenje/3248-ograda-od-vatrenog-trna-za-intimnu-bastu.html|accessdate=5 декември 2016}} * {{нмс|title=Pyracantha - Vatreni trn|url=http://www.bastovanstvo.rs/index.php?topic=2284.0|work=Baštovanstvo|accessdate=5 декември 2016|archive-date=2020-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200821121656/http://www.bastovanstvo.rs/index.php?topic=2284.0|url-status=dead}}{{Мртва врска|date=04. 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{нмс|title=Glogovica - Vatreni trn|url=http://www.mediteranka.com/index.php/hr/component/k2/item/74-pirakanta|work=Mediteranka|accessdate=5 декември 2016}} {{Taxonbar}} [[Категорија:Ботаника]] [[Категорија:Хортикултура]] [[Категорија:Украсни растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] jszgg5se5rfwvfrzqv4elko9fh8lmay 0 1249365 5582152 5569717 2026-06-25T04:07:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582152 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Nigeria Yoruba Area.png|мини|Подрачјето на етничката група Јоруба]] '''Јорупска митологија''' — традиционалните религиозни и духовни концепти и практики на народот [[Јоруба]]. Нивната татковина е во денешна Југозападна [[Нигерија]] која ја сочинуваат Ојо, Огун, Осун, Ондо, Екити, како и државите Лагос и соседните делови на [[Бенин]] и [[Того]], попозната како Јорубаланд. Оваа религија дели некои паралели со [[вуду]]то кое го практикуваат соседните народи [[Фон (народ)|Фон]] и [[Еве (народ)|Еве]] на запад и со религијата на народот [[Едо (народ)|Едо]] на исток. Јорупската религијата е основа за многу религии во Новиот Свет, особено сантерија, убанда, тринидатската ориша, хаитското вуду и кандомбле.<ref name="Culture">{{Наведена книга|title=Yoruba Culture: A Philosophical Account|last=Abimbola|first=Kola|publisher=Iroko Academics Publishers|year=2005|isbn=1-905388-00-4|edition=Paperback}}</ref> Јорупските верски уверувања се комплекс на песни, приказни и други културни концепти како дел на општеството на Јоруба.<ref name="YRM">{{Наведена книга|title=Yoruba Religion and Medicine in Ibadan|last=Ọlabimtan|first=Afọlabi|publisher=Ibadan University Press|others=Translated by George E. Simpson|year=1991|isbn=978-121-068-0|oclc=33249752}}</ref><ref name="Religion">J. Olumide Lucas, ''The Religion of the Yorubas'', Athelia Henrietta PR, 1996. {{ISBN|0-9638787-8-6}}</ref> == Верувања == [[Податотека:Yemoja_Nigeria.jpg|мини|Приврзаничка од '''Јемоја''' во Нигерија]] [[Јоруба]] развиле обемна космологија.<ref name="Culture"/> Накратко, се тврди дека сите човечки суштества поседуваат „''ајанмо''“, односно, предодреденост или судбина.<ref name="Fate">{{Наведена книга|title=Àyànmọ|last=Ọlabimtan|first=Afọlabi|publisher=Macmillan|year=1973|location=Lagos, Nigeria|oclc=33249752}}</ref> На крајот секоја личност ќе се спои со духот на [[Олодумаре]] (познат и како Олорун, божествен творец и извор на целата енергија). Мислите и постапките на секоја личност во ''Аје'' (физичкиот домен) се поврзани со сите други живи суштества, вклучително и со самата Земја.<ref name="YRM"/> Секоја личност што живее на земјата се обидува да постигне совршенство и да ја пронајде својата судбина во духовната сфера. Нечие ''ори-ину'' (духовна свест во физичкиот домен) мора да расте со цел да постигне соединување со нечие „и''понри''“ (''Ори Орун'', духовното јас).<ref name="Fate"/> Рамнотежа, медитативно рецитирање и искрено почитување се доволни за зајакнувањето на ''ори-ину'' кај личноста.<ref name="YRM"/><ref name="Fate"/> Една од најважните човечки напори во книжевниот корпус на Јоруба е потрагата за подобрување на нечие „''ива''“ (карактер, однесување). На овој начин учењата ја надминуваат религиозната доктрина, советувајќи ја личноста да ги подобрува своите граѓански, социјални и интелектуални сфери на битието; секоја строфа на ''Оду Ифа'' (светата поезија ) има дел што ја покрива важноста на „''ива''“. Основата тука е правичноста, како поединечната така и колективната.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ifaspeaks.blogspot.com/2011/02/odu-ifa-iwori-meji-ifa-speaks-on.html|title=Odù-Ifá Iwòrì Méjì; Ifá speaks on Righteousness|last=Ifaloju|date=February 2011|work=Ifa Speaks...|publisher=S.S. Popoola, Ifa Dida, Library, INC|accessdate=8 April 2012}}</ref> == Космологија == Јоруба боговите имаат човечки облик и доживуваат несовршени човечки емоции, како што се љубов и гнев.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://sites.google.com/a/asu.edu/mythology-of-africa/the-creation-of-the-universe-and-ife|title=The Creation of the Universe and Ife - Mythology of Africa|work=sites.google.com|accessdate=2020-08-21|archive-date=2020-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011153837/https://sites.google.com/a/asu.edu/mythology-of-africa/the-creation-of-the-universe-and-ife|url-status=dead}}</ref> === Врховни божества === * '''Олудумаре''' - Врховен творец; * '''Олорун''' - владетел на небесата; * '''Олофи''' - посредникот помеѓу Орн (Небото) и Аје (Земјата); * '''Нана Булуку''' - андрогинозен Врховен творец. ==== Олодумаре ==== '''Олодумаре''' е најбитната „состојба на постоење“. Сметајќи дека е сеопфатно, не може да му се назначи пол. Оттука, вообичаено е да се слушнат наводи за „тоа“ или „тие“. Олодумаре му дал „''еми''“ (животен здив) на човештвото и се смета за врховен ентитет<ref name="God">{{Наведена книга|title=Olódùmarè: God in Yoruba Belief|last=[[Bolaji Idowu]]|publisher=Longman|year=1982|isbn=0-582-60803-1|location=Ikeja, Nigeria}}</ref> Олодумаре како врховен бог наречен се нарекува и Олорун. === Главни ликови меѓу боговите === * '''Олорун:''' Владетел на небото; творец на сонцето. * '''Олокун:''' Владетел на морето. * '''Обатала:''' Создател на луѓето и земјата на Земјата („омилениот“ на Олорун). * '''Орунмила:''' Пророк Бога; најстариот син на Олорун. * '''Ешу:''' Гласник и посредник меѓу луѓето и боговите.<ref name=":0" /> == Ориша == '''Ориша''' е ентитет кој поседува способност да рефлектира некои од манифестациите на Олодумаре и честопати се опишува како посредник помеѓу човечкото и натприродното. Терминот се преведува како „божество“.<ref>Cf.[http://organizations.uncfsu.edu/ncrsa/journal/v03/johnsonoyinade_yoruba.htm The Concept of God: The People of Yoruba] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200711141759/http://organizations.uncfsu.edu/ncrsa/journal/v03/johnsonoyinade_yoruba.htm |date=2020-07-11 }} for the acceptability of the translation</ref> Секоја ориша во јорупската религија претставува посебни идеи, предмети или природни појави. Бројот на ориши според различни извори достигнува 40. Тука се претставени најпознатите седум<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.legit.ng/1175618-yoruba-gods-goddesses.html|title=Top facts to know about Yoruba Gods and Goddesses|last=Konkwo|first=Rita|date=2018-06-18|work=Legit.ng - Nigeria news.|language=en|accessdate=2020-08-21}}</ref>: {| class="wikitable sortable" ! scope="col" style="width: 12%;" | Ориши ! Атрибути |- |'''Орумила''' | Голем свештеник и извор на [[знаење]] за кој се верува дека го надгледува знаењето на човековата форма, чистота, лекувањето на заболувања и деформитетите. ''Бабалавос'' му се посветени на Орумила како свештеници и следбеници. |- |'''Ешу''' | Често се смета за „ѓаволот“ или „злото суштество“. Ешу е „измамникот“, тој носи несреќа на оние што не нудат почит. Исто така, се смета за „божествен гласник“, главен преговарач помеѓу негативните и позитивните сили во телото и извршител на „законот на битието“. За него се вели дека помага во засилување на моќта добиена од лековити билки и други форми на езотерична технологија. Ешу е ''ориша'' на среќата, несреќата и непредвидливоста. Како гласник на Олорун и господар на јазиците, Ешу е одговорен за носење пораки и жртви од луѓето до небесниот Бог. Се вели дека Ешу демне по патиштата и на крстосницата, каде носи шанса и несреќа во животот на луѓето. Тој е познат по најразлични имиња, вклучително и ''Елегабара''.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/talesofyorubagod00cour|title=Tales of Yoruba Gods and Heroes|last=Courlander|first=Harold|date=March 1973|publisher=Crown Pub|isbn=978-0517500637}}</ref> |- |'''Огун''' | Ориша на железото и [[металургија]]<nowiki/>[[металургија|та]], огнот и војната. |- |'''[[Јемаја]]''' | Јемаја е ориша, односно божица на живиот Океан, што се смета за мајка на сите. Таа е извор на сите води, вклучително и на реките од западна Африка, особено на реката Огун. Нејзиното име е контракција на Јеј Омо Еја, што значи „Мајки чии деца се риби“. Како што се смета дека целиот живот започнал во морето, се смета дека целиот живот започнал со Јемаја. Таа е мајчинска и длабоко се грижи за сите нејзини деца, утешувајќи ги од тагата. За неа се вели дека може да излечи неплодност кај жените.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thaliatook.com/AMGG/yemaya.php|title=Yemaya, Mother Goddess of the Ocean|work=www.thaliatook.com|accessdate=2020-08-21}}</ref> |- |'''Ошун''' | Јорупските свештеници ѝ припишуваат сензуалност, убавина и грациозност. Таа е поврзана со неколку моќи и претседава со љубовта, интимноста, убавината, богатството и дипломатијата.<ref name=":1" /> |- |'''Шанго''' | Поврзан со машкоста, огнот, молњата, камења, воините и магнетизмот. За него се вели дека има способности да ги трансформира основните супстанции во оние кои се чисти и драгоцени. |- |'''Оја''' | Ориша од реката Нигер; претставува ветер, молња, плодност, оган и магија.<ref name=":1" /> |} === Ирунмоле === '''Ирунмоле''' се субјекти испратени од Олорун да ги завршат зададените задачи, честопати дејствувајќи како врски помеѓу ''Орун'' (невидливиот свет) и ''Аје'' (физичкиот свет). == Митот за создавањето == Јоруба го сметаат [[Олодумаре]] за главен фактор во создавањето.<ref>{{Наведување|last=Opoku|first=Kofi Asare|title=African traditional religion: An enduring heritage|url=http://dx.doi.org/10.1515/9783110850079.67|journal=Religious Plurality in Africa|publisher=DE GRUYTER|isbn=978-3-11-085007-9|access-date=2020-05-24}}</ref> Според едно предание за создавањето, во одредена фаза на процесот, „вистината“ била испратена за да потврди дали на планетите што биле новоформирани може да се живее. [[Земја (планета)|Земјата]], како една од овие, била посетена, но се сметала за премногу влажна за вообичаено живеење.<ref>{{Наведено списание|last=Halliday|first=William D.|date=2018-09-08|title="Half-Earth: Our Planet’s Fight for Life" by Edward O. Wilson, 2017. [book review]|url=http://dx.doi.org/10.22621/cfn.v132i1.2129|journal=The Canadian Field-Naturalist|volume=132|issue=1|pages=78|doi=10.22621/cfn.v132i1.2129|issn=0008-3550|doi-access=free}}</ref> По некој временски период, голем број божества предводени од Обатала биле испратени да ја исполнат задачата да ѝ помогнат на земјата да ја развие својата кора и да стане погодна за живеење. Приказната е следна:<blockquote>[[Податотека:Aja yoruba.jpg|мини|Аја. Припаѓа на јоруба партенонот, како мала ориша]]На почетокот, имало само небо горе, а вода и мочуриште долу. Главниот бог Олорун управувал со небото, а божицата Олокун владеела со тоа што е долу. Обатала, еден друг бог, се осврнал на оваа состојба, а потоа отишол кај Олорун да му дозволи да создаде суво земјиште за сите видови на живи суштества што таму ќе ги насели. Му била дадена дозвола, па затоа побара совет од Орунмила, најстариот син на Олорун и бог на пророштвото. Му било кажано дека ќе му треба златен ланец доволно долг за да стигне долу, полжав полн со песок, бела кокошка, црна мачка и палмин орев, сето тоа требало да го носи во торба. Сите богови придонеле со златото што го имале, а Орунмила му ја наполнил торбата со потребните артикли. Кога сè било подготвено, Обатала го закачил ланецот на небото, ја ставил торбата на рамото и почнал да се симнува надолу. Кога стигнал до крајот на ланецот, видел дека сè уште е далеку. Слушнал како Орунмила од горе му вели да го истури песокот од полжавот, а потоа веднаш да ја ослободи белата кокошка. Тој сторил како што му кажале, при што кокошката што слетала на песокот почнала да ја гребе и да ја расфрла. Каде и да паднел песокот, се формирало суво земјиште, поголемите купови станувале ридови а помалите долини. Обатала скокнал на еден рид и местото го нарекол Ифе. Потоа ископал дупка, го засадил палминиот орев и пораснала палма. Зрелата палма фрлила повеќе палмини ореви на земјата, и пораснале повеќе палми. На Обатала друштво му правела мачката. Поминале многу месеци, а тој се досадувал. Решил да создаде суштества налик на себе за да има друштво. Тој копал во песок и наскоро нашол глина со која обликувал фигури налик на себе но наскоро се уморил и реши да се одмори. Направил вино од палма и испил многу. Не сфаќајќи дека е пијан, Обатала се вратил на својата задача да ги обликува новите суштества но бидејќи бил пијан тој создал многу несовршени фигури. Несвесен за тоа, го повикал Олорун да го внесе животот во неговите суштества. Следниот ден сфатил што сторил, и се заколнал дека никогаш повеќе нема да се пие и ќе се грижи за оние што биле деформирани, со што станал заштитник на деформираните. Новите луѓе изградиле колиби а наскоро Ифе се развил и станал град. Сите богови биле среќни со она што го направил Обатала и честопати ја посетувале земјата, освен Олокун, владетелката на сите под небото. Таа му се налутила на Обатала дека узурпирал голем дел од нејзиното кралство. Кога Обатала се вратил во својот дом на небото, Олокун ги повикала големите бранови на нејзините огромни океани и ги испратила да владеат низ целата земја. Земјата се поплавила и голем дел од луѓето се удавиле. Оние што избегале на највисоката земја го замолиле богот Ешу да се врати на небото и да извести што им се случува. Ешу побарал да се изврши жртва. Луѓето жртвувале кози, а Ешу се вратил на небото. Кога Орунмила ги слушнал вестите, по златниот ланец се спуштил на земјата и фрлил многу магии што предизвикале да се повлечат водите од поплавите и повторно да се појави сувата африканска земја. Така завршила големата поплава.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gateway-africa.com/stories/Yoruba_Creation_Myth.html|title=Yoruba Creation Myth {{!}} African Stories and Myths|work=www.gateway-africa.com|accessdate=2020-08-21}}</ref></blockquote> == Реинкарнација == Јоруба веруваат во ''Атунва'', [[реинкарнација]] во семејството. Имињата Бабантунде (таткото се враќа), Јетунде (мајката се враќа), Бабатунџи (таткото се буди уште еднаш) и Сотунде (мудриот човек се враќа) сите нудат живописни докази за ''ифа'' концептот за семејно или линеарно раѓање.<ref>{{Наведено списание|last=Omobola|first=Odejobi|date=|title=Influence of Yoruba Culture in Christian Religious Worship|url=|journal=International J. Soc. Sci. & Education|volume=4|pages=586|via=}}</ref> == Влијание == === Религии од африканската дијаспора === [[Податотека:The_Childrens_Museum_of_Indianapolis_-_Egungun_masquerade_dance_garment.jpg|десно|мини| Облека за танцување во постојаната колекција на Детскиот музеј на Индијанаполис]] Според професорот С.А. Акинтој, Јоруба биле исклучителни државници кои се ширеле низ целиот свет на невиден начин.<ref name="History">{{Наведена книга|title=A history of the Yoruba people|last=Akintoye|first=Prof S. A.|publisher=Amalion Publishing|year=2010|isbn=2-35926-005-7|id={{ASIN|2359260057|country=uk}}}}</ref> досегот на нивната култура главно се должи на миграцијата - најновата миграција се случила со трговијата со робови во Атлантикот. Во овој период, многу Јоруба беа заробени и продадени како робови и биле однесени во [[Аргентина]], [[Бразил]], [[Куба]], [[Колумбија]], [[Доминиканска Република]], [[Порторико]], [[Тринидад и Тобаго]], [[Свети Винцент и Гренадини|Свети Винсент и Гренадини]], [[Уругвај]], [[Венецуела]] и други делови на Америка. Со нив, тие ги носеа своите верски убедувања.<ref name="Santeria">{{Наведена книга|title=Santería Enthroned: Innovation in an Afro-Cuban Religion|last=Brown (Ph.D.)|first=David H.|publisher=University of Chicago Press|year=2003|isbn=0-226-07610-5}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://anthrocivitas.net/forum/showthread.php?t=9088|title=Anthropology: [Yoruba]|last=Oditous|year=2010|publisher=Anthrocivitas Online|accessdate=2011-03-27|archive-date=2012-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309020731/http://anthrocivitas.net/forum/showthread.php?t=9088|url-status=dead}}</ref><ref name="Concept">{{Наведена книга|title=The Handbook of Yoruba Religious Concepts|last=Karade|first=Baba Ifa|publisher=Weiser Books|year=1994|isbn=0-87728-789-9|location=York Beach, New York}}</ref> * Кандомбле ( [[Бразил]], [[Аргентина]], [[Уругвај]] ) * Сантерја ( [[Куба]], [[Порторико]], [[Доминиканска Република]] ) * Тринидатска Ориша ( [[Тринидад и Тобаго]] ) * Духовен Баптист ( [[Свети Винцент и Гренадини|Св. Винсент и Гренадини]] ) * Умбанда ( [[Бразил]], [[Аргентина]], [[Уругвај]] ) [[Вуду]]то кое потекнува од различна етничка група (народите што зборуваат во Гбе на денешните [[Бенин]], [[Того]] и [[Гана]] ), имало влијателни аспекти на африканската дијаспора во земји како [[Хаити]] и [[Куба]], како и во [[Њу Орлеанс]], [[Луизијана]] во [[Соединети Американски Држави|САД]] <ref>{{Наведено списание|last=Fandrich|first=Ina J.|year=2007|title=Yorùbá Influences on Haitian Vodou and New Orleans Voodoo|journal=Journal of Black Studies|volume=37|issue=5 (May)|pages=775–791|doi=10.1177/0021934705280410|jstor=40034365}}</ref> Во [[Латинска Америка]], јорупската религија е во интензивен синкретизам со [[христијанство]]то, домородните религии и [[Спиритизам|спиритизмот]] уште од првото пристигнување на африканските имигранти. == Наводи == {{Наводи|2}} '''Литература''' * {{Наведена книга|title=Ricardo Alegría: Una Vida|last=Hernández|first=Carmen Dolores|date=2002|publisher=Centro de Estudios Avanzados del Caribe, Fundación Puertorriqueña de las Humanidades, Instituto de Cultura Puertorriqueña, Academia Puertorriqueña de Historia|isbn=1563282100|ref=harv}} == Дополнителна литература == * Fayemi Fatunde Fakayode, "Iwure, Efficacious Prayer to Olodumare, the Supreme Force" {{ISBN|978-978-915-402-9}} * Chief S. Solagbade Popoola & Fakunle Oyesanya, [http://www.alawoye.com/Ifa_Orunmila_%3A_Alawoye/Book_News_%26_Reviews/Entries/2008/1/9_Ikunle_Abiyamo_-_It_is_on_Bent_Knees_that_I_Gave_Birth%2C_.html Ikunle Abiyamo: The ASE of Motherhood]{{Мртва врска|date=December 2017}} 2007. {{ISBN|978-0-9810013-0-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-9810013-0-2|978-0-9810013-0-2]] * Chief S. Solagbade Popoola Library, INC [https://web.archive.org/web/20080702201131/http://www.alawoye.com/Ifa_Orunmila_%3A_Alawoye/Ifa_Book_News_%26_Reviews/Entries/2008/6/1_Ifa_Didaa_-_Ifa_Consultation_for_the_Beginner_%26_Professional_.html Ifa Dida Volume One (EjiOgbe - Orangun Meji)]{{ISBN|978-0-9810013-1-9}} * Chief S. Solagbade Popoola Library, INC {{ISBN|978-1-926538-24-2}} * [http://www.spiritualtools.org/The-Way-of-the-Orisa-p110.html The Way of the Orisha] by Philip John Neimark: Publisher HarperOne; 1st edition (May 28, 1993) {{ISBN|978-0-06-250557-6}} * ''Olódùmarè : God in Yoruba Belief'' by Bolaji Idowu, Ikeja : Longman Nigeria (1982) {{ISBN|0-582-60803-1}} * Dr. Jonathan Olumide Lucas, "The Religion of the Yorubas", Lagos 1948, C. M. S. Bookshop. * {{Наведена книга|title=A Dictionary of Creation Myths|last=Leeming|first=David Adams|last2=Leeming|first2=Margaret Adams|publisher=Oxford University Press|year=2009|edition=Oxford Reference Online|ref=harv}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/latinbeatrhythms00mora_0|title=The Latin Beat|last=Morales, Ed|publisher=Da Capo Press|year=2003|isbn=0-306-81018-2}}, pg. 177 * Miguel A. De La Torre, ''Santería: The Beliefs and Rituals of a Growing Religion in America'', 2004, {{ISBN|0-8028-4973-3}}. * Miguel R. Bances – Baba Eshu Onare, [http://www.tratadosifasanteria.com Tratado Enciclopedico de Ifa]. Los 16 Meyis y sus Omoluos u Odus o Signos de Ifa. * {{Наведена книга|title=The cradle of Yoruba culture|last=Ológundúdú, Dayọ̀ ; foreword by Akinṣọla Akiwọwọ|publisher=Institute of Yoráubâa Culture ; Center for Spoken Words|year=2008|isbn=978-0-615-22063-5|edition=Rev.}} == Надворешни врски == * [http://www.photius.com/religion/yoruba.html Јорупска космологија и митологија] * [http://www.tratadosifasanteria.com Ifa Books / The 16 Mayis and Omoluos] * [http://www.gbawoniyi.com Западноафриканска Ориса традиција на Нигерија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230226231127/https://gbawoniyi.com/ |date=2023-02-26 }} [[Категорија:Религијата во Африка]] eximrfjwkboqz518t9jmmwpcti5fih0 0 1254355 5582093 5013138 2026-06-24T21:51:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582093 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Програмска опрема|name=|developer=Tao Software Development Company|programming language=[[C++]], [[Assembly language|Assembler]], [[Visual Basic]]|latest release version=10.0.432|latest release date={{Start date and age|2015|06|27}}|operating system={{unbulleted list|[[Windows 10]]|[[Windows 8]]|[[Windows 7]]|[[Windows Vista]]|[[Windows XP]]|[[Windows 2000]]|[[Windows Server 2008]]|[[Windows Server 2003]]}}|genre=[[Emulator]]|license=Commercial [[EULA]]|website={{URL|http://www.taosdc.com}}}}'''Tao ExDOS''' е емулаторска софтверска апликација дизајнирана да им овозможи на корисниците на старите апликации MS-DOS да ги користат овие апликации на нови оперативни системи како што се [[Windows 10]], [[Windows 8]], [[Windows 7]], Windows Vista, Windows XP, Windows 2000 и Windows Terminal Server . == Одлики == '''Tao ExDOS''' им овозможува на корисниците на ДОС-апликациите да работат со овие апликации на нови оперативни системи. Користејќи го вградениот режим Виртуелен 8086 на обработувачот x86, '''Tao ExDOS''' им овозможува на ДОС и 16-битни Виндоус апликации (кои работат под ДОС) ефикасно да работат во 32-битни десктоп средини, вклучително и Виндоус '''10/8/7''' / Виста / XP / 2000 и Windows Terminal Server 2003/2008. Поддршката за 64-битни системи е достапна на Виндоус 7 преку Виртуелен XP режим, кој може бесплатно да се преземе од Мајкрософт за верзиите на Виндоус 7 Професионална, Ултимејт и Ентерпрајз. Дополнителни модули им овозможуваат на корисниците на ДОС да се печати на печатачи поврзани на USB портови, мрежни печатачи, [[факс]] печатачи, [[PDF]], [[Microsoft Word]], [[HTML]] и податотеки со слики. == Користена литература == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.taosdc.com Мрежно место на компанијата за развој на софтвер] * [http://www.taosdc.com/exdos/product Страна на производот Tao ExDOS] * [https://www.pcmag.com/encyclopedia_term/0,2542,t=ExDOS&i=58512,00.asp Напис за енциклопедија на PC Magazine] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304203718/http://www.pcmag.com/encyclopedia_term/0%2C2542%2Ct%3DExDOS%26i%3D58512%2C00.asp/ |date=2016-03-04 }} * [http://download.cnet.com/Tao-ExDOS-2009/3000-2094_4-10969251.html Tao ExDOS на CNET Download.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210624133434/https://download.cnet.com/Tao-ExDOS-2009/3000-2094_4-10969251.html |date=2021-06-24 }} * [http://www.tucows.com/preview/1435159/Tao-ExDOS-2009 Tao ExDOS за преземања на Tucows]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска|date=January 2018}}<sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true"><span style="white-space: nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="Dead link since January 2018">трајна мртва врска</span></nowiki>'' &#x5D;</span></sup><sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true"><span style="white-space: nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="Dead link since January 2018">трајна мртва врска</span></nowiki>'' &#x5D;</span></sup> dff103f4q46moarfha2d53qkkikmusq 0 1260785 5582250 5353383 2026-06-25T08:20:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582250 wikitext text/x-wiki {{Музичар |Name=Џим Вокер |birth_date={{birth year and age|df=yes|1955}} |birth_place=[[Едмонтон]], [[Алберта]], [[Канада]] |Genre=[[Панк рок]], [[пост-панк]] |Instrument=[[Тапани]] |Years_active=1977-1984 |Associated_acts=Public Image Ltd.}} '''Џим Вокер''' (роден 1955 година) - канадски музичар, кој бил основачки директор, како и првичен тапанар за британската музичка група, Public Image Ltd.<ref>[https://www.theguardian.com/music/2018/jul/19/pil-the-public-image-is-rotten-songs-from-the-heart-review-john-lydon "PiL: The Public Image Is Rotten (Songs From the Heart) review – how John Lydon bulldozed pop"]. ''The Guardian'', Chal Ravens, 19 јули 2018</ref> == Ран живот и образование == Џејмс Донат Вокер е роден во Едмонтон, [[Алберта]]. Прво вежбал како џез тапанар на [[Беркли (музички колеџ)|Музичкиот колеџ Беркли]] во Бостон, каде што го предавале Алан Досон и Џо Хант.<ref>[https://www.allmusic.com/artist/jim-walker-mn0001335537/biography "Jim Walker"]. ''Allmusic'', Biography by Eugene Chadbourne</ref> == Кариера == Во 1977 година, заедно со Малком Хасман и Крис Арнет, тој ја створил панк групата од [[Ванкувер]], Furies, првата панк рок група во Западна [[Канада]].<ref>[https://www.thepunkmovie.com/articles/furies "The Furies"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210624034914/https://thepunkmovie.com/articles/furies |date=2021-06-24 }}. ''Bloodied but Unbowed'', Scott Beadle and Les Wiseman | 22 јануари 2010</ref> Бендот се распаднал по неколку месеци, а Вокер се преселил во [[Лондон]] подоцна истата година. На почетокот на мај 1978 година, откако одговорил на огласот поставен во „''Melody Maker''“,<ref>[https://noogatoday.6amcity.com/record-bin-how-public-image-ltd-escaped-the-shadow-of-its-punk-lineage-on-metal-box/ "Record Bin: How Public Image Ltd escaped the shadow of its punk lineage on “Metal Box”"]. ''Nooga Today'', 16 мај 2017.</ref> тој се појавил на аудиција и станал член-основач на „Public Image Ltd.“, со Џон Лајдон, Кит Левин и Џон Вордл (Џа Вобл).<ref name="Taylor2006">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=KPOsu8JOHO8C&pg=PA196|title=The A to X of Alternative Music|last=Steve Taylor|date=27 септември 2006|publisher=A&C Black|isbn=978-0-8264-8217-4|page=196}}</ref><ref name="Jr.McClure2017">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=taMxDwAAQBAJ&pg=PA161|title=Historical Theory and Methods through Popular Music, 1970–2000: "Those are the New Saints"|last=Kenneth L. Shonk, Jr.|last2=Daniel Robert McClure|date=17 август 2017|publisher=Palgrave Macmillan UK|isbn=978-1-137-57072-7|page=161}}</ref> Незадоволен од насоката на бендот, тој го напушти бендот како свирач во февруари 1979 година, и како директор во јануари 1980 година. По PiL, тој свирел за неколку помалку познати месни лондонски бендови, вклучувајќи ги The Pack и The Straps,<ref>[https://www.straight.com/music/1188256/john-werner-furies-pack-theatre-hate-and-vancouver-uk-punk-migration "John Werner on the Furies, the Pack, Theatre of Hate, and the Vancouver–U.K. punk migration"]. ''Georgia Straight'', by Allan MacInnis, 15 јануари 2019</ref><ref name="Glasper2014">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rcrqAwAAQBAJ&pg=PA308|title=Burning Britain: The History of UK Punk 1980–1984|last=Ian Glasper|date=1 мај 2014|publisher=PM Press|isbn=978-1-60486-989-7|page=308}}{{Мртва_врска|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> пред да ја створи Human Condition во 1981 година со Џа Вобл и Дејв „Анимал“ Молтби.<ref name="Reynolds2010">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=wQRFAAAAQBAJ&pg=PT32|title=Totally Wired: Postpunk Interviews and Overviews|last=Simon Reynolds|date=10 август 2010|publisher=Soft Skull Press|isbn=978-1-59376-394-7|page=32}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Human Condition биле заедно нешто повеќе од една година, свирејќи на измешани критики, пред да се распушти во 1982 година.  Во 1984 година го напуштил Лондон за [[Њујорк]], а по свирењето таа година ја напуштил [[Музичка индустрија|музичката индустрија]].<ref>[https://www.theglobeandmail.com/arts/music/john-lydon-resurrects-his-folk-band/article4318264/ "John Lydon resurrects his 'folk band'"]. ''The Globe and Mail'', 7 мај 2010, Joshua Ostroff</ref> Вокер бил интервјуиран за документарниот филм во 2017 година, „''Public Image е расипан''“.<ref>[https://www.chicagoreader.com/chicago/the-public-image-is-rotten/Film?oid=33928801 "The Public Image Is Rotten"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210512043736/https://www.chicagoreader.com/chicago/the-public-image-is-rotten/Film?oid=33928801 |date=2021-05-12 }}. ''Chicago Reader'', j. R. Jones.</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.fodderstompf.com/MEMBERS/walker.html Животопис на ''Fodderstompf''] [[Категорија:Родени во 1955 година]] [[Категорија:Апсолвенти на колеџот за музика „Беркли“]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Канадски рок тапанари]] abb1m6lrom4oajs9fcsb8u3xbz18wzf 0 1261539 5582251 5370331 2026-06-25T08:32:42Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582251 wikitext text/x-wiki {{ taxobox | name =Џинкшаносаурус<br/>Jingshanosaurus | fossil_range = [[рана јура]] фосилни остатоци|201.6|196.5 | image = Jingshanosaurus xinwaensis.jpg | image_caption = Скелет на „Џинкшаносаурус шиновејсис“ во [[Музејот на наука во Мајами]]. | taxon = Џинкшаносаурус | authority = Жанг и Јанг, 1995 година | type_species = {{изумрен}} „Џинкшаносаурус шиновејсис“ | type_species_authority = Жанг и Јанг, 1995 година }} ''''' Џинкшаносаурус ''''' (Jingshanosaurus) диносаурус одродот сауроподоморф од групата прозауроподи (Просауропода).<ref>[https://fossil.fandom.com/wiki/Jingshanosaurus/ Jingshanosaurus]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:Jingshanosaurus xinwaensis.png|thumb|left|Реконструкција]] == Опис и име == Неговите фосили, скоро целосен скелет вклучувајќи го и черепот, биле пронајдени во близина на градот Јингшан („Златен рид“), во округот Луфенг, провинција Јунан, [[Кина]], од каде му потекнува името. За прв пат бил опишан во 1995 година.Фосилните остатоци од Џинкшаносаурус биле изложени во музеите неколку години пред официјалното именување.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.prehistoric-wildlife.com/species/j/jiangshanosaurus.html/ |title=Jingshanosaurus |accessdate=2021-02-26 |archive-date=2020-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719131251/http://www.prehistoric-wildlife.com/species/j/jiangshanosaurus.html |url-status=dead }}</ref> == Наоди од фосили и детерминизација == Живеел во раниот период на Јура (пред околу 199–189 милиони години) во областите на Источна [[Азија]]. Должината на телото му била приближно 5-7,5 м. Неговите остатоци се пронајдени во [[Кина]] (во провинцијата [[Јунан]]).<ref>[https://dinosaurpictures.org/Jingshanosaurus-pictures/ Jingshanosaurus pictures and facts]</ref> == Класификација == Џинкшаносаурус можеби бил најтесно поврзан со Јунаносаурус и, на моменти, бил вклучен во Јунаносауридите. Всушност, Донг сметал дека Џинкшаносаурус бил голем примерок на Јунаносаурус. Ако тоа е вистина, ова ќе го направи Џинкшаносаурус помлад синоним за Јунаносаурус. ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== * [https://web.archive.org/web/20240415093030/https://dinosaurier-info.de/animals/dinosaurs/pages_j/jiangshanosaurus.php Dzingszanozaur na dinosaurier-web.de] {{јаз|de}} * [https://www.nhm.ac.uk/discover/dino-directory/jingshanosaurus.html Dzingszanozaur na Dino Directory] {{јаз|en}} [[Категорија:Диносауруси од раната јура во Азија]] [[Категорија:Сауроподоморфи]] jklm3hmsw0315ic15wujlum5m05yde6 0 1264630 5582097 5563499 2026-06-24T22:17:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582097 wikitext text/x-wiki {{Музичар|Name=The Neighbourhood|Landscape=yes|Background=group_or_band|Origin=[[Newbury Park, California]], U.S.|Alias=The NBHD <small>(abbreviation)</small>|Years_active=2011–present|Genre={{flatlist| * [[Alternative rock]] * [[indie rock]] * {{nowrap|[[indie pop]]}} * [[pop rock]] }}|Label=[[Columbia Records|Columbia]]|Current_members=* [[Jesse Rutherford (singer)|Jesse Rutherford]] * Jeremy Freedman * Zach Abels * Mikey Margott * Brandon Alexander Fried|Past_members=* Bryan Sammis}} '''Соседството''' ([[Англиски јазик|англиски]]: The Neighbourhood, понекогаш претставено како „'''THE NBHD'''“) — американска [[Рок-музика|рок-]]<nowiki/>група основана во Њубери Парк, Калифорнија, во 2011 година. Групата е составена од вокалистот Џеси Радерфорд, гитаристите Џереми Фридман и Зак Абелс,басистот Мајки Маргот и тапанарот Брендон Александар Фрид.После издавањето на два ЕП, ''I'm sorry...'' и ''Thank You'',соседството го издаде својот прв целовечерен албум ''I Love You'' на 23 април 2013 година, преку [[Columbia Records|Колумбија Рекордс]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gigwise.com/news/79992/the-neighbourhood-announce-details-of-debut-album-i-love-you|title=The Neighbourhood announce details of debut album, I Love You|last=Gigwise|accessdate=March 26, 2013}}</ref> Истата година, излегол ЕП '''„'''The Love Collection"; и во ноември 2014 година, мешавина со наслов ''#000000 & #FFFFFF''. Втор албум, ''Wiped Out!'' беше ослободен на 30 октомври 2015 година. На 9 март 2018 година,излезе истоимен трет студиски албум,на кој му претходеше издание на две ЕП: ''Hard'' на 22 септември 2017 година,кој на кратко се најде на [[Билборд 200]] и ''Да замисли'' на 12 јануари 2018 година По објавувањето на албумот, трагите од продолжените претстави што не беа вклучени на последниот список на песни беа собрани во друго ЕП, „''Hard to Imagine“''. == Историја == === Формација и ''Те сакам.'' (2011 — 2013) === „Соседството“ е формирано во август 2011 година од пејачот Џеси Радерфорд,гитаристите Захари Абелс и Џремиа Фридман,бас гитаристот Мајкл Маргот и тапанарот Брајан „Оливер“ Самис.Членовите на соседството го избраа британскиот правопис на „соседството“ по совет на нивниот менаџер,со цел да се разликуваат од бендот што веќе го користи американскиот правопис.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.axs.com/the-neighbourhood-announce-2018-tour-dates-127344|title=The Neighbourhood announce 2018 tour dates|last=Kareem Gantt|date=January 18, 2018|work=[[AXS (company)|AXS]]}}</ref> На почетокот на 2012 година, „Соседството“ ги објави „Female Robbery “ и „Sweater Weather“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://schedule.sxsw.com/2013/events/event_MS21560|title=The Neighbourhood - Schedule|work=[[South by Southwest|SXSW]]|accessdate=2013-08-09|archive-date=2013-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606052722/http://schedule.sxsw.com/2013/events/event_MS21560|url-status=dead}}</ref> Во мај 2012 година, бендот ја претстави својата деби самообјавена [[EP|продолжена претстава со]] наслов ''I'm Sorry...'' за бесплатно [[Музичко симнување|преземање]], во продукција на Џастин Пилброу.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://earmilk.com/2012/05/10/the-neighbourhood-im-sorry-ep/|title=The Neighbourhood – I'm Sorry… [EP]|last=Jake Blair|date=May 10, 2012|work=EARMILK}}</ref> Во декември 2012 година,„Соседството“ го издаде својот втор ЕП, „''Thank You“''.<ref name="ThankYouEP">{{Наведена мрежна страница|url=https://itunes.apple.com/us/album/thank-you-single/584841510|title=Thank You, - Single by The Neighbourhood|date=January 14, 2013|work=[[Apple Music]], [[iTunes]] (US)}}</ref> Бендот настапи на Коачела во 2013 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.billboard.com/biz/articles/news/1557381/backbeat-the-neighbourhood-talks-new-album-backstage-at-coachella-2013|title=Backbeat: The Neighbourhood Talks New Album Backstage at Coachella 2013|last=Nicole Pajer|date=April 12, 2013|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> очекувајќи го својот деби албум ''I Love You'', што беше премиерно прикажано на 16 април 2013 година, преку [[Ролинг Стоун]] и официјално излезе на 23 април 2013 година, преку [[Columbia Records|Колумбија рекордс]].Дебитираше на 39. место на американската [[Билборд 200|список на]] албуми „Билборд 200“, продавајќи 9.000 единици во првата недела.Претходеше главниот сингл „Sweater Weather“,кој музички спот беше објавен на 5 март 2013 година.Тие ја направија својата прва телевизиска изведба на песната на 27 јуни 2013 година, во ''живо на Џими Кимел''.„Sweater Weather“ се најде на првото место на топ-листите на почетокот на јуни 2013 година,достигнувајќи го првото место на ''табелата „Билборд'' алтернативни песни“ и ги пробива првите десет на ''табелата „Билборд'' Хетзикерс песни“. Бендот отиде на отворање турнеја за Imagine Dragons во јули и септември 2013 година.Соседството направи и два настапи во Источна Канада во текот на летото 2013 година.Тие играа како еден од хедлајнерите на „Едгефест“ во Торонто на 31 јули 2013 година,а неколку дена подоцна играа на најголемиот музички фестивал во Канада, Ошега, во Монтреал на 4 август.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.spin.com/2013/05/osheaga-2013-lineup-montreal-festival/|title=Beck, Frank Ocean, the Breeders Join Osheaga Festival's 2013 Lineup|last=Kyle McGovern|date=May 8, 2013|work=[[Spin (magazine)|Spin]]|accessdate=2021-03-29|archive-date=2019-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402214604/https://www.spin.com/2013/05/osheaga-2013-lineup-montreal-festival/|url-status=dead}}</ref> Соседството настапи во музичкиот центар во Атланта на 21 септември 2013 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.midtownatl.com/do/music-midtown|title=Music Midtown - Midtown Alliance - Atlanta, GA|publisher=[[Midtown Atlanta]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180311081208/https://www.midtownatl.com/do/music-midtown|archive-date=2018-03-11|accessdate=2018-03-10}}</ref> === ''# 000000 & #FFFFFF'' и ''Wiped Out!'' (2014 — 2015) === На 16 јануари 2014 година,бендот преку социјалните мрежи откри дека тапанарот Брајан Самис го напушта бендот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://idobi.com/news/the-neighbourhood-part-ways-with-drummer/|title=The Neighbourhood part ways with drummer|last=Alexa Gallo|date=January 16, 2014|work=[[idobi Radio]]|accessdate=2021-03-29|archive-date=2019-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421020732/https://idobi.com/news/the-neighbourhood-part-ways-with-drummer/|url-status=dead}}</ref> Во април 2013 година, „Соседството“ ја најави својата летна турнеја во 2013 година, наречена „The Love Collection“, заедно со Lovelife,1975 и „MSМСН“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://idobi.com/news/the-neighbourhood-embark-on-the-love-collection-tour/|title=The Neighbourhood embark on "The Love Collection" tour|last=Tarynn Law|date=April 24, 2013|work=idobi Radio|accessdate=2021-03-29|archive-date=2019-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401081743/https://idobi.com/news/the-neighbourhood-embark-on-the-love-collection-tour/|url-status=dead}}</ref> како и дека планирале ослободување на мешавина.На 10 декември 2013 година тие го издадоа новото ЕП наречено ''The'' ''Love Collection''.<ref name="TheLoveCollectionEP">{{Наведена мрежна страница|url=https://itunes.apple.com/us/album/the-love-collection-single/766049325|title=The Love Collection - Single by The Neighbourhood|date=December 10, 2013|work=Apple Music, iTunes (US)}}</ref> На 28 ноември 2014 година, бендот конечно го издаде проектот, насловен како ''# 000000 & #FFFFFF'' ([[Семрежни бои|хексадецималните кодови на бои]] за црно-бело, соодветно) бесплатно.Беше домаќин на ДЈ Драма и се појавуваат гостувања од ЈГ, Деј Лоф, Франс Монтана, Дени Браун, Џи-Ези и други.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hotnewhiphop.com/the-neighborhood-000000-and-ffffff-new-mixtape.115603.html|title=#000000 & #FFFFFF|last=Trevor Smith|date=November 28, 2014|work=HotNewHipHop|accessdate=2021-03-29|archive-date=2019-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401081741/https://www.hotnewhiphop.com/the-neighborhood-000000-and-ffffff-new-mixtape.115603.html|url-status=dead}}</ref> Микстејпот беше официјално објавен за пренос и преземање на 22 ноември 2017 година.<ref name="000000andFFFFFF">{{Наведена мрежна страница|url=https://itunes.apple.com/us/album/000000-ffffff/1316105951|title=#000000 & #FFFFFF by The Neighbourhood|date=November 28, 2014|work=Apple Music, iTunes (US)}}</ref> Во август 2015 година, бендот го објави претстојното издание на нивниот втор албум ''Wiped Out!'' на 30 октомври.На него му претходеше водечкиот сингл „RIP 2 My Youth“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.co.uk/the-neighbourhood/news/the-neighbourhood-drop-cheery-rip-2-my-youth-video|title=The Neighbourhood Drop Cheery 'R.I.P. 2 My Youth' Video|last=Georgina Langford|date=September 17, 2015|work=[[MTV UK]]|accessdate=2021-03-29|archive-date=9 јули 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709185342/http://www.mtv.co.uk/the-neighbourhood/news/the-neighbourhood-drop-cheery-rip-2-my-youth-video|url-status=dead}}</ref> и ја достигна позицијата број 13 на американскиот Билборд 200.Бендот започна со европска турнеја во ноември 2015 година и на американска турнеја во мај и јуни 2016 година за поддршка на албумот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://music.mxdwn.com/2016/02/09/news/the-neighbourhood-announce-summer-2016-tour-dates/|title=The Neighbourhood Announce Summer 2016 Tour Dates|last=Julia Naman|date=February 16, 2016|work=mxdwn}}</ref> === ''Тешко е да се замисли'', самоименуван албум и ''Chip Chrome & the Mono-Tones'' (2017—) === На 21.09.2017 година, „Соседството“ го издаде ЕП „''Hard“'' кој достигна бројка од 183 позиција на американската табела „Билборд 200“.Друго ЕП наречено „''To Imagine“'' беше објавено на 12 јануари 2018 година.Бендот подоцна го објави нивниот истоимен трет студиски албум ''„Соседството“,'' издаден на 9 март 2018 година,кој вклучуваше песни од претходните продолжени претстави, вклучувајќи го и главниот сингл: „Scary Love“.По објавувањето, трагите од продолжените претстави кои не беа вклучени на последниот список на песни беа собрани во друго ЕП наречено ''Hard to Imagine''.Бендот потоа го издаде комплетното издание на албумот,со наслов ''Hard To Imagine The Neighborhood Ever Changing во'' кој беа вклучени сите песни објавени од ''Hard'', ''To Imagine'', ''The Neighborhood'' и ''Ever Changing'', освен двете песни „Revenge“ и „Too Serious“. На 16.08.2019 година, тие премиерно изведоа музичко видео заедно со нивниот сингл „Middle of Somewhere“.На 10 октомври 2019 година, синглот на „The Neighbourhood“, „Yellow Box“ беше објавен и се претстави во акциона игра „Death Stranding“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variancemagazine.com/sounds/10631-the-neighbourhood-yellow-box|title=Hear The Neighbourhood's haunting new track 'Yellow Box'|last=Schmitt|first=Tyler|work=Variance Magazine|language=en-gb|accessdate=2020-04-09}}</ref> Тие издадоа лиричко видео за „Yellow Box“ на 7 ноември 2019 година.<ref>{{Наведување|title=The Neighbourhood - Yellow Box (Lyric Video)|url=https://www.youtube.com/watch?v=QiATQ25E5nk|language=en|access-date=2020-04-09}}</ref> На 31 јули 2020 година,бендот го објави издавањето на нивниот четврти албум ''Chip Chrome & the Mono-Tones'' на 25 септември.На него претходеше сингл „Cherry Flavored“, кој го издадоа во плејлиста именувана по албумот преку разни стриминг услуги.Плејлистата е компилација од основните песни на бендот,плус синглот.Во описот на листата за репродукција беше, цитат: „Албум излегол 9/25.“ Кон крајот на 2020 година, нивните песни „Sweater Weather“, од нивниот албум „I Love You“ и „Daddy Issues“ од нивниот албум, ''Wiped Out!'', стана вирален на ТикТок, собирајќи нови врвови во стримингот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9477079/neighbourhood-sweater-weather-daddy-issues-streaming-gain|title=The Neighbourhood Score Best On-Demand Streaming Weeks Yet For 'Sweater Weather' & 'Daddy Issues'|last=Unterberger|first=Andrew|date=November 2, 2020|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|accessdate=January 26, 2021}}</ref> == Музички стил == Музичкиот стил на соседството е опишан како [[алтернативен рок]],<ref name="AllMusic Genres">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.allmusic.com/artist/the-neighbourhood-mn0002690553/biography|title=The Neighbourhood &#124; Biography & History|work=[[AllMusic]]|accessdate=26 September 2020}}</ref> [[инди рок]], инди поп,[[Поп-рок|поп рок]],со елементи на [[Електронска музика|електронски]], [[Хип-хоп музика|хип-хоп]], [[Поп-музика|поп]] и [[Современ Р&Б|R&B]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/the-neighbourhood-the-neighbourhood/|title=The Neighbourhood The Neighbourhood|last=Ian Cohen|date=16 March 2018|accessdate=31 October 2020}}</ref> == Членови == '''Сегашни членови''' * Џеси Радерфорд — главен вокал <small>(2011—денес)</small> * Захари Абелс — водечка гитара, придружен вокал <small>(2011—)</small> ; ритам гитара <small>(2014—)</small> * Џеремиах Фридман - ритам гитара, придружен вокал <small>(2011—)</small> ; оловна гитара <small>(2014—)</small> * Мајкл Маргот — бас-гитара, придружен вокал <small>(2011—)</small> * Брендон Фрид — тапани, удирања, придружни вокали <small>(2014 година—)</small> '''Поранешни членови''' * Брајан „Оливер“ Самис — тапани, удирања, придружни вокали <small>(2011 — 2014)</small> '''Времеплов'''{{#tag:timeline|ImageSize=width:800 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:110 bottom:80 top:10 right:10 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/08/2011 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:4 ScaleMajor = increment:1 start:2012 Colors = id:LVocals value:red legend:Lead_vocals id:BVocals value:pink legend:Backing_vocals id:LGuitar value:teal legend:Lead_guitar id:RGuitar value:brightgreen legend:Rhythm_guitar id:Bass value:blue legend:Bass_guitar id:Drums value:orange legend:Drums id:Perc value:claret legend:Percussion id:Album value:black legend:Studio_album LineData = color:Album layer:back at:22/04/2013 at:30/10/2015 at:09/03/2018 at:25/09/2020 BarData = bar:Jesse text:Jesse Rutherford bar:Zachary text:Zachary Abels bar:Jeremiah text:Jeremiah Freedman bar:Michael text:Michael Margott bar:Bryan text:Bryan Sammis bar:Brandon text:Brandon Fried PlotData = width:11 bar:Jesse from:start till:end color:LVocals bar:Zachary from:start till:end color:LGuitar bar:Jeremiah from:start till:end color:RGuitar bar:Michael from:start till:end color:Bass bar:Bryan from:start till:16/01/2014 color:Drums bar:Brandon from:01/04/2014 till:end color:Drums width:7 bar:Zachary from:01/04/2014 till:end color:RGuitar bar:Jeremiah from:01/04/2014 till:end color:LGuitar bar:Bryan from:start till:16/01/2014 color:Perc bar:Brandon from:01/04/2014 till:end color:Perc width:3 bar:Zachary from:start till:end color:BVocals bar:Jeremiah from:start till:end color:BVocals bar:Michael from:start till:end color:BVocals bar:Bryan from:start till:16/01/2014 color:BVocals bar:Brandon from:01/04/2014 till:end color:BVocals}} == Дискографија == === Албуми === ==== Студио албуми ==== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Список на студиски албуми, со избрани позиции на графикони ! rowspan="2" scope="col" style="width:12em;" | Наслов ! rowspan="2" scope="col" style="width:20em;" | Детали за албумот ! colspan="10" scope="col" | Позиции на врвни графикони ! rowspan="2" scope="col" style="width:10em;" | Сертификати |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | [[Билборд 200|САД]]<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="US-albums">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.billboard.com/music/the-neighbourhood/chart-history/billboard-200|title=The Neighbourhood – Chart History: Billboard 200|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|accessdate=March 20, 2018}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | САД<nowiki><br id="mw-w"></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki></br></nowiki> Alt.<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="US-Alternative-albums">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.billboard.com/music/the-neighbourhood/chart-history/alternative-albums|title=The Neighbourhood – Chart History: Top Alternative Albums|work=Billboard|accessdate=March 20, 2018}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | САД<nowiki><br id="mwAQE"></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki></br></nowiki> Карпа<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="US-Rock-albums">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.billboard.com/music/the-neighbourhood/chart-history/rock-albums|title=The Neighbourhood – Chart History: Top Rock Albums|work=Billboard|accessdate=March 20, 2018}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | [[ARIA Charts|АУС]]<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.noise11.com/news/music-news-aria-albums-elvis-presley-has-the-no-1-album-in-australia-seriously-20151107|title=ARIA Albums: Elvis Presley Has the No. 1 Album in Australia (Seriously)|last=Ryan|first=Gavin|date=November 7, 2015|publisher=Noise11|accessdate=November 7, 2015}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | [[Ultratop|БЕЛ]]<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="BEL (FL)">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ultratop.be/nl/showinterpret.asp?interpret=The+Neighbourhood|title=Discografie The Neighbourhood|work=ultratop.be|publisher=Hung Medien|language=nl|accessdate=February 19, 2018}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | МОANЕ<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="CAN-albums">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.billboard.com/music/the-neighbourhood/chart-history/canadian-albums|title=The Neighbourhood – Chart History: Canadian Albums|work=Billboard|accessdate=March 20, 2018}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | [[MegaCharts|НЛД]]<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="NLD">{{Наведена мрежна страница|url=https://dutchcharts.nl/showinterpret.asp?interpret=The+Neighbourhood|title=Discografie The Neighbourhood|work=dutchcharts.nl|publisher=Hung Medien|language=nl|accessdate=August 23, 2018}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | Н.З.<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="NZ">{{Наведена мрежна страница|url=http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4162|title=NZ Top 40 Albums Chart|date=November 9, 2015|publisher=[[Recorded Music NZ]]|accessdate=November 6, 2015|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809202709/https://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4162|url-status=dead}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | СЦО<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref>Peaks in Scotland: </ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | Велика Британија<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="UK">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.officialcharts.com/artist/_/the%20neighbourhood/|title=The Neighbourhood|publisher=[[Official Charts Company]]|accessdate=May 14, 2014}}</ref> |- ! scope="row" | I Love You | * Објавено: 22 април 2013 година * Етикета: [[Columbia Records|Колумбија]] * Формати: [[Компактен диск|ЦД]], [[Грамофонска плоча|ЛП]], [[Музичко симнување|дигитално преземање]] | 25 | 9 | 10 | - | - | 20 | - | - | 92 | 70 | * [[Здружение на музичките сниматели на Америка|РИАА]] : Платина <ref name="RIAA">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=The+Neighbourhood|title=Gold & Platinum – The Neighbourhood|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|accessdate=August 6, 2016}}</ref> * БПИ: Сребрена <ref name="bpi"/> |- ! scope="row" | | * Објавено: 30 октомври 2015 година * Етикета: Колумбија * Формати: ЦД, ЛП, дигитално преземање | 13 | 1 | 2 | 57 | 156 | 15 | - | 37 | - | 86 | * RIAA: Злато |- ! scope="row" | The Neighbourhood | * Објавено: 9 март 2018 година * Етикета: Колумбија * Формати: ЦД, ЛП, дигитално преземање | 61 | 4 | 10 | - | - | 89 | 106 | - {{Efn|''The Neighbourhood'' did not enter the [[Official New Zealand Music Chart|NZ Top 40 Albums Chart]], but peaked at number 7 on the NZ Heatseeker Albums Chart.<ref>{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4464|title=NZ Heatseeker Albums Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=March 19, 2018|access-date=August 23, 2018|archive-date=2018-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180316152349/https://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4464|url-status=dead}}</ref>}} | - | - | |- ! scope="row" | ''Chip Chrome &amp;amp; the Mono-Tones'' | * Објавено: 25 септември 2020 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://music.apple.com/nz/album/chip-chrome-the-mono-tones/1525010103|title=Chip Chrome & The Mono-Tones by The Neighbourhood|work=Apple Music|language=en-au|accessdate=2020-07-30}}</ref> * Етикета: Колумбија * Формати: ЛП, дигитално преземање | - | 25 | 44 | - | - | - | - | - | - | - | |- !''Ultrasound'' | * Објавено: 2025 | | | | | | | | | | | |} ==== Реиздадени албуми ==== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Список на студиски албуми, со избрани позиции на графикони ! scope="col" style="width:12em;" | Наслов ! scope="col" style="width:20em;" | Детали за албумот |- ! scope="row" | ''Hard to Imagine The Neighbourhood Ever Changing'' | * Објавено: 2 ноември 2018 година <ref>{{Наведување|url=https://music.apple.com/us/album/hard-to-imagine-the-neighbourhood-ever-changing/1440532502|title=Hard To Imagine The Neighbourhood Ever Changing by The Neighbourhood|journal=iTunes Store (US)|access-date=October 16, 2019}}</ref> * Етикета: Колумбија * Формати: ЦД, ЛП, дигитално преземање |} === Проширени претстави === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Список на проширени претстави, со избрани позиции на табелата ! rowspan="2" scope="col" style="width:10em;" | Наслов ! rowspan="2" scope="col" style="width:20em;" | Детали за албумот ! colspan="3" scope="col" | Позиции на врвни графикони |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | [[Билборд 200|САД]]<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="US-albums"/> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | САД<nowiki><br id="mwAa0"></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki></br></nowiki> Карпа<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="US-Rock-albums"/> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | Н.З.<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="NZ"/> |- ! scope="row" | ''I'm Sorry...'' | * Објавено: 7 мај 2012 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/album/im-sorry-mw0002415304|title=I'm Sorry... – The Neighbourhood|work=[[AllMusic]]|accessdate=May 15, 2014}}</ref> * Етикета: Колумбија * Формати: ЦД, [[Грамофонска плоча|10 ”]], дигитално преземање | - {{Efn|''I'm Sorry...'' did not enter the US ''Billboard'' 200, but peaked at number 11 on the US ''Billboard'' [[Heatseekers Albums]] Chart.<ref name="Heatseekers-Albums">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/the-neighbourhood/chart-history/TLN |title=The Neighbourhood Chart History – Heatseekers Albums |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=July 14, 2020}}</ref>}} | - | - |- ! scope="row" | ''Thank You,'' | * Објавено: 17 декември 2012 година <ref name="ThankYouEP"/> * Етикета: Колумбија * Формати: ЦД, [[Грамофонска плоча|7 ”]], дигитално преземање | - | - | - |- ! scope="row" | ''Spotify Sessions'' | * Објавено: 18.06.2013 година * Етикета: Колумбија * Формати: Дигитално преземање | - | - | - |- ! scope="row" | ''The Love Collection'' | * Објавено: 10 декември 2013 година <ref name="TheLoveCollectionEP"/> * Етикета: Колумбија * Формати: Дигитално преземање | - | - | - |- ! scope="row" | ''Hard'' | * Објавено: 22.09.2017 <ref name="HardEP">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.billboard.com/articles/columns/rock/7973750/the-neighbourhood-hard-surprise-ep-listen|title=The Neighbourhood Drops Sinister (And Seductive) Surprise EP 'Hard': Listen|last=Sadie Bell|date=September 22, 2018|work=Billboard}}</ref><ref name="HardEPiTunes">{{Наведена мрежна страница|url=https://itunes.apple.com/us/album/hard-ep/id1285207093|title=Hard – EP by the Neighbourhood|work=Apple Store, iTunes (US)|accessdate=September 22, 2017}}</ref> * Етикета: Колумбија * Формати: Дигитално преземање | 183 година | 39 | - {{Efn|''Hard'' did not enter the NZ Top 40 Albums Chart, but peaked at number 9 on the NZ Heatseekers Albums Chart.<ref>{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4403|title=NZ Heatseekers Albums Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=2 October 2017|access-date=July 14, 2020|archive-date=2018-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613234128/https://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4403|url-status=dead}}</ref>}} |- ! scope="row" | ''To Imagine'' | * Објавено: 12.01.2018 <ref name="ToImagineEP">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theodysseyonline.com/to-imagine-ep|title=The Neighbourhood Adds Some Color With "To Imagine EP"|last=Jonathan C. S. Pettyjohn|date=January 12, 2018|work=[[Odyssey (publication)|Odyssey]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623170233/https://www.theodysseyonline.com/to-imagine-ep|archive-date=June 23, 2018|accessdate=March 10, 2018}}</ref><ref name="ToImagineEPiTunes">{{Наведена мрежна страница|url=https://itunes.apple.com/us/album/to-imagine-ep/1331640088|title=To Imagine – EP by the Neighbourhood|work=Apple Store, iTunes (US)|accessdate=January 12, 2018}}</ref> * Етикета: Колумбија * Формати: Дигитално преземање | - {{Efn|''To Imagine'' did not enter the US ''Billboard'' 200, but peaked at number 79 on the US ''Billboard'' Current Album Sales Chart.<ref name="Current-Albums">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/the-neighbourhood/chart-history/TCL |title=The Neighbourhood Chart History – Current Album Sales |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=July 14, 2020}}</ref>}} | - | - {{Efn|''To Imagine'' did not enter the NZ Top 40 Albums Chart, but peaked at number 7 on the NZ Heatseekers Albums Chart.<ref>{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4446|title=NZ Heatseekers Albums Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=22 January 2018|access-date=July 14, 2020|archive-date=2019-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190707135354/https://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4446|url-status=dead}}</ref>}} |- ! scope="row" | ''Hard to Imagine'' | * Објавено: 9 март 2018 година <ref name="HardToImagineEP">{{Наведена мрежна страница|url=https://itunes.apple.com/us/album/hard-to-imagine-ep/1355215517|title=Hard to imagine - EP by The Neighbourhood|date=March 9, 2018|work=Apple Music, iTunes (US)}}</ref> * Етикета: Колумбија * Формати: Дигитално преземање | - | - | - |- ! scope="row" | ''Ever Changing'' | * Објавено: 21.09.2018 <ref name="EverChanging">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.complex.com/music/2018/09/neighbourhood-link-with-nipsey-hussle-for-new-song|title=The Neighbourhood Link With Nipsey Hussle for "Livin' in a Dream"|date=September 14, 2018|work=[[Complex (magazine)|Complex]]|accessdate=2021-03-29|archive-date=2018-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915124646/https://www.complex.com/music/2018/09/neighbourhood-link-with-nipsey-hussle-for-new-song|url-status=dead}}</ref> * Етикета: Колумбија * Формати: Дигитално преземање | - | - | - |- | colspan="5" style="font-size:90%" | "-" означува снимка што не направила графикон или не била објавена на таа територија. |} === Микстепи === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Список на мешавини ! scope="col" style="width:10em;" | Наслов ! scope="col" style="width:20em;" | Детали за албумот |- ! scope="row" | ''# 000000 & #FFFFFF'' | * Објавување: 28 ноември 2014 година <ref name="000000andFFFFFF"/> * Етикета: Колумбија * Формати: Дигитално преземање, [[Семрежно емитување|преноси]] |} === Промотивни синглови === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+List of singles, with selected chart positions and certifications, showing year released and album name ! rowspan="2" scope="col" style="width:14em;" |Title ! rowspan="2" scope="col" |Year ! colspan="10" scope="col" |Peak chart positions ! rowspan="2" scope="col" style="width:14em;" |Certifications ! rowspan="2" scope="col" |Album |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |[[Билборд Хот 100|US]]<br /><br /><ref name="US100">{{Наведена мрежна страница|url={{BillboardURLbyName|artist=the neighbourhood|chart=Hot 100}}|title=The Neighbourhood – Chart History: The Hot 100|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|accessdate=May 15, 2014}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |US<nowiki><br id="mwAlE"></nowiki><nowiki><br></nowiki>Rock<br /><br /><ref name="US-RockSongs">{{Наведена мрежна страница|url={{BillboardURLbyName|artist=the neighbourhood|chart=Rock Songs}}|title=The Neighbourhood – Chart History: Hot Rock Songs|work=Billboard|accessdate=May 15, 2014}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |[[Ultratop|BEL]]<br /><br /><ref name="BEL (FL)"/> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |[[Канадски Хот 100|CAN]]<br /><br /><ref name="CANSongs">{{Наведена мрежна страница|url={{BillboardURLbyName|artist=the neighbourhood|chart=Billboard Canadian Hot 100}}|title=The Neighbourhood – Chart History: Billboard Canadian Hot 100|work=Billboard|accessdate=May 15, 2014}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |[[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]<br /><br /><ref name="fra">{{Наведена мрежна страница|url=http://lescharts.com/showinterpret.asp?interpret=The+Neighbourhood|title=Discographie The Neighbourhood|work=lescharts.com|publisher=Hung Medien|language=fr|accessdate=20 February 2018}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |IRE<br /><br /><ref name="IRL">{{Наведена мрежна страница|url=http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=The+Neighbourhood|title=Discografy The Neighbourhood|publisher=irishcharts.com|accessdate=January 11, 2021}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |POR<br /><br /><ref name="Portugal">{{Наведена мрежна страница|url=https://portuguesecharts.com/showinterpret.asp?interpret=The+Neighbourhood|title=Discografy The Neighbourhood|publisher=portuguesecharts.com|accessdate=February 3, 2021}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |SCO<br /><br /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |[[UK Singles Chart|UK]]<br /><br /><ref name="UK"/> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |WW<br /><br /><ref name="Global-Chart">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.billboard.com/music/the-neighbourhood/chart-history/GLO|title=The Neighbourhood – Chart History: Billboard Global 200|work=Billboard|accessdate=December 11, 2020}}</ref> |- ! scope="row" |"Female Robbery"<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/this-weeks-new-releases-08-10-2012-1633/|title=This week's new releases 08-10-2012|last=Lane, Dan|date=October 8, 2012|publisher=[[Official Charts Company]]|accessdate=May 17, 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://itunes.apple.com/gb/album/female-robbery-single/id637433526|title=Female Robbery – Single by the Neighbourhood|work=[[iTunes Store]] (GB)|publisher=[[Apple Inc.|Apple]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305054845/https://itunes.apple.com/gb/album/female-robbery-single/id637433526|archive-date=March 5, 2016|accessdate=May 15, 2014}}</ref> | rowspan="2" |2012 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | | rowspan="4" |''I Love You.'' |- ! scope="row" |"Sweater Weather" |14 |4 |138 |68 |— |99 |58 |49 |49 |62 | * RIAA: 6× Platinum<ref name="RIAA"/> * [[Австралиска музичка индустриска асоцијација|ARIA]]: Platinum<ref name="ARIA Singles 2020">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ariacharts.com.au/charts/singles-charthttp://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesSinglesAccreds2020.htm|title=ARIA Charts – Accreditations – 2020 Singles|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|accessdate=September 10, 2020}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * BPI: Platinum<ref name="bpi"/> |- ! scope="row" |"Let It Go"<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/this-weeks-new-releases-14-01-2013-1813/|title=This week's new releases 14-01-2013|last=Lane, Dan|date=January 14, 2013|publisher=[[Official Charts Company]]|accessdate=May 17, 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allaccess.com/alternative/future-releases|title=Alternative > Future Releases|publisher=All Access Music Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713212901/http://www.allaccess.com/alternative/future-releases|archive-date=July 13, 2014|accessdate=May 14, 2014}}</ref> | rowspan="2" |2013 |— |— |— |— |— |— |— |— |—{{Efn|"Let It Go" did not enter the UK Singles Chart, but peaked at number 86 on the UK Physical Singles Chart Top 100.<ref>{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/charts/physical-singles-chart/20130120/1/ |title=Official Physical Singles Chart Top 100 - 20 January 2013 - 26 January 2013 |work=Official Charts Company |access-date=22 May 2020}}</ref>}} |— | |- ! scope="row" |"Afraid" |—{{Efn|"Afraid" did not enter the US [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]], but peaked at number 15 on the [[Bubbling Under Hot 100 Singles]] chart.<ref name="US-Bubbling-Under-Hot-100-singles">{{cite magazine |url=https://www.billboard.com/music/the-neighbourhood/chart-history/bubbling-under-hot-100 |title=The Neighbourhood – Chart History: Bubbling Under Hot 100 |magazine=Billboard |access-date=August 23, 2018}}</ref>}} |18 |— |— |— |— |— |— |— |— | * RIAA: Platinum |- ! scope="row" |"R.I.P. 2 My Youth" |2015 |—{{Efn|"R.I.P. 2 My Youth" did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 22 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart.<ref name="US-Bubbling-Under-Hot-100-singles" />}} |13 |— |— |121 |— |— |51 |85 |— | * RIAA: Gold |''Wiped Out!'' |- ! scope="row" |"Scary Love"<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sg.style.yahoo.com/tommy-wiseau-stars-scary-love-neighborhood-125119634.html|title=Tommy Wiseau stars in 'Scary Love' for The Neighborhood|date=March 7, 2018|work=[[Yahoo!|Yahoo! Style]]}}</ref> |2017 |— |19 |— |— |— |— |— |— |— |— | |''The Neighbourhood'' |- ! scope="row" |"Livin' in a Dream"<ref name="EverChanging"/> |2018 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |''Ever Changing'' EP |- ! scope="row" |"Middle of Somewhere" | rowspan="2" |2019 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |''Chip Chrome & the Mono-Tones'' |- ! scope="row" |"Yellow Box"<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variancemagazine.com/sounds/10631-the-neighbourhood-yellow-box|title=Hear The Neighbourhood's haunting new track 'Yellow Box'|last=Schmitt|first=Tyler|date=October 10, 2019|work=[[Variance (magazine)|Variance]]|accessdate=October 18, 2019}}</ref> |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |''Death Stranding: Timefall'' |- ! scope="row" |"Cherry Flavoured" | rowspan="2" |2020 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | | rowspan="2" |''Chip Chrome & the Mono-Tones'' |- ! scope="row" |"Lost in Translation" |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |- | colspan="14" style="font-size:90%" |"—" denotes a recording that did not chart or was not released in that territory. |} {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Список на синглови,со избрани позиции на графикони, прикажува објавена година и име на албум ! rowspan="2" scope="col" style="width:14em;" | Наслов ! rowspan="2" scope="col" | Година ! colspan="3" scope="col" | Позиции на врвни графикони ! rowspan="2" scope="col" | Сертификати ! rowspan="2" scope="col" | Албум |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | САД<nowiki><br id="mwA2E"></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki></br></nowiki> Alt.<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="US-AlternativeSongs">{{Наведена мрежна страница|url={{BillboardURLbyName|artist=the neighbourhood|chart=Alternative Songs}}|title=The Neighbourhood – Chart History: Alternative Songs|work=Billboard|accessdate=May 15, 2014}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | САД<nowiki><br id="mwA2c"></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki></br></nowiki> Карпа<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="US-RockSongs"/> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | ПОР<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="Portugal"/> |- ! scope="row" | "#icanteven"<br /><br /><small>(со француска Монтана )</small> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://spotify.com/album/7wlK32Lk300rT0uJ24eN2S|title=#icanteven - The Neighbourhood|date=November 28, 2014|work=[[Spotify]]}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска|date=April 2019}}</ref><ref name="iTunes Bio">{{Наведена мрежна страница|url=https://itunes.apple.com/us/artist/the-neighbourhood/219350813|title=The Neighbourhood|work=Apple Music, iTunes (US)|accessdate=March 10, 2018}}</ref> | 2014 година | - | - | - | | ''# 000000 & #FFFFFF'' |- ! scope="row" | „Плажата“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pigeonsandplanes.com/music/2015/09/the-neighbourhood-the-beach|title=The Neighbourhood - "The Beach"|last=Colton Faull|date=September 24, 2015|work=Pigeons and Planes}}</ref> | rowspan="2" | 2015 година | - | 34 | - | | rowspan="3" | ''Избришано!'' |- ! scope="row" | „Плен“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pigeonsandplanes.com/music/2015/10/the-neighbourhood-prey|title=Check Out The Neighbourhood's New Single "Prey"|date=October 16, 2015|work=Pigeons and Planes}}</ref> | - | 39 | - | |- ! scope="row" | „Проблеми со тато“ | 2016 година | - {{Efn|"Daddy Issues" did not enter the US [[Alternative Songs]] chart, but peaked at number 18 on the [[Billboard charts#Rock|Alternative Streaming Songs]] chart.<ref name="US-Alternative-digital-singles">{{cite magazine |url=https://www.billboard.com/music/the-neighbourhood/chart-history/ALS |title=The Neighbourhood – Chart History: Alternative Streaming Songs |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=December 11, 2020}}</ref>}} | 37 | 139 | * RIAA: Платина <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/|title=Gold & Platinum|work=RIAA|accessdate=26 September 2020}}</ref> * АРИЈА: Злато <ref name="ARIA Singles 2020"/> * БПИ: Сребрена <ref name="bpi">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|title=BRIT Certified - bpi|publisher=[[British Phonographic Industry]]|format=To access, enter the search parameter "Neighbourhood" and select "Search by Keyword"|accessdate=January 8, 2021|archive-date=2018-10-21|archive-url=https://archive.today/20181021092428/https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" | „Заглавен со мене“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.radio.com/2017/12/15/the-neighbourhood-stuck-with-me/|title=The Neighbourhood Release New Song 'Stuck With Me'|last=Scott T. Sterling|date=September 15, 2017|work=[[Entercom|Radio]]}}</ref> | 2017 година | - | 42 | - | | rowspan="3" | ''Соседството'' |- ! scope="row" | „Празнина“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pigeonsandplanes.com/news/2018/02/the-neighbourhood-album-void|title=The Neighbourhood Announces Album, Shares New Song "Void"|last=Jacob Moore|date=February 16, 2018|work=[[Complex (magazine)#Complex|Pigeons and Planes]]}}</ref> | rowspan="2" | 2018 година | - | 45 | - | |- ! scope="row" | „Нервозен“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.radio.com/2018/03/01/the-neighbourhood-nervous/|title=The Neighbourhood Get 'Nervous' On New Single|last=Scott T. Sterling|date=March 1, 2018|work=Radio}}</ref> | - | 38 | - | |- ! scope="row" | „Застапник на ѓаволот“ | rowspan="2" | 2020 година | - | - | - | | rowspan="2" | ''Чип Хром и моно-тонови'' |- ! scope="row" | „Убаво момче“ | - | - | - | |- | colspan="10" style="font-size:90%" | "-" означува снимка што не направила графикон или не била објавена на таа територија. |} === Други песни со табели === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Список на други песни со листи, со избрани позиции на графикони, покажувајќи ја објавената година и името на албумот ! rowspan="2" scope="col" style="width:14em;" | Наслов ! rowspan="2" scope="col" | Година ! colspan="2" scope="col" | Позиции на врвни графикони ! rowspan="2" scope="col" | Албум |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | САД<nowiki><br id="mwA-s"></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki></br></nowiki> Alt.<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="US-AlternativeSongs"/> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | САД<nowiki><br id="mwA_E"></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki></br></nowiki> Карпа<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref name="US-RockSongs"/> |- |- ! scope="row" | "Cry Baby" | rowspan="2" | 2015 година | 35 | 25 | rowspan="2" | ''Wiped Out!'' |- ! scope="row" | „Single“ | - | 49 |- ! scope="row" | „24/7“ | 2017 година | - | 49 | Hard |- | colspan="10" style="font-size:90%" | "-" означува снимка што не направила графикон или не била објавена на таа територија. |} === Други настапи === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Список на други настапи што ја прикажуваат објавената година и името на албумот ! scope="col" style="width:14em;" | Наслов ! scope="col" | Година ! scope="col" | Албум |- ! scope="row" | „Honest“ | 2014 година | ''The Amazing Spider-Man 2: The Original Motion Picture Soundtrack'' |- |} === Музички видеа === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" style="width:14em;" |Наслов ! scope="col" | Година ! scope="col" style="width:16em;" | Директор |- ! scope="row" | „Female Robbery“ | rowspan="3" | 2012 година | rowspan="5" | КРАЈ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vimeo.com/47188739|title=The Neighbourhood – Female Robbery|last=The Neighbourhood|publisher=[[Vimeo]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161020194721/https://vimeo.com/47188739|archive-date=October 20, 2016|accessdate=May 15, 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vimeo.com/56267823|title=The Neighbourhood – A Little Death|last=The Neighbourhood|publisher=[[Vimeo]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710004134/https://vimeo.com/56267823|archive-date=July 10, 2018|accessdate=May 15, 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/videos/the-neighbourhood/865213/let-it-go.jhtml|title=Let It Go {{!}} The Neighbourhood {{!}} Music Video|work=[[MTV]]|publisher=[[Viacom Media Networks]]|accessdate=May 15, 2014|archive-date=2014-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140519232856/http://www.mtv.com/videos/the-neighbourhood/865213/let-it-go.jhtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sony.com/SCA/company-news/press-releases/sony-columbia-records/2013/the-neighbourhood-premieres-new-video-for-afraid.shtml|title=The Neighbourhood Premieres New Video For 'Afraid'|date=October 17, 2013|publisher=[[Sony Music Entertainment]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140122060135/http://www.sony.com/SCA/company-news/press-releases/sony-columbia-records/2013/the-neighbourhood-premieres-new-video-for-afraid.shtml|archive-date=January 22, 2014|accessdate=February 6, 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/videos/the-neighbourhood/967035/afraid.jhtml|title=Afraid {{!}} The Neighbourhood {{!}} Music Video|work=[[MTV]]|publisher=[[Viacom Media Networks]]|accessdate=May 15, 2014|archive-date=2014-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140519231311/http://www.mtv.com/videos/the-neighbourhood/967035/afraid.jhtml|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" | "Let It Go" |- ! scope="row" | „A Little Death“ |- ! scope="row" | „Sweater Weather“ | rowspan="2" | 2013 година |- ! scope="row" | „Afraid“ |- ! scope="row" | "Lurk" | 2014 година |- ! scope="row" | "#icanteven" | rowspan="4" | 2015 година | Еиф Ривера <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://imvdb.com/video/the-neighbourhood/icanteven|title=#icanteven (2015) by The Neighbourhood feat. French Montana|work=[[IMDb]]|accessdate=July 21, 2015|archive-date=2019-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421020724/https://imvdb.com/video/the-neighbourhood/icanteven|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" | „Dangerous“ | Akeејк isенисис |- ! scope="row" | „Warm“ | Морнарица Декстер <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pigeonsandplanes.com/2015/02/watch-the-video-for-the-neighbourhood-and-raurys-warm/|title=WATCH THE VIDEO FOR THE NEIGHBOURHOOD AND RAURY'S "WARM"|publisher=[[Pigeons & Planes|Pigeons and Planes]]|accessdate=July 21, 2015}}</ref> |- ! scope="row" | „RIP 2 My Youth“ | Хајп Вилијамс |- ! scope="row" | „Daddy Issues“ | 2016 година | Ворен Комерс <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vevo.com/watch/the-neighbourhood/daddy-issues/USSM21600404|title=The Neighbourhood – Daddy Issues|date=May 5, 2016|publisher=Vevo}}</ref> |- ! scope="row" | „Hard to Image“ | rowspan="2" | 2018 година | Jackек Бегерт <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vevo.com/watch/the-neighbourhood/hard-to-imagine/USSM21800094|title=The Neighbourhood – Hard to imagine|publisher=[[Vevo]]|accessdate=February 25, 2018}}</ref> |- ! scope="row" | „Scary Love“ | Џенифер Џунипер Стратфорд <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://imvdb.com/video/the-neighbourhood/scary-love|title=The Neighbourhood - Scary Love (2018)|work=IMVDb.com|accessdate=26 September 2020|archive-date=2021-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129095029/https://imvdb.com/video/the-neighbourhood/scary-love|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" | „Scary Love“ | 2019 година | Алекс Мекдонел |} <references /> [[Категорија:Квинтети]] [[Категорија:Музички групи основани во 2011 година]] nnht2vbjymawm24ycytxbyyjwbosk3t 0 1268096 5582248 5006704 2026-06-25T08:08:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582248 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Jane C. S. Long|education=[[Brown University]] (Sc.B.) [[University of California, Berkeley]] (M.S., Ph.D.)}} '''Jane C. S. Long''' е американски научник за енергетика и клима. Таа била Associate директор на Lawrence Livermore National Laboratory и е соработник на Американското здружение за унапредување на науката.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.llnl.gov/news/jane-long-selected-llnls-associate-director-energy-and-environment|title=Jane Long selected as LLNL's Associate Director for Energy and Environment {{!}} Lawrence Livermore National Laboratory|work=www.llnl.gov|accessdate=2020-12-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thebreakthrough.org/people/jane-long|title=Jane Long|work=The Breakthrough Institute|language=en|accessdate=2020-12-03}}</ref> Лонг е Kravis Senior Contributing Scientist и Environmental Defense Fund.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.edf.org/about/edfs-contributing-scientists|title=EDF's contributing scientists|work=Environmental Defense Fund|language=en|accessdate=2020-12-03}}</ref> == Живот == Лонг добил диплома за биомедицинско инженерство од Brown University School of Engineering и магистри и докторат на Универзитетот во Калифорнија, [[Berkeley]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ce-conference.org/person/jane-cs-long|title=Jane C.S. Long|date=2016-10-06|work=Climate Engineering in Context 2021|language=en|accessdate=2020-12-03|archive-date=2021-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116182132/https://ce-conference.org/person/jane-cs-long|url-status=dead}}</ref> Од 1997 до 2003 година Лонг служела како декан на Mackay School of Earth Sciences and Engineering на Универзитетот во Невада, Рено.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.climateone.org/people/jane-long|title=Jane Long|last=Cohan|first=Ellen|date=2015-04-20|work=Climate One|language=en|accessdate=2020-12-03}}</ref> Лонг работи како стратег за клима на Калифорнискиот совет за наука и технологија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ccst.us/people/uncategorized/jane-c-s-long-ccst-council-member/|title=Jane C.S. Long|work=California Council on Science & Technology (CCST)|language=en-US|accessdate=2020-12-03|archive-date=2021-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507140239/https://ccst.us/people/uncategorized/jane-c-s-long-ccst-council-member/|url-status=dead}}</ref> == Работи == * {{Наведено списание|last=Long|first=J. C. S.|last2=Remer|first2=J. S.|last3=Wilson|first3=C. R.|last4=Witherspoon|first4=P. A.|date=1982|title=Porous media equivalents for networks of discontinuous fractures|url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1029/WR018i003p00645|journal=Water Resources Research|language=en|volume=18|issue=3|pages=645–658|doi=10.1029/WR018i003p00645|issn=1944-7973|access-date=2021-05-07|archive-date=2021-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509061758/https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1029/WR018i003p00645|url-status=dead}} * {{Наведено списание|last=Endo|first=H. K.|last2=Long|first2=J. C. S.|last3=Wilson|first3=C. R.|last4=Witherspoon|first4=P. A.|date=1984|title=A Model for Investigating Mechanical Transport in Fracture Networks|url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1029/WR020i010p01390|journal=Water Resources Research|language=en|volume=20|issue=10|pages=1390–1400|doi=10.1029/WR020i010p01390|issn=1944-7973|access-date=2021-05-07|archive-date=2021-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509061800/https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1029/WR020i010p01390|url-status=dead}} == Наводи == [[Категорија:Апсолвенти на Калифорнискиот универзитет (Беркли)]] [[Категорија:Живи луѓе]] 7kfoi5d1xv9cjbhe2edq8l81i1dsy66 0 1276591 5582102 5491198 2026-06-24T22:43:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582102 wikitext text/x-wiki {{Starbox begin|title=Nova Delphini 2013 (V339 Delphini)}} {{Starbox image | image = [[Податотека:Nova Delphini 2013 in night sky- It is marked in the image 2013-08-18 14-49.jpg|250п]] | caption = Нов Делфин 2013 (обележана) }} {{Starbox observe|epoch=J2000|constell=[[Делфин (соѕвездие)|Делфин]]|ra={{RA|20|23|30.6865}}<ref name="Gaia DR2"/>|dec={{DEC|+20|46|03.7774}}<ref name="Gaia DR2"/>|appmag_v=4.5 <small>Max.</small><br>17.5 <small>Min.</small><ref name="Schaefer2018"/>}} {{Starbox character | class = | variable = [[Нова]]<ref name="Schaefer2018"/> }} {{Starbox astrometry | radial_v = | prop_mo_ra = {{val|−4.140|0.534}}<ref name="Gaia DR2"/> | prop_mo_dec = {{val|−8.609|0.513}}<ref name="Gaia DR2"/> | parallax = 0.3814 | p_error = 0.3615 | parallax_footnote = <ref name="Gaia DR2"/> | dist_pc = {{val|2130|2250|400}}<ref name="Schaefer2018"/> | absmag_v = }} {{Starbox catalogue | names = {{odlist | name=V339 Delphini | name2=Nova Delphini 2013 | name3=Nova Del 2013 | name4=PNV J20233073+2046041 | Gaia DR2=1817026669528976768 }}<ref name="Simbad"/> }} {{Starbox reference | Simbad = V339+Del }} {{Крајна кутија}} [[Податотека:V339DelLightCurve.png|десно|мини| Светлинската крива на V339 Делфин од податоците на АЗНПЅ.]] '''V339 Делфини''' (Delphini) или '''Нов Делфин''' (Nova Delphini) '''2013''' ('''PNV&nbsp;J20233073 +2046041''') ― светла [[нова]] ѕвезда во [[соѕвездие]]то [[Делфин (соѕвездие)|Делфин]]. Откриена била на 14 август 2013 година од аматерскиот астроном Коичи Итагаки во [[Јапонија]] и потврдена со телескопот Ливерпул на [[Ла Палма]]. Новата се појавила со [[Привидна ѕвездена величина|величина]] од 6,8 степени кога била откриена и достигнала врв со јачина од 4,3 степени на 16 август 2013 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aavso.org/lcg/plot?auid=000-BLC-933&starname=NOVA%20DEL%202013&lastdays=30&start=2456518.157746227&stop=2456528.157746227&obscode=&obscode_symbol=2&obstotals=yes&calendar=calendar&forcetics=&grid=on&visual=on&r=on&bband=on&v=on&pointsize=1&width=800&height=450&mag1=&mag2=&mean=&vmean=|title=Light Curve Generator: AAVSO Data for Nova DEL 2013|date=16 август 2013|publisher=American Association of Variable Star Observers|accessdate=14 септември 2021|archive-date=2013-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130820012022/http://www.aavso.org/lcg/plot?auid=000-BLC-933&starname=NOVA%20DEL%202013&lastdays=30&start=2456518.157746227&stop=2456528.157746227&obscode=&obscode_symbol=2&obstotals=yes&calendar=calendar&forcetics=&grid=on&visual=on&r=on&bband=on&v=on&pointsize=1&width=800&height=450&mag1=&mag2=&mean=&vmean=}}</ref><ref name="UniverseToday-2013-08-14">{{Наведени вести|url=http://www.universetoday.com/104103/bright-new-nova-in-delphinus-you-can-see-it-tonight-with-binoculars/#more-104103|title=Bright New Nova In Delphinus — You can See it Tonight With Binoculars|last=Bob King|date=14 август 2013|publisher=Universe Today}}</ref><ref name="TechTimes-2014-10-27">{{Наведени вести|url=http://www.techtimes.com/articles/18825/20141027/astronomers-observe-exploding-fireball-stage-of-nova.htm|title=Astronomers observe exploding fireball stage of nova|last=Robin Burks|date=27 октомври 2014|access-date=14 септември 2021|publisher=Tech Times}}</ref> Нова се произведува со спојување на насобраниот материјал на потомокот на новата на белото џуџе, добиен од неговата придружна ѕвезда. Така системот на новата е [[Двојна ѕвезда|бинарна ѕвезда]] и класична нова.<ref name="ScienceDaily-2015-02-19">{{Наведени вести|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2015/02/150219085831.htm|title=Classical nova explosions are major lithium factories in the universe|date=19 февруари 2015|access-date=14 септември 2021|publisher=Science Daily}}</ref> Белото џуџе е јаглеродно-кислородно [[бело џуџе]],<ref name="dege"/> со проценета маса од 1.04 ± 0.02 {{Сончева маса}}.<ref name="choc"/> сè уште не постои спогодба за тоа што е бинајниот орбитален период; проценките се движат од 3,15 часа<ref name="ikon"/> до 6,43 часа.<ref name="choc"/> [[Податотека:V339DelLocation.png|мини|Местоположбата на В339 Делфин (заокружена со црвено).]] V339 Делфин е првата нова што била забележана дека синтетизира елемент [[литиум]]. Производство на литиум-7 од распаѓање на [[берилиум]]-7, што било забележано при ветрот што дува од новата. Ова е првиот директен доказ за снабдувањето со литиум на меѓуѕвездената средина од астрономски објект. Литиум-7 е кревок во околината во средината на една нова, така што исфрлањето од околината во средината е неопходно за набљудување на литиум. Берилиумот бил произведен со соединување на [[хелиум]]-3 со хелиум-4. Нуклеосинтезата на литиум е важна во проучувањето на хемиските изобилства во универзумот.<ref name="ScienceDaily-2015-02-19" /> == Поврзано == * [[Список на нови во Млечниот Пат|Список на нови во галаксијата Млечен Пат]] * [[V1369 Кентаур|Нов Кентаур 2013]] == Наводи == {{Reflist|refs= <ref name="ikon">{{cite journal |last1=Chochol |first1=D. |last2=Ikonnikova |first2=N. |last3=Katysheva |first3=N. |last4=Shugarov |first4=S. |last5=Volkov |first5=I. |title=Multicolor Photometry of the Novae V339 Del and V2659 Cyg |journal=Living Together: Planets, Host Stars, and Binaries ASP Conference Series |date=2015 |volume=496 |pages=237-239 |url=http://www.aspbooks.org/publications/496/237.pdf |access-date=14 септември 2021}}</ref> <ref name="choc">{{cite journal |last1=Chochol |first1=D. |last2=Shugarov |first2=S. |last3=Pribulla |first3=T. |last4=Volkov |first4=I. |title=Photometry and spectroscopy of the classical nova V339 Del (Nova Del 2013) in the first month after outburst |journal=Contributions of the Astronomical Observatory Skalnaté Pleso |date=March 2014 |volume=43 |issue=3 |pages=330-337 |url=http://articles.adsabs.harvard.edu/pdf/2014CoSka..43..330C |access-date=14 септември 2021}}</ref> <ref name="dege">{{cite journal |last1=DeGennaroAquino |first1=I. |last2=Schroder |first2=K.P. |last3=Mittag |first3=M. |last4=Wolter |first4=U. |last5=Jack |first5=D. |last6=Eenens |first6=P. |last7=Gonzalez-Perez |first7=J.N. |last8=Hempelmann |first8=A. |last9=Schmitt |first9=J.H.M.M. |last10=Hauschildt |first10=P.H. |last11=Rauw |first11=G. |title=High spectral resolution monitoring of Nova V339 Delphini with TIGRE |journal=Astronomy & Astrophysics |date=September 2015 |volume=581 |page=A134 |doi=10.1051/0004-6361/201525810 |url=https://www.aanda.org/articles/aa/full_html/2015/09/aa25810-15/aa25810-15.html |access-date=14 септември 2021|doi-access=free }}</ref> <ref name="Gaia DR2">{{Cite Gaia DR2|1817026669528976768}}</ref> <ref name="Schaefer2018">{{cite journal | title=The distances to Novae as seen by Gaia | last1=Schaefer | first1=Bradley E. | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=481 | issue=3 | year=2018 | pages=3033–3051 | arxiv=1809.00180 | bibcode=2018MNRAS.481.3033S | doi=10.1093/mnras/sty2388 | s2cid=118925493 }}</ref> <ref name="Simbad">{{cite simbad | title=V339 Delphini | access-date=14 септември 2021 }}</ref> }} * Главно биро за астрономски телеграми, [http://www.cbat.eps.harvard.edu/unconf/followups/J20233073+2046041.html PNV J20233073+2046041 Извештаи за следење на минливи објекти] == Дополнителна литература == * {{Наведено списание|last=Akito Tajitsu|last2=Kozo Sadakane|last3=Hiroyuki Naito|last4=Akir Arai|last5=Wako Aoki|displayauthors=4|date=19 February 2015|title=Explosive lithium production in the classical nova V339 Del (Nova Delphini 2013)|journal=Nature|publication-date=18 February 2015|volume=518|issue=7539|pages=381–384|arxiv=1502.05598|bibcode=2015Natur.518..381T|doi=10.1038/nature14161|pmid=25693569}} == Надворешни врски == * Небо и телескоп, [https://web.archive.org/web/20130827015532/http://www.skyandtelescope.com/observing/highlights/Bright-Nova-in-Delphinus-219631281.html Светла нова во Делфин] * FastSWF, [http://www.fastswf.com/PEKlbUA Анимација од 2013-2014 година на еволуција на Нов Делфин (hgg)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201030232546/http://www.fastswf.com/PEKlbUA |date=2020-10-30 }} {{Небо|20|23|30.68|+|20|46|3.7|7500}} {{Нови}} [[Категорија:Астрономски тела откриени во 2013 година]] [[Категорија:Променливи ѕвезди со ознаки]] [[Категорија:Делфин (соѕвездие)]] [[Категорија:Нови]] c7tcq7jnk5opjgy08zb0iardmk8kh8r 0 1279029 5582191 4674918 2026-06-25T06:33:03Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582191 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија |име=Џамиште |слика= |опис = | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=01 | lat_sec=02 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=48 | lon_sec=38 |место=Пештани (Охридско){{!}}Пештани |општина=Охрид |тип=црква |тип1= |период=среден век |период1= }} '''Џамиште''' — [[археолошко наоѓалиште]] во [[охридско]]то село [[Пештани (Охридско)|Пештани]]. Претставува [[црква (градба)|црква]] од [[средновековна Македонија|средниот век]]. Веднаш до трафостаницата во центарот на селото е обновената црква „[[Црква „Св. Никола“ - Пештани|Св. Никола]]“, изградена врз основа на остатоци од [[џамија]], која пак била подигната врз темели на истоимена средновековна [[црква (градба)|црква]] „Св. Никола“.<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|274}}</ref> Според некои написи, оваа стара црква потекнува од 1505 г.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dke.org.mk/index.php/namesnistva#pes|title=Дебарско-кичевска епархија - Намесништва|work=www.dke.org.mk|accessdate=2020-01-18}}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Поврзано == * [[Градиште (Пештани)|Градиште]] — утврден логор, каструм од римско време * [[Залив на Коските]] — наколна населба од бронзеното и раножелезното време * [[Старо Село (Пештани)|Старо Село]] — средновековна населба * [[Црквиште (Пештани)|Црквиште]] — средновековна црква == Наводи == {{наводи}} {{Архео-Охрид}} 3ehew570y471glcq81imf06irpinwts 0 1279170 5582156 5419465 2026-06-25T04:33:13Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582156 wikitext text/x-wiki '''Јохан Хелмих Роман''' (26 октомври 1694 - 20 ноември 1758) бил [[Шведска|шведски]] [[барок]]ен [[композитор]]. Тој бил наречен „татко на шведската музика“ или „шведскиот [[Георг Фридрих Хендл|Хендел]]“. Роман бил водач на шведската опера низ поголемиот дел од ерата на слободата на Шведската опера. == Живот == Роман е роден во [[Стокхолм]] во семејството на Јохан Роман, член на шведската кралска капела. Презимето „Роман“ може да потекнува од [[Финска|финското]] име Раума, бидејќи предците на Јохан живееле во Финска. Момчето најверојатно ги добило првите музички лекции од неговиот татко. Се приклучил во кралската капела во 1711 година како [[Виолина|виолинист]] и [[Обоа|обоист]]. Околу 1715 година, [[Карл XII|кралот]] му дал дозвола на Роман да студира во странство, а младиот композитор поминал околу шест години во [[Лондон]].Студирал под Јохан Кристоф Пепуш, ги запознал Франческо Геминијани, Џовани Бонончини и што е најважно, [[Георг Фридрих Хендл|Џорџ Фридерик Хендел]], чија музика оставила траен впечаток кај Роман. Роман се вратил назад во Шведска во 1721 година. Наскоро тој бил назначен за заменик маестро на кралската капела, а шест години подоцна станал главен маестро на шведскиот кралски оркестар. Животот на Роман во текот на 1720 тите години бил полн со организациска активност што довела до зголемени стандарди во капелата и во 1731 година првите јавни концерти во Шведска. Единственото објавено дело на Роман била колекција од 12 сонати за флејта, виолона и чембало, објавена во 1727 година. Во 1730 година Роман се оженил, но неговата сопруга починала четири години подоцна. Во 1734 година, композиторот ја напуштил Шведска за да посети неколку европски земји - [[Австрија]], [[Англија]], [[Франција]], [[Германија]] и [[Италија]]. Се вратил во Стокхолм во 1737 година, носејќи многу композиции и мелодии напишани од различни композитори, за да се исвират во кралската капела. Во 1738 година Роман повторно се оженил. Во 1740 година, бил избран за член на новоформираната [[Кралска академија на науките (Шведска)|Кралска академија на науките]]. Успешната кариера на Роман се свртела кон полошо во раните 1740 тите. Најголемата покровителка на композиторот, кралицата Улрика Елеонора од Шведска, починала кон крајот на 1741 година. Во 1742 година, активноста на Роман била спречена поради повеќе здравствени проблеми. Во 1744 година, Роман компонирал едно од неговите најдобри дела, кој бил изведуван со оркестар за венчавката на престолонаследникот Адолф Фредерик од Шведска и Луиза Улрика од Прусија. Иронично, поради Адолф и Луиза кариерата на Роман настрадала. Новата принцеза имала различен вкус, а нејзиниот сопруг поставил многу силна конкурентна капела. Конечно, втората сопруга на Роман, Марија Елизабет Баумгарт починала во 1744 година, оставајќи го композиторот со пет деца. Во 1745 година, Роман се повлекол од водачката функција на кралската капела поради глувост, која брзо напреднала во текот на претходните години. Се населил во парохијата Рисби, на имотот ''Лила Харалдсмала'', во близина на градот Калмар во југоисточна Шведска. Освен една посета на Стокхолм во 1751–52 година за директирање на музиката за погребот и крунисувањето по приемот на Адолф Фредерик, последните години на Роман биле посветени на превод на европски теоретски трактати на шведски и адаптација на свети текстови на шведски јазик. Тој починал во Харалдсмала, во 1758 година. Неговите дела никогаш не се заборавени, веќе девет години по неговата смрт, Кралската академија на науките одржала комеморативна церемонија, каде што биле документирани достигнувањата на Роман; копии од делата на Роман се наоѓаат во ракописи од 1810 година. == Музика == Една од најпознатите композиции на Роман е „Дротнингхолм музика“, или „Музика за кралска свадба“. Се состои од збирка од 24 кратки парчиња со должина од околу една до шест минути. Роман ја напишал оваа музика за свадбата во август 1744 година на престолонаследникот Адолф Фредерик од Шведска и неговата невеста Луиза Улрика од Прусија. Нивната венчавка се одржала во палатата Дротнинхолм (оттука и модерната титула). Прославата траела четири дена. Делата на „Дротнингхолм музика“ очигледно биле избрани и наредени како што одговара на приликата. Роман, исто така, чувал осум дела во резерва. Овие дела се познати како Суит во Д мајор. Во ракопис останува миса, мотети, повеќе од 80 псалми, 21 симфонија, 6 увертири, повеќе од 20 сонати за виолина, дванаесет сонати од чембала и разни други дела. == Користена литература == *Bengtsson, Ingmar & van Boer, Bertil H. (2001). "Johan Helmich Roman". In Root, Deane L. (ed.). The New Grove Dictionary of Music and Musicians. Oxford University Press.‎ *Keefe, Simon P., 1968. The Cambridge History of Eighteenth-Century Music. Cambridge: Cambridge University Press, 2011. Page 421. == Надворешни врски == * (на Шведски) [https://web.archive.org/web/20100811162356/http://www.muslib.se/ebibliotek/roman/ Римска колекција на Јохан Хелмих на Музичката библиотека на Шведска] * {{ChoralWiki}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Р}} [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Починати во 1758 година]] [[Категорија:Родени во 1694 година]] [[Категорија:Шведски композитори]] j1phps7vxqg76s04t3cw7t0qohl3dci 0 1279187 5582158 5537007 2026-06-25T04:35:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582158 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Yohanna Idha.jpg|thumb|десно|250п|Јохана Ида]] '''Јохана Ида Хедлунд''', (родена на 6 мај 1978 година) е шведска глумица.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amelia.se/noje/stjarnskottet-yohanna-idha-hyllas-for-sin-roll-i-katinkas-kalas/|title=Stjärnskottet Yohanna Idha hyllas för Katinkas kalas - amelia|last=den 18 januari 2012|publisher=Amelia.se|accessdate=2014-02-01|archive-date=2014-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140218211900/http://www.amelia.se/noje/stjarnskottet-yohanna-idha-hyllas-for-sin-roll-i-katinkas-kalas/|url-status=dead}}</ref> Таа била номинирана за награда Голдбаге во 2013 година за нејзината улога како Линда во филмот Катинкас калас.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://guldbaggen.se/nominering/yohanna-idha/|title=Yohanna Idha &#124; Guldbaggen 2014|publisher=Guldbaggen.se|accessdate=2014-02-01}}</ref> Во 2011 година таа била номинирана за наградата Лореал Париз во 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.cision.com/se/stockholms-filmfestival/r/svenska-skadespelartalanger-nominerade-till-l-oreal-paris-rising-star,c9175311|title=Svenska skådespelartalanger nominerade till L’Oréal Paris Rising Star - Stockholms Filmfestival|date=2011-11-20|publisher=News.cision.com|accessdate=2014-02-01}}</ref> Ида е родена во [[Ескилстуна]]. == Наводи == {{Наводи}} {{Биографија-никулец}} [[Категорија:Родени во 1978 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Шведски глумци]] [[Категорија:Луѓе од Ескилстуна]] oj0zzdzxuqiil4y87gw8ptrys9c30fm 0 1280257 5582308 5445666 2026-06-25T10:49:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582308 wikitext text/x-wiki {{Quote box|title=Законот за абортус 1974:595)<ref>"[http://www.sweden.gov.se/content/1/c6/06/28/70/4755c9dc.pdf The Abortion Act]{{dead link|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([[Swedish Code of Statutes|SFS]] 1974:595)" Unofficial translation provided by the [[Ministry of Health and Social Affairs (Sweden)|Ministry of Health and Social Affairs]], Sweden. Promulgated 19 May 2005; with amendments up to and including [[Swedish Code of Statutes]] 2005:294; entered into force 1 July 2005; translated 1 February 2006.</ref>|quote='''Дел 1'''<br>Ако жената побара прекинување на бременоста, може да се изврши абортус ако постапката е извршена пред крајот на осумнаесеттата недела од бременоста и не може да се претпостави дека тоа ќе предизвика сериозна опасност по животот или здравјето на жената ако има болест. Акт (1995:660). '''Дел 2'''<br> Ако жената побарала абортус или ако прашањето за прекинување на бременоста се појавило според одредбите од Дел 6, на неа мора да и се понуди советување пред да се изврши постапката. Акт(1995:660). '''Дел 3'''<br> По истекот на осумнаесеттата недела од бременоста, абортусот може да се изврши само доколку Националниот одбор за здравје и благосостојба и дал дозвола на жената за постапката. Таквата дозвола може да се даде само доколку постојат исклучителни основи за абортус. Дозволата според одредбите од првиот став не може да се даде доколку постои причина да се претпостави дека фетусот е остварлив. '''Дел 4''' Ако абортусот во случај наведен во Дел 1 е одбиен, прашањето веднаш ќе се испрати до Националниот одбор за здравје и благосостојба за преглед. Акт (1995:660). '''Дел 5'''<br> Само лице овластено да се занимава со медицина може да изврши абортус или да ја прекине бременоста според одредбите од Дел 6. Постапката мора да се изврши во општа болница или друга медицинска установа одобрена од Националниот одбор за здравје и благосостојба. Акт (2007:998).<ref name="ChangeLaw2007">[http://www.lagboken.se/files/SFS/2007/070998.PDF Law about changing the Abortion Act, ''Lag om ändring i abortlagen (1974:595)''(Swedish)] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110728111715/http://www.lagboken.se/files/SFS/2007/070998.PDF |date=28 July 2011 }}</ref> '''Дел 6'''<br> Ако може да се претпостави дека бременоста повлекува сериозна опасност за животот или здравјето на жената, поради тоа што има болест или телесни дефекти, Националниот одбор за здравје и благосостојба може да даде дозвола за прекинување на бременоста по завршувањето на осумнаесеттата недела од бременоста, без разлика колку напредувала бременоста. Ако поради болест или телесна мана на жената не може да се одложи прекинот на бременоста, постапката може да се изврши и покрај одредбите од првиот став и член 5 втор став. Акт (2007:998).<ref name="ChangeLaw2007"/> '''Дел 7'''<br> Одлуките на Националниот одбор за здравје и благосостојба во врска со дозволата за абортус или прекинување на бременоста според одредбите од Дел 6 не може да се обжалат. Акт (1995:660). '''Дел 8'''<br> По абортус или прекинување на бременоста според одредбите од Дел 6, на жената мора да и се понуди советување. Лицето одговорно во болницата или здравствената установа каде што е извршена процедурата мора да се погрижи да биде дадена таква понуда. Акт (1995:660). '''Дел 9'''<br> За нелегален абортус ќе се казни со парична казна или со затвор најмногу до една година тој што без овластување да се занимава со медицина намерно ќе изврши абортус на друго лице. Ако делото од првиот став е грубо, ќе се изрече затворска казна од најмалку шест месеци, а најмногу од четири години. Кога се проценува дали прекршокот е груб, посебно внимание треба да се посвети на тоа дали делото било вообичаено или за профит или претставувало одредена опасност по животот или здравјето на жената. Обидот за нелегален абортус е казнив според Поглавје 23 од Кривичниот законик. '''Дел 10'''<br> Намерното непочитување од страна на лекар на одредбите од член 4 или, предмет на член 6, втор став, од член 3 или член 5, ќе се казнува со парична казна или со затвор до најмногу шест месеци. '''Дел 11'''<br> Приносите од прекршок според овој закон ќе се прогласат за одземени, освен ако тоа е очигледно неразумно. Акт(2005:294).|align=right|width=30%}} '''Абортусот во Шведска за''' прв пат бил легален со Законотот за абортус во 1938 година. Ова навело дека [[абортус]]от може легално да се изврши во [[Шведска]] врз [[Медицина|медицински]], хуманитарни или [[Евгеника|евгенски]] причини. Односно, ако [[бременост]]а претставува сериозна закана за животот на жената, ако таа била забременета со силување, или ако постоела значителна шанса дека некоја нејзина сериозна состојба може да ја наследи нејзиното дете, таа може да побара абортус. Законот подоцна бил дополнет во 1946 година за да вклучи социо-медицински основи и повторно во 1963 година за да го вклучи ризикот од сериозно оштетување на фетусот. Комитетот истражувал дали овие услови се исполнети во секој поединечен случај и, како резултат на овој долг процес, честопати абортусот не бил одобрен до средината на вториот [[wiktionary:trimester|триместар]]. Како таков, во 1974 година бил создаден нов закон, во кој се наведува дека изборот на абортус е целосно на жената до крајот на осумнаесеттата недела.<ref name="NB2009">''[http://www.socialstyrelsen.se/Lists/Artikelkatalog/Attachments/18031/2010-5-12.pdf Official Statistics of Sweden: Statistics – Health and Medical Care: Induced abortions 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727140340/http://www.socialstyrelsen.se/Lists/Artikelkatalog/Attachments/18031/2010-5-12.pdf |date=27 July 2011 }}'' (2010) [[National Board of Health and Welfare (Sweden)|National Board of Health and Welfare]]. {{ISBN|978-91-86585-24-2}}.</ref> == Легализација == === Тековно === Сегашното законодавство е Законот за абортус од 1974 година (СФС 1974:595). Ова наведува дека до крајот на осумнаесеттата недела од бременоста, изборот на абортус е целосно на жената, од која било причина. По осумнаесеттата недела, на жената и треба дозвола од Националниот одбор за здравје и благосостојба (''Националниот одбор за здравје и благосостојба'') за извршување на абортус. Дозволата за овие доцни абортуси обично се дава во случаи во кои фетусот или мајката се во лоша здраствена состојба. Абортусот не е дозволен доколку плодот е остварлив, што генерално значи дека не се дозволени абортуси по 22-та недела. Сепак, абортусите по 22-та недела може да се дозволат во ретките случаи кога фетусот не може да преживее надвор од матката дури и ако е донесен до самиот крај.<ref>[http://www.socialstyrelsen.se/Lists/Artikelkatalog/Attachments/9357/2006-1-3_200613.pdf Socialstyrelsens meddelandeblad: ''Rättsliga rådets behandling av abortärenden m.m.'']{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска|date=October 2016}}</ref> Прашањето во голема мера е решено во Шведска, а прашањето за законитоста на абортусот не е многу контроверзно политичко прашање.<ref name="Pew">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pewforum.org/Abortion/Abortion-Laws-Around-the-World.aspx |title=Pew Forum: Abortion Laws Around the World |accessdate=2021-11-16 |archive-date=2013-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130705095124/http://www.pewforum.org/Abortion/Abortion-Laws-Around-the-World.aspx |url-status=dead }}</ref> Консензусот во Шведска е за спречување на несакана бременост со употреба на [[Контрацепција|контрола]] на раѓањето и примарна цел не е да се намали количината на абортуси, туку целта е сите деца што ќе се родат да бидат посакувани. Бројот на абортуси статистички го следи бројот на бремености. Во споредба со другите [[нордиски земји]], Шведска е високо рангирана по бројот на абортуси и ниско рангирана по бројот на млади родители, додека бројот на бремености во однос на вкупното население е во голема мера ист во сите нордиски земји. === Историја === Граѓанскиот законик од 1734 година формално ја вовел смртната казна за абортус, но не постои потврден случај во кој оваа казна всушност била извршена: вниманието било фокусирано на чедоморство наместо на абортус, а судските случаи биле малку.<ref name="regeringen.se">Sverige. Utredningen om utländska aborter, Abort i Sverige: betänkande, Fritze, Stockholm, 2005 http://www.regeringen.se/rattsdokument/statens-offentliga-utredningar/2005/11/sou-200590/</ref> Реформираниот закон од 1864 година ја укинал смртната казна за абортус и ја заменил со меѓу две и шест години казнена работа и за пациентот кој добил абортус, како и за абортусот.<ref name="regeringen.se" /> Во втората половина на 19ти век, судските случаи за абортус станале почести и ова прашање станало дел од јавната дебата.<ref name="regeringen.se"/> Реформата во 1921 година го заменила казнениот труд со пократка затворска казна без казнена работа за пациентот, но ја задржала првобитната казна за абортусот.<ref name="regeringen.se" /> Помеѓу 1929 и 1933 година, околу 21 пациент годишно биле осудувани за абортус, а огромното мнозинство добило условни казни.<ref name="regeringen.se" /> Првиот закон за легални абортуси бил донесен во Шведска во 1938 година, кога законот го легализирал абортусот во многу ограничен обем, и само на сериозно медицинско разгледување, по евалуација од страна на Кралскиот одбор за здравство. Од 1946 година, абортусите можеле да бидат дозволени и за социјални медицински причини. Во текот на 1960-тите, се случила последователна промена во шведското општество и општиот став кон сексуалноста, како и абортусот, станале полиберални. Тоа, меѓу другото, довело до зголемување на бројот на дозволени абортуси. Сегашниот Закон за абортус (СФС 1974:595 со подоцнежни измени во 1995 и 2007 година) стапил на сила на 1 јануари 1975 година. Дозволува абортус по барање на трудницата до 18-та недела, а потоа само во случаи на сериозни индикации за медицински ризик. По 18-та недела, абортусот може да се изврши само по евалуација од Националниот одбор за здравје и благосостојба. Во 1989 година, Одборот издал општи совети за спроведување на законот (СОСФС 1989:6). Од 1 септември 2004 година, тие биле заменети со нови совети и политики (СОСФС 2004:4). Од 1 јануари 2008 година, на странските пациенти - вклучувајќи ги [[Право на азил|барателите на азил]], непостојаните жители и оние кои не се регистрирани во Шведска - им е дозволено да абортираат во земјата. Во текот на 2009 година во Шведска се извршени 132 вакви абортуси. За Националниот одбор за здравје и благосостојба ова претставувало релативно мала бројка, во однос на вкупниот број на абортуси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.socialstyrelsen.se/pressrum/nyhetsarkiv/abortrapport|title=Rapport om utländska kvinnors aborter i Sverige 2009|date=23 February 2010|publisher=National Board of Health and Welfare|accessdate=5 May 2011|archive-date=2017-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020162847/http://www.socialstyrelsen.se/pressrum/nyhetsarkiv/abortrapport|url-status=dead}}</ref> == Статистика == Националниот одбор за здравје и благосостојба е централната национална власт за социјалните услуги, јавното здравство и здравствените услуги во Шведска. Меѓу надлежностите на одборот се и евалуацијата и следењето на абортуси извршени во Шведска, како и воспоставување норми со издавање одредби и општи совети. Одборот е исто така одговорен за собирање и објавување на официјалната национална статистика за абортуси. Сè до 1995 година, наместо тоа, [[Централна статистичка служба (Шведска)|статистиката на Шведска ги]] објавувала извештаите. Статистичките извештаи се објавуваат годишно и се засноваат на податоци од сите клиники и болници каде што се вршат абортуси. Се собираат податоци за возраста на жените, раните бремености и абортуси, должината на бременоста во моментот на абортусот, начинот на абортус и каде е извршен истиот. Една од главните цели на Националниот здравствен одбор со овие извештаи е да ги измери промените и трендовите со текот на времето. Статистиката за легални абортуси се протега од 1955 година и, почнувајќи од 1975 година, достапни се податоци за честотите на различни возрасни групи. Од 1985 година е евидентирана [[Општини во Шведска|и женската матична општина.]] === Трендови === Бројот на индуцирани абортуси извршени во Шведска значително се зголемил на годишно ниво од раните 1960-ти, но набрзо се израмнил по либерализацијата на законот за абортус во 1975 година. Не може да се потврди дали зголемувањето на статистиката по Законот за абортус од 1974 година ги одразува реалните околности или само пристрасност што произлегува од зголемената волја да се пријават абортуси по легализацијата. Од 1975 година, вкупниот годишен број на случаи во просек изнесува помеѓу 30.000 и 38.000 абортуси. Бројот на абортуси по возрасна група бил следен: оние извршени на тинејџери во 1975 година биле 30 на секои 1.000, додека оние направени на жени на возраст од 20 до 24 години биле 27 на секои 1.000. Меѓутоа, од 1977 година, спротивното важи, со помалку абортуси се направени кај тинејџери отколку кај жени на возраст од 20 до 24 години. Бројот на абортуси меѓу тинејџерите бил околу 11 на 1.000 жени во 2018 година, што е преполовен од 2009 година.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.socialstyrelsen.se/Lists/Artikelkatalog/Attachments/21322/2019-5-18.pdf|title=Statistik om aborter 2018|date=2019-05-22|publisher=[[National Board of Health and Welfare (Sweden)|National Board of Health and Welfare]]|language=sv|accessdate=2019-05-23|archive-date=2019-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523165959/https://www.socialstyrelsen.se/Lists/Artikelkatalog/Attachments/21322/2019-5-18.pdf|url-status=dead}}</ref> Најмногу абортуси во Шведска се вршат на жени на возраст од 25-29 години, по редослед од возрасните групи 20-24 години, 30-34 години, 35-39 години, 15-19 години (абортуси на тинејџери), и 40-44 години.<ref name=":0"/> Пред да наполнат триесет години, повеќето жени немаат воспоставено семеен живот и абортусот е почест кај оваа возрасна група, со повеќекратни сексуални партнери во помладите возрасни групи, родителството е помалку посакувано, а абортусот е поверојатно. Фактот дека повеќето жени од помладите возрасни групи сè уште студираат, во комбинација со тоа што се нови на пазарот на трудот, влијае на изборот за абортус.<ref name="NE">{{cite encyclopedia |last=Lindahl |first=Katarina |encyclopedia=[[Nationalencyklopedin]] |title=Aborter i Sverige [Abortion in Sweden] |language=sv |publisher=Bra Böcker }}</ref> Иако стапките на абортуси многу варираат во Шведска, според географскиот регион, највисока стапка на абортуси кај тинејџерите е регистрирана во [[Готланд]] и во метрополитенските области [[Стокхолм]] и [[Гетеборг]] . Најниска инциденца има во [[Окрузи во Шведска|окрузите]] [[Блекинге]], [[Крунуберг (округ)|Кроноберг]] и [[Јеншепинг]]. Во 2018 година, 84 отсто од индуцираните абортуси биле извршени пред крајот на 9-та недела од бременоста и 57 отсто пред крајот на седмата недела, во споредба со 55 и 10 отсто соодветно во 1994 година. Процентот на медицински абортуси сочинувал 93 проценти од сите абортуси.<ref name=":0"/> {| class="wikitable sortable" |+Статистика<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.socialstyrelsen.se/publikationer2019/2019-5-18/|title=Statistik om aborter 2018|date=2019-05-22|work=socialstyrelsen.se|language=sv|accessdate=2019-05-23}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !Вкупно родени деца !Родени деца на секои 1000 жени<br /><br /><small>(на возраст од 15-44)</small> !Абортуси !Абортуси на секои 1000 жени<br /><br /><small>(на возраст од 15-44)</small> !Абортуси на секои 100 бремености !Година |- |107 305 |72.8 |4 562 |3.1 |4.0 |1955 |- |102 219 |68.4 |2 792 |1.9 |2.6 |1960 |- |122 806 |79.2 |6 209 |4.0 |4.8 |1965 |- |110 150 |69.8 |16 100 |10.2 |12.7 |1970 |- |114 484 |72.1 |19 250 |12.1 |14.3 |1971 |- |112 273 |70.6 |24 170 |15.2 |17.6 |1972 |- |109 663 |68.9 |25 990 |16.3 |19.0 |1973 |- |109 864 |68.8 |30 636 |19.2 |21.7 |1974 |- |103 632 |64.6 |32 526 |20.3 |23.8 |1975 |- |98 345 |60.9 |32 351 |20.0 |24.7 |1976 |- |96 057 |59.0 |31 462 |19.3 |24.6 |1977 |- |93 248 |56.7 |31 918 |19.4 |25.4 |1978 |- |96 175 |57.8 |34 709 |20.9 |26.4 |1979 |- |97 064 |57.6 |34 887 |20.7 |26.4 |1980 |- |94 065 |55.2 |33 294 |19.6 |26.1 |1981 |- |92 706 |54.0 |32 602 |19.0 |25.9 |1982 |- |91 686 |53.0 |31 014 |17.9 |25.2 |1983 |- |93 508 |53.9 |30 755 |17.7 |24.7 |1984 |- |98 463 |56.5 |30 838 |17.7 |23.8 |1985 |- |101 740 |58.1 |33 124 |18.9 |24.5 |1986 |- |104 699 |59.6 |34 486 |19.8 |24.8 |1987 |- |112 080 |63.7 |37 585 |21.4 |25.0 |1988 |- |116 023 |65.9 |37 920 |21.5 |24.6 |1989 |- |123 938 |70.5 |37 489 |21.3 |23.2 |1990 |- |123 737 |70.7 |35 788 |20.4 |22.4 |1991 |- |122 848 |70.6 |37 849 |20.0 |22.0 |1992 |- |117 998 |68.2 |34 170 |19.8 |22.4 |1993 |- |112 257 |65.1 |32 293 |18.7 |22.3 |1994 |- |103 422 |60.1 |31 441 |18.3 |23.3 |1995 |- |95 297 |55.6 |32 117 |18.7 |25.1 |1996 |- |90 502 |53.0 |31 433 |18.4 |25.7 |1997 |- |89 028 |52.4 |31 008 |18.3 |25.8 |1998 |- |88 173 |52.0 |30 712 |18.1 |25.8 |1999 |- |90 698 |53.6 |30 980 |18.3 |25.4 |2000 |- |91 466 |53.9 |31 772 |18.7 |25.7 |2001 |- |95 953 |56.4 |33 365 |19.6 |25.7 |2002 |- |99 260 |58.1 |34 473 |20.2 |25.7 |2003 |- |101 018 |58.8 |34 454 |20.0 |25.4 |2004 |- |101 496 |58.6 |34 978 |20.2 |25.6 |2005 |- |106 013 |60.6 |36 045 |20.6 |25.3 |2006 |- |107 491 |60.7 |37 205 |21.0 |25.7 |2007 |- |109 373 |61.2 |38 053 |21.3 |25.7 |2008 |- |111 935 |62.2 |37 524 |20.8 |25.0 |2009 |- | | |37 693 |20.9 | |2010 |- | | |37 750 |20.9 | |2011 |- | | |37 366 |20.7 | |2012 |- | | | | | |2013 |- | | |36 629 |20.2 | |2014 |- | | |38 071 |20.9 | |2015 |- | | |38 177 |20.8 | |2016 |- | | |36 616 |19.8 | |2017 |- | | |35 782 |19.2 | |2018 |- |} == Дебата == Шведска го има еден од најлибералните закони за абортус во светот. Како што споменавме претходно, самата тема нема многу контроверзии меѓу општеството и мнозинството шведско население го поддржува законот и политиките околу него.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2054&artikel=6194473|title=Sweden's road to abortion on demand - Radio Sweden|last=Radio|first=Sveriges|work=sverigesradio.se|language=en|accessdate=2019-04-17}}</ref> Сепак, постојат политички дебати околу крајниот период за абортус, како и други права за абортус. Десничарските конзервативни партии како демохристијаните и шведските демократи претходно промовирале построга забрана за доцни абортуси, но повеќе не го прават тоа. Шведската асоцијација за сексуално образование одговорила дека многу политички аргументи произлегуваат од дезинформации и недостаток на знаење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aftonbladet.se/a/Gv15x|title=DEBATT: KD – ni sprider myter om de sena aborterna|work=Aftonbladet|language=sv|accessdate=2019-04-17}}</ref> === Про-абортус === ==== Организации ==== RFSU се залага за правата на абортусот на сите жени, тоа е една од нивните главни приоритетни области во светот. Тие веруваат дека во еднакво и одржливо општество поединците имаат право врз сопственото тело, сексуалноста и репродукцијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rfsu.se/om-rfsu/om-oss/in-english/international-work2/our-priorities/the-right-to-safe-and-legal-abortion/|title=RFSU|work=rfsu.se|language=sv|accessdate=2019-04-17|archive-date=2019-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417133652/https://www.rfsu.se/om-rfsu/om-oss/in-english/international-work2/our-priorities/the-right-to-safe-and-legal-abortion/|url-status=dead}}</ref> === Анти-абортус === ==== Организации ==== Човекови права за нероденото дете е политичка и верска независна организација. Тие имаат за цел да го промовираат правото на живот за неродените со ненасилни протести, прикажување слики од фетуси и поддршка на бремени жени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.abortnej.se/mro/om-mro/|title=Om MRO {{!}} Människorätt för ofödda|language=sv-SE|accessdate=2019-04-17}}</ref> Да за животот е непрофитна организација која има за цел да влијае на дебатата за човечкото достоинство во рамките на абортусот, феталните дијагнози и грижата за старите лица.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jatilllivet.se/viewNavMenu.do?menuID=145|title=Ja till Livet-Om Ja till Livet|date=2011-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110109083210/http://www.jatilllivet.se/viewNavMenu.do?menuID=145|archive-date=2011-01-09|accessdate=2019-04-17}}</ref> Нивната цел е да ги ограничат абортусите со тоа што ќе покажат дека плодовите имаат човечка вредност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jatilllivet.se/viewNavMenu.do?menuID=2|title=Ja till Livet-Om Ja till Livet-Om föreningen|date=2012-05-25|work=archive.is|archive-url=https://archive.today/20120525095618/http://www.jatilllivet.se/viewNavMenu.do?menuID=2|archive-date=2012-05-25|accessdate=2019-04-17}}</ref> Некои верски организации исто така имаат став против абортусот. Католичката црква верува дека човечкиот живот е создаден во моментот на зачнувањето, па затоа абортусот не треба да се дозволи освен ако и мајката и детето не се во опасност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.katolskakyrkan.se/katolska-kyrkan-i-sverige/fragor-och-svar-om-katolsk-tro/varfor-ar-katoliker-mot-abort|title=Varför är katoliker mot abort? {{!}} Katolska kyrkan|work=katolskakyrkan.se|accessdate=2019-04-17}}</ref> Католичкото движење, Почит, има за цел да го промовира човечкиот живот од зачнување до смрт, што значи дека, меѓу другите позиции, тие се против абортуси и евтаназија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://respektlivet.nu/en/about-us|title=About us|work=respektlivet.nu/en|language=en|accessdate=2019-04-17}}</ref> Слични гледишта има и исламот, каде што абортусот не е дозволен во ниту една фаза од бременоста без валидна причина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://islam.se/kvinnosyn/abort|title=Abort i islam|work=Islam.se – över 250 faktatexter om islam|language=sv-SE|accessdate=2019-04-17|archive-date=2019-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417133654/https://islam.se/kvinnosyn/abort|url-status=dead}}</ref> ==== Елинор Гримарк ==== Во 2014 година, акушерката [[:sv:Ellinor Grimmark|Елинор Гримарк]] покренала контроверзна тужба против здравствените власти во регионот Јеншепинг затоа што одбиле да ѝ обезбедат работа поради нејзините религиозни убедувања дека нема да изврши абортуси или да препишува контрацептивни средства. Случајот имал финансиска поддршка од добро познатата христијанска организација против абортусот во САД, Алијансата за одбрана на слободата, која има интереси да го ограничи пристапот за абортус во Европа. Случајот на Гримарк го судел народниот правобранител за дискриминација, како и окружниот суд во Шведска, кој и двајцата биле против неа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2054&artikel=6614810|title=Support from US for Swedish anti-abortion midwife - Radio Sweden|last=Radio|first=Sveriges|work=sverigesradio.se|language=en|accessdate=2019-04-17}}</ref> Истата одлука била донесена во шведскиот суд за труд<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2054&artikel=6672847|title=Swedish labour court rules against anti-abortion midwife - Radio Sweden|last=Radio|first=Sveriges|work=sverigesradio.se|language=en|accessdate=2019-04-17}}</ref> по што истиот одлучил Гримарк да излезе пред [[Европски суд за човекови права|Европскиот суд за човекови права]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euractiv.com/section/health-consumers/news/swedish-midwife-to-eu-court-over-anti-abortion-discrimination/|title=Swedish midwife takes case to ECHR over anti-abortion discrimination|last=says|first=Janja H.|date=2017-04-14|work=euractiv.com|language=en-GB|accessdate=2019-04-17}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Европа по тема|Абортусот во}} [[Категорија:Шведско општество]] [[Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“]] [[Категорија:Абортусот по земја|Шведска]] 7xlqqscx9aclgiksldsxulexvwq39yp 0 1280937 5582004 5420648 2026-06-24T18:56:32Z Gurther 105215 5582004 wikitext text/x-wiki {{Infobox planet | minorplanet=yes | background=#D6D6D6 | name=12 Викторија | symbol=[[File:12 Victoria symbol (fixed width).svg|25px]] | image=12 Victoria VLT (2021), deconvolved.pdf | image_size = | caption= | discoverer=[[Џон Расел Хајнд]] | discovered=13 септември 1850 година | mpc_name=(12) Викторија | pronounced= | adjective=Викторијански | alt_names= | named_after=[[Викторија (митологија)|Викторија]] ({{langx|la|Uictōria}}) | mp_category=[[Главен појас]] | orbit_ref={{cite web |type=2008-11-06 last obs |title=JPL Small-Body Database Browser: 12 Victoria |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=12 |accessdate=8 April 2016}}</ref> | epoch=13 јануари 2016 година ([[Јулијански ден|ЈД]] 2457400,5) | semimajor=2,33344 ae (349,078 Гм) | perihelion=1,81758 ае (271,906 Гм) | aphelion= 2.,84931 ае (426,251 Гм) | eccentricity=0.22108 | period=3.56 [[Јулијанска година (астрономија)|год]] (1302.0 [[Јулијанска година (астрономија)|г]]) | inclination=8.36859° | asc_node=235.482° | arg_peri=69.5103° | mean_anomaly=161.809[[Степен (агол)|°]] | avg_speed=19.50 km/s | dimensions=c/a = {{вред|0.69|0.03}} | mean_diameter={{val|116|2|u=km}}P. Vernazza et al. (2021) VLT/SPHERE imaging survey of the largest main-belt asteroids: Final results and synthesis. ''Astronomy & Astrophysics'' 54, A56</ref><br>112.8 ± 3.1&nbsp;km ([[ИРАС]])<br>124.09 ± 8.31 km | mass={{вред|2.7|1.3|e=18|u=кг <br>val|2.45|0.46|e=18|u=кг}} | density= | surface_грав=0.0315 m/s² | escape_velocity=0.0596 km/s | rotation= | spectral_type=[[Астероид од типот S]] | magnitude=8.68{{cite web |title=AstDys (12) Викторија Ефемеридес |publisher=Оддел за математика, Универзитетот во Пиза, Италија |url=https://newton.spacedys.com/astdys/index.php?pc=1.1.3.1&n=12&oc=500&y0=1971&m0=7&d0=7&h0=00&mi0=00&y1=1971&m1=7&d1=12&h1=00&mi1=00&ti=1.0&tiu=days |accessdate=2010-06-26}}</ref> to 12.82 | abs_magnitude=7.24 | albedo=0.167 (calculated)<br>0.1765 ± 0.010 | angular_size=0.188" <!-- Horizons 1996-Jul-18 --> to 0.04" | single_temperature=~178 [[келвин|К]] | mean_motion={{Deg2DMS|0.276508|sup=ms}} / ден | observation_arc=60430 days (165.45 yr) | uncertainty=0 | moid=convert|0.821096|AU|Gm|abbr=on | jupiter_moid=convert|2.42194|AU|Gm|abbr=on | tisserand=3.522 }} ''' 12 Викторија ''' 674 / 5000 ([[ознака за мала планета]]: '''12 Викторија''') е голем [[главен појас]] [[астероид]], кој кружи околу Сонцето со [[орбитален период|период]] од 3,56&nbsp;години и [[орбитално занесување|занесеност]] од 0,221. Станува збор за [[S-тип на астероид|камен (S-тип) астероид]], со ширина од околу 112–124&nbsp;км со [[геометриско албедо|албедо]] од 0,18 и вртежен период од 8,66&nbsp;часа. Викторија била забележана како [[прикривање (астрономија)|прикривање]] [[ѕвезда]] трипати од нејзиното откривање. [[Радарска астрономија|Радар]] и [[интерферометрија на дамки]] покажуваат дека обликот на Викторија е издолжен и се сомнева дека е [[двоен астероид]], со месечина со неправилна форма<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://theskylive.com/victoria-info/ |title=Asteroid 12 Victoria |accessdate=2021-11-19 |archive-date=2021-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123001651/https://theskylive.com/victoria-info }}</ref>. Оваа мала планета била откриена од англискиот астроном [[Џон Расел Хинд|Џ. Р. Хинд]] на 13 септември 1850 година. Викторија официјално е именувана по римската [[Викторија (митологија)|божица на победата]], но името исто така ја почитува [[Кралицата Викторија]]. Божицата Викторија ([[Најк (митологија)|Најк]] за Грците) била ќерка на [[Стикс (митологија)|Стикс]] од [[Титан (митологија)|Титан]] [[Палас (Титан)|Палас]]. Поклопувањето со името на тогашната кралица предизвикало доста контроверзии во тоа време, и [[Бенџамин Апторп Гулд|Б. А. Гулд]], уредник на престижниот ''[[Astronomical Journal]]'', го усвои алтернативното име ''''Clio'' (сега се користи од [[84 Klio]]), предложено од откривачот. Сепак, [[Вилијам Кранч Бонд|В. Ц. Бонд]], од [[Опсерваторијата на колеџот Харвард]], тогаш највисокиот авторитет за астрономија во [[Соединети Американски Држави|Америка]], сметаше дека митолошкиот услов е исполнет и затоа името е прифатливо, и неговото мислење на крајот преовлада<ref>[https://heavens-above.com/MinorPlanet.aspx?desig=12&lat=36.216667&lng=-116.033333&loc=High+Desert+Astronomy&alt=819.0&tz=PST&cul=en/ Asteroid 12 Victoria]</ref>. [[File:12Victoria (Lightcurve Inversion).png|thumb|Модел на 12 Викторија направен со [[светло-крива]] инверзија]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * {{cite web |title=Elements and Ephemeris for (12) Victoria |publisher=[[Minor Planet Center]] |url=http://scully.cfa.harvard.edu/cgi-bin/returnprepeph.cgi?d=b2011&o=00012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304101026/http://scully.cfa.harvard.edu/cgi-bin/returnprepeph.cgi?d=b2011&o=00012 |archivedate=2016-03-04 }} (displays [[Elongation (astronomy)|Elong]] from Sun and [[apparent magnitude|V mag]] for 2011) * {{AstDys|12}} * {{JPL small body}} {{Minor planets navigator|11 Parthenope|number=12|13 Egeria}} {{Мали тела во Сончевиот Систем}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:000012}} [[Категорија:Астероиди од типот S]] [[Категорија:Астероиди од типот L (SMASS)]] [[Категорија:Астероиди Клио]] [[Категорија:Откритија од Џон Расел Хајнд|Викторија]] [[Категорија:Мали планети именувани од римската митологија|Викторија]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1850 година|18500913]] [[Категорија:Откритија на Џон Расел Хинд]] c375qsf5hu3v8rciw5r6vk06o5suv0n 5582005 5582004 2026-06-24T18:56:43Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Астероиди од типот L (SMASS)]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5582005 wikitext text/x-wiki {{Infobox planet | minorplanet=yes | background=#D6D6D6 | name=12 Викторија | symbol=[[File:12 Victoria symbol (fixed width).svg|25px]] | image=12 Victoria VLT (2021), deconvolved.pdf | image_size = | caption= | discoverer=[[Џон Расел Хајнд]] | discovered=13 септември 1850 година | mpc_name=(12) Викторија | pronounced= | adjective=Викторијански | alt_names= | named_after=[[Викторија (митологија)|Викторија]] ({{langx|la|Uictōria}}) | mp_category=[[Главен појас]] | orbit_ref={{cite web |type=2008-11-06 last obs |title=JPL Small-Body Database Browser: 12 Victoria |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=12 |accessdate=8 April 2016}}</ref> | epoch=13 јануари 2016 година ([[Јулијански ден|ЈД]] 2457400,5) | semimajor=2,33344 ae (349,078 Гм) | perihelion=1,81758 ае (271,906 Гм) | aphelion= 2.,84931 ае (426,251 Гм) | eccentricity=0.22108 | period=3.56 [[Јулијанска година (астрономија)|год]] (1302.0 [[Јулијанска година (астрономија)|г]]) | inclination=8.36859° | asc_node=235.482° | arg_peri=69.5103° | mean_anomaly=161.809[[Степен (агол)|°]] | avg_speed=19.50 km/s | dimensions=c/a = {{вред|0.69|0.03}} | mean_diameter={{val|116|2|u=km}}P. Vernazza et al. (2021) VLT/SPHERE imaging survey of the largest main-belt asteroids: Final results and synthesis. ''Astronomy & Astrophysics'' 54, A56</ref><br>112.8 ± 3.1&nbsp;km ([[ИРАС]])<br>124.09 ± 8.31 km | mass={{вред|2.7|1.3|e=18|u=кг <br>val|2.45|0.46|e=18|u=кг}} | density= | surface_грав=0.0315 m/s² | escape_velocity=0.0596 km/s | rotation= | spectral_type=[[Астероид од типот S]] | magnitude=8.68{{cite web |title=AstDys (12) Викторија Ефемеридес |publisher=Оддел за математика, Универзитетот во Пиза, Италија |url=https://newton.spacedys.com/astdys/index.php?pc=1.1.3.1&n=12&oc=500&y0=1971&m0=7&d0=7&h0=00&mi0=00&y1=1971&m1=7&d1=12&h1=00&mi1=00&ti=1.0&tiu=days |accessdate=2010-06-26}}</ref> to 12.82 | abs_magnitude=7.24 | albedo=0.167 (calculated)<br>0.1765 ± 0.010 | angular_size=0.188" <!-- Horizons 1996-Jul-18 --> to 0.04" | single_temperature=~178 [[келвин|К]] | mean_motion={{Deg2DMS|0.276508|sup=ms}} / ден | observation_arc=60430 days (165.45 yr) | uncertainty=0 | moid=convert|0.821096|AU|Gm|abbr=on | jupiter_moid=convert|2.42194|AU|Gm|abbr=on | tisserand=3.522 }} ''' 12 Викторија ''' 674 / 5000 ([[ознака за мала планета]]: '''12 Викторија''') е голем [[главен појас]] [[астероид]], кој кружи околу Сонцето со [[орбитален период|период]] од 3,56&nbsp;години и [[орбитално занесување|занесеност]] од 0,221. Станува збор за [[S-тип на астероид|камен (S-тип) астероид]], со ширина од околу 112–124&nbsp;км со [[геометриско албедо|албедо]] од 0,18 и вртежен период од 8,66&nbsp;часа. Викторија била забележана како [[прикривање (астрономија)|прикривање]] [[ѕвезда]] трипати од нејзиното откривање. [[Радарска астрономија|Радар]] и [[интерферометрија на дамки]] покажуваат дека обликот на Викторија е издолжен и се сомнева дека е [[двоен астероид]], со месечина со неправилна форма<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://theskylive.com/victoria-info/ |title=Asteroid 12 Victoria |accessdate=2021-11-19 |archive-date=2021-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123001651/https://theskylive.com/victoria-info }}</ref>. Оваа мала планета била откриена од англискиот астроном [[Џон Расел Хинд|Џ. Р. Хинд]] на 13 септември 1850 година. Викторија официјално е именувана по римската [[Викторија (митологија)|божица на победата]], но името исто така ја почитува [[Кралицата Викторија]]. Божицата Викторија ([[Најк (митологија)|Најк]] за Грците) била ќерка на [[Стикс (митологија)|Стикс]] од [[Титан (митологија)|Титан]] [[Палас (Титан)|Палас]]. Поклопувањето со името на тогашната кралица предизвикало доста контроверзии во тоа време, и [[Бенџамин Апторп Гулд|Б. А. Гулд]], уредник на престижниот ''[[Astronomical Journal]]'', го усвои алтернативното име ''''Clio'' (сега се користи од [[84 Klio]]), предложено од откривачот. Сепак, [[Вилијам Кранч Бонд|В. Ц. Бонд]], од [[Опсерваторијата на колеџот Харвард]], тогаш највисокиот авторитет за астрономија во [[Соединети Американски Држави|Америка]], сметаше дека митолошкиот услов е исполнет и затоа името е прифатливо, и неговото мислење на крајот преовлада<ref>[https://heavens-above.com/MinorPlanet.aspx?desig=12&lat=36.216667&lng=-116.033333&loc=High+Desert+Astronomy&alt=819.0&tz=PST&cul=en/ Asteroid 12 Victoria]</ref>. [[File:12Victoria (Lightcurve Inversion).png|thumb|Модел на 12 Викторија направен со [[светло-крива]] инверзија]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * {{cite web |title=Elements and Ephemeris for (12) Victoria |publisher=[[Minor Planet Center]] |url=http://scully.cfa.harvard.edu/cgi-bin/returnprepeph.cgi?d=b2011&o=00012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304101026/http://scully.cfa.harvard.edu/cgi-bin/returnprepeph.cgi?d=b2011&o=00012 |archivedate=2016-03-04 }} (displays [[Elongation (astronomy)|Elong]] from Sun and [[apparent magnitude|V mag]] for 2011) * {{AstDys|12}} * {{JPL small body}} {{Minor planets navigator|11 Parthenope|number=12|13 Egeria}} {{Мали тела во Сончевиот Систем}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:000012}} [[Категорија:Астероиди од типот S]] [[Категорија:Астероиди Клио]] [[Категорија:Откритија од Џон Расел Хајнд|Викторија]] [[Категорија:Мали планети именувани од римската митологија|Викторија]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1850 година|18500913]] [[Категорија:Откритија на Џон Расел Хинд]] skvnyre6wmvhyuy4gubjlq5jxbz6rtt 5582006 5582005 2026-06-24T18:56:53Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Астероиди Клио]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5582006 wikitext text/x-wiki {{Infobox planet | minorplanet=yes | background=#D6D6D6 | name=12 Викторија | symbol=[[File:12 Victoria symbol (fixed width).svg|25px]] | image=12 Victoria VLT (2021), deconvolved.pdf | image_size = | caption= | discoverer=[[Џон Расел Хајнд]] | discovered=13 септември 1850 година | mpc_name=(12) Викторија | pronounced= | adjective=Викторијански | alt_names= | named_after=[[Викторија (митологија)|Викторија]] ({{langx|la|Uictōria}}) | mp_category=[[Главен појас]] | orbit_ref={{cite web |type=2008-11-06 last obs |title=JPL Small-Body Database Browser: 12 Victoria |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=12 |accessdate=8 April 2016}}</ref> | epoch=13 јануари 2016 година ([[Јулијански ден|ЈД]] 2457400,5) | semimajor=2,33344 ae (349,078 Гм) | perihelion=1,81758 ае (271,906 Гм) | aphelion= 2.,84931 ае (426,251 Гм) | eccentricity=0.22108 | period=3.56 [[Јулијанска година (астрономија)|год]] (1302.0 [[Јулијанска година (астрономија)|г]]) | inclination=8.36859° | asc_node=235.482° | arg_peri=69.5103° | mean_anomaly=161.809[[Степен (агол)|°]] | avg_speed=19.50 km/s | dimensions=c/a = {{вред|0.69|0.03}} | mean_diameter={{val|116|2|u=km}}P. Vernazza et al. (2021) VLT/SPHERE imaging survey of the largest main-belt asteroids: Final results and synthesis. ''Astronomy & Astrophysics'' 54, A56</ref><br>112.8 ± 3.1&nbsp;km ([[ИРАС]])<br>124.09 ± 8.31 km | mass={{вред|2.7|1.3|e=18|u=кг <br>val|2.45|0.46|e=18|u=кг}} | density= | surface_грав=0.0315 m/s² | escape_velocity=0.0596 km/s | rotation= | spectral_type=[[Астероид од типот S]] | magnitude=8.68{{cite web |title=AstDys (12) Викторија Ефемеридес |publisher=Оддел за математика, Универзитетот во Пиза, Италија |url=https://newton.spacedys.com/astdys/index.php?pc=1.1.3.1&n=12&oc=500&y0=1971&m0=7&d0=7&h0=00&mi0=00&y1=1971&m1=7&d1=12&h1=00&mi1=00&ti=1.0&tiu=days |accessdate=2010-06-26}}</ref> to 12.82 | abs_magnitude=7.24 | albedo=0.167 (calculated)<br>0.1765 ± 0.010 | angular_size=0.188" <!-- Horizons 1996-Jul-18 --> to 0.04" | single_temperature=~178 [[келвин|К]] | mean_motion={{Deg2DMS|0.276508|sup=ms}} / ден | observation_arc=60430 days (165.45 yr) | uncertainty=0 | moid=convert|0.821096|AU|Gm|abbr=on | jupiter_moid=convert|2.42194|AU|Gm|abbr=on | tisserand=3.522 }} ''' 12 Викторија ''' 674 / 5000 ([[ознака за мала планета]]: '''12 Викторија''') е голем [[главен појас]] [[астероид]], кој кружи околу Сонцето со [[орбитален период|период]] од 3,56&nbsp;години и [[орбитално занесување|занесеност]] од 0,221. Станува збор за [[S-тип на астероид|камен (S-тип) астероид]], со ширина од околу 112–124&nbsp;км со [[геометриско албедо|албедо]] од 0,18 и вртежен период од 8,66&nbsp;часа. Викторија била забележана како [[прикривање (астрономија)|прикривање]] [[ѕвезда]] трипати од нејзиното откривање. [[Радарска астрономија|Радар]] и [[интерферометрија на дамки]] покажуваат дека обликот на Викторија е издолжен и се сомнева дека е [[двоен астероид]], со месечина со неправилна форма<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://theskylive.com/victoria-info/ |title=Asteroid 12 Victoria |accessdate=2021-11-19 |archive-date=2021-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123001651/https://theskylive.com/victoria-info }}</ref>. Оваа мала планета била откриена од англискиот астроном [[Џон Расел Хинд|Џ. Р. Хинд]] на 13 септември 1850 година. Викторија официјално е именувана по римската [[Викторија (митологија)|божица на победата]], но името исто така ја почитува [[Кралицата Викторија]]. Божицата Викторија ([[Најк (митологија)|Најк]] за Грците) била ќерка на [[Стикс (митологија)|Стикс]] од [[Титан (митологија)|Титан]] [[Палас (Титан)|Палас]]. Поклопувањето со името на тогашната кралица предизвикало доста контроверзии во тоа време, и [[Бенџамин Апторп Гулд|Б. А. Гулд]], уредник на престижниот ''[[Astronomical Journal]]'', го усвои алтернативното име ''''Clio'' (сега се користи од [[84 Klio]]), предложено од откривачот. Сепак, [[Вилијам Кранч Бонд|В. Ц. Бонд]], од [[Опсерваторијата на колеџот Харвард]], тогаш највисокиот авторитет за астрономија во [[Соединети Американски Држави|Америка]], сметаше дека митолошкиот услов е исполнет и затоа името е прифатливо, и неговото мислење на крајот преовлада<ref>[https://heavens-above.com/MinorPlanet.aspx?desig=12&lat=36.216667&lng=-116.033333&loc=High+Desert+Astronomy&alt=819.0&tz=PST&cul=en/ Asteroid 12 Victoria]</ref>. [[File:12Victoria (Lightcurve Inversion).png|thumb|Модел на 12 Викторија направен со [[светло-крива]] инверзија]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * {{cite web |title=Elements and Ephemeris for (12) Victoria |publisher=[[Minor Planet Center]] |url=http://scully.cfa.harvard.edu/cgi-bin/returnprepeph.cgi?d=b2011&o=00012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304101026/http://scully.cfa.harvard.edu/cgi-bin/returnprepeph.cgi?d=b2011&o=00012 |archivedate=2016-03-04 }} (displays [[Elongation (astronomy)|Elong]] from Sun and [[apparent magnitude|V mag]] for 2011) * {{AstDys|12}} * {{JPL small body}} {{Minor planets navigator|11 Parthenope|number=12|13 Egeria}} {{Мали тела во Сончевиот Систем}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:000012}} [[Категорија:Астероиди од типот S]] [[Категорија:Откритија од Џон Расел Хајнд|Викторија]] [[Категорија:Мали планети именувани од римската митологија|Викторија]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1850 година|18500913]] [[Категорија:Откритија на Џон Расел Хинд]] 0itb0ijlbdqqo0cmjd9ctvuujx9pgft 5582007 5582006 2026-06-24T18:57:20Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Откритија од Џон Расел Хајнд]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5582007 wikitext text/x-wiki {{Infobox planet | minorplanet=yes | background=#D6D6D6 | name=12 Викторија | symbol=[[File:12 Victoria symbol (fixed width).svg|25px]] | image=12 Victoria VLT (2021), deconvolved.pdf | image_size = | caption= | discoverer=[[Џон Расел Хајнд]] | discovered=13 септември 1850 година | mpc_name=(12) Викторија | pronounced= | adjective=Викторијански | alt_names= | named_after=[[Викторија (митологија)|Викторија]] ({{langx|la|Uictōria}}) | mp_category=[[Главен појас]] | orbit_ref={{cite web |type=2008-11-06 last obs |title=JPL Small-Body Database Browser: 12 Victoria |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=12 |accessdate=8 April 2016}}</ref> | epoch=13 јануари 2016 година ([[Јулијански ден|ЈД]] 2457400,5) | semimajor=2,33344 ae (349,078 Гм) | perihelion=1,81758 ае (271,906 Гм) | aphelion= 2.,84931 ае (426,251 Гм) | eccentricity=0.22108 | period=3.56 [[Јулијанска година (астрономија)|год]] (1302.0 [[Јулијанска година (астрономија)|г]]) | inclination=8.36859° | asc_node=235.482° | arg_peri=69.5103° | mean_anomaly=161.809[[Степен (агол)|°]] | avg_speed=19.50 km/s | dimensions=c/a = {{вред|0.69|0.03}} | mean_diameter={{val|116|2|u=km}}P. Vernazza et al. (2021) VLT/SPHERE imaging survey of the largest main-belt asteroids: Final results and synthesis. ''Astronomy & Astrophysics'' 54, A56</ref><br>112.8 ± 3.1&nbsp;km ([[ИРАС]])<br>124.09 ± 8.31 km | mass={{вред|2.7|1.3|e=18|u=кг <br>val|2.45|0.46|e=18|u=кг}} | density= | surface_грав=0.0315 m/s² | escape_velocity=0.0596 km/s | rotation= | spectral_type=[[Астероид од типот S]] | magnitude=8.68{{cite web |title=AstDys (12) Викторија Ефемеридес |publisher=Оддел за математика, Универзитетот во Пиза, Италија |url=https://newton.spacedys.com/astdys/index.php?pc=1.1.3.1&n=12&oc=500&y0=1971&m0=7&d0=7&h0=00&mi0=00&y1=1971&m1=7&d1=12&h1=00&mi1=00&ti=1.0&tiu=days |accessdate=2010-06-26}}</ref> to 12.82 | abs_magnitude=7.24 | albedo=0.167 (calculated)<br>0.1765 ± 0.010 | angular_size=0.188" <!-- Horizons 1996-Jul-18 --> to 0.04" | single_temperature=~178 [[келвин|К]] | mean_motion={{Deg2DMS|0.276508|sup=ms}} / ден | observation_arc=60430 days (165.45 yr) | uncertainty=0 | moid=convert|0.821096|AU|Gm|abbr=on | jupiter_moid=convert|2.42194|AU|Gm|abbr=on | tisserand=3.522 }} ''' 12 Викторија ''' 674 / 5000 ([[ознака за мала планета]]: '''12 Викторија''') е голем [[главен појас]] [[астероид]], кој кружи околу Сонцето со [[орбитален период|период]] од 3,56&nbsp;години и [[орбитално занесување|занесеност]] од 0,221. Станува збор за [[S-тип на астероид|камен (S-тип) астероид]], со ширина од околу 112–124&nbsp;км со [[геометриско албедо|албедо]] од 0,18 и вртежен период од 8,66&nbsp;часа. Викторија била забележана како [[прикривање (астрономија)|прикривање]] [[ѕвезда]] трипати од нејзиното откривање. [[Радарска астрономија|Радар]] и [[интерферометрија на дамки]] покажуваат дека обликот на Викторија е издолжен и се сомнева дека е [[двоен астероид]], со месечина со неправилна форма<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://theskylive.com/victoria-info/ |title=Asteroid 12 Victoria |accessdate=2021-11-19 |archive-date=2021-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123001651/https://theskylive.com/victoria-info }}</ref>. Оваа мала планета била откриена од англискиот астроном [[Џон Расел Хинд|Џ. Р. Хинд]] на 13 септември 1850 година. Викторија официјално е именувана по римската [[Викторија (митологија)|божица на победата]], но името исто така ја почитува [[Кралицата Викторија]]. Божицата Викторија ([[Најк (митологија)|Најк]] за Грците) била ќерка на [[Стикс (митологија)|Стикс]] од [[Титан (митологија)|Титан]] [[Палас (Титан)|Палас]]. Поклопувањето со името на тогашната кралица предизвикало доста контроверзии во тоа време, и [[Бенџамин Апторп Гулд|Б. А. Гулд]], уредник на престижниот ''[[Astronomical Journal]]'', го усвои алтернативното име ''''Clio'' (сега се користи од [[84 Klio]]), предложено од откривачот. Сепак, [[Вилијам Кранч Бонд|В. Ц. Бонд]], од [[Опсерваторијата на колеџот Харвард]], тогаш највисокиот авторитет за астрономија во [[Соединети Американски Држави|Америка]], сметаше дека митолошкиот услов е исполнет и затоа името е прифатливо, и неговото мислење на крајот преовлада<ref>[https://heavens-above.com/MinorPlanet.aspx?desig=12&lat=36.216667&lng=-116.033333&loc=High+Desert+Astronomy&alt=819.0&tz=PST&cul=en/ Asteroid 12 Victoria]</ref>. [[File:12Victoria (Lightcurve Inversion).png|thumb|Модел на 12 Викторија направен со [[светло-крива]] инверзија]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * {{cite web |title=Elements and Ephemeris for (12) Victoria |publisher=[[Minor Planet Center]] |url=http://scully.cfa.harvard.edu/cgi-bin/returnprepeph.cgi?d=b2011&o=00012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304101026/http://scully.cfa.harvard.edu/cgi-bin/returnprepeph.cgi?d=b2011&o=00012 |archivedate=2016-03-04 }} (displays [[Elongation (astronomy)|Elong]] from Sun and [[apparent magnitude|V mag]] for 2011) * {{AstDys|12}} * {{JPL small body}} {{Minor planets navigator|11 Parthenope|number=12|13 Egeria}} {{Мали тела во Сончевиот Систем}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:000012}} [[Категорија:Астероиди од типот S]] [[Категорија:Мали планети именувани од римската митологија|Викторија]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1850 година|18500913]] [[Категорија:Откритија на Џон Расел Хинд]] lsjbxl5ohye18xibi0276kw78kf3a5x 5582008 5582007 2026-06-24T18:57:28Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Мали планети именувани од римската митологија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5582008 wikitext text/x-wiki {{Infobox planet | minorplanet=yes | background=#D6D6D6 | name=12 Викторија | symbol=[[File:12 Victoria symbol (fixed width).svg|25px]] | image=12 Victoria VLT (2021), deconvolved.pdf | image_size = | caption= | discoverer=[[Џон Расел Хајнд]] | discovered=13 септември 1850 година | mpc_name=(12) Викторија | pronounced= | adjective=Викторијански | alt_names= | named_after=[[Викторија (митологија)|Викторија]] ({{langx|la|Uictōria}}) | mp_category=[[Главен појас]] | orbit_ref={{cite web |type=2008-11-06 last obs |title=JPL Small-Body Database Browser: 12 Victoria |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=12 |accessdate=8 April 2016}}</ref> | epoch=13 јануари 2016 година ([[Јулијански ден|ЈД]] 2457400,5) | semimajor=2,33344 ae (349,078 Гм) | perihelion=1,81758 ае (271,906 Гм) | aphelion= 2.,84931 ае (426,251 Гм) | eccentricity=0.22108 | period=3.56 [[Јулијанска година (астрономија)|год]] (1302.0 [[Јулијанска година (астрономија)|г]]) | inclination=8.36859° | asc_node=235.482° | arg_peri=69.5103° | mean_anomaly=161.809[[Степен (агол)|°]] | avg_speed=19.50 km/s | dimensions=c/a = {{вред|0.69|0.03}} | mean_diameter={{val|116|2|u=km}}P. Vernazza et al. (2021) VLT/SPHERE imaging survey of the largest main-belt asteroids: Final results and synthesis. ''Astronomy & Astrophysics'' 54, A56</ref><br>112.8 ± 3.1&nbsp;km ([[ИРАС]])<br>124.09 ± 8.31 km | mass={{вред|2.7|1.3|e=18|u=кг <br>val|2.45|0.46|e=18|u=кг}} | density= | surface_грав=0.0315 m/s² | escape_velocity=0.0596 km/s | rotation= | spectral_type=[[Астероид од типот S]] | magnitude=8.68{{cite web |title=AstDys (12) Викторија Ефемеридес |publisher=Оддел за математика, Универзитетот во Пиза, Италија |url=https://newton.spacedys.com/astdys/index.php?pc=1.1.3.1&n=12&oc=500&y0=1971&m0=7&d0=7&h0=00&mi0=00&y1=1971&m1=7&d1=12&h1=00&mi1=00&ti=1.0&tiu=days |accessdate=2010-06-26}}</ref> to 12.82 | abs_magnitude=7.24 | albedo=0.167 (calculated)<br>0.1765 ± 0.010 | angular_size=0.188" <!-- Horizons 1996-Jul-18 --> to 0.04" | single_temperature=~178 [[келвин|К]] | mean_motion={{Deg2DMS|0.276508|sup=ms}} / ден | observation_arc=60430 days (165.45 yr) | uncertainty=0 | moid=convert|0.821096|AU|Gm|abbr=on | jupiter_moid=convert|2.42194|AU|Gm|abbr=on | tisserand=3.522 }} ''' 12 Викторија ''' 674 / 5000 ([[ознака за мала планета]]: '''12 Викторија''') е голем [[главен појас]] [[астероид]], кој кружи околу Сонцето со [[орбитален период|период]] од 3,56&nbsp;години и [[орбитално занесување|занесеност]] од 0,221. Станува збор за [[S-тип на астероид|камен (S-тип) астероид]], со ширина од околу 112–124&nbsp;км со [[геометриско албедо|албедо]] од 0,18 и вртежен период од 8,66&nbsp;часа. Викторија била забележана како [[прикривање (астрономија)|прикривање]] [[ѕвезда]] трипати од нејзиното откривање. [[Радарска астрономија|Радар]] и [[интерферометрија на дамки]] покажуваат дека обликот на Викторија е издолжен и се сомнева дека е [[двоен астероид]], со месечина со неправилна форма<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://theskylive.com/victoria-info/ |title=Asteroid 12 Victoria |accessdate=2021-11-19 |archive-date=2021-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123001651/https://theskylive.com/victoria-info }}</ref>. Оваа мала планета била откриена од англискиот астроном [[Џон Расел Хинд|Џ. Р. Хинд]] на 13 септември 1850 година. Викторија официјално е именувана по римската [[Викторија (митологија)|божица на победата]], но името исто така ја почитува [[Кралицата Викторија]]. Божицата Викторија ([[Најк (митологија)|Најк]] за Грците) била ќерка на [[Стикс (митологија)|Стикс]] од [[Титан (митологија)|Титан]] [[Палас (Титан)|Палас]]. Поклопувањето со името на тогашната кралица предизвикало доста контроверзии во тоа време, и [[Бенџамин Апторп Гулд|Б. А. Гулд]], уредник на престижниот ''[[Astronomical Journal]]'', го усвои алтернативното име ''''Clio'' (сега се користи од [[84 Klio]]), предложено од откривачот. Сепак, [[Вилијам Кранч Бонд|В. Ц. Бонд]], од [[Опсерваторијата на колеџот Харвард]], тогаш највисокиот авторитет за астрономија во [[Соединети Американски Држави|Америка]], сметаше дека митолошкиот услов е исполнет и затоа името е прифатливо, и неговото мислење на крајот преовлада<ref>[https://heavens-above.com/MinorPlanet.aspx?desig=12&lat=36.216667&lng=-116.033333&loc=High+Desert+Astronomy&alt=819.0&tz=PST&cul=en/ Asteroid 12 Victoria]</ref>. [[File:12Victoria (Lightcurve Inversion).png|thumb|Модел на 12 Викторија направен со [[светло-крива]] инверзија]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * {{cite web |title=Elements and Ephemeris for (12) Victoria |publisher=[[Minor Planet Center]] |url=http://scully.cfa.harvard.edu/cgi-bin/returnprepeph.cgi?d=b2011&o=00012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304101026/http://scully.cfa.harvard.edu/cgi-bin/returnprepeph.cgi?d=b2011&o=00012 |archivedate=2016-03-04 }} (displays [[Elongation (astronomy)|Elong]] from Sun and [[apparent magnitude|V mag]] for 2011) * {{AstDys|12}} * {{JPL small body}} {{Minor planets navigator|11 Parthenope|number=12|13 Egeria}} {{Мали тела во Сончевиот Систем}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:000012}} [[Категорија:Астероиди од типот S]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1850 година|18500913]] [[Категорија:Откритија на Џон Расел Хинд]] 50fjt72niws6izollccm1lg4aa7vcyw 0 1283164 5582108 5396615 2026-06-24T23:19:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582108 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Ѓорги Димовски-Цолев | портрет = | px = | опис = | родено-име = | роден-дата ={{роден на|| |1929}} | роден-место ={{роден во|Горно Српци}}, [[Кралство Југославија|Кралство СХС/Југославија]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|2015|1|11|1929||}} | починал-место = {{починат во|Битола}}, [[Македонија]] | починал-причина = | националност = [[Македонија|Македонец]] | познат = | занимање = [[историчар]], педагог | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }} '''Ѓорги Димовски-Цолев''' ({{роден во|Горно Српци}}, {{роден на|||1929}} – {{починат во|Битола}}, {{починат на|11|јануари|2015}})<ref>[https://daily.mk/vesti/pochina-gjorgi-dimovski-colev Почина Ѓорги Димовски-Цолев]{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на Daily Macedonia</ref> – [[Македонија|македонски]] историчар и педагог.<ref name="ЗЛБ 70">{{наведена книга |title= Значајни личности за Битола.|last= |first= |authorlink= |coauthors=Ѓоргиевски, Науме, Стефановска, Анета, Талеска, Светлана, Андоновска, Ленче, Николов, Пешевска, Гордана, Бошевска, Јоланда|year=20011 |publisher= НУУБ „Св. Климент Охридски“ – Битола |location=Битола |isbn= 978-608-4538-31-8 |pages= 70-72 |url= |accessdate=26 ноември 2021 |quote= }}</ref><ref name="МНД">{{нмс | title= проф. Ѓорги Димовски-Цолев | url= https://mnd-bitola.mk/%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%84-%D1%93%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8-%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%86%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2/ | work= | publisher= Македонско научно друштво | date= 4.3.2012 | accessdate= 26 ноември 2021 | archive-date= 2021-11-26 | archive-url= https://web.archive.org/web/20211126214321/https://mnd-bitola.mk/%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%84-%D1%93%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8-%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%86%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2/ | url-status= dead }}</ref> == Животопис == Роден е во 1929 година во село [[Горно Српци]], Битолско. Основно и средно образование завршил во Битола, а потоа завршил Филозофски факултет, група историја, на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]]. Целиот свој работен век го поминал како професор по историја во [[гимназија]]та [[СОУ „Јосип Броз-Тито“ - Битола|„Јосип Броз-Тито“]] и на Педагошката академија образувајќи и воспитувајќи бројни генерации средношколци и студенти. Како професор практичар работел на пишување учебници за VII одделение и II клас како соавтор. Паралелно со образовно-воспитната дејност го истражувал, проучувал и публикувал минатото на Битола и Битолско. Со свои трудови учествувал на повеќе научни собири и истите ги публикувал. Покрај научните трудови публикува хроники, монографии и библиографии. Трудовите се објавени во стручни и научни списанија, зборници од симпозиуми.<ref name="ЗЛБ 70"/> ==Награди== Како автор на повеќе од 100 труда, за својата долгогодишна работа ги добил наградите<ref name="МНД"/>: *[[Награда „4 Ноември“]] за научна дејност *[[Награда „Св. Климент Охридски“]] *[[Награда „4 Ноември“]] за животно дело (2007) == Библиографија == * „Документи за работата на ПО и НОО - Битола“ (1964);<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Битолските училишта до 1918 г. со посебен осврт на Гимназијата до 1945 година“ (1965);<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Писма - документи на француските католички мисионери во Битола 1908-1939“ (1967);<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Ѓорги Сугарев - живот и дело“ (1968);<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Обвинителни акти од време на окупацијата“ (1975)<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Илинден и илинденските традиции“ (съавтор, 1975);<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Стеван Наумов-Стив“ (1977);<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Библиографија на статии и книги за НОВ и НР во Битола и Битолско - 1944-1974“ (1978);<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Непокорени“ (соавтор, 1982);<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Документи за оштетувањето и грабежите на цркви и манастири во Македонија во време на Првата светска војна“ (соавтор, 1985);<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Спомен обележја во Битола и Битолско“ (1987);<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Трајан Белев-Гоце“ (1987);<ref name="ЗЛБ 70"/> * {{наведена книга |title= Ѓорги Сугарев - живот и дело|last=Димовски - Цолев |first= Ѓорги |authorlink= |coauthors= |year=1988 |publisher= Мисирков |location=Битола |isbn=25415871555 |pages= |url= |accessdate= |quote= }};<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Библиографија на издавачката дејност на ДНУ - Битола - 1960-1990“ (1990);<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Битолските Евреи“;<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Стремежите и борбата на битолското граѓанство за еманципација од патријаршиската доминација во црковно-училишниот домен“;<ref name="ЗЛБ 70"/> * „Свештенството во Илинден 1903 во Битолскиот револуционерен округ“.<ref name="ЗЛБ 70"/> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Димовски-Цолев, Ѓорги}} [[Категорија:Македонски педагози]] [[Категорија:Македонски историчари]] [[Категорија:Членови на Македонското научно друштво - Битола]] [[Категорија:Добитници на наградата „4 Ноември“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Св. Климент Охридски“]] dijpah7c933gjh635203eixeh97worm 0 1290222 5582180 5418894 2026-06-25T05:51:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582180 wikitext text/x-wiki '''Љубиша Брковиќ''' ([[1943]]) е нишки уметник од постарата генерација од [[Ниш]], кој по дипломирањето на Академијата за применети уметности во Белград, на [[Србија|српската]] уметничка сцена се вработил прво како индустриски дизајнер, а подоцна и како галерист и слободен уметник.<ref name="ref1">Миодраг Даја Анђелковић., ''Уводни део каталога за изложбу Љубише Брковића у галерији Арт55 у Нишу'' 2013.</ref> Член е на УЛУПУДС и нишкиот графички круг. Досега има изложено на повеќе колективни и тринаесет самостојни изложби во земјата и странство. Освен со сликарство, се занимавал и со дизајн и галериско работење, во сопствената галерија „Арс“ во Ниш.<ref>''Култура'', У: Енциклопедија Ниша, Ниш, 2011.</ref> == Живот и кариера == Роден била на [[25 февруари]] [[1943]] година во [[Ниш]]. Во Ниш завршил осумгодишно средно училиште. Дипломирал во [[1971]] година на Академијата за применета уметност во Белград. По дипломирањето, Брковиќ работел како индустриски дизајнер, извесно време работејќи во фабриката за алуминиумски конструкции „Ѓуро Салај“ (подоцна „Нисал“) во [[Ниш]]. Од [[1986]] година до [[1992]] година работел како галерист и сопственик на галеријата „Арс“ во Ниш. Првата самостојна изложба на слики ја имал во Галеријата на Домот на [[Југословенска народна армија|ЈНА]] во Ниш во [[1972]] година. Љубиша Брковиќ е член на УЛУПДС и Графички круг Ниш. Од 1993 г. живее и работи во [[Ниш]], со статус на слободен уметник. == Уметнички дела == [[Податотека:Ljubiša_Brković_3509.jpg|мини|250x250пкс| Уметникот во една фаза на изработка на мозаик за храмот на Светиот цар Константин и царицата Елена во Ниш (2017)]] Започнувајќи ја својата работа како графички дизајнер во фабриката „Ѓуро Салај“ (подоцна „Нисал“) во [[Ниш]], Љубиша Брковиќ поминал низ богат креативен пат исполнет со интересни графички и уметнички експерименти. Почнал со класични графички решенија поврзани со плакатот, грб итн По фазата со нагласена геометрија, Љубиша Брковиќ влегол во фазата на чисто бесмислени, уметнички композиции во кои доминира силен, експресивен гест во контрасти на светли бои. Паралелно со ова истражување, Љубиша Брковиќ работел на серија приказни за стариот [[Ниш]] и неговите пријатели и современици од Ниш, реализирајќи серија графички листови посветени на карактеристични делови од градот и личности раскажани од [[Стеван Сремац]] или оние кои се сеќаваат на Стеван Синѓелиќ. Со текот на времето, неговиот уметнички јазик се ослободил од рамката на графичкиот дизајн со чисти сликарски сегменти во кои доминираат живи, немирни линии, слободниот гест и светлите бои. Во низата асоцијативни пејзажи од овој период, нагласена е црна експресивна линија како и разигран, ритмички потег што придонесува за создавање на лелеава лирска атмосфера. [[Податотека:Hilandar_XXIX.jpg|мини|333x333пкс| Хиландар, цртеж од 2015 г]] На крајот на [[2000]] година, Љубиша Брковиќ бил опседнат со феноменот на летање. Во тој период негови мотиви се старите [[Авион|биплани]] и митолошката фигура на [[Икар]] како вечен симбол на летото, која се појавува во низата колажирани слики и сериграфи на Љубиша. Во [[2014|2014 г]] и [[2015]] година на Љубиша Брковиќ, бил опседнат со феноменот на духовноста. Оваа фаза од творештвото на уметникот ја карактеризираат мотивите на старите Светогорски ѕидини на прекрасните манастирски комплекси, нивната околина и нејзините жители. Во своето ''Светогорско патување'' (како што го нарече еден од учесниците на заедничкото патување), на уметникот не му било лесно речиси фотографски да ја долови богатата визуелна сцена на монашката држава. За да го постигне совршенството на својот уметнички израз, Брковиќ се зафатил со посериозна работа дури по повеќекратен аџилак на Света Гора и темелни духовни подготовки. Така акумулираната духовна моќ на Љибиша ја преобразил во прекрасни цртежи, ''поуки и евангелија, кои им ги пренесува на младите како да го работат светото дело на уметникот''.<ref>Љибиша М. Коцић, Предговор за изложбу Љубе Брковића Цртежи из књиге са Свете горе, Издавач Галерија Вечити тркач, Ниш, (2015). стр. 2.</ref> == Уметнички колонии == * [[1996|1996 година]] Колонија на духот „Сокол камен“ [[Сува Планина (Србија)|Сува планина]] * [[1997|1997 година]] Колонија на духот „Сокол камен“ [[Сува Планина (Србија)|Сува планина]] * [[2006|2006 година]] Ликовна колонија Сиќево * [[2010|2010 година]] Ликовна колонија „ Поганово “ * [[2016|2016 година]] Акварелна колонија Зубин Поток, Косово и Метохија * [[2017|2017 година]] Графичка работилница Сиќево, Ниш * [[2017|2017 година]] Акварелна колонија Зубин Поток, Косово и Метохија. == Награди и награди == * '''[[1985|1985 година]]''' Прва награда на Југословенскиот конкурс за дизајн на Тутунскиот комбинат Ниш * '''[[1996|1996 година]]''' Награда „Мал печат“ за графика на нишкиот графички круг * '''[[1998|1998 година]]''' Награда „Мал печат“ за графика на нишкиот графички круг * '''[[2007|2007 година]]''' Награда за плакат на УЛУПДС на регионот на Ниш. * '''[[2008|2008 година]]''' Награда за графика „Сопоћанска виђења“ - Тузла (БиХ) [[Податотека:Mozaik_Sv.LUKA.jpg|центар|мини|600x600пкс| Свети Лука, мозаик од Љубиша Брковиќ поставен над влезната врата на истоимената црква во Ниш]] * '''[[2013|2013 година]]''', Трета награда за најдобар графичар на 7. изложба „ЕКС-ЈУ графика“, Белград * '''[[2014|2014 година]]''', Прва, Главна награда на натпреварот 5. Меѓународно биенале „Екс-либрис“, Панчево. == Наводи == {{Наводи}} == Поврзано == * [[Список на српски сликари]] == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20120821143501/http://www.ateljebrkovic.com/biografija/ Официјално претставување на уметникот] [[Категорија:Српски сликари]] [[Категорија:Луѓе од Ниш]] [[Категорија:Родени во 1943 година]] dr2laof3kdhpjc8u3b1bfdwn61x6al0 0 1291390 5582310 5375474 2026-06-25T10:55:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582310 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[File:AVALONIA.svg|thumb|upright=1.35|Тераните на Авалонија со модерни граници за ориентација: 1 Laurentia; 2 Балтик; 3 Океан Прототетида; 4 Западна Авалонија; 5 Источна Авалонија.<br />''САД'': Соединетите Американски Држави; КТ: Конектикат; М-р: Масачусетс; НХ: Њу Хемпшир; ЈАС: Мејн; РИ: Род-Ајленд<br />''''CA'': Канада; Забелешка: Њу Бранзвик; НФЛ: Њуфаундленд; НС: Нова-Шкотска; ПЕ: Островот принц Едвард<br />''Европа'''': ИЕ: Ирска; ОК: Обединетото Кралство; СР: Франција; БЕ: Белгија; НЛ: Холандија; ДЕ: Германија; ПЛ: Полска]] '''Авалонија''' бил [[микроконтинент]] во [[Палеозојскиот]] [[ера]]. Фрагменти од кора од овој поранешен микроконтинент се наоѓаат во основата на југозападниот [[Велика Британија]], јужниот дел на [[Ирска]] и источниот брег на [[Северна Америка]]. Тоа е изворот на многу од постарите карпи на [[Западна Европа]], [[Атлантска Канада]] и делови од крајбрежните [[Соединетите Американски Држави]]. Авалонија е именувана по [[Полуостровот Авалон]] во [[Њуфаундленд (остров)|Њуфаундленд]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.babambitola.mk/%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%B1%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0-%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D1%83 |title=Скриеното богатство на Коста Догу/ |accessdate=2022-02-16 |archive-date=2021-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211211191511/https://babambitola.mk/%d1%81%d0%ba%d1%80%d0%b8%d0%b5%d0%bd%d0%be%d1%82%d0%be-%d0%b1%d0%be%d0%b3%d0%b0%d1%82%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%be-%d0%bd%d0%b0-%d0%ba%d0%be%d1%81%d1%82%d0%b0-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d1%83/ |url-status=dead }}</ref>. Авалонија се разви како [[вулкански лак]] на северната маргина на [[Гондвана]]. На крајот [[раскинување]] се распадна, станувајќи микроконтинент кој лебди. Зад него се формираше [[Рескиот Океан]], а океанот [[Јапет (океан)|Јапет]] се смалуваше напред. Се судри со континентите [[Балтика]], потоа [[Лауренција]] и на крајот со Гондвана, завршувајќи во внатрешноста на [[Пангеја]]. Кога Пангеја се распадна, посмртните останки на Авалонија беа поделени поради расцепот кој стана [[Атлантскиот Океан]]. == Развој == [[File:Avalonia entwicklung odovizium silur.png|thumb|upright|left|Шематски дијаграм на палеогеографската еволуција на Авалонија, Балтика и Лауренција]] [[Image:Caledonides EN.svg|right|thumb|250px|Локација на каледонските/акадските планински синџири во раната девонска епоха. Денешните крајбрежја се прикажани како референца. Црвените линии се конци, имињата со големи букви се различните континенти/супер-терани кои се споиле за време на каледонската орогенеза.]] [[File:Euramerica en.svg|thumb|300px|Стариот црвен континент од песочник во Девон]] Се верува дека раниот развој на Авалонија бил во [[вулкански лак]] во близина на [[зона на подвлекување]] на работ на [[Гондвана]]. Во почетокот на [[Камбријан]], [[суперконтинент]] [[Панотија]] се распадна и Авалонија се оддалечи на север од Гондвана. Ова независно движење на Авалонија започна од географска широчина од околу 60° јужно. Источниот крај на Авалонија се судри со [[Балтика]], континентална плоча која ги зафаќа географските широчини од околу 30°С до 55°С, додека Балтика полека ротира спротивно од стрелките на часовникот кон неа. Ова се случило на крајот на [[Ордовикијан]] и за време на [[Лландоверската епоха|рана Силурија]]. Во доцниот [[Силуријан]] и долниот [[Девонски]], комбинираните Балтика и Авалонија прогресивно се судрија, со [[Лауренција]], почнувајќи со долгиот екстремитет на Авалонија кој сега е прикачен на Северна Америка. Резултатот од ова беше формирањето на [[Еврамерика]]. При завршувањето на оваа фаза, локацијата на Британија се наоѓала на 30°С, а на Нова Шкотска на околу 45°С. Овој судир е претставен со [[Каледонска орогенеза|Каледонско превиткување]] или во Северна Америка како рана фаза во [[Акадската орогенеза]]. Во [[Јаглерод]], новиот континент и уште еден терен, [[Armorican terrane|Armorica]] кој вклучуваше [[Iberian плоча|Iberia]], се оддалечија од Гондвана, заробувајќи ја Авалонија помеѓу неа и континентот, така што ја додаде Иберија/ Арморика до Евроамерика. Ова беше проследено со доаѓањето на Гондвана. Ефектите од овие судири се гледаат во Европа како [[Variscan orogeny|Variscan folding]]. Во Северна Америка се покажува како подоцнежни фази на акадијанската орогенеза. Ова се случувало околу Екваторот за време на подоцнежниот [[Јаглерод]], формирајќи [[Пангеја]] со Авалонија во близина на нејзиниот центар, но делумно поплавена од плиткото море. In the [[Jurassic]], Pangaea split into [[Laurasia]] and Gondwana, with Avalonia as part of Laurasia. In the [[Cretaceous]], Laurasia broke up into [[North America]] and [[Eurasia]] with Avalonia split between them. Иберија подоцна повторно беше отфрлена бидејќи африканскиот дел од Гондвана се лизна покрај неа. Ова последно движење предизвика [[Алпска орогенеза]] вклучувајќи го и подигнувањето на [[Пиринеите]] за време на [[миоценот]] и [[плиоценот]]. Како резултат на ова, дел од Авалонија сега се наоѓа на секоја страна од [[Гибралтарскиот теснец]]. == Последици == Авалонскиот дел од [[Велика Британија]] речиси точно се совпаѓа со Англија и Велс. На друго место во [[Европа]], делови од Авалонија се наоѓаат во [[Ардените]] на [[Белгија]] и сесевероисточна [[Франција]], северна [[Германија]], северозападна [[Полска]] , југоисточен [[Ирска]] и југозападниот раб на [[Пиринејскиот Полуостров]]. Дел од британско-белгискиот дел формирал остров во Карбониферот, што влијаело на распоредот на јаглените полиња; ова е познато по имиња како што се „[[Островот Лондон-Брабант]]“. Неговиот најголем дел имаше ефект врз геолошката структура помеѓу Ардените и [[Англиските Мидлендс]] со тоа што влијаеше на последователното превиткување на кората како резултат на судирот на Варискан Во [[Канада]], Авалонија го опфаќа [[Полуостровот Авалон]] од југоисточниот [[Њуфаундленд (остров)|Њуфаундленд]], јужниот дел од [[Њу Бранзвик]], дел од [[Нова Шкотска]] и [[Принц Островот Едвард]]. Во [[Соединетите Американски Држави]], Авалонија се состои од северниот крајбрежен [[Мејн]], целиот [[Род Ајленд]] и други делови од крајбрежните [[Нова Англија]]. == Литература == * L. Robin M. Cocks, W. S. McKerrow und A, C. R. van Staal: ''The margins of Avalonia.'' Geological Magazine, 134(5): 627—636, London 1997 {{ISSN|0016-7568}} * L. Robin M. Cocks und Trond H. Torsvik: ''European geography in a global context from the Vendian to the end of the Palaeozoic.'' In: D. G. Gee und R. A. Stephenson (Hrsg.): '' European Lithosphere Dynamics.'' Geological Society London Memoirs, 32: 83-95, London 2006 {{ISSN|0435-4052}} * ''Lexikon der Geowissenschaften. Erster Band A bis Edi.'' 500 S., Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg & Berlin 2000. ISBN 3-8274-0299-9 * Christopher R. Scotese, Richard K. Bambach, Colleen Barton, Rob van der Voo und Alfred K. Ziegler: ''Paleozoic base maps.'' Journal of Geology, 87: 217—233, Chicago 1979 {{ISSN|0022-1376}} * Roland Walter: ''Erdgeschichte Die Entstehung der Kontinente und Ozeane.'' 5. Aufl., 325 S., de Gruyter, Berlin & New York. ISBN 3-11-017697-1 ==Поврзано== *[[Мистакен Поинт, Њуфаундленд и Лабрадор]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20140903054817/http://cpgeosystems.com/450_Ord_EurMap_plates.jpg Map showing Avalonia in the Ordovician Period]* {{Cite journal | last1 = McNamara | first1 = A. K. | last2 = Mac Niocaill | first2 = C. | last3 = van der Pluijm | first3 = B. A. | last4 = Van der Voo | first4 = R. | title = West African proximity of the Avalon terrane in the latest Precambrian | year = 2001 | journal = Geological Society of America Bulletin | volume = 113 | issue = 9 | pages = 1161–1170 | url = http://www.globalchange.umich.edu/Ben/Publications/gsab01.pdf | access-date = 16 August 2018 | doi = 10.1130/0016-7606(2001)113<1161:WAPOTA>2.0.CO;2 | bibcode = 2001GSAB..113.1161M | archive-date = 2015-09-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150924022510/http://www.globalchange.umich.edu/Ben/Publications/gsab01.pdf | url-status = dead }}<!-- {{Harvnb|McNamara|Mac Niocaill|van der Pluijm|Van der Voo|2001}} --> * * [http://www.globalchange.umich.edu/Ben/Publications/gsab01.pdf Взаимное расположение Авалонии и Гондваны] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150924022510/http://www.globalchange.umich.edu/Ben/Publications/gsab01.pdf |date=2015-09-24 }} * [http://www.forschung-frankfurt.uni-frankfurt.de/36050121/Die_vereinigten_Platten_von_Europa_-_Puzzlespiel_der_kontinentalen__Erdkruste_32-37.pdf Die vereinigten Platten von Europa – Das Puzzlespiel der kontinentalen Erdkruste] (PDF; 476 kB) * [http://www.jamestown-ri.info/avalonia.htm ''Avalonia''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080210023332/http://www.jamestown-ri.info/avalonia.htm |date=2008-02-10 }} (engl.) [[Категорија:Историски континенти]] [[Категорија:Ордовичка геологија]] [[Категорија:Палеозојска Европа]] [[Категорија:Палеозоик Северна Америка]] [[Категорија:Геологија на Англија]] [[Категорија:Геологија на Нова Шкотска]] [[Категорија:Геологија на Њу Бранзвик]] [[Категорија:Геологија на Њуфаундленд и Лабрадор]] [[Категорија:Геологија на Велс]] [[Категорија:Terranes]] [[Категорија:Ордовиска Англија]] [[Категорија:Ордовичанец Нова Шкотска]] [[Категорија:Ордовиски Њу Бранзвик]] [[Категорија:Ордовиски Њуфаундленд и Лабрадор]] n5cc9e689vau6tfyum5olpmxjlnem0g 0 1294044 5582217 4742299 2026-06-25T07:30:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582217 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Genoese_map.jpg|мини|Џеновската карта.]] [[Податотека:Genoese_map_Indian_Ocean.jpg|мини|Делот со [[Индиски Океан|Индискиот Океан]] од Џеновската карта.]] '''Џеновската карта''' ― карта на светот од 1457 година. Картата многу се потпирала на сметката на патникот во [[Азија]], Николо да Конти, наместо на вообичаениот извор на [[Марко Поло]].<ref name="Whitfield1998">{{Harvnb|Whitfield|1998}}</ref> Авторот не е познат, но е посовремен развој од картата на светотска на Фра Мауро, со прилично добри пропорции дадени на секој [[континент]]. Картата исто така прикажува европски брод со три јарболи во [[Индиски Океан|Индискиот Океан]], нешто што сè уште не се случило во тоа време.<ref name="Whitfield1998" /> Џеновското знаме во горниот северозападен агол на картата го утврдува потеклото на оваа карта, заедно со грбот на Спинола, истакнато џеновско трговско семејство. Николо де Конти бил од благородничко трговско семејство; на рана возраст решил да ја следи семејната традиција со воспоставување заработувачка трговска операција во Истокот.[http://biography.yourdictionary.com/niccolo-de-conti] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210301094336/https://biography.yourdictionary.com/niccolo-de-conti |date=2021-03-01 }} Морските чудовишта на џеновската мапа го одразуваат интересот на картографот за егзотични чуда, што е насекаде во доказот на мапата и типично за научниот поглед на раниот современ период, кој бил поттикнат од љубопитноста и голем интерес за чудата. Чудовиштето слично на демонот особено е доказ за истражувањето на картографот во неодамнешната литература за патување за да најде морски чудовишта за неговата мапа. Оваа карта била направена во богата боја и не била направена особено користена за ништо друго освен за прикажување. Тие велат дека оваа карта била испратена до португалскиот двор во 1474 година, а потоа и до [[Колумбо]] и ова е мапата што тој ја користел за патување кон индиското море преку [[Атлантикот]], но никогаш не била докажана. Картата сега е сопственост на италијанската влада и се наоѓа во Националната централна библиотека во [[Фиренца]]. Овалните облици не е непозната меѓу средновековните карти. Иго од Свети Виктор го опиша светот како облик на Ноевата арка, а картите на светот на Ранулф Хигден биле овални. Стандарден начин за опишување на земјата бил да се спореди со јајце. Се чини дека главната цел на аналогијата била да ги опише различните сфери што ја опкружуваат земјата (белка од јајце, лушпа), но идејата за обликот на јајцето можела да биде изведена од овие дела. Друга можност е овалната форма да ја претставува мандорлата, или нимбусот, кој го опкружувал [[Христос]] во многу средновековни уметнички дела. == Поврзано == * [[Антички карти на светот]] == Наводи == {{Наводи}} == Наводи == * {{cite book|url=https://archive.org/details/newfoundlandsmap0000whit|title=New Found Lands: Maps in the History of Exploration|last1=Whitfield|first1=Peter|publisher=Routledge|year=1998|isbn=9780415920261|page=[https://archive.org/details/newfoundlandsmap0000whit/page/36 36]|quote=Genoese map.|url-access=registration}} * http://www.myoldmaps.com/late-medieval-maps-1300/248-the-genoese-map/ * http://biography.yourdictionary.com/niccolo-de-conti {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210301094336/https://biography.yourdictionary.com/niccolo-de-conti |date=2021-03-01 }} == Надворешни врски == * Интерактивно научно издание, функција за длабок зум, нагласени детали, англиски и кинески превод, спојување мултимодални ресурси (публикации, слики, видеа). Врска [https://engineeringhistoricalmemory.com/GenoeseMap.php инженерска историска меморија] . [[Категорија:Карти и глобуси од 15 век]] [[Категорија:Дела од 1457 година]] [[Категорија:Карти на светот]] pcvi7z7h0vlexkheofjbphciqortvht 0 1300318 5582026 5560057 2026-06-24T19:59:09Z Виолетова 1975 5582026 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Здралка |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Научна класификација <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Galega|edit]]</span> |- |Царство: |[[Plant]]ae |- |Оддел: |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |Оддел: |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |Оддел: |[[Eudicots]] |- |Оддел: |[[Rosids]] |- |Ред: |[[Fabales]] |- |Семејство: |[[Fabaceae]] |- |Потсемејство: |[[Faboideae]] |- |Род: |''[[Galega]]'' |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''G.&nbsp;officinalis'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Биномен назив |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Galega officinalis''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |} [[Податотека:Galega_officinalis_MHNT.BOT.2007.40.22.jpg|мини|Семиња]] '''Здралка''' ([[Латински јазик|латински:]] Galega officinalis) е тревно растение во потсемејството [[Глушини]] од [[Бобови|фамилијата на мешунките]] [[Бобови]].<ref name="cabi">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cabi.org/isc/datasheet/24756|title=''Galega officinalis'' (goatsrue)|publisher=Invasive Species Compendium, CAB International|accessdate=2017-12-23}}</ref> Тој е пронајден во делови од северна Африка, западна Азија и Европа, но широко се одгледува и натурализира на други места.<ref name="cabi" /> Растението интензивно се одгледува како фуражна култура, украсно, пчелно растение и како зелено ѓубриво.<ref name="cabi" /><ref name="invasive">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.invasive.org/eastern/other/Galega.html|title=Invasive Plants of the Eastern United States: Galega sp.|last=Lasseigne, Alex|date=2003-11-03|publisher=US Department of Agriculture|accessdate=2017-12-23}}{{Мртва_врска|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''G. officinalis'' е богат со галегин, супстанца со активност за [[Гликемија|намалување на гликозата]] во крвта и основа за откривање на [[метформин]],<ref name="AP">{{Наведено списание|last=Shenfield, G|date=April 2013|title=Metformin: Myths, misunderstandings and lessons from history|url=https://www.nps.org.au/australian-prescriber/articles/metformin-myths-misunderstandings-and-lessons-from-history|journal=Australian Prescriber|volume=36|issue=2|pages=38–39|doi=10.18773/austprescr.2013.017|doi-access=free}}</ref> '''италијански фич''',<ref name="AP" /> третман за управување со симптоми на [[Шеќерна болест|дијабетес мелитус]].<ref name="Metformin">{{Наведено списание|year=2004|title=Metformin: its botanical background|journal=Practical Diabetes International|volume=21|issue=3|pages=115–117|doi=10.1002/pdi.606}}</ref> Во античкиот хербализам, козјото дрво се користело како [[диуретик]].<ref name="drugs">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.drugs.com/npp/goat-s-rue.html|title=Goat's rue|date=2009|publisher=Drugs.com|accessdate=23 December 2017}}</ref> Може да биде отровен за цицачите, но е храна за разни инсекти.<ref name="cabi"/> == Етимологија == Англиското име „коза-ру“ е превод на латинскиот Ruta capraria, користен за растението во 1554 година кога се сметало дека е поврзано со [[Седефче]], или вообичаена руе.<ref name="OakeKnowdeSwDaya15">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ND6NBQAAQBAJ&pg=PA117|title=A Garden of Medicinal Plants|last=Oakeley|first=Henry|last2=Knowles|first2=Jane|last3=de Swiet|first3=Michael|last4=Dayan|first4=Anthony|publisher=Little, Brown for the Royal College of Physicians|year=2015|isbn=978-1-4087-0625-1|chapter=Galega officinalis}}</ref> Латинскиот [[Биномна номенклатура|специфичен епитет]] се однесува на растенија со некои лековити, кулинарски или билни атрибути.<ref name="RHSLG">{{Наведена книга|title=RHS Latin for Gardeners|last=Harrison|first=Lorraine|publisher=Mitchell Beazley|year=2012|isbn=184533731X|location=United Kingdom}}</ref> ''Галега двобојна'' е синоним. == Распространетост и живеалиште == Широко распространето низ [[Умерена клима|умерените]] региони во светот, претежно во Европа, растението е издржливо [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] растение кое цвета во летните месеци на пасиштата, [[Моклиште|мочуриштата]] и речните брегови и е класифицирано како [[Инвазивен вид|инвазивен плевел]] во многу делови на Северна Америка.<ref name="cabi"/><ref name="invasive"/> Пронајден е и во [[Јужна Америка]], [[Северна Африка]], [[Пакистан]], [[Турција]] и [[Нов Зеланд]].<ref name="cabi" /><ref name="invasive" /> Во 1891 година во Соединетите Држави, ''Galega officinalis'' била воведена експериментално на Државниот универзитет во Јута за потенцијална употреба како сточна култура, но избегна одгледување и сега е земјоделски штетник.<ref name="cabi"/> Како резултат на тоа, е ставена на Федералната листа на штетни треви во [[Соединети Американски Држави|САД]]. Била собрана во [[Колорадо]], [[Конектикат]] и [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]] пред 1930-тите, и во [[Мејн]] и [[Пенсилванија]] во 1960-тите, но популацијата се чини дека изумрела.<ref name="invasive"/> == Хемија и хербализам == Иако не е темелно проучена со методите на 21 век, Здралка е анализирана за нејзините состојки, кои вклучуваат галегин, хидроксигалегин, неколку деривати на гванидин, како што се флавони на 4-хидроксигалегин, флавонски [[гликозид]]и, кемпферол и кверцетин.<ref name="Metformin"/><ref name="drugs"/> Покрај наводниот ефект на намалување [[Гликемија|на нивото на гликоза]] во крвта и предизвикување диуреза, Здралка се користела како хербален тоник во практиките на народната медицина во [[Среден век|средновековна Европа]] за лекување на [[бубонска чума]], [[црв]]и и каснувања од змии.<ref name="Metformin" /><ref name="drugs" /> === Поврзаност со метформин === Откако се користела во традиционалната медицина со векови, Здралка е основата на класата на бигваниди на антидијабетични лекови, кои исто така вклучуваа фенформин и буформин (и двата прекинати).<ref name="Metformin"/><ref name="Witters2001">{{Наведено списание|last=Witters L|year=2001|title=The blooming of the French lilac|journal=Journal of Clinical Investigation|volume=108|issue=8|pages=1105–7|doi=10.1172/JCI14178|pmc=209536|pmid=11602616}}</ref> Здралка содржи фитохемикалии, галегин и гванидин, кои го намалуваат [[Гликемија|шеќерот во крвта]], но беше откриено дека предизвикуваат негативни ефекти.<ref name="Metformin"/><ref name="Witters2001"/> Студијата на галегин и сродните молекули во првата половина на 20 век довело до развој на орални антидијабетични лекови.<ref name="Metformin" /><ref name="Witters2001" /> Истражувањата за други соединенија поврзани со гванидин, вклучително и бигванид, на крајот довеле до откривање на [[метформин]] (трговско име, Гликофаг), користен во 21 век за управување со дијабетес со намалување на производството на гликоза во црниот дроб и зголемување на чувствителноста на [[инсулин]] на телесните ткива.<ref name="Metformin" /><ref>{{Наведено списание|year=2009|title=Medical Management of Hyperglycemia in Type 2 Diabetes: A Consensus Algorithm for the Initiation and Adjustment of Therapy: A consensus statement of the American Diabetes Association and the European Association for the Study of Diabetes|journal=Diabetes Care|volume=32|issue=1|pages=193–203|doi=10.2337/dc08-9025|pmc=2606813|pmid=18945920}}</ref> === Несакани ефекти === Здралка може да се меша со препишаните лекови за дијабетес, апсорпцијата на [[железо]] и [[Антикоагулантни средства|антикоагуланси]].<ref name="drugs"/> Може да предизвика [[главоболка]] или мускулна слабост, а неговата безбедност за време на бременост или доење е непозната.<ref name="drugs" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Galega officinalis1UME.jpg|Здралка Податотека:Illustration Galega officinalis1.jpg|''Здралка'' - Од Томе, ''Флора во Германија и Швајцарија'' 1885 Податотека:Galega officinalis 1997 Detail.jpg|''Здралка'' Податотека:Galega officinalis sl33.jpg|Горната страна на листот Податотека:Galega officinalis sl37.jpg|Долната страна на листот </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=GAOF Штетна трева]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} USDA Штетни и инвазивни плевели. [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] kxcmzrky3qscempoccmcbg7r18a6cva 0 1300342 5581936 5559026 2026-06-24T15:55:26Z Виолетова 1975 5581936 wikitext text/x-wiki '''Зајачко стaпало''', исто така познато како '''дрво avens''', '''трева''' Бене, '''колвар''' и '''трева Свети Бенедикт''' (латински ''herba benedicta'' ), е повеќегодишно растение од семејството на рози ([[Рози|Rosaceae]]), кое расте на засенчени места (како што се шумските рабови и во близина на жива ограда) во умерените региони на Евроазија. Воведен е во Северна Америка,<ref>Brouillet, L., F. Coursol, S.J. Meades, M. Favreau, M. Anions, P. Bélisle & P. Desmet. 2010+. VASCAN, the Database of Vascular Plants of Canada. http://data.canadensys.net/vascan/ (consulted on 2018-01-12)</ref><ref>USDA, NRCS. 2018. The PLANTS Database (http://plants.usda.gov {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131005020210/http://plants.usda.gov/ |date=2013-10-05 }}, 12 January 2018). National Plant Data Team, Greensboro, NC 27401-4901 USA.</ref> каде што формира природни хибриди со ''Geum canadense.'' Зајачко стапало, прилично редовно се хибридизира со ''Geum rivale'' (водени авени), бидејќи тие се тесно поврзани и се појавуваат заедно. Всушност, феноменот е толку впечатлив што хибридите некогаш биле третирани како вид, наречени ''Geum intermedium'' <small>Ehrh.</small> == Опис == Обично достигнува висина помеѓу 20 и 60 см, дрвените венчиња цветаат помеѓу Мај и Август, а неговите цветови се 1 – 2 см во пречник, има пет светло жолти ливчиња. Цветовите на [[хермафродит]] се мирисаат и опрашуваат од [[пчели]]. Плодовите имаат бруси, кои се користат за растурање со тоа што се фаќаат во крзно на [[Зајак|зајаци]] и други животни. Корените го содржат соединението [[еугенол]], кое исто така е присутно во [[каранфилче]]то<ref>WILD SPICES OF THE UK, Galloway Wild Foods. http://www.gallowaywildfoods.com/wild-spices-of-the-uk/ (consulted on 03/01/2019)</ref> и се користи како [[зачин]] во [[Супа|супите]], а исто така и за ароматизирање на пивот.<gallery mode="packed" heights="180"> Податотека:(MHNT) Geum urbanum - Buds and flower.jpg|Пупки и цвет Податотека:(MHNT) Geum urbanum - flower.jpg|Цвеќе Податотека:(MHNT) Geum urbanum - Fruit.jpg|Недозреано овошје </gallery> == Распространетост == Зајачко стапало може да биде пронајдено низ цела Европа (неговите области се повеќе расфрлани во јужна Иберија и во Русија, а целосно отсуствува од северна Скандинавија, Исланд, [[Фарски Острови|Фарските Острови]], [[Шетландски Острови|Шетланд]], Малта, Балеарските и Егејските острови).<ref name="AFE">{{Наведена книга|title=Atlas florae Europaeae, distribution of vascular plants in Europe. 13: Rosaceae (Spiraea to Fragaria, excl. Rubus)|last=Kurtto|first=Arto|last2=Lampinen|first2=Raino|last3=Junikka|first3=Leo|date=2004|publisher=Committee for mapping the flora of Europe and Societas Biologica Fennica|isbn=978-951-9108-14-8|location=Helsinki|page=146}}</ref> Се јавува и во [[Атлас (планини)|планините Атлас]] во Мароко, Алжир и Тунис, во Турција и [[Левант]], [[Кавказ]] и [[Ерменска Висорамнина|Ерменските висорамнини]], околу планините [[Алборз]] во Иран, а поретко во западен Сибир и во планините на Средна Азија до Западни Хималаи.<ref name="MJW">{{Наведена книга|title=Vergleichende Chorologie der zentraleuropäischen Flora|last=Meusel|first=Hermann|last2=Jäger|first2=E.|last3=Weinert|first3=E.|date=1965|publisher=Fischer|volume=[Band I]|location=Jena|at=K220, T532}}</ref><ref name="ANE">{{Наведена книга|title=Atlas of North European vascular plants north of the Tropic of Cancer|last=Hultén|first=Eric|last2=Fries|first2=Magnus|date=1986|publisher=Koeltz Scientific Books|isbn=978-3-87429-263-4|location=Königstein|at=Vol. 2, map 1092}}</ref> == Во фолклорот == Во фолклорот, дрвените авени се заслужни за моќта да ги избркаат злите духови и да штитат од бесни кучиња и отровни [[Змија|змии]]. Поврзано е со [[христијанство]]то бидејќи неговите лисја растеле по три, а ливчињата по пет (потсетувале, соодветно, на [[Свето Тројство|Света Троица]] и Петте рани). Астролошки, се вели дека со него управува [[Планетите во астрологијата|Јупитер]]. == Во хербалната медицина == Билкарите користат дрвени шуми за лекување на разни болести,<ref>{{Наведена книга|title=Handbook of medicinal herbs|last=Duke, James A.|date=2002|publisher=CRC Press|others=Duke, James A., 1929-|isbn=0849312841|edition=2|location=Boca Raton, FL|oclc=48876592}}</ref> но нема научни докази дека има некаква корист. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Howard, Michael. ''Traditional Folk Remedies'' (Century, 1987), pp 99–100. == Надворешни врски == * [https://www.youtube.com/watch?v=XGushUh9lhU Видео и коментар за Geum urbanum и Geum rivale] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] 3uoltx7g4fzfh3ejic8a7brfch1fblr 5581937 5581936 2026-06-24T15:55:51Z Виолетова 1975 5581937 wikitext text/x-wiki '''Зајачко стaпало''' (Geum urbanum), е повеќегодишно растение од семејството на рози ([[Рози|Rosaceae]]), кое расте на засенчени места (како што се шумските рабови и во близина на жива ограда) во умерените региони на Евроазија. Воведен е во Северна Америка,<ref>Brouillet, L., F. Coursol, S.J. Meades, M. Favreau, M. Anions, P. Bélisle & P. Desmet. 2010+. VASCAN, the Database of Vascular Plants of Canada. http://data.canadensys.net/vascan/ (consulted on 2018-01-12)</ref><ref>USDA, NRCS. 2018. The PLANTS Database (http://plants.usda.gov {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131005020210/http://plants.usda.gov/ |date=2013-10-05 }}, 12 January 2018). National Plant Data Team, Greensboro, NC 27401-4901 USA.</ref> каде што формира природни хибриди со ''Geum canadense.'' Зајачко стапало, прилично редовно се хибридизира со ''Geum rivale'' (водени авени), бидејќи тие се тесно поврзани и се појавуваат заедно. Всушност, феноменот е толку впечатлив што хибридите некогаш биле третирани како вид, наречени ''Geum intermedium'' <small>Ehrh.</small> == Опис == Обично достигнува висина помеѓу 20 и 60 см, дрвените венчиња цветаат помеѓу Мај и Август, а неговите цветови се 1 – 2 см во пречник, има пет светло жолти ливчиња. Цветовите на [[хермафродит]] се мирисаат и опрашуваат од [[пчели]]. Плодовите имаат бруси, кои се користат за растурање со тоа што се фаќаат во крзно на [[Зајак|зајаци]] и други животни. Корените го содржат соединението [[еугенол]], кое исто така е присутно во [[каранфилче]]то<ref>WILD SPICES OF THE UK, Galloway Wild Foods. http://www.gallowaywildfoods.com/wild-spices-of-the-uk/ (consulted on 03/01/2019)</ref> и се користи како [[зачин]] во [[Супа|супите]], а исто така и за ароматизирање на пивот.<gallery mode="packed" heights="180"> Податотека:(MHNT) Geum urbanum - Buds and flower.jpg|Пупки и цвет Податотека:(MHNT) Geum urbanum - flower.jpg|Цвеќе Податотека:(MHNT) Geum urbanum - Fruit.jpg|Недозреано овошје </gallery> == Распространетост == Зајачко стапало може да биде пронајдено низ цела Европа (неговите области се повеќе расфрлани во јужна Иберија и во Русија, а целосно отсуствува од северна Скандинавија, Исланд, [[Фарски Острови|Фарските Острови]], [[Шетландски Острови|Шетланд]], Малта, Балеарските и Егејските острови).<ref name="AFE">{{Наведена книга|title=Atlas florae Europaeae, distribution of vascular plants in Europe. 13: Rosaceae (Spiraea to Fragaria, excl. Rubus)|last=Kurtto|first=Arto|last2=Lampinen|first2=Raino|last3=Junikka|first3=Leo|date=2004|publisher=Committee for mapping the flora of Europe and Societas Biologica Fennica|isbn=978-951-9108-14-8|location=Helsinki|page=146}}</ref> Се јавува и во [[Атлас (планини)|планините Атлас]] во Мароко, Алжир и Тунис, во Турција и [[Левант]], [[Кавказ]] и [[Ерменска Висорамнина|Ерменските висорамнини]], околу планините [[Алборз]] во Иран, а поретко во западен Сибир и во планините на Средна Азија до Западни Хималаи.<ref name="MJW">{{Наведена книга|title=Vergleichende Chorologie der zentraleuropäischen Flora|last=Meusel|first=Hermann|last2=Jäger|first2=E.|last3=Weinert|first3=E.|date=1965|publisher=Fischer|volume=[Band I]|location=Jena|at=K220, T532}}</ref><ref name="ANE">{{Наведена книга|title=Atlas of North European vascular plants north of the Tropic of Cancer|last=Hultén|first=Eric|last2=Fries|first2=Magnus|date=1986|publisher=Koeltz Scientific Books|isbn=978-3-87429-263-4|location=Königstein|at=Vol. 2, map 1092}}</ref> == Во фолклорот == Во фолклорот, дрвените авени се заслужни за моќта да ги избркаат злите духови и да штитат од бесни кучиња и отровни [[Змија|змии]]. Поврзано е со [[христијанство]]то бидејќи неговите лисја растеле по три, а ливчињата по пет (потсетувале, соодветно, на [[Свето Тројство|Света Троица]] и Петте рани). Астролошки, се вели дека со него управува [[Планетите во астрологијата|Јупитер]]. == Во хербалната медицина == Билкарите користат дрвени шуми за лекување на разни болести,<ref>{{Наведена книга|title=Handbook of medicinal herbs|last=Duke, James A.|date=2002|publisher=CRC Press|others=Duke, James A., 1929-|isbn=0849312841|edition=2|location=Boca Raton, FL|oclc=48876592}}</ref> но нема научни докази дека има некаква корист. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Howard, Michael. ''Traditional Folk Remedies'' (Century, 1987), pp 99–100. == Надворешни врски == * [https://www.youtube.com/watch?v=XGushUh9lhU Видео и коментар за Geum urbanum и Geum rivale] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] 170c16hdki3eereybwm8stval9amgur 0 1300617 5581907 5575684 2026-06-24T15:33:40Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Флора на Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5581907 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Сина капинка |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Научна класификација |- |Царство: |[[Plant]]ae |- |Нерангирано: |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |Нерангирано: |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |Нерангирано: |[[Eudicots]] |- |Нерангирано: |[[Rosids]] |- |Ред: |[[Rosales]] |- |Семејство: |[[Rosaceae]] |- |Род: |''[[Rubus]]'' |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''R.&nbsp;caesius'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Биномен назив |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Rubus caesius''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Синоними |- | colspan="2" style="text-align: left" | * ''Rubus caeruleus'' <small>Gilib.</small> * ''Rubus coeruleus'' <small>Gilib.</small> * ''Rubus humilis'' <small>Bubani</small> * ''Rubus ligerinus'' <small>Genev.</small> * ''Rubus mitissimus'' <small>[[Eugène Ripart|Ripart]] ex Genev.</small> * ''Rubus rivalis'' <small>Genev.</small> * ''Rubus sabulosus'' <small>Sudre</small> * ''Selnorition cesius'' <small>(L.) Raf. ex B.D.Jacks.</small> * ''Selnorition caesius'' <small>(L.) Raf. ex B.D.Jacks.</small> |}'''''Rubus caesius''''' е евроазиски вид на роса, познат како сина капинка. Како и другите роси, таа е вид на цветно растение од [[Рози|семејството рози]], поврзано со [[капина]]та. Широко е распространета низ поголемиот дел од Европа и Азија од [[Ирска (остров)|Ирска]] и [[Португалија]] до провинцијата Ксинџијанг во западна Кина.<ref name="BRC">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.brc.ac.uk/plantatlas/index.php?q=plant/rubus-caesius|title=''Rubus caesius'' (Dewberry)|work=Online Atlas of the British & Irish Flora|publisher=Biological Records Centre|accessdate=9 August 2013}}</ref> Таа, исто така, била донесена на одредени локации во Аргентина, Канада и САД.<ref name="USDA">{{Наведена мрежна страница|url=http://plants.usda.gov/core/profile?symbol=RUCA|title=PLANTS profile for ''Rubus caesius'' (European dewberry)|publisher=USDA|accessdate=9 August 2013|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308063128/https://plants.usda.gov/core/profile%3Fsymbol%3DRUCA|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200011369 Flora of China, ''Rubus caesius'' Linnaeus, 1753. <big>欧洲木莓</big> ou zhou mu mei ]</ref><ref name="tammy">[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200011369 Flora of North America, ''Rubus caesius'' Linnaeus, Sp. Pl. 1: 493. 1753. European dewberry ]</ref><ref>[http://luirig.altervista.org/flora/taxa/index1.php?scientific-name=rubus+caesius Altervista Flora Italiana, ''Rubus caesius'' L.] includes photos and European distribution map</ref> == Опис == [[Податотека:Rubus_caesius_fruit_-_Keila.jpg|лево|мини| Овошје]] Сината капинка е слична и често помешана со формите на ''Rubus fruticosus.''<ref name="BRC"/> Тоа е мала грмушка која расте до 2 м со двегодишни стебла кои умираат по плодноста во втората година. Стеблата се синкаво-сиви и понекогаш бодликави. Тие имаат стебленца и сечилата на листовите се во форма на палма, или се состојат од три овални ливчиња со назабени рабови и остри точки, или се само со три лобусни. Има лабава група од неколку бели цветови околу 2.5 см во пречник. Чашката има пет [[Чашкино ливче|сепали]], а королата е составена од пет раширени ливчиња со ситно забни рабови. Плодот е мешавина од неколку црни, месести трупови со синкасто восочen цут. Росата цвета од јуни до септември.<ref name="tammy"/><ref name="NatureGate">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.luontoportti.com/suomi/en/puut/dewberry|title=Dewberry: ''Rubus caesius''|publisher=NatureGate|accessdate=29 December 2013}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Сината капинка најчесто населува области со карпеста но обична почва и светла сенка.<ref name="BRC"/> Често се среќава во маргините на шумите, карпестите широколисни шуми и грмушки покрај вода.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars.usda.gov/research/publications/publications.htm?seq_no_115=102388|title=Occurrence of European Dewberry, ''Rubus caesius'' (Rosaceae), Naturalized in Iowa and Michigan|publisher=Michigan Botanist|accessdate=9 August 2013}}</ref> Росата може да се хибридизира со [[малина]] (''Rubus idaeus'') и со ''Rubus saxatilis''. == Хибриди == Различни хибриди и сорти се развиени од дивата форма на сината капинка, вклучително и хибрид на [[Малина|малини]] и [[Капина|капини]].<ref name="Darrow">{{Наведено списание|last=Darrow, G.M.|date=1955|title=Blackberry—raspberry hybrids|journal=Journal of Heredity|volume=46|issue=2|pages=67–71|doi=10.1093/oxfordjournals.jhered.a106521}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * * [http://plants.usda.gov/core/profile?symbol=RUCA Профилот на растенијата на Министерството за земјоделство на Соединетите Држави за ''Rubus caesius''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210308063128/https://plants.usda.gov/core/profile?symbol=RUCA |date=2021-03-08 }} [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Капина (род)]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] pattc87k1t49l2jnbbvto2d5q0ksh8e 0 1303406 5582147 5549365 2026-06-25T03:54:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582147 wikitext text/x-wiki     '''Јонас Кинде''' (роден на 7 мај [[1980]] година) е спортист атлетичар, по потекло од [[Етиопија]], но сега живее и тренира во [[Луксембург]]. Тој бил избран од [[Меѓународен олимписки комитет|Меѓународниот олимписки комитет]] (ИОК) да се натпреварува за [[Олимписки тим за бегалци на Летните олимписки игри 2016 година|Олимпискиот тим за бегалци]] на [[Летни олимписки игри 2016|Летните олимписки игри 2016 година]] во [[Рио де Жанеиро]], [[Бразил]]. Негов тренер е [[Ив Голди]]. Јонас го истрчал својот најбрз маратон со време од 2 часа и 17 минути. == Личен живот == Јонас потекнува од Етиопија. Тој живее во Луксембург од [[2012]] година, а под меѓународна заштита во Луксембург е од [[2013]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://iocnewsroom.com/video/vnr_20160603_yonas-kinde-rot-team|title=Ethiopian,Yonas Kinde, selected for Refugee Olympic Team for Olympic Games Rio 2016 - IOC News Room|last=tetrik.ch|accessdate=2022-06-24|archive-date=2022-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220517142449/https://iocnewsroom.com/video/vnr_20160603_yonas-kinde-rot-team/|url-status=dead}}</ref> Јонас зборува француски, англиски, луксембуршки и амхарски. Работи како терапевт за масажа.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.nbcnews.com/storyline/team-refugees/peace-run-rio-story-refugee-olympic-team-n617241|title=From Peace Run to Rio: The Story of Refugee Olympic Team|last=Davis|first=Rebecca|date=2016-08-01|work=NBC News|access-date=2017-02-07|archive-url=https://archive.today/20170207211436/http://www.nbcnews.com/storyline/team-refugees/peace-run-rio-story-refugee-olympic-team-n617241|archive-date=2017-02-07|language=en}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/rio-olympics-2016-refugee-team-8547577|title=10 inspirational stories of the first Refugee Olympic team at Rio 2016|last=Armstrong|first=Jeremy|date=2016-08-02|work=Mirror|access-date=2017-02-07|archive-url=https://archive.today/20170207211023/http://www.mirror.co.uk/news/world-news/rio-olympics-2016-refugee-team-8547577|archive-date=2017-02-07}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/news/people/rio-2016-olympics-refugee-team-yusra-mardini-rami-anis-syria-yonas-kinde-anjelina-nadai-lohalith-a7181241.html|title=The inspirational stories behind the Olympic refugee team|last=Blair|first=Olivia|date=2016-08-09|work=The Independent|access-date=2017-02-07|archive-url=https://archive.today/20170207211139/http://www.independent.co.uk/news/people/rio-2016-olympics-refugee-team-yusra-mardini-rami-anis-syria-yonas-kinde-anjelina-nadai-lohalith-a7181241.html|archive-date=2017-02-07|language=en-GB}}</ref> == Атлетска кариера == Јонас почнал да трча во Етиопија како тинејџер, главно во крос-кантри, 10.000 метри и полумаратони, на крајот напредувајќи до целосниот маратон. За време на неговата релативно кратка тркачка кариера во Европа, додека тренер му бил Ив Голди, има освоено неколку титули во Луксембург, [[Франција]] и [[Германија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://more.arrs.run/runner/37263|title=ARRS - Runner: Yonas Kinde|accessdate=2022-06-24|archive-date=2022-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220624083210/https://more.arrs.run/runner/37263|url-status=dead}}</ref> Во [[Франкфурт]], Германија, тој го постигнал својот личен максимум во [[2015]] година за 2 часа и 17 минути. Поради неговиот статус на бегалец, на Јонас не му е дозволено да се натпреварува на меѓународни натпревари, и покрај тоа што бил доволно брз за да се квалификува.{{Се бара извор|date=February 2017}} На 3 јули [[2016]] година, МОК објави дека Јонас ќе биде дел од тимот од десет спортисти избрани да се натпреваруваат како [[Олимписки спортисти бегалци на Летните олимписки игри 2016 година|тим за олимписки спортисти бегалци]] на [[Летни олимписки игри 2016|Летните олимписки игри 2016 година]] во Рио де Жанеиро, Бразил.<ref name="team">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.olympic.org/news/refugee-olympic-team-to-shine-spotlight-on-worldwide-refugee-crisis|title=Refugee Olympic Team to Shine Spotlight On Worldwide Refugee Crisis|date=3 June 2016|publisher=International Olympic Committee|accessdate=3 June 2016}}</ref> Јонас трчал на маратон за мажи.<ref name="ioc">{{Наведена мрежна страница|url=https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/News/2016/06/03/Refugee-Olympic-Team-List-all-00.pdf#_ga=1.241675456.39200401.1463598360|title=Refugee Olympic Team|publisher=International Olympic Committee|accessdate=5 June 2016|archive-date=2021-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825154327/https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/News/2016/06/03/Refugee-Olympic-Team-List-all-00.pdf#_ga=1.241675456.39200401.1463598360|url-status=dead}}</ref> == Натпревари == {| {{AchievementTable}} |- !colspan="6"|Representing Refugee Athletes |- |2016 |[[Athletics at the 2016 Summer Olympics|Summer Olympics]] |[[Rio de Janeiro, Brazil]] |90th |Marathon |[[Athletics at the 2016 Summer Olympics – Men's marathon|2:24:08]] |} == Лични рекорди == * 1500 м – 3:56,56 во Кирхберг (ЛУКС) на 18.02.2014 г. * 3000 m – 8:38.10 во Кирхберг (ЛУКС) на 30.01.2016 г. * 5000 m – 14:32.69 во Шифланж (ЛУКС) на 04.08.2013 г. * 8&nbsp;км пат – 23:05 часот во Трир (ГЕР) на 31.12.2013 г. * 10&nbsp;км Пат – 30:01 во Лангсур (ГЕР) на 09.11.2013 г. * Полумаратон – 1:03:22 во Ремих (ЛУКС) на 28.09.2014 г. * Маратон – 2:17:31 во Франкфурт (ГЕР) на 25.10.2015 г. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.all-athletics.com/node/842171 Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160810070541/http://www.all-athletics.com/node/842171}} на ''сите.athletics.com'' * Yonas Kinde * [https://web.archive.org/web/20160611131329/https://www.rio2016.com/en/news/olympic-refugee-team-prolific-marathon-runner-yonas-kinde-is-finally-able-to-compete-at-olympic-games Статија за Јонас] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Родени во 1980 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Бегалци]] 48m9kq8li01jfydib1sucek74crxz82 0 1305655 5582279 5255979 2026-06-25T09:56:31Z Bjankuloski06 332 /* Снимки */ Правописна исправка, replaced: вабиш → вебиш 5582279 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical composition | name = ''{{Lang|la|Миса}}'' | type = [[Mass (music)|Миса]] | composer = [[Џакомо Пучини]] | image = GiacomoPuccini.jpg | image_upright = 0.8 | caption = Композитор | occasion = дипломска вежба | catalogue = | other_name = „Миса на славата“ | key = | composed = | performed = {{Timeline-event|date={{Start date|1880|07|12|df=y}}|location=[[Лука (град)]]}} | published = | movements = шест | scoring = листа | тенор | баритон | хор | оркестар }} [[Џакомо Пучини]] ''''' Миса ''''' или''''' Миса за четири гласови ''''' ( пошироко познат под апокрифното име '' '' ''Messa di Gloria'' '' '') погрешниот наслов, '' Messa di Gloria '', првпат бил употребен во 1951 година од издавачите на првото печатено издание, Милс Музика од Њујорк.[[Маса (музика)|Миса]]та е компонирана за оркестар и хор со [[тенор]] и [[баритон]] солисти. Строго кажано, делото е целосна миса, а не вистинска „Mesa di Gloria“ (која ги содржи само [[Kyrie]] и [[Gloria in Excelsis Deo|Gloria]] сопропуштрно [[Credo]], [[Санктус]], [[Санктус|Бенедиктус]] и [[Агнус Деи]]).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.choirs.org.uk/prognotes/Puccini%20Messa%20di%20Gloria.htm/ |title=Messa di Gloria - Giacomo Puccini (1858 - 1924) |accessdate=2022-09-01 |archive-date=2020-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128163439/http://www.choirs.org.uk/prognotes/Puccini%20Messa%20di%20Gloria.htm |url-status=dead }}</ref> == Историја == Пучини ја составил мисата како негова дипломска вежба од [[Музички институт Пацини]]. Ја имала својата прва изведба во [[Лука (град)]] на 12 јули 1880 година. Сепак, „Кредото“ веќе било напишано и изведено во 1878 година и првично било замислено од Пучини како самостојно дело. Пучини никогаш не го објавил целосниот ракопис на „Миса“, и иако бил добро прифатен во тоа време, повторно била изведен дури во 1952 година (прво во Чикаго, а потоа во Неапол). Сепак, тој повторно употребил некои од нејзините [[тема (музика)|теми]] во други дела, како што е Агнус Деи во неговата опера ''[[Manon Lescaut (Puccini)|Манон Леско]]'' и Kyrie во ''[[Едгар (опера)|Едгар]]''. На крајот на [[Втората светска војна]], Данте Дел Фиорентино купил стара копија од ракописот на Миса од семејството Вандини во [[Лука]], мислејќи дека тоа е оригиналната партитура. Меѓутоа, автограмот, кој го поседува семејството Пучини, му го дале на Рикорди, издавачката куќа на Пучини. Следната правна битка конечно била решена со поделба на правата на делото помеѓу Рикорди и Милс мјузик (издавачите на ракописот на Фиорентино).<ref>[https://www.carus-verlag.com/en/music-scores-and-recordings/giacomo-puccini-messa-a-4-voci-con-orchestra-messa-di-gloria-5600150.html/ Messa a 4 voci con orchestra (Messa di Gloria) ]</ref> == Структура == {| class="wikitable" style="background-color: white;" |- ! Темпо ! Време ! Наслов ! Ставови ! Соло |- ! опсег = "ред" | Кирие | style="text-align:center;" | 5 мин. | style="background:#F2FFE5;" | Кирие Елеисон | style="background:#F2FFE5;" | [[Темпо|Ларгето]]'' | style="background:#F2FFE5;"| |- ! опсег = "ред" rowspan = "9" | Глорија | rowspan="9" style="text-align:center;" | 20 мин. | Глорија во екселсис Део | ''{{lang|it|[[Tempo|Алегро ма нон тропо]]}}'' | |- style="background:#F2FFE5;" | И на земјата мир | ''[[Tempo|Анданте]]'' | |- | Те славиме, те благословуваме | ''{{lang|тоа|[[Темпо|Аданте]]}}'' | |- style="background:#F2FFE5;" | Ви благодариме | ''{{lang|it|[[Tempo|Анданте Состенуто]]}}'' | тенор |- | Gloria in excelsis Deo | ''[[Tempo|Темпо 1]]'' | |- style="background:#F2FFE5;" | Domine Deus | ''{{lang|it|[[Tempo|Анданте Состенуто]]}}'' | |- | Кој ги зема гревовите на светот | ''{{lang|it|[[Tempo|Анданте моси]]}}'' | |- style="background:#F2FFE5;" | Зашто само вие сте свети | ''{{lang|it|[[Tempo|Маестосо]]}}'' | |- | Со Светиот Дух | ''{{lang|it|[[Tempo|Фуга (Алегро)]]}}'' | |- ! scope="row" rowspan="7" | јас верувам | rowspan="7" style="text-align:center;" | 16 мин | style="background:#F2FFE5;" | Јас верувам во еден Бог | style="background:#F2FFE5;" | ''{{lang|it|[[Tempo|Анданте]]}}'' | style="background:#F2FFE5;" | |- | И инкарниран | ''{{lang|it|[[Tempo|Модерато]]}}'' | тенор |- style="background:#F2FFE5;" | Распетие | ''{{lang|it|[[Tempo|адаџо]]}}'' | баритон |- | Воскресение | ''{{lang|it|[[Tempo|Алегро]]}}'' | |- style="background:#F2FFE5;" | Et in Spiritum Sanctum | ''[[Tempo|Темпо 1]]'' | |- | И еден католички светец | ''[тempo|Ларгето]'' | |- style="background:#F2FFE5;" | И животот на идниот век | ''{{lang|it|[[Tempo|Андантино]]}}'' | |- ! scope="row" rowspan="2" | Санктус-Бенедиктус | rowspan="2" style="text-align:center;" | 3 мин 40 с | Sanctus | ''{{lang|it|[[Tempo|Анданте]]}}'' | |- style="background:#F2FFE5;" | Бенедиктус | ''{{lang|it|[[Tempo|Андантино]]}}'' | баритон |- ! scope="row" | Агнус Деи | style="text-align:center;" | 2 min. 40 s | Агнус Деи | ''{{lang|it|[[Tempo|Анднтино]]}}'' | тенор, баритон |} ==Снимки== * Алфонсо Скарано (конд.), Алеш Бришејн (тенор), Роман Јанал (баритон), хор на чешката филхармонија Брно, северночешката филхармонија Теплице, 2014 г. * Мартин Елмквист (конд.), Марчело Бедони (тенор), Џеф Сперс (баритон), Луксембуршка филхармонија, Класико, 2010 г. * {{ill|Karl Rathgeber|de}} (конд.), Бернхард Шнајдер (тенор), Кристијан Шмит-Тимерман (баритон), Прашката филхармонија, 2006 г. * Инго Шулц (конд.), Даниел Магдал (тенор), Стефан Стол (баритон), Хор Олберг, 2004 г. * [[Пјер Џорџо Моранди]] (конд.), [[Антонело Паломби]] (тенор), Гунар Лундберг (баритон), унгарски оперски оркестар и радио хор, Наксос, 2002 г. * [[Јирген Бадеј]] (конд.), Вили Штајн (тенор), Томас Фајфер (баритон), Кантореи Маулброн (хор), Југозападно германско радио Баден-Баден и симфониски оркестар Фрајбург, K&K Verlagsanstalt, 2001 * [[Антонио Папано]] (конд.), [[Роберто Алања]] (тенор), [[Томас Хемпсон (баритон)|Томас Хемпсон]] (баритон), Лондонски симфониски оркестар и хор, Еми класици, 2001 * Вилфрид Маер (конд.), Ролф Ромеи (тенор), Гилермо Анзорена (баритон), Швебишер Зангербунд, Виртембергише Филхармонија Ројтлинген, 1999 г. * {{ill|Volker Hempfling|de}} (конд.), Kölner Philarmoniker, Motette Records, 1995 * [[András Ligeti]] (конд.), Денес Гуљас (тенор), Балаж Пока (баритон), Chœurs de la Radio-Télévision Hongroise, Orchester Symphonique de Budapest, Hungaroton Classic, 1992 * [[Клаудио Скимон]] (конд.), [[Хосе Карерас]] (тенор), [[Херман Преј]] (баритон), Оркестарот на филхармонијата на Амброзиските пејачи, Ерато, 1984 година [[Елијаху Инбал]] (конд.), [[Кари Ловас]] (сопран), Вернер. Холвег (тенор), [[Take MecDaniel]], Chor des Westdeutschen Rundfunks, Radio-Sinfonie-Orchester Frankfurt, Philips Classics, 1975 * [[Мишел Корбоз]] (конд.), [[Вилијам Џонс]] (тенор), [[Филип Хутенлохер]] (баритон), Chœur symphonique et orchester de la Foundation Gulbenkian de Lisbonne, Erato, 1974 == Резултат == *{{ChoralWiki|дело=Меса ди Глорија (Џакомо Пучини)|Меса ди Глорија}} *[http://jubilatemusic.com/products/messa-di-gloria-00-90061x-1 Г. Пучини: Меса ди Глорија - објавена хорска партитура] *[http://www.musik-art.de/noten/puccini_messa/index.html Г. Пучини: Меса ди Глорија – верзија за камерен оркестар] ==Наводи== {{наводи}} '''Дополнителни извори''' *Пол Филмер, [https://web.archive.org/web/20060304134155/http://northlondonchorus.org.uk/word%20docs/20050417%20programme%20note.doc Програмски белешки: Џакомо Пучини (1858)– , ''Messa di Gloria'' (1880)] (''sic''), рефрен од северен Лондон, април 2005 година. *Gabriella Biagi Ravenni, [http://www.puccini.it/assets/tiny/file/musica%20vocale/Ravenni_%20breve%20nota%20sul%20nome%20della%20Messa.pdf ''Breve nota sul nome della Messa' '] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240629203244/https://www.puccini.it/assets/tiny/file/musica%20vocale/Ravenni_%20breve%20nota%20sul%20nome%20della%20Messa.pdf |date=2024-06-29 }}, Центро студија Џакомо Пучини, 1999 година. {{Џакомо Пучини}} [[Категорија:Композиции од Џакомо Пучини]] 4rfrnkqbq5ah8bs1rtmon76t7zj1ap8 0 1305776 5582086 5465938 2026-06-24T21:38:19Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5582086 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Леандро Паредес | image = [[File:Paredes Zenit-Ural.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1994|6|29}} | cityofbirth = [[Сан Хусто (Буенос Аирес)|Сан Хусто]] | countryofbirth = [[Аргентина]] | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | currentclub = {{Fb team Roma}} | clubnumber = 16 | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Boca Juniors}} | years1 = 2010-2015 | caps1 = 28 | goals1 = 5 | clubs1 = {{Fb team Boca Juniors}} | years2 = 2014 | caps2 = 1 | goals2 = 0 | clubs2 = →{{Fb team Chievo}} | years3 = 2014-2017 | caps3 = 37 | goals3 = 4 | clubs3 = {{Fb team Roma}} | years4 = 2015-2016 | caps4 = 33 | goals4 = 2 | clubs4 = →{{Fb team Empoli}} | years5 = 2017-2019 | caps5 = 43 | goals5 = 7 | clubs5 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | years6 = 2019- | caps6 = 72 | goals6 = 2 | clubs6 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | years7 = 2022-2023 | caps7 = 25 | goals7 = 1 | clubs7 = →{{Fb team Juventus}} | years8 = 2023- | caps8 = 42 | goals8 = 4 | clubs8 = {{Fb team Roma}} | nationalyears1 = 2011 | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 17 години|Аргентина 17]] | nationalyears2 = 2017- | nationalcaps2 = 44 | nationalgoals2 = 4 | nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] }} '''Леандро Даниел Паредес''' (роден на [[29 јуни]] [[1994]], во [[Сан Хусто (Буенос Аирес|Сан Хусто]]) — [[Аргентина|аргентински]] [[фудбал]]ер, [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Roma}} и на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|аргентинската репрезентација]]. ==Технички одлики== Природен деснак, вешт во игра на мал простор, знае како да се справи со финти и двојни додавања (инспириран е од [[Хуан Роман Рикелме]] и [[Зинедин Зидан]]);<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/news/3785/generazione-di-fenomeni/2014/01/07/4524674/profilo-leandro-paredes-un-mago-per-la-roma-garantisce|title=Profilo - Leandro Paredes, un 'Mago' per la Roma: garantisce Sabatini...|date=7 јануари 2014}}</ref> тој е добар и во одземање на топки,<ref>{{Cite news|lingua=es|url=https://elpais.com/deportes/2019/07/01/actualidad/1562003873_501065.html|title=Paredes, el regreso del 5|publisher=El País|date=2 јули 2019|access-date=12 декември 2019}}</ref> понатаму поседува одлична контрола над топката и е умешен во давањето асистенции за своите соиграчи или во завршувањето на акциите.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellanotizia.it/la-roma-ha-un-nuovo-fuoriclasse-leandro-paredes|title=La Roma ha un nuovo fuoriclasse: Leandro Paredes|access-date=21 јануари 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140111021745/http://www.corrieredellanotizia.it/la-roma-ha-un-nuovo-fuoriclasse-leandro-paredes/|archivedate=11 јануари 2014}}</ref> Паредес израснал играјќи како [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|офанзивен играч за врска]], улога на која што го имал своето деби во [[ФК Бока Хуниорс|Бока Хуниорс]], а потоа, по пристигнувањето во [[Европа]], се повлекол поназад од својата дотогашна позиција, играјќи најпрво како играч од средниот ред во линија од три играчи, а подоцна, со доаѓањето во [[ФК Емполи|Емполи]], под водството на тренерот [[Марко Џампаоло]] тој започнува да игра постојано како ''[[Среден ред (фудбал)#Плејмејкер|плејмејкер]]''.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ultimouomo.com/intervista-paredes-zenit/|title=All'altezza dell'eredità, intervista a Leandro Paredes|date=10 ноември 2017|access-date=12 декември 2019}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Calciomercato/Inter/18-11-2020/inter-paredes-centrocampista-che-manca-a-conte-390934526211.shtml|title=Inter: chi è Paredes, il centrocampista che manca a Conte|access-date=2020-12-26}}</ref> Добар е во додавањата во длабочина и никогаш да не ја губи топката, но се издвојува по квалитетите во фазата на одбрана и по способноста да игра на тесни простори.<ref name=":1" /><ref name=":2"/> ==Клупска кариера== ===Бока Хуниорс=== Тој се приклучил на младинскиот сектор на [[Бока Хуниорс]] на само 8 години,<ref name=":2" /> а своето деби за првиот тим го направил на 7 ноември 2011 година, во првенствениот натпревар на домашен терен против [[ФК Аргентинос Хуниорс|Аргентинос Хуниорс]]. Во сезоната 2012-2013, младиот играч за врска се наметнал во составот на Бока: на крајот од сезоната собрал 20 настапи и 4 гола. ===Кјево, Рома и Емполи=== На 29 јануари 2014 година, тој бил позајмен на италијанскиот клуб [[ФК Кјево Верона|Кјево Верона]];<ref>[http://www.chievoverona.it/it/news/leandro-paredes-al-chievoverona Leandro Paredes al ChievoVerona] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923204454/http://www.chievoverona.it/it/news/leandro-paredes-al-chievoverona |date=23 септември 2015 }}</ref> трансферот се одвивал со поддршка на [[ФК Рома|Рома]], која откако немала слободни места достапни за играчите кои немаат државјанство на некоја од земјите членките на ЕУ, им дозволила на веронезите да го земат играчот на заем.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/7/calciomercato/2014/01/05/4523570/il-boca-conferma-primo-colpo-della-roma-paredes-in-prestito|title=Il Boca conferma, primo colpo della Roma: "Paredes in prestito per 18 mesi"|date=5 јануари 2014|access-date=24 август 2016}}</ref> На 4 мај 2014, дебитирал за „летечките магариња“ во домашниот натпревар против [[ФК Торино|Торино]], загубен со 1-0: овој натпревар претставувал негово деби во [[Серија А]], но бил и негов единствен во сезоната со Кјево.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.ultimouomo.com/preferiti-leandro-paredes/|title=Innamorati di Leandro Paredes|date=17 февруари 2016|access-date=2020-12-26}}</ref> [[File:Leandro Paredes in 2014 (cropped).jpg|thumb|left|Паредес со {{Fb team (N) Roma}} во 2014]] На 19 јули 2014 година, тој отишол на позајмица во Рома, со опција римскиот клуб да го откупи играчот на крајот од сезоната.<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.it/pdf/corporate/operazioni_di_mercato/2014-07-19-Paredes.pdf|title=Leandro Paredes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140729031636/http://www.asroma.it/pdf/corporate/operazioni_di_mercato/2014-07-19-Paredes.pdf}}</ref> На 27 септември, тој го направи своето деби за Рома против [[ФК Хелас Верона|Хелас Верона]], во натпревар добиен со 2-0 од „џалоросите“, појавувајќи се како резерва во второто полувреме на местото на [[Раџа Наинголан]].<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Roma/27-09-2014/roma-verona-florenzi-destro-centrocampo-giorno-totti-90577620125.shtml|title=Roma-Verona 2-0, Florenzi e Destro da centrocampo nel Totti-day|date=27 септември 2014|access-date=27 септември 2014|editor=gazzetta.it}}</ref> На 8 февруари 2015, тој го постигнал својот прв гол во Серија&nbsp;А во натпреварот [[Каљари Калчо|Каљари]]-Рома 1-2.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/calcio/nuove-forze-calcio/08-02-2015/roma-storia-daniele-verde-iturbe-terzino-vincenzo-montella-pigna-calcio-cagliari-esordio-100810950543.shtml|title=Roma, ecco Verde: a Cagliari è nata una stella. Garcia: "Sa faticare, farà strada"|publisher=|editor=gazzetta.it|date=8 февруари 2015|access-date=8 февруари 2015}}</ref> На 26 февруари, тој го направил своето деби во [[УЕФА Лига Европа 2014-2015|Лига Европа]] во [[Ротердам]] против [[ФК Фејенорд|Фејенорд]], заменувајќи го [[Франческо Тоти]] во 83-тата минута од натпреварот што завршил 2-1 за Рома.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2015/02/26/news/feyenoord-roma_1-2_gervinho_firma_la_qualificazione-108288265/|title=Feyenoord-Roma 1-2, Gervinho firma la qualificazione|date=27 февруари 2015|access-date=26 февруари 2015|publisher=repubblica.it}}</ref> Првата сезона ја завршил со 13 настапи и 1 гол.<ref name=":2" /> Откупен за 4,5 милиони евра, на 31 август 2015 година, Паредес бил пратен на позајмица во [[ФК Емполи|Емполи]], со цел да добие повеќе простор за игра во италијанската Серија А.<ref>{{cite news|url=http://www.empolicalcio.net/Preso-Paredes.htm|title=Preso Paredes|date=31 август 2015|access-date=21 декември 2015|publisher=empolicalcio.net.it|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222075557/http://www.empolicalcio.net/Preso-Paredes.htm|archivedate=22 декември 2015}}</ref> Своето деби во дресот на „аѕурите“ го имал на 13 септември на домашен терен против [[ФК Наполи|Наполи]], кој завршил 2-2.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2015/09/13/news/empoli-napoli_2-2_partenopei_ancora_senza_vittorie_allan_li_salva_dal_ko-122803879/|title=Empoli-Napoli 2-2: partenopei ancora senza vittorie, Allan li salva dal ko|date=13 септември|access-date=21 декември 2015|publisher=repubblica.it}}</ref> На 19 септември, еден од неговите голови придонел за победа на гостувањето кај [[Удинезе Калчо|Удинезе]], во натпревар кој завршил со победа на [[Тоскана|тосканците]] со 2-1.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Empoli/19-09-2015/serie-a-udinese-empoli-1-2-rimonta-toscani-paredes-maccarone-130185024000.shtml|title=Serie A, Udinese-Empoli 1-2: decide Maccarone al 92|date=19 септември 2015|access-date=21 декември 2015|publisher=gazzetta.it}}</ref> Тој повторно бил стрелец кон крајот на јануари 2016 година, во поразот од 5-1 против Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2016/01/31/news/napoli-empoli_5-1_risposta_azzurra_alla_juve_manita_ai_toscani-132428812/|title=Napoli-Empoli 5-1: risposta azzurra alla Juve, ''manita'' ai toscani|date=31 јануари 2016|access-date=12 декември 2019}}</ref> Позајмицата во Емполи ја завршил со 33 одиграни натпревари и 2 постигнати гола, во кои, почнувајќи од осмото коло, тој бил постојан стартер на позицијата ''[[Среден ред (фудбал)#Плејмејкер|плејмејкер]]'' обезбедувајќи добри перформанси.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> Во следната сезона ([[Серија А 2016-2017|2016-2017]]) тој се вратил во Рома и го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони 2016/17|Лигата на шампионите 2016-2017]] против [[ФК Порто|Порто]] во првиот натпревар од плејоф квалификациската рунда на 17 август 2016. На 23 октомври 2016 година, тој постигнал гол од [[слободен удар]] против {{Fb team (N) Palermo}}, со помошта на противничкиот голман [[Јосип Посавец]], во домашната победа со 4-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/10/23/news/roma-palermo_4-1_i_giallorossi_non_sbagliano_la_juventus_e_a_-2-150445214/|title=Roma-Palermo 4-1: i giallorossi non sbagliano e restano secondi|date=23 октомври 2016|access-date=12 декември 2019}}</ref> Вториот гол во првенството го реализирал на 19 февруари 2017 година, во победата со 4-1 над [[ФК Торино|Торино]] на [[Стадион Олимпико|Олимпико]].<ref>{{Cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/roma/2016/10/23-16690196/serie_a_roma_paredes_io_come_pjanic_grazie_mister_/|title=Serie A Roma, Paredes: «Io come Pjanic? Grazie mister...»|publisher=Il Corriere dello Sport|access-date=24 октомври 2016}}</ref> Третиот и последен гол во кариерата во Рома го постигнал во победата со 3-1 против {{Fb team (N) Sassuolo}} на 19 март 2017 година.<ref>{{Cite web|url=https://it.eurosport.com/calcio/serie-a/2016-2017/le-pagelle-di-roma-sassuolo-3-1_sto6100531/story.shtml|title=Le pagelle di Roma-Sassuolo 3-1|date=19 март 2017|access-date=12 декември 2019}}</ref> Вкупно во дресот на Рома одиграл 54 натпревари и постигнал 4 гола. ===Зенит и Париз Сен Жермен=== [[File:Paredes Zenit.jpg|thumb|Паредес играјќи натпревар во дресот на [[ФК Зенит Санкт Петербург|Зенит]] во 2017]] На 1 јули 2017 година, Паредес потпишал четиригодишен договор со [[ФК Зенит Санкт Петербург|Зенит Санкт Петербург]], откако рускиот клуб и исплатил на Рома 23 милиони евра плус уште 4 милиони во бонуси.<ref>{{Cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/06/paredes-ceduto-a-titolo-definitivo-al-football-club-zenit|title=Paredes ceduto a titolo definitivo al Football Club Zenit|date=1 јули 2017|accessdate=2022-09-08|archive-date=2017-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703234329/http://www.asroma.com/it/notizie/2017/06/paredes-ceduto-a-titolo-definitivo-al-football-club-zenit|url-status=dead}}</ref> Дебитирал за Зенит на 16&nbsp;јули 2017, во победата со 2-0 на гостувањето кај [[ФК СКА Хабровск|СКА Хабровск]]. Првиот гол за Зенит го постигнал на 13 август 2017, во победата со 4-0 над [[ФК Ахмат Грозни|Ахмат Грозни]] на [[Стадион Санкт Петербург|Крестовски]]. На 7 декември 2017, го постигнал својот прв гол во кариерата во европските натпреварувања, во победата со 3-1 во [[Шпанија]] над [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]]. Икуството во Русија го завршил со вкупно 61 настап и 10 голови. На 29 јануари 2019 година, заминал во {{Fb team (N) Paris Saint-Germain}} за сума од 40 милиони евра плус 5 милиони во бонуси,<ref>[https://www.calciomercato.com/news/niente-allan-il-psg-si-consola-e-fatta-per-paredes-tutte-le-cifr-87000 Niente Allan, il PSG si consola: è fatta per Paredes, tutte le cifre]</ref> потпишувајќи четири ипол годишен договор;<ref>{{cite web|url=http://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/leandro-paredes-au-paris-saint-germain|title=Leandro Paredes au Paris Saint-Germain|date=29 јануари 2019|language=fr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190429115249/https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/leandro-paredes-au-paris-saint-germain}}</ref> Тој играл како стартер во втората половина од сезоната 2018-2019, помагајќи му на клубот да го освои [[Лига 1 (Франција) 2018-2019|француското првенство]], но потоа паднал во резерва во текот на следната сезона, за сепак да ја врати стартната позиција во периодот после "локдаунот" заради [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на КОВИД-19]]; на крајот од истата парижаните стигнале до финалето на [[УЕФА Лигата на шампионите 2019/2020|Лигата на шампионите]], во кое биле поразени од [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] со минимален резултат 1-0, а Паредес го започнал натпреварот и играл до 65-тата минута кога бил заменет од [[Марко Верати]]. Претходно, со клубот ги освоил француското првенство,<ref>Париз Сен Жермен го освоил француското првенство во сезоната 2019-2020, по одлуката на владата првенството прекинато по 28 кола заради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]], да не биде доиграно до крај и за крајни позиции да се земат местата на кои се наоѓале клубовите во моментот на прекинот на првенството. Со оглед на тоа што Париз Сен Жермен бил лидер во моментот на прекинот, титулата им припаднала ним.</ref> [[Фудбалски куп на Франција 2019-2020|купот]] (за кој придонел и со еден гол, негов прв за ПСЖ во победата со 2-0 на гостувањето кај третолигашот [[ФК По|По]]) и [[Лига куп на Франција 2019-2020|лига купот]] во истата сезона. Во сезоната 2020-2021, Паредес одново го губи местото во стартната постава како резултат на доаѓањето на новото засилување [[Данило Переира]].<ref name=":1" /> Од тој момент неговите настапи за клубот постојано се намалуваат, меѓу другото и како резултат на разни повреди со кои се соочувал. Сепак, на 10 април 2021 година, го постигнал својот прв гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] за ПСЖ, од слободен удар, во победата со 4-1 над {{Fb team (N) Strasbourg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/56704307|title=Strasbourg 1-4 Paris Saint-Germanin; Kylian Mbappe was on target as Paris St-Germain kept the pressure on Ligue 1 leaders Lille with victory at Strasbourg.|publisher=BBC|date=10 април 2021|access-date=8 септември 2022}}</ref> Во сезоната 2021-2022, тој настапил вкупно на само 22 натпревари поради проблеми со бутниот мускул и потоа со адукторот. На 7 декември го одиграл својот 100-ти натпревар за Париз Сен Жермен во победата со 4-1 над [[ФК Клуб Бриж|Клуб Бриж]] во Лигата на шампионите.<ref>{{cite web|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/100e-pour-leandro-paredes-avec-le-paris-saint-germain-club-bruges-uefa-champions-league-2021-2022|title=100e pour Paredes avec Paris|publisher=Paris Saint-Germain|date=7 декември 2021|access-date=8 септември 2022}}</ref> ===Јувентус=== На 31 август 2022 година, тој оди на позајмица со право на откуп во {{Fb team (N) Juventus}},<ref>{{cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-leandro-paredes-e-un-giocatore-della-juventus|title=Ufficiale {{!}} Leandro Paredes è un giocatore della Juventus|date=31 август 2022|accesso=31 август 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/leandro-paredes-rejoint-la-juventus-mercato-psg-paris-saint-germain|title=Leandro Paredes rejoint la Juventus|date=31 август 2022|access-date=31 август 2022}|language=fr}}</ref> враќајќи се во Италија по пет сезони. Своето деби со „бјанконерите“ го имал на 3 септември во ремито 1-1 против {{Fb team (N) Fiorentina}}, во кое направил пенал, но за негова среќа противниците го промашиле.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/03-09-2022/fiorentina-juve-1-1-milik-kouame-perin-para-rigore-4505785407.shtml|title=Kouame risponde a Milik, poi Perin salva la Juve: 1-1 a Firenze (Vlahovic 90' in panchina)|date=3 септември 2022|access-date=7 септември 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tuttosport.com/news/calcio/serie-a/juventus/2022/09/04-96555516/moviola_fiorentina-juve_paredes_braccio_da_rigore_ma_il_var_lento_e_igor_|title=Moviola Fiorentina-Juve: Paredes, braccio da rigore. Ma il Var è lento e Igor...|date=3 септември 2022|access-date=7 септември 2022}}</ref> Три дена подоцна, на 6 септември, тој исто така дебитирал со црно-белиот дрес во [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|Лигата на шампионите]] на [[Паркот на принцовите]] против неговите доскорашни соиграчи од {{Fb team (N) Paris Saint-Germain}}, во поразот со 2-1: во тој натпревар тој ја допрел топката 102 пати, што е рекорд за играч на Јувентус кој дебитирал во елитното европско натпреварување.<ref>{{Cite web|url=https://onefootball.com/en/news/paredes-makes-record-breaking-juventus-debut-at-psg-35792161|title=Paredes makes record-breaking Juventus debut at PSG|date=7 септември 2022|access-date=7 септември 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/juve-note-positive-da-parigi-paredes-e-gia-una-certezza/blt951093417d61c6c0|title=Juve, note positive da Parigi: Paredes è già una certezza|author=Michael Di Chiaro|date=7 септември 2022|access-date=7 септември 2022}}</ref> На 3 мај 2023 година, тој го постигнал својот прв гол за Јувентус од директен [[слободен удар]] во домашниот успех против {{Fb team (N) Lecce}} со 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/partite/2022/giornata-33/juventus-lecce/risultato-gol|title=Juventus-Lecce 2-1, gol e highlights: prima volta per Paredes, Vlahovic torna al gol}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/serie-a-juve-lecce-2-1-vlahovic-si-sblocca-ed-e-decisivo_64260085-202302k.shtml|title=Serie A, Juve-Lecce 2-1: Vlahovic si sblocca ed è decisivo |access-date=2023-05-04}}</ref> Поради недоволно добрите настапи во текот на годината, тој не бил откупен од Јувентус на крајот од сезоната.<ref>{{Cite web |url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/juventus-psg-e-paredes-spingono-per-il-riscatto-dell-argentino-ma-il-club-ha-altri-piani-1830011|title=Juventus, PSG e Paredes spingono per il riscatto dell'argentino ma il club ha altri piani|access-date=2023-06-05}}</ref> ===Враќање во Рома=== На 16 август 2023 година, тој бил купен од {{Fb team (N) Roma}} за 2,5 милиони, со кој потпишал двегодишен договор.<ref>{{Cite web |url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/leandro-paredes-sengage-avec-las-rome-mercato-psg-23-24 |title=Leandro Paredes s'engage avec l'AS Rome |date=2023-08-16 |language=fr |access-date=2023-08-16}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asroma.com/it/notizie/69177/leandro-paredes-torna-in-giallorosso|title=Leandro Paredes torna in giallorosso!|access-date=2023-08-16}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Во 2011 година, Паредес учествувал со аргентинската репрезентација под 17 години на [[Јужноамериканско првенство за играчи под 17 години|Јужноамериканското првенство за играчи на таа возраст]], каде собрал 6 настапи и 2 гола. Во 2017 година, тој го добил својот прв повик за сениорската репрезентација од страна на селекторот [[Хорхе Сампаоли]] во пресрет на пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Сингапур|Сингапур]] на 13 јуни, добиен од ''Албисилесте'' со 6-0 во кој Паредес го постигна својот прв гол за државната репрезентација.<ref>{{Cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2715373-alejandro-gomez-leandro-paredes-score-on-argentina-debuts-in-singapore-victory|title=Alejandro Gomez, Leandro Paredes Score on Argentina Debuts in Singapore Victory|autore=Tom Sunderland|sito=Bleacher Report|lingua=en|accesso=12 dicembre 2019}}</ref> Не бил повикан за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]],<ref>{{Cite web|url=https://bolavip.com/mundial/leandro-paredes-se-quedo-afuera-del-mundial-y-se-le-rompio-el-alma-20180521-0036.html|title=Leandro Paredes se quedó afuera del Mundial y se le rompió el alma|language=es|access-date=12 декември 2019}}{{Мртва_врска|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> но по завршувањето на тој турнир, станал стартер во средниот ред на репрезентацијата. Бил повикан на [[Копа Америка 2019]],<ref>{{Cite web|url=http://ar.marca.com/claro/futbol/copa-america/2019/06/14/5d03c4cdca4741c7678b45d0.html|title=Convocatoria de Argentina: La lista de Scaloni para la Copa América|date=14 јуни 2019|language=es|access-date=12 декември 2019|archive-date=2019-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212204837/http://ar.marca.com/claro/futbol/copa-america/2019/06/14/5d03c4cdca4741c7678b45d0.html|url-status=dead}}</ref> на која аргентинците завршиле како трети, и на [[Копа Америка 2021]] две години подоцна, кога Аргентина ја освоила својата 15-та титула првак на континентот Јужна Америка.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/soccer/2019/05/21/argentina-copa-america-squad-roster-messi-aguero-dybala-scaloni |title=Messi Leads Argentina's Copa America Squad; Icardi Omitted |magazine=Sports Illustrated |first=Avi |last=Creditor |date=21 May 2019 |access-date=21 May 2019}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|ARG}} {{Cronopar|13-6-2017|Сингапур|SIN|0|6|ARG|1|Пријателска|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|10-10-2017|Кито|ECU|1|3|ARG|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|23-3-2018|Манчестер|ARG|2|0|ITA|-|Пријателска|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|7-9-2018|Лос Анџелес|ARG|3|0|GTM|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|12-9-2018|Ист Ратерфорд|COL|0|0|ARG|-|Пријателска|13={{subon|68}} - {{yel|82}}}} {{Cronopar|11-10-2018|Ријад|IRQ|0|4|ARG|-|Пријателска|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|16-10-2018|Џеда|BRA|1|0|ARG|-|Пријателска|13={{yel|18}}}} {{Cronopar|16-11-2018|Кордоба|ARG|2|0|MEX|-|Пријателска|13={{suboff|88}}|14=Кордоба (Аргентина)}} {{Cronopar|21-11-2018|Мендоса|ARG|2|0|MEX|-|Пријателска|13={{subon|55}}|14=Мендоса (Аргентина)}} {{Cronopar|22-3-2019|Мадрид|ARG|1|3|VEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2019|Тангер|MAR|0|1|ARG|-|Пријателска|13={{suboff|76}}}} {{Cronopar|8-6-2019|Сан Хуан|ARG|5|1|NIC|-|Пријателска|14=Сан Хуан (Аргентина)}} {{Cronopar|15-6-2019|Салвадор|ARG|0|2|COL|-|Копа Америка|2019|Прва фаза|13={{yel|55}}|14=Салвадор (Бразил)}} {{Cronopar|19-6-2019|Бело Хоризонте|ARG|1|1|PAR|-|Копа Америка|2019|Прва фаза}} {{Cronopar|23-6-2019|Порто Алегре|QAT|0|2|ARG|-|Копа Америка|2019|Прва фаза}} {{Cronopar|28-6-2019|Рио де Жанеиро|VEN|0|2|ARG|-|Копа Америка|2019|Четвртфинале}} {{Cronopar|2-7-2019|Бело Хоризонте|BRA|2|0|ARG|-|Копа Америка|2019|Полуфинале}} {{Cronopar|6-7-2019|Саун Пауло|ARG|2|1|CHL|-|Копа Америка|2019|за 3. место|13={{yel|63}}}} {{Cronopar|5-9-2019|Лос Анџелес|CHL|0|0|ARG|-|Пријателска|13={{yel|6}} - {{suboff|85}}}} {{Cronopar|10-9-2019|Сан Антонио|ARG|4|0|MEX|1|Пријателска|13={{yel|78}}}} {{Cronopar|9-10-2019|Дортмунд|DEU|2|2|ARG|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-10-2019|Елче|ARG|6|1|ECU|1|Пријателска|13={{yel|12}} - {{suboff|46}}}} {{Cronopar|15-11-2019|Ријад|BRA|0|1|ARG|-|Пријателска|13={{yel|73}} - {{suboff|83}}}} {{Cronopar|18-11-2019|Тел Авив|ARG|2|2|URU|-|Пријателска|13={{yel|40}} - {{suboff|79}}}} {{Cronopar|8-10-2020|Буенос Аирес|ARG|1|0|ECU|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|25}}}} {{Cronopar|13-10-2020|Ла Пас|BOL|1|2|ARG|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|69}}}} {{Cronopar|12-11-2020|Буенос Аирес|ARG|1|1|PAR|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|17-11-2020|Лима|PER|0|2|ARG|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|3-6-2021|Сантјаго дел Естеро|ARG|1|1|CHL|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|8-6-2021|Баранквиља|COL|2|2|ARG|1|Квал. за СП|2022|13={{yel|62}}}} {{Cronopar|14-6-2021|Рио де Жанеиро|ARG|1|1|CHL|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|21-6-2021|Бразилија|ARG|1|0|PAR|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{yel|34}} - {{suboff|80}}}} {{Cronopar|28-6-2021|Кујаба|BOL|1|4|ARG|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|3-7-2021|Гојанија|ARG|3|0|ECU|-|Копа Америка|2021|Четвртфинале|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|6-7-2021|Бразилија|ARG|1|1|COL|-|Копа Америка|2021|Полуфинале|dts|3 – 2|13={{subon|56}}}} {{Cronopar|10-7-2021|Рио де Жанеиро|ARG|1|0|BRA|-|Копа Америка|2021|Финале|13={{yel|33}} {{suboff|54}}}} {{Cronopar|9-9-2021|Буенос Аирес|ARG|3|0|BOL|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|7-10-2021|Асунсион|PAR|0|0|ARG|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|10-10-2021|Буенос Аирес|ARG|3|0|URU|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|14-10-2021|Буенос Аирес|ARG|1|0|PER|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|16-11-2021|Сан Хуан|ARG|0|0|BRA|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|45+1}} {{suboff|46}}|14=Сан Хуан (Аргентина)}} {{Cronopar|27-1-2022|Калама|CHL|1|2|ARG|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|73}}}} {{Cronopar|24-3-2022|Буенос Аирес|ARG|3|0|VEN|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|88}}}} {{Cronopar|29-3-2022|Гвајакил|ECU|1|1|ARG|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|78}}}} {{Cronofin|44|4}} == Статистика == === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 6 септември 2022.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Бока Хуниорс сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan=3|{{flagsport|ARG}} [[ФК Бока Хуниорс|Бока Хуниорс]] || [[Примера Дивисион (Аргентина) 2011-2012|ПД]] || 4 || 0 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2011-2012|КА]] || 0 || 0 || [[Копа Либертадорес 2012|КЛ]] || 0 || 0 || - || - || - || 4 || 0 |- || 2012-2013 || [[Примера Дивисион (Аргентина) 2012-2013|ПД]] || 20 || 4 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2012-2013|КА]] || 1 || 0 || [[Копа Либертадорес 2013|КЛ]] || 1 || 0 || [[Суперкуп на Аргентина 2012|СА]] || 1 || 0 || 23 || 4 |- || 2013-јан. 2014 || [[Примера Дивисион (Аргентина) 2013-2014|ПД]] || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2013-2014|CA]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 4 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Бока Хуниорс || 28 || 5 || || 1 || 0 || || 1 || 0 || || 1 || 0 || 31 || 5 |- || [[ФК Кјево Верона сезона 2013-2014|јан.-јун. 2014]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Кјево Верона|Кјево]] || [[Серија А 2013-2014|А]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2013-2014|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- || [[ФК Рома сезона 2014-2015|2014-2015]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Рома|Рома]] || [[Серија А 2014-2015|А]] || 10 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014-2015|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2014-2015|ЛЕ]] || 0+1 || 0 || - || - || - || 13 || 1 |- || [[ФК Емполи сезона 2015-2016|2015-2016]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Емполи|Емполи]] || [[Серија А 2015-2016|А]] || 33 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 33 || 2 |- || [[ФК Рома сезона 2016-2017|2016-2017]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Рома|Рома]] || [[Серија А 2016-2017|A]] || 27 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2016-2017|ЛЕ]] || 2<ref>Во квалификациските кола</ref>+8 || 0 || - || - || - || 41 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно Рома || 37 || 4 || || 6 || 0 || || 11 || 0 || || - || - || 54 || 4 |- || 2017-2018 || rowspan=2|{{flagsport|RUS}} [[ФК Зенит Санкт Петербург|Зенит]] || [[Премиер лига на Русија 2017-2018|ПЛ]] || 28 || 4 || [[Фудбалски куп на Русија 2017-2018|КР]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2017-2018|ЛЕ]] || 10<ref>3 настапи во квалификациските кола.</ref> || 1 || - || - || - || 39 || 6 |- || [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2018-2019|2018-јан. 2019]] || [[Премиер лига на Русија 2018-2019|ПЛ]] || 15 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2018-2019|КР]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 7<ref>2 настапи во квалификациските кола.</ref> || 1 || - || - || - || 22 || 4 |- !colspan="3"|Вкупно Зенит || 43 || 7 || || 1 || 1 || || 17 || 2 || || - || - || 61 || 10 |- || [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2018-2019|јан.-јун. 2019]] || rowspan=5|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Paris Saint-Germain}} || [[Лига 1 (Франција) 2018-2019|Л1]] || 16 || 0 || [[Фудбалски куп на Франција 2018-2019|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2018-2019|ЛК]] || 4+0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]] || 2 || 0 || - || - || - || 22 || 0 |- || [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Лига 1 (Франција) 2019-2020|Л1]] || 17 || 0 ||[[Фудбалски куп на Франција 2019-2020|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2019-2020|ЛК]] || 5+4 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|ЛШ]] || 6 || 0 || [[Суперкуп на Франција 2019|СФ]] || 1 || 0 || 33 || 1 |- |[[ФК Париз Сен Жермен сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Лига 1 (Франција) 2020-2021|Л1]] || 21 || 1 || [[Фудбалски куп на Франција 2020-2021|КФ]] || 6 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020-2021|ЛШ]] || 8 || 0 || [[Суперкуп на Франција 2020|СФ]] || 1 || 0 || 36 || 1 |- |[[ФК Париз Сен Жермен сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Лига 1 (Франција) 2021-2022|Л1]] || 15 || 1 || [[Фудбалски куп на Франција 2021-2022|КФ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021-2022|ЛШ]] || 5 || 0 || [[Суперкуп на Франција 2021|СФ]] || 0 || 0 || 22 || 1 |- || [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2022-2023|авг. 2022]] || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 3 || 0 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || - || - || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || - || - || [[Суперкуп на Франција 2022|СФ]] || 1 || 0 || 4 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Париз Сен Жермен || 72 || 2 || || 21 || 1 || || 21 || 0 || || 3 || 0 || 117 || 3 |- || [[ФК Јувентус сезона 2022-2023|авг. 2022-2023]] || rowspan=1|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2022-2023|А]] || 25 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2022-2023|ЛЕ]] || 4+4 || 0+0 || - || - || - || 35 || 1 |- | [[ФК Рома сезона 2023-2024|2023-2024]] || rowspan=2|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2023-2024|А]] || 34 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2023-2024|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2023-2024|ЛЕ]] || 13 || 2 || || - || - || 49 || 5 |- || [[ФК Рома сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Серија А 2024-2025|А]] || 8 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2024-2025|ЛЕ]] || 2 || 0 || - || - || - || 11 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Рома || 79 || 8 || || 9 || 0 || || 26 || 2 || || - || - || 114 || 10 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 281 || 25 || || 34 || 2 || || 73 || 4 || || 4 || 0 || 392 || 31 |} ==Титули== ===Клупски=== ===={{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен==== *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 3 :2018-2019, 2019-2020, 2021-2022 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 2 :2019-2020, 2020-2021 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 :2019-2020 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 3 :2019, 2020, 2022 ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|ARG}} Аргентина *'''{{Трофеј-Копа Америка}} [[Копа Америка]]''' : 1 : [[Копа Америка 2021|2021]], [[Копа Америка 2024|2024]] *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Аргентина |image3=Flag of Argentina.svg }} {{Ризница-врска|Leandro Paredes}} *[https://int.soccerway.com/players/leandro-daniel-paredes/163887/ Леандро Паредес на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/leandro-paredes/profil/spieler/166237 Леандро Паредес на transfermarkt] *[https://www.whoscored.com/Players/93700/Show/Leandro-Paredes Леандро Паредес на whoscored] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/153115/leandro-paredes Леандро Паредес на espn] *[https://www.tuttocalciatori.net/Paredes_Leandro_Daniel Леандро Паредес на tuttocalciatori] {{Состав на ФК Рома}} {{Состав на Аргентина на Копа Америка 2019}} {{Состав на Аргентина на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Паредес, Леандро}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бока Хуниорс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рома]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Кјево Верона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Зенит Санкт Петербург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Родени во 1994 година]] 7ynecibrg28jq14b2j0gr57cz1dr488 5582089 5582086 2026-06-24T21:41:33Z Carshalton 30527 5582089 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Леандро Паредес | image = [[File:Paredes Zenit-Ural.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1994|6|29}} | cityofbirth = [[Сан Хусто (Буенос Аирес)|Сан Хусто]] | countryofbirth = [[Аргентина]] | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | currentclub = {{Fb team Boca Juniors}} | clubnumber = 5 | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Boca Juniors}} | years1 = 2010-2015 | caps1 = 28 | goals1 = 5 | clubs1 = {{Fb team Boca Juniors}} | years2 = 2014 | caps2 = 1 | goals2 = 0 | clubs2 = →{{Fb team Chievo}} | years3 = 2014-2017 | caps3 = 37 | goals3 = 4 | clubs3 = {{Fb team Roma}} | years4 = 2015-2016 | caps4 = 33 | goals4 = 2 | clubs4 = →{{Fb team Empoli}} | years5 = 2017-2019 | caps5 = 43 | goals5 = 7 | clubs5 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | years6 = 2019- | caps6 = 72 | goals6 = 2 | clubs6 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | years7 = 2022-2023 | caps7 = 25 | goals7 = 1 | clubs7 = →{{Fb team Juventus}} | years8 = 2023-2025 | caps8 = 56 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team Roma}} | years9 = 2025- | caps9 = 32 | goals9 = 3 | clubs9 = {{Fb team Boca Juniors}} | nationalyears1 = 2011 | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 17 години|Аргентина 17]] | nationalyears2 = 2017- | nationalcaps2 = 78 | nationalgoals2 = 5 | nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] }} '''Леандро Даниел Паредес''' (роден на [[29 јуни]] [[1994]], во [[Сан Хусто (Буенос Аирес|Сан Хусто]]) — [[Аргентина|аргентински]] [[фудбал]]ер, [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Roma}} и на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|аргентинската репрезентација]]. ==Технички одлики== Природен деснак, вешт во игра на мал простор, знае како да се справи со финти и двојни додавања (инспириран е од [[Хуан Роман Рикелме]] и [[Зинедин Зидан]]);<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/news/3785/generazione-di-fenomeni/2014/01/07/4524674/profilo-leandro-paredes-un-mago-per-la-roma-garantisce|title=Profilo - Leandro Paredes, un 'Mago' per la Roma: garantisce Sabatini...|date=7 јануари 2014}}</ref> тој е добар и во одземање на топки,<ref>{{Cite news|lingua=es|url=https://elpais.com/deportes/2019/07/01/actualidad/1562003873_501065.html|title=Paredes, el regreso del 5|publisher=El País|date=2 јули 2019|access-date=12 декември 2019}}</ref> понатаму поседува одлична контрола над топката и е умешен во давањето асистенции за своите соиграчи или во завршувањето на акциите.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellanotizia.it/la-roma-ha-un-nuovo-fuoriclasse-leandro-paredes|title=La Roma ha un nuovo fuoriclasse: Leandro Paredes|access-date=21 јануари 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140111021745/http://www.corrieredellanotizia.it/la-roma-ha-un-nuovo-fuoriclasse-leandro-paredes/|archivedate=11 јануари 2014}}</ref> Паредес израснал играјќи како [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|офанзивен играч за врска]], улога на која што го имал своето деби во [[ФК Бока Хуниорс|Бока Хуниорс]], а потоа, по пристигнувањето во [[Европа]], се повлекол поназад од својата дотогашна позиција, играјќи најпрво како играч од средниот ред во линија од три играчи, а подоцна, со доаѓањето во [[ФК Емполи|Емполи]], под водството на тренерот [[Марко Џампаоло]] тој започнува да игра постојано како ''[[Среден ред (фудбал)#Плејмејкер|плејмејкер]]''.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ultimouomo.com/intervista-paredes-zenit/|title=All'altezza dell'eredità, intervista a Leandro Paredes|date=10 ноември 2017|access-date=12 декември 2019}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Calciomercato/Inter/18-11-2020/inter-paredes-centrocampista-che-manca-a-conte-390934526211.shtml|title=Inter: chi è Paredes, il centrocampista che manca a Conte|access-date=2020-12-26}}</ref> Добар е во додавањата во длабочина и никогаш да не ја губи топката, но се издвојува по квалитетите во фазата на одбрана и по способноста да игра на тесни простори.<ref name=":1" /><ref name=":2"/> ==Клупска кариера== ===Бока Хуниорс=== Тој се приклучил на младинскиот сектор на [[Бока Хуниорс]] на само 8 години,<ref name=":2" /> а своето деби за првиот тим го направил на 7 ноември 2011 година, во првенствениот натпревар на домашен терен против [[ФК Аргентинос Хуниорс|Аргентинос Хуниорс]]. Во сезоната 2012-2013, младиот играч за врска се наметнал во составот на Бока: на крајот од сезоната собрал 20 настапи и 4 гола. ===Кјево, Рома и Емполи=== На 29 јануари 2014 година, тој бил позајмен на италијанскиот клуб [[ФК Кјево Верона|Кјево Верона]];<ref>[http://www.chievoverona.it/it/news/leandro-paredes-al-chievoverona Leandro Paredes al ChievoVerona] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923204454/http://www.chievoverona.it/it/news/leandro-paredes-al-chievoverona |date=23 септември 2015 }}</ref> трансферот се одвивал со поддршка на [[ФК Рома|Рома]], која откако немала слободни места достапни за играчите кои немаат државјанство на некоја од земјите членките на ЕУ, им дозволила на веронезите да го земат играчот на заем.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/7/calciomercato/2014/01/05/4523570/il-boca-conferma-primo-colpo-della-roma-paredes-in-prestito|title=Il Boca conferma, primo colpo della Roma: "Paredes in prestito per 18 mesi"|date=5 јануари 2014|access-date=24 август 2016}}</ref> На 4 мај 2014, дебитирал за „летечките магариња“ во домашниот натпревар против [[ФК Торино|Торино]], загубен со 1-0: овој натпревар претставувал негово деби во [[Серија А]], но бил и негов единствен во сезоната со Кјево.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.ultimouomo.com/preferiti-leandro-paredes/|title=Innamorati di Leandro Paredes|date=17 февруари 2016|access-date=2020-12-26}}</ref> [[File:Leandro Paredes in 2014 (cropped).jpg|thumb|left|Паредес со {{Fb team (N) Roma}} во 2014]] На 19 јули 2014 година, тој отишол на позајмица во Рома, со опција римскиот клуб да го откупи играчот на крајот од сезоната.<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.it/pdf/corporate/operazioni_di_mercato/2014-07-19-Paredes.pdf|title=Leandro Paredes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140729031636/http://www.asroma.it/pdf/corporate/operazioni_di_mercato/2014-07-19-Paredes.pdf}}</ref> На 27 септември, тој го направи своето деби за Рома против [[ФК Хелас Верона|Хелас Верона]], во натпревар добиен со 2-0 од „џалоросите“, појавувајќи се како резерва во второто полувреме на местото на [[Раџа Наинголан]].<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Roma/27-09-2014/roma-verona-florenzi-destro-centrocampo-giorno-totti-90577620125.shtml|title=Roma-Verona 2-0, Florenzi e Destro da centrocampo nel Totti-day|date=27 септември 2014|access-date=27 септември 2014|editor=gazzetta.it}}</ref> На 8 февруари 2015, тој го постигнал својот прв гол во Серија&nbsp;А во натпреварот [[Каљари Калчо|Каљари]]-Рома 1-2.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/calcio/nuove-forze-calcio/08-02-2015/roma-storia-daniele-verde-iturbe-terzino-vincenzo-montella-pigna-calcio-cagliari-esordio-100810950543.shtml|title=Roma, ecco Verde: a Cagliari è nata una stella. Garcia: "Sa faticare, farà strada"|publisher=|editor=gazzetta.it|date=8 февруари 2015|access-date=8 февруари 2015}}</ref> На 26 февруари, тој го направил своето деби во [[УЕФА Лига Европа 2014-2015|Лига Европа]] во [[Ротердам]] против [[ФК Фејенорд|Фејенорд]], заменувајќи го [[Франческо Тоти]] во 83-тата минута од натпреварот што завршил 2-1 за Рома.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2015/02/26/news/feyenoord-roma_1-2_gervinho_firma_la_qualificazione-108288265/|title=Feyenoord-Roma 1-2, Gervinho firma la qualificazione|date=27 февруари 2015|access-date=26 февруари 2015|publisher=repubblica.it}}</ref> Првата сезона ја завршил со 13 настапи и 1 гол.<ref name=":2" /> Откупен за 4,5 милиони евра, на 31 август 2015 година, Паредес бил пратен на позајмица во [[ФК Емполи|Емполи]], со цел да добие повеќе простор за игра во италијанската Серија А.<ref>{{cite news|url=http://www.empolicalcio.net/Preso-Paredes.htm|title=Preso Paredes|date=31 август 2015|access-date=21 декември 2015|publisher=empolicalcio.net.it|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222075557/http://www.empolicalcio.net/Preso-Paredes.htm|archivedate=22 декември 2015}}</ref> Своето деби во дресот на „аѕурите“ го имал на 13 септември на домашен терен против [[ФК Наполи|Наполи]], кој завршил 2-2.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2015/09/13/news/empoli-napoli_2-2_partenopei_ancora_senza_vittorie_allan_li_salva_dal_ko-122803879/|title=Empoli-Napoli 2-2: partenopei ancora senza vittorie, Allan li salva dal ko|date=13 септември|access-date=21 декември 2015|publisher=repubblica.it}}</ref> На 19 септември, еден од неговите голови придонел за победа на гостувањето кај [[Удинезе Калчо|Удинезе]], во натпревар кој завршил со победа на [[Тоскана|тосканците]] со 2-1.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Empoli/19-09-2015/serie-a-udinese-empoli-1-2-rimonta-toscani-paredes-maccarone-130185024000.shtml|title=Serie A, Udinese-Empoli 1-2: decide Maccarone al 92|date=19 септември 2015|access-date=21 декември 2015|publisher=gazzetta.it}}</ref> Тој повторно бил стрелец кон крајот на јануари 2016 година, во поразот од 5-1 против Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2016/01/31/news/napoli-empoli_5-1_risposta_azzurra_alla_juve_manita_ai_toscani-132428812/|title=Napoli-Empoli 5-1: risposta azzurra alla Juve, ''manita'' ai toscani|date=31 јануари 2016|access-date=12 декември 2019}}</ref> Позајмицата во Емполи ја завршил со 33 одиграни натпревари и 2 постигнати гола, во кои, почнувајќи од осмото коло, тој бил постојан стартер на позицијата ''[[Среден ред (фудбал)#Плејмејкер|плејмејкер]]'' обезбедувајќи добри перформанси.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> Во следната сезона ([[Серија А 2016-2017|2016-2017]]) тој се вратил во Рома и го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони 2016/17|Лигата на шампионите 2016-2017]] против [[ФК Порто|Порто]] во првиот натпревар од плејоф квалификациската рунда на 17 август 2016. На 23 октомври 2016 година, тој постигнал гол од [[слободен удар]] против {{Fb team (N) Palermo}}, со помошта на противничкиот голман [[Јосип Посавец]], во домашната победа со 4-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/10/23/news/roma-palermo_4-1_i_giallorossi_non_sbagliano_la_juventus_e_a_-2-150445214/|title=Roma-Palermo 4-1: i giallorossi non sbagliano e restano secondi|date=23 октомври 2016|access-date=12 декември 2019}}</ref> Вториот гол во првенството го реализирал на 19 февруари 2017 година, во победата со 4-1 над [[ФК Торино|Торино]] на [[Стадион Олимпико|Олимпико]].<ref>{{Cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/roma/2016/10/23-16690196/serie_a_roma_paredes_io_come_pjanic_grazie_mister_/|title=Serie A Roma, Paredes: «Io come Pjanic? Grazie mister...»|publisher=Il Corriere dello Sport|access-date=24 октомври 2016}}</ref> Третиот и последен гол во кариерата во Рома го постигнал во победата со 3-1 против {{Fb team (N) Sassuolo}} на 19 март 2017 година.<ref>{{Cite web|url=https://it.eurosport.com/calcio/serie-a/2016-2017/le-pagelle-di-roma-sassuolo-3-1_sto6100531/story.shtml|title=Le pagelle di Roma-Sassuolo 3-1|date=19 март 2017|access-date=12 декември 2019}}</ref> Вкупно во дресот на Рома одиграл 54 натпревари и постигнал 4 гола. ===Зенит и Париз Сен Жермен=== [[File:Paredes Zenit.jpg|thumb|Паредес играјќи натпревар во дресот на [[ФК Зенит Санкт Петербург|Зенит]] во 2017]] На 1 јули 2017 година, Паредес потпишал четиригодишен договор со [[ФК Зенит Санкт Петербург|Зенит Санкт Петербург]], откако рускиот клуб и исплатил на Рома 23 милиони евра плус уште 4 милиони во бонуси.<ref>{{Cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/06/paredes-ceduto-a-titolo-definitivo-al-football-club-zenit|title=Paredes ceduto a titolo definitivo al Football Club Zenit|date=1 јули 2017|accessdate=2022-09-08|archive-date=2017-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703234329/http://www.asroma.com/it/notizie/2017/06/paredes-ceduto-a-titolo-definitivo-al-football-club-zenit|url-status=dead}}</ref> Дебитирал за Зенит на 16&nbsp;јули 2017, во победата со 2-0 на гостувањето кај [[ФК СКА Хабровск|СКА Хабровск]]. Првиот гол за Зенит го постигнал на 13 август 2017, во победата со 4-0 над [[ФК Ахмат Грозни|Ахмат Грозни]] на [[Стадион Санкт Петербург|Крестовски]]. На 7 декември 2017, го постигнал својот прв гол во кариерата во европските натпреварувања, во победата со 3-1 во [[Шпанија]] над [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]]. Икуството во Русија го завршил со вкупно 61 настап и 10 голови. На 29 јануари 2019 година, заминал во {{Fb team (N) Paris Saint-Germain}} за сума од 40 милиони евра плус 5 милиони во бонуси,<ref>[https://www.calciomercato.com/news/niente-allan-il-psg-si-consola-e-fatta-per-paredes-tutte-le-cifr-87000 Niente Allan, il PSG si consola: è fatta per Paredes, tutte le cifre]</ref> потпишувајќи четири ипол годишен договор;<ref>{{cite web|url=http://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/leandro-paredes-au-paris-saint-germain|title=Leandro Paredes au Paris Saint-Germain|date=29 јануари 2019|language=fr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190429115249/https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/leandro-paredes-au-paris-saint-germain}}</ref> Тој играл како стартер во втората половина од сезоната 2018-2019, помагајќи му на клубот да го освои [[Лига 1 (Франција) 2018-2019|француското првенство]], но потоа паднал во резерва во текот на следната сезона, за сепак да ја врати стартната позиција во периодот после "локдаунот" заради [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на КОВИД-19]]; на крајот од истата парижаните стигнале до финалето на [[УЕФА Лигата на шампионите 2019/2020|Лигата на шампионите]], во кое биле поразени од [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] со минимален резултат 1-0, а Паредес го започнал натпреварот и играл до 65-тата минута кога бил заменет од [[Марко Верати]]. Претходно, со клубот ги освоил француското првенство,<ref>Париз Сен Жермен го освоил француското првенство во сезоната 2019-2020, по одлуката на владата првенството прекинато по 28 кола заради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]], да не биде доиграно до крај и за крајни позиции да се земат местата на кои се наоѓале клубовите во моментот на прекинот на првенството. Со оглед на тоа што Париз Сен Жермен бил лидер во моментот на прекинот, титулата им припаднала ним.</ref> [[Фудбалски куп на Франција 2019-2020|купот]] (за кој придонел и со еден гол, негов прв за ПСЖ во победата со 2-0 на гостувањето кај третолигашот [[ФК По|По]]) и [[Лига куп на Франција 2019-2020|лига купот]] во истата сезона. Во сезоната 2020-2021, Паредес одново го губи местото во стартната постава како резултат на доаѓањето на новото засилување [[Данило Переира]].<ref name=":1" /> Од тој момент неговите настапи за клубот постојано се намалуваат, меѓу другото и како резултат на разни повреди со кои се соочувал. Сепак, на 10 април 2021 година, го постигнал својот прв гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] за ПСЖ, од слободен удар, во победата со 4-1 над {{Fb team (N) Strasbourg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/56704307|title=Strasbourg 1-4 Paris Saint-Germanin; Kylian Mbappe was on target as Paris St-Germain kept the pressure on Ligue 1 leaders Lille with victory at Strasbourg.|publisher=BBC|date=10 април 2021|access-date=8 септември 2022}}</ref> Во сезоната 2021-2022, тој настапил вкупно на само 22 натпревари поради проблеми со бутниот мускул и потоа со адукторот. На 7 декември го одиграл својот 100-ти натпревар за Париз Сен Жермен во победата со 4-1 над [[ФК Клуб Бриж|Клуб Бриж]] во Лигата на шампионите.<ref>{{cite web|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/100e-pour-leandro-paredes-avec-le-paris-saint-germain-club-bruges-uefa-champions-league-2021-2022|title=100e pour Paredes avec Paris|publisher=Paris Saint-Germain|date=7 декември 2021|access-date=8 септември 2022}}</ref> ===Јувентус=== На 31 август 2022 година, тој оди на позајмица со право на откуп во {{Fb team (N) Juventus}},<ref>{{cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-leandro-paredes-e-un-giocatore-della-juventus|title=Ufficiale {{!}} Leandro Paredes è un giocatore della Juventus|date=31 август 2022|accesso=31 август 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/leandro-paredes-rejoint-la-juventus-mercato-psg-paris-saint-germain|title=Leandro Paredes rejoint la Juventus|date=31 август 2022|access-date=31 август 2022}|language=fr}}</ref> враќајќи се во Италија по пет сезони. Своето деби со „бјанконерите“ го имал на 3 септември во ремито 1-1 против {{Fb team (N) Fiorentina}}, во кое направил пенал, но за негова среќа противниците го промашиле.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/03-09-2022/fiorentina-juve-1-1-milik-kouame-perin-para-rigore-4505785407.shtml|title=Kouame risponde a Milik, poi Perin salva la Juve: 1-1 a Firenze (Vlahovic 90' in panchina)|date=3 септември 2022|access-date=7 септември 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tuttosport.com/news/calcio/serie-a/juventus/2022/09/04-96555516/moviola_fiorentina-juve_paredes_braccio_da_rigore_ma_il_var_lento_e_igor_|title=Moviola Fiorentina-Juve: Paredes, braccio da rigore. Ma il Var è lento e Igor...|date=3 септември 2022|access-date=7 септември 2022}}</ref> Три дена подоцна, на 6 септември, тој исто така дебитирал со црно-белиот дрес во [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|Лигата на шампионите]] на [[Паркот на принцовите]] против неговите доскорашни соиграчи од {{Fb team (N) Paris Saint-Germain}}, во поразот со 2-1: во тој натпревар тој ја допрел топката 102 пати, што е рекорд за играч на Јувентус кој дебитирал во елитното европско натпреварување.<ref>{{Cite web|url=https://onefootball.com/en/news/paredes-makes-record-breaking-juventus-debut-at-psg-35792161|title=Paredes makes record-breaking Juventus debut at PSG|date=7 септември 2022|access-date=7 септември 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/juve-note-positive-da-parigi-paredes-e-gia-una-certezza/blt951093417d61c6c0|title=Juve, note positive da Parigi: Paredes è già una certezza|author=Michael Di Chiaro|date=7 септември 2022|access-date=7 септември 2022}}</ref> На 3 мај 2023 година, тој го постигнал својот прв гол за Јувентус од директен [[слободен удар]] во домашниот успех против {{Fb team (N) Lecce}} со 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/partite/2022/giornata-33/juventus-lecce/risultato-gol|title=Juventus-Lecce 2-1, gol e highlights: prima volta per Paredes, Vlahovic torna al gol}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/serie-a-juve-lecce-2-1-vlahovic-si-sblocca-ed-e-decisivo_64260085-202302k.shtml|title=Serie A, Juve-Lecce 2-1: Vlahovic si sblocca ed è decisivo |access-date=2023-05-04}}</ref> Поради недоволно добрите настапи во текот на годината, тој не бил откупен од Јувентус на крајот од сезоната.<ref>{{Cite web |url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/juventus-psg-e-paredes-spingono-per-il-riscatto-dell-argentino-ma-il-club-ha-altri-piani-1830011|title=Juventus, PSG e Paredes spingono per il riscatto dell'argentino ma il club ha altri piani|access-date=2023-06-05}}</ref> ===Враќање во Рома, па во Бока Хуниорс=== На 16 август 2023 година, тој бил купен од {{Fb team (N) Roma}} за 2,5 милиони, со кој потпишал двегодишен договор.<ref>{{Cite web |url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/leandro-paredes-sengage-avec-las-rome-mercato-psg-23-24 |title=Leandro Paredes s'engage avec l'AS Rome |date=2023-08-16 |language=fr |access-date=2023-08-16}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asroma.com/it/notizie/69177/leandro-paredes-torna-in-giallorosso|title=Leandro Paredes torna in giallorosso!|access-date=2023-08-16}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Во 2011 година, Паредес учествувал со аргентинската репрезентација под 17 години на [[Јужноамериканско првенство за играчи под 17 години|Јужноамериканското првенство за играчи на таа возраст]], каде собрал 6 настапи и 2 гола. Во 2017 година, тој го добил својот прв повик за сениорската репрезентација од страна на селекторот [[Хорхе Сампаоли]] во пресрет на пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Сингапур|Сингапур]] на 13 јуни, добиен од ''Албисилесте'' со 6-0 во кој Паредес го постигна својот прв гол за државната репрезентација.<ref>{{Cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2715373-alejandro-gomez-leandro-paredes-score-on-argentina-debuts-in-singapore-victory|title=Alejandro Gomez, Leandro Paredes Score on Argentina Debuts in Singapore Victory|autore=Tom Sunderland|sito=Bleacher Report|lingua=en|accesso=12 dicembre 2019}}</ref> Не бил повикан за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]],<ref>{{Cite web|url=https://bolavip.com/mundial/leandro-paredes-se-quedo-afuera-del-mundial-y-se-le-rompio-el-alma-20180521-0036.html|title=Leandro Paredes se quedó afuera del Mundial y se le rompió el alma|language=es|access-date=12 декември 2019}}{{Мртва_врска|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> но по завршувањето на тој турнир, станал стартер во средниот ред на репрезентацијата. Бил повикан на [[Копа Америка 2019]],<ref>{{Cite web|url=http://ar.marca.com/claro/futbol/copa-america/2019/06/14/5d03c4cdca4741c7678b45d0.html|title=Convocatoria de Argentina: La lista de Scaloni para la Copa América|date=14 јуни 2019|language=es|access-date=12 декември 2019|archive-date=2019-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212204837/http://ar.marca.com/claro/futbol/copa-america/2019/06/14/5d03c4cdca4741c7678b45d0.html|url-status=dead}}</ref> на која аргентинците завршиле како трети, и на [[Копа Америка 2021]] две години подоцна, кога Аргентина ја освоила својата 15-та титула првак на континентот Јужна Америка.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/soccer/2019/05/21/argentina-copa-america-squad-roster-messi-aguero-dybala-scaloni |title=Messi Leads Argentina's Copa America Squad; Icardi Omitted |magazine=Sports Illustrated |first=Avi |last=Creditor |date=21 May 2019 |access-date=21 May 2019}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|ARG}} {{Cronopar|13-6-2017|Сингапур|SIN|0|6|ARG|1|Пријателска|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|10-10-2017|Кито|ECU|1|3|ARG|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|23-3-2018|Манчестер|ARG|2|0|ITA|-|Пријателска|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|7-9-2018|Лос Анџелес|ARG|3|0|GTM|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|12-9-2018|Ист Ратерфорд|COL|0|0|ARG|-|Пријателска|13={{subon|68}} - {{yel|82}}}} {{Cronopar|11-10-2018|Ријад|IRQ|0|4|ARG|-|Пријателска|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|16-10-2018|Џеда|BRA|1|0|ARG|-|Пријателска|13={{yel|18}}}} {{Cronopar|16-11-2018|Кордоба|ARG|2|0|MEX|-|Пријателска|13={{suboff|88}}|14=Кордоба (Аргентина)}} {{Cronopar|21-11-2018|Мендоса|ARG|2|0|MEX|-|Пријателска|13={{subon|55}}|14=Мендоса (Аргентина)}} {{Cronopar|22-3-2019|Мадрид|ARG|1|3|VEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2019|Тангер|MAR|0|1|ARG|-|Пријателска|13={{suboff|76}}}} {{Cronopar|8-6-2019|Сан Хуан|ARG|5|1|NIC|-|Пријателска|14=Сан Хуан (Аргентина)}} {{Cronopar|15-6-2019|Салвадор|ARG|0|2|COL|-|Копа Америка|2019|Прва фаза|13={{yel|55}}|14=Салвадор (Бразил)}} {{Cronopar|19-6-2019|Бело Хоризонте|ARG|1|1|PAR|-|Копа Америка|2019|Прва фаза}} {{Cronopar|23-6-2019|Порто Алегре|QAT|0|2|ARG|-|Копа Америка|2019|Прва фаза}} {{Cronopar|28-6-2019|Рио де Жанеиро|VEN|0|2|ARG|-|Копа Америка|2019|Четвртфинале}} {{Cronopar|2-7-2019|Бело Хоризонте|BRA|2|0|ARG|-|Копа Америка|2019|Полуфинале}} {{Cronopar|6-7-2019|Саун Пауло|ARG|2|1|CHL|-|Копа Америка|2019|за 3. место|13={{yel|63}}}} {{Cronopar|5-9-2019|Лос Анџелес|CHL|0|0|ARG|-|Пријателска|13={{yel|6}} - {{suboff|85}}}} {{Cronopar|10-9-2019|Сан Антонио|ARG|4|0|MEX|1|Пријателска|13={{yel|78}}}} {{Cronopar|9-10-2019|Дортмунд|DEU|2|2|ARG|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-10-2019|Елче|ARG|6|1|ECU|1|Пријателска|13={{yel|12}} - {{suboff|46}}}} {{Cronopar|15-11-2019|Ријад|BRA|0|1|ARG|-|Пријателска|13={{yel|73}} - {{suboff|83}}}} {{Cronopar|18-11-2019|Тел Авив|ARG|2|2|URU|-|Пријателска|13={{yel|40}} - {{suboff|79}}}} {{Cronopar|8-10-2020|Буенос Аирес|ARG|1|0|ECU|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|25}}}} {{Cronopar|13-10-2020|Ла Пас|BOL|1|2|ARG|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|69}}}} {{Cronopar|12-11-2020|Буенос Аирес|ARG|1|1|PAR|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|17-11-2020|Лима|PER|0|2|ARG|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|3-6-2021|Сантјаго дел Естеро|ARG|1|1|CHL|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|8-6-2021|Баранквиља|COL|2|2|ARG|1|Квал. за СП|2022|13={{yel|62}}}} {{Cronopar|14-6-2021|Рио де Жанеиро|ARG|1|1|CHL|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|21-6-2021|Бразилија|ARG|1|0|PAR|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{yel|34}} - {{suboff|80}}}} {{Cronopar|28-6-2021|Кујаба|BOL|1|4|ARG|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|3-7-2021|Гојанија|ARG|3|0|ECU|-|Копа Америка|2021|Четвртфинале|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|6-7-2021|Бразилија|ARG|1|1|COL|-|Копа Америка|2021|Полуфинале|dts|3 – 2|13={{subon|56}}}} {{Cronopar|10-7-2021|Рио де Жанеиро|ARG|1|0|BRA|-|Копа Америка|2021|Финале|13={{yel|33}} {{suboff|54}}}} {{Cronopar|9-9-2021|Буенос Аирес|ARG|3|0|BOL|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|7-10-2021|Асунсион|PAR|0|0|ARG|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|10-10-2021|Буенос Аирес|ARG|3|0|URU|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|14-10-2021|Буенос Аирес|ARG|1|0|PER|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|16-11-2021|Сан Хуан|ARG|0|0|BRA|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|45+1}} {{suboff|46}}|14=Сан Хуан (Аргентина)}} {{Cronopar|27-1-2022|Калама|CHL|1|2|ARG|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|73}}}} {{Cronopar|24-3-2022|Буенос Аирес|ARG|3|0|VEN|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|88}}}} {{Cronopar|29-3-2022|Гвајакил|ECU|1|1|ARG|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|78}}}} {{Cronofin|44|4}} == Статистика == === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 6 септември 2022.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Бока Хуниорс сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan=3|{{flagsport|ARG}} [[ФК Бока Хуниорс|Бока Хуниорс]] || [[Примера Дивисион (Аргентина) 2011-2012|ПД]] || 4 || 0 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2011-2012|КА]] || 0 || 0 || [[Копа Либертадорес 2012|КЛ]] || 0 || 0 || - || - || - || 4 || 0 |- || 2012-2013 || [[Примера Дивисион (Аргентина) 2012-2013|ПД]] || 20 || 4 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2012-2013|КА]] || 1 || 0 || [[Копа Либертадорес 2013|КЛ]] || 1 || 0 || [[Суперкуп на Аргентина 2012|СА]] || 1 || 0 || 23 || 4 |- || 2013-јан. 2014 || [[Примера Дивисион (Аргентина) 2013-2014|ПД]] || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2013-2014|CA]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 4 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Бока Хуниорс || 28 || 5 || || 1 || 0 || || 1 || 0 || || 1 || 0 || 31 || 5 |- || [[ФК Кјево Верона сезона 2013-2014|јан.-јун. 2014]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Кјево Верона|Кјево]] || [[Серија А 2013-2014|А]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2013-2014|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- || [[ФК Рома сезона 2014-2015|2014-2015]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Рома|Рома]] || [[Серија А 2014-2015|А]] || 10 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014-2015|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2014-2015|ЛЕ]] || 0+1 || 0 || - || - || - || 13 || 1 |- || [[ФК Емполи сезона 2015-2016|2015-2016]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Емполи|Емполи]] || [[Серија А 2015-2016|А]] || 33 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 33 || 2 |- || [[ФК Рома сезона 2016-2017|2016-2017]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Рома|Рома]] || [[Серија А 2016-2017|A]] || 27 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2016-2017|ЛЕ]] || 2<ref>Во квалификациските кола</ref>+8 || 0 || - || - || - || 41 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно Рома || 37 || 4 || || 6 || 0 || || 11 || 0 || || - || - || 54 || 4 |- || 2017-2018 || rowspan=2|{{flagsport|RUS}} [[ФК Зенит Санкт Петербург|Зенит]] || [[Премиер лига на Русија 2017-2018|ПЛ]] || 28 || 4 || [[Фудбалски куп на Русија 2017-2018|КР]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2017-2018|ЛЕ]] || 10<ref>3 настапи во квалификациските кола.</ref> || 1 || - || - || - || 39 || 6 |- || [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2018-2019|2018-јан. 2019]] || [[Премиер лига на Русија 2018-2019|ПЛ]] || 15 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2018-2019|КР]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 7<ref>2 настапи во квалификациските кола.</ref> || 1 || - || - || - || 22 || 4 |- !colspan="3"|Вкупно Зенит || 43 || 7 || || 1 || 1 || || 17 || 2 || || - || - || 61 || 10 |- || [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2018-2019|јан.-јун. 2019]] || rowspan=5|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Paris Saint-Germain}} || [[Лига 1 (Франција) 2018-2019|Л1]] || 16 || 0 || [[Фудбалски куп на Франција 2018-2019|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2018-2019|ЛК]] || 4+0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]] || 2 || 0 || - || - || - || 22 || 0 |- || [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Лига 1 (Франција) 2019-2020|Л1]] || 17 || 0 ||[[Фудбалски куп на Франција 2019-2020|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2019-2020|ЛК]] || 5+4 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|ЛШ]] || 6 || 0 || [[Суперкуп на Франција 2019|СФ]] || 1 || 0 || 33 || 1 |- |[[ФК Париз Сен Жермен сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Лига 1 (Франција) 2020-2021|Л1]] || 21 || 1 || [[Фудбалски куп на Франција 2020-2021|КФ]] || 6 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020-2021|ЛШ]] || 8 || 0 || [[Суперкуп на Франција 2020|СФ]] || 1 || 0 || 36 || 1 |- |[[ФК Париз Сен Жермен сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Лига 1 (Франција) 2021-2022|Л1]] || 15 || 1 || [[Фудбалски куп на Франција 2021-2022|КФ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021-2022|ЛШ]] || 5 || 0 || [[Суперкуп на Франција 2021|СФ]] || 0 || 0 || 22 || 1 |- || [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2022-2023|авг. 2022]] || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 3 || 0 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || - || - || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || - || - || [[Суперкуп на Франција 2022|СФ]] || 1 || 0 || 4 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Париз Сен Жермен || 72 || 2 || || 21 || 1 || || 21 || 0 || || 3 || 0 || 117 || 3 |- || [[ФК Јувентус сезона 2022-2023|авг. 2022-2023]] || rowspan=1|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2022-2023|А]] || 25 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2022-2023|ЛЕ]] || 4+4 || 0+0 || - || - || - || 35 || 1 |- | [[ФК Рома сезона 2023-2024|2023-2024]] || rowspan=2|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2023-2024|А]] || 34 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2023-2024|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2023-2024|ЛЕ]] || 13 || 2 || || - || - || 49 || 5 |- || [[ФК Рома сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Серија А 2024-2025|А]] || 8 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2024-2025|ЛЕ]] || 2 || 0 || - || - || - || 11 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Рома || 79 || 8 || || 9 || 0 || || 26 || 2 || || - || - || 114 || 10 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 281 || 25 || || 34 || 2 || || 73 || 4 || || 4 || 0 || 392 || 31 |} ==Титули== ===Клупски=== ===={{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен==== *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 3 :2018-2019, 2019-2020, 2021-2022 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 2 :2019-2020, 2020-2021 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 :2019-2020 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 3 :2019, 2020, 2022 ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|ARG}} Аргентина *'''{{Трофеј-Копа Америка}} [[Копа Америка]]''' : 1 : [[Копа Америка 2021|2021]], [[Копа Америка 2024|2024]] *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Аргентина |image3=Flag of Argentina.svg }} {{Ризница-врска|Leandro Paredes}} *[https://int.soccerway.com/players/leandro-daniel-paredes/163887/ Леандро Паредес на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/leandro-paredes/profil/spieler/166237 Леандро Паредес на transfermarkt] *[https://www.whoscored.com/Players/93700/Show/Leandro-Paredes Леандро Паредес на whoscored] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/153115/leandro-paredes Леандро Паредес на espn] *[https://www.tuttocalciatori.net/Paredes_Leandro_Daniel Леандро Паредес на tuttocalciatori] {{Состав на ФК Рома}} {{Состав на Аргентина на Копа Америка 2019}} {{Состав на Аргентина на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Паредес, Леандро}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бока Хуниорс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рома]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Кјево Верона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Зенит Санкт Петербург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Родени во 1994 година]] al80fklzxs6sc02adhs9hoqlda94nkn 5582090 5582089 2026-06-24T21:42:33Z Carshalton 30527 5582090 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Леандро Паредес | image = [[File:Paredes Zenit-Ural.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1994|6|29}} | cityofbirth = [[Сан Хусто (Буенос Аирес)|Сан Хусто]] | countryofbirth = [[Аргентина]] | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | currentclub = {{Fb team Boca Juniors}} | clubnumber = 5 | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Boca Juniors}} | years1 = 2010-2015 | caps1 = 28 | goals1 = 5 | clubs1 = {{Fb team Boca Juniors}} | years2 = 2014 | caps2 = 1 | goals2 = 0 | clubs2 = →{{Fb team Chievo}} | years3 = 2014-2017 | caps3 = 37 | goals3 = 4 | clubs3 = {{Fb team Roma}} | years4 = 2015-2016 | caps4 = 33 | goals4 = 2 | clubs4 = →{{Fb team Empoli}} | years5 = 2017-2019 | caps5 = 43 | goals5 = 7 | clubs5 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | years6 = 2019- | caps6 = 72 | goals6 = 2 | clubs6 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | years7 = 2022-2023 | caps7 = 25 | goals7 = 1 | clubs7 = →{{Fb team Juventus}} | years8 = 2023-2025 | caps8 = 56 | goals8 = 6 | clubs8 = {{Fb team Roma}} | years9 = 2025- | caps9 = 32 | goals9 = 3 | clubs9 = {{Fb team Boca Juniors}} | nationalyears1 = 2011 | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 17 години|Аргентина 17]] | nationalyears2 = 2017- | nationalcaps2 = 78 | nationalgoals2 = 5 | nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] }} '''Леандро Даниел Паредес''' (роден на [[29 јуни]] [[1994]], во [[Сан Хусто (Буенос Аирес|Сан Хусто]]) — [[Аргентина|аргентински]] [[фудбал]]ер, [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Boca Juniors}} и на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|аргентинската репрезентација]]. ==Технички одлики== Природен деснак, вешт во игра на мал простор, знае како да се справи со финти и двојни додавања (инспириран е од [[Хуан Роман Рикелме]] и [[Зинедин Зидан]]);<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/news/3785/generazione-di-fenomeni/2014/01/07/4524674/profilo-leandro-paredes-un-mago-per-la-roma-garantisce|title=Profilo - Leandro Paredes, un 'Mago' per la Roma: garantisce Sabatini...|date=7 јануари 2014}}</ref> тој е добар и во одземање на топки,<ref>{{Cite news|lingua=es|url=https://elpais.com/deportes/2019/07/01/actualidad/1562003873_501065.html|title=Paredes, el regreso del 5|publisher=El País|date=2 јули 2019|access-date=12 декември 2019}}</ref> понатаму поседува одлична контрола над топката и е умешен во давањето асистенции за своите соиграчи или во завршувањето на акциите.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellanotizia.it/la-roma-ha-un-nuovo-fuoriclasse-leandro-paredes|title=La Roma ha un nuovo fuoriclasse: Leandro Paredes|access-date=21 јануари 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140111021745/http://www.corrieredellanotizia.it/la-roma-ha-un-nuovo-fuoriclasse-leandro-paredes/|archivedate=11 јануари 2014}}</ref> Паредес израснал играјќи како [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|офанзивен играч за врска]], улога на која што го имал своето деби во [[ФК Бока Хуниорс|Бока Хуниорс]], а потоа, по пристигнувањето во [[Европа]], се повлекол поназад од својата дотогашна позиција, играјќи најпрво како играч од средниот ред во линија од три играчи, а подоцна, со доаѓањето во [[ФК Емполи|Емполи]], под водството на тренерот [[Марко Џампаоло]] тој започнува да игра постојано како ''[[Среден ред (фудбал)#Плејмејкер|плејмејкер]]''.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ultimouomo.com/intervista-paredes-zenit/|title=All'altezza dell'eredità, intervista a Leandro Paredes|date=10 ноември 2017|access-date=12 декември 2019}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Calciomercato/Inter/18-11-2020/inter-paredes-centrocampista-che-manca-a-conte-390934526211.shtml|title=Inter: chi è Paredes, il centrocampista che manca a Conte|access-date=2020-12-26}}</ref> Добар е во додавањата во длабочина и никогаш да не ја губи топката, но се издвојува по квалитетите во фазата на одбрана и по способноста да игра на тесни простори.<ref name=":1" /><ref name=":2"/> ==Клупска кариера== ===Бока Хуниорс=== Тој се приклучил на младинскиот сектор на [[Бока Хуниорс]] на само 8 години,<ref name=":2" /> а своето деби за првиот тим го направил на 7 ноември 2011 година, во првенствениот натпревар на домашен терен против [[ФК Аргентинос Хуниорс|Аргентинос Хуниорс]]. Во сезоната 2012-2013, младиот играч за врска се наметнал во составот на Бока: на крајот од сезоната собрал 20 настапи и 4 гола. ===Кјево, Рома и Емполи=== На 29 јануари 2014 година, тој бил позајмен на италијанскиот клуб [[ФК Кјево Верона|Кјево Верона]];<ref>[http://www.chievoverona.it/it/news/leandro-paredes-al-chievoverona Leandro Paredes al ChievoVerona] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923204454/http://www.chievoverona.it/it/news/leandro-paredes-al-chievoverona |date=23 септември 2015 }}</ref> трансферот се одвивал со поддршка на [[ФК Рома|Рома]], која откако немала слободни места достапни за играчите кои немаат државјанство на некоја од земјите членките на ЕУ, им дозволила на веронезите да го земат играчот на заем.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/7/calciomercato/2014/01/05/4523570/il-boca-conferma-primo-colpo-della-roma-paredes-in-prestito|title=Il Boca conferma, primo colpo della Roma: "Paredes in prestito per 18 mesi"|date=5 јануари 2014|access-date=24 август 2016}}</ref> На 4 мај 2014, дебитирал за „летечките магариња“ во домашниот натпревар против [[ФК Торино|Торино]], загубен со 1-0: овој натпревар претставувал негово деби во [[Серија А]], но бил и негов единствен во сезоната со Кјево.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.ultimouomo.com/preferiti-leandro-paredes/|title=Innamorati di Leandro Paredes|date=17 февруари 2016|access-date=2020-12-26}}</ref> [[File:Leandro Paredes in 2014 (cropped).jpg|thumb|left|Паредес со {{Fb team (N) Roma}} во 2014]] На 19 јули 2014 година, тој отишол на позајмица во Рома, со опција римскиот клуб да го откупи играчот на крајот од сезоната.<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.it/pdf/corporate/operazioni_di_mercato/2014-07-19-Paredes.pdf|title=Leandro Paredes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140729031636/http://www.asroma.it/pdf/corporate/operazioni_di_mercato/2014-07-19-Paredes.pdf}}</ref> На 27 септември, тој го направи своето деби за Рома против [[ФК Хелас Верона|Хелас Верона]], во натпревар добиен со 2-0 од „џалоросите“, појавувајќи се како резерва во второто полувреме на местото на [[Раџа Наинголан]].<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Roma/27-09-2014/roma-verona-florenzi-destro-centrocampo-giorno-totti-90577620125.shtml|title=Roma-Verona 2-0, Florenzi e Destro da centrocampo nel Totti-day|date=27 септември 2014|access-date=27 септември 2014|editor=gazzetta.it}}</ref> На 8 февруари 2015, тој го постигнал својот прв гол во Серија&nbsp;А во натпреварот [[Каљари Калчо|Каљари]]-Рома 1-2.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/calcio/nuove-forze-calcio/08-02-2015/roma-storia-daniele-verde-iturbe-terzino-vincenzo-montella-pigna-calcio-cagliari-esordio-100810950543.shtml|title=Roma, ecco Verde: a Cagliari è nata una stella. Garcia: "Sa faticare, farà strada"|publisher=|editor=gazzetta.it|date=8 февруари 2015|access-date=8 февруари 2015}}</ref> На 26 февруари, тој го направил своето деби во [[УЕФА Лига Европа 2014-2015|Лига Европа]] во [[Ротердам]] против [[ФК Фејенорд|Фејенорд]], заменувајќи го [[Франческо Тоти]] во 83-тата минута од натпреварот што завршил 2-1 за Рома.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2015/02/26/news/feyenoord-roma_1-2_gervinho_firma_la_qualificazione-108288265/|title=Feyenoord-Roma 1-2, Gervinho firma la qualificazione|date=27 февруари 2015|access-date=26 февруари 2015|publisher=repubblica.it}}</ref> Првата сезона ја завршил со 13 настапи и 1 гол.<ref name=":2" /> Откупен за 4,5 милиони евра, на 31 август 2015 година, Паредес бил пратен на позајмица во [[ФК Емполи|Емполи]], со цел да добие повеќе простор за игра во италијанската Серија А.<ref>{{cite news|url=http://www.empolicalcio.net/Preso-Paredes.htm|title=Preso Paredes|date=31 август 2015|access-date=21 декември 2015|publisher=empolicalcio.net.it|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222075557/http://www.empolicalcio.net/Preso-Paredes.htm|archivedate=22 декември 2015}}</ref> Своето деби во дресот на „аѕурите“ го имал на 13 септември на домашен терен против [[ФК Наполи|Наполи]], кој завршил 2-2.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2015/09/13/news/empoli-napoli_2-2_partenopei_ancora_senza_vittorie_allan_li_salva_dal_ko-122803879/|title=Empoli-Napoli 2-2: partenopei ancora senza vittorie, Allan li salva dal ko|date=13 септември|access-date=21 декември 2015|publisher=repubblica.it}}</ref> На 19 септември, еден од неговите голови придонел за победа на гостувањето кај [[Удинезе Калчо|Удинезе]], во натпревар кој завршил со победа на [[Тоскана|тосканците]] со 2-1.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Empoli/19-09-2015/serie-a-udinese-empoli-1-2-rimonta-toscani-paredes-maccarone-130185024000.shtml|title=Serie A, Udinese-Empoli 1-2: decide Maccarone al 92|date=19 септември 2015|access-date=21 декември 2015|publisher=gazzetta.it}}</ref> Тој повторно бил стрелец кон крајот на јануари 2016 година, во поразот од 5-1 против Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2016/01/31/news/napoli-empoli_5-1_risposta_azzurra_alla_juve_manita_ai_toscani-132428812/|title=Napoli-Empoli 5-1: risposta azzurra alla Juve, ''manita'' ai toscani|date=31 јануари 2016|access-date=12 декември 2019}}</ref> Позајмицата во Емполи ја завршил со 33 одиграни натпревари и 2 постигнати гола, во кои, почнувајќи од осмото коло, тој бил постојан стартер на позицијата ''[[Среден ред (фудбал)#Плејмејкер|плејмејкер]]'' обезбедувајќи добри перформанси.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> Во следната сезона ([[Серија А 2016-2017|2016-2017]]) тој се вратил во Рома и го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони 2016/17|Лигата на шампионите 2016-2017]] против [[ФК Порто|Порто]] во првиот натпревар од плејоф квалификациската рунда на 17 август 2016. На 23 октомври 2016 година, тој постигнал гол од [[слободен удар]] против {{Fb team (N) Palermo}}, со помошта на противничкиот голман [[Јосип Посавец]], во домашната победа со 4-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/10/23/news/roma-palermo_4-1_i_giallorossi_non_sbagliano_la_juventus_e_a_-2-150445214/|title=Roma-Palermo 4-1: i giallorossi non sbagliano e restano secondi|date=23 октомври 2016|access-date=12 декември 2019}}</ref> Вториот гол во првенството го реализирал на 19 февруари 2017 година, во победата со 4-1 над [[ФК Торино|Торино]] на [[Стадион Олимпико|Олимпико]].<ref>{{Cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/roma/2016/10/23-16690196/serie_a_roma_paredes_io_come_pjanic_grazie_mister_/|title=Serie A Roma, Paredes: «Io come Pjanic? Grazie mister...»|publisher=Il Corriere dello Sport|access-date=24 октомври 2016}}</ref> Третиот и последен гол во кариерата во Рома го постигнал во победата со 3-1 против {{Fb team (N) Sassuolo}} на 19 март 2017 година.<ref>{{Cite web|url=https://it.eurosport.com/calcio/serie-a/2016-2017/le-pagelle-di-roma-sassuolo-3-1_sto6100531/story.shtml|title=Le pagelle di Roma-Sassuolo 3-1|date=19 март 2017|access-date=12 декември 2019}}</ref> Вкупно во дресот на Рома одиграл 54 натпревари и постигнал 4 гола. ===Зенит и Париз Сен Жермен=== [[File:Paredes Zenit.jpg|thumb|Паредес играјќи натпревар во дресот на [[ФК Зенит Санкт Петербург|Зенит]] во 2017]] На 1 јули 2017 година, Паредес потпишал четиригодишен договор со [[ФК Зенит Санкт Петербург|Зенит Санкт Петербург]], откако рускиот клуб и исплатил на Рома 23 милиони евра плус уште 4 милиони во бонуси.<ref>{{Cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/06/paredes-ceduto-a-titolo-definitivo-al-football-club-zenit|title=Paredes ceduto a titolo definitivo al Football Club Zenit|date=1 јули 2017|accessdate=2022-09-08|archive-date=2017-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703234329/http://www.asroma.com/it/notizie/2017/06/paredes-ceduto-a-titolo-definitivo-al-football-club-zenit|url-status=dead}}</ref> Дебитирал за Зенит на 16&nbsp;јули 2017, во победата со 2-0 на гостувањето кај [[ФК СКА Хабровск|СКА Хабровск]]. Првиот гол за Зенит го постигнал на 13 август 2017, во победата со 4-0 над [[ФК Ахмат Грозни|Ахмат Грозни]] на [[Стадион Санкт Петербург|Крестовски]]. На 7 декември 2017, го постигнал својот прв гол во кариерата во европските натпреварувања, во победата со 3-1 во [[Шпанија]] над [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]]. Икуството во Русија го завршил со вкупно 61 настап и 10 голови. На 29 јануари 2019 година, заминал во {{Fb team (N) Paris Saint-Germain}} за сума од 40 милиони евра плус 5 милиони во бонуси,<ref>[https://www.calciomercato.com/news/niente-allan-il-psg-si-consola-e-fatta-per-paredes-tutte-le-cifr-87000 Niente Allan, il PSG si consola: è fatta per Paredes, tutte le cifre]</ref> потпишувајќи четири ипол годишен договор;<ref>{{cite web|url=http://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/leandro-paredes-au-paris-saint-germain|title=Leandro Paredes au Paris Saint-Germain|date=29 јануари 2019|language=fr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190429115249/https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/leandro-paredes-au-paris-saint-germain}}</ref> Тој играл како стартер во втората половина од сезоната 2018-2019, помагајќи му на клубот да го освои [[Лига 1 (Франција) 2018-2019|француското првенство]], но потоа паднал во резерва во текот на следната сезона, за сепак да ја врати стартната позиција во периодот после "локдаунот" заради [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на КОВИД-19]]; на крајот од истата парижаните стигнале до финалето на [[УЕФА Лигата на шампионите 2019/2020|Лигата на шампионите]], во кое биле поразени од [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] со минимален резултат 1-0, а Паредес го започнал натпреварот и играл до 65-тата минута кога бил заменет од [[Марко Верати]]. Претходно, со клубот ги освоил француското првенство,<ref>Париз Сен Жермен го освоил француското првенство во сезоната 2019-2020, по одлуката на владата првенството прекинато по 28 кола заради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]], да не биде доиграно до крај и за крајни позиции да се земат местата на кои се наоѓале клубовите во моментот на прекинот на првенството. Со оглед на тоа што Париз Сен Жермен бил лидер во моментот на прекинот, титулата им припаднала ним.</ref> [[Фудбалски куп на Франција 2019-2020|купот]] (за кој придонел и со еден гол, негов прв за ПСЖ во победата со 2-0 на гостувањето кај третолигашот [[ФК По|По]]) и [[Лига куп на Франција 2019-2020|лига купот]] во истата сезона. Во сезоната 2020-2021, Паредес одново го губи местото во стартната постава како резултат на доаѓањето на новото засилување [[Данило Переира]].<ref name=":1" /> Од тој момент неговите настапи за клубот постојано се намалуваат, меѓу другото и како резултат на разни повреди со кои се соочувал. Сепак, на 10 април 2021 година, го постигнал својот прв гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] за ПСЖ, од слободен удар, во победата со 4-1 над {{Fb team (N) Strasbourg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/56704307|title=Strasbourg 1-4 Paris Saint-Germanin; Kylian Mbappe was on target as Paris St-Germain kept the pressure on Ligue 1 leaders Lille with victory at Strasbourg.|publisher=BBC|date=10 април 2021|access-date=8 септември 2022}}</ref> Во сезоната 2021-2022, тој настапил вкупно на само 22 натпревари поради проблеми со бутниот мускул и потоа со адукторот. На 7 декември го одиграл својот 100-ти натпревар за Париз Сен Жермен во победата со 4-1 над [[ФК Клуб Бриж|Клуб Бриж]] во Лигата на шампионите.<ref>{{cite web|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/100e-pour-leandro-paredes-avec-le-paris-saint-germain-club-bruges-uefa-champions-league-2021-2022|title=100e pour Paredes avec Paris|publisher=Paris Saint-Germain|date=7 декември 2021|access-date=8 септември 2022}}</ref> ===Јувентус=== На 31 август 2022 година, тој оди на позајмица со право на откуп во {{Fb team (N) Juventus}},<ref>{{cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-leandro-paredes-e-un-giocatore-della-juventus|title=Ufficiale {{!}} Leandro Paredes è un giocatore della Juventus|date=31 август 2022|accesso=31 август 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/leandro-paredes-rejoint-la-juventus-mercato-psg-paris-saint-germain|title=Leandro Paredes rejoint la Juventus|date=31 август 2022|access-date=31 август 2022}|language=fr}}</ref> враќајќи се во Италија по пет сезони. Своето деби со „бјанконерите“ го имал на 3 септември во ремито 1-1 против {{Fb team (N) Fiorentina}}, во кое направил пенал, но за негова среќа противниците го промашиле.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/03-09-2022/fiorentina-juve-1-1-milik-kouame-perin-para-rigore-4505785407.shtml|title=Kouame risponde a Milik, poi Perin salva la Juve: 1-1 a Firenze (Vlahovic 90' in panchina)|date=3 септември 2022|access-date=7 септември 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tuttosport.com/news/calcio/serie-a/juventus/2022/09/04-96555516/moviola_fiorentina-juve_paredes_braccio_da_rigore_ma_il_var_lento_e_igor_|title=Moviola Fiorentina-Juve: Paredes, braccio da rigore. Ma il Var è lento e Igor...|date=3 септември 2022|access-date=7 септември 2022}}</ref> Три дена подоцна, на 6 септември, тој исто така дебитирал со црно-белиот дрес во [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|Лигата на шампионите]] на [[Паркот на принцовите]] против неговите доскорашни соиграчи од {{Fb team (N) Paris Saint-Germain}}, во поразот со 2-1: во тој натпревар тој ја допрел топката 102 пати, што е рекорд за играч на Јувентус кој дебитирал во елитното европско натпреварување.<ref>{{Cite web|url=https://onefootball.com/en/news/paredes-makes-record-breaking-juventus-debut-at-psg-35792161|title=Paredes makes record-breaking Juventus debut at PSG|date=7 септември 2022|access-date=7 септември 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/juve-note-positive-da-parigi-paredes-e-gia-una-certezza/blt951093417d61c6c0|title=Juve, note positive da Parigi: Paredes è già una certezza|author=Michael Di Chiaro|date=7 септември 2022|access-date=7 септември 2022}}</ref> На 3 мај 2023 година, тој го постигнал својот прв гол за Јувентус од директен [[слободен удар]] во домашниот успех против {{Fb team (N) Lecce}} со 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/partite/2022/giornata-33/juventus-lecce/risultato-gol|title=Juventus-Lecce 2-1, gol e highlights: prima volta per Paredes, Vlahovic torna al gol}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/serie-a-juve-lecce-2-1-vlahovic-si-sblocca-ed-e-decisivo_64260085-202302k.shtml|title=Serie A, Juve-Lecce 2-1: Vlahovic si sblocca ed è decisivo |access-date=2023-05-04}}</ref> Поради недоволно добрите настапи во текот на годината, тој не бил откупен од Јувентус на крајот од сезоната.<ref>{{Cite web |url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/juventus-psg-e-paredes-spingono-per-il-riscatto-dell-argentino-ma-il-club-ha-altri-piani-1830011|title=Juventus, PSG e Paredes spingono per il riscatto dell'argentino ma il club ha altri piani|access-date=2023-06-05}}</ref> ===Враќање во Рома, па во Бока Хуниорс=== На 16 август 2023 година, тој бил купен од {{Fb team (N) Roma}} за 2,5 милиони, со кој потпишал двегодишен договор.<ref>{{Cite web |url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/leandro-paredes-sengage-avec-las-rome-mercato-psg-23-24 |title=Leandro Paredes s'engage avec l'AS Rome |date=2023-08-16 |language=fr |access-date=2023-08-16}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asroma.com/it/notizie/69177/leandro-paredes-torna-in-giallorosso|title=Leandro Paredes torna in giallorosso!|access-date=2023-08-16}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Во 2011 година, Паредес учествувал со аргентинската репрезентација под 17 години на [[Јужноамериканско првенство за играчи под 17 години|Јужноамериканското првенство за играчи на таа возраст]], каде собрал 6 настапи и 2 гола. Во 2017 година, тој го добил својот прв повик за сениорската репрезентација од страна на селекторот [[Хорхе Сампаоли]] во пресрет на пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Сингапур|Сингапур]] на 13 јуни, добиен од ''Албисилесте'' со 6-0 во кој Паредес го постигна својот прв гол за државната репрезентација.<ref>{{Cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2715373-alejandro-gomez-leandro-paredes-score-on-argentina-debuts-in-singapore-victory|title=Alejandro Gomez, Leandro Paredes Score on Argentina Debuts in Singapore Victory|autore=Tom Sunderland|sito=Bleacher Report|lingua=en|accesso=12 dicembre 2019}}</ref> Не бил повикан за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]],<ref>{{Cite web|url=https://bolavip.com/mundial/leandro-paredes-se-quedo-afuera-del-mundial-y-se-le-rompio-el-alma-20180521-0036.html|title=Leandro Paredes se quedó afuera del Mundial y se le rompió el alma|language=es|access-date=12 декември 2019}}{{Мртва_врска|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> но по завршувањето на тој турнир, станал стартер во средниот ред на репрезентацијата. Бил повикан на [[Копа Америка 2019]],<ref>{{Cite web|url=http://ar.marca.com/claro/futbol/copa-america/2019/06/14/5d03c4cdca4741c7678b45d0.html|title=Convocatoria de Argentina: La lista de Scaloni para la Copa América|date=14 јуни 2019|language=es|access-date=12 декември 2019|archive-date=2019-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212204837/http://ar.marca.com/claro/futbol/copa-america/2019/06/14/5d03c4cdca4741c7678b45d0.html|url-status=dead}}</ref> на која аргентинците завршиле како трети, и на [[Копа Америка 2021]] две години подоцна, кога Аргентина ја освоила својата 15-та титула првак на континентот Јужна Америка.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/soccer/2019/05/21/argentina-copa-america-squad-roster-messi-aguero-dybala-scaloni |title=Messi Leads Argentina's Copa America Squad; Icardi Omitted |magazine=Sports Illustrated |first=Avi |last=Creditor |date=21 May 2019 |access-date=21 May 2019}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|ARG}} {{Cronopar|13-6-2017|Сингапур|SIN|0|6|ARG|1|Пријателска|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|10-10-2017|Кито|ECU|1|3|ARG|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|23-3-2018|Манчестер|ARG|2|0|ITA|-|Пријателска|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|7-9-2018|Лос Анџелес|ARG|3|0|GTM|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|12-9-2018|Ист Ратерфорд|COL|0|0|ARG|-|Пријателска|13={{subon|68}} - {{yel|82}}}} {{Cronopar|11-10-2018|Ријад|IRQ|0|4|ARG|-|Пријателска|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|16-10-2018|Џеда|BRA|1|0|ARG|-|Пријателска|13={{yel|18}}}} {{Cronopar|16-11-2018|Кордоба|ARG|2|0|MEX|-|Пријателска|13={{suboff|88}}|14=Кордоба (Аргентина)}} {{Cronopar|21-11-2018|Мендоса|ARG|2|0|MEX|-|Пријателска|13={{subon|55}}|14=Мендоса (Аргентина)}} {{Cronopar|22-3-2019|Мадрид|ARG|1|3|VEN|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2019|Тангер|MAR|0|1|ARG|-|Пријателска|13={{suboff|76}}}} {{Cronopar|8-6-2019|Сан Хуан|ARG|5|1|NIC|-|Пријателска|14=Сан Хуан (Аргентина)}} {{Cronopar|15-6-2019|Салвадор|ARG|0|2|COL|-|Копа Америка|2019|Прва фаза|13={{yel|55}}|14=Салвадор (Бразил)}} {{Cronopar|19-6-2019|Бело Хоризонте|ARG|1|1|PAR|-|Копа Америка|2019|Прва фаза}} {{Cronopar|23-6-2019|Порто Алегре|QAT|0|2|ARG|-|Копа Америка|2019|Прва фаза}} {{Cronopar|28-6-2019|Рио де Жанеиро|VEN|0|2|ARG|-|Копа Америка|2019|Четвртфинале}} {{Cronopar|2-7-2019|Бело Хоризонте|BRA|2|0|ARG|-|Копа Америка|2019|Полуфинале}} {{Cronopar|6-7-2019|Саун Пауло|ARG|2|1|CHL|-|Копа Америка|2019|за 3. место|13={{yel|63}}}} {{Cronopar|5-9-2019|Лос Анџелес|CHL|0|0|ARG|-|Пријателска|13={{yel|6}} - {{suboff|85}}}} {{Cronopar|10-9-2019|Сан Антонио|ARG|4|0|MEX|1|Пријателска|13={{yel|78}}}} {{Cronopar|9-10-2019|Дортмунд|DEU|2|2|ARG|-|Пријателска}} {{Cronopar|13-10-2019|Елче|ARG|6|1|ECU|1|Пријателска|13={{yel|12}} - {{suboff|46}}}} {{Cronopar|15-11-2019|Ријад|BRA|0|1|ARG|-|Пријателска|13={{yel|73}} - {{suboff|83}}}} {{Cronopar|18-11-2019|Тел Авив|ARG|2|2|URU|-|Пријателска|13={{yel|40}} - {{suboff|79}}}} {{Cronopar|8-10-2020|Буенос Аирес|ARG|1|0|ECU|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|25}}}} {{Cronopar|13-10-2020|Ла Пас|BOL|1|2|ARG|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|69}}}} {{Cronopar|12-11-2020|Буенос Аирес|ARG|1|1|PAR|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|17-11-2020|Лима|PER|0|2|ARG|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|3-6-2021|Сантјаго дел Естеро|ARG|1|1|CHL|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|8-6-2021|Баранквиља|COL|2|2|ARG|1|Квал. за СП|2022|13={{yel|62}}}} {{Cronopar|14-6-2021|Рио де Жанеиро|ARG|1|1|CHL|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|21-6-2021|Бразилија|ARG|1|0|PAR|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{yel|34}} - {{suboff|80}}}} {{Cronopar|28-6-2021|Кујаба|BOL|1|4|ARG|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|3-7-2021|Гојанија|ARG|3|0|ECU|-|Копа Америка|2021|Четвртфинале|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|6-7-2021|Бразилија|ARG|1|1|COL|-|Копа Америка|2021|Полуфинале|dts|3 – 2|13={{subon|56}}}} {{Cronopar|10-7-2021|Рио де Жанеиро|ARG|1|0|BRA|-|Копа Америка|2021|Финале|13={{yel|33}} {{suboff|54}}}} {{Cronopar|9-9-2021|Буенос Аирес|ARG|3|0|BOL|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|7-10-2021|Асунсион|PAR|0|0|ARG|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|10-10-2021|Буенос Аирес|ARG|3|0|URU|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|14-10-2021|Буенос Аирес|ARG|1|0|PER|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|16-11-2021|Сан Хуан|ARG|0|0|BRA|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|45+1}} {{suboff|46}}|14=Сан Хуан (Аргентина)}} {{Cronopar|27-1-2022|Калама|CHL|1|2|ARG|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|73}}}} {{Cronopar|24-3-2022|Буенос Аирес|ARG|3|0|VEN|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|88}}}} {{Cronopar|29-3-2022|Гвајакил|ECU|1|1|ARG|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|78}}}} {{Cronofin|44|4}} == Статистика == === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 6 септември 2022.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Бока Хуниорс сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan=3|{{flagsport|ARG}} [[ФК Бока Хуниорс|Бока Хуниорс]] || [[Примера Дивисион (Аргентина) 2011-2012|ПД]] || 4 || 0 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2011-2012|КА]] || 0 || 0 || [[Копа Либертадорес 2012|КЛ]] || 0 || 0 || - || - || - || 4 || 0 |- || 2012-2013 || [[Примера Дивисион (Аргентина) 2012-2013|ПД]] || 20 || 4 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2012-2013|КА]] || 1 || 0 || [[Копа Либертадорес 2013|КЛ]] || 1 || 0 || [[Суперкуп на Аргентина 2012|СА]] || 1 || 0 || 23 || 4 |- || 2013-јан. 2014 || [[Примера Дивисион (Аргентина) 2013-2014|ПД]] || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2013-2014|CA]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 4 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Бока Хуниорс || 28 || 5 || || 1 || 0 || || 1 || 0 || || 1 || 0 || 31 || 5 |- || [[ФК Кјево Верона сезона 2013-2014|јан.-јун. 2014]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Кјево Верона|Кјево]] || [[Серија А 2013-2014|А]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2013-2014|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- || [[ФК Рома сезона 2014-2015|2014-2015]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Рома|Рома]] || [[Серија А 2014-2015|А]] || 10 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014-2015|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2014-2015|ЛЕ]] || 0+1 || 0 || - || - || - || 13 || 1 |- || [[ФК Емполи сезона 2015-2016|2015-2016]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Емполи|Емполи]] || [[Серија А 2015-2016|А]] || 33 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 33 || 2 |- || [[ФК Рома сезона 2016-2017|2016-2017]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Рома|Рома]] || [[Серија А 2016-2017|A]] || 27 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2016-2017|ЛЕ]] || 2<ref>Во квалификациските кола</ref>+8 || 0 || - || - || - || 41 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно Рома || 37 || 4 || || 6 || 0 || || 11 || 0 || || - || - || 54 || 4 |- || 2017-2018 || rowspan=2|{{flagsport|RUS}} [[ФК Зенит Санкт Петербург|Зенит]] || [[Премиер лига на Русија 2017-2018|ПЛ]] || 28 || 4 || [[Фудбалски куп на Русија 2017-2018|КР]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2017-2018|ЛЕ]] || 10<ref>3 настапи во квалификациските кола.</ref> || 1 || - || - || - || 39 || 6 |- || [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2018-2019|2018-јан. 2019]] || [[Премиер лига на Русија 2018-2019|ПЛ]] || 15 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2018-2019|КР]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 7<ref>2 настапи во квалификациските кола.</ref> || 1 || - || - || - || 22 || 4 |- !colspan="3"|Вкупно Зенит || 43 || 7 || || 1 || 1 || || 17 || 2 || || - || - || 61 || 10 |- || [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2018-2019|јан.-јун. 2019]] || rowspan=5|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Paris Saint-Germain}} || [[Лига 1 (Франција) 2018-2019|Л1]] || 16 || 0 || [[Фудбалски куп на Франција 2018-2019|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2018-2019|ЛК]] || 4+0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]] || 2 || 0 || - || - || - || 22 || 0 |- || [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Лига 1 (Франција) 2019-2020|Л1]] || 17 || 0 ||[[Фудбалски куп на Франција 2019-2020|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2019-2020|ЛК]] || 5+4 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|ЛШ]] || 6 || 0 || [[Суперкуп на Франција 2019|СФ]] || 1 || 0 || 33 || 1 |- |[[ФК Париз Сен Жермен сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Лига 1 (Франција) 2020-2021|Л1]] || 21 || 1 || [[Фудбалски куп на Франција 2020-2021|КФ]] || 6 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020-2021|ЛШ]] || 8 || 0 || [[Суперкуп на Франција 2020|СФ]] || 1 || 0 || 36 || 1 |- |[[ФК Париз Сен Жермен сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Лига 1 (Франција) 2021-2022|Л1]] || 15 || 1 || [[Фудбалски куп на Франција 2021-2022|КФ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021-2022|ЛШ]] || 5 || 0 || [[Суперкуп на Франција 2021|СФ]] || 0 || 0 || 22 || 1 |- || [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2022-2023|авг. 2022]] || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 3 || 0 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || - || - || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || - || - || [[Суперкуп на Франција 2022|СФ]] || 1 || 0 || 4 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Париз Сен Жермен || 72 || 2 || || 21 || 1 || || 21 || 0 || || 3 || 0 || 117 || 3 |- || [[ФК Јувентус сезона 2022-2023|авг. 2022-2023]] || rowspan=1|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2022-2023|А]] || 25 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2022-2023|ЛЕ]] || 4+4 || 0+0 || - || - || - || 35 || 1 |- | [[ФК Рома сезона 2023-2024|2023-2024]] || rowspan=2|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2023-2024|А]] || 34 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2023-2024|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2023-2024|ЛЕ]] || 13 || 2 || || - || - || 49 || 5 |- || [[ФК Рома сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Серија А 2024-2025|А]] || 8 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2024-2025|ЛЕ]] || 2 || 0 || - || - || - || 11 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Рома || 79 || 8 || || 9 || 0 || || 26 || 2 || || - || - || 114 || 10 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 281 || 25 || || 34 || 2 || || 73 || 4 || || 4 || 0 || 392 || 31 |} ==Титули== ===Клупски=== ===={{flagsport|FRA}} Париз Сен Жермен==== *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 3 :2018-2019, 2019-2020, 2021-2022 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 2 :2019-2020, 2020-2021 *'''{{Трофеј-Лига куп на Франција}} [[Лига куп на Франција]]''' : 1 :2019-2020 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 3 :2019, 2020, 2022 ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|ARG}} Аргентина *'''{{Трофеј-Копа Америка}} [[Копа Америка]]''' : 1 : [[Копа Америка 2021|2021]], [[Копа Америка 2024|2024]] *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Аргентина |image3=Flag of Argentina.svg }} {{Ризница-врска|Leandro Paredes}} *[https://int.soccerway.com/players/leandro-daniel-paredes/163887/ Леандро Паредес на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/leandro-paredes/profil/spieler/166237 Леандро Паредес на transfermarkt] *[https://www.whoscored.com/Players/93700/Show/Leandro-Paredes Леандро Паредес на whoscored] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/153115/leandro-paredes Леандро Паредес на espn] *[https://www.tuttocalciatori.net/Paredes_Leandro_Daniel Леандро Паредес на tuttocalciatori] {{Состав на ФК Рома}} {{Состав на Аргентина на Копа Америка 2019}} {{Состав на Аргентина на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Паредес, Леандро}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бока Хуниорс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рома]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Кјево Верона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Зенит Санкт Петербург]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Родени во 1994 година]] 9s7qu3sjprjnx0swy56un0vnqtz6g1v 0 1308240 5582277 5381076 2026-06-25T09:54:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582277 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Џорџа Мелони<br/>Giorgia Meloni | image = Girogia Meloni video message to the 2022 NIAF Gala.jpg | alt = Giorgia Meloni in 2022 | caption = Мелони во 2022 година | office = [[Премиер на Италија]] | president = [[Серџо Матарела]] | term_start = 22 октомври 2022 | deputy = {{ubl|[[Антонио Тајани]]|[[Матео Салвани]]}} | predecessor = [[Марио Драги]] | successor = | office2 = Претседател на [[Браќа на Италија]] | term_start2 = 8 март 2014 | term_end2 = | predecessor2 = [[Игнацио Ла Руса]] | successor2 = | office3 = Претседател на [[Партија на европски конзервативци и реформисти|Партијата на европски конзервативци и реформисти]] | term_start3 = 29 септември 2020 | term_end3 = | predecessor3 = [[Јан Захрадил]] | successor3 = | office4 = [[Министерство за млади (Италија)|Министер за млади]] | term_start4 = 8 мај 2008 | term_end4 = 16 ноември 2011 | primeminister4 = [[Силвио Берлускони]] | predecessor4 = [[Џована Меландри]] | successor4 = [[Андреа Рикарди]] | office6 = Член на [[Италијански парламент|Италијанскиот парламент]] | term_start6 = 28 април 2006 | constituency6 = {{ubl|Лацио 1 (2006–2008)|Лацио 2 (2008–2013)|Ломбардија 3 (2013–2018)|Лацио 2|Аквила (од 2022)}} | birth_date = {{birth date and age|1977|01|15|df=y}} | birth_place = [[Рим]], [[Лацио]], Италија | residence = [[Палацо Киги]] | party = [[Браќа на Италија]] (од 2012) | otherparty = {{ubl|[[Италијанско социјално движење]] (1992–1995)|[[Национална алијанса (Италија)|Национална алијанса]] (1995–2009)|[[Народот за слобода]] (2009–2012)}} | partner = {{#ifexist:Andrea Giambruno|[[Андреа Џамбруно]]}} | children = 1 | website = {{url|giorgiameloni.it}} }} '''Џорџа Мелони''' ({{родена во|Рим}}, {{родена на|15|јануари|1977}}) — [[Италијанци|италијанска]] [[новинарка]] и [[Политичар|политичарка]]. На 22 октомври 2022 година стапила на функцијата претседател на Владата на Република Италија. Таа е првата жена на чело на владата во историјата на Италијанската Република. Член на Претставничкиот дом на [[Италијански парламент|Парламентот на Република Италија]] од [[2006]] до 2022 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://storia.camera.it/organi/ufficio-presidenza-15-1#nav|title=XV Legislatura della Repubblica italiana / Ufficio di Presidenza / Organi / Camera dei deputati - Portale storico|work=storia.camera.it|accessdate=2021-10-20}}</ref> Претседател е на партијата [[Браќа на Италија]] (FdI) од [[2014|2014 година]], а од [[2020|2020 година]], претседател е на [[Европски конзервативци и реформисти|Партијата на европските конзервативци и реформисти]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.corriere.it/politica/20_settembre_29/giorgia-meloni-erc-party-2dfa49f8-01c0-11eb-af0b-6e1669518b1a.shtml|title=Giorgia Meloni al vertice dei conservatori Ecr: un'italiana alla guida di un grande partito dell'Ue|last=Paola di Caro|date=29. rujna 2020.|access-date=29. rujna 2020.|archive-url=https://archive.today/20200929191439/https://www.corriere.it/politica/20_settembre_29/giorgia-meloni-erc-party-2dfa49f8-01c0-11eb-af0b-6e1669518b1a.shtml|archive-date=29. rujna 2020.|editor-last=Corriere della Sera}}</ref> Во четвртата влада на [[Силвио Берлускони]], била министер за млади, а воедно и најмлад министер во италијанската историја. [[Десница (политика)|Десничарски]] [[Популизам|популистка]] и [[Национализам|националистка]], нејзините политички ставови се опишани како крајно десничарски, иако таа ја отфрла таа етикета. За себе вели дека е [[Христијанство|христијанка]] која ги брани „Бог, татковината и семејството“. Се противи на [[Абортус|абортусот]], [[Евтаназија|евтаназијата]] и [[Истополова заедница|партнерството]], [[Истополов брак|бракот]] и родителството на истополови парови. Противник на прифаќањето на неевропските [[Доселување|имигранти]] и [[Мултикултурализам|мултикултурализмот]], била обвинета за [[ксенофобија]] и исламофобија. Поддржувач е на [[НАТО]], застапува [[Евроскептицизам|евроскептични]] ставови и се залагала за подобри односи со [[Русија]] пред [[Руска инвазија на Украина (2022)|руската инвазија на Украина во 2022 година]], што таа го осуди, ветувајќи дека ќе продолжи да испраќа оружје во [[Украина]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/world/2022/sep/26/eu-giorgia-meloni-true-political-identity-italy-elections-far-right|title=EU holds its breath as it waits to discover Giorgia Meloni’s true political identity|date=2022-09-26|work=the Guardian|language=en|accessdate=2022-09-27}}</ref> Изразила контроверзни ставови, како што се пофалби за италијанскиот диктатор [[Бенито Мусолини]] и неофашистичкиот политичар Џорџо Алмирате.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.timesofisrael.com/italys-giorgia-meloni-from-teen-activist-who-praised-mussolini-to-brink-of-power/|title=Italy’s Giorgia Meloni: From teen activist who praised Mussolini to brink of power|last=Ritchie|first=Alice|last2=BRANCHEREAU|first2=Gaël|work=www.timesofisrael.com|language=en-US|accessdate=2022-09-27}}</ref> == Животопис == === Младост и образование === Родена е на [[15 јануари]] [[1977|1977 година]] во [[Рим]]. Нејзиниот татко е по потекло од [[Сардинија]], а мајка ѝ од [[Сицилија]]. Татко ѝ го напуштил семејството и се преселил на [[Канарски Острови|Канарските Острови]] кога Џорџа имала 11 години. Во [[1992|1992 година]], на 15-годишна возраст, станала член на Младинскиот фронт, младинско крило на [[Италијанско социјално движење|Италијанското социјално движење]], постфашистичка италијанска партија. Учествувала на протестите против реформата на јавното образование за која се залагал тогашниот министер. Од [[1996|1996 година]], водач е на Студентската акција, студентскиот огранок на [[Национална алијанса (Италија)|Националната алијанса.]] Истата година дипломирала на Институтот [[Америго Веспучи]] со почести. Во тие години работела како дадилка и [[Келнер|келнерка]] во еден од најпознатите [[Рим|римски]] ноќни клубови. === Политичка кариера === [[Податотека:Giorgia_Meloni_daticamera_2008.jpg|врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ad/Giorgia_Meloni_daticamera_2008.jpg|лево|мини| Мелони во 2006 година]] На општите избори во [[2006|2006 година]], била избрана за претставник на Претставничкиот дом на [[Италијански парламент|Парламентот на Република Италија]] и станала нејзин најмлад потпретседател. Во исто време, работела како [[Новинарство|новинар]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.france24.com/en/live-news/20220921-meloni-italy-s-far-right-christian-mother-on-brink-of-power|title=Meloni: Italy's far-right 'Christian mother' on brink of power|date=2022-09-21|work=France 24|language=en|accessdate=2022-09-27}}</ref> Во четвртиот состав на владата на [[Силвио Берлускони]], била избрана за министер за млади и на таа функција била од [[8 мај]] [[2008]] до [[16 ноември]] [[2011|2011 година.]] Била најмладата министерка во историјата на [[Италија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tpi.it/2018/06/01/luigi-di-maio-chi-e/|title=Chi è Luigi Di Maio, vicepremier e ministro del Lavoro del governo M5S-Lega|archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161924/https://www.tpi.it/2018/06/01/luigi-di-maio-chi-e/|archive-date=6. srpnja 2018.|accessdate=1. lipnja 2018.}}</ref> Во пресрет на [[Олимписки игри|Летните олимписки игри 2008]] во [[Пекинг]], го повикала атлетскиот тим да ја бојкотира церемонијата на отворање поради несогласување со политиката на [[Народна Република Кина|Кина]] кон [[Тибет]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.gazzetta.it/Speciali/Olimpiadi/Primo_Piano/2008/08/05/reazionimeloni.shtml|title=Dalla Turisini ai pugili: "I Giochi non si disertano"|last=|date=5. kolovoza 2008.|access-date=23. siječnja 2009.|archive-url=https://web.archive.org/web/20080909130827/http://www.gazzetta.it/Speciali/Olimpiadi/Primo_Piano/2008/08/05/reazionimeloni.shtml|archive-date=9. rujna 2008.|editor-last=Gazzetta.it}}</ref> Ваквиот нејзин став го критикувале премиерот [[Силвио Берлускони|Берлускони]] и министерот за надворешни работи [[Франко Фратини]]. Гласала против законот за [[евтаназија]], кој бил предложен во [[2009|2009 година]].<ref>Luca Telese, [http://www.ilgiornale.it/interni/la_meloni_caro_fini_ecco_perche_non_ti_seguo/08-02-2009/articolo-id=327056-page=0-comments=1 La Meloni: "Caro Fini, ecco perché non ti seguo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729155239/http://www.ilgiornale.it/interni/la_meloni_caro_fini_ecco_perche_non_ti_seguo/08-02-2009/articolo-id=327056-page=0-comments=1|date=29. srpnja 2010.}}, ''[[Il Giornale]]''</ref> [[Податотека:Meloni_Salvini_Berlusconi.jpg|врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Meloni_Salvini_Berlusconi.jpg/220px-Meloni_Salvini_Berlusconi.jpg|лево|мини| Џорџо Мелони, [[Матео Салвини]] и [[Силвио Берлускони]]]] На 20 декември 2012 година, заедно со пратениците [[Гвидо Крозето|Гвидо Крозета]] и [[Игнацио Ла Руса]], го основала новото десничарско политичко движење [[Браќа на Италија]], но останала во коалиција со партијата на Силвио Берлускони. Била реизбрана за пратеник во италијанскиот парламент во 2013 година, а станала лидер на пратеничката група предводена од Браќа на Италија. На изборите за Европскиот парламент во 2014 година, не го поминала изборниот праг, но станала претседателка на сопствената партија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/politica/speciali/2014/elezioni-europee/14_maggio_26/europee-soru-piu-votato-classifica-preferenze-74fe85e4-e485-11e3-8e3e-8f5de4ddd12f.shtml|title=politica - elezioni2014 Corriere della Sera<!-- Titolo generato automaticamente -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20140607034805/http://www.corriere.it/foto-gallery/politica/speciali/2014/elezioni-europee/14_maggio_26/europee-soru-piu-votato-classifica-preferenze-74fe85e4-e485-11e3-8e3e-8f5de4ddd12f.shtml|archive-date=7. lipnja 2014.|accessdate=6. lipnja 2014.}}</ref> Во 2016 година, се кандидирала за градоначалник на [[Рим]] во коалиција со десничарската популистичка партија [[Северна лига|Лига]]. Не го освоила мнозинството и била трета според бројот на гласови, но станала член на градскиот совет на градот Рим.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilfattoquotidiano.it/2016/06/06/elezioni-amministrative-2016-risultati-roma-raggi-36-al-ballottaggio-con-giachetti-pd-non-sfonda-bologna-e-torino/2799129/|title=Elezioni amministrative 2016, risultati: Roma, Raggi (35%) al ballottaggio con Giachetti; Bologna-Torino, Pd non sfonda|archive-url=https://web.archive.org/web/20160607110235/http://www.ilfattoquotidiano.it/2016/06/06/elezioni-amministrative-2016-risultati-roma-raggi-36-al-ballottaggio-con-giachetti-pd-non-sfonda-bologna-e-torino/2799129/|archive-date=7. lipnja 2016.|accessdate=6. lipnja 2016.}}</ref> На парламентарните избори во Италија во 2018 година, успеала тројно да го зголеми бројот на гласови во сопствената изборна единица и формирала коалиција со партијата Лига на [[Матео Салвини]] на национално ниво. На изборите за [[Европски парламент|Европскиот парламент во]] 2019 година, се кандидирала како носител на листата на нејзината партија и добила доволен број гласови (6,8%) за да стане европратеник. На вонредните избори за италијанскиот парламент во септември [[2022|2022 година]], нејзината партија [[Браќа на Италија]] добила најмногу гласови (26%) и заедно со своите коалициски партнери освоила апсолутно мнозинство. Како претседателка на партијата која добила најмногу гласови и како водач на најсилната партија во победничката коалиција, таа најавила дека ќе бара мандат за формирање влада со неа како [[премиер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://apnews.com/article/elections-voting-italy-matteo-salvini-c251832f5b73063b2e20869a21f92efe|title=Italy voters shift sharply, reward Meloni's far-right party|date=2022-09-25|work=AP NEWS|language=en|accessdate=2022-09-26}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-europe-63025985|title=Italy elections: Giorgia Meloni's right-wing alliance ahead|work=BBC News|language=en-gb|accessdate=2022-09-26}}</ref> == Политички и идеолошки ставови == Џорџа Мелони себеси се дефинира како [[Конзервативизам|конзервативна]] десничарка и [[Национализам|националистка]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ilmessaggero.it/politica/meloni_orban_lega_ultimissime_oggi_4_febbraio_2020-5027176.html|title=Meloni, asse con Orban e sfida alla Lega: «La destra siamo noi»|accessdate=24. svibnja 2022.}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parties-and-elections.eu/italy.html|title=Parties and Elections in Europe|language=en|accessdate=24. svibnja 2022.}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.linkiesta.it/2021/03/giorgia-meloni-destra-leader/amp/|title=Galli della Loggia e la fantasiosa tesi di Giorgia Meloni leader di una destra moderna|accessdate=24. svibnja 2022.}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.agi.it/politica/meloni_dio_patria_famiglia_centrodestra-6392824/news/2019-10-19/amp/|title=Meloni: "Difenderemo Dio, patria e famiglia e fatevene una ragione"|accessdate=24. svibnja 2022.}}</ref> Тој се противи на [[Истополов брак|истополовите бракови]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fratelli-italia.it/2015/05/26/unioni-civili-meloni-no-a-matrimonio-tra-persone-stesso-sesso-e-adozioni-gay/|title=Unioni civili, Meloni: no a matrimonio tra persone stesso sesso e adozioni gay...|accessdate=10. lipnja 2022.}}</ref> [[Регистрирано партнерство|регистрираното партнерство]] на истополовите парови <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://roma.corriere.it/amministrative-2016/notizie/giorgia-meloni-corrierelive-d836ac6e-184e-11e6-a192-aa62c89d5ec1.shtml|title=Giorgia Meloni a #corrierelive: «Contro le unioni civili, ma da sindaco farò rispettare la legge»|last=Ernesto Menicucci|date=12. svibnja 2016.|work=Corriere della Sera|accessdate=17. svibnja 2020.}}</ref> и нивното право да [[Посвојување|посвојуваат деца]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilsecoloxix.it/p/italia/2014/03/09/AQDgpq2B-meloni_capriccio_adozioni.shtml|title=Il secolo XIX|last=Giorgia Meloni|dead-url=no|accessdate=9. ožujka 2014.|archive-date=2014-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20141016100223/http://www.ilsecoloxix.it/p/italia/2014/03/09/AQDgpq2B-meloni_capriccio_adozioni.shtml|url-status=dead}}</ref> Политичките противници често ја напаѓаат како [[Ксенофобија|ксенофобна]] и [[исламофобија|исламофобна]] десничарка, бидејќи изразила противење на доделувањето италијанско државјанство на децата на имигрантите родени на италијанска почва (т.н. ''ius soli'').<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.agi.it/fact-checking/2017/06/17/news/ius_soli_cittadinanza_automatica_meloni_salvini-1886703/amp/|title=Meloni e Salvini sbagliano su Ius soli e cittadinanza automatica|accessdate=10. lipnja 2022.}}</ref> Се спротивставува на [[Доселување|имиграцијата]] на луѓе од неевропско потекло и создавањето на [[мултикултурно општество]], тврдејќи дека тоа се спроведува со цел „''да се деструктуира нашето општество и да се обиде да ни го одземе идентитетот'' “.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fanpage.it/politica/giorgia-meloni-ce-un-piano-per-destrutturare-la-nostra-societa-attraverso-i-migranti/|title=Giorgia Meloni: "C'è un piano per destrutturare la nostra società attraverso i migranti"|accessdate=10. lipnja 2022.}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilgiornale.it/news/politica/e-meloni-suona-carica-pronti-scendere-piazza-1319660.html|title=Copia archiviata|archive-url=https://web.archive.org/web/20161124162951/http://www.ilgiornale.it/news/politica/e-meloni-suona-carica-pronti-scendere-piazza-1319660.html|archive-date=24. studenoga 2016.|accessdate=4. prosinca 2016.}}</ref> Се залагала за поморска блокада на [[Средоземно Море|Средоземното Море]] со цел да се одвратат африканските имигранти и легално воведување на кривичното дело „исламски екстремизам“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ilriformista.it/intervista-giorgia-meloni-3913/|title=Giorgia Meloni: "Salvini ha chiuso i porti, io avrei fatto il blocco navale"|accessdate=10. lipnja 2022.}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/politica/2016/07/06/fdi-chiede-reato-estremismo-islamico_d35332ff-180a-476a-a421-d369e9df08af.html|title=FdI chiede reato 'estremismo islamico'|accessdate=10. lipnja 2022.}}</ref>, ограничување за изградба на [[Џамија|џамии]] на италијанска територија и забрана за носење [[хиџаб]] и [[никаб]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.quotidianodellumbria.it/quotidiano/marsciano/meolini/la-meloni-marsciano-partecipa-al-flash-mob-contro-la-moschea|title=La Meloni a Marsciano partecipa al flash mob contro la Moschea|accessdate=3. kolovoza 2022.}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.repubblica.it/politica/2017/01/26/news/veneto_divieto_burqa_legge_nazionale-156901593/|title=La crociata del Veneto contro il burqa: "Vietatelo per legge in tutta Italia"|accessdate=3. kolovoza 2022.}}</ref> Се противи на воведување [[основен приход]] врз основа на [[државјанство]],<ref>[https://www.repubblica.it/politica/2021/09/05/news/reddito_cittadinanza_meloni_metadone_stato_orlando_poverta_-316619005/ Reddito di cittadinanza, Meloni: "È il metadone dello Stato". Replica Orlando: "Non sa cos'è la povertà" - la Repubblica]</ref> но се залага за финансиска помош од државата заради политиката на зголемување на [[Наталитет|наталитетот]] и „заштита на традиционалното семејство“, на пример бесплатни [[детска градинка|градинки]] со работно време до доцна навечер [[детски додаток]] до 80% од платата и додаток за невработени мајки, право на работа од далечина преку [[интернет]] за жени со деца до 16 години и воведување еднаков данок без разлика на приходот (т.н. ''рамен данок''). <ref>https://www.corriere.it/cronache/18_gennaio_26/proposta-giorgia-meloni-asili-nido-gratis-aperti-fino-sera-anche-d-estate-66a24cde-02b2-11e8-b05c-ecfd90fad4de.shtml</ref> <ref>[https://www.fanpage.it/politica/la-proposta-di-meloni-asili-nido-gratis-aperti-fino-a-sera-e-anche-in-estate/amp/ La proposta di Meloni: Asili nido gratis, aperti fino a sera e anche in estate]</ref> Се залага за [[Протекционизам|протекционистичка]] политика за италијанските производи и отфрлање на [[Европски пакт за стабилност|Европскиот пакт за стабилност]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.adnkronos.com/fdi-meloni-lancia-4-priorita-mamma-mare-merito-e-marchio_X9TbGB1nJHrS6IFuBzJpk|title=Fdi, Meloni lancia 4 priorità: "Mamma, mare, merito e marchio"|last=Adnkronos|date=2022-04-29|work=Adnkronos|accessdate=2022-06-15}}</ref> Предложила начело на вооружена [[самоодбрана]] на граѓаните од криминалци,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilgiornale.it/news/politica/basta-ipocrisie-sempre-legittima-difesa-rapinato-1453649.html|title="Basta con le ipocrisie. È sempre legittima la difesa del rapinato"|work=ilGiornale.it|accessdate=7. prosinca 2018.}}</ref> доживотен затвор и [[Кастрација|хемиска кастрација]] за [[Силување|силувачите]] и [[Педофилија|педофилите]] и зголемување на [[Буџет|буџетот]] за вооружените сили.<ref>[http://www.tusciaweb.eu/2019/04/giorgia-meloni-tolleranza-zero-stupratori-nazionalita-appartenenza-politica/ Giorgia Meloni: "Tolleranza zero per stupratori di qualsiasi nazionalità o appartenenza politica" - Tusciaweb.eu]</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.primapaginanews.it/articoli/violenza-sulle-donne-meloni-o-castrazione-chimica-o-pena-base-40-anni-per-violentatori-seriali-e-pedofili-452608 |title=архивска копија |accessdate=2022-10-23 |archive-date=2022-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926215453/https://www.primapaginanews.it/articoli/violenza-sulle-donne-meloni-o-castrazione-chimica-o-pena-base-40-anni-per-violentatori-seriali-e-pedofili-452608 |url-status=dead }}</ref> <ref>https://www.udinesetv.it/2022/03/29/ucraina-meloni-aumento-spese-militari-la-liberta-ha-un-costo/amp/{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во надворешната политика ја застапува идејата за [[атлантизам]] и активната улога на Италија во [[НАТО]], <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://notizie.tiscali.it/politica/articoli/nato-meloni-posizione-destra-a-chiara-dal-1948-siamo-filo-atlantici/|title=Nato, Meloni: 'Posizione della destra è chiara. Dal 1948 siamo filo-atlantici'|work=Tiscali Notizie|language=it|accessdate=16. lipnja 2022.}}</ref> а на европската политичка сцена политички е најблиску до шпанското движење [[Вокс (партија)|Вокс]] и полската партија [[Право и правда (партија)|Право и правда]].<ref>https://www.secoloditalia.it/2021/05/ue-meloni-incontra-a-madrid-santiago-abascal-totale-sintonia-tra-fdi-e-vox-per-rafforzare-ecr/amp/</ref> <ref>https://www.globalist.it/politics/2021/05/29/vertice-a-varsavia-tra-meloni-e-i-peggiori-sovranisti-tanti-progetti</ref> <ref>https://www.secoloditalia.it/2019/11/parla-abascal-il-leader-di-vox-giorgia-meloni-e-forte-e-determinata-vinceremo-insieme</ref> <ref>https://www.adnkronos.com/meloni-vede-kaczynski-insieme-decisivi-nellue_3c1GGjwhVkz2w7QnqIe8V3/amp.html</ref> <ref>https://www.agenpress.it/polonia-andrzej-duda-vince-le-presidenziali-gli-auguri-di-giorgia-meloni/amp/ </ref> Џорџа Мелони изјавила дека [[Истра]] и [[Далмација]] треба да се одземат од [[Хрватска]] и да се припојат кон [[Италија]] и била против [[Приклучување на Хрватска кон ЕУ|влезот на Хрватска во Европската Унија]] и барањето членството на Хрватска во ЕУ да биде условено со исплата на компензација на Италијанците кои биле протерани од хрватското крајбрежје по [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://net.hr/danas/svijet/procurila-stajalista-nove-talijanske-kraljice-ultradesnice-giorgije-meloni-o-hrvatskoj-i-titu-2c1a5ef8-3d81-11ed-bc39-1a0a4beed2f6|title=Procurila stajališta nove talijanske kraljice ultradesnice o Hrvatskoj i Titu: 'Bit će da sam...|date=2022-09-26|work=Net.hr|language=hr-HR|accessdate=2022-09-27}}</ref> == Поврзано == * [[Браќа на Италија]] ==Наводи== {{наводи}} == Литература == * {{Наведена книга|author=Francesco Giubilei|title=Giorgia Meloni. La rivoluzione dei conservatori|year=2020|editor=Giubilei Regnani (Roma-Cesena)|ISBN=978-88-98620821}} * {{Наведена книга|author=Francesco Boezi|title=Fenomeno Meloni. Viaggio nella «generazione Atreju»|year=2020|editor=Gondolin (Verona)|ISBN=978-88-98647767}} * Barbie Latza Nadeau, ''Femme Fascista: How Giorgia Meloni became the star of Italy's far right'', in «World Policy Journal», svezak 35., broj 2, ljeto 2018., str.&nbsp;14. – 21. ([https://muse.jhu.edu/article/701256/pdf PDF]). ==Надворешни врски== {{Sister project links|auto=1}} * {{IMDb name}} {{s-start}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Игнацио Ла Руса]]}} {{s-ttl|title=Претседател на [[Браќа на Италија]]|years=2014–до денес}} {{s-inc}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Џована Меландри]]}} {{s-ttl|title=[[Министерство за млади (Италија)|Министер за млади]]|years=2008–2011}} {{s-aft|after=[[Андреа Рикарди]]}} {{s-bef|before=[[Марио Драги]]}} {{s-ttl|title=[[Премиер на Италија]]|years=од 2022}} {{s-inc}} {{s-end}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мелони, Џорџа}} [[Категорија:Министри]] [[Категорија:Италијански новинари]] [[Категорија:Премиери на Италија]] 36ojv2uksuwmyjbbzxfz0rlwad6nmc4 0 1310641 5582275 5500059 2026-06-25T09:45:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582275 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Џорџ Веа | image = President George Weah in 2019 (cropped).jpg | caption = Веа во in 2019 | office = 25-ти [[Претседател на Либерија]] | vicepresident = [[Џевел Тајлор]] | term_start = 22 јануари 2018 | term_end = | predecessor = [[Елен Џонсон Серлиф]] | successor = | office1 = [[Сенат на Либерија|Сенатор]] од [[Монтсерадо]] | term_start1 = 14 јануари 2015 | term_end1 = 22 јануари 2018 | predecessor1 = Џојсе Мусу Фриман-Сумо | successor1 = Сах Жозеф <ref>{{cite news |url=https://www.liberianobserver.com/news/jospeh-tokpa-replace-taylor-weah-at-senate/ |title=Election: Joseph, Tokpa Replace Weah, Taylor at Senate |first=David S. |last=Menjor |newspaper=Liberian Observer |date=6 August 2018 |access-date=8 January 2019 |archive-date=9 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009013135/https://www.liberianobserver.com/news/jospeh-tokpa-replace-taylor-weah-at-senate/ |url-status=dead }}</ref> | birth_name = Џорџ Тавлон Мане Опонг Оусман Веа <ref>{{cite news |url=https://www.cfr.org/backgrounder/liberias-presidential-runoff |title=Liberia's Presidential Runoff |first=Esther |last=Pan |publisher=Council on Foreign Relations |date=7 November 2005 |access-date=28 May 2019}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=y|1966|10|1}} | birth_place = [[Монровија]], [[Либерија]] | death_date = | death_place = | party = [[Конгрес на Демократки Промени]] | otherparty = [[Коалиција на Демократки Промени]] | spouse = [[Клер Веа]] | children = 4 | residence = [[Извршен замок (Монровија)|Извршен замок]]<ref>{{cite web|url= https://frontpageafricaonline.com/news/liberia-president-weah-to-move-in-the-executive-mansion-on-february-14/|title= Liberia: President Weah to Move in the Executive Mansion on February 14|date=8 February 2022}}</ref> | education = [[Универзитет Деври]] }} '''Џорџ {{Безпрелом|Тавлон-Мане-Опонг-Оусман-Веа}}''' (роден на {{роден на|1|октомври|1966}}, во [[Монровија]])<ref name="fifamag">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fifa.com/fifa/pub/magazine/fm2-96.2.html|title=FIFA Magazine – An idol for African footballers|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20060719025546/http://www.fifa.com/fifa/pub/magazine/fm2-96.2.html <!-- Bot retrieved archive -->|archive-date=19 July 2006|accessdate=6 December 2006}}</ref> — [[Либерија|либериски]] [[политичар]] и поранешен [[фудбал]]ер, кој играл на позицијата [[Напад (фудбал)|напаѓач]]. Моментално, тој е на функцијата [[Претседател на Либерија]] од 22 јануари 2018. Откако ја започнал својата кариера во родната [[Либерија]], Веа поминал 14 години играјќи за клубови во Франција, Италија и Англија. [[Арсен Венгер]] првпат го донел во Европа, потпишувајќи го за [[ФК Монако|Монако]] во 1988 година. Веа се преселил во [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]] во 1992 година, каде што ја освоил [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] во 1994 година и станал најдобар стрелец во [[УЕФА Лига на шампиони 1994/95|Лигата на шампионите на УЕФА 1994-95]]. Тој потпишал за [[ФК Милан|Милан]] во 1995 година, каде што поминал четири успешни сезони, освојувајќи ја [[Серија А]] двапати.<ref name="AC Milan Hall of Fame: George Weah">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.acmilan.com/en/george-weah|title=AC Milan Hall of Fame: George Weah|publisher=AC Milan|accessdate=9 December 2014}}</ref> Тој се преселил во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] кон крајот на својата кариера и имал периоди во [[ФК Челси|Челси]] и [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]], освојувајќи го [[ФА куп|ФА Купот]] со првиот тим, пред да се врати во Франција за да игра за [[ФК Олимпик Марсеј|Марсеј]] во 2001 година. Кариерата ја завршил во Ал Џазира во 2003 година. ''FourFourTwo'' го прогласил Веа за еден од најдобрите играчи кои никогаш не ја освоиле [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]] на УЕФА.<ref name="UCL">{{Наведени вести|url=https://www.fourfourtwo.com/gallery/20-best-players-never-win-champions-league|title=The 25 best players never to win the Champions League. #19 Weah|work=FourFourTwo|access-date=28 August 2018}}</ref> Веа ја претставувал Либерија на меѓународно ниво, освојувајќи 75 натпревари и постигнувајќи 18 гола за својата земја и играјќи на [[Африкански куп на нации|Африканскиот куп на нации]] во два наврати. Тој исто така одиграл меѓународен пријателски натпревар во 2018 година, каде што бил повлечен неговиот дрес со број 14. Се смета за еден од најдобрите играчи кои никогаш не играле на [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]],<ref name="LA Times"/><ref name="map">{{Наведени вести|url=https://www.fifa.com/fifaeworldcup/news/y=2015/m=12/news=weah-ballon-d-or-put-me-and-liberia-on-the-map-2747827.html|title=Weah: Ballon d'Or put me and Liberia on the map|date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623005101/https://www.fifa.com/fifaeworldcup/news/y=2015/m=12/news=weah-ballon-d-or-put-me-and-liberia-on-the-map-2747827.html|archive-date=23 June 2018|agency=FIFA.com|quote=Whenever football fans name the best players never to have played at the World Cup finals, Weah is one of the first to be mentioned.}}</ref> Скот Мареј во ''[[Гардијан]]'' го нарекува Веа како „преземен од глобалниот мозок“.<ref name="Murray">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2013/nov/22/joy-of-six-football-greats-world-cup|title=The Joy of Six: football greats who never made the World Cup|last=Murray|first=Scott|date=22 November 2013|work=The Guardian|access-date=10 April 2018}}</ref> Како широко сметан за еден од најголемите африкански играчи на сите времиња, во 1995 година, Веа бил прогласен за најдобар светски играч на годината од ФИФА и ја освоил [[Златна топка|Златната топка]], станувајќи првиот и единствениот играч кој ги освоил овие награди додека претставувал африканска земја на меѓународно ниво. Во 1989, 1994 и 1995 година, тој исто така бил прогласен за африкански фудбалер на годината, а во 1996 година бил прогласен за африкански играч на векот. Познат по своето забрзување, брзина и способност за дриблинг, покрај по постигнувањето голови и финиширањето, Веа бил опишан од [[ФИФА]] како „''претходник на мултифункционалните напаѓачи на денешницата''“.<ref name="Iconic Weah a true great">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fifa.com/classicfootball/players/player=2187/|title=Iconic Weah a true great|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020073045/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=2187/|archive-date=20 October 2013|accessdate=13 December 2014}}</ref> Во 2004 година, тој бил вклучен од [[Пеле]] на списокот на ФИФА 100 на најголеми живи играчи во светот.<ref name="FIFA 100">{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm|title=Pele's list of the greatest|date=4 March 2004|work=BBC News|access-date=15 June 2013}}</ref> Веа се вклучил во политиката во Либерија по неговото повлекување од фудбалот. Тој го формирал Конгресот за демократски промени и неуспешно се кандидирал за претседател на изборите во 2005 година, губејќи од Елен Џонсон Серлиф во вториот круг на гласање. На изборите во 2011 година, тој неуспешно се кандидирал за потпретседател заедно со Винстон Табман. Веа потоа бил избран во Либерискиот Сенат за округот Монсерадо на изборите во 2014 година. Веа бил избран за претседател на Либерија на изборите во 2017 година, победувајќи го актуелниот потпретседател Џозеф Боакаи <ref name="ft">[https://next.ft.com/content/821bfe28-dbb9-11e5-a72f-1e7744c66818 Liberia’s election threatens its fragile stability] ''Financial Times'', 8 April 2016</ref><ref name="Weah maintains lead in Liberia election's early results">{{Наведени вести|url=https://www.news24.com/Africa/News/weah-maintains-lead-in-liberia-elections-early-results-20171013|title=Weah maintains lead in Liberia election's early results|date=14 October 2017|work=News24|access-date=13 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180913112619/https://www.news24.com/Africa/News/weah-maintains-lead-in-liberia-elections-early-results-20171013|archive-date=13 September 2018|publisher=Naspers|agency=The Associated Press}}</ref> и положил заклетва на [[22 јануари]] [[2018]] година <ref>[http://www.aljazeera.com/news/2018/01/liberia-george-weah-sworn-president-180122052450222.html "Liberia: George Weah sworn in as president"].</ref> == Ран живот и образование == Веа е роден и израснат во областа Клара Таун во [[Монровија]].<ref name="KN">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=DhkvDwAAQBAJ&q=george+weah+born+1966&pg=PT15|title=Be An Icon: Discover how ordinary people became extraordinary|last=Nkemnacho, Kenneth|date=14 March 2016|publisher=eBook Versions|isbn=978-1-8439-6385-1}}</ref> Тој е член на етничката група Кру, која потекнува од округот Гранд Кру во југоисточна Либерија, една од најсиромашните области во земјата.<ref name="Mba">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=bq_kqmnR8_kC&q=george+t+weah+sr&pg=PT14|title=Africa's Football Legends|last=Bonna Mba, Okyere; Bonna, Okyere|date=8 September 2009|publisher=Xlibris Corporation|isbn=978-1-4415-7657-6}}</ref>  Неговиот татко, Вилијам Т. Веа постариот,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vanguardngr.com/2017/10/arsene-wenger-wrongly-celebrates-george-weahs-election-win/|title=Arsene Wenger wrongly celebrates George Weah's election win|date=12 October 2017|work=Vanguard}}</ref> бил механичар <ref name="E" /> додека неговата мајка, Ана Квајавеа (починала 2013 година),<ref name="LE">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.liberiaentertainment.com/2013/03/07/george-weahs-mother-dies-in-ghana/|title=George Weah's Mother Dies In Ghana|date=17 March 2013|publisher=Liberia Entertainment|accessdate=2022-12-01|archive-date=2017-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021011816/http://www.liberiaentertainment.com/2013/03/07/george-weahs-mother-dies-in-ghana/|url-status=dead}}</ref> била продавачка.<ref name="E" /> Тој има тројца браќа, Вилијам, Мосес и Воло.<ref name="LE" /> Тој бил едно од тринаесетте деца во голема мера одгледани од неговата побожна христијанска баба,<ref name="KN" /><ref name="E" /> Ема Клоњлале Браун откако неговите родители се разделиле <ref name="KN" /> кога Џорџ бил сè уште бебе. Посетувал средно училиште на Муслиманскиот конгрес и гимназија во средното училиште Велс Херстон, а наводно го напуштил во последната година од студиите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.soka25east.com/president-elect-george-oppong-weahfrom-top-footballer-liberia-presidency/|title=President-Elect George Oppong Weah, from top footballer to Liberia Presidency|last=Okinyo, Collins|date=29 December 2017|publisher=Soka25East|accessdate=2022-12-01|archive-date=2022-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20221014123021/https://soka25east.com/president-elect-george-oppong-weahfrom-top-footballer-liberia-presidency/|url-status=dead}}</ref> Тој започнал да игра фудбал за младинскиот клуб Јанг Савајверс на 15-годишна возраст, а подоцна се преселил во други локални фудбалски клубови.<ref name="KN" /> Пред неговата фудбалска кариера да му дозволи да се пресели во странство, Веа работел за корпорацијата за телекомуникации на Либерија како техничар.<ref name="Mba" /> == Фудбалска кариера == === Клупска кариера === {{Infobox football biography-retired | name = Џорџ Веа | image = | image_size = | caption = Веа со Милан на почетокот на сезоната 1996-97 |height = 1.85 m<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/players/1682/George-Weah/overview|title=George Weah: Overview|publisher=Premier League|access-date=10 July 2022}}</ref> |position = [[напад (фудбал)|напад]] |retired = 2002 <small>(36 г.)</small> |youthyears1 = 1981–1984 |youthclubs1 = Јанг Сурвиворс |years1 = 1985–1986 |clubs1 = Бонг Ренџ Јунајтед |caps1 = 2 |goals1 = 1 |years2 = 1985–1986 |clubs2 = [[ФК Мајти Барол|Мајти Барол]] |caps2 = 10 |goals2 = 7 |years3 = 1986–1987 |clubs3 = [[ФК Инвинсибл Илевен|Инвинсибл Илевен]] |caps3 = 23 |goals3 = 24 |years4 = 1987 |clubs4 = [[ФК Африка Спортс|Африка Спортс]] |caps4 = 2 |goals4 = 1 |years5 = 1987–1988 |clubs5 = {{Fb team Tonnerre Yaoundе}} |caps5 = 18 |goals5 = 14 |years6 = 1988–1992 |clubs6 = {{Fb team Monaco}} |caps6 = 103 |goals6 = 47 |years7 = 1992–1995 |clubs7 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} |caps7 = 96 |goals7 = 32 |years8 = 1995–2000 |clubs8 = {{Fb team Milan}} |caps8 = 114 |goals8 = 46 |years9 = 2000 |clubs9 = → {{Fb team Chelsea}} (п) |caps9 = 11 |goals9 = 3 |years10 = 2000 |clubs10 = {{Fb team Manchester City}} |caps10 = 7 |goals10 = 1 |years11 = 2000–2001 |clubs11 = {{Fb team Olympique Marseille}} |caps11 = 19 |goals11 = 5 |years12 = 2001–2003 |clubs12 = {{Fb team Al Jazira}} |caps12 = 8 |goals12 = 13 |totalcaps = 413 |totalgoals = 194 |nationalyears1 = 1986–2018 |nationalteam1 = [[Фудбалска репрезентација на Либерија|Либерија]] |nationalcaps1 = 75 |nationalgoals1 = 18 }} {{dx|[[Податотека:Coppa_UEFA_1992-93_-_Napoli_vs_PSG_-_George_Weah.jpg|thumb|Веа го прославува својот гол за време на натпреварот помеѓу [[ФК Париз Сен Жермен|ПСЖ]] и [[ФК Наполи|Наполи]] во второто коло од Купот на [[Куп на УЕФА 1992-1993|УЕФА 1992–93]]]]}} ==== Рана кариера ==== {{Цитат во кутија|quote=Веа беше вистинско изненадување. Никогаш не сум видел ниту еден играч да експлодира на сцената како тој|source=—[[Арсен Венгер]]<ref name="FIFA"/>|align=right|quoted=1|width=30%}}Откако играл во домашната лига на Либерија на почетокот на неговата успешна кариера и освоил неколку национални почести (вклучувајќи ја Либериската Премиер лига и Купот на Либерија),<ref name="FIFA"/> способностите на Веа биле откриени од тренерот на репрезентацијата на Камерун, Клод Ле Рој, кој ја пренел веста на [[Арсен Венгер]]. Веа се преселил во Европа во 1988 година, за само 12.000 фунти од [[камерун]]скиот клуб Тонере Јаунде,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-45257301|title=Arsène Wenger to get honour from Liberia's George Weah|date=21 August 2018|work=BBC Sport|access-date=22 August 2018}}</ref> на челом со Венгер <ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/1434214.stm|title=George Weah in focus|date=25 July 2001|work=BBC News|access-date=9 December 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615124204/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/1434214.stm|archive-date=15 June 2013|location=London}}</ref> – менаџерот на [[ФК Монако|Монако]] во тоа време – кој самиот долетал во [[Африка]] пред потпишувањето,<ref name="KN"/> и кого Веа го смета за важно влијание врз неговата кариера.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=/archive/2000/01/22/sfnwin22.html|title=On The Spot: George Weah|work=The Daily Telegraph|access-date=9 December 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20071014032208/http://telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=%2Farchive%2F2000%2F01%2F22%2Fsfnwin22.html|archive-date=14 October 2007|location=London}}</ref> За време на неговиот престој во Монако, Веа ја освоил титулата африкански фудбалер на годината за прв пат во 1989 година; ова било неговата прва голема награда и ја однел дома за да ја прослави со целата земја.<ref name="FIFA" /> Веа го освоил и Купот на Франција во 1991 година, и му помогнал на Монако да стигне до финалето на Купот на победниците на европските купови во 1992 година, постигнувајќи четири гола во девет натпревари во купот. Веа последователно настапувал за [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]] (1992–95), со кого го освоил Купот на Франција во 1993 и 1995 година, [[Лига 1 (Франција)|француската лига]] во 1994 година и Купот на Лига во 1995 година за време на многу плоден и успешен период; тој станал и најдобар стрелец на [[УЕФА Лига на шампиони 1994/95|Лигата на шампионите на УЕФА 1994–1995 година]], со седум гола, откако стигнал до полуфиналето со клубот, од кои еден бил вешт индивидуален „чудесен гол“ против [[Бајерн Минхен|Баерн Минхен]] во групната фаза, на 23 ноември 1994 година.<ref name="FIFA"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/60-years/videoid=2114867.html|title=UEFA 60 Great goals: Weah|publisher=UEFA|accessdate=15 December 2014}}</ref> За време на неговиот престој во клубот, тој исто така успеал да стигне до полуфиналето на Купот на [[Куп на УЕФА 1992-1993|УЕФА 1992–93]] и полуфиналето на Купот на европските победници на куповите 1993–94; вкупно постигнал 16 гола на 25 европски натпревари.<ref name="FIFA" /> Во 1994 година по втор пат во кариерата ја освоил наградата за најдобар африкански фудбалер.<ref name="FIFA" /> ==== Милан ==== Веа му се приклучил [[ФК Милан|на Милан]] во 1995 година, со кого веднаш ја освоил италијанската лига во 1996 година под водство на [[Фабио Капело]], играјќи покрај [[Роберто Баџо]] и [[Дејан Савичевиќ|Дејан Савиќевиќ]] во нападот на Милан, како и [[Марко Симоне]], повремено, и завршувајќи ја сезоната како најдобар стрелец на Милан; тој ја освоил титулата во Серија А уште еднаш во 1999 година. За време на неговиот престој во клубот, тој стигнал и до финалето на Купот на Италија во 1998 година, и завршил како вицешампион во [[Суперкуп на Италија|Суперкупот на Италија]] во два наврати, во 1996 и 1999 година.<ref name="AC Milan Hall of Fame: George Weah"/> И покрај нивната европска доминација во раните 1990-ти, Милан бил помалку успешен во Европа во ова време, но нивниот најдобар резултат бил четвртфиналето во Купот на УЕФА 1995-96. Покажувајќи вештина, атлетизам и голгетерска моќ, Веа станал познат во Милан по постигнувањето на неколку значајни голови, особено соло-голот против [[ФК Хелас Верона|Хелас Верона]] на [[Сан Сиро]], со вешто контролирана топката од корнер на Верона непосредно пред неговиот шеснаесетник.<ref name="Boban" /> Откако сите негови соиграчи го бранеле корнерот, Веа направил удар кон голот, оставајќи ги своите соиграчи во пресрет.<ref name="Boban" /> Неговиот соиграч [[Звонимир Бобан]] изјавил: „Тоа беше неверојатна трка. Размислувавме: „Кога ќе застане? Кога ќе престане? Тој нема да запре! Тој никогаш нема да застане!“.<ref name="Boban">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2011/jun/17/joy-of-six-goals-corner-kicks|title=The Joy of Six: Goals from corners|work=The Guardian|access-date=16 October 2018}}</ref> Веа завршил со упатување на топката во долниот лев агол пред големата прослава на голот.<ref name="FIFA">[https://web.archive.org/web/20131020073045/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=2187/ "Iconic Weah a true great"].</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.planetfootball.com/nostalgia/forensic-analysis-george-weahs-solo-goal-verona-21-years/|title=A forensic analysis of George Weah's wonderful solo goal against Verona|access-date=16 October 2018|agency=Planetfootball.com.}}</ref> Поради неговите настапи и со Париз Сен Жермен и со Милан, во 1995 година Веа бил добитник на неколку поединечни награди: ја освоил Златната [[Златна топка|топка]], Златната награда и бил прогласен за најдобар светски играч на годината од ФИФА, првиот и, моментално, единствениот африкански играч (по националност на ФИФА) кој ги освоил овие награди и вториот играч со африканско потекло кој го сторил тоа по [[Еузебио]]. Веа ја посветил својата победа за најдобар играч на годината во ФИФА на својот поранешен менаџер, [[Арсен Венгер]], изјавувајќи дека благодарение на него успеал да се развие во играч од светска класа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/274/782/7/|title=Weah: Ballon d'Or put me and Liberia on the map|date=27 December 2015|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310024357/http://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/274/782/7/|archive-date=10 March 2016|accessdate=9 March 2016}}</ref> Таа година, Веа, исто така, ја освоил наградата за најдобар африкански играч на годината по трет пат во својата кариера, и бил прогласен за ''Онзе де Онзе'' од француското фудбалско списание ''Onze Mondial''.<ref name="FIFA"/> Во 1996 година, Веа завршил на второто место во рангирањето на ФИФА за најдобар играч на годината; тој исто така бил добитник на наградата за фер плеј на ФИФА и избран за африкански играч на векот од спортските новинари од целиот свет.<ref name="FIFA" /> Веа бил суспендиран на шест европски натпревари поради кршење на носот на португалскиот дефанзивец Хорхе Коста на [[20 ноември]] [[1996]] година во тунелот на играчите по ремито на Милан против [[ФК Порто|Порто]] во Лигата на шампионите. Веа изјавил дека експлодирал во фрустрација откако ги поднесувал расистичките подбивања од Коста за време на натпреварите на двата тима во Лигата на шампионите таа есен. Коста категорично ги негирал обвинувањата за расизам и не бил обвинет од [[УЕФА]] бидејќи ниту еден од сведоците не можеле да ги потврдат наводите на Веа, дури ни неговите соиграчи од Милан. Веа подоцна се обидел да му се извини на Коста, но тоа било одбиено од Португалецот, кој сметал дека обвиненијата за расистички навреди изнесени против него се клеветнички и го одвеле Веа на суд.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/africa/1194989.stm|title=Court postpones Weah trial|date=28 February 2001|work=BBC Sport|access-date=28 February 2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20020910103217/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/africa/1194989.stm|archive-date=10 September 2002}}</ref> Инцидентот довел до тоа Коста да биде подложен на операција на лицето и тој потоа бил надвор од теренот три недели. И покрај инцидентот, Веа сепак ја добил наградата за фер-плеј на ФИФА во 1996 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iht.com/articles/1996/12/18/weah.t_0.php|title=Weah's Ban Puts Soccer's Fairness Rule on the Line|work=International Herald Tribune|accessdate=19 June 2008}}</ref> ==== Англија ====  {{quote box|quote=Најзачудувачки кај Веа е дека генијалноста на теренот и великодушноста надвор од него се подеднакво. Тој лично ја финансира својата репрезентација. Плаќањето за играчите да патуваат на натпревари, снабдувањето комплет, па дури и понудата на бонуси за победа изнесуваат десетици илјади долари досега. Тој е најпознатиот амбасадор на неговата земја. Дома, тие го нарекуваат крал Џорџ и го обожаваат толку многу што посакуваат тој еден ден да стане претседател.|source=—Ејми Лоренс од „Гардијан“, пишувајќи во април 2000 година.<ref name="Lawrence">{{cite news |first=Amy|last=Lawrence|title=The wonder of Weah |url=https://www.theguardian.com/football/2000/apr/09/facup.sport |date=9 April 2000|access-date=16 October 2018 |newspaper=The Guardian}}</ref>|align=right|quoted=1|width=30%}}Веа потпишал за [[Премиер лига на Англија|премиерлигашкиот]] клуб [[ФК Челси|Челси]] на позајмица од Милан на 11 јануари 2000 година, во договор со кој ќе остане со клубот од Западен Лондон до крајот на англиската сезона 1999-2000 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sport/football/600616.stm|title=Weah cleared for debut|date=12 January 2000|work=BBC Sport}}</ref> Иако неговиот врв од кариерата бил пстигнат во минатото, времето на Веа во Англија се сметало за успех, особено во Челси каде што веднаш им се допаднал на нивните навивачи постигнувајќи го победникот против ривалите [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспур]] на неговото деби,<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sport/football/fa_carling_premiership/601186.stm|title=Winner for Weah on debut|date=12 January 2000|work=BBC Sport|access-date=5 November 2009}}</ref> и постигнал дополнителни првенствени голови против Вимблдон <ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2000/feb/13/match.sport7|title=Olsen's flying circus on downward spiral|last=Ridley|first=Ian|date=12 February 2000|work=The Guardian|access-date=5 November 2009}}</ref> и Ливерпул.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sport/football/fa_carling_premiership/730395.stm|title=Weah gives Liverpool the Blues|date=29 April 2000|work=BBC Sport|access-date=5 November 2009}}</ref> Тој, исто така, постигнал два гола во победничките голови на Челси во ФА Купот 1999-2000, постигнувајќи клучни голови против [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]] <ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2000/jan/30/match.facup|title=Blues see red and yellow|last=Brodkin|first=Jon|date=30 January 2000|work=The Guardian|access-date=5 November 2009}}</ref> и Гилингем.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2000/feb/21/match.sport3|title=Chelsea bring Gills down to earth|last=Thorpe|first=Martin|date=20 February 2000|work=The Guardian|access-date=5 November 2009}}</ref> Ова довело да го започне финалето, кое Челси го добил со 1-0.<ref name="Malam-report">{{Наведени вести|url=http://www.fa-cupfinals.co.uk/2000.htm|title=Chelsea 1 Aston Villa 0|last=Malam|first=Colin|date=21 May 2000|work=The Telegraph|access-date=10 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20071024025807/http://www.fa-cupfinals.co.uk/2000.htm|archive-date=24 October 2007}}</ref> Менаџерот на Челзс, [[Џанлука Вијали]], не го направил трансферот на Веа постојан, и на 1 август 2000 година, тој официјално го напуштил Милан и потпишал за новопромовираниот премиерлигаш [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] со бесплатен трансфер со двегодишен договор вреден 30.000 фунти неделно <ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/weah-joins-royles-revolution-696459.html|title=Weah joins Royle's revolution|last=Rich|first=Tim|date=2 August 2000|work=The Independent}}</ref> и одбивање на понудата од 1 милион фунти исплата од сопственикот на Милан, [[Силвио Берлускони]].<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/887070.stm|title=Weah snubs golden handshake|date=19 August 2000|work=BBC Sport}}</ref> Тој одиграл 11 натпревари во сите натпреварувања за Сити, постигнувајќи четири пати, пред да замине на 16 октомври 2000 година откако станал незадоволен од менаџерот Џо Ројл поради тоа што премногу често го избирал за замена; тој одиграл цели 90 минути во три од неговите 11 натпревари за клубот од Мејн Роуд.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/weahs-blue-moon-affair-lasts-11-games-637405.html|title=Weah's blue moon affair lasts 11 games|last=Nixon|first=Alan|date=17 October 2000|work=The Independent}}</ref> Во Сити, тој постигнал еднаш во лигата против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] (со Челси),<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/916469.stm|title=Hamann double sees off City|date=9 September 2000|work=BBC Sport|access-date=5 November 2009}}</ref> и трипати против Гилингем (повторно со Челси), овој пат во [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига Купот]];<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/worthington_cup/932316.stm|title=Manchester City 1–1 Gillingham|date=20 September 2000|work=BBC Sport|access-date=5 November 2009}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/worthington_cup/941789.stm|title=Gillingham 2–4 Man City (agg: 3–5)|date=26 September 2000|work=BBC Sport|access-date=5 November 2009}}</ref> ==== Подоцнежна кариера ==== По неговото време во Англија, Веа се вратил во Франција и преминал во [[ФК Олимпик Марсеј|Марсеј]], каде што останал до мај 2001 година. Подоцна играл во Ал-Џазира во Про-лигата на ОАЕ, каде што останал до неговото пензионирање како играч во 2003 година, на 37-годишна возраст.<ref name="FIFA"/> Тој планирал да се приклучи на Њујорк/Њу Џерси [[ФК Њујорк Ред Булс|Метростарс]] од [[МЛС|Мајор Лига]], но избрал да се приклучи на Ал-Џазира на привремена основа.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2001/09/07/sports/plus-soccer-weah-s-moves-wow-metrostars.html|title=Weah's Moves Wow MetroStars|last=Yannis|first=Alex|date=7 September 2001|work=The New York Times|access-date=10 February 2019|page=B7}}</ref> === Меѓународна кариера === Откако го имал своето деби за репрезентацијата на Либерија против Сиера Леоне во 1986 година, Веа одиграл 75 натпревари во текот на 20 години, постигнувајќи 18 гола.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/football/2002/feb/03/africannationscup2002.africannationscup|title=Curtain falls on end of the Weah show|date=3 February 2002|work=Guardian}}</ref> Претставувајќи една од помалите нации во светскиот фудбал и вечните аутсајдери, Веа направил многу за да ја поддржи државната репрезентација: освен што бил ѕвезда на тимот, тој, исто така, подоцна станал тренер на тимот, па дури и ја финансирал својата репрезентација во голема мера. И покрај неговите напори, тој бил неуспешен да и помогне на Либерија да се квалификува на едно [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство]] на ФИФА, заостанување од само бод во квалификациите за турнирот во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002 година]]. Сепак, тој и помогнал на Либерија да се квалификува за [[Африкански куп на нации|Африканскиот куп на нации]] во два наврати: Веа ја претставувал својата земја во изданијата на турнирот во [[Африкански куп на нации 1996|1996]] и [[Африкански куп на нации 2002|2002]] година, иако Либерија не успеала да излезе од својата група и двата пати, претрпувајќи елиминации во првото коло.<ref name="FIFA"/> Веа е прогласен од неколку медиуми како еден од најдобрите играчи кои никогаш не играле на Светското првенство.<ref name="LA Times"/><ref name="Murray"/><ref>{{Наведени вести|url=https://uk.sports.yahoo.com/news/russia-2018-best-players-never-feature-fifa-world-cup-144544791.html|title=Russia 2018: The best players never to feature at the FIFA World Cup|last=Sarahs|first=Paul|date=10 October 2017|work=Yahoo! News|access-date=10 April 2018|archive-date=2020-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801002555/https://uk.sports.yahoo.com/news/russia-2018-best-players-never-feature-fifa-world-cup-144544791.html|url-status=dead}}</ref>{{Цитат|Еден од најголемите африкански играчи на сите времиња, Џорџ Веа беше, како и неговиот истоименик [[Џорџ Бест]] пред него, во однос на Светското првенство, бидејќи потекнуваше од глобално момче.|Скот Мареј пишува за „[[The Guardian]]“ за „самостојниот напор“ на Веа да ја доведе својата нација на Светско првенство.<ref name="Murray"/>}}Веа се вратил во државната репрезентација на специјално договорениот пријателски натпревар против Нигерија на [[11 септември]] [[2018]] година, неговиот последен меѓународен настап, играјќи на 51-годишна возраст додека бил претседател на земјата. Неговиот дрес со број 14, носен во неговиот врв на кариерата, бил повлечен по пријателскиот натпревар, при што Веа добил овации кога бил заменет.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/sport/football/45490570|title=George Weah: Former World Player of the Year plays for Liberia, aged 51|date=11 September 2018|work=BBC Sport|access-date=11 September 2018}}</ref> === Стил на игра === ==== Профил на играч ==== {{Цитат во кутија|quote=Исклучителен стрелец, не е претерување да се опише како претходник на мултифункционалните напаѓачи на денешницата. Брз, вешт и со моќна фигура, жестока шутерска моќ и смртоносни завршни вештини, либерискиот „Господин Џорџ“ со право се сметаше за еден од гигантите на играта.|source=—[[ФИФА]] профил на Џорџ Веа.<ref name="Iconic Weah a true great"/>|align=right|quoted=1|width=27%}}За време на неговиот врв во 1990-тите, Веа се сметал за еден од најдобрите напаѓачи во светот. Тој бил пофален за неговата брзина, стапка на работа, издржливост и напаѓачки инстинкти, како и неговите физички и спортски атрибути, кои ги комбинирал со неговата завршница, технички способности и креативност.<ref name="Iconic Weah a true great"/><ref name="p193">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/capellomanbehind0000marc/page/193|title=Capello: The Man Behind England's World Cup Dream|last=Marcotti|first=Gabriele|publisher=Bantam Books|year=2008|isbn=978-0-553-82566-4|page=[https://archive.org/details/capellomanbehind0000marc/page/193 193]}}</ref> Брз, моќен, физички силен играч, со око за гол, многу набљудувачи се согласуваат дека тој успешно ја пополнил празнината оставена во нападот на Милан од страна на клупскиот великан [[Марко ван Бастен]].<ref name="AC Milan Hall of Fame: George Weah"/><ref name="Iconic Weah a true great"/><ref name="George Weah">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/638186/George-Weah|title=George Weah|work=Encyclopædia Britannica|accessdate=13 December 2014}}</ref> Покрај неговото темпо, забрзување, вештини за дриблинг и способност за голови, како мултифункционален напаѓач Веа бил и тимски играч кој бил способен да создава шанси и да асистира за голови за соиграчите.<ref name="magliarossonera.it">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.magliarossonera.it/protagonisti/Gioc-Weah.html|title=George Manneh Oppong Ousman Weah|work=Magliarossonera|language=it|accessdate=23 October 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.maidirecalcio.com/2012/09/13/quanto-era-forte-george-weah.html|title=Quanto era forte George Weah...|date=13 September 2012|work=Mai Dire Calcio|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20160106104134/http://www.maidirecalcio.com/2012/09/13/quanto-era-forte-george-weah.html|archive-date=6 January 2016|accessdate=23 October 2015}}</ref> Заедно со [[Роналдо]] и [[Ромарио]], Веа се сметал за модерен, нов стил на напаѓач во 1990-тите, кој исто така ќе делува надвор од шеснаесетникот и ќе трча со топката кон голот, во време кога напаѓачите првенствено делувале внатре во шеснаесетникот каде што би ја примаат топката од соиграчите.<ref name="Iconic Weah a true great"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.espnfc.com/blog/world-cup-central/59/post/1915680/comparing-brazil-striker-ronaldo-and-germany-forward-miroslav-klose-world-cup-goalscorer-records|title=Ronaldo, Klose: Different to the finish|publisher=ESPN|accessdate=13 December 2014}}</ref><ref>[http://www.in.com/news/sports/ronaldo-romario-reinvented-strikers-role-says-thierry-henry-53023207-in-1.html "Ronaldo, Romario Reinvented Striker's Role, Says Thierry Henry"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306153503/http://www.in.com/news/sports/ronaldo-romario-reinvented-strikers-role-says-thierry-henry-53023207-in-1.html}}.</ref> Меѓу следната генерација на напаѓачи кои биле инспирирани, [[Тјери Анри|Тиери Анри]] вели: „''Жорж Веа, Ромарио и Роналдо ја променија играта за мене.'' ''Тоа беше прв пат како напаѓач да видам играчи кои можат сами да постигнат гол. Соберете ја топката каде било и постигнете гол. Порано како број девет, луѓето би рекле „остани во линијата, не мрдај премногу, не оди до крилата, не паѓај''“. Потоа го видов Џорџ Веа. ''И тогаш го видов Роналдо. И го видов Ромарио на поинаков начин пред тие двајца. И тоа беше како „закажи малку, некој ме излажа''““ <ref>{{Наведени вести|url=https://tribuna.com/en/arsenal/news/2020-04-04-thierry-henry-names-3-players-that-changed-the-game-for-him/|title=Thierry Henry names 3 players that 'changed the game' for him|work=[[Tribuna]]|access-date=14 November 2020}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Еден таков гол што ја илустрира оваа способност бил против Верона во 1995 година, каде што ја примил топката во работ од сопствениот шеснаесетник и ја истрчал целата должина на теренот. Постигнувајќи таков гол во Серија А - најдобрата дефанзивна лига во светот - медиумите како ''Газета дело Спорт'' со денови потоа објавувале страници со анализи и го нарекле најголемиот од сите во италијанскиот фудбал. За неговото влијание врз спортот, Веа вели: „''Кога ги гледам моите идоли - [[Пеле]], [[Диего Марадона|Марадона]], [[Франц Бекенбауер|Бекенбауер]], [[Јохан Кројф|Кројф]] - тие направија многу одлични работи.'' ''Влегов во играта и исто така напишав историја''.“ ==== Прием ==== {{Цитат во кутија|Најдобриот играч на планетата, во својот врв во 1995 година владееше како светски, африкански и европски фудбалер на годината, тројни круни кои никогаш не биле носени истовремено пред или оттогаш.}}Прогласен за африкански фудбалер на годината трипати и првиот Африканец кој ја освоил [[Златна топка|Златната топка]] и бил прогласен за најдобар светски играч на годината од ФИФА, истакнатоста на Веа во 1990-тите го навело да го добие прекарот „Крал Џорџ“. Се смета за еден од најдобрите африкански фудбалери на сите времиња,<ref name="Murray"/><ref name="journey">{{Наведени вести|url=https://www.huffingtonpost.co.za/2018/01/23/from-football-king-to-liberian-president-george-weahs-journey_a_23340918/|title=From Football King To Liberian President – George Weah's Journey|last=Nkosinathi Shazi|date=23 January 2018|work=Huffington Post|access-date=3 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116174121/https://www.huffingtonpost.co.za/2018/01/23/from-football-king-to-liberian-president-george-weahs-journey_a_23340918/|archive-date=16 November 2018}}</ref> Веа бил прогласен за африкански играч на векот во 1996 година,<ref name="Africa – Player of the Century">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/iffhs-century.html#afpoy|title=Africa – Player of the Century|publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|accessdate=9 March 2016}}</ref> и обично е рангиран меѓу тројцата најдобри африкански напаѓачи на сите времиња, заедно со [[Дидје Дрогба|Дидие Дрогба]] и [[Самјуел Ето|Самуел Ето]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.joburgpost.co.za/2017/06/06/top-10-greatest-african-strikers/|title=Top 10 Greatest African Strikers|work=Johannesburg Post|access-date=27 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220025546/http://www.joburgpost.co.za/2017/06/06/top-10-greatest-african-strikers/|archive-date=20 February 2019}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://bleacherreport.com/articles/1973969-where-didier-drogba-ranks-alongside-africas-20-best-strikers#slide16|title=Where Didier Drogba Ranks Alongside Africa's 20 Best Strikers|work=Bleacher Report|access-date=27 August 2018}}</ref> Во 2013 година, великанот на Милан [[Франко Барези]] го именувал Веа во најголемата 11-ка со која некогаш играл.<ref>[http://www1.skysports.com/football/news/21564/8990658/italian-franco-baresi-picks-one2eleven-on-the-fantasy-football-club "Italian Franco Baresi picks One2Eleven on the Fantasy Football Club"].</ref> Списанието ''FourFourTwo'' го прогласил Веа за еден од најдобрите играчи кои никогаш не ја освоиле [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]] на УЕФА.<ref name="UCL"/> Голем број публикации, вклучувајќи ги Скот Мареј од ''Гардијан'' и Кевин Бакстер од ''Лос Анџелес Тајмс'', покрај ФИФА, го сметаат за еден од најголемите играчи кои никогаш не се појавиле на Светското првенство.<ref name="LA Times">{{Наведени вести|url=https://www.latimes.com/sports/la-sp-world-cup-lists-20140518-story.html|title=World Cup: Best players never to play in it or never to win a title|last=Baxter|first=Kevin|date=17 May 2014|work=Los Angeles Times|access-date=10 April 2018}}</ref><ref name="map"/><ref name="Murray" /> Статусот на Веа во спортот придонел тој да биде вклучен во серијата видео игри <nowiki><i id="mwAbc">ФИФА</i></nowiki> на EA Sports, каде што бил именуван во легендите на Ultimate Team во ''ФИФА 14''.<ref>[https://www.easports.com/fifa/news/2013/fifa-14-at-gamescom "FIFA 14 Ultimate Team Legends"].</ref> За време на неговата играчка кариера, Веа бил спонзориран од компанијата за спортска облека Диадора, а тој станал познат по неговите црвени [[копачки]] Диадора додека играл за [[ФК Милан|Милан]].<ref>{{Наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2000/05/05/diadora-veste-il-napoli-tifosi-sognano-weah.html?refresh_ce|title=Diadora veste il Napoli i tifosi sognano Weah|date=24 June 2018|work=La Republica|language=it}}</ref> === Статистика === ==== ол ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Настапи и голови по клуб, сезона и натпреварување<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.george.weah.1289.en.html|title=George Weah|work=footballdatabase.eu}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.soccerbase.com/players/home.sd?search=George+Weah&type=playerAll|title=George Weah – Football Stats – No Club – Age 50 – 1988–2008 – Soccer Base|work=soccerbase.com}}</ref> ! rowspan="2" style="width:150px;" |Клуб ! rowspan="2" |Сезона ! colspan="3" |Лига ! colspan="2" |Национален куп ! colspan="2" |Лига куп ! colspan="2" |[[УЕФА|Европа]] ! colspan="2" |Супр куп ! colspan="2" |Вкупно |- !Лига ! width="40" |Нат ! width="40" |Гол ! width="40" |Нат ! width="40" |Гол ! width="40" |Нат ! width="40" |Гол ! width="40" |Нат ! width="40" |Гол ! width="40" |Нат ! width="40" |Гол ! width="40" |Нат ! width="40" |Гол |- | rowspan="5" |[[ФК Монако|Монако]] |1988–89 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |23 |14 |10 |1 | colspan="2" |— |5 |2 | colspan="2" |— |38 |17 |- |1989–90 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |17 |5 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |7 |3 | colspan="2" |— |24 |8 |- |1990–91 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |29 |10 |6 |5 | colspan="2" |— |5 |3 | colspan="2" |— |40 |18 |- |1991–92 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |34 |18 |4 |1 | colspan="2" |— |9 |4 | colspan="2" |— |47 |23 |- ! colspan="2" |Вкупно !103 !47 !20 !7 ! colspan="2" |— !26 !12 ! colspan="2" |— !149 !66 |- | rowspan="4" |[[ФК Париз Сен Жермен|ПСЖ]] |1992–93 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |30 |14 |6 |2 | colspan="2" |— |9 |7 | colspan="2" |— |45 |23 |- |1993–94 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |32 |11 |3 |2 | colspan="2" |— |5 |1 | colspan="2" |— |40 |14 |- |1994–95 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |34 |7 |5 |2 |3 |1 |11 |8 | colspan="2" |— |53 |18 |- ! colspan="2" |Вкупно !96 !32 !14 !6 !3 !1 !25 !16 ! colspan="2" |— !138 !55 |- | rowspan="6" |[[ФК Милан|Милан]] |[[ФК Милан сезона 1995–1996|1995–96]] |[[Серија А]] |26 |11 |3 |1 | colspan="2" |— |6 |3 |1 |0 |36 |15 |- |[[ФК Милан сезона 1996–1997|1996–97]] |[[Серија А]] |28 |13 |2 |0 | colspan="2" |— |5 |3 | colspan="2" |— |35 |16 |- |[[ФК Милан сезона 1997–1998|1997–98]] |[[Серија А]] |24 |10 |8 |3 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |32 |13 |- |[[ФК Милан сезона 1998–1999|1998–99]] |[[Серија А]] |26 |8 |4 |1 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |30 |9 |- |[[ФК Милан сезона 1999–2000|1999–00]] |[[Серија А]] |10 |4 |2 |0 | colspan="2" |— |1 |1 |1 |0 |14 |5 |- ! colspan="2" |Вкупно !114 !46 !19 !5 ! colspan="2" |— !12 !7 !2 !0 !147 !58 |- |[[ФК Челси|Челси]] (п) |1999–2000 |[[Премиер лига на Англија|Премиер лига]] |11 |3 |4 |2 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |15 |5 |- |[[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] |2000–01 |Premier League |7 |1 | colspan="2" |— |2 |3 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |9 |4 |- |[[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] |2000–01 |Лига 1 |19 |5 |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |20 |5 |- ! colspan="3" |Вкупно !350 !134 !58 !20 !5 !4 !63 !35 !2 !0 !478 !193 |} ==== Меѓународна==== :''Резултатите и резултатите го набројуваат бројот на голови на Либерија, колоната за резултати го покажува резултатот по секој гол на Веа.'' {| class="wikitable sortable" |+ Список на меѓународни голови постигнати од Џорџ Веа<ref>{{cite web |title=George Weah |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/weah-intlg.html |website=RSSSF}}</ref> |- !scope="col"|Бр. !scope="col"|Дата !scope="col"|Стадион !scope="col"|Противник !scope="col"|Скор !scope="col"|Резултат !scope="col"|Натпреварување !scope="col" class="unsortable"|{{Abbr|Заб.|Reference}} |- | style="text-align:center;"|1 |30 јануари 1987 |[[Спортски комплекс Самуел Канјон Дое|Стадион СКД]], [[Монровија]], Либерија |{{fb|NGA}} | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"|2–0 |[[Куп на западноафрикански нации 1987]] | |- | style="text-align:center;"|2 |1 февруари 1987 |[[Спортски комплекс Самуел Канјон Дое|Стадион СКД]], [[Монровија]], Либерија |{{fb|BFA}} | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"|2–0 |[[Куп на западноафрикански нации 1987]] | |- | style="text-align:center;"|3 |6 февруари 1987 |[[Спортски комплекс Самуел Канјон Дое|Стадион СКД]], [[Монровија]], Либерија |{{fb|TOG}} | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"|3–0 |[[Куп на западноафрикански нации 1987]] | |- | style="text-align:center;"|4 |26 јули 1987 |[[Спортски комплекс Самуел Канјон Дое|Стадион СКД]], [[Монровија]], Либерија |{{fb|MAR}} | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"|2–1 |Пријателски натпревар | |- | style="text-align:center;"|5 |20 декември 1987 |[[Спортски комплекс Самуел Канјон Дое|Стадион СКД]], [[Монровија]], Либерија |{{fb|BFA}} | style="text-align:center;"|1–0 | style="text-align:center;"|1–0 |[[ЦЕДЕАО Куп 1987]] | |- | style="text-align:center;"|6 |23 декември 1987 |[[Спортски комплекс Самуел Канјон Дое|Стадион СКД]], [[Монровија]], Либерија |{{fb|CIV}} | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"|1–2 |[[ЦЕДЕАО Куп 1987]] | |- | style="text-align:center;"|7 |21 август 1988 |[[Спортски комплекс Самуел Канјон Дое|Стадион СКД]], [[Монровија]], Либерија |{{fb|GHA}} | style="text-align:center;"|1–0 | style="text-align:center;"|2–0 |[[Квалификации за Светско првенство во фудбал 1990|Квалификации за Светско првенство 1990]] | |- | style="text-align:center;"|8 |11 јуни 1989 |[[Спортски комплекс Самуел Канјон Дое|Стадион СКД]], [[Монровија]], Либерија |{{fb|MWI}} | style="text-align:center;"|1–0 | style="text-align:center;"|1–0 |[[Квалификации за Светско првенство во фудбал 1990|Квалификации за Светско првенство 1990]] | |- | style="text-align:center;"|9 |4 септември 1994 |[[Спортски комплекс Самуел Канјон Дое|Стадион СКД]], [[Монровија]], Либерија |{{fb|TOG}} | style="text-align:center;"|1–0 | style="text-align:center;"|1–0 |[[Квалификации за Африкански куп на нации 1996]] | |- | style="text-align:center;"|10 |3 јуни 1996 |[[Стадион Акра Спортс]], [[Акра]], Гана |{{fb|GAM}} | style="text-align:center;"|2–0 | style="text-align:center;"|4–0 |[[Квалификации за Светско првенство во фудбал 1998|Квалификации за Светско првенство 1998]] | |- | style="text-align:center;"|11 |6 април 1997 |[[Стадион Акра Спортс]], [[Акра]], Гана |{{fb|EGY}} | style="text-align:center;"|1–0 | style="text-align:center;"|1–0 |[[Квалификации за Светско првенство во фудбал 1998|Квалификации за Светско првенство 1998]] | |- | style="text-align:center;"|12 |22 јуни 1997 |[[Спортски комплекс Самуел Канјон Дое|Стадион СКД]], [[Монровија]], Либерија |{{fb|COD|1997}} | style="text-align:center;"|2–0 | style="text-align:center;"|2–1 |[[Квалификации за Африкански куп на нации 1998]] | |- | style="text-align:center;"|13 |20 јуни 1999 |[[Спортски комплекс Самуел Канјон Дое|Стадион СКД]], [[Монровија]], Либерија |{{fb|TUN}} | style="text-align:center;"|2–0 | style="text-align:center;"|2–0 |[[Квалификации за Африкански куп на нации 2000]] | |- | style="text-align:center;"|14 |16 јули 2000 |[[Спортски комплекс Самуел Канјон Дое|Стадион СКД]], [[Монровија]], Либерија |{{fb|CPV}} | style="text-align:center;"|1–0 | style="text-align:center;"|3–0 |[[Квалификации за Африкански куп на нации 2002]] | |- | style="text-align:center;"|15 |22 април 2001 |[[Спортски комплекс Самуел Канјон Дое|Стадион СКД]], [[Монровија]], Либерија |{{fb|SUD}} | style="text-align:center;"|2–0 | style="text-align:center;"|2–0 |[[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2002|Квалификации за Светско првенство 2002]] | |- | style="text-align:center;"|16 |14 јули 2001 |[[Национален стадион (Сиера Леоне)|Национален стадион]], [[Фритаун]], Сиера Леоне |{{fb|SLE}} | style="text-align:center;"|1–0 | style="text-align:center;"|1–0 |[[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2002|Квалификации за Светско првенство 2002]] | |- | style="text-align:center;"|17 |23 август 2001 |[[Стадион Луис Пирата Фуенте]], [[Веракрус]], Мексико |{{fb|MEX}} | style="text-align:center;"|1–2 | style="text-align:center;"|4–5 |Пријателски натпревар | |- | style="text-align:center;"|18 |9 January 2002 |[[Стадион 26-ти Март]], [[Бамако]], Мали |{{fb|MLI}} | style="text-align:center;"|1–0 | style="text-align:center;"|1–1 |[[Африкански куп на нации 2002]] | |} === Почести === '''Барол''' * Либериска Премиер лига: 1985–86 * Либериски куп: 1985–86 '''Непобедливите Единаесет''' * Либериска Премиер лига: 1986–87 '''Монако''' * Куп на Франција: 1990–91 '''Париз Сен Жермен''' * [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] : 1993–94 * Куп на Франција: 1992–93, 1994–95 * Лига Куп: 1994–95 '''Милан''' * [[Серија А]]: 1995–96, 1998–99 <ref name="acmilan.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.acmilan.com/en/archive/show_player/George-Weah|title=A.C. Milan Hall of Fame: George Weah|work=acmilan.com|accessdate=1 April 2015}}</ref> '''Челси''' * [[ФА куп|ФА Куп]]: 1999-2000 '''Либерија''' * Вицешампион на Купот на нации: 1987 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.11v11.com/players/george-weah-106/|title=George Weah|work=11v11.com|accessdate=19 November 2021}}</ref> '''Поединечни''' * Африкански фудбалер на годината : 1989, 1994, 1995 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/afr-poy.html|title=African Player of the Year|date=5 January 2001|publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|accessdate=9 January 2014}}</ref> * Свет XI: 1991, 1996 (резерва), 1997, 1998 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-xi.html|title=Matches of FIFA XI|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117033752/http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-xi.html|archive-date=17 November 2015|accessdate=16 June 2016}}</ref> * Странски играч на годината во [[Лига 1 (Франција)|француска дивизија 1]]: 1990–91 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/franpoy.html|title=France – Footballer of the Year|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905115225/http://rsssf.com/miscellaneous/franpoy.html|archive-date=5 September 2015|accessdate=16 June 2016}}</ref> * Најдобар стрелец во Лигата на шампионите на УЕФА: [[УЕФА Лига на шампиони 1994/95|1994–95]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/ec/ec1tops.html#overall|title=Champions Cup/Champions League Topscorers|last=Roberto Di Maggio|last2=Roberto Mamrud|date=11 June 2015|publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|accessdate=22 December 2015|last3=Jarek Owsianski|last4=Davide Rota}}</ref> * Африкански фудбалер на годината: 1995 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/sport/football/24450345|title=History of the BBC African Footballer of the Year award|last=Piers Edwards|date=13 October 2015|work=BBC Sport|accessdate=9 March 2016}}</ref> * Onze d'Or : 1995 година <ref name="Onze Mondial Awards">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/onze-awards.html|title="Onze Mondial" Awards: Onze de Onze 1976–2011|last=José Luis Pierrend|date=6 March 2012|publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|accessdate=14 September 2015}}</ref> * [[Златна топка]] : 1995 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy.html|title=European Footballer of the Year ("Ballon d'Or")|last=Rob Moore|last2=Karel Stokkermans|date=21 January 2011|publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20090116080615/http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy.html|archive-date=16 January 2009|accessdate=22 December 2015}}</ref> * RSSSF играч на годината: 1995 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/rssbest/rsspoy95.html|title=Rec.sport.soccer Player of the Year 1995|work=www.rsssf.com|accessdate=2021-12-23}}</ref> * Крал на европскиот фудбал: 1995 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/sam-eupoy.html|title=European Player and Team of the Year|work=www.rsssf.com|accessdate=2021-12-23}}</ref> * Светски играч на годината на ФИФА: 1995 година <ref name="FIFA Awards RSSSF">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-awards.html#player10|title=FIFA Awards|last=José Luis Pierrend|date=12 February 2015|publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20160112042845/http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-awards.html|archive-date=12 January 2016|accessdate=5 January 2016}}</ref> * Тим на годината на <nowiki><i id="mwBEY">ЕСМ</i></nowiki> : 1995–96 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/esm-xi.html|title=ESM XI|publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20160207144925/http://www.rsssf.com/miscellaneous/esm-xi.html|archive-date=7 February 2016|accessdate=13 April 2015}}</ref> * Onze d'Argent: 1996 <ref name="Onze Mondial Awards" /> * Награда на ФИФА за фер плеј: 1996 година <ref name="FIFA Awards">{{Наведена мрежна страница|url=http://resources.fifa.com/mm/document/fifafacts/r%26a-awards/52/01/02/144081_factsheet_fifaannualawards_english.pdf|title=FACTSheet FIFA awards|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160122103135/http://resources.fifa.com/mm/document/fifafacts/r%26a-awards/52/01/02/144081_factsheet_fifaannualawards_english.pdf|archive-date=22 January 2016|accessdate=19 January 2016}}</ref> * Светски играч на годината на ФИФА – Сребрена награда: 1996 година <ref name="FIFA Awards RSSSF" /> * 50 најдобри играчи на сите времиња на ''Planète Foot'': 1996 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/best-x-players-of-y.html#planete50|title=The Best x Players of the Century/All-Time|work=www.rsssf.com|accessdate=2021-12-23}}</ref> * IFFHS африкански играч на векот : 1999 година <ref name="Africa – Player of the Century"/> * 100 најдобри фудбалери на сите времиња на <nowiki><i id="mwBGE">World Soccer</i></nowiki>: 1999 година <ref name="World Soccer Players of the Century">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.englandfootballonline.com/TeamHons/HonsWldSocPlyrsCent.html|title=World Soccer Players of the Century|publisher=World Soccer|accessdate=29 August 2014}}</ref> * 100 ѕвезди на векот: 1999 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/best-x-players-of-y.html#placar100|title=The Best x Players of the Century/All-Time|work=www.rsssf.com|accessdate=2021-12-23}}</ref> * ФИФА 100: 2004 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/2374252/Pele-open-to-ridicule-over-top-hundred.html|title=Pele open to ridicule over top hundred|last=Christopher Davies|date=5 March 2004|work=The Telegraph|url-access=subscription|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/2374252/Pele-open-to-ridicule-over-top-hundred.html|archive-date=11 January 2022|accessdate=13 April 2015}}</ref> * Награда за храброст Артур Еш 2004 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://espn.go.com/espy2004/s/04asheaward.html|title=The 2004 ESPY Awards – Weah selected for Arthur Ashe Courage Award|work=ESPN|accessdate=9 March 2016}}</ref> * Награда Golden Foot Legends: 2005 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goldenfoot.com/legends.php?l=en|title=Legends|publisher=Golden Foot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925120930/http://www.goldenfoot.com/legends.php?l=en|archive-date=25 September 2015|accessdate=23 September 2015}}</ref> * Куќата на славните на Милан <ref name="acmilan.com"/> * Легенди на IFFHS <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://iffhs.de/iffhs-has-announced-the-48-football-legend-players/|title=IFFHS announce the 48 football legend players|date=25 January 2016|publisher=IFFHS|accessdate=14 September 2016}}</ref> * Светска куќа на славните на фудбалот <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/mex-hof.html#world|title=Hall of Fame of Soccer Mexico and World|work=www.rsssf.com|accessdate=2021-12-23}}</ref> * Почесен доктор по хуманизам од Универзитетот Катингтон: 29 јуни 2018 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.emansion.gov.lr/2press.php?news_id=4568&related=7&pg=sp|title=President Weah Receives Honorary Doctorate Degree|work=Emansion.gov.lr|accessdate=2022-12-01|archive-date=2020-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807021000/https://www.emansion.gov.lr/2press.php?news_id=4568&related=7&pg=sp|url-status=dead}}</ref> * ''[[France Football]]'' Top-30: 2019 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/ff-afr30.html|title=France Football "Légendes Africaines Top 30"|work=www.rsssf.com|accessdate=2021-12-23}}</ref> * Африкански машки тим од соништата: 2021 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iffhs.com/posts/1121|title=IFFHS|date=29 May 2021|publisher=IFFHS|accessdate=31 May 2021}}</ref> == Хуманитаризам == Веа е посветен хуманитарец за неговата земја разурната од војна. За време на неговата играчка кариера станал амбасадор на добра волја на ОН.<ref name="Weah to run for president again">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-36166570|title=Liberia ex-footballer George Weah to run for president again|date=28 April 2016|work=BBC Sport|accessdate=25 October 2017}}</ref> На наградите ESPY во 2004 година во театарот Кодак, Лос Анџелес, Веа ја добил наградата за храброст Артур Еш за неговите напори.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://espn.go.com/espy2004/s/04asheaward.html|title=Weah selected for Arthur Ashe Courage Award|work=[[ESPN]]|accessdate=25 April 2007}}</ref> Тој, исто така, бил именуван за амбасадор на добра волја на УНИЦЕФ,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.unicef.org/people/people_george_weah.html|title=George Weah|work=UNICEF|access-date=27 December 2017}}</ref> улога што ја суспендирал по неговата политичка кариера.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.worldofvolley.com/News/stories/Life-after-career/29342/george-weah---from-striker-to-president.html|title=George Weah – From striker to president|access-date=27 December 2017}}</ref> Надвор од фудбалските терени, тој се истакнал во текот на неговата кариера за неговите иницијативи за борба против расизмот во играта.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/4761857.stm|title=Weah on racism|last=Durosimi Thomas|date=11 May 2006|work=BBC Sport|access-date=3 October 2018}}</ref> === Фудбал и деца === Веа се обидел да го искористи фудбалот како начин да донесе среќа и да го промовира образованието за децата во [[Либерија]]. Во 1998 година, Веа лансирал [[ЦД]] наречено ''Lively Up Africa'' во кое се појавува пејачот Фрисби Омо Исибор и уште осум африкански фудбалски ѕвезди. Приходите од ова ЦД биле наменети за детски програми во земјите на потекло на вклучените спортисти.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.unicef.org/people/people_george_weah.html|title=UNICEF People: George Weah|access-date=29 August 2018|agency=UNICEF}}</ref> Веа бил претседател на Помлади Професионалци, поранешен фудбалски тим што го основал во [[Монровија]] во 1994 година. Како начин да се поттикнат младите да останат на училиште, единствениот услов на клубот за членство било присуството на училиште. Многу од младите, регрутирани од цела Либерија, продолжиле да играат за либериската репрезентација.<ref>{{Наведени вести|url=http://allafrica.com/stories/201605091262.html|title=Liberia: Amb. George Manneh Saykozie Weah, Best Man to Lead New Liberia|last=Bamba|first=Mohammed M.|date=9 May 2016|work=FrontPageAfrica (Monrovia)|access-date=27 December 2017}}</ref> Веа, исто така, бил активно вклучен во младинските програми во либериската енклава на Стејтен Ајленд, Њујорк, кога престојувал таму некое време.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.silive.com/news/2017/12/former_staten_islander_george.html|title=Former Islander and soccer star George Weah elected president of Liberia|last=Bascome|first=Erik|date=29 December 2017|work=[[Staten Island Advance]]|access-date=30 May 2019}}</ref> === Фудбалски академии === Претседателот на Дија Груп и индиски претприемач Нирав Трипати објавил мултимилионско партнерство со Џорџ Веа во 2016 година, при што ќе се основаат глобални фудбалски академии за да им помогнат на младите и во сиромашните и во земјите во развој.<ref name="Diya Hope Football Academy">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.diyahopefootball.org/welcome|title=Diya Hope Football Academy|publisher=Diya Hope Football Academy|archive-url=https://web.archive.org/web/20170109020945/https://www.diyahopefootball.org/welcome|archive-date=2017-01-09}}</ref> Мотивацијата за академиите се наведува како заедничко искуство меѓу Трипати и Веа за тоа како спортот може да ги промени животите во нивните нации [[Индија]] и Либерија, кои и двете сè уште страдаат од тешка сиромаштија.<ref name="Diya Hope Football Academy"/> == Политичка кариера == === Претседателска кандидатура од 2005 === По завршувањето на Втората либериска граѓанска војна, Веа ја објавил својата намера да се кандидира за претседател на Либерија на изборите во 2005 година, формирајќи го Конгресот за демократски промени за да ја поддржи неговата кандидатура. Додека Веа бил популарна личност во Либерија, противниците го навеле неговиот недостаток на формално образование како хендикеп за неговата способност да ја води земјата, за разлика од неговата противничка, образована на [[Харвард]], Елен Џонсон Серлиф. Аналитичарите, исто така, забележале недостаток на искуство на Веа, нарекувајќи го „младенец во шумата“, додека Сирлиф служела како министер за финансии во администрацијата на Толберт во 1970-тите и имала позиции во Ситибанк, [[Светска банка|Светската банка]] и Обединетите нации. Подобноста на Веа да се кандидира за претседателила е доведена во прашање, бидејќиилоше објавено дека тој станал француски државјанин во неговата фудбалска кариера во Пазри Сент Жермен, но овие жалбиилееа одбиени од изборната комисија на суд и на Веа муилоше дозволено да продолжи.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4403120.stm|title=Profile: George Weah|date=11 November 2005|work=BBC News|access-date=27 December 2017}}</ref> Веа добил мноштво гласови во првиот круг на гласање на 11 октомври, собирајќи 28,3 отсто од гласовите. Ова го квалификувало да се натпреварува во вториот круг од изборите против Сирлиф, второ пласираниот кандидат. Сепак, тој го загубил вториот круг од Сирлиф на 8 ноември, собирајќи само 40,6% наспроти 59,4% за Сирлиф. Веа тврдел дека изборите биле наместени преку заплашување на гласачите и манипулирање на гласачките ливчиња, а многу од неговите поддржувачи протестирале против резултатите на улиците на [[Монровија]]. Сепак, по уверувањето дека гласањето е фер, неколку истакнати африкански лидери ги повикале поддржувачите на Веа да го прифатат резултатот со благодат и достоинство, а Сирлиф станала претседател. [[Африканска Унија|Африканската унија]] ги окарактеризирала изборите како „мирни, транспарентни и фер“.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/4433844.stm|title=African leaders hail Liberia poll|date=13 November 2005|work=BBC News}}</ref> Недостигот на образование на Веа станало проблем во кампањата. Тој бил многу критичен кон оние кои велат дека не е способен да владее: „''Со целото свое образование и искуство, тие управуваа со оваа нација стотици години.'' ''Тие никогаш не направиле ништо за нацијата''“. Тој првично тврдел дека има диплома по спортски менаџмент на Универзитетот Парквуд во Лондон; сепак, ова е неакредитирана фабрика за дипломи, која доделува сертификати без да бара студирање.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.gelfmagazine.com/mt/archives/george_weah_in_diplomamill_scandal.html|title=George Weah in Diploma-Mill Scandal|last=David Goldenberg|date=22 April 2005|work=Gelf Magazine}}</ref> Веа потоа дипломирал [[бизнис администрација]] на Универзитетот ДеВри во Мајами.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www1.voanews.com/english/news/a-13-2007-06-19-voa9-66717302.html?textmode=0 |title=Liberia's George Weah to Seek a College Degree. |accessdate=2022-12-01 |archive-date=2011-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110104182700/http://www.voanews.com/english/news/a-13-2007-06-19-voa9-66717302.html?textmode=0 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.usatoday.com/sports/soccer/2010-08-11-428543297_x.htm George Weah gets educated in quest for election.]</ref> === 2009–2016 === Веа, исто така, останал активен во либериската политика, враќајќи се од [[Соединетите Американски Држави]] во 2009 година за успешна кампања за кандидатот за Конгресот за демократски промени на дополнителните сенаторски избори во округот Монсерадо.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.liberianobserver.com/node/3135 |title=Weah Confronted. |accessdate=2022-12-01 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305113553/http://liberianobserver.com/node/3135 |url-status=dead }}</ref> Некои аналитичари ги гледале овие потези како подготовка за повторна трка за Претседателството во 2011 година,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.theliberiandialogue.org/articles/c072207tws.htm |title=College-bound George Weah gave us something to talk about. |accessdate=2022-12-01 |archive-date=2008-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725033845/http://www.theliberiandialogue.org/articles/c072207tws.htm |url-status=dead }}</ref> и Веа навистина подоцна ја објавил својата намера да ја предизвика Сирлиф на изборите во 2011 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://allafrica.com/stories/201008260072.html|title=Liberia: 'I Have Knowledge'|date=26 August 2010|work=AllAfrica}}</ref> По серијата неуспешни сојузи со другите опозициски партии, Конгресот за демократски промени го избрал Веа за потпретседателски кандидат во 2011 година, во трка со претседателскиот кандидат Винстон Табман.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.1847post.com/article/brumskine-siakor-another-dream-ticket|title=Brumskine-Siakor: Another Dream Ticket?|date=9 February 2011|work=The 1847 Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20110411005144/http://www.1847post.com/article/brumskine-siakor-another-dream-ticket|archive-date=11 April 2011}}</ref> Сепак, Сирлиф била реизбрана, при што Тубман / Веа добил само 9,3% од гласовите. Во 2014 година, тој се кандидирал за избори во Сенатот како кандидат за Конгресот за демократски промени во округот Монсерадо. Тој бил избран со големо мнозинство во Либерискиот Сенат на 20 декември 2014 година. Веа го победил Роберт Сирлиф, синот на Сирлиф, станувајќи првиот меѓународен спортист од Либерија избран да претставува округ во законодавниот дом. Тој извојувал убедлива победа, добивајќи 99.226 гласови, што претставува 78,0% од вкупните гласови од 141 избирачки центри, додека Сирлиф, неговиот најблизок ривал добил 13.692 гласа, што е скоро 11% на изборите нарушени само со слаба излезност.<ref>[http://www.necliberia.org/senate2014/county_30_2.html Montserrado County] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180113151037/http://www.necliberia.org/senate2014/county_30_2.html}} NEC Liberia</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.liberianobserver.com|title=Top News – The Liberian Observer|accessdate=16 June 2016}}</ref> По неговиот избор, Веа само повремено присуствувал на седниците на Сенатот и не вовел или спонзорирал никакво законодавство.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21733239-election-marks-liberias-first-democratic-transfer-power-1944-george-weah|title=George Weah, an ex-footballer, wins Liberia's presidential election|date=29 December 2017|work=The Economist|access-date=31 December 2017}}</ref> === Претседателска кандидатура за 2016 === Во април 2016 година, Веа ја објавил својата намера да се кандидира за претседател на Либерија на изборите во 2017 година,<ref name="Weah to run for president again"/> застапувајќи се за Коалицијата за демократски промени. По победата во првиот круг од изборите во 2017 година со 38,4% од гласовите, тој и Џозеф Боакаи од Партијата за единство отишле во вториот круг од изборите. Во вториот круг, Веа бил избран за претседател на Либерија, победувајќи во вториот круг против потпретседателот Џозеф Боакаи со повеќе од 60% од гласовите.<ref>{{Наведени вести|url=https://uk.reuters.com/article/uk-liberia-election/ex-soccer-star-king-george-weah-wins-liberias-presidency-idUKKBN1EM1O6|title=Ex-soccer star 'King George' Weah wins Liberia's presidency|date=28 December 2017|work=Reuters|access-date=28 December 2017|archive-date=2020-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20201002194332/https://uk.reuters.com/article/uk-liberia-election/ex-soccer-star-king-george-weah-wins-liberias-presidency-idUKKBN1EM1O6|url-status=dead}}</ref> == Претседателство == [[Податотека:George_Weah_2019_(cropped).jpg|мини|Претседателот Веа во 2019 година]] Веа положил заклетва како претседател на [[22 јануари]] [[2018]] година, со што станал четвртиот најмлад претседател во Африка,<ref name="Listwand">{{Наведени вести|url=https://listwand.com/2018/01/top-10-youngest-presidents-in-africa-updated/|title=Top 10 youngest serving presidents in Africa, 2018|date=3 October 2018|access-date=3 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003125007/https://listwand.com/2018/01/top-10-youngest-presidents-in-africa-updated/|archive-date=3 October 2018|agency=Listwand}}</ref> што ја означило првата демократска транзиција во Либерија по 74 години.<ref name="BBC News">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-42773165|title=George Weah sworn in as Liberia's president|date=22 March 2018|agency=BBC}}</ref> Тој ги навел борбата против корупцијата, реформите во економијата, борбата против неписменоста и подобрувањето на животните услови како главни цели на неговото претседателствување.<ref name="BBC News" /> Двајца други африкански великани од светска класа, [[Дидје Дрогба|Дидие Дрогба]] и [[Самјуел Ето|Самуел Ето]], присуствувале на инаугурацијата.<ref>{{Наведени вести|url=https://en.as.com/en/2018/01/22/football/1516648087_302622.html|title=George Weah sworn in as president of Liberia|work=As|access-date=23 August 2018|archive-date=2021-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415152324/https://en.as.com/en/2018/01/22/football/1516648087_302622.html|url-status=dead}}</ref> === Внатрешна политика === На [[29 јануари]] [[2018]] година, во својата прва годишна порака до националниот законодавен дом, тој ја намалил својата плата и другите бенефиции за 25% со моментален ефект. „''Со оценката што претходно ви ја дадов за лошата состојба на нашата економија, сметам дека е соодветно сите да се жртвуваме во интерес на нашата земја.'' ''Според член 60 од Уставот, платите на претседателот и на потпретседателот ги утврдува законодавниот дом, а не може да се зголемуваат или намалуваат во периодот за кој се избираат. Меѓутоа, со оглед на многу брзо влошената состојба на економијата, денеска ве известувам, со непосреден ефект, дека ќе ја намалам мојата плата и бенефиции за 25% и средствата ќе ги вратам во Консолидираниот фонд за распределба''.“ <ref>[http://www.emansion.gov.lr/2press.php?news_id=4347&related=7&pg=sp President Weah Delivers Maiden State of the Nation; Assures 25% Cut in Salary] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180811022706/http://www.emansion.gov.lr/2press.php?news_id=4347&related=7&pg=sp |date=2018-08-11 }}, ''Libgov''.</ref> На [[29 јануари]] [[2018]] година, Веа објавил дека ќе бара уставни промени за да им се дозволи на луѓето од „нецрно“ потекло да бидат граѓани и да им се дозволи на странците да поседуваат земја. Тој ја нарекол сегашната ситуација „''расистичка и несоодветна''“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-42871741|title=Weah to scrap 'racist' citizenship law|date=2018|work=BBC News|access-date=2018-01-30}}</ref> На 12 септември 2020 година, тој прогласил национална вонредна состојба поради сексуалното насилство во земјата, ветувајќи дека ќе создаде специјален обвинител за силување, национален регистар на сексуални престапници и национална работна група за справување со проблемот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/9/12/liberia-declares-rape-a-national-emergency-after-spike-in-cases|title=Liberia declares rape a national emergency after spike in cases|last=|first=|date=12 September 2020|work=Al Jazeera|accessdate=16 June 2022}}</ref> Понатаму најавил итен фонд од 2 милиони долари, од кој дел се набавило опрема за ДНК-тестирање за форензичка идентификација на сторителите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://frontpageafricaonline.com/front-slider/liberia-one-year-since-president-weah-declared-rape-a-national-emergency-activists-say-nothing-has-changed/|title=Liberia: One Year Since President Weah Declared Rape a National Emergency Activists Say Nothing Has Changed|last=Azango|first=Mae|date=9 December 2021|work=FrontPage Africa|accessdate=16 June 2022}}</ref> Сепак, од март 2022 година, опремата за ДНК-тестирање допрва требало да биде функционална.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://frontpageafricaonline.com/gender-issues/women-legislative-caucus-calls-for-functional-dna-machines-amid-increase-in-rape-case/|title=Women Legislative Caucus Calls for functional DNA Machines amid Increase in Rape Case|last=Koinyeneh|first=Gerald C.|date=11 March 2022|work=FrontPage Africa|accessdate=16 June 2022}}</ref> Исто така, специјалниот обвинител допрва треба да биде назначен, регистарот на сексуални престапници допрва треба да се спроведе, а специјализираните судови за родово насилство биле спроведени само во три од шеснаесетте либериски окрузи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.opendemocracy.net/en/5050/liberia-president-george-weah-rape-impunity/|title=Has Liberia's 'feminist' president forgotten his promise to tackle rape?|last=Johnson-Mbayo|first=Bettie K.|date=7 June 2022|work=openDemocracy|accessdate=16 June 2022}}</ref> === Надворешна политика === По неговиот избор на функцијата, Веа најпрво бил во официјална посета на [[Сенегал]] за да се сретне со претседателот Меки Сал, за „''да ја зајакне врската меѓу двете земји''“. На [[21 февруари]] [[2018]] година, Веа ја направил својата прва официјална посета надвор од Африка, во [[Франција]], при што се сретнал со францускиот претседател [[Емануел Макрон]]. Состанокот се фокусирал на подобрување на односите меѓу [[Франција]] и [[Либерија]], а исто така била побарана француска помош за проект за развој на спортот во Африка. На состанокот присуствувале и [[Дидје Дрогба|Дидие Дрогба]], [[Килијан Мбапе]] и претседателот [[ФИФА|на ФИФА]] Џани Инфантино.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Macron-recoit-Weah-a-l-Elysee-en-presence-de-Drogba-et-Mbappe-1465295|title=Macron reçoit Weah à l'Elysée en présence de Drogba et Mbappé|date=2018|work=Paris Match|access-date=2018-02-21|language=FR}}</ref> На 25 мај 2018 година, по состанокот со претседателот Веа, претседателот на Фудбалската Асоцијација на Либерија, Муса Билити, објавил дека Либерија ќе гласа за кандидатурата за Светското првенство за Канада-Мексико-Соединетите Американски Држави, со што ќе ги прекине редовите со остатокот од Африка, кои гласале за мароканеската понуда.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/sport/football/44247560|title=Liberia to vote against Morocco's 2026 World Cup bid|last=Edwards|first=Piers|work=BBC Sport}}</ref> === Критика === Како претседател, Веа бил под критики за поттикнување насилство врз опозициските кандидати, вклучително и Телија Уреј во 2019 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://frontpageafricaonline.com/politics/liberia-we-couldnt-get-out-telia-urey-on-how-she-escaped-death-in-district-15-attack/|title=We Couldn't Get Out|last=Rodney|first=Sieh|date=18 August 2019|work=FrontPageAfrica}}</ref> На 15 август 2022 година, тројца високи членови на кабинетот на Веа биле санкционирани од Соединетите Држави за наводна корупција.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://apnews.com/article/george-weah-government-and-politics-c602d2dab6b91daaada07ea58db67437|title=Senior Liberian officials hit with U.S. financial sanctions|date=15 August 2022|publisher=AP News|accessdate=2022-08-17}}</ref> === Песна === На 25 март 2020 година, либерискиот претседател ја снимил својата песна со локалната група Раби, чиј текст го напишал самиот тој. Во оваа песна „Тој ги повикува [[Либерија|либериското]] и [[африка]]нското население да застанат со сите средства против овој вирус <nowiki>[</nowiki> [[SARS-CoV-2|САРС-КоВ-2]] <nowiki>]</nowiki> кој предизвикува штета низ целиот свет“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://beninwebtv.com/2020/04/liberia-lemouvante-chanson-du-president-george-weah-contre-la-covid-19-video/|title=Liberia: l'émouvante chanson du président George Weah contre la Covid-19 (vidéo)|last=Cochimau|first=Houngbadji|date=2020-04-09|work=BENIN WEB TV|language=fr-FR|accessdate=2020-04-10|archive-date=2020-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412171959/https://beninwebtv.com/2020/04/liberia-lemouvante-chanson-du-president-george-weah-contre-la-covid-19-video/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.20min.ch/ro/sports/football/story/20002404|title=La chanson de George Weah contre le Covid-19|last=www.20min.ch|first=www 20minutes ch, 20 Minutes, 20 Min|date=April 2020|work=20 Minutes|language=fr|accessdate=2020-04-10}}</ref><blockquote>''Може да биде мајка ти, може да биде татко ти, твоите браќа или сестри. Ајде сите заедно да се бориме со овој валкан вирус.'' извадок од песната на претседателот Веа во [[реге]] ритам. Мнозинството луѓе во Либерија немаат пристап до интернет или [[Фејсбук]], но сите слушаат радио. Според портпаролот на претседателот, песната ќе се пушта на различни станици низ земјата за правилно да се емитува пораката.<ref name="francetvinfo.fr">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.francetvinfo.fr/monde/afrique/societe-africaine/liberia-le-president-george-weah-chante-contre-le-coronavirus_3885653.html|title=Liberia : le président George Weah chante contre le coronavirus|date=2020-03-26|work=Franceinfo|language=fr|accessdate=2020-04-10}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/George-weah-chante-contre-le-coronavirus/1123858|title=George Weah chante contre le coronavirus - Foot - Coronavirus|work=L'Équipe|language=fr|accessdate=2020-04-10}}</ref></blockquote>Џорџ Веа веќе снимил песна против ебола.<ref name="francetvinfo.fr"/> == Личен живот == Веа има четири деца; три деца со неговата сопруга родена во Јамајка <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://globeafrique.com/jamaican-first-lady-for-liberia-excites-jamaicans-worldwide|title=Jamaican 'First Lady' for Liberia Excites Jamaicans worldwide|last=Mabande|first=Ben|date=4 October 2017|work=Globe Afrique|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230060245/https://globeafrique.com/jamaican-first-lady-for-liberia-excites-jamaicans-worldwide/|archive-date=30 December 2017|accessdate=29 December 2017}}</ref> Клар Веа: Џорџ, Тита и Тимоти и дете од друга врска. Во 2016 година тој бил тужен од мајката на неговата ќерка за трошоци за издршка на детето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://frontpageafricaonline.com/diaspora/u-s-court-denies-weah-attorney-fees-in-child-support-case/|title=Weah child support expenses|date=October 2016|work=Front Page Africa}}</ref> И двајцата негови синови станале фудбалери и потпишале за [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://monroviainquirer.com/2015/09/15/weahs-son-signs-for-psg/|title=Weah's Son Signs For PSG|date=15 September 2015|work=The Inquirer Newspaper|publisher=The Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208103909/http://monroviainquirer.com/2015/09/15/weahs-son-signs-for-psg/|archive-date=8 December 2015|accessdate=5 December 2015}}</ref> иако само Тимоти играл за првиот тим.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.espn.co.uk/football/paris-saint-germain/story/3404724/us-youth-international-timothy-weah-son-of-george-makes-debut-for-psg|title=U.S.'s Timothy Weah, son of George, makes debut for PSG|date=3 March 2018|work=ESPN FC|access-date=10 April 2018}}</ref> Двајцата биле младински интернационалци за Соединетите Американски Држави,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ussoccer.com/players/2014/05/14/10/51/timothy-weah|title=Timothy Weah|publisher=U.S. Soccer|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903074554/http://www.ussoccer.com/players/2014/05/14/10/51/timothy-weah|archive-date=3 September 2014|accessdate=29 August 2014}}</ref> и Тимоти имал натпревар за сениорскиот тим.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2018/mar/27/usa-paraguay-score-friendly-bobby-wood-tim-weah|title=USA edge Paraguay on Bobby Wood penalty as Tim Weah debuts|date=28 March 2018|work=The Guardian|access-date=10 April 2018|agency=Associated Press}}</ref> Веа практикувал [[ислам]] десет години пред да се врати во [[христијанство]]то.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/sports_talk/forum/1550731.stm You quizzed George Weah] – BBC News</ref> Во моментов, Веа повторно практикува [[протестантство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.protestantedigital.com/ES/Tag/%20Weah/list/Noticia|title=Protestante Digital – TAGS|accessdate=16 June 2016}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во октомври 2017 година, тој бил забележан во истакнатата нигериска црква Пастор ТБ Џошуа заедно со либерискиот сенатор Јорми Џонсон.<ref>{{Наведени вести|url=https://frontpageafricaonline.com/index.php/politics/5841-prince-johnson-george-weah-attend-same-service-in-nigeria|title=Weah, Boakai Seek Nigerian Prophet T.B. Joshua's Blessing For Liberian Presidency|date=22 October 2017|work=Front Page Africa (Liberia)|access-date=11 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226170235/http://frontpageafricaonline.com/index.php/politics/5841-prince-johnson-george-weah-attend-same-service-in-nigeria|archive-date=26 December 2017}}</ref> Џошуа, наводно, имал клучно влијание во одлуката на Џонсон да ја поддржи кандидатурата на Веа на изборите во Либерија во 2017 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.africanews.com/2017/10/27/ex-liberian-warlord-endorses-weah-after-joint-visit-to-nigerian-pastor/|title=Ex-Liberian Warlord Endorses Weah After Joint Visit To Nigerian Pastor|date=27 October 2017|work=Africa News}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.journalducameroun.com/en/liberian-newspapers-zoom-on-prince-johnson-weah-in-nigeria-for-prayers-others/|title=Liberian newspapers zoom on Prince Johnson, Weah in Nigeria for prayers, others|date=23 October 2017|work=Journal Du Cameroun|access-date=9 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171110124433/https://www.journalducameroun.com/en/liberian-newspapers-zoom-on-prince-johnson-weah-in-nigeria-for-prayers-others/|archive-date=10 November 2017}}</ref> Има француско државјанство и течно го зборува [[Француски јазик|францускиот јазик]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.lemonde.fr/afrique/article/2017/12/29/george-weah-l-enfant-du-ghetto-devenu-president_5235874_3212.html|title=George Weah, l'enfant du ghetto devenu président du Liberia|date=2017-12-30|work=Le Monde Afrique}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20150421011228/http://liberiansoccer.com/George%20Weah.htm Профил на играч и статистика] - www.liberiansoccer.com * [http://www.theperspective.org/articles/1008200502.html Критики за кампањата на Веа за претседател] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101202214737/http://theperspective.org/articles/1008200502.html |date=2010-12-02 }} * [http://www.unicef.org/people/people_george_weah.html Биографија на почетната страница на УНИЦЕФ] * [http://archiviostorico.corriere.it/1996/gennaio/10/vie_Weah_sono_infinite_co_0_9601104443.shtml Италијански профил] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Веа, Џорџ}} [[Категорија:ФИФА 100]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Челзи]] [[Категорија:Фудбалери на Милан]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1966 година]] [[Категорија:Либерија]] jv433ged3n986onaycptktrvsv7cfsr 0 1310958 5582169 5344393 2026-06-25T05:05:57Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582169 wikitext text/x-wiki {{Infobox nobility | name = Јузеф Вибицки<br/>Józef Wybicki | image = [[Податотека:Józef Wybicki.PNG|250px]] | CoA = {{center|[[Податотека:POL_COA_Rogala.svg|50px]]<br>[[Грб на Рогала|Рогала]]}} | caption = | spouse = 1. Кунегунда Вибицка, родена Дрвенска (1773–1775)<br>2. Естера Вибицка, родена Веруш Ковалска (1780) | noble family = Вибицки | father = Пјотр Вибицки | mother = Констанца Вибицка, родена Лниска | birth_date = {{birth date|1747|9|29|df=y}} | birth_place = [[Бедомин]], [[Померанско Војводство|Померанија]], Полска | death_date = {{death date and age|1822|3|10|1747|9|29|df=y}} | death_place = [[Манечки]], Прусија | signature = ||known_for=Author of the Polish national anthem "[[Mazurek Dąbrowskiego]]"}} '''Јузеф Вибицки''' (полски Józef Wybicki); ({{роден на|29|септември|1747}} – {{починат на|10|март|1822}}) — полски [[благородник]], [[правник]], [[поет]], политички и воен активист со [[Кашуби|кашупско]] потекло.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jozefwybicki.pl/pl/muzeum-hymnu-narodowego/jozef-wybicki/|title=JÓZEF WYBICKI|work=www.jozefwybicki.pl|publisher=Towarzystwo Przyjaciół Muzeum Hymnu Narodowego|accessdate=22 November 2020}}</ref> Најчесто препознаван како автор на „Домбровска мазурка“ (полски „[[Домбровска мазурка|Mazurek Dąbrowskiego“]]), која била прифатена како полска [[државна химна]] во 1927 година. == Животопис == [[Податотека:Manor_House_of_Józef_Wybicki_in_Będomin.JPG|лево|мини|200x200пкс| Палатата на Јозеф Вибицки во селото Бедомин]] Вибицки е роден во Бедомин, во регионот [[Померанија]] во [[Полско-литванска Државна Заедница|Полско-литванската Државна Заедница]].<ref name="unigd"/> Неговото семејство потекнувало од померанско благородништво. Завршил [[Исусовци|језуитско]] училиште, а во младоста бил помлад судски службеник.<ref name="Bartov2007"/> Вибицки бил избран за заменик на Репнинскиот Сејм, на седницата на полскиот парламент во 1767 година, во пресрет на Првата поделба на Полска.<ref name=unigd/> Подоцна се приклучил на бунтот познат како Барска конфедерација (1768–1772), чија цел било да се спротивстави на руското влијание и кралот Станислав Август Понијатовски.<ref name=unigd/><ref name="Bartov2007"/> Тој бил еден од советниците на Конфедерацијата, дејствувајќи како дипломат.<ref name="Michalika1994"/> По неуспехот на бунтот, заминал на извесно време во Холандија, студирајќи право на Универзитетот Лајден.<ref name="Bartov2007"/> [[Податотека:DabrowskiWybickiNapoleon.jpg|лево|мини|200x200пкс| [[Јан Хенрик Домбровски|Јан Хенрик Дабровски]] и Вибицки се сретнале со [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] во Берлин во 1806 година.]] Враќајќи се во Полска, во 1770-80-тите станал член на Комисијата за национално образование.<ref name=unigd/> Во тој период го поддржал кралот Станислав Август Понијатовски и неговите предложени реформи.<ref name=unigd/><ref name="Bartov2007"/> Помогнал во подготовките на либералниот Замојски кодекс (Збирка на судски закони) од доцните 1770-ти.<ref name="Butterwick2011"/> Иако не бил еден од првите заменици, бил активист на Патриотската партија за време на Големиот Сејм (1788–92). Во тој период, поголемиот дел од времето престојувал на својот имот, пишувајќи и поставувајќи опери. Меѓутоа од 1791 учествувал во расправите на Големиот Сејм. Во 1792 година, како последица на Полско-руската војна, заедно со многу поддржувачи на Понијатовски, се приклучил на Конфедерацијата Тарговица.<ref name="Zajewski1989"/> Учествувал во востанието на Кошќушко (1794)<ref name=unigd/> и бил член на воениот оддел на Привремениот совет на Војводството Мазовија.<ref name="Kociszewski1982"/> По неуспехот на ова востание тој се преселил во Франција.ref name="Bartov2007"/> [[Податотека:Jozef Wybicki 1805 (14441287) (cropped).jpg|десно|мини|169x169пкс| Јузеф Вибицки]] Биле блиски пријатели со [[Тадеуш Кошќушко]] и [[Јан Хенрик Домбровски|со Јан Хенрик Домбровски]].<ref name="Nance2008"/> Со Домбровски ги организирале полските легиони во Италија, служејќи му на [[Наполеон Бонапарт]].<ref name=unigd/> Во 1797 година, додека бил во Реџо Емилија, Италија, тој ја напишал [[Мазурка|Домбровска Мазурка]] (''[[Домбровска мазурка|Mazurek Dąbrowskiego]]'').<ref name=unigd/> Во 1806 година му помогнал на Домбровски да го организира [[Големополско востание (1806)|Големополското востание.]].<ref name="Bartov2007"/> По создавањето на Војводството Варшава во 1807 година тој преземал неколку позиции во Министерството за правда и продолжил да работи за него по трансформацијата на војводството во [[Полско Царство|Конгресна Полска]].<ref name="Bartov2007"/> Во 1817 година станал претседател на Врховниот суд на Конгресот на Полска.<ref name="Lechicka1962"/> Починал на 10 март 1822 година во Манечки, во Шрим, тогаш дел од Големото Војводство Позен, Прусија. == Кариера == Вибицки бил писател, новинар и поет. Тој напишал поеми, драми и политички трактати во кои застапувал теми поврзани со реформите во Полска во 1770-тите и 1780-тите. Неговите дела од тоа време го анализираат полскиот политички систем, концептите на слободата каде се залагал за повеќе права за селанството.<ref name="Grzeskowiak-Krwawicz2012"/> По 1780 година објавува повеќе политички брошури, залагајќи се за либерални реформи во Војводството Варшава. [[Мазурка]]та на Домбровски ( ''[[Домбровска мазурка|Mazurek Dąbrowskiego]]'') станува најпознато дело на Вибицки. По Ноемвриското востание во 1831 година, била неофицијална [[државна химна]]. Во 1927 година, Мазурката била официјално усвоена како [[полска]] [[државна химна]] од полскиот парламент (Сејм).<ref name="Bartov2007"/><ref name="ministerstwa"/> == Наводи== {{Наводи|refs=<ref name="unigd">{{нмс|author=Bolesław Oleksowicz|title=Józef WYBICKI|publisher=VIRTUAL LIBRARY OF POLISH LITERATURE|url=http://literat.ug.edu.pl/autors/wybic.htm|access-date=7 October 2013|archive-date=2022-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208212837/https://literat.ug.edu.pl/autors/wybic.htm|url-status=dead}}</ref> <ref name="Bartov2007">{{наведена книга|author=Omer Bartov|title=Erased: Vanishing Traces of Jewish Galicia in Present-day Ukraine|url=https://books.google.com/books?id=CbofiWD2hL0C&pg=PA121|year=2007|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-13121-4|pages=121–122}}</ref> <ref name="Michalika1994">{{наведена книга|author=Mariana B. Michalika|title=Kronika powstań polskich: 1794 – 1944|url=https://books.google.com/books?id=AAhpAAAAMAAJ|year=1994|publisher="Kronika"-Marian B. Michalik|isbn=978-83-86079-02-5|page=10|language=pl}}</ref> <ref name="Butterwick2011">{{наведена книга|author=Richard Butterwick|title=The Polish Revolution and the Catholic Church, 1788–1792: A Political History|url=https://books.google.com/books?id=TlQQdbfi_v0C&pg=PA285|date=1 December 2011|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-925033-2|page=285}}</ref> <ref name="Zajewski1989">{{наведена книга|author=Władysław Zajewski|title=Józef Wybicki|url=https://books.google.com/books?id=xcRFAAAAIAAJ|year=1989|publisher=Książka i Wiedza|isbn=978-83-05-11947-4|page=10|language=pl}}</ref> <ref name="Kociszewski1982">{{наведена книга|author=Aleksander Kociszewski|title=Pieśnią i szablą: rzecz o twórcy hymnu narodowego|url=https://books.google.com/books?id=mfJLAQAAIAAJ|year=1982|publisher=Iskry|isbn=978-83-207-0478-5|page=93|language=pl}}</ref> <ref name="Nance2008">{{наведена книга|author=Agnieszka Barbara Nance|title=Literary and Cultural Images of a Nation Without a State: The Case of Nineteenth-century Poland|url=https://books.google.com/books?id=I9S5g8mpgj0C&pg=PA141|year=2008|publisher=Peter Lang|isbn=978-0-8204-7866-1|page=141}}</ref> <ref name="Lechicka1962">{{наведена книга|author=Jadwiga Lechicka|title=Józef Wybicki|url=https://books.google.com/books?id=YwIQAAAAIAAJ|year=1962|publisher=Państw. Wyd. nauk|page=167|language=pl}}</ref> <ref name="Grzeskowiak-Krwawicz2012">{{наведена книга|author=Anna Grześkowiak-Krwawicz|title=Queen Liberty: The Concept of Freedom in the Polish–Lithuanian Commonwealth|url=https://books.google.com/books?id=Jh4T9Op5LZYC&pg=PA126|date=17 August 2012|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-23121-4|pages=126–127}}</ref> <ref name="ministerstwa">{{in lang|pl}} [http://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=88793 Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. 1927, nr 1 i 2] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170923120956/http://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=88793 |date=2017-09-23 }}</ref>}} == Надворешни врски == * [http://univ.gda.pl/~literat/autors/wybic.htm Биографија] на univ.gda.pl * [[iarchive:pamitnikijzefaw00kaczgoog|Мемоари на Јозеф Вибицки]] * {{IMSLP|Wybicki, Józef|Józef Wybicki}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вибицки, Јузеф}} [[Категорија:Носители на Легијата на честа]] [[Категорија:Просветителство]] [[Категорија:Статии со извори на полски (pl)]] jrryyii0pcqqmjdycpyp3nq4ma5pi2x 0 1311154 5582143 5340504 2026-06-25T03:09:41Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582143 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | image = [[Податотека:Stade rennais vs USM Alger, July 16th 2016 - Yoann Gourcuff 1.jpg|300п]] | caption = Гуркуф во 2016 година | fullname = Јоан Мигел Гуркуф<ref>{{cite web |url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2010/PDF_BackUp_2010_06_13/FWC_2010_SquadLists.pdf |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players: France |publisher=FIFA |page=10 |date=12 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018131759/https://www.fifadata.com/document/fwc/2010/PDF_BackUp_2010_06_13/FWC_2010_SquadLists.pdf |archive-date=18 October 2019}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1986|7|11|df=y}}<ref>{{cite web |url=https://www.bdfutbol.com/en/j/j97112.html |title=Gourcuff: Yoann Miguel Gourcuff: Player |website=BDFutbol |access-date=23 January 2019}}</ref> | birth_place = [[Племер]], Франција | height = 1.86 m<ref>{{cite web|last=Gourcuff|first=Yoann|title=Player Profile|url=http://www.olweb.fr/fr/joueur/yoann-gourcuff-2077.html|publisher=Olympique Lyonnais|access-date=7 January 2013}}</ref> | position = среден ред | currentclub = | youthyears1 = 1992–2001 | youthclubs1 = {{Fb team Lorient}} | youthyears2 = 2001–2003 | youthclubs2 = {{Fb team Rennes}} | years1 = 2003–2006 | clubs1 = {{Fb team Rennes}} | caps1 = 66 | goals1 = 6 | years2 = 2006–2009 | clubs2 = {{Fb team Milan}} | caps2 = 36 | goals2 = 2 | years3 = 2008–2009 | clubs3 = → {{Fb team Bordeaux}} (п) | caps3 = 37 | goals3 = 12 | years4 = 2009–2010 | clubs4 = {{Fb team Bordeaux}} | caps4 = 32 | goals4 = 6 | years5 = 2010–2015 | clubs5 = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | caps5 = 90 | goals5 = 14 | years6 = 2015–2018 | clubs6 = {{Fb team Rennes}} | caps6 = 49 | goals6 = 7 | years7 = 2018–2019 | clubs7 = {{Fb team Dijon}} | caps7 = 8 | goals7 = 0 | totalcaps = 318 | totalgoals = 47 | nationalyears1 = 2002–2003 | nationalteam1 = [[Фудбалска репрезентација на Франција до 17 години|Франција 17]] | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2003 | nationalteam2 = [[Фудбалска репрезентација на Франција до 18 години|Франција 18]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2004–2005 | nationalteam3 = [[Фудбалска репрезентација на Франција до 19 години|Франција 19]] | nationalcaps3 = 17 | nationalgoals3 = 7 | nationalyears4 = 2006–2008 | nationalteam4 = [[Фудбалска репрезентација на Франција до 21 години|Франција 21]] | nationalcaps4 = 18 | nationalgoals4 = 4 | nationalyears5 = 2008–2013 | nationalteam5 = [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | nationalcaps5 = 31 | nationalgoals5 = 4 }} '''Јоан Мигел Гуркуф''' (роден на {{роден на|11|јули|1986}} година) — француски поранешен професионален [[фудбал]]ер кој играл главно како [[Среден ред (фудбал)|офанзивен играч за врска]]. Тој, исто така, можел да се користи како [[Напад (фудбал)|повлечен напаѓач]], и бил опишан како „плејмејкер со вистински квалитет кој е голем додавач на топката“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/yoann-gourcuff-the-new-zidane-1516832.html|title=Yoann Gourcuff: The new Zidane?|date=27 January 2009|work=The Independent|access-date=12 August 2009|location=UK}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/41561/yoann-gourcuff?cc=5901|title=Yoann Gourcuff ESPN Profile|work=[[ESPN]]|access-date=28 February 2011|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628234503/http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/41561/yoann-gourcuff?cc=5901|url-status=dead}}</ref> Поранешниот [[Фудбалска репрезентација на Франција|француски репрезентативец]] Давид Жинола, Гуркуф го опишал како најдобар француски играч на неговата генерација.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.sport.co.uk/news/Football/45443/Gourcuff_is_probably_the_most_talented_player_of_his_generation.aspx|title=Gourcuff is probably the most talented player of his generation|date=19 October 2010|work=Sport.co.uk|access-date=21 October 2010|archive-date=2010-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022101509/http://www.sport.co.uk/news/Football/45443/Gourcuff_is_probably_the_most_talented_player_of_his_generation.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=833711&sec=europe&cc=5901|title=Ginola: Gourcuff is the best in a generation|date=19 October 2010|work=[[ESPN]]|access-date=21 October 2010|archive-date=2012-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023191109/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=833711&sec=europe&cc=5901|url-status=dead}}</ref> Неговиот талент, елегантниот стил на игра, истрајноста на теренот, техничките вештини и предвремената способност предизвикале споредби со француската легенда [[Зинедин Зидан]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.youtube.com/watch?v=NUnobSDsJk4|title=Yoann Gourcuff au Trophée Unfp|date=24 May 2009|access-date=12 August 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20140625044043/https://www.youtube.com/watch?v=NUnobSDsJk4|archive-date=25 June 2014|publisher=YouTube}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://m.washingtontimes.com/news/2|title=France's 'next Zidane' Gourcuff chasing past glory|last=Jerome Pugmire|date=13 January 2014|publisher=The Washington Times|accessdate=7 September 2016}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/football/football-further-blog/2015/jul/09/yoann-gourcuff-france-lyon-zinedine-zidane|title=What became of Yoann Gourcuff, the supposed successor to Zinedine Zidane?|last=Tom Williams|date=9 July 2015|work=The Guardian|accessdate=7 September 2016}}</ref> Јоан Гуркуф е син на Кристијан Гуркуф. Во 2001 година, тој тргнал по стапките на неговиот татко и се приклучил на Рен. Откако напредувал низ младинските редови и стигнал до сениорски тим, Гуркуф брзо станал миленик на навивачите меѓу поддржувачите и неговите поединечни достигнувања набрзо довеле до интерес од клубови од странство, што резултирало со преселба во италијанскиот клуб [[ФК Милан|Милан]]. тој постигна многу клупски почести и покрај тоа што не можел да се пробие во стартните единаесет, што резултирало со тоа што играчот бил испратен на позајмица во клубот од Лига 1 Бордо во неговата родна земја Франција. По успешната сезона, во која Бордо освоил [[Двојна круна (фудбал)|двојна лига и лига купот]], а Гуркуф добил неколку поединечни почести, тој потпишал со клубот трајно. Гуркуф е поранешен победник на наградата за најдобар играч на годината на УНФП Лига 1 и во декември 2009 година бил прогласен за [[France Football|играч на годината во Франција]] за календарската 2009 година. Во август 2010 година, тој се приклучил на [[ФК Олимпик Лион|Олимпик Лион]] со петгодишен договор. Во септември 2015 година, тој се вратил во својот поранешен клуб Рен, каде одиграл три сезони пред да потпише за Дижон, последниот клуб во неговата кариера. Откако го раскинал договорот во јануари 2019 година, пензионирањето на Гуркуф било потврдено од неговиот татко во октомври 2020 година. Гуркуф е француски интернационалец. Пред да игра на сениорско ниво, тој играл во тимот до 19 години кој го освоил Европското првенство за играчи до 19 години на УЕФА во 2005 година. Гуркуф го направил своето деби за сениорската репрезентација во август 2008 година <ref>{{Наведени вести|url=http://www.fff.fr/servfff/historique/historique_new.php?liste=O&id=GOURCUFF%20Yoann|title=GOURCUFF Yoann|date=12 August 2009|work=[[French Football Federation]]|access-date=12 August 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110214171657/http://www.fff.fr/servfff/historique/historique_new.php?liste=O&id=GOURCUFF%20Yoann|archive-date=14 February 2011|language=fr}}</ref> Тој го постигнал својот прв меѓународен гол два месеци подоцна против Романија.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/europe/matches/round=250471/match=300040874/report.html|title=France v. Romania Match Report|date=11 October 2008|work=[[FIFA|Fédération Internationale de Football Association]]|access-date=31 May 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20081014235935/http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/europe/matches/round=250471/match=300040874/report.html|archive-date=14 October 2008}}</ref> Гуркуф го направил својот прв настап на голем турнир за Франција на [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство 2010 година]]. По приклучувањето на националниот тим, тој бил вметнат во улогата на плејмејкер, позиција која била испразнета и никогаш не била пополнета по пензионирањето на Зидан во 2006 година <ref>{{Наведени вести|url=http://www.360footballnews.com/index.php/teams/france/analysis/7002-tactical-overview-france|title=TACTICAL OVERVIEW: France|date=8 June 2010|work=360 Football News|access-date=11 June 2010|archive-date=2016-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160218173718/http://www.360footballnews.com/index.php/teams/france/analysis/7002-tactical-overview-france|url-status=dead}}</ref> == Статистика == === Клупска === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Настапи и голови по клуб, сезона и натпреварување<ref name="soccerway">{{Наведена мрежна страница|url=https://int.soccerway.com/players/yoann-gourcuff/3993/|title=Y. Gourcuff|work=Soccerway|accessdate=1 June 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur20231.html|title=Yoann GOURCUFF - Football : la fiche de Yoann GOURCUFF (Rennes)|work=L'Équipe|language=fr|accessdate=1 June 2017}}</ref> ! rowspan="2" |Клуб ! rowspan="2" |Сезона ! colspan="3" |Лига ! colspan="2" |Национале куп{{Efn|Настапи во Куп на Франција и Куп на Италија}} ! colspan="2" |Лига куп{{Efn|Настапи во Лига Куп на Франција}} ! colspan="2" |Европа{{Efn|Настапи во Лига на шампиони и Лига Европа}} ! colspan="2" |Останато{{Efn|Настапи во Трофеј на шампионите, Суперкуп на Италија, УЕФА Суперкуп и Светски куп на ФИФА}} ! colspan="2" |Вкупно |- !Лига !Нат !Гол !Нат !Гол !Нат !Гол !Нат !Гол !Нат !Гол !Нат !Гол |- | rowspan="4" |[[ФК Рен|Рен]] |2003–04 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |9 |0 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |9 |0 |- |2004–05 |Ligue 1 |21 |0 |1 |0 |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |23 |0 |- |2005–06 |Ligue 1 |36 |6 |5 |0 |1 |0 |5 |0 | colspan="2" |— |47 |6 |- ! colspan="2" |Вкупно !66 !6 !6 !0 !2 !0 !5 !0 !0 !0 !79 !6 |- | rowspan="3" |[[ФК Милан|Милан]] |[[ФК Милан сезона 2006–2007|2006–07]] |[[Серија А]] |21 |1 |4 |0 | colspan="2" |— |9 |1 | colspan="2" |— |34 |2 |- |[[ФК Милан сезона 2007–2008|2007–08]] |серија А |15 |1 |2 |0 | colspan="2" |— |3 |0 |0 |0 |20 |1 |- ! colspan="2" |Вкупно !36 !2 !6 !0 ! colspan="2" |— !12 !1 !0 !0 !54 !3 |- |[[ФК Бордо|Бордо]] (п) |2008–09 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |37 |12 |1 |0 |3 |1 |7 |2 |1 |0 |49 |15 |- | rowspan="3" |Бордо |2009–10 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |29 |6 |2 |0 |3 |1 |8 |2 |1 |0 |43 |9 |- |2010–11 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |3 |0 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |3 |0 |- ! colspan="2" |Вкупно !32 !6 !2 !0 !3 !1 !8 !2 !1 !0 !46 !9 |- | rowspan="6" |[[ФК Олимпик Лион|Лион]] |2010–11 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |24 |3 |1 |0 |1 |0 |7 |1 | colspan="2" |— |33 |4 |- |2011–12 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |13 |2 |3 |0 |2 |0 |5 |0 | colspan="2" |— |23 |2 |- |2012–13 |Ligue 1 |18 |3 |1 |0 |0 |0 |3 |1 |1 |0 |23 |4 |- |2013–14 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |18 |3 |2 |1 |2 |2 |8 |0 | colspan="2" |— |30 |6 |- |2014–15 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |17 |3 |1 |0 |1 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |19 |3 |- ! colspan="2" |Вкупно !90 !14 !8 !1 !6 !2 !23 !2 !1 !0 !128 !19 |- | rowspan="4" |Рен |2015–16 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |12 |2 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |12 |2 |- |2016–17 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |27 |4 |0 |0 |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |28 |4 |- |2017–18 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |10 |1 |0 |0 |3 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |13 |1 |- ! colspan="2" |Вкупно !49 !7 !0 !0 !4 !0 !0 !0 !0 !0 !53 !7 |- |[[ФК Дижон|Дижон]] |2018–19 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |8 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |8 |0 |- ! colspan="3" |Вкупно !318 !47 !23 !1 !18 !4 !55 !7 !3 !0 !427 !59 |} === Меѓународна === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Настапи и голови по репрезентација и година <ref>{{Nfteams|27166}}</ref><ref>[https://www.fff.fr/equipe-nationale/joueur/8573-gourcuff-yoann/fiche.html Yoann Gourcuff]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, fff.fr.</ref> ! Репрезентација ! Година ! Настапи ! Голови |- | rowspan="6" | [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | 2008 | 6 | 1 |- | 2009 | 10 | 0 |- | 2010 | 9 | 2 |- | 2011 | 3 | 1 |- | 2012 | 2 | 0 |- | 2013 | 1 | 0 |- ! colspan="2" | Вкупно ! 31 ! 4 |} == Почести == * [[Лига на шампиони во фудбал|Лига на шампиони на УЕФА]] : [[Финале на УЕФА Лигата на шампиони во 2007 година|2006–07]] * [[Суперкуп на УЕФА]] : 2007 година * [[Светско клупско првенство во фудбал|Светско клупско првенство на ФИФА]] : 2007 година * [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] : 2008–09 * Куп на Лига : 2008–09 * Трофеј на шампионите : 2008, 2009 година * Coupe de France : 2011–12 * Трофеј на шампионите: 2012 година * Европско првенство за играчи до 19 години на УЕФА : 2005 година '''Поединечни''' * Играч на месецот во Лига 1 : март 2006 година,<ref>{{Наведени вести|url=http://www.unfp.org/site/page.php?id_rubrique=2824&id_trophee=29|title=Gourcuff, quand la jeunesse prend le pouvoir…|date=6 April 2006|work=[[Union Nationale des Footballeurs Professionels|National Union of Professional Footballers]]|access-date=25 June 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013115739/http://www.unfp.org/site/page.php?id_rubrique=2824&id_trophee=29|archive-date=13 October 2007|language=fr}}</ref> април 2009 година <ref>{{Наведени вести|url=http://www.unfp.org/site/page.php?id_rubrique=2824&id_langue=1|title=Gourcuff, enfin...|date=6 May 2009|work=[[Union Nationale des Footballeurs Professionels|National Union of Professional Footballers]]|access-date=25 June 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20050413205126/http://www.unfp.org/site/page.php?id_rubrique=2824&id_langue=1|archive-date=13 April 2005|language=fr}}</ref> * Играч на годината [[Лига 1 (Франција)|во Лига 1]] : 2008–09 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sportpalmares.eu/Trophees-UNFP-Oscars-du-football.html|title=Palmarès Trophées UNFP - Oscars du football - Meilleur joueur de Ligue 1|language=fr|accessdate=2 August 2017|archive-date=2018-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702224030/http://www.sportpalmares.eu/Trophees-UNFP-Oscars-du-football.html|url-status=dead}}</ref><ref name="ligue1accolades">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.uefa.com/news/0257-0de7a23c6daf-eb5e242e756e-1000--gourcuff-awarded-ligue-1-accolades/?iv=true|title=Gourcuff awarded Ligue 1 accolades|date=24 May 2009|publisher=UEFA|accessdate=11 February 2021}}</ref> * Тим на годината [[Лига 1 (Франција)|во Лига 1]] : 2008–09, 2009–10 * Гол на годината [[Лига 1 (Франција)|во Лига 1]] : 2008–09 <ref name="ligue1accolades" /><ref name="youtube.com">{{Наведени вести|url=https://www.youtube.com/watch?v=dI0--mM7Ue4|title=Yoann Gourcuff Vs PSG – Chef d'oeuvre|date=14 January 2009|access-date=12 August 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122204514/http://www.youtube.com/watch?v=dI0--mM7Ue4|archive-date=22 January 2009|publisher=YouTube}}</ref> * Француски играч на годината : 2009 година == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гуркуф, Јоан }} [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2010]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бордо]] [[Категорија:Фудбалери на Милан]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Дижон]] [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1986 година]] [[Категорија:Статии со извори на француски (fr)]] tksu5139yptlon1akh0hli38bt1i5f4 0 1311197 5582192 5369533 2026-06-25T06:51:01Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582192 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Џампаоло Пацини | image = [[Податотека:Giampaolo Pazzini (15 02 2011).jpg|300п]] | caption = Џампаоло Пацини со Интер во 2011 година | fullname = Џампаоло Пацини<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players: Italy |publisher=FIFA |page=15 |date=4 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418010111/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |archive-date=18 April 2020}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1984|8|2|df=y}} | birth_place = [[Пеша]], Италија | height = 1.80 м<ref>{{Cite web|title=Giampaolo Pazzini|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/giampaolo-pazzini/|access-date=2021-07-10|website=worldfootball.net|language=en}}</ref> | position = напад | currentclub = | youthyears1 = 1999–2003 | youthclubs1 = {{Fb team Atalanta}} | years1 = 2003–2005 |clubs1 = {{Fb team Atalanta}} |caps1 = 51 |goals1 = 12 | years2 = 2005–2009 |clubs2 = {{Fb team Fiorentina}} |caps2 = 108 |goals2 = 25 | years3 = 2009–2011 |clubs3 = {{Fb team Sampdoria}} |caps3 = 75 |goals3 = 36 | years4 = 2011–2012 |clubs4 = {{Fb team Inter}} |caps4 = 50 |goals4 = 16 | years5 = 2012–2015 |clubs5 = {{Fb team Milan}} |caps5 = 74 |goals5 = 21 | years6 = 2015–2020 |clubs6 = {{Fb team Verona}} |caps6 = 128 |goals6 = 49 | years7 = 2018 |clubs7 = → {{Fb team Levante}} (п) |caps7 = 9 |goals7 = 1 |totalcaps = 495 |totalgoals = 160 | nationalyears1 = 1999–2002 |nationalteam1 = [[Фудбалска репрезентација на Италија до 16 години|Италија 16]] |nationalcaps1 = 12 |nationalgoals1 = 4 | nationalyears2 = 2002 |nationalteam2 = [[Фудбалска репрезентација на Италија до 18 години|Италија 18]] |nationalcaps2 = 1 |nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2002–2003 |nationalteam3 = [[Фудбалска репрезентација на Италија до 19 години|Италија 19]] |nationalcaps3 = 9 |nationalgoals3 = 6 | nationalyears4 = 2004–2007 |nationalteam4 = [[Фудбалска репрезентација на Италија до 21 години|Италија 21]] |nationalcaps4 = 22 |nationalgoals4 = 5 | nationalyears5 = 2009–2012 |nationalteam5 = [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] |nationalcaps5 = 25 |nationalgoals5 = 4 }} '''Џампаоло Пацини''' (роден на {{роден на|2|август|1984}} година), со прекар ''Ил Пацо'' („Лудиот“) по неговото презиме — поранешен италијански професионален [[фудбал]]ер кој играл на позиција [[Напад (фудбал)|напаѓач]]. Тој го поминал поголемиот дел од својата кариера во [[Серија А]] со [[ФК Аталанта|Аталанта]], [[ФК Фјорентина|Фјорентина]], [[ФК Сампдорија|Сампдорија]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Милан|Милан]], и [[ФК Хелас Верона|Хелас Верона]], исто така играјќи во [[Серија Б]] за првиот и последниот од тие клубови. Тој е добро познат по неговото „око за гол“ и движење, особено во шеснаесетникот, како и неговата воздушна моќ и одличната способност да постигнува голови со глава.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ivm.ilcalciomagazine.it/la-scheda-tecnica-di-giampaolo-pazzini/|title=La scheda tecnica di Giampaolo Pazzini|work=ilcalciomagazine.it|language=it|archive-url=https://archive.today/20150426002346/http://ivm.ilcalciomagazine.it/la-scheda-tecnica-di-giampaolo-pazzini/|archive-date=26 April 2015|accessdate=25 April 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/milan/2014/02/15/news/balotelli_vuole_pazzini-78657250/|title=Milan, l'appello di Balotelli. Con Pazzini per battere l'Atletico|last=Enrico Currò|date=15 February 2014|work=repubblica.it|publisher=La Repubblica|language=it|accessdate=25 April 2015}}</ref> Поранешниот [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијански репрезентативец]], Пацини имал вкупно 25 натпревари и ја претставувал својата нација на [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство во фудбал во 2010 година]]. == Клупска кариера == [[Податотека:Giampaolo_Pazzini_2.jpg|лево|мини| Пацини со [[ФК Фјорентина|Фјорентина]] во 2007 година]] === Рана кариера === Роден во [[Пеша]], Пацини ја започнал својата кариера во [[ФК Аталанта|Аталанта]], со која го имал своето професионално деби во 2003 година, и брзо се појавил како надежен млад човек. Тој поминал две сезони со Аталанта, играјќи 51 лигашки натпревари и постигнувајќи 12 гола (од кои 3 на ниво во [[Серија А]]). Тој се префрлил од лев бек во напаѓач. === Фјорентина === Пацини се приклучил на [[ФК Фјорентина|Фјорентина]] од [[ФК Аталанта|Аталанта]] за околу 6 милиони евра во јануари 2005 година <ref name="Fiorentina2006bilancio">ACF Fiorentina Report and Accounts on 31 December 2007 {{In lang|it}}</ref> Во текот на својата прва сезона, тој постигнал десет гола на четири настапи. но не нашол простор во плановите на Чезаре Прандели бидејќи вториот го претпочитал Лука Тони како главен напаѓач, а Пацини и [[Валери Божинов]] биле втори напаѓачи. Со доаѓањето на поранешниот напаѓач на [[ФК Милан|Милан]], [[Алберто Џилардино]], Прандели се одлучил за Адријан Муту и Џилардино да формираат впечатливо партнерство, а Пацини имал резервна улога. === Сампдорија === [[Податотека:Giampaolo_Pazzini_5.jpg|лево|мини| Пацини со [[ФК Сампдорија|Сампдорија]]]] Како резултат на ограничените можности за првиот тим, Пацини се согласил да се пресели во [[ФК Сампдорија|Сампдорија]] во јануари 2008 година за трансферна сума од 9 милиони евра.<ref name="Fiorentina2009bilancio">ACF Fiorentina Report and Accounts on 31 December 2009 {{In lang|it}}</ref><ref name="Sampdoria2009bilancio">UC Sampdoria Report and Accounts on 31 December 2009 {{In lang|it}}</ref> По својот прв натпревар, против [[ФК Палермо|Палермо]], во следниот натпревар, Пацини за прв пат се запишал како стрелец со ''блукеркиатите'' против [[Удинезе Калчо|Удинезе]] во [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]]. Тој го постигнал својот прв гол во Серија А со својот нов тим на 1 февруари 2009 година во натпреварот против [[ФК Кјево Верона|Кјево]], кој завршил нерешено 1–1. Неговата подмладена форма продолжила кога го постигнал својот прв погодок со Сампдорија во 3-0 против италијанскиот првак [[ФК Интер|Интер]] во [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://goal.com/en/news/1036/coppa-italia/2009/03/05/1138943/giampaolo-pazzini-thrilled-with-sampdorias-coppa-italia-triumph|title=Giampaolo Pazzini Thrilled With Sampdoria's Coppa Italia Triumph|date=5 March 2009|publisher=Goal.com|accessdate=15 March 2009|archive-date=2012-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829155220/http://www.goal.com/en/news/1036/coppa-italia/2009/03/05/1138943/giampaolo-pazzini-thrilled-with-sampdorias-coppa-italia-triumph|url-status=dead}}</ref> и неговиот втор последователен стигнал во пресметката во Серија А против [[ФК Рома|Рома]] (2-2). Тој добро се комбинирал со [[Антонио Касано]] напред, формирајќи веројатно едно од најефикасните партнерства во сезоната во Серија А и правејќи споредби со поранешниот ударен пар на Сампдорија, [[Џанлука Вијали]] и Роберто Манчини од доцните 1980-ти и раните 1990-ти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/2010/04/26-108686/Garrone%3A+%C2%ABCassano-Pazzini+come+Vialli-Mancini%C2%BB|title=Garrone: "Cassano-Pazzini come Vialli-Mancini"|date=26 April 2010|publisher=Il Corriere dello Sport|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053805/http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/2010/04/26-108686/Garrone:+%C2%ABCassano-Pazzini+come+Vialli-Mancini%C2%BB|archive-date=4 March 2016|accessdate=25 May 2015}}</ref> Во тоа време, Пацини важел за најдобар италијански напаѓач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2010/08/25/2086936/calcio-debate-giampaolo-pazzini-proved-he-is-italys-best-striker-|title=Calcio Debate: Giampaolo Pazzini Proved He Is Italy's Best Striker Despite Sampdoria Champions League Exit|publisher=Goal}}</ref> На 26 септември, тој го постигнал победничкиот гол на натпреварот против [[ФК Интер|Интер]].<ref name="pazzo">{{Наведени вести|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2009/settembre/27/Pazzini_PER_SAMP_Inter_battuta_ga_10_090927030.shtml|title=Pazzini PER LA SAMP Inter battuta I blucerchiati soli in testa|last=Alberto Cerruti|date=27 September 2009|work=[[La Gazzetta dello Sport]]|language=it}}</ref> Со победа на овој натпревар, Сампдорија ја предводила табелата за прв пат од 1991 година <ref name="pazzo" /> === Интер === [[Податотека:Giampaolo_Pazzini_FC_Internazionale.jpg|мини| Пацини со [[ФК Интер|Интер]] во 2012 година]] Пацини му се приклучил на италијанскиот шампион [[ФК Интер|Интер]] со договор од четири и пол години на 28 јануари 2011 година, при што Џонатан Бијабиани тргнал во спротивна насока како дел од договорот; Пацини бил проценет на 19 милиони евра, додека Бијабјани бил означен за 7 милиони евра.<ref name="Sampdoria2010bilancio">''Relazione sulla Gestione'' of UC Sampdoria Report and Accounts on 31 December 2010</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.inter.it/aas/news/reader?N=35679&L=en|title=Welcome to Inter, Giampaolo Pazzini!|date=28 January 2011|publisher=inter.it|accessdate=28 January 2011|archive-date=2011-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20110131073837/http://www.inter.it/aas/news/reader?N=35679&L=en|url-status=dead}}</ref> Пацини постигнал гол на своето деби, победа од 3–2 на домашен терен над Палермо, и постигнал уште еден гол во неговиот втор натпревар против [[ФК Бари|Бари]]. Тој, исто така, го постигнал вториот гол во победата од 1–2 против Фјорентина на 16 февруари 2011 година. На 30 април 2011 година, тој постигнал 2 голови во победата од 2–1 над Чезена, и двата во судиското продолжение. На 22 мај 2011 година, тој постигнал уште два гола во победата на Интер со 3-1 над [[Калчо Катанија|Катанија]]. Пацини ја започнал [[Серија А 2011-2012|сезоната 2011-12]] на слаба нота, не успевајќи да постигне гол до петтиот натпревар во победата со 3-1 над [[ФК Болоња|Болоња]]. Потоа постигнал гол во следниот натпревар по дриблинг од соиграчот [[Јуто Нагатомо]] во победата од 3–2 на гости против [[ПФК ЦСКА Москва|ЦСКА Москва]]. Подоцна претрпел тримесечна гол-суша додека не го постигнал голот за Интер во победата од 2-0 против Фјорентина. Пацини, исто така, дошол уште еден гол подоцна истиот месец против [[УС Лече|Лече]] и постигнал гол во воведниот натпревар на Интер во календарската 2012 година во победата од 5-0 против [[ФК Парма|Парма]]. Делумно поради одличната форма на неговиот соиграч Диего Милито и делумно поради недостаток на конзистентност во менаџерските преференции и изборот на составот, Пацини ги имал поголемиот дел од своите настапи за Интер во текот на сезоната 2011-12 како замена надвор од клупата. Како таков, Пацини можел да постигне само пет гола во Серија А за сезоната и често бил фрустриран пред голот и во европските натпреварувања. === Милан === По ставување на трансфер-списокот на ''Нероаѕурите'',<ref>{{Наведени вести|url=http://www.soccernews.com/pazzini-prepared-to-wait-for-move/100796/|title=Pazzini prepared to wait for move|date=19 August 2012|access-date=2 September 2012|archive-date=2014-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20140420000042/http://www.soccernews.com/pazzini-prepared-to-wait-for-move/100796/|url-status=dead}}</ref> Пацини му се приклучил на Милан на 22 август 2012 година,<ref>{{Наведени вести|url=http://www.acmilan.com/en/news/show/142990|title=Giampaolo Pazzini is now officially a Milan player|date=22 August 2012|access-date=22 August 2012}}</ref> во замена за Антонио Касано и 7,5 милиони евра компензација во корист на ''Нероаѕурите''. (Пацини означен за 13 милиони евра и Касано за 5,5 милиони евра. ) <ref>{{Наведени вести|url=http://www.goal.com/en-gb/news/3276/serie-a/2012/08/21/3321385/ac-milan-and-inter-agree-terms-over-pazzini-cassano-swap|title=AC Milan and Inter agree terms over Pazzini-Cassano swap|date=21 August 2012|access-date=22 August 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.acmilan.com/uploads/club/bilancio2012/pdf/Bilancio_Gruppo_Milan_12.pdf|title=RELAZIONE E BILANCIO AL 31 DICEMBRE 2012|date=5 June 2013|publisher=AC Milan|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20150501041522/http://www.acmilan.com/uploads/club/bilancio2012/pdf/Bilancio_Gruppo_Milan_12.pdf|archive-date=1 May 2015|accessdate=29 April 2014}}</ref> На 24 август 2012 година, Пацини изјавил за ''La Gazzetta dello Sport'' за тоа што се случило во Интер: „''Сонувам да бидам одлучувачки фактор во дербито и на многу други натпревари.'' ''Можев да кажам некои работи, но кавгата траеше со денови и едноставно не ми се допаѓа. Ноќта пред летниот тренинг камп имав телефонски повик и ми кажаа дека сум надвор од тимот''“, открил тој, „''а следниот ден ми рекоа: „Нема да играш на ниту еден пријателски натпревар“, но тоа не беше Страмачони .'' ''Добивав лоши вибрации, но сега гледам во иднината''“. ''Навистина сум мотивиран бидејќи излегувам од негативна година''“, објаснил Пацини. „''Навистина сакам да ги соберам работите и да се вратам да бидам играч каков што бев пред пет месеци, и на меѓународно ниво.'' ''Сонувам да добијам повик од Прандели'' “. За размената која го донела Касано во Интер, Пацини изјави: „Антонио и јас сме пријатели уште од нашите денови во Сампдорија. Кога прочитав за оваа зделка на насловната страница на весникот, му се јавив и се пошегував: „Види, деновиве треба да го напишам твоето име на насловната страница. . . Но, за време на тренинг-кампот во Интер, токму Пацини го најави своето неизбежно заминување на навивачите. „Тоа не беше никаков испад, бев мирен и кул. Дадов неколку изјави“, објасни тој, „бидејќи веќе знаев сè за тоа. Прочитав дека сум исфрлен од тимот по таа изјава, но тоа не е вистина. Јас веќе се одлучив и таа изјава беше спонтана. Не го очекував, но тие ја донесоа одлуката и јас ја прифатив. Милан е најдобар и можам да ја држам главата високо.“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://english.gazzetta.it/Football/24-08-2012/pazzini-ac-milan-are-the-best-inter-killed-me-off-912371357481.shtml|title=Pazzini: A.C. Milan are the best, Inter killed me off|date=24 August 2012|publisher=english.gazzetta.it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120926143354/http://english.gazzetta.it/Football/24-08-2012/pazzini-ac-milan-are-the-best-inter-killed-me-off-912371357481.shtml|archive-date=26 September 2012}}</ref> На 1 септември, на неговиот втор настап, Пацини постигнал хет-трик во победата на Милан од 3-1 над Болоња,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/en/match/88047/bologna-vs-ac-milan/report|title=Bologna 1–3 AC Milan: Pazzini hat-trick sees off stubborn hosts|date=1 September 2012|publisher=Goal.com}}</ref> со неговиот стил на игра правејќи споредби со легендата на Милан [[Филипо Инѕаги]], кој се пензионирал неколку месеци претходно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://football-italia.net/24611/pippo-pazzo|title=From Pippo to Pazzo|date=2 September 2012|publisher=Football-Italia.com}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://football-italia.net/24617/galliani-won-over-pazzini|title=Galliani Won Over By Pazzini|date=2 September 2012|publisher=Football-Italia.com}}</ref> На 3 ноември 2012 година, Пацини ставил крај на својата суша од осум гола кога го постигнал последниот гол во судиското продолжение во импресивната победа на Милан со 5-1 над Кјево. Тоа било прв пат Пацини да ја пронајде мрежата по неговиот [[хет-трик]] во септември. На 2 март 2013 година, Пацини постигнал два важни гола во победата над [[СС Лацио|Лацио]], со што Милан бил трет на табелата во Серија А, престигнувајќи го Лацио. На 28 април, тој влегол од клупата и постигнал уште еден брз двојник за да го зголеми својот број на 15 во Серија А и да му помогне на Милан да ја прескокне Фјорентина на третото место во победата на Милан со 4-2 над Катанија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.livematch.goal.com/home/locale/en/?matchId=1351583|title=AC Milan 4–2 Catania: Quick-fire Pazzini double maintains Champions League charge|publisher=Goal.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130501100322/http://www.livematch.goal.com/home/locale/en/?matchId=1351583|archive-date=1 May 2013|accessdate=29 April 2013}}</ref> Пацини ја завршил својата прва сезона во Милан со 15 гола во Серија А во 30 настапи и уште еден гол во два настапи во Купот на Италија 2012-13. На 24 мај 2015 година, Пацини го постигнал својот 100-ти гол во Серија А во победата од 3–0 на домашен терен над [[ФК Торино|Торино]].<ref name="La Gazzetta dello Sport">{{Наведени вести|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/24-05-2015/milan-torino-3-0-2-gol-el-shaarawy-pazzini-fa-100-ventura-fuori-europa-110965183312.shtml|title=Milan-Torino 3-0: 2 gol di El Shaarawy, Pazzini fa 100, Ventura fuori dall'Europa|last=Alessandra Gozzini|date=24 May 2015|work=La Gazzetta dello Sport|access-date=24 May 2015|language=it}}</ref> === Верона === По истекот на неговиот договор со Милан во летото 2015 година, Пацини се преселил на слободен трансфер во [[ФК Хелас Верона|Хелас Верона]], неговиот шести професионален клуб. Тој го постигнал својот прв гол, пенал, во ремито 1-1 против [[Удинезе Калчо|Удинезе]] на 18 октомври.<ref name="La Gazzetta dello Sport"/> На 31 јануари 2018 година, Пацини му се приклучил на шпанскиот клуб од [[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла Лига]] [[ФК Леванте|Леванте]] на позајмица до крајот на сезоната 2017-18.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.levanteud.com/es/info/hellas-verona-y-levante-pactan-la-cesion-de-giampaolo-pazzini|title=Hellas Verona y Levante UD pactan la cesión de Giampaolo Pazzini|date=31 January 2018|publisher=Levante UD|language=es|accessdate=31 January 2018}}</ref> Тој го имал своето деби на 3 февруари 2018 година, доаѓајќи од клупата во 77. минута и го постигнал израмнувачкиот гол во ремито 2-2 против [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/42931769|title=Real Madrid boss Zinedine Zidane said he was "disgusted" with his side after they conceded an 89th-minute equaliser against Levante.|date=3 February 2018|work=BBC Sport|access-date=4 February 2018}}</ref> На 15 декември 2019 година, на 35-годишна возраст, Пацини го постигнал својот прв гол во Серија А од 30 октомври 2017 година, од пенал, што му помогнало на неговиот тим да се врати одзади и да постигне реми од 3-3 на домашен терен против [[ФК Торино|Торино]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/15-12-2019/pazzo-is-back-35-anni-ritrova-gol-a-2017-ora-grande-stagione-3501908959387.shtml|title=Il Pazzo is back! A 35 anni ritrova il gol in A che mancava dal 2017. "Ora una grande stagione"|last=Franculli|first=Lorenzo|date=15 December 2019|work=La Gazzetta dello Sport|access-date=15 December 2019|language=it|trans-title=Il Pazzo is back! At 35 he scores for the first time since 2017}}</ref> Погодил и против [[СПАЛ]], [[Лече]] и [[ФК Јувентус|Јувентус]]. == Меѓународна кариера == === Под 21 година === Пацини бил член на [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|селекцијата на Италија до 21 година]]. На 24 март 2007 година, тој го постигнал првиот гол и првиот хет-трик на новиот стадион Вембли во пријателскиот реми 3–3 со [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија]].<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/6483789.stm|title=BBC SPORT - Football - Internationals - England U21s draw Wembley cracker|date=24 March 2007}}</ref> === Сениорски тим === Пацини го направил своето деби со [[Фудбалска репрезентација на Италија|сениорската италијанска репрезентација]] на 28 март 2009 година во квалификацискиот натпревар за Светското првенство против [[Фудбалска репрезентација на Црна Гора|Црна Гора]], постигнувајќи го својот прв гол. Четири дена подоцна, тој бил награден со место во стартниот состав против Република Ирска. Тој бил исклучен во втората минута од натпреварот поради лактот на дефанзивецот [[Џон О'Шеи]], најбрзото исклучување во историјата на Италија. Пацини го започнал пријателскиот натпревар против Северна Ирска во [[Пиза]] на 6 јуни 2009 година, каде што промашил пенал во 55. минута. Учествувал на [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство во Јужна Африка во 2010 година]]. На 3 јуни 2011 година, две години по неговото деби, тој го постигнал својот втор гол со националниот тим во [[Квалификации за европското првенство во фудбал 2012|квалификацискиот натпревар]] против Естонија. == Личен живот == Во 2011 година, Пацини се оженил со Силвија Слити, со која бил свршен пред десет години.<ref name="Wedding Bells for Giampaolo and Silvia">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.7msport.com/news/newsdata/20110710/59591.shtml|title=Wedding Bells for Giampaolo and Silvia|date=10 July 2011|work=7msport.com|accessdate=15 August 2011}}</ref> Тие се венчале во КастаДива во [[Комо (езеро)|езерото Комо]].<ref name="Wedding Bells for Giampaolo and Silvia" /> Пацини и неговата сопруга имаат едно дете, синот Томазо Пацини, роден на 21 декември 2011 година <ref name="Arriva baby Pazzini">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vanityfair.it/people/italia/2011/10/24/giampaolo-pazzini-papa%27-silvia-slitti-incinta|title=Arriva baby Pazzini|date=24 October 2011|work=vanityfair.it|publisher=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|language=it|accessdate=23 December 2011|archive-date=2022-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20221023153123/https://www.vanityfair.it/people/italia/2011/10/24/giampaolo-pazzini-papa%27-silvia-slitti-incinta|url-status=dead}}</ref> == Медиуми == Пацини се појавува во серијата видео <nowiki><i id="mw2w">игри</i></nowiki> на EA Sports на ФИФА; тој бил на насловната страница на италијанското издание на ''ФИФА 12'', заедно со [[Филип Мексес]] и светската насловна ѕвезда [[Вејн Руни]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.everyeye.it/multi/notizia/fifa-12-giampaolo-pazzini-sulla-boxart-italiana_104337|title=FIFA 12: Giampaolo Pazzini sulla boxart italiana|last=Adriano Della Corte|date=29 July 2011|work=everyeye.it|language=it|accessdate=25 April 2015}}</ref> == Статистика == === Клупска === {| class="wikitable" style="text-align: center" ! rowspan="2" |Клуб ! rowspan="2" |Сезона ! colspan="2" |Лига ! colspan="2" |Куп ! colspan="2" |Европа ! colspan="2" |Вкупно |- !Нат !Гол !Нат !Гол !Нат !Гол !Нат !Гол |- | rowspan="3" |[[ФК Аталанта|Аталанта]] |2003–04 |39 |9 |1 |0 | colspan="2" |— |40 |9 |- |2004–05 |12 |3 |4 |3 | colspan="2" |— |16 |6 |- !Вкупно !51 !12 !5 !3 ! colspan="2" |— !56 !15 |- | rowspan="6" |[[ФК Фјорентина|Фјорентина]] |2004–05 |14 |3 |1 |0 | colspan="2" |— |15 |3 |- |2005–06 |27 |5 |5 |3 | colspan="2" |— |32 |8 |- |2006–07 |24 |7 |2 |2 | colspan="2" |— |26 |9 |- |2007–08 |31 |9 |4 |3 |12 |0 |47 |12 |- |2008–09 |12 |1 |0 |0 |2 |0 |14 |1 |- !Вкупно !108 !25 !12 !8 !14 !0 !134 !33 |- | rowspan="4" |[[ФК Сампдорија|Сампдорија]] |2008–09 |19 |11 |4 |4 |2 |0 |25 |15 |- |2009–10 |37 |19 |2 |2 | colspan="2" |— |39 |21 |- |2010–11 |19 |6 |1 |1 |5 |5 |25 |12 |- !Вкупно !75 !36 !7 !7 !7 !5 !89 !48 |- | rowspan="3" |[[ФК Интер|Интер]] |2010–11 |17 |11 |3 |0 |0 |0 |20 |11 |- |2011–12 |33 |5 |1 |0 |6 |3 |40 |8 |- !Вкупно !50 !16 !4 !0 !6 !3 !60 !19 |- | rowspan="4" |[[ФК Милан|Милан]] |[[ФК Милан сезона 2012–2013|2012–13]] |30 |15 |2 |1 |5 |0 |37 |16 |- |[[ФК Милан сезона 2013–2014|2013–14]] |18 |2 |1 |1 |2 |0 |21 |3 |- |[[ФК Милан сезона 2014–2015|2014–15]] |26 |4 |2 |1 | colspan="2" |— |28 |5 |- !Вкупно !74 !21 !5 !3 !7 !0 !86 !24 |- | rowspan="6" |[[ФК Хелас Верона|Верона]] |2015–16 |30 |6 |1 |0 | colspan="2" |— |31 |6 |- |2016–17 |35 |23 |2 |0 | colspan="2" |— |37 |23 |- |2017–18 |19 |4 |1 |0 | colspan="2" |— |20 |4 |- |2018–19 |29 |12 |2 |1 | colspan="2" |— |31 |13 |- |2019–20 |15 |4 |1 |0 | colspan="2" |— |16 |4 |- !Вкупмо !128 !49 !7 !1 ! colspan="2" |— !135 !50 |- | rowspan="2" |[[ФК Леванте|Леванте]] (п) |2017–18 |9 |1 |0 |0 | colspan="2" |— |9 |1 |- !Вкупно !9 !1 !0 !0 ! colspan="2" |— !9 !1 |- ! colspan="2" |Вкупно !495 !158 !40 !22 !34 !8 !569 !190 |} === Меѓународна === Извор:<ref name="EU-Football.info">{{Наведена мрежна страница|url=https://eu-football.info/_player.php?id=26786|title=Giampaolo Pazzini - national football team player|publisher=EU-Football.info|accessdate=23 January 2019}}</ref><ref>{{Nfteams|30620}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |+Настапи и голови по репрезентација и година ! Репрезентација ! Година ! Настапи ! Голови |- | rowspan="4" | [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] | 2009 | 5 | 1 |- | 2010 | 9 | 0 |- | 2011 | 9 | 3 |- | 2012 | 2 | 0 |- ! colspan="2" | Вкупно ! 25 ! 4 |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Меѓународни голови по датум, место, број, противник, резултат, резултат и натпреварување ! scope="col" | бр. ! data-sort-type="date" scope="col" | Датум ! scope="col" | Место на одржување ! scope="col" | капа ! scope="col" | Противник ! scope="col" | Резултат ! scope="col" | Резултат ! scope="col" | Конкуренција |- ! scope="row" | 1 | 28 март 2009 година | [[Стадион Подгорица]], [[Подгорица]], [[Црна Гора]] | align="center" | 1 |{{Fb|MNE}} | align="center" | '''2''' – 0 | align="center" | 2–0 | Квалификации за Светското првенство ФИФА 2010 година |- ! scope="row" | 2 | 3 јуни 2011 година | Стадион Алберто Браља, Модена, Италија | align="center" | 17 |{{Fb|EST}} | align="center" | '''3''' – 0 | align="center" | 3–0 | rowspan="2" | [[Квалификации за европското првенство во фудбал 2012 - група Ц|Квалификации за Евро 2012]] |- ! scope="row" | 3 | 6 септември 2011 година | [[Стадион Артемио Франки|Стадио Артемио Франки]], [[Фиренца]], Италија | align="center" | 21 |{{Fb|SLO}} | align="center" | '''1''' – 0 | align="center" | 1–0 |- ! scope="row" | 4 | 11 ноември 2011 година | Стадион Миејски, [[Вроцлав]], Полска | align="center" | 22 |{{Fb|POL}} | align="center" | '''2''' – 0 | align="center" | 2–0 | [[Пријателски натпревар|Пријателски]] |} == Почести == === Клупски === '''Интер''' * [[Фудбалски куп на Италија|Копа Италија]] : 2010–11 <ref name="Italy - G. Pazzini">{{Наведена мрежна страница|url=https://int.soccerway.com/players/giampaolo-pazzini/4047/|title=Italy - G. Pazzini|publisher=Soccerway|accessdate=25 May 2015}}</ref> === Меѓународни === '''Италија У-19''' * Европско првенство за фудбалери до 19 години на УЕФА : 2003 година === Поединечни === * Млад фудбалер на годината во Серија А: 2005 <ref>{{Наведени вести|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Primo_Piano/2006/01_Gennaio/23/pezzoscar.shtml|title=Oscar, solo Gilardino e Juve|date=23 January 2006|work=La Gazzetta dello Sport|access-date=25 November 2016|language=it}}</ref> * Најдобар стрелец во [[Серија Б]]: 2016–17 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-italia.net/107058/happy-birthday-giampaolo-pazzini|title=Happy birthday, Giampaolo Pazzini|date=2 August 2017|work=Football Italia|accessdate=2 October 2017}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.sampdoria.it/index.php?option=com_teammanager&Itemid=110&task=player&playerid=527&teamid=1 Profile] on sampdoria.it {{In lang|it}} * [http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=2492&squadra=1 Profile] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140727073457/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=2492&squadra=1 |date=2014-07-27 }} Archived 27 July 2014 at the Wayback Machine on FIGC.it {{In lang|it}} {{Состав на Италија на СП фудбал 2010}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Пацини, Џампаоло}} [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2010]] [[Категорија:Фудбалери од Ла Лига]] [[Категорија:Фудбалери во Серија Б]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Леванте]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Верона]] [[Категорија:Фудбалери на Милан]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фјорентина]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Аталанта]] [[Категорија:Родени во 1984 година]] 5886ffk3eaomrjuld47kkrsbwx8qk0m 0 1313242 5582314 4940477 2026-06-25T11:10:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582314 wikitext text/x-wiki {{Infobox saint |honorific_prefix =[[Saint]]s |name=Авив и Аполон |image= |imagesize= |caption= |titles=[[Монах|Монаси]] |birth_date= 4 век |birth_place=[[Ахмим]], [[Египет (римска провинција)|Египет]], [[Римска Империја]] |death_date= 4 ноември (4 век) |death_place=[[Египет]] |feast_day= ноември 4 |venerated_in= [[Коптска православна црква]]<br>[[Ерменска апостолска црква]]<br> [[Етиопска православна црква]]<br> [[Сириска православна црква]]<br> [[Древноисточни цркви]] |beatified_date= |beatified_place= |beatified_by= |canonized_date= |canonized_place= |canonized_by= |major_shrine= |attributes= |patronage= |issues= |suppressed_date= }} '''Авив и Аполон''' ― двајца [[Христијанство|христијански]] аскети од Ахмим, [[Египет (римска провинција)|Египет]], [[Римска Империја]]. Тие се спомнати во делото ''Синаксар, тоа е Светиот календар на коптските христијани'' ([[германски]]: ''Synaxarion, das ist der Heiligen-Kalendar der Koptischen Christen''). Нивниот празник се слави на 4 ноември. == Историја == Аполон (исто така наречен Аполониj)<ref>[https://www.oca.org/saints/lives/2021/05/31/100325-saint-apollonios-apollo-of-the-egyptian-thebaid "Saint Apollonios (Apollo) of the Egyptian Thebaid", OCA]</ref> е роден во градот Ахмим. Неговиот татко се викал Амани (Хамаj), а мајка му Ејсе (Иса). Од неговите рани години Аполон растел и се развивал во светост, проучувајќи ги темите на Божеството. Се подготвувал од младоста до животот во [[манастир]]. Оваа одлука била потврдена кога го запознал пријателот Авив и заедно се приклучиле на манастирот во Горен Египет и се замонашиле.<ref>[https://books.google.com/books?id=Y843AAAAIAAJ&pg=PA192&lpg=PA192&dq=Abib+and+Apollo&source=bl&ots=cUVGu46Cek&sig=_xHcl8Ah_Li67sbS6eZnxGSl_1E&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiVz8PZovbNAhVClh4KHY0GAdEQ6AEIRzAI#v=onepage&q=Abib%20and%20Apollo&f=false Budge, E.A. Wallis, ''The Book of the Saints of the Ethiopian Church'', CUP, 1928]</ref> И двајцата се стремеле кон аскетски дела и животот им бил полн со добри дела.<ref name="codsus">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.suscopts.org/resources/literature/189/st-apollo-and-st-abib-youthful-purity/|title=St. Apollo and St. Abib: Youthful Purity|last=Bishop Youssef|work=suscopts.org|publisher=[[Коптска православна епархија во јужните Соединети Држави]]|accessdate=2023-01-08|archive-date=2023-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230108145637/http://www.suscopts.org/resources/literature/189/st-apollo-and-st-abib-youthful-purity/|url-status=dead}}</ref> Авив станал [[ѓакон]] и подоцна умрел.<ref name="cocn">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.copticchurch.net/synaxarium/2_25.html#1|title=The Departure of the Saints Apollo and Abib|work=CopticChurch.net|publisher=Coptic Orthodox Church Network}}</ref> Аполон, вознемирен, се преселил подлабоко во пустината, во близина на планината Аблуџ, следен од група аскети. [[Макариј Велики|Макариј Египетски]] му напишал писмо на Аполон за да ги потврди него и манастирот во нивните добри дела.<ref name="codsus"/> Аполон по духот знаел дека Макариј им пишува писмо и времето во кое писмото всушност се подготвувало. Тој им рекол на своите следбеници: „Слушајте браќа мои, ете, големиот игумен Макариј ни пишува писмо полно со утешни и духовни учења“. Аполон бил тој што отишол кај Амониј и бил еден од сведоците што ја виделе светата жена која „стоела среде огнот, но не изгорела“.<ref name="cocn" /> == „Historia Monachorum“ на протоѓаконот Тимотеј Александриски == Авторот на „''Монашка историја во Египет''“ ([[латински]]: ''Historia Monachorum in Aegypto''), архиѓаконот Тимотеј Александриски (околу 400), чиј латински превод на Руфин бil подеднакво објавен од Росвеиде како книга II од „''Животите на татковците''“ (<nowiki><i>Vitae Patrum</i></nowiki>), ја раскажува посетата што ја направил со своите придружници на Аполон. Според неговите сеќавања, Аполон живеел во Тебајд, во регионот на Хермопол (денес Асмунајн), недалеку од светилиштето Дајр Ал-Мухараг. Од оваа книга се гледа дека после четириесет години, на повик на ангел, Аполон се приближил до населените места додека го продолжил животот во изолирана [[пештера]]. Ова се случило за време на владеењето на [[Јулијан Отпадник]]от (361-363 н.е.). Неговиот углед за светост брзо привлече бројни ученици околу себе, кои изградиле огромен манастир: 500 монаси биле таму во времето на посетата на Тимотеј.<ref>[http://translate.google.com/translate?u=http://santiebeati.it/Detailed/94079.html&langpair=it%7Cen&hl=it&ie=UTF-8&oe=UTF-8&prev=%2Flanguage_tools Sauget, Joseph Marie. "Sant' Apollo di Bawit Abate", Santi e Beati, August 8, 2011] Посетено на 8 јануари 2023</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Извори == * Holweck, FG ''A Biographical Dictionary of the Saints''. [[Сент Луис]], [[Мисури]]: B. Herder Book Co. 1924 година. * {{cite book|title=the book of the saints of the Ethiopian church, Vol 1|last=Budge|first=Sir E.A.Wallis|date=1976|publisher=CUP Archive|location=Cambridge|page=192}} [[Категорија:Починати во 4 век]] [[Категорија:Родени во 4 век]] [[Категорија:Христијански монаси од 4 век]] [[Категорија:Египетски христијански монаси]] [[Категорија:Двојки на светци]] [[Категорија:Светци од Римски Египет]] j2ph7cyuyp7191h755hev2y7ci2d7d2 2 1315678 5582092 5515633 2026-06-24T21:51:14Z Gurther 105215 5582092 wikitext text/x-wiki {{Вавилон|Македонец|Историја на Македонија|Оценувач|Уредувач|ВикиПроект Македонија|mk|en-5|bg-3|sr-2|ru-1}} {| class="wikitable" |+ !Број на придонеси !Статија !Датум |- |1 |[[Разговор:Гоце Делчев]] |[[18 јануари]] [[2023]] |- |50 |[[Разговор:Македонци Егзархисти]] |[[10 март]] [[2023]] |- |100 |[[Сотир Колеа]] |[[26 април]] [[2023]] |- |250 |[[Јадрено соединување]] |[[14 јуни]] [[2023]] |- |500 |[[Разговор:Петар Делјан]] |[[28 јуни]] [[2023]] |- |1.000 |[[:Категорија:Бугарски јазичари|Катерогија:Бугарски јазичари]] |[[13 јули]] [[2023]] |- |2.500 |[[Злокуќани (населба во Скопје)|Злоукуќани (населба во Скопје)]] |[[5 јануари]] [[2024]] |- |5.000 |[[:Категорија:Луѓе од Џепчиште]] |[[25 декември]] [[2024]] |- |7.500 |[[Лазар Кунгалов]] |[[14 април]] [[2025]] |- |10.000 |[[Алексо Мартулков]] |[[10 август]] [[2025]] |- |12.500 |[[Дончо Златков]] |[[31 јануари]] [[2026]] |- |15.000 |[[Македонски бранител]] |[[24 јуни]] [[2026]] |} [[Категорија:Корисници-Македонци]] [[Категорија:Корисник mk-N]] [[Категорија:Корисник en-5]] 07qzlgqrjvk6s5yw3hzn2eenxkwg5r8 0 1318225 5582181 5549449 2026-06-25T06:02:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582181 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person | name = [[Податотека:Златен венец.svg|20п|Златен венец]] Љубомир Левчев<br/> Любомир Левчев | image = Lubomir Levchev.jpg | birth_name = Љубомир Левчев во 2009 година | birth_date = {{роден на|27|април|1935}} | birth_place = {{роден во|Тројан}}, [[Бугарија]] | death_date = {{починат на|25|септември|2019}} | death_place = {{починат во|Софија}} | parents = | children = [[Владимир Левчев|Владимир]] (син)<br/>[[Марта Левчева|Марта]] (ќерка) | alma_mater = [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“]] }} '''Љубомир Левчев''' ({{роден во|Тројан}}, {{роден на|27|април|1935}} - {{починат во|Софија}}, {{починат на|25|септември|2019}}) — [[Бугарија|бугарски]] [[поет]] и писател, народен деец на уметноста и културата. Поранешен член на ЦК на БКП.<ref>[http://politburo.archives.bg/bg/2013-04-24-11-12-48/dokumenti/1970-1979/1170---497--1--1972- Протокол № 497 от 1 юли 1972 г. от заседание на Политбюро (ПБ) на ЦК на БКП].</ref> До неговата смрт бил во брак со уметницата [[Дора Бонева]]. Татко е на поетот [[Владимир Левчев]] и на уметницата [[Марта Левчева]]. == Животопис == Роден е на 27 април 1935 година во [[Тројан]].<ref>{{Геб|7|2576}}</ref> Завршил гимназија во [[Софија]] и високо образование на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|софискиот универзитет „Климент Охридски“]], насока „Библиографија и библиотекарство“ на Филозофско-историскиот факултет. Бил член на Комунистичката партија на Бугарија од 1961 година. Како ученик и студент бил секретар на Комсомолското друштво. Од 1959 до 1963 година бил инструктор во ЦК на ДКМС. Неговата прва книга „Ѕвездите се мои“ била објавена во 1957 година, а вкупно 58 негови книги се преведени во 36 земји. Автор е на три романи и сценарија за филмовите „Тивките патеки “, „Падот на Александар Македонски“ и „Слатко и горчливо“. Работел во Радио Софија и весникот „[[Литературен фронт (вестник)|Литературен фронт]] “.<ref>Народни представители в Седмо народно събрание на Народна република България, ДПК „Димитър Благоев“, 1977, с. 260</ref> Од 1972 до 1975 година бил заменик претседател на Народното собрание на ОФ. Подоцна, тој бил прв потпретседател на Комитетот за култура. Претседател на Сојузот на бугарските писатели од 1979 до 1988 година, Левчев беше дел од блиската придружба на [[Тодор Живков]], познат како „ловечки одред“ и делувал како неформален советодавен персонал.<ref name="груев">{{Наведување|isbn=978-954-28-0588-5}}</ref> Бил член на Президиумот на Националното собрание на ОФ, Светскиот совет за мир и Европската академија на науките и уметностите.<ref>Народни представители в девето народно събрание на Народна република България, Изд. Наука и изкуство, 1987, с. 285</ref> Од 1991 година бил сопственик на издавачката куќа Орфеј, која издава збирки песни и истоимено списание. За член на [[МАНУ]] надвор од работниот состав бил избран на 2012 година.<ref>{{нмс | last= | first= | author= | title=Љубомир Левчев | url=https://manu.edu.mk/redovni-i-dopisni/#member-18323-info | date= | work= | publisher=[[МАНУ]] | accessdate=11 јуни 2025 }}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Награди и почести == ; Меѓународни * Златен медал за поезија на Француската академија и витез на поезијата (1985) * Медал на Здружението на писатели од Венецуела (1985) * Награди Мате Залка и Борис Полевој - Русија (1986) * Голема награда на Институтот Александар Пушкин и Сорбона (1989) * Светска награда за мистична поезија Фернандо Риело (1993) * Орден „Владимир Мајаковски“ основан од Сојузот на писателите на Евроазија и Унијата на писатели и преведувачи на Русија и Диплома на литературно-јавната награда „Секогаш да блесне“ во 2009 година <ref>[http://www.plovdiv-online.com/component/k2/item/15570-левчев-с-орден-маяковски „Левчев с орден „Маяковски“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140916060136/http://www.plovdiv-online.com/component/k2/item/15570-%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%87%D0%B5%D0%B2-%D1%81-%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BC%D0%B0%D1%8F%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8 |date=2014-09-16 }}, plovdiv-online.com, 31 юли 2009 г.</ref> * „Златен венец“ на [[Струшки вечери на поезијата|Струшките вечери на поезијата]] (2010)<ref>{{Наведени вести|url=http://utrinski.com.mk/?ItemID=B95B0311D450CD46ABDE3BC8A4A75FD8|title=Струга уште еднаш ќе ја празнува поезијата|last=Поповска|first=Невена|date=19 август 2010|access-date=19 август 2010}}</ref> ; Во Бугарија * Добитник е на највисоката државна награда во [[Народна Република Бугарија|НР Бугарија]] за придонес во областа на науката, уметноста и културата - Димитровска награда за 1972 година. * Во 1977 година го добил звањето „Народен деец на уметноста и културата“ <ref>Указ № 800 от 23 май 1977 г. Обн. ДВ. бр. 43 от 3 юни 1977 г.</ref> * Добитник на Националната книжевна награда „Пењо Пенев“ за 1984 година <ref>[https://web.archive.org/web/20140420172421/http://penyopenev.dimitrovgrad.bg/laureate.php Лауреати на Националната литературна награда „Пеньо Пенев“], сайт на дом-музей „Пеньо Пенев“ в Димитровград</ref> * Doctor honoris causa на SVUBIT (17 мај 2005 г ) <ref>[https://www.unibit.bg/about-unibit/overview/honorary-doctorate Почетни доктори на Университета по библиотекознание и информационни технологии], сайт на УниБИТ.</ref> * По повод неговиот 70-годишен јубилеј во 2006 г. Љубомир Левчев беше одликуван од претседателот [[Георги Прванов]] со Орден Стара Планина - 1 степен, за „исклучително големи заслуги за Бугарија, за развој и популаризација на бугарската уметност и култура“ <ref>[http://www.president.bg/news.php?id=2390&st=0 „Президентът връчи ордени на Любомир Левчев, Недялко Йорданов и Александър Морфов“], сайт на Президентството, 1 март 2006</ref> * Doctor honoris causa на Слободниот универзитет Бургас (со протокол бр. 3 од 12 мај 2006 г. ) <ref>[https://www.bfu.bg/bg/pochetni-doktori Почетни доктори на Бургаския свободен университет], сайт на БСУ.</ref> * Во 2008 година ја добил националната награда „Христо Г. Данов“ за животно дело <ref>[http://mc.government.bg/newsn.php?n=973&q=%F5%F0%E8%F1%F2%EE+%E3.+%E4%E0%ED%EE%E2 Лауреати на националната награда „Христо Г. Данов“ 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121119010956/http://mc.government.bg/newsn.php?n=973&q=%F5%F0%E8%F1%F2%EE+%E3.+%E4%E0%ED%EE%E2 |date=2012-11-19 }}, сайт на Министерство на културата на Р България, 14 юни 2008 г.</ref> * Почесен граѓанин на [[Смољан|Смолјан]] (2010) <ref>[http://www.smolyandnes.com/lyubomir-levchev-stana-pocheten-grazhdanin-na-smolyan „Любомир Левчев стана почетен гражданин на Смолян“], smolyandnes.com, 21 май 2010 г.</ref><ref>[https://www.24chasa.bg/Article/488098 „Любомир Левчев – почетен гражданин на Смолян“], в. „24 часа“, 22 май 2010 г.</ref> * Почесен граѓанин на Софија (2015) <ref>[http://www.sofiacouncil.bg/content/docs/c_f34689.pdf Решение № 243 по т. 49, обявено на 29 април 2015], сайт на Столична община.</ref><ref>[http://sofiacouncil.bg/?page=sessions&id=349 Дневен ред на заседанието на Столичния общински съвет, проведено на 23 април 2015 г.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305121248/http://sofiacouncil.bg/?page=sessions&id=349 |date=2016-03-05 }}, сайт на Столична община</ref> == Творештво == === Поезија === {| | valign="top" | * „Ѕвездите се мои“ - Поеми (1957) * „Засекогаш“ - Поеми (1960) * „Позиција“ - Поеми (1962) * „Но, пред да остарам“ - Поеми (1964) * „Зависности. Поеми (1966) * „Опсерваторија“ - Поеми (1967) * „Рецитал“ - Поеми (1968) * „Стрелиште“ - Поеми (1971, 1974) * „Запали дневник“ - Поеми (1973, 1975) * "Стар Трек“ - Поеми (1973) * „Слобода“ - Стихови (1974) * „Самосудија“ - Песни во десет книги (1975) * „Излези“ - Стихови (1976) * „Поздрав до огнот“ - Стихови (1976, 1978) * „Извадок“ - Стихови (1980) * „Магии“ - Поеми (1981) * „Поклони се“ - Поеми (1983) * „Самосуд'83“ - Песни во четиринаесет книги (1983) | valign="top" | * „Работничка крв“ - Поеми (1984) * „Бавен марш и други песни“ (1984) * „Метроном“ - Стихови (1986) * „Седмата смрт“ - Стихови (1989) * „Надвор“ - Поеми (1994) * „Скајфол“ - Поеми (1996) * „Прстен со прст“ (1999) * „Селена“ (2001) * „Вечерен чин“ (2003) <ref>Анахит Хачикян, [http://www.kultura.bg/media/my_html/2267/c-act.htm Минирепортаж от премиерата на „Вечерен акт“ в НДК] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304201033/http://www.kultura.bg/media/my_html/2267/c-act.htm|date=2016-03-04}}, в. „Култура“, 21 март 2003 г.</ref> * Ashes of Light (2005) <ref>Константин Еленков, [http://old.duma.bg/2005/0605/280605/kultura/cul-5.html „Поетът няма тайни от читателя“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160313202605/http://old.duma.bg/2005/0605/280605/kultura/cul-5.html |date=2016-03-13 }}, рец. във в. „Дума“, 28 юни 2005 г.</ref> * Заврши (2006) * Коњ со зелени крилја (2009) * Чудната игра на времето (2010) * Седумдесет и седум песни (2012) * „Во невидливата кула“. Љубовна лирика. ИЦ „Жанет 45“, Пловдив (2014) <ref>[[Марин Бодаков]], [https://newspaper.kultura.bg/bg/article/view/21852 „Ходене по буквите“], в. „Култура“, бр. 6 (2755), 14 февруари 2014 г.</ref> |} Автор е на текстовите на песните „Да те радост“ на рок групата „Сигнал“ и „По љубов“ на музика на Александар Јосифов, вклучени во албумот „Борис Гуџунов '78“. === Проза, есеистика, мемоари === {| | valign="top" | * „Уметноста на поезијата“ (1986) * „Убиј го Бугаринот. Роман“ (1988) * Ти си следниот - роман (2001) * „Рефлексии за орфизмот“ * „Писма од пеколот. Есеи“. Софија: Стандард, 2008, 262 стр. * „Реквием за мртво време“ (2011) <ref>[https://archive.today/20130630085838/http://paper.standartnews.com/bg/article.php?d=2011-09-26&article=382937 „Самотата е работилницата на поета“], интервю на Валерия Велева, в. „Стандарт“, 26 септември 2011 г.</ref><ref>[https://www.24chasa.bg/Article/1118905 „Нито вълк, нито брат. Човек за човека е българин“], интервю на Пенчо Ковачев, в. „24 часа“, 19 ноември 2011 г.</ref><ref>Аглика Георгиева, [https://web.archive.org/web/20120710222716/http://novinar.bg/news/levchev-se-izpoviadva-v-panihida-na-martvoto-vreme_MzY5NTs0NA==.html „Левчев се изповядва в „Панихида на мъртвото време“], в. „Новинар“, 26 септември 2011 г.</ref> |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://unicat.nalis.bg/Search/Results?lookfor=Любомир+Левчев&type=AllFields Од и за Љубомир Левчев во NABIS Consolidated Catalog - национален каталог на академски библиотеки во Бугарија] * {{Imdb име|0505201|Любомир Левчев}} {{Добитници на Златен венец (1991–2015)}} {{МАНУ}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Левчев, Љубомир}} [[Категорија:Апсолвенти на Софискиот универзитет]] [[Категорија:Бугарски писатели]] [[Категорија:Бугарски поети]] [[Категорија:Добитници на Златен венец на Струшките вечери на поезијата]] [[Категорија:Бугарски мемоаристи]] [[Категорија:Академици на МАНУ]] 0rg8bcjryt16i9s847o79pv13ki85g2 0 1318510 5582115 5518593 2026-06-24T23:40:46Z Aprilija50.A.D 119801 /* Настапи на фестивали */ 5582115 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Круме Спасовски | image = Круме Спасовски.jpg | image_size = 300 | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1946|8|29}} | birth_place = {{роден во|Скопје}}, {{СФРЈ}} | origin = [[Македонија]] | genre = [[народна музика]] | occupation = пејач | years_active = 1969-сѐ уште }} '''Круме Спасовски''' (р. {{роден на|29|август|1946}} година во {{роден во|Скопје}}) — [[Македонија|македонски]] пејач на народни песни. == Животопис == Круме Спасовски е роден на 29 август 1946 година во "Горно коњари" (Скопско). На негова 17 годишна возраст се запишува во играорниот клуб Коста Абрашевиќ во Скопје. Во 1969 година се вработува како соло-пејач на [[Македонско радио 1|Македонското радио]]. Тој е познат по песната '''Чудна жена беше Вера''' (1974). Тој често настапувал и во дијаспората во: [[Америка]], [[Австралија]], [[Канада]]. Со ансамблот "Гоце Делчев" од Скопје има гостувано во [[Русија]] заедно со [[Васка Илиева]]. Во [[Австралија]] има отидено 8 пати, со негови колеги: [[Атина Апостолова]], [[Виолета Томовска]], [[Никола Бадев]]. Во 2019 година, во Домот на [[АРМ]], направи концерт по повод 50-години професионална кариера, на концертот гости му беа: [[Атина Апостолова]], [[Наум Петрески]], [[Зуица Лазова]], оркестарот беше под раководство на [[Милан Завков]]. Во неговата кариера има издадено неколку албуми со негови авторски песни: Круме Спасовски (1989), Јубилеен албум (2000), албум со Староградски чалгиски песни (2012), Изворни Народни песни (2012), 50-години со песна (2020) и неговиот последен албум "Круме денес, утре и вчера" (2023) и други... Круме е чест учесник на фестивалите: [[Гоце Фест]], Тумба Фест, Лешочки Фолк Фест, Филиграни и други. === Спотови === {| class="wikitable ! Спот !! Година !! Режисер |- | Ах, рани рани || 1992 || |- | Ферман дојде || 2000 || |- | Бог да бие Русе || 2000 || |- | Абер дојде Ајше мори || 2005 || МТВ |- | Бог да бие Наумчето || 2005 || МТВ |- | Голема риќа ти чинам || 2005 || |- | Песна за Лазо војвода || 2021 || |- | Ој месечино новино || 2021 || [[Владо Дојчиновски]] |- | Ој Еленичице висока планино || 2022 || [[Владо Дојчиновски]] |- | Еј Заге носам чалгии || 2022 || [[Владо Дојчиновски]] |- | Фурнаџија || 2024 || [[Владо Дојчиновски]] |- | Љубанци село наше || 2024 || [[Владо Дојчиновски]] |} === Настапи на фестивали === * "Елисавета" - [[Фолк Фест Валандово]] - 1990 * "Ах рани рани" - [[Гоце Фест]] - 1992 * "Засвирете свирачи" - [[Фолк Фест Валандово]] - 1992 * "Имам сваќа, азган жена" - Тумба Фест - 1999 * "Фидан македонски" - [[Фолк Фест Валандово]] - 2001 * "Еј младост" - [[Гоце Фест]] - 2002 * "Помни за навек" - [[Гоце Фест]] - 2003 * "Една книга" - Тетовски Фолк Фест - 2004 * "Еден народ сме" - [[Гоце Фест]] - 2007, * "Судбини запишани" - Лешочки Фолк Фест - 2010 * "Прељуба" - Лешочки Фолк Фест - 2011 * "Јас и боемите" - [[Фолк Фест Валандово]] - 2011 * "Стариот амбар" - Лешочки Фолк Фест - 2012 * "Благослови ме" - Филиграни - 2012 * "Душата ја чистам" - Лешочки Фолк Фест - 2014 * "Со ангелска си убавина" - Филиграни 2014 * "Кажи, не лажи" - Лешочки Фолк Фест - 2015 * "Кичице бујна лободо" - Етно Фест - 2015 * "Нека пројде Велигден" - Филиграни - 2015 * "Бели рози" - Лешочки Фолк Фест - 2016 * "Маченик за Македонија" - [[Гоце Фест]] - 2017 * "Солза печалбарска" - Лешочки Фолк Фест - 2019 * "Само за тебе" - [[Гоце Фест]] - 2020 * "За првиче" - Лешочки Фолк Фест - 2020 * "Баксуз" - Тумба Фест - 2020 * "Со мир и песна ќе победиме" - [[Гоце Фест]] - 2021 * "Станке лична терзике" - Лешочки Фолк Фест" - 2021 * "Еј животе" - [[Гоце Фест]] - 2023 * "Куку Леле Туго Мене" - Тумба Фест - 2023 * "Божја искра" - Лешочки Фолк Фест - 2023 * "Голем Македонец" - [[Гоце Фест]] - 2024 * "Единак" - Тумба Фест 2024 * “Фурнаџија” - Лешочки Фолк Фест - 2024 * "Љубанци село наше" - Гоце Фест 2025 * "Мирна река тивко тече" - Фолк Фест Владимирово - 2025 * "Мојата песна" - Лешочки Фолк Фест - 2025 * "За доброто на Македонија" - 2026 * "Дојди ми лудо" - Фолк Фест Владимирово - 2026 == Награди == * Награда на Фестивалот "[[Гоце Фест]]" за песната "Ах, рани рани" (1992), * Награда за најслушана песна за "Еден народ сме" на [[Гоце Фест]] (2008) * Награда на Фестивалот "Филиграни" за песната "Благослови ме" прва награда од жирито (2012), * Награда за животно дело на Фестивалот "Тумба Фест" (2023), * Награда за трајни музички вредност на Фестивалот "Лешочки Фолк Фест (2023), * Награда на фестивалот "[[Гоце Фест]]" за песната "Роден Македонец" прва награда од публиката (2024). * Награда за животно дело [[Златна бубамара на популарноста]] (2026) == Надворешни врски == * [http://www.youtube.com/results?search_query=Krume+Spasovski&searc Круме Спасовски] на [[YouTube]]. * [http://www.muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=27573 Профил на Круме Спасовски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20231108214646/https://www.muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=27573 |date=2023-11-08 }}, Музички регистар. * [https://www.youtube.com/watch?v=vOIe3ok0hlk Чудна жена беше Вера], во изведба на Круме Спасовски * [https://www.youtube.com/watch?v=6az1CHC2ZjQ Ах, рани рани], во изведба на Круме Спасовски * [https://www.youtube.com/watch?v=A9q75JDHl3U Верувај ми], во изведба на Круме и Атина Апостолова. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спасовски, Круме}} [[Категорија:Македонски пејачи]] [[Категорија:Македонски музичари]] [[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Македонски фолк пејачи]] dhl7wb80mxk1b9xvvo9710x02xa826w 5582116 5582115 2026-06-24T23:41:08Z Aprilija50.A.D 119801 /* Настапи на фестивали */ 5582116 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Круме Спасовски | image = Круме Спасовски.jpg | image_size = 300 | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1946|8|29}} | birth_place = {{роден во|Скопје}}, {{СФРЈ}} | origin = [[Македонија]] | genre = [[народна музика]] | occupation = пејач | years_active = 1969-сѐ уште }} '''Круме Спасовски''' (р. {{роден на|29|август|1946}} година во {{роден во|Скопје}}) — [[Македонија|македонски]] пејач на народни песни. == Животопис == Круме Спасовски е роден на 29 август 1946 година во "Горно коњари" (Скопско). На негова 17 годишна возраст се запишува во играорниот клуб Коста Абрашевиќ во Скопје. Во 1969 година се вработува како соло-пејач на [[Македонско радио 1|Македонското радио]]. Тој е познат по песната '''Чудна жена беше Вера''' (1974). Тој често настапувал и во дијаспората во: [[Америка]], [[Австралија]], [[Канада]]. Со ансамблот "Гоце Делчев" од Скопје има гостувано во [[Русија]] заедно со [[Васка Илиева]]. Во [[Австралија]] има отидено 8 пати, со негови колеги: [[Атина Апостолова]], [[Виолета Томовска]], [[Никола Бадев]]. Во 2019 година, во Домот на [[АРМ]], направи концерт по повод 50-години професионална кариера, на концертот гости му беа: [[Атина Апостолова]], [[Наум Петрески]], [[Зуица Лазова]], оркестарот беше под раководство на [[Милан Завков]]. Во неговата кариера има издадено неколку албуми со негови авторски песни: Круме Спасовски (1989), Јубилеен албум (2000), албум со Староградски чалгиски песни (2012), Изворни Народни песни (2012), 50-години со песна (2020) и неговиот последен албум "Круме денес, утре и вчера" (2023) и други... Круме е чест учесник на фестивалите: [[Гоце Фест]], Тумба Фест, Лешочки Фолк Фест, Филиграни и други. === Спотови === {| class="wikitable ! Спот !! Година !! Режисер |- | Ах, рани рани || 1992 || |- | Ферман дојде || 2000 || |- | Бог да бие Русе || 2000 || |- | Абер дојде Ајше мори || 2005 || МТВ |- | Бог да бие Наумчето || 2005 || МТВ |- | Голема риќа ти чинам || 2005 || |- | Песна за Лазо војвода || 2021 || |- | Ој месечино новино || 2021 || [[Владо Дојчиновски]] |- | Ој Еленичице висока планино || 2022 || [[Владо Дојчиновски]] |- | Еј Заге носам чалгии || 2022 || [[Владо Дојчиновски]] |- | Фурнаџија || 2024 || [[Владо Дојчиновски]] |- | Љубанци село наше || 2024 || [[Владо Дојчиновски]] |} === Настапи на фестивали === * "Елисавета" - [[Фолк Фест Валандово]] - 1990 * "Ах рани рани" - [[Гоце Фест]] - 1992 * "Засвирете свирачи" - [[Фолк Фест Валандово]] - 1992 * "Имам сваќа, азган жена" - Тумба Фест - 1999 * "Фидан македонски" - [[Фолк Фест Валандово]] - 2001 * "Еј младост" - [[Гоце Фест]] - 2002 * "Помни за навек" - [[Гоце Фест]] - 2003 * "Една книга" - Тетовски Фолк Фест - 2004 * "Еден народ сме" - [[Гоце Фест]] - 2007, * "Судбини запишани" - Лешочки Фолк Фест - 2010 * "Прељуба" - Лешочки Фолк Фест - 2011 * "Јас и боемите" - [[Фолк Фест Валандово]] - 2011 * "Стариот амбар" - Лешочки Фолк Фест - 2012 * "Благослови ме" - Филиграни - 2012 * "Душата ја чистам" - Лешочки Фолк Фест - 2014 * "Со ангелска си убавина" - Филиграни 2014 * "Кажи, не лажи" - Лешочки Фолк Фест - 2015 * "Кичице бујна лободо" - Етно Фест - 2015 * "Нека пројде Велигден" - Филиграни - 2015 * "Бели рози" - Лешочки Фолк Фест - 2016 * "Маченик за Македонија" - [[Гоце Фест]] - 2017 * "Солза печалбарска" - Лешочки Фолк Фест - 2019 * "Само за тебе" - [[Гоце Фест]] - 2020 * "За првиче" - Лешочки Фолк Фест - 2020 * "Баксуз" - Тумба Фест - 2020 * "Со мир и песна ќе победиме" - [[Гоце Фест]] - 2021 * "Станке лична терзике" - Лешочки Фолк Фест" - 2021 * "Еј животе" - [[Гоце Фест]] - 2023 * "Куку Леле Туго Мене" - Тумба Фест - 2023 * "Божја искра" - Лешочки Фолк Фест - 2023 * "Голем Македонец" - [[Гоце Фест]] - 2024 * "Единак" - Тумба Фест 2024 * “Фурнаџија” - Лешочки Фолк Фест - 2024 * "Љубанци село наше" - Гоце Фест 2025 * "Мирна река тивко тече" - Фолк Фест Владимирово - 2025 * "Мојата песна" - Лешочки Фолк Фест - 2025 * "За доброто на Македонија" - Гоце Фест 2026 * "Дојди ми лудо" - Фолк Фест Владимирово - 2026 == Награди == * Награда на Фестивалот "[[Гоце Фест]]" за песната "Ах, рани рани" (1992), * Награда за најслушана песна за "Еден народ сме" на [[Гоце Фест]] (2008) * Награда на Фестивалот "Филиграни" за песната "Благослови ме" прва награда од жирито (2012), * Награда за животно дело на Фестивалот "Тумба Фест" (2023), * Награда за трајни музички вредност на Фестивалот "Лешочки Фолк Фест (2023), * Награда на фестивалот "[[Гоце Фест]]" за песната "Роден Македонец" прва награда од публиката (2024). * Награда за животно дело [[Златна бубамара на популарноста]] (2026) == Надворешни врски == * [http://www.youtube.com/results?search_query=Krume+Spasovski&searc Круме Спасовски] на [[YouTube]]. * [http://www.muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=27573 Профил на Круме Спасовски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20231108214646/https://www.muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=27573 |date=2023-11-08 }}, Музички регистар. * [https://www.youtube.com/watch?v=vOIe3ok0hlk Чудна жена беше Вера], во изведба на Круме Спасовски * [https://www.youtube.com/watch?v=6az1CHC2ZjQ Ах, рани рани], во изведба на Круме Спасовски * [https://www.youtube.com/watch?v=A9q75JDHl3U Верувај ми], во изведба на Круме и Атина Апостолова. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спасовски, Круме}} [[Категорија:Македонски пејачи]] [[Категорија:Македонски музичари]] [[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Македонски фолк пејачи]] p8qoe5toici3ge5cqxnv79nzja4dil4 0 1318972 5582288 5012821 2026-06-25T10:06:54Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582288 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gioiatauro_seaport.jpg|мини|250x250пкс| Пристаништето Џоја Тауро]] '''Пристаништето Џоја Тауро''' е големо [[пристаниште]] во јужна Италија. Тоа е најголемото пристаниште во [[Италија]] за транспорт на контејнери, 9-то во Европа и 6-то во Средоземното Море.<ref>[https://www.lloydslist.com/ll/incoming/article506151.ece Lloyd's List]</ref> Сместено е северно од градот [[Реџо Калабрија]], помеѓу општините Џоја Тауро и Сан Фердинандо, [[Калабрија]].<ref>{{In lang|it}} [http://www.contshipitalia.com/it/il-nostro-network/gioia-tauro Il Nostro Network | Gioia Tauro], Contship Italia Group</ref> == Распоред на терминалот и главни одлики == Пристанишниот округ има вкупна површина од 4.400.000 квадратни метри (440 ha) и се наоѓа во средна положба долж брегот на заливот Џоја Тауро. Има конфигурација на канали со внатрешна површина на вода од 180 хектари. Влезот на каналот е со широчина од 300 метри и се проширува со дијаметар од 750 метри. == Историја == Дизајнот на пристаништето Џоја Тауро може да се проследи наназад до раните 1970-ти. Областа на Џоја Тауро била означена како локација на нова електрана на јаглен на ЕНЕЛ, која никогаш не била изградена.<ref name="stretto">{{In lang|it}} [http://www.strettoweb.com/2013/07/le-inchieste-di-strettoweb-storia-e-non-sviluppo-del-porto-di-gioia-tauro/83379/ Le inchieste di StrettoWeb: storia e (non) sviluppo del Porto di Gioia Tauro], StrettoWeb, 22 July 2013 (Access date: 5 September 2016)</ref> На крајот на 1970-тите веќе биле извршени главните пристанишни работи.<ref name="storia">{{In lang|it}} [http://www.portodigioiatauro.it/porto-gioia-tauro/storia/ Storia], Autoritá portuale del porto di Gioia Tauro (Access date: 5 September 2016)</ref> Областа на пристаништето, вклучена во недовршените градежни работи, конечно била пренаменета како големо комерцијално пристаниште. == Безбедност и обезбедување на пристаништето == Суштински за развојот на пристаништето било да се гарантира висок безбедносен стандард за сите економски оператори. Затоа, „Меѓународниот код за безбедност на бродови и пристанишни објекти“ (ISPS) бил имплементиран за да се спречат терористички напади и да се одговори на секаков вид вонредна ситуација. == Бродови == Големиот обем на пристанишните инфраструктури и неговата природа привлекувале, во текот на годините, некои од најголемите бродови во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.informazionimarittime.it/gioia-tauro-la-cattedrale-del-trasbordo-4574|title=Gioia Tauro, la cattedrale del trasbordo|accessdate=2016-09-28}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/08/08/gioia-tauro-il-primato-di-tutto.html|title=A Gioia Tauro il primato di tutto il Mediterraneo - la Repubblica.it|accessdate=2016-09-28}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.trasportoeuropa.it/index.php/home/archvio/14-marittimo/12069-nave-da-16mila-teu-a-gioia-tauro|title=Nave da 16mila teu a Gioia Tauro|last=Latorre|first=Michele|work=www.trasportoeuropa.it|accessdate=2016-09-28}}</ref> Комерцијалните операции во пристаништето Џоја Тауро започнале на 16 септември 1995 година. На 6 август 1998 година пристаништето за првпат го пречекал во тоа време најголемиот контејнерски брод во светот (долг 318 метри). На 30 јануари 2015 година, пристаништето го пречекал МСЦ Лондон: со своите 16.650 TEU, тој бил најголемиот носач на контејнери што некогаш се впловил во Италија. == Инфилтрации на Ндрангета == Пристаништето сè уште епредмет на периодични заплени на големи количества на дрога.<ref>{{Наведена книга|title=La malapianta|last=Gratteri, Nicao|publisher=Arnoldo Mondadori Editore|year=2010}}</ref> Од 2003 година, по настаните од 11 септември 2001 година, пристаништето било исто така дел од мрежата „Мегапорт“, откако се приклучило на Иницијативата за безбедност на контејнерите на САД, која се состоела во збир на специјални процедури и контроли, извршени директно од американски персонал, кој работел во рамките на пристаништата во соработка со локалните царински испостави.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://espresso.repubblica.it/attualita/2014/01/16/news/armi-chimiche-siriane-a-gioia-tauro-i-cablo-di-wikileaks-spiegano-perche-1.149003|title=Armi chimiche siriane a Gioia Tauro I cablo di WikiLeaks spiegano perché|work=L'Espresso|accessdate=September 8, 2016|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329213850/https://espresso.repubblica.it/attualita/2014/01/16/news/armi-chimiche-siriane-a-gioia-tauro-i-cablo-di-wikileaks-spiegano-perche-1.149003|url-status=dead}}</ref> Според извештајот од 2006 година, италијанските истражители процениле дека 80% од европскиот [[кокаин]] пристигнувал од [[Колумбија]] преку ова пристаниште. Пристаништето било вклучено и во илегална трговија со оружје. Овие активности биле контролирани од Ндрангета.<ref name="gua191206">[https://www.theguardian.com/international/story/0,,1974925,00.html Bitter harvest], [[The Guardian]], December 19, 2006</ref> Сепак, според извештајот на Европскиот мониторинг центар за дроги и зависности и [[Европол]], [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]] се смета за главна влезна точка за кокаин во Европа и порта на европскиот пазар.<ref name="emcdda">[http://www.emcdda.europa.eu/attachements.cfm/att_101612_EN_TDAN09002ENC.pdf Cocaine: a European Union perspective in the global context] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110408215325/http://www.emcdda.europa.eu/attachements.cfm/att_101612_EN_TDAN09002ENC.pdf |date=2011-04-08 }}, EMCDDA/ Europol, Lisbon, April 2010</ref> Во февруари 2008 година, парламентарната комисија за антимафија заклучила дека Ндрангета „контролирала или влијаела на голем дел од економската активност околу пристаништето и го користела објектот како база за илегална трговија“. Во својот извештај се велело дека „целата гама на внатрешни или поддоговорни активности била под мафијашко влијание, од управувањето со дистрибуцијата и препраќањето до царинската контрола и складирањето контејнери“. == Наводи == {{Наводи}} == Библиографија == {{Ризница-врска|Port of Gioia Tauro}} * Берлингер, Алдо (уред.) (2016). ''[http://www.giappichelli.it/porti-retroporti-e-zone-economiche-speciali,9215391 Порти, ретропорти и економска економска зона] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180516211703/http://www.giappichelli.it/porti-retroporti-e-zone-economiche-speciali,9215391 |date=2018-05-16 }}'' во Торино: Г. Џапичели уредник,{{ISBN|978-88-9215391-2}} * Гинсборг, Пол (1990). ''[https://books.google.com/books?id=nkodznkxb7EC Историја на современа Италија: 1943-80]'', Лондон: Пингвин книги,{{ISBN|978-0-14-193167-8}} * Паоли, Летиција (2003). ''[https://books.google.com/books?id=qX5NfHTWzS0C Мафијашки братства: организиран криминал, италијански стил]'', Њујорк: Oxford University Press{{ISBN|0-19-515724-9}} ( [http://www.organized-crime.de/revpao01mafiandrangheta.htm Преглед] од Клаус Фон Лампе) ( [https://web.archive.org/web/20071026131902/https://www.ccja-acjp.ca/en/cjcr/cjcr68.html Преглед] од Александра В. Орлова) * Gratteri N., Nicaso A. (2010). [https://books.google.com/books?id=JmOUg6_U4qAC ''La malapianta''], Милано, Арнолдо Мондадори уредник {{Нормативна контрола}}{{Coord|38|26|N|15|54|E}} [[Категорија:Тиренско Море]] [[Категорија:Пристаништа во Италија]] h9p9yn7g6oawifni17xl5fbkrvtcti8 0 1319943 5582154 5573624 2026-06-25T04:22:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582154 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Јосиф Флавиј | image = Josephus.jpg | alt = | caption = | birth_date = {{circa|37 г.п.н.е}}{{sfn|Mason|2000}} | birth_place = [[Ерусалим]], [[Римска Јудеја]] | death_date = {{circa|100}}{{sfn|Mason|2000}} (возраст 62–63) | death_place = | children = 5 сина | known_for = | alma_mater = | era = [[Hellenistic Judaism]] | main_interests = {{plainlist| * [[Jewish history]] * [[Maccabean Revolt]] * [[Jewish–Roman wars]] * [[Herodian dynasty]] * [[Hasmonean dynasty]]}} | notable_works = {{plainlist| * ''Јудејската војна'' * ''Еврејски антиквитети''}} | influences = {{plainlist| * [[Филон Александриски]]<ref>''Antiquities of the Jews'', xviii.8, § 1, Whiston's translation (online)</ref> * [[Фарисеи]]те * Римската цивилизација}} | influenced = {{plainlist| * [[Рани центри на христијанството|Рано христијанство]] * [[Јосифов проблем]]}} }} '''Јосиф Флавиј''' ([[Старогрчки јазик|старогрчки]]: Ἰώσηπος Φλάβιος, [[Латински јазик|лат]]: ''Josephus Flavius'';; {{Околу}} 37 ― {{Околу}} 100) ― римо-еврејски [[историчар]] и воен водач од првиот век, најпознат по неговото дело ''Јудејската војна.'' Роден е во [[Ерусалим]] — тогаш дел од [[Јудеја|Римска Јудеја]] — од татко со [[коен|свештеничко]] потекло и мајка која тврдела дека има кралско потекло.<ref>{{cite book|title=Rome and Jerusalem: The Clash of Ancient Civilisations|url=https://archive.org/details/romejerusalemcla0000good_b5j5|last1=Goodman|first1=Martin|publisher=Penguin Books|year=2007|isbn=978-0-713-99447-6|page=[https://archive.org/details/romejerusalemcla0000good_b5j5/page/8 8]|quote=Josephus was born into the ruling elite of Jerusalem}}</ref> За време на [[Прва јудејско-римска војна|Првата јудејско-римска војна]] прво се борел против Римјаните како [[генерал]] на еврејската војска во [[Галилеја]],<ref>{{Cite web|url=http://www.josephus.org/life.htm|title=The Life of Flavius Josephus|last=Goldberg|first=G. J.|publisher=Josephus.org|access-date=2012-05-18}}</ref> а во 67 г. н. е. по шестнеделната опсада на Јодфат се предал на [[Римска армија|римската војска]] предводена од [[Веспазијан]]. Јосиф тврдел дека [[еврејски месијанизам|еврејските месијански]] [[Пророштво|пророштва]] претскажуваат дека Веспазијан ќе стане [[Римски цар]].{{sfn|Gray|1993|pp=35–38}}{{sfn|Aune|1991|p=140}}{{sfn|Gnuse|1996|pp=136–142}} Поради претскажувањето, Веспазијан решил да го задржи Јосиф Флавиј како роб и веројатно преведувач. Откако Веспазијан, во 69 г. н. е. станал цар, го ослободил Јосиф,<ref>[[wikisource:The War of the Jews/Book IV|Jewish War&nbsp;IV.622–629]]</ref> и тогаш Јосиф Флавиј го презел семејното име на царот Флавиј. Флавиј Јосиф целосно преминал на римска страна и добил [[римско државјанство]]. Тој станал советник и пријател на синот од Веспазијан, [[Тит]], и бил негов преведувач додека Тит го [[Опсада на Ерусалим (70)|опсаднал Ерусалим]] во 70 г. н. е. Опсадата не успеала да го потисне еврејскиот бунт, и набрзо следело ограбување на градот и ограбување и уништувањето на [[Втор ерусалимски храм|Иродовиот храм]] (вториот храм). Јосиф во свое дело го опишал Големото јудејско востание (66-70 г. н. е.), заедно со [[Опсада на Масада|опсадата на Масада]]. Неговите најважни дела биле ''Јудејската војна'' ( {{Околу}}&nbsp;75 г.) и ''Еврејски антиквитети'' ( {{Околу}}&nbsp;94 г.).{{Sfn|Harris|1985}} ''Јудејската војна'' раскажува за еврејскиот бунт против римската окупација. ''Еврејски антиквитети ја'' раскажува историјата на светот од еврејска перспектива за грчка и римска публика. Овие дела даваат вреден увид во јудаизмот од првиот век и за [[Рани центри на христијанството|раното христијанство]].{{Sfn|Harris|1985}} Делата на Јосиф Флавиј, по Библијата, се главен извор за историјата на Древен [[Историја на древниот Израел и Јуда|Израел]] и обезбедуваат значајни и независни вонбиблиски списи за личности како: [[Понтиј Пилат]], [[Ирод Велики]], [[Јован Крстител]], [[Апостол Јаков Праведниот|Јаков Праведниот]], а можеби и за [[Исус Христос|Исус од Назарет]]. == Дела == [[Податотека:Josephus_flavius,_english_1602.jpg|мини|Делата на Јосиф Флавиј преведени на англиски од Томас Лоџ (1602)]] Делата на Јосиф Флавиј се основен извор за денешното сфаќање на еврејскиот живот и историја во текот на првиот век.{{Sfn|Ehrman|1999}} Делата ги пишувал на грчки јазик. * ( {{Околу}}&nbsp;75) ''Јудејската војна'' * ( {{Околу}}&nbsp;94) ''Еврејски антиквитети'' * ( {{Околу}}&nbsp;97) З''а антиката на еврејскиот народ'' * ( {{Околу}}&nbsp;99) ''Животот на Јосиф Флавиј'', или ''Автобиографија на Флавиј Јосиф'' (скратено ''Живот'' или ''Вита'') == Поврзано == * [[Јосиф Флавиј за Исус]] * [[Јосифов проблем]] - математички проблем крстен по Јосиф Флавиј * [[Јосипон]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == ; Дела * [http://pace-ancient.mcmaster.ca/york/york/texts.htm PACE] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151016001804/http://pace-ancient.mcmaster.ca/york/york/texts.htm |date=2015-10-16 }} Josephus: текст и ресурси во Проектот за антички културен ангажман на Универзитетот Јорк, уреден од Стив Мејсон . * [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/searchresults?q=flavius+josephus дела од Флавиј Јосиф] во дигиталната библиотека Персеј - грчки (Niese) и англиски (Whiston) изданија од 1895 година * {{Гутенберг-автор|id=1050}} * {{Семрежен архив-автор}} * Works by Josephus </img> * [http://www.ccel.org/j/josephus/works/JOSEPHUS.HTM Делата на Флавиј Јосиф Фласион] во етерична библиотека Christian Classics (Вистон, нема броеви на Лоеб) * [http://roderic.uv.es/uv_ms_0836 ''De bello judaico''] дигитализиран кодекс (1475) во [http://roderic.uv.es/handle/10550/43 Сомни] * Предавање, {{YouTube|fCyXTuFboGM|Dr. Henry Abramson (historian): Josephus: First-Person Accounts of Jewish History}} , јуни 2020 година. ; Друго * [http://josephus.orinst.ox.ac.uk/ Приемот на АХРЦ на Јосиф Флајс во проектот за еврејска култура и архива за прием на Јосиф] Archived * [http://www.josephus.org Josephus.org], GJ Голдберг * [https://web.archive.org/web/20060901094205/http://www.dinur.org/resources/resourceCategoryDisplay.aspx?categoryid=433&rsid=478 Флавиј Јосиф] Флавиј Ресурсен центар за еврејска историја - проект на Центарот Динур за истражување во еврејската историја, Хебрејскиот универзитет во Ерусалим * [https://web.archive.org/web/20050819101002/http://www.adath-shalom.ca/josep-ds.htm Флавиј Јосиф, Јудеја и Рим: прашање на контекст] * [https://www.livius.org/sources/content/josephus/ Јосиф] на livius.org {{Староримски теми |autocollapse}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Историчари од стариот век]] [[Категорија:Писатели од стариот век]] [[Категорија:Луѓе од Ерусалим]] [[Категорија:Еврејски историчари]] [[Категорија:Родени во 37 година]] [[Категорија:Писатели од 1 век]] [[Категорија:Римјани од 1 век]] [[Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“]] [[Категорија:Статии со извори на хебрејски (he)]] [[Категорија:Јудејци]] dz2k2mbmhaad68ke65i6mzswnkd9vzm 0 1321709 5582265 5581099 2026-06-25T09:29:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582265 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Џонатан Дејвид | image = [[File:Jonathan David asse losc 2425 (cropped).jpg|220п]] | fullname = Џонатан Кристијан Дејвид<ref>{{Cite web |title=40-Player National Team Roster: 2019 Concacaf Gold Cup: Canada |url=http://cloudfront.bernews.com/wp-content/uploads/2019/05/2019_Concacaf_Gold_Cup_Preliminary_Lists_May_20.pdf |access-date=20 мај 2019 |publisher=CONCACAF |page=2 |via=Bernews}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2000|1|14|df=yes}} | birth_place = [[Бруклин]], [[Њујорк (држава)|Њујорк]], [[САД]] | nationality = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | height = 1.75 м<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022: List of players: Canada |publisher=[[ФИФА]] |page=6 |date=15 ноември 2022 |access-date=22 ноември 2022}}</ref> | position = [[Напад (фудбал)|напад]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 30 | youthyears1 = 2010 | youthclubs1 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Глоучестер Драгонс | youthyears2 = 2011–2015 | youthclubs2 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Отава Глоучестер Хорнетс | youthyears3 = 2016–2018 | youthclubs3 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Отава Интернешнелс | youthyears4 = 2018 | youthclubs4 = {{Fb team Gent}} | years1 = 2018–2020 | caps1 = 60 | goals1 = 30 | clubs1 = {{Fb team Gent}} | years2 = 2020–2025 | caps2 = 107 | goals2 = 49 | clubs2 = {{Fb team Lille}} | years3 = 2025– | caps3 = 0 | goals3 = 0 | clubs3 = {{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2017 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 2 | nationalteam1 = {{flagsport|CAN}} [[Фудбалска репрезентација на Канада под 17 години|Канада 17]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|CAN}} [[Фудбалска репрезентација на Канада под 23 години|Канада 23]] | nationalyears3 = 2018– | nationalcaps3 = 68 | nationalgoals3 = 36 | nationalteam3 = {{flagsport|CAN}} [[Фудбалска репрезентација на Канада|Канада]] }} '''Џонатан Кристијан Дејвид''' (роден на [[14 јануари]] [[2000]], во [[Бруклин]]) е [[Канада|канадски]] [[фудбал]]ер {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Juventus}}, и на [[Фудбалска репрезентација на Канада|канадската репрезентација]]. Дејвид е роден во Њујорк, но заедно со неговите родители се преселил на Хаити додека сè уште бил бебе, и имигрирал во [[Отава]], Канада на шест години. Растејќи во Отава, тој играл во неколку локални младински клубови пред да се пресели во Белгија во 2018 година, каде го забележал своето профсионално деби за [[КАА Гент|Гент]]. Две години подоцна тој се приклучил на францускиот клуб [[ФК Лил|Лил]], во чиј дрес освоил титули во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] и во [[Суперкуп на Франција во фудбал|Суперкупот на Франција]]. Во 2019 година, Дејвид бил прогласен за [[канадски фудбалер на годината]]. ==Биографија== Џонатан Дејвид е роден во Њујорк од [[Хаити|хаитски]] родители, кои се преселиле во [[Порт о Пренс]] кога тој бил на возраст од три месеци.<ref name="CSA" /><ref name="RCI" /> Кога имал шест години, тој и неговите родители емигирирале од Хаити во Канада и се населиле во [[Отава]].<ref name="CSA" /><ref name="bbc.com"/> Растејќи во Отава, Дејвид го посетувал француското државно училиште Луи Риел. Тој го навел училиштето како причина за неговиот понатамошен успех.<ref name="CBC/Radio-Canada"/> Дејвид започнал да тренира фудбал на 10-годишна возраст во Глоучестер Драгонс во Отава.<ref name="CSA">[https://www.canadasoccer.com/profile/?id=6522 Профил на Фудбалската федерација на Канада]</ref> Една година подоцна тој се приклучил на Отава Глоучестер Хорнетс, каде што се задржал до 2015 година.<ref name="CSA" /><ref name="RCI">{{Cite web |last=Kilkenny |first=Carmel |date=11 септември 2018 |title=Jonathan David impresses on the national team |url=http://www.rcinet.ca/en/2018/09/11/jonathan-david-impresses-on-the-national-team/ |access-date=11 мај 2019 |publisher=Radio Canada International}}</ref> Во 2016 година, тој се приклучил на Отава Интернешнлс.<ref name="CSA" /> Растејќи, Дејвид го следел фудбалот во европските лиги но не и во [[МЛС|МЛС лигата]] бидејќи немал желба да игра професионално фудбал во Северна Америка. Наместо тоа, тој бил исклучително фокусиран да игра професионален фудбал во Европа.<ref name="Eliasy">{{Cite news |last=Eliasy |first=Alain |date=29 октомври 2019 |title=Jonathan David, goudhaantje van KAA Gent: 'Tijdens mijn puberteit had ik even andere prioriteiten' |work=Sport Voetbal Magazine |url=https://sportmagazine.knack.be/sport/voetbal-internationaal/jonathan-david-goudhaantje-van-kaa-gent-tijdens-mijn-puberteit-had-ik-even-andere-prioriteiten/article-normal-1525807.html?cookie_check=1572411621#Echobox=1572347734}}</ref> Пред да потпише за белгискиот клуб Гент, Дејвид бил на проба во [[ФК Ред Бул Салцбург|Салцбург]] и [[ФК Штутгарт|Штутгарт]], но бил одбиен од двата клуба.<ref>{{Citation |title=1 vs 1 : Jonathan David « Je ne réalise pas encore ce que je suis devenu » (English Subtitles) |url=https://www.youtube.com/watch?v=j3GR2wQW1Lk&t=323s |language=en |access-date=2022-11-29}} (timestamp — talks about coach Hanny El-Magraby)</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-29 |title=Opinion {{!}} Why Canadian Jonathan David has a real shot at joining the soccer world's one-percenters |url=https://www.thestar.com/sports/soccer/opinion/2020/05/29/why-canadian-jonathan-david-has-a-real-shot-at-joining-the-soccer-worlds-one-percenters.html |access-date=2022-11-29 |website=thestar.com |language=en}}</ref><ref>{{Citation |title=1 vs 1 : Jonathan David « Je ne réalise pas encore ce que je suis devenu » (English Subtitles) |url=https://www.youtube.com/watch?v=j3GR2wQW1Lk&t=529s |language=en |access-date=2022-11-29}}</ref> ==Технички карактеристики== Како разновиден напаѓач, Дејвид главно игра како втор напаѓач во формација 4–4–2 или како офанзивен играч за врска;<ref name=totalfootball>{{cite web |title=Jonathan David: What makes the Canadian one the top young strikers in Europe? |date=September 2021 |url=https://totalfootballanalysis.com/article/jonathan-david-202021-scout-report-tactical-analysis-tactics |website=Total Football Analysis}}</ref> и е познат по неговата способност за постигнување голови.<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en-us/news/who-is-jonathan-david-canadas-goalscoring-wonderkid-set-to/f9gvnegx53ry1ox6kyi0xji4w |title=Who is Jonathan David? Canada's goalscoring wonderkid set to win Gold Cup Golden Boot |publisher=www.goal.com |last1=Thomas |first1=Josh |date=6 јули 2019 |access-date=30 март 2022 }}</ref> Како втор напаѓач, тој игра веднаш зад примарниот напаѓач.<ref name=totalfootball/><ref name=guardian>{{cite news |title= Jonathan David is emerging as an elite striker at Lille. Where will he go next? |date= 22 ноември 2021 |author= Adam White |url=https://www.theguardian.com/football/2021/nov/22/jonathan-david-elite-striker-lille-ligue-1-inter-liverpool |website= [[The Guardian]]}}</ref> Дејвид е способен да пронајде празнини во противничката одбрана и да ги нападне овие области на теренот со неговата исклучителна брзина.<ref name=totalfootball/> Тој исто така е способен да создава кратки додавања и да комбинира со своите соиграчи во нападот со неговата цврста контрола и остра интеракција.<ref name=guardian/> Поради неговиот чекор и брзина, Дејвид исто така е ефективен во контра нападите.<ref name=totalfootball/> Дополнително, тој исто така е познат по неговата тактичка интелигенција, одбранбени задачи, способноста да ја чита играта, како и неговата подготвеност да ги притисне противничките играчи на топка.<ref name="modern">{{cite news |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/jonathan-david-the-lille-modern-super-forward-who-went-from-amateur-to-top-transfer-target-in-four-years/ |title=Jonathan David: The Lille modern super forward who went from amateur to top transfer target in four years |work=CBS Soccer |last1=Benge |first1=James |date=7 јануари 2022 |access-date=28 март 2022 }}</ref> ==Клупска кариера== ===Гент=== Во јануари 2018 година, Дејвид се приклучил на [[Прва лига на Белгија во фудбал|белгискиот прволигаш]] [[КАА Гент|Гент]].<ref>{{Cite web |date=23 јануари 2018 |title=OISC Youth Player Signs First Pro Contact |url=http://www.ottawasoccer.com/Default.asp?id=clubinfo-announcements&l=1&a=article&cid=565}}</ref> Тој го забележал своето профсионално деби за клубот на 4 август 2018 година против [[ФК Зулте Варегем|Зулте Варегем]] и успеал на Гент да му донесе реми од 1–1 со гол во судиското надополнување.<ref>{{Cite web |last=Nuyens |first=Rudy |date=4 август 2018 |title=Gent voorkomt nul op zes in slotseconden: nieuwkomer David scoort late gelijkmaker tegen Zulte Waregem |url=https://m.hln.be/sport/voetbal/belgisch-voetbal/jupiler-pro-league/gent-voorkomt-nul-op-zes-in-slotseconden-nieuwkomer-david-scoort-late-gelijkmaker-tegen-zulte-waregem~a2898be7/}}</ref> Само пет дена по неговиот прв лигашки настап, Дејвид влегол од клупата за резервни играчи во натпревар од третото квалификациско коло од [[УЕФА Лига Европа]] против [[ФК Јагелонија Бјалисток|Јагелонија Бјалисток]], постгнувајќи гол во 85. минута од натпреварот за победа од 1–0 за Гент.<ref>{{Cite web |date=8 август 2018 |title=UEFA Europa League - Jagiellonia Białystok-Gent |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2019/matches/round=2000988/match=2025347/index.html}}</ref> Дејвид ја продолжил својата гол серија, постигнувајќи два гола во победата од 4–1 над [[Васланд-Беверен]].<ref>{{Cite web |date=12 август 2018 |title=JUPILER PRO LEAGUE – MATCHDAY 3 |url=https://www.kaagent.be/en/team/games/jupiler-pro-league-2018-2019/3/kaa-gent/waasland-beveren/digest |access-date=12 август 2018 |archive-date=13 август 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813043257/https://www.kaagent.be/en/team/games/jupiler-pro-league-2018-2019/3/kaa-gent/waasland-beveren/digest |url-status=dead }}</ref> Откако постигнал пет гола на првите пет натпревари, Гент потпишал со Дејвид продолжување на договорот до 2022 година.<ref>{{Cite web |date=20 август 2018 |title=La Gantoise sécurise son talent Jonathan David en le prolongeant jusqu'en 2022 |url=https://www.lavenir.net/cnt/dmf20180820_01211520/la-gantoise-securise-son-talent-jonathan-david-en-le-prolongeant-jusqu-en-2022 |website=Lavenir}}</ref> Тој дополнително го продолжил договорот за една година до 2023 година во септември 2019 година.<ref>{{Cite web |date=24 септември 2019 |title=AA Gent legt goudhaantje Jonathan David langer vast |url=https://m.nieuwsblad.be/cnt/dmf20190923_04623310}}</ref> Во зимскииот преоден рок во јануари 2020 година, претседателот на Гент, Иван де Вите, посочил дека има значителен интерес за Дејвид од поголеми клубови, при што неговата вредност била проценета на 20 милиони евра.<ref>{{Cite web |date=8 јануари 2020 |title=Jonathan David Niet te Koop Voor 20 Miljoen Euro |url=https://www.voetbalbelgie.be/specials/jonathan-david-niet-te-koop-voor-20-miljoen-euro/2020/01/08/ |website=Voetbal Belgie}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 јануари 2020 |title=Jonathan David: "Ik zal altijd voor mijn moeder spelen" |url=https://sporza.be/nl/2020/01/06/jonathan-david-stage/ |website=Sporza |language=nl}}</ref> ===Лил=== [[File:FC Salzburg gegen OSC Lille (Cl-Gruppenphase 29. September 2021) 57.jpg|мини|Џонатан Дејвид и [[Ејнџел Гомес]] против [[ФК Ред Бул Салцбург|Салцбург]] во 2021 година]] На 11 август 2020 година, [[Лига 1 (Франција)|францускиот прволигаш]] [[ФК Лил|Лил]] го потврдил потписот на Давид на петгодишен договор.<ref>{{Cite web |date=11 август 2020 |title=Jonathan David au LOSC, c'est fait ! |url=https://www.losc.fr/actualites-foot-lille/%E2%80%8Bjonathan-david-au-losc-c’est-fait |access-date=11 август 2020 |publisher=Lille OSC |language=fr}}</ref> Износот на трансферот на Дејвид изнесувал 30 милиони евра, што го правел најскап канадски трансфер во историјата.<ref>{{Cite news |last=Rouse |first=Daniel |date=11 август 2020 |title=Lille make Jonathan David most expensive Canadian player ever |work=theScore |url=https://www.thescore.com/s/14907314 |access-date=11 август 2020 }}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Своето деби за Лил тој го забележал на 22 август 2020 година против [[ФК Рен|Рен]] во натпревар од првото коло од француското првенство.<ref>{{Cite web |last=Quillan |first=Ian |date=22 август 2020 |title=Canada's Jonathan David starts in Ligue 1 debut as Lille hold on for draw against Stade Rennes |url=https://www.mlssoccer.com/post/2020/08/22/canadas-jonathan-david-starts-ligue-1-debut-lille-hold-draw-against-stade-rennes}}</ref> По тешкиот старт на сезоната, Дејвид го постигнал својот прв гол за Лил на 22 ноември против [[ФК Лориан|Лориан]], постигнувајќи го послдниот гол на натпреварот во победата од 4–0.<ref>{{cite web|url=https://www.tsn.ca/canadian-jonathan-david-scores-first-goal-in-lille-win-1.1555186|title=Canada's David scores first goal in Lille win|date=22 ноември 2020}}</ref> Откако не постигнал гол на седум натпревари едноподруго,<ref>{{cite web |title=Canadian Jonathan David nets winner, Lille beats Reims |url=https://www.tsn.ca/canada-forward-david-nets-late-winner-as-lille-beats-reims-1.1578668 |website=tsn.ca |access-date=February 3, 2021 |date=17 јануари 2021}}</ref> тој постигнл победнички гол во судиското надополнување на првенствениот натпревар против [[ФК Ремс|Ремс]], со што Лил се израмнил со [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]] на врвот на табелата.<ref>{{cite news |last1=Pugmire |first1=Jerome |title=David scores as Lille wins 1-0 to stay level with leader PSG |url=https://apnews.com/article/lille-romain-salin-jonathan-david-ligue-1-nayef-aguerd-452d6ea0ed42b69f5fe970dc88da2c02 |access-date=February 3, 2021 |work=AP News |date=January 24, 2021}}</ref> На 3 февруари 2021 година, Дејвид постигнал гол во победата од 3–0 над [[ФК Бордо|Бордо]].<ref>{{cite news |last1=Pugmire |first1=Jerome |title=Weah, David score for leader Lille in 3-0 win at Bordeaux |url=https://apnews.com/article/lyon-lille-yusuf-yazici-george-weah-jonathan-bamba-490f76c24cfe57ff74652c00c94f61bc |access-date=3 февруари 2021 |work=AP News |date=3 февруари 2021}}</ref> Продолжувајќи ја добрата форма, тој за прв пат постигнал два гола на еден натпревар во Лига 1, и тоа против [[ФК Нант|Нант]]. На 3 април, тој го постигнал победничкиот гол во гостинската победа од 1–0 над ПСЖ,<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=572965 |title=Neymar sees red as Lille move top with win over Paris Saint-Germain |website=ESPN |date=3 април 2021 }}</ref> што била прва гостинска победа на Лил над ПСЖ по април 1996 година.<ref>{{cite tweet |user=OptaJean |title=Paris n’a perdu aucune de ses 21 dernières réceptions de Lille en Ligue 1 (13 victoires, 8 nuls), son dernier revers à domicile face au LOSC en championnat remontant au 27 avril 1996 (0-1) |number=1378308449713451012 |language=fr |date=3 април 2021 }}</ref> На 23 мај, тој постигнал гол во гостинската победа од 2–1 над [[ФК Анже|Анже]] со што Лил ја освоил титулата во француската Лига 1, прва по десет години.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/57223558 |title=Angers 1–2 Lille |website=BBC Sport |date=May 23, 2021 }}</ref> Дејвид ја завршил својата прва сезона во Лил со 13 постигнати голови, од кои 11 биле во вториот дел од сезоната.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2021/may/24/lille-ligue-1-title-decade-christophe-galtier|title=Lille hold their nerve to clinch their first Ligue 1 title for a decade|website=The Guardian|date=May 23, 2021|accessdate=May 24, 2021}}</ref> ==Репрезентативна кариера== ===Младинска=== Дејвид првпат бил идентификуван од страна на програмата на канадската младинска репрезентација во 2015 година, откако присуствувал на неколку кампови за играчи под 15 години и редовно бил повикуван на тренинг кампови за репрезентацијата под 17 години пред почетокот на КОНКАКАФ првенството за играчи под 17 години во 2017 година.<ref name="CSA" /> Дејвид бил дел од канадскиот состав на првенството<ref>{{Cite web |date=April 11, 2017 |title=Canada announces squad for CONCACAF Men's Under-17 Championship |url=https://www.canadasoccer.com/canada-announces-squad-for-concacaf-men-s-under-17-championship-p160714 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420033449/https://www.canadasoccer.com/canada-announces-squad-for-concacaf-men-s-under-17-championship-p160714 |archive-date=20 април 2017 |website=canadasoccer.com}}</ref> и постигнал два гола против Суринам во последниот натпревар од групната фаза.<ref>{{Cite web |last=Rosano |first=Nick |date=28 април 2017 |title=Canada bow out of CONCACAF U-17 Championship with 2–0 win vs. Suriname |url=https://www.mlssoccer.com/post/2017/04/28/canada-bow-out-concacaf-u-17-championship-2-0-win-vs-suriname}}</ref> Дејвид добил повик за [[Фудбалска репрезнтација на САД под 20 години|репрезентацијата на САД под 20 години]] од страна на [[Таб Рамос]] во 2018 година. Тој ја одбил поканата за да се посвети на својата клупска кариера, и бидејќи негова желба била да го носи дресот на Канада.<ref>{{Cite web |last=Cardenas |first=Felipe |title='What has happened to me is really unbelievable':... |url=https://theathletic.com/1052823/2019/06/28/what-has-happened-to-me-is-really-unbelievable-jonathan-davids-rise-from-amateur-soccer-to-canadas-national-team/ |access-date=26 ноември 2019 |website=The Athletic}}</ref> ===Сениорска=== [[File:JonathanDavidCanadaBelgium2022.jpg|мини|десно|Дејвид во дресот на [[Фудбалска репрезентација на Канада|Канада]] на [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]]]] Дејвид го добил првиот повик за сениорската репрезентација на [[Фудбалска репрезентација на Канада|Канада]] на 30 август 2018 година, за квалификацискиот натпревар од КОНКАКАФ лигата на нации против [[Фудбалска репрезентација на Американските Девствени Острови|Американските Девствени Острови]].<ref>{{Cite web |date=August 30, 2018 |title=Canada Soccer announces squad for Concacaf Nations League Qualifying |url=https://www.canadasoccer.com/canada-soccer-announces-squad-for-concacaf-nations-league-qualifying-p161777-preview-1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830174512/https://www.canadasoccer.com/canada-soccer-announces-squad-for-concacaf-nations-league-qualifying-p161777-preview-1 |archive-date=30 август 2018 |website=canadasoccer.com}}</ref> Тој го забележал своето сениорско деби на натпреварот на 9 септември, во кој постигнал два гол во победата на Канада од 8–0.<ref>{{Cite web |date=9 септември 2018 |title=Canada cruises to record win in Concacaf Nations League opener |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/canada-cruises-record-victory-u-s-virgin-islands/}}</ref> Дејвид бил именуван во конечниот состав на Канада за КОНКАКАФ Златниот куп 2019 на 30 мај 2019 година.<ref>{{Cite web |date=30 мај 2019 |title=Together We Rise: Canada Soccer announces squad for the 2019 Concacaf Gold Cup |url=https://www.canadasoccer.com/together-we-rise-canada-soccer-announces-squad-for-the-2019-concacaf-gold-cup-p162198 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603025211/https://www.canadasoccer.com/together-we-rise-canada-soccer-announces-squad-for-the-2019-concacaf-gold-cup-p162198 |archive-date=3 јули 2020 |website=canadasoccer.com}}</ref> Во последниот натпревар од групната фаза на првенството, Дејвид постигнал [[хет-трик]] во победата од 7–0 над [[Фудбалска репрезентација на Куба|Куба]].<ref>{{Cite web |date=23 јуни 2019 |title=Cavallini, David hat tricks lead Canada past Cuba in Gold Cup |url=https://www.tsn.ca/lucas-cavallini-jonathan-david-hat-tricks-lead-canada-past-cuba-in-gold-cup-1.1327481 |publisher=The Sports Network}}</ref> И покрај тоа што Канада загубила од [[Фудбалска репрезентација на Хаити|Хаити]] во четвртфиналето,<ref>{{Cite web |last=Heroux |first=Devin |date=29 јуни 2019 |title=Canada crashes out of Gold Cup quarters after coughing up lead to Haiti |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/gold-cup-canada-haiti-quarter-finals-1.5195605}}</ref> Дејвид ја добил наградата златна копачка за најдобар стрелец, со постигнати шест гола на првенството.<ref>{{Cite web |date=8 јули 2019 |title=2019 Concacaf Gold Cup – Golden Boot Award |url=https://www.goldcup.org/en/awards/golden-boot-award |access-date=8 јули 2019 |archive-date=8 јули 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708072406/https://www.goldcup.org/en/awards/golden-boot-award |url-status=dead }}</ref> По победата на Канада од 6–0 над [[Фудбалска репрезентација на Куба|Куба]] на 7 септември 2019 година, Дејвид поставил рекорд за најмногу постигнати сениорски голови за репрезентацијата на Канада во една година, вкупно осум.<ref>{{Cite news |title=Canada lights up Cuba, earns clean sheet to kick off Nations League campaign |agency=The Canadian Press |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/nations-league-canada-cuba-first-leg-1.5275029 |access-date=September 8, 2019}}</ref> За неговите залагања, тој бил проглаен за [[канадски фудбалер на годината]] за 2019 година.<ref>{{Cite web |date=December 11, 2019 |title=Canada Soccer announces Jonathan David as 2019 Canadian Player of the Year |url=https://www.canadasoccer.com/canada-soccer-announces-jonathan-david-as-2019-canadian-player-of-the-year-p162517 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213082212/https://www.canadasoccer.com/canada-soccer-announces-jonathan-david-as-2019-canadian-player-of-the-year-p162517 |archive-date=December 13, 2019 |website=canadasoccer.com}}</ref> На 8 јуни 2021 година, Дејвид го постигнал својот втор хет-трик за Канада во победата од 4–0 над [[Фудбалска репрезентација на Суринам|Суринам]] во натпревар од квалификациите за Светското првенство 2022.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/nccamerica/matches/match/400136221/#match-timeline|archive-url=https://web.archive.org/web/20210603132911/https://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/nccamerica/matches/match/400136221/#match-timeline|url-status=dead|archive-date=3 јуни 2021|title=Canada v Suriname|date=June 8, 2021|publisher=FIFA}}</ref> Дејвид ги завршил квалификациите со постигнати девет голови, од кои пет биле постигнати во последната, трета квалификациска фаза.<ref name="NFT">{{Cite web |title=David, Jonathan |url=https://www.national-football-teams.com/player/71879/Jonathan_David.html |access-date=13 септември 2018 |website=National Football Teams}}</ref> Во ноември 2022 година, тој бил потврден во составот од 26 играчи кои ќе настапат за Канада на [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во Катар.<ref>{{cite web|url=https://canpl.ca/article/canada-announces-26-man-squad-for-2022-fifa-world-cup-in-qatar|date=13 ноември 2022|title=Canada announces 26-man squad for 2022 FIFA World Cup in Qatar|work=[[Canadian Premier League]]|first=Charlie|last=O'Connor-Clarke}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 2018-2019 || rowspan=2|{{flagsport|BEL}} {{Fb team (N) Gent}} || [[Белгиска Про лига 2018-2019|ПЛ]] || 23+10<ref name="play-off">Nei play-off.</ref> || 8+4<ref name="play-off" /> || [[Фудбалски куп на Белгија 2018-2019|КБ]] || 6 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 4<ref name="preliminari">Во квалификациските кол.</ref> || 2<ref name="preliminari"/> || -|| - || - || 43 || 14 |- || 2019-2020 || [[Белгиска Про лига 2019-2020|ПЛ]] || 27 || 18 ||[[Фудбалски куп на Белгија 2019-2020|КБ]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2019-2020|ЛЕ]] || 13<ref name="prel6">6 настапи во квалификациските кола.</ref> || 5<ref name="prel-gol2">2 гола во квалификациските кола.</ref> || -|| - || - || 40 || 23 |- ! colspan="3" |Вкупно Гент || 50+10 || 26+4 || || 6 || 0 || || 17 || 7 || || - || - || 83 || 37 |- || [[ФК Лил сезона 2020-2021|2020-2021]] || rowspan=5|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Lille}} || [[Лига 1 (Франција) 2020-2021|Л1]] || 37 || 13 || [[Фудбалски куп на Франција 2020-2021|КФ]] || 3 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|ЛЕ]] || 8 || 0 || - || - || - || 48 || 13 |- || [[ФК Лил сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Лига 1 (Франција) 2021-2022|Л1]] || 38 || 15 || [[Фудбалски куп на Франција 2021-2022|КФ]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021-2022|ЛШ]] || 8 || 3 || [[Суперкуп на Франција 2021|СФ]] || 1 || 0 || 48 || 19 |- || [[ФК Лил сезона 2022-2023|2022-2023]] || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 37 || 24 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 3 || 2 || - || - || - || - || - || - || 40 || 26 |- || [[ФК Лил сезона 2023-2024|2023-2024]] || [[Лига 1 (Франција) 2023-2024|Л1]] || 34 || 19 || [[Фудбалски куп на Франција 2023-2024|КФ]] || 3 || 3 || [[УЕФА Лига на конференции 2023-2024|ЛК]] || 10<ref name="prel2">2 настапи во квалификациските кола.</ref> || 4<ref name="prel-gol1">1 гол во квалификациските кола.</ref> || - || - || - || 47 || 26 |- || [[ФК Лил сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Лига 1 (Франција) 2024-2025|Л1]] || 32 || 16 || [[Фудбалски куп на Франција 2024-2025|КФ]] || 3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 14<ref name="prel4">4 настапи во квалификациските кола.</ref> || 9<ref name="prel-gol2"/> || || - || - || 49 || 25 |- ! colspan=3|Вкупно Лил || 178 || 87 || || 13 || 6 || || 40 || 16 || || 1 || 0 || 232 || 109 |- ! colspan=3|Вкупно во кариерата || 228+10 || 113+4 || || 19 || 6 || || 57 || 23 || || 1 || 0 || 315 || 146 |} ===Репрезентативна кариера=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="8"|{{flagsport|CAN}} [[Фудбалска репрезентација на Канада|Канада]] |2018||3||3 |- |2019||10||8 |- |2020||0||0 |- |2021||12||7 |- |2022||14||4 |- |2023||7||4 |- |2024||14||5 |- |2025||8||5 |- !colspan="2"|Вкупно||67||36 |} ==Успеси== '''{{Fb team Lille}}''' *[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]: 2020–21<ref>{{cite web|url=https://www.beinsports.com/us/ligue-1/video/lille-crowned-ligue-1-champions-with-angers-w/1692496|title=Lille Crowned Ligue 1 Champs With Win In Angers|website=BeIN Sports|date=23 мај 2021|access-date=24 мај 2021}}</ref> *[[Суперкуп на Франција во фудбал|Суперкуп на Франција]]: 2021<ref>{{cite news|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12370362/lille-1-0-paris-saint-germain-les-dogues-clinch-first-french-super-cup|title=Lille beat PSG to clinch first French Super Cup|publisher=Sky Sports|date=August 1, 2021|access-date=1 август 2021}}</ref> '''Поединечни''' *Најдобри 11 на [[КОНКАКАФ Златен куп]]: 2019<ref>{{Cite web|title=2019 Concacaf Gold Cup - Best XI|url=https://www.goldcup.org/en/awards/2019-concacaf-gold-cup-best-xi|website=goldcup.org|access-date=8 јули 2019|archive-date=30 јули 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190730113130/https://www.goldcup.org/en/awards/2019-concacaf-gold-cup-best-xi|url-status=dead}}</ref> *Златна копачка на КОНКАКАФ Златен куп: 2019<ref>{{Cite web |title=2019 Concacaf Gold Cup – Golden Boot Award |url=https://www.goldcup.org/en/awards/golden-boot-award |website=goldcup.org |access-date=8 јули 2019 |archive-date=8 јули 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708072406/https://www.goldcup.org/en/awards/golden-boot-award |url-status=dead }}</ref> *Најдобар стрелец во [[Прва лига на Белгија во фудбал|Првата лига на Белгија]]: 2019–20 (заедно со [[Диумерси Мбокани]])<ref>{{Cite web|title=Jupiler Pro League|url=https://www.sport.be/nl/jupilerproleague/goudenstier/|access-date=16 мај 2020|website=jupilerproleague.be|archive-date=12 септември 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200912165145/https://www.sport.be/nl/jupilerproleague/goudenstier/|url-status=dead}}</ref> *[[Канадски фудбалер на годината]] : 2019<ref>{{Cite web |date=11 декември 2019 |title=Canada Soccer announces Jonathan David as 2019 Canadian Player of the Year |url=https://www.canadasoccer.com/canada-soccer-announces-jonathan-david-as-2019-canadian-player-of-the-year-p162517 |access-date=13 декември 2019 |publisher=[[Canadian Soccer Association]] |archive-date=13 декември 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213082212/https://www.canadasoccer.com/canada-soccer-announces-jonathan-david-as-2019-canadian-player-of-the-year-p162517 |url-status=dead }}</ref> * Награда Жан Клод Буви: 2019–20<ref>{{Cite web |title=Jonathan David: Player of the Year |url=https://www.kaagent.be/nl/supporter/news/11-07-2020/jonathan-david-speler-van-het-jaar |access-date=11 јули 2020 |website=kaagent.be |publisher=KAA Gent}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} {{notelist}} ==Надоврешни врски== {{Commons category}} * {{Soccerway|jonathan-david/481528}} {{нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дејвид}} [[Категорија:Родени во 2000 година]] [[Категорија:Канадски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Гент]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Лил]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] lmhnuhnt1nl509h6j7yy1fvknucjdse 0 1322907 5582100 5096958 2026-06-24T22:40:18Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582100 wikitext text/x-wiki {{Infobox opera|name=Una follia|type=фарса|composer=[[Гаетано Доницети]]|image=Donizetti-young.jpg|image_upright=|caption=Доницети како млад|librettist=Бартоломео Мерели|language=италијански|based_on=|premiere_date={{start date|1818|12|15|df=y}}|premiere_location=Театар Сан Лука, Венеција}} '''Лудило''' (Una follia) била фарса во еден чин на композиторот [[Гаетано Доницети]]. Делото било премиерно прикажано на 15 декември 1818 година во Театро Сан Лука во [[Венеција]]. Операта го користела истото [[либрето]] на италијански јазик од Бартоломео Мерели по ''Дер Граф фон Бургунд'' на Август фон Коцебуе што Доницети го користел за неговиот ''Енрико ди Боргоња'' еден месец порано, но со различна музика. Имал една изведба и „никогаш повеќе не била изведена, а нејзината партитура никогаш не била пронајдена“.<ref>Osborne, p. 143</ref> == Улоги == {| class="wikitable" !Улога ! Тип на глас ! Премиера актерска екипа, 15 декември 1818 година (Диригент |- | Бруноне | баритон | Џузепе Фјораванти |- | Елиса | мецосопран | Аделина Каталони |- | Енрико | [[Контраалт (опера)|контраалт]] | Фани Екерлин |- | Гелтруд | [[сопран]] | Аделаида Касаго |- | Жилберто | бас | Андреа Верни |- | Никола | бас | Пјетро Вердучи |- | Пјетро | тенор | Џузепе Фускони |- | Гвидо | тенор | Џузепе Елиодоро Спеч |- | Бруно | бас | Пјетро Вердучи |- |} == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Озборн, Чарлс, (1994), ''Оперите на Бел Канто на Росини, Доницети и Белини'', Портланд, Орегон: Амадеус прес.{{ISBN|0-931340-71-3}} * Алит, Џон Стјуарт (1991), ''Доницети: во светлината на романтизмот и учењето на Јохан Симон Мајр'', Шафтсбери: Елемент Букс, Ltd (Велика Британија); Rockport, MA: Element, Inc. (САД) * Ешбрук, Вилијам (1982), ''Доницети и неговите опери'', Универзитетот во Кембриџ.{{ISBN|0-521-23526-X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-521-23526-X|0-521-23526-X]] * Ешбрук, Вилијам (1998), „Доницети, Гаетано“ во Стенли Сејди (Уред.), ''Оперскиот речник на Њу Гроув'', кн. Еден. Лондон: Macmillan Publishers, Inc.{{ISBN|0-333-73432-7}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-333-73432-7|0-333-73432-7]]{{ISBN|1-56159-228-5}} * Ешбрук, Вилијам и Сара Хиберд (2001), во Холден, Аманда (Уред.), ''Водич за операта на новиот пингвин'', Њујорк: Пингвин Путнам.{{ISBN|0-14-029312-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-14-029312-4|0-14-029312-4]]. стр.&nbsp;224 – 247. * Ловенберг, Алфред (1970). ''Анали на операта, 1597-1940 година'', второ издание. Роуман и Литлфилд * Сејди, Стенли, (Уред.); Џон Тајрел (Извр. Ед.) (2004), ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians''. 2. издание. Лондон: Мекмилан.{{ISBN|978-0-19-517067-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-19-517067-2|978-0-19-517067-2]] (тврд повез).{{ISBN|0-19-517067-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-19-517067-9|0-19-517067-9]]{{OCLC|419285866}} (екнига). * Вајнсток, Херберт (1963), ''Доницети и светот на операта во Италија, Париз и Виена во првата половина на деветнаесеттиот век'', Њујорк: Пантеон книги. LCCN 63-13703 == Надворешни врски == * [http://www.donizettisociety.com/index.html Веб-страница на Друштвото Доницети (Лондон).] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100105111938/http://donizettisociety.com/index.html |date=2010-01-05 }} {{Нормативна контрола}}   [[Категорија:Италијански опери]] atc154npcwckodahlmzobvzj2xl54mf 0 1329037 5582305 5049673 2026-06-25T10:31:54Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582305 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis tournament year|2006|АТП Индијанаполис| | date=17–24 јули | edition=19-то | category=[[ATP International Series|International Series]] | draw=48П / 16Д | prize_money=$575,000 | surface=Тврда подлога | location=[[Индијанаполис (Индијана)|Индијанаполис]], [[САД]] | venue=[[Indianapolis Tennis Center]] | champs={{flagsport|USA}} [[Џејмс Блејк (тенисер)|Џејмс Блејк]]<ref name="ms">{{cite web|title=1996 Indianapolis Men's Singles draw|url=http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/indianapolis/419/2006/draws?matchType=singles|publisher=[[Association of Tennis Professionals]] (ATP)}}</ref> | champd={{flagsport|USA}} [[Боби Рејнолдс]] / {{flagsport|USA}} [[Енди Родик]]<ref name="md">{{cite web|title=1996 Indianapolis Men's Doubles draw|url=http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/indianapolis/419/2006/draws?matchType=doubles|publisher=[[Association of Tennis Professionals]] (ATP)}}</ref> }} '''АТП Индијанаполис 2006''' или '''RCA Championships 2006''' бил [[тенис]]ки турнир што се играл на отворено на [[Тврда подлога (тенис)|тврда подлога]]. Тоа било 19-тото издание на настанот познат таа година како [[АТП Индијанаполис|RCA Championships]] и бил дел од [[ATP International Series|International]] серијата на [[АТП турнеја 2006|АТП турнејата 2006]]. Турнирот се одржал во [[Indianapolis Tennis Center]] во [[Индијанаполис (Индијана)|Индијанаполис]], сојузната држава [[Индијана]], во САД, од 17 јули до 24 јули 2006 година. Во поединечна конкуренција на турнирот настапиле Американците [[Џејмс Блејк (тенисер)|Џејмс Блејк]] (носител #1), [[Енди Родик]] (шампион на [[Отворено тениско првенство на САД 2003|Отвореното првенство на САД 2003]] – #2) и [[Роби Џинепри]] (#4) како три од првите четири носители. Сепак, на него се нашле и други познати имиња како [[Томи Хас]], [[Фернандо Гонсалес]], [[Дмитриј Турсунов]] и поранешниот грандслем победник [[Марат Сафин]]. ==Финалиња== ===Поединечно=== {{main|АТП Индијанаполис 2006 – поединечно}} {{flagsport|USA}} [[Џејмс Блејк (тенисер)|Џејмс Блејк]] го победил {{flagsport|USA}} [[Енди Родик]], 4–6, 6–4, 7–6^(7–5) *За Џејмс Блејк тоа била трета титула во 2006 година, и негова 6-та вкупно. ===Двојки=== {{main|АТП Индијанаполис 2006 – двојки}} {{flagsport|USA}} [[Боби Рејнолдс]] / {{flagsport|USA}} [[Енди Родик]] defeated {{flagsport|USA}} [[Пол Голдштајн (тенисер)|Пол Голдштајн]] / {{flagsport|USA}} [[Џим Томас (тенисер)|Џим Томас]], 6–4, 6–4 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://web.archive.org/web/20070503090818/http://www.tennisindy.com/ Official website] *[http://www.protennislive.com/posting/2006/419/mds.pdf Singles draw] *[http://www.protennislive.com/posting/2006/419/mdd.pdf Doubles draw] [[Категорија:АТП Индијанаполис 2006| ]] s95hkz6l5ow4uliot0c8d0q3poqfwey 0 1329057 5582225 5581426 2026-06-25T07:42:57Z ~2026-36773-39 134468 /* Животопис */ 5582225 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија за личност | име = Јован Ангелов - Циго | роден-дата = | роден-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | починал-дата = | починал-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | националност = | занимање = |date_of_birth=[[23 септември ]] [[1942]]|date_of_death=[[1997]]|image_name=Јован Ангелов - Циго.png}} '''Јован Ангелов - Циго''' ([[23 септември]] [[1942]], {{роден во|Скопје}} — [[1997]], {{роден во|Скопје}}) — [[Македонци|македонски]] [[алпинист]], [[планинар]], инструктор по алпинизам, познат како ментор и инструктор за планинарство и алпинизам на повеќе генерации Македонските алпинисти, еден од основоположниците на Македонскиот алпинизам. Има реализирано голем број на алпинистички искачувања како во земјата, така и во странство. == Животопис == [[Податотека:Највисоко признание, постхумно доделено на Јован Ангелов - Циго од страна на планинарскиот клуб „Љуботен“ од Тетово.jpg|алт=Планинарскиот клуб „Љуботен" од Тетово, на 15 ноември 2025 година, на прославата од 100-годиншнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание.|мини|Награда од планинарскиот клуб „Љуботен“.|лево|261x261пкс]]Јован Ангелов бил дел од алпинистичкиот одсек во Скопје, и постојано одржувал контакти со алпинисти и алпинистички друштава од Словенија и цела Југославија, и постојано своето алпинистичко образование го надоградувал во Словенија, потоа пренсувајќи го на други алпинисти во Македонија. Постојано учествувал на алпинистички собири во Југославија и пошироко. Бил прв сојузен инструктор по алпинизам во тогашна С.Р. Македонија.<ref>{{Наведување|title=MAKEDONSKI SPORTSKI LEGENDI - JOVAN POPOSKI - 1 DEL|url=https://www.youtube.com/watch?v=AcD-Re_AGmo|date=2017-12-05|accessdate=2026-06-16|last=Makedonski Sportski Legendi}}</ref> На [[6 август]] [[1964]] година, заедно Станислав Гилиќ - Станко од Риека (според други информации со Силвијо Вершо од [[Риека]]) Јован Ангелов - Циго ја има искачено насоката „Чопов Стебер“ на Северната Триглавска Стена, [[Јулиски Алпи]], [[Словенија]].<ref>https://www.gore-ljudje.si/copov-steber-2{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Циго на „Раз Јаловца“.jpg|алт=Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулијски Алпи, Словенија.|мини|Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулиски Алпи, Словенија.]] Во 1968 година, како претставник од Македонија присуствува на меѓународен алпинистички собир на планината Рила во Бугарија, каде, покрај другите искачувања, качува заедно со познатиот француски алпинист Рене Демезон. Во 1974 година во Македонија службено престојува Вања Матијевец, алпинист од Словенија, и заедно со Јован Ангелов качувале на Матка на „Жежов Централен смер“.<ref>https://gore-ljudje.net/novosti/alpinisticne-novice-25-1974/</ref> Во 1980 година Јован Ангелов е дел од Македонската алпинистичка експедиција на Маунт Кенија, која за цел имала искачување на врвовите Ухуру (5895 m н.в.) на Килиманџаро, како и на врвот Батион (5199 m н.в.) на Маунт Кенија. Дел од оваа експедиција бил [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]]. На Матка, на Отмаровата карпа, постои насока посветена во чест на Јован Ангелов која е за првпат искачена од неговите пријатели и ученици алпинисти, насоката се вика „Циго“. Во 2005, постхумно добива спомен-плакета од страна на Советот на [[Општина Кисела Вода]], Скопје.<ref>https://opstinakiselavoda.gov.mk/formmal-session-of-the-council/</ref><ref>http://ipserver1.skopje.gov.mk/e-skopje/sluzben%20glasnik%20so%20konverzija.nsf/82aa49069edfbbb780256a22004ba9e0/ed08d5a96dd55a73c12570820045ddd3?OpenDocument</ref> [[Планинарски клуб „Љуботен“|Планинарскиот клуб „Љуботен“]] од [[Тетово]], на [[15 ноември]] [[2025|2025 година]], на прославата од 100-годишнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ангелов, Јован}} [[Категорија:Македонски планинари]] [[Категорија:Родени во 1942 година]] [[Категорија:Починати во 1995 година]] [[Категорија:Починати во Скопје]] j8zsoncwfh4l9v4tqji2sylrn3q03dq 0 1329290 5582234 5521147 2026-06-25T07:53:01Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582234 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography 2 |name = Џејмс Блејк |image = [[File:Blake WM13-008 (9485638202) (2) (cropped).jpg|200px]] |caption = |fullname = |country = {{USA}} |residence = [[Вестпорт (Конектикат)|Вестпорт]], САД |birth_date = {{birth date and age|df=yes|1979|12|28}} |birth_place = [[Јонкерс]], САД |height = {{height|m=1.85}} |turnedpro = 1999 |retired = 29 август 2013 |plays = • десна рака<br />• еднорачен бекхенд |coach = {{flagsport|USA}} Брајан Баркер (1995-2009)<br>{{flagsport|USA}} Кели Џонс (2009-2011) |careerprizemoney = $17,981,882<ref>{{cite web |title=Career prize money |url=http://www.protennislive.com/posting/ramr/career_prize.pdf |access-date=12 September 2022 |archive-date=2 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502040900/http://www.protennislive.com/posting/ramr/career_prize.pdf |url-status=live }}</ref> |singlesrecord = 366–256 |singlestitles = 10 |highestsinglesranking = Бр. 4 (20 ноември 2006) |currentsinglesranking = |AustralianOpenresult = ЧФ ([[Отворено тениско првенство на Австралија 2008 — мажи поединечно|2008]]) |FrenchOpenresult = 3К ([[Ролан Гарос 2006 – мажи поединечно|2006]]) |Wimbledonresult = 3К ([[Вимблдон 2006 – мажи поединечно|2006]], [[Вимблдон 2007 – мажи поединечно|2007]]) |USOpenresult = ЧФ ([[Отворено тениско првенство на САД 2005 – мажи поединечно|2005]], [[Отворено тениско првенство на САД 2006 – мажи поединечно|2006]]) |Othertournaments = Yes |MastersCupresult = Ф ([[Тенис Мастерс куп 2006 – поединечно|2006]]) |Olympicsresult = ПФ – 4. место ([[Тенис на Летните олимписки игри 2008 - мажи поединечно|2008]]) |doublesrecord = 132-121 |doublestitles = 7 |highestdoublesranking = Бр. 31 (31 март 2003) |currentdoublesranking = Бр. 2081 (26 јуни 2023) <!-- NEVER UPDATE UNTIL THE ATP WEBSITE IS UPDATED (ONLY on Mondays), ONLY UPDATE WITH LAST DATE THIS RANKING WAS HELD --> |AustralianOpenDoublesresult = ЧФ ([[Отворено тениско првенство на Австралија 2005 – мажи двојки|2005]]) |FrenchOpenDoublesresult = 2К ([[Ролан Гарос 2002 – мажи двојки|2002]]) |WimbledonDoublesresult = ПФ ([[Вимблдон 2009 – мажи двојки|2009]]) |USOpenDoublesresult = 2К ([[Отворено тениско првенство на САД 2000 – мажи двојки|2000]], [[Отворено тениско првенство на САД 2001 – мажи двојки|2001]]) |Team = yes |DavisCupresult = '''W''' ([[Дејвис куп 2007|2007]]) |HopmanCupresult = '''W''' ([[Хопман куп 2003|2003]], [[Хопман куп 2004|2004]]) |updated = 10 јули 2023 }} '''Џејмс Рајли Блејк'''<ref name=Name>{{cite web|url=http://www.tennis-warehouse.com/player.html?ccode=JBLAKE|title=James Blake stats at Tennis Warehouse|publisher=Tennis-Warehouse.com|access-date=November 19, 2006|archive-date=November 12, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061112132410/http://www.tennis-warehouse.com/player.html?CCODE=JBLAKE|url-status=dead}}</ref> (роден на 28 декември 1979 година) е американски поранешен професионален [[тенисер]]. Во својата кариера во поединечна конкуренција, тој освоил 10 титули на [[АТП турнеја]]та (од 24 одиграни финалиња), и го достигнал 4-тото место на АТП листата како негово највисоко рангирање во кариерата во октомври 2006 година. Најдобрите моменти во неговата кариера вклучуваат достигнување до финалето на [[Тенис Мастерс куп 2006 – поединечно|Тенис Мастерс куп 2006]], полуфинале на [[Тенис на Летните олимписки игри 2008 - мажи поединечно|Олимписките игри во Пекинг 2008]] (победувајќи го светскиот бр. 1 [[Роџер Федерер]] на патот до таму), четвртфиналето на [[Отворено тениско првенство на Австралија 2008 – мажи поединечно|Отвореното првенство на Австралија 2008]] и [[Отворено тениско првенство на САД 2005 – мажи поединечно|Отвореното првенство на САД 2005]] и [[Отворено тениско првенство на САД 2006 – мажи поединечно|2006]], две титули на [[Хопман куп]]от (во [[Хопман куп 2003|2003]] и [[Хопман куп 2004|2004]]) и станувајќи американски број 1 во машка поединечна конкуренција. Тој, исто така, бил клучен играч во победничкиот состав на [[Дејвис куп репрезентација на САД|САД]] во [[Дејвис куп 2007|Дејвис купот 2007]], победувајќи ги двата негови натпревари во сингл во финалето на натпреваувањето против Русија. Во 2004 година, Блејк скршил пршлен во несреќа додека тренирал. Тој целосно се опоравил, а во 2005 година му била врачена наградата [[АТП награди|Повратник на годината]] за неговото враќање на турнејата. Во 2008 година, тој бил прогласен за хуманитарец на годината. Во јули 2007 година, излегла во печат автобиографијата на Блејк, позната под името „Breaking Back: How I Lost Everything and Won Back My Life“, напишана заедно со Ендрју Фридман, зборува за неговото враќање по неговата сезона во 2004 година. Блејк се повлекол од професионалниот тенис по [[Отворено тениско првенство на САД 2013 – мажи поединечно|Отвореното првенство на САД 2013]], на кое загубил во пет сета од [[Иво Карловиќ]] во поединечна конкуренција и во три сета во машки двојки.<ref>{{cite magazine |url=http://keepingscore.blogs.time.com/2013/08/29/a-fitting-farewell-for-james-blake-in-flushing/ |title=A Fitting Farewell for James Blake in Flushing |magazine=Time |date=August 29, 2013 |first=Eric |last=Dodds |access-date=September 8, 2014 |archive-date=2014-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140908104526/http://keepingscore.blogs.time.com/2013/08/29/a-fitting-farewell-for-james-blake-in-flushing/ |url-status=dead }}</ref> ==Ран живот и образование== Блејк е роден во [[Јонкерс]], од татко [[Афроамериканци|Афроамериканец]] Томас Рејнолдс Блејк и мајка Британка, Бети.<ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/sports/columnist/oconnor/2005-09-08-oconnor_x.htm|title=Blake's parents prevented race from jading him|work=USA Today|access-date=August 30, 2015|date=September 8, 2005}}</ref> Неговиот брат [[Томас Блејк (тенисер)|Томас]], исто така, бил професионален тенисер, а покрај него има и тројца постари полубраќа: Џејсон, Кристофер и Хауард, и полусестра Мишел. Блејк почнал да игра тенис на петгодишна возраст покрај неговиот постар брат Томас. Кога имал 13 години, му била дијагностицирана тешка [[сколиоза]] и пет години како тинејџер бил принуден да носи целосна [[протеза за грб]] 18&nbsp;часа дневно, иако не додека играл тенис. Семејството Блејк се преселило во [[Ферфилд (Конектикат)|Ферфилд]], [[Конектикат]] кога работата на таткото на Блејк со продажба на хируршки материјали го однела од Њујорк во [[Хартфорд (Конектикат)|Хартфорд]], Конектикат.<ref name="wiltononline">{{cite web |url=http://www.wiltononline.com/wilton/articles/print.asp?id=4058 |title=James Blake: Fairfield's Hometown Hero |publisher=Wilton Online |date=May 1, 2006 |first1=Deb |last1=Karazin Owens |first2=Norman |last2=Zeitchick |access-date=September 8, 2014 |archive-date=2014-09-09 |archive-url=https://archive.today/20140909035907/http://www.wiltononline.com/wilton/articles/print.asp?id=4058 |url-status=dead }}</ref> Блејк посетувал настава во Гимназијата во Ферфилд, каде што школски другар и пријател од детството му бил идниот музичар [[Џон Мајер]]. Блејк бил инспириран да се занимава со тенис откако го слушнал неговиот идол [[Артур Еш]] како зборува за јуниорската тениска програма [[Харлем]]. Брајан Баркер бил неговиот прв (и долгогодишен) тренер. Блејк го напуштил [[Универзитет Харвард|Унивзерзитето Харвард]], каде што бил член на [[А.Д. Клуб]], по неговата [[втора година]] да продолжи кариера во професионалниот тенис.<ref>{{cite web|url=http://www.thecrimson.com/article/1999/7/9/crimson-tennis-star-blake-becomes-pro/|title=Crimson Tennis Star Blake Becomes Pro - News - The Harvard Crimson|website=www.thecrimson.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thecrimson.com/article/2004/1/21/blake-talks-harvard-before-aussie-open/|title=Blake Talks Harvard Before Aussie Open - Sports - The Harvard Crimson|website=www.thecrimson.com}}</ref> Во 2018 година, тој бил избран во Колеџ куќата на славните на ИТА. ==Кариера== ===Рана кариера=== ====2001==== На 21-годишна возраст, Блејк го имал својот прв настап во [[Дејвис куп]]от во 2001 година против [[Дејвис куп репрезентација на Индија|Индија]] и станал трета личност од [[Афроамериканци|Афроамериканско]] потекло што играл за [[Дејвис куп репрезентација на САД|Дејвис куп репрезентацијата на САД]] (по [[Артур Еш]] и [[МалиВај Вашингтон]]). Рангиран како бр. 120 во светот, Блејк прифатил вајлд-карта за настап на [[АТП Мастерс Синсинати|АТП Мастерсот во Синсинати]]. Тој победил квалификант и [[Арно Клеман]] за да стигне до осминафиналето, каде што се сретнал со [[Патрик Рафтер]]. Блејк бил блиску до освојување на првиот сет (паднал во тај-брејк), а откако го испуштил вториот сет, Рафтер, според автобиографијата на Блејк, му дал комплимент на мрежата и неизмерно ја зголемил неговата самодоверба велејќи: „Сега веруваш ли дека можеш да победиш некој како мене, па дури и мене?". Името на Блејк станало попрепознатливо ширум светот меѓу тениските фанови откако тој играл натпревар во пет сета со подоцнежниот шампион на [[Отворено тениско првенство на САД 2001 – мажи поединечно|Отвореното првенство на САД]], [[Лејтон Хјуит]]. ====2002==== Во јануари 2002 година, Блејк победил на [[УСТА Ваиколоа Челенџер]]от на Хаваи. Еден месец подоцна во Мемфис ја забележал својата прва победа над топ-10 противник, совладувајќи го [[Томи Хас]], кој тогаш бил рангиран како бр. 5, и стигнал до финалето, каде загубил од [[Енди Родик]]. Тој стигнал до четвртфиналето на турнирот од [[АТП Мастерс серија]]та во Рим во мај и до финалето во [[АТП Њупорт|Њупорт]] во јули. Во август, во [[АТП Мастерс Синсинати 2002|Синсинати]], тој ја освоил својата прва титула на АТП турнејата во кариерата и првата титула на некој од турнирите од АТП Мастерс серијата: таа дошла во двојки со [[Тод Мартин]], со што Блејк станал првиот афроамериканец кој освои титула од секаков вид во 101-годишната историја на Синсинати. Тој, исто така, бил првиот Афроамериканец кој стигнал до финале во Синсинати од 1969 година, кога [[Артур Еш]] стигнал до финалето во двојки со [[Чарли Пасарел]]. Следната недела во Вашингтон, тој ја освоил својата прва титула на АТП турнејата во сингл, победувајќи го [[Андре Агаси]] во полуфиналето и [[Парадорн Сричафан]] во финалето. На [[Отворено тениско првенство на САД 2002 – мажи поединечно|Отвореното првенство на САД]], тој стигнал до третото коло, каде повторно се соочил со првиот носител и светски рекет број еден [[Лејтон Хјуит]], во реприза од претходната година Блејк повторно бил поразен во пет сета. ====2003==== Во 2003 година, неговите најдобри резултати биле настапот во четвртфиналето на [[Мастерс Индијан Велс|Индијан Велс]]; осминафинале на [[Отворено тениско првенство на Австралија|Австралијан Опен]], [[Мастерс Синсинати|Синсинати]] и [[Отворено тениско првенство на Мајами|Мајами]]. Покрај тоа, стигнал до полуфиналето во Сан Хосе и финалето во Лонг Ајленд, каде загубил од Сричафан. На [[Отворено тениско првенство на САД|Отвореното првенство на САД]], Блејк бил елиминиран во 3. коло од [[Роџер Федерер]]. ====2004==== Следната 2004, била тешка година за Блејк. Во мај, додека тренирал со [[Роби Џинепри]] за [[Отворено тениско првенство на Италија|Мастерсот во Рим]], тој го скршил вратот откако се лизнал на земјата и се судрил со стативата од мрежата. Блејк го скршил седмиот пршлен, но не претрпел никакво оштетување на нервите и на крајот можел целосно да се опорави од повредата. Во јули, неговиот татко починал од [[рак на желудникот]]. Во исто време, Блејк развил [[Зостер (болест)|зостер]], што привремено го парализирало половина од неговото лице и му го заматило видот.<ref name="wiltononline"/> ===Најдобрите години во кариерата (2005-2008)=== ====2005==== Повредите и личните проблеми на Блејк предизвикале тој да има релативно лоши резултати во првата половина од 2005 година. До април неговиот ренкинг бил 210-то место. Тој одлучил да игра на турнирите од Челинџер турнејата, турнир од „понизок ранг“ во тенисот, со цел да ја врати самодовербата и да добие повеќе натпревари. Во мај, тој настапил на турнирите во Туника (Мисисипи) и Форест Хилс (Њујорк), и ги освоил двете. Тој повторно се приклучил на АТП турнејата и во август стигнал до финалето на турнирот од International серијата во Вашингтон, каде што загубил од Родик. Тој добил вајлд-карта за [[АТП Мастерс Синсинати|Синсинати]], но немал среќа со ждрепката извлекувајќи го Федерер во првото коло. Потоа, тој го освоил турнирот во [[АТП Њу Хејвен|Њу&nbsp;Хејвен, Конектикат]], победувајќи го [[Фелисијано Лопес]] во финалето, со што стигнал до својата втора АТП титула во кариерата, после повеќе од три години откако ја освоил својта прва во Вашингтон. По Њу Хејвен, тој бил рангиран на 49-тото место на АТП листата. Блејк добил вајлд карта за учество на [[Отворено тениско првенство на САД 2005 – мажи поединечно|Отвореното првенство на САД]]. Откако го победил светскиот рекет бр. 2 [[Рафаел Надал]] во осминафиналето, Блејк го победил [[Томи Робредо]] во четири сета и стигнал до четвртфиналето каде што се соочил со сонародникот [[Андре Агаси]]. Натпреварот во доцните вечерни часови се смета за еден од најголемите класици во историјата на турнирот. Блејк имал два сета и брејк предност во третиот, кога Агаси го започнал своето враќање и на крајот победил во тај-брејк во петтиот сет. По мечот Агаси рекол: „Не бев јас победник, тенисот беше“.<ref>{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/sports/tennis/usopen05/news/story?id=2155291|title=Agassi outlasts Blake in five sets|date=September 8, 2005 |publisher=[[ESPN]]|access-date=8 September 2005}}</ref> Подоцна, во завршницата на сезоната во октомври, Блејк ја освоил својата трета титула на АТП турнејата во [[АТП Стокхолм|Стокхолм]], победувајќи го Сричафан во финалето. Блејк ја завршил 2005 година на 22. место во светот. ====2006==== На почетокот на 2006 година, Блејк ја освоил титулата во [[АТП Сиднеј|Сиднеј]], освојувајќи ја својата четврта АТП титула, победувајќи го Русинот [[Игор Андреев]] во финалето. На [[Отворено тениско првенство на Австралија|Австралијан Опен]] тој бил 20-ти носител, и покрај поразот во третото коло од шпанецот [[Томи Робредо]], тој се пробил во топ 20 за прв пат во неговата кариера. Во март, тој дошол до неговата петта АТП титула во кариерата и втора во 2006 година, победувајќи го Лејтон Хјуит во финалето на турнирот во [[АТП Лас Вегас|Лас Вегас]]. На првиот турнир од АТП Мастерс серијата за оваа година, [[Мастерс Индијан Велс|Мастерсот во Индијан Велс]], Блејк му се реванширал на Робредо совладувајќи го во третото коло, а потоа го добил и светскиот рекет број 2, Рафаел Надал во полуфиналето, стигнувајќи до своето прво финале во кариерата на некој од турнирите од АТП Мастерс серијата; сепак, во финалето бил убедливо поразен од светскиот рекет број 1, Федерер со 3-0 во сетови (последниот сет дури го загубил со 0). Со пласманот во финалето, Блејк станал првиот Афроамериканец по [[Артур Еш]] што стигнал до најдобрите 10 во светот. На [[Ролан Гарос]] го победил шпанецот [[Николас Алмагро]] во четири сета во второто коло, со што станал последниот преостанат Американец во жребот, а потоа бил елиминиран од французинот [[Гаел Монфис]] во пет сета. Сезоната на трева ја започнал во [[АТП Квинс клуб|Квинс]], каде го победил [[Енди Родик]] во полуфиналето, а потоа загубил во финалето од Хјуит. На [[Вимблдон 2006 – мажи поединечно|Вимблдон]], како осми носител тој изненадувачки бил елиминиран во третото коло од [[Макс Мирни]] од [[Белорусија]] во пет сета, и покрај водството од 2-1 во сетови. Во месец јули, тој го освоил турнирот од [[УС опен серија|УС Опен серијата]] во [[АТП Индијанаполис 2006 - поединечно|Индијанаполис]], совладувајќи го Родик во финалето со 4–6, 6–4, 7–6^(7–5), со што се пробил на петтото место на АТП листата од следниот ден. Откако разочарал на двата Мастерси во пресрет на [[Отворено тениско првенство на САД|Отвореното првенство на САД]], губејќи во второто коло и во Торонто и во Синсинати, Блејк пристигнал во [[Отворено тениско првенство на САД 2006 – мажи поединечно|Њујорк]] со цел да го подобри одличниот резултат од претходната година. Откако со одлична игра, резултатски убедливо, ги добил првите четири натпревари губејќи притоа само еден сет (во третата рунда од [[Карлос Моја]]), тој се пласирал во четвртфиналето, во кое повторно, по трет пат во годината, бил поразен од Федерер. Сепак, за разлика од претходните нивни дуели, овојпат Блејк понудил поголема борба и успеал да го освои својот прв сет во дуелите со швајцарецот, откако триумфирал во тајбрејкот од третиот сет со 11-9. Во својот дебитантски настап на [[АТП Бангкок|Отвореното првенство на Тајланд]] во [[Бангкок]], Блејк ја освоил својата седма титула во сингл во кариерата, победувајќи ги [[Јарко Ниеминен]] во четвртфиналето, [[Марат Сафин]] во полуфиналето, и [[Иван Љубичиќ]] (за прв пат во кариерата) во финалето. Две недели подоцна, Блејк стигнува и до петтата титула во 2006 година, успевајќи да го одбрани насловот од претходната година во [[АТП Стокхолм|Стокхолм]] со победа над [[Јарко Ниеминен]] во финалето. Одличната година му носи квалификација на тенискиот [[Мастерс куп (тенис)|Мастерс куп]] во [[Шангај]], за прв пат во неговата кариера. Тој забележа скор од 2–1 во златната група, победувајќи ги Надал и [[Николај Давиденко]], додека загубил само од [[Томи Робредо]], што му било доволно да се квалификува во полуфиналето. Таму, тој го совладал [[Давид Налбандијан]], пред да загуби уште еднаш од Федерер во финалето. Годината 2006, била најдобрата за Блејк во кариерата, завршувајќи ја со скор од 59 победи и 25 порази. Тој освоил пет титули (изедначен со Надал и Давиденко) во годината, што бил втор најдобар резултат, единствено, светскиот рекет број 1 Федерер, со 12 титули ја завршил годината со повеќе од него. Исто така, тој ја завршил годината на четвртото место на АТП листата, што воедно било и неговиот најдобар пласман во кариерата. ====2007==== Во 2007 година, Блејк победил на турнирот во [[АТП Сиднеј|Сиднеј]] втора година по ред. Сепак, потоа тој претрпел разочарувачки пораз во осминафиналето на Отвореното првенство на Австралија, губејќи од десеттиот носител и подоцнежен финалист [[Фернандо Гонсалес]]. Во февруари, Блејк стигнал до финалето на турнирот во [[АТП Делјреј Бич|Делреј Бич]], но го загубил тоа финале од Белгиецот [[Ксавиер Малис]] во три тесни сета. На [[АТП Лас Вегас 2007|Tennis Channel Open 2007]] во [[Лас Вегас]], како бранител на титулата, тој бил вклучен во длабока контроверзија. Тоа бил еден од неколкуте турнири на кои АТП експериментирале со новиот формат на играње по [[Бергеров систем]].<ref>{{cite web|url=http://www.atptennis.com/en/news/2007/round_robin1.asp|title=Round Robin 1|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070321145658/http://www.atptennis.com/en/news/2007/round_robin1.asp|archive-date=March 21, 2007|df=mdy-all}}</ref> Блејк го загубил својот прв натпревар во групата од [[Евгениј Королев]]. Королев потоа го загубил неговиот втор натпревар од [[Хуан Мартин дел Потро]], па за да се пласира во четвртфиналето, Блејк морал да го победи Дел Потро во два сета во кој би загубил само пет гема или помалку. Тоа би резултирало со изедначен број на победи и порази помеѓу тројцата играчи, при што Блејк би имал најмалку загубени гемови и би се пласирал во четвртфиналето. Иако се одело одлично за Блејк и тој бил на пат да го оствари потребниот резултат водејќи со 6-1 и 3-1, работите се закомплицирале кога Дел Потро одлучил да го предаде мечот; со тоа Дел Потро останал надвор од игра, бидејќи не успеал да заврши еден од своите натпревари. Како резултат на тоа што резултатите на Дел Потро не бил земени в предвид, Королев бил играчот кој се пласирал во следната рунда, бидејќи го победил Блејк во нивниот директен дуел. Набргу потоа, организаторите ги отфрлиле упатствата на турнирот, давајќи му на Блејк место во четвртфиналето. Следното утро, сепак, тие уште еднаш ја промениле одлуката и како резултат на тоа, Королев повторно се пласирал во четвртфиналето, додека Блејк бил елиминиран. Набргу по овој инцидент, АТП одлучил да го откаже форматот со Бергеров систем, враќајќи ги сите турнири планирани да се играат на таков начин во стандардната единечна елиминација.<ref>{{cite web|url=http://www.atptennis.com/en/news/2007/roundrobin.asp|title=Round Robin|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070328171427/http://www.atptennis.com/en/news/2007/roundrobin.asp|archive-date=March 28, 2007|df=mdy-all}}</ref> За време на летната сезона на турнири на тврда подлога, тој се пласирал во своето второ финале во кариерата на турнирите од АТП Мастерс серијата. Тоа се случило на [[Мастерс Синсинати|Мастерсот во Синсинати]], каде тој ги победил [[Алехандро Фаља]], [[Николас Кифер]], [[Хуан Карлос Фереро]], [[Сем Квери]] и [[Николај Давиденко]] на патот до финалето пред да падне по седми пат во кариерата од [[Роџер Федерер]]. Покрај тоа, тој ја освоил титулата во [[АТП Њу Хејвен|Њу&nbsp;Хејвен]] и стигнал до финалето во [[АТП Лос Анџелес|Лос Анџелес]], каде загубил од [[Радек Штепанек]] во три сета откако имал три сет-топки во првиот сет. Во второто коло на [[Отворено тениско првенство на САД 2007 – мажи поединечно|УС Опен 2007]], тој го добил својот прв меч во кариерата во пет сета против [[Фабрис Санторо]]. Блејк стигнал до четвртото коло, каде што загубил од светскиот бр. 10 [[Томи Хас]] во пет сета, и покрај тоа што имал меч топки во петтиот сет. Во септември Блејк и остатокот од [[Дејвис куп репрезентација на САД|тимот на САД]] [[Дејвис куп 2007 - Светска група#Шведска - САД|ја поразиле Шведска]] за да стигнат до финалето на Дејвис купот против [[Дејвис куп репрезентација на Русија|Русија]]. Во завршницата од сезоната, Блејк загубил во третото коло на [[Мастерс Париз|Мастерсот во Париз]] од [[Ришар Гаске]] и на тој начин завршил надвор од најдобрите осум играчи на годишната АТП листа, губејќи ја својата шанса да ги одбрани бодовите што ги стекнал како финалист на Мастерс купот 2006, што пак резултирало со негово испаѓање од топ 10 на главната АТП листа, завршувајќи ја годината како светски рекет бр. 13. Во финалето на [[Дејвис куп 2007|Дејвис купот 2007]] Блејк го добил својот прв натпревар против [[Михаил Јужни]], што се случило откако [[Енди Родик]] го победил [[Дмитриј Турсунов]] во првиот сингл натпревар. Следниот ден [[Боб Брајан|Боб]] и [[Мајк Брајан]] победиле во двојки против [[Игор Андреев]] и [[Николај Давиденко]], запечатувајќи ја победата на САД во Дејвис купот.<ref name="Roddick, Blake Place USA in Reach of Davis Cup Title">{{cite news|author=[[Association of Tennis Professionals]] |title=Roddick, Blake Place USA in Reach of Davis Cup Title |url=http://www.atptennis.com/1/en/2007news/dc_final1.asp |date=November 30, 2007 |access-date=December 1, 2007 |publisher=Association of Tennis Professionals |archive-url=https://web.archive.org/web/20071206095400/http://www.atptennis.com/1/en/2007news/dc_final1.asp |archive-date=December 6, 2007 |url-status=dead }}</ref><ref name="Davis Cup - World Group 2007 Final Results">{{cite news|author=[[International Tennis Federation]]|title=Davis Cup – World Group 2007 Final Results|url=http://www.daviscup.com/en/draws-results/tie/details.aspx?tieId=100008940|date=December 2, 2007|access-date=December 5, 2007|publisher=International Tennis Federation|archive-date=2015-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208122354/http://www.daviscup.com/en/draws-results/tie/details.aspx?tieId=100008940|url-status=dead}}</ref> Блејк, исто така, го победил Турсунов во последниот натпревар од финалето и му донел победа на тимот на САД со 4–1. ====2008==== На [[Отворено тениско првенство на Австралија 2008|Австралијан Опен]], Блејк го победил својот противник во првото коло, чилеанецот [[Николас Масу]] со 6-3, 6-2, 6-2. Со истиот резултат тој бил подобар и од сонардоникот [[Мајкл Расел (тенисер)|Мајкл Расел]] во втората рунда, а во третата морал да се опорави од два сета негатива за да го победи за првпат во кариерата францускиот ветеран [[Себастиен Грожан]], по трите порази во исто толку одиграни претходни средби со него. Во четвртото коло, Блејк го победил [[Марин Чилиќ]] во три сета за да се пласира во четвртфиналето. Во четвртфиналето, Блејк се соочил повторно со светскиот рекет број 1, Роџер Федерер, и загубил со 3-0 во сетови 7-5, 7-6^(7–5), 6-4. И покрај елиминацијата од Австралијан опен, Блејк повторно скокнал во топ 10 до местото бр. 9 на АТП рангирањето по неговиот најдобар настап на првиот грендслем дотогаш во кариерата. Во Делреј Бич, Блејк стигнал до финалето втора последователна година, но таму неочекувано загубил од 244-то рангираниот [[Кеи Нишикори]] од Јапонија во три сета 6-3, 1-6, 4-6. На Мастерсите во Индијан Велс и Мајами тој стигнал до четвртфиналето каде и во двата случаи загубил од Рафаел Надал во три сета. Потоа, Блејк ја започнал сезоната на земјени терени на турнирот во [[АТП Хјустон|Хјустон]], [[Тексас]]. Во неговото второ финале на АТП турнирите за оваа година и неговото прво финале во кариерата на земјена подлога, Блејк паднал во рацете на шпанецот [[Марсел Гранолерс]], кој славел во три сета. Во август 2008 година, Блејк го претставувал САД како еден од нивните тројца машки тенисери во [[Тенис на Летните олимписки игри 2008 - мажи поединечно|поединечна конкуренција]] на [[Тенис на Летните олимписки игри 2008|Олимписките игри во Пекинг]]. Во четвртфиналето, тој остварил една од најголемите победи во неговата кариерата совладувајќи го за првпат во кариерата Роџер Федерер со 6–4, 7–6. Со оглед на фактот дека Федерер бил [[АТП броеви 1|светски рекет бр. 1]], со самото тоа Блејк стигнал и до првата и единствена во кариерата победа над играч рангиран на првото место на АТП листата.<ref>{{cite web|url=http://en.beijing2008.cn/news/sports/headlines/tennis/n214542934.shtml|title=Blake eliminates Federer from Olympic Tennis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080815172556/http://en.beijing2008.cn/news/sports/headlines/tennis/n214542934.shtml|archive-date=August 15, 2008|df=mdy-all}}</ref> Во полуфиналето тој играл против [[Фернандо Гонсалес]], бронзен медалист од [[Тенис на Летните олимписки игри 2004 - мажи поединечно|Олимписките игри 2004]] во [[Атина]]. Блејк имал три врзани меч топки во последниот сет, но на крајот загубил со 11–9. Потоа, тој го загубил и мечот за бронзениот медал од србинот [[Новак Ѓоковиќ]]. На Отвореното првенство на САД, Блејк морал да мине низ трилер од 5 сета против американскиот тинејџер [[Доналд Јанг (тенисер)|Доналд Јанг]] во првото коло. Потоа лесно го добил својот меч од второто коло откако [[Стив Дарсис]] се повлекол, а потоа загубил од својот добар пријател и сонародник [[Марди Фиш]] во третото коло со 3-0 во сетови. Годината ја завршил рангиран во топ 10, на последното 10 место. ===Подоцнежна кариера=== ====2009==== Блејк го победил [[Франк Данчевиќ]] во првото коло на [[Отворено тениско првенство на Австралија 2009|Австралијан Опен]]. Неговите успеси продолжиле и во второто коло откако тој го совладал французинот [[Себастиен де Шонак]] во меч преполн со бучава од трибните и лоши судиски одлуки.<ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/worldOfSport/idINIndia-37598420090122|title=Blake into third round after noisy encounter|work=Reuters|date=January 22, 2009|access-date=2023-08-31|archive-date=2020-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200709231948/https://in.reuters.com/article/worldOfSport/idINIndia-37598420090122|url-status=dead}}</ref> Во продолжение тој се соочил со 18-тиот носител, [[Игор Андреев]] од Русија, во третото коло и остварил уште една победа иако го загубил првиот сет на турнирот, славејќи со 6-3, 6-2, 3-6, 6-1. Неговиот пат на австралискиот грендслем завршил во четвртото коло, кога со 3-0 во сетови загубил од вицешампионот од 2008 година, [[Жо-Вилфред Цонга]]. На [[АТП Ешторил 2009]] Блејк се пласирал во своето прво финале на земјена подлога на европско тло, откако го победи вториот носител и поранешен шампион во Ешторил, [[Николај Давиденко]], во полуфиналето кое било прекинато поради дожд, а потоа било префрлено за следниот ден поради слаба светлина. Така, од како го завршил полуфиналето со Давиденко, подоцна истиот ден Блејк морал да излезе повторно на терен за да го одигра финалето во кое бил поразен од шпанецот [[Алберт Монтањес]], во кое 28-годишниот Монтањес спасил две меч топки при резултат 4-5 во вториот сет и успеал да направи пресврт за да го победи четвртиот носител Блејк за два часа и 14 минути. Во [[АТП Квинс 2009|Квинс]], Блејк ги победил [[Иван Љубичиќ]], [[Сем Квери]] и [[Михаил Јужни]] и се пласирал во полуфиналето. Потоа, стигнал и до финалето откако [[Енди Родик]] го предал мечот поради повреда на зглобот при резултат 4-4 во првиот сет. Во финалето тој загубил од [[Енди Мари]] во два сета 7-5, 6-4. Откако бил елиминиран во првото коло во поединечна конкуренција, Блејк му бил партнер на сонародникот [[Марди Фиш]] во конкуренција на машки двојки на Вимблдон. Американската двојка се пласирала во полуфиналето, каде што загубиле од бранителите на титулата [[Даниел Нестор]] и [[Ненад Зимоњиќ]] и покрај тоа што ги освоиле првите два сета. По поразот во 3. коло на [[Отворено тениско првенство на САД 2009 – мажи поединечно|УС Опен 2009]] од шпанскиот тенисер [[Томи Робредо]], Блејк се разделил со долгогодишниот тренер Брајан Баркер. Тој бил заменет од Кели Џонс. ====2010==== На [[Отворено тениско првенство на Австралија 2010|Австралијан Опен 2010]], Блејк загубил од четвртиот носител и шампион на УС Опен, [[Хуан Мартин дел Потро]] во второто коло во пет сета (со 8–10 во одлучувачкиот сет). Потоа тој ја пропуштил сезоната на земјени терени поради повреда на коленото, враќајќи се во акција на [[Вимблдон 2010 – мажи поединечно|Вимблдон]], каде што загубил во првото коло од [[Робин Хасе]]. Блејк го обвинил коментаторот на [[ESPN]] и поранешна тенисерка [[Пам Шрајвер]] дека ја попречувала играта поради нејзиниот премногу гласен коментар од боксот каде што се наоѓала над теренот зад него, што довело до вербална расправа меѓу нив двајцата за време на натпреварот. По натпреварот, Блејк изјавил дека доколку не му се смират проблемите со коленото, ќе размислува за пензија.<ref>{{cite web|url=http://www.protennisfan.com/2010/06/james-blake-contemplating-retirement.html|title=James Blake Contemplating Retirement|publisher=Pro Tennis Fan|date=June 23, 2010|access-date=February 18, 2013|archive-date=2013-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130920034014/http://www.protennisfan.com/2010/06/james-blake-contemplating-retirement.html|url-status=dead}}</ref> Блејк одбил да земе какви било антиинфламаторни лекови за коленото, па го нарекол неговиот настап „срамен“ и додал „Не можам да ги победам овие момци со 80 проценти“. И покрај овие коментари, Блејк ја одиграл сезоната на тврда подлога во САД и стигнал до третото коло на [[Отворено тениско првенство на САД 2010 – мажи поединечно|УС Опен 2010]], каде што загубил од финалистот [[Новак Ѓоковиќ]]. Блејк ја завршил годината рангиран надвор од Топ 100 за првпат уште од 2000 година. ====2011-2013; последните години и пензија==== Помеѓу почетокот на 2011-2013 година, Блејк останал рангиран надвор од најдобрите 50 тенисери во светот, поради повторливи повреди и падови во формата. Во текот на трите сезони, тој стигнал до едно полуфинале на АТП турнејата, во [[АТП Стокхолм 2011 – поединечно|Стокхолм 2011]]. Во 2013 година, Блејк објавил дека ќе се пензионира, после УС Опен. На [[Отворено тениско првенство на САД 2013 – мажи поединечно|последниот турнир во неговата кариера]], Блејк изгубил уште во првото коло од хрватот [[Иво Карловиќ]] и покрај тоа што водел со 2-0 во сетови (7-6, 6-3, 4-6, 6-7, 6-7). Во 2019 година, тој бил избран во Колеџ куќата на славните. ==АТП финалиња во кариерата== ===Поединечно: 24 (10 титули, 14 финалист)=== {| |-valign=top | {|class="wikitable" !Легенда |-style="background:#f3e6d7;" |Гренд слем турнири (0–0) |-style="background:#ffc;" |АТП финале (0–1) |-style="background:#e9e9e9;" |АТП Мастерс 1000 (0–2) |-style="background:#d4f1c5;" |АТП серија 500 (1–1) |- |АТП серија 250 (9–10) |} | {|class="wikitable" !Финалиња по подлога |- |Тврда (10–9) |- |Земја (0–2) |- |Трева (0–3) |- |Тепих (0–3) |} |} {|class="sortable wikitable" !style="width:40px"|Резултат !style="width:40px" class="unsortable"|П/И !width=350|Турнир !style="width:65px"|Година !style="width:55px"|Подлога !style="width:180px"|Противник !style="width:150px" class="unsortable"|Резултат |-style="background:#d4f1c5;" | style="background:#ffa07a;"|пораз |0-1 |[[АТП Мемфис]], [[Мемфис]], [[САД]] |[[АТП Мемфис 2002 - поединечно|2002]] |тврда (с) |{{flagicon|USA}} [[Енди Родик]] |4–6, 6–3, 5–7 |- | style="background:#ffa07a;"|пораз |0-2 ||[[АТП Њупорт]], [[Њупорт]], САД |[[АТП Њупорт 2002 - поединечно|2002]] |трева |{{flagicon|USA}} [[Тејлор Дент]] |1–6, 6–4, 4–6 |-style="background:#d4f1c5;" | style="background:#98fb98;"|победа |1-2 |[[АТП Вашингтон]], [[Вашингтон]], САД |[[АТП Вашингтон 2002 - поединечно|2002]] |тврда |{{flagicon|THA}} [[Парадорн Сричафан]] |1–6, 7–6^(7–5), 6–4 |- | style="background:#ffa07a;"|пораз |1-3 |[[АТП Њу Хејвен|АТП Лонг Ајленд]], [[Лонг Ајленд]], САД |[[АТП Лонг Ајленд 2003 - поединечно|2003]] |тврда |{{flagicon|THA}} [[Парадорн Сричафан]] |2–6, 4–6 |- | style="background:#ffa07a;"|пораз |1-4 |[[АТП Вашингтон]], Вашингтон, САД |[[АТП Вашингтон 2005 - поединечно|2005]] |тврда |{{flagicon|USA}} [[Енди Родик]] |5–7, 3–6 |- | style="background:#98fb98;"|победа |2-4 |[[АТП Њу Хејвен]], [[Њу Хејвен]], САД |[[АТП Њу Хејвен 2005 - поединечно|2005]] |тврда |{{flagicon|ESP}} [[Фелисијано Лопес]] |3–6, 7–5, 6–1 |- | style="background:#98fb98;"|победа |3-4 |[[АТП Стокхолм]], [[Стокхолм]], [[Шведска]] |[[АТП Стокхолм 2005 - поединечно|2005]] |тврда (с) |{{flagicon|THA}} [[Парадорн Сричафан]] |6–1, 7–6^(8–6) |- | style="background:#98fb98;"|победа |4-4 |[[АТП Сиднеј]], [[Сиднеј]], [[Австралија]] |[[АТП Сиднеј 2006 - поединечно|2006]] |тврда |{{flagicon|RUS}} [[Игор Андреев]] |6–2, 3–6, 7–6^(7–3) |- | style="background:#98fb98;"|победа |5-4 |[[АТП Лас Вегас]], [[Лас Вегас]], САД |[[АТП Лас Вегас 2006 - поединечно|2006]] |тврда |{{flagicon|AUS}} [[Лејтон Хјуит]] |7–5, 2–6, 6–3 |-style="background:#e9e9e9;" | style="background:#ffa07a;"|пораз |5-5 |[[Мастерс Индијан Велс]], [[Индијан Велс]], САД |[[Мастерс Индијан Велс 2006 - мажи поединечно|2006]] |тврда |{{flagicon|SUI}} [[Роџер Федерер]] |5–7, 3–6, 0–6 |- | style="background:#ffa07a;"|пораз |5-6 |[[АТП Квинс]], [[Лондон]], [[Велика Британија]] |[[АТП Квинс 2006 - поединечно|2006]] |трева |{{flagicon|AUS}} [[Лејтон Хјуит]] |4–6, 4–6 |- | style="background:#98fb98;"|победа |6-6 |[[АТП Индијанаполис]], [[Индијанаполис]], САД |[[АТП Индијанаполис 2006 - поединечно|2006]] |тврда |{{flagicon|USA}} [[Енди Родик]] |4–6, 6–4, 7–6^(7–5) |- | style="background:#98fb98;"|победа |7-6 |[[АТП Бангкок]], [[Бангкок]], [[Тајланд]] |[[АТП Бангкок 2006 - поединечно|2006]] |тврда (с) |{{flagicon|CRO}} [[Иван Љубичиќ]] |6–3, 6–1 |- | style="background:#98fb98;"|победа |8-6 |[[АТП Стокхолм]], Стокхолм, Шведска <small>(2)</small> |[[АТП Стокхолм 2006 - поединечно|2006]] |тврда (с) |{{flagicon|FIN}} [[Јарко Ниеминен]] |6–4, 6–2 |-bgcolor=ffffcc | style="background:#ffa07a;"|пораз |8-7 |[[Мастерс куп (тенис)|Мастерс куп]], [[Шангај]], [[Кина]] |[[Тенис Мастерс куп 2006 - поединечно|2006]] |тврда (с) |{{flagicon|SUI}} [[Роџер Федерер]] |0–6, 3–6, 4–6 |- | style="background:#98fb98;"|победа |9-7 |[[АТП Сиднеј]], Сиднеј, Австралија <small>(2)</small> |[[АТП Сиднеј 2007 - поединечно|2007]] |тврда |{{flagicon|ESP}} [[Карлос Моја]] |6–3, 5–7, 6–1 |- | style="background:#ffa07a;"|пораз |9-8 |[[АТП Делреј Бич]], [[Делреј Бич]], САД |[[АТП Делреј Бич 2007 - поединечно|2007]] |тврда |{{flagicon|BEL}} [[Ксавиер Малис]] |7–5, 4–6, 4–6 |- | style="background:#ffa07a;"|пораз |9-9 |[[АТП Лос Анџелес]], [[Лос Анџелес]], САД |[[АТП Лос Анџелес 2007 - поединечно|2007]] |тврда |{{flagicon|CZE}} [[Радек Штепанек]] |6–7^(7–9), 7–5, 2–6 |-style="background:#e9e9e9;" | style="background:#ffa07a;"|пораз |9-10 |[[Мастерс Синсинати]], [[Синсинати]], САД |[[АТП Мастерс Синсинати 2007 - поединечно|2007]] |тврда |{{flagicon|SUI}} [[Роџер Федерер]] |1–6, 4–6 |- | style="background:#98fb98;"|победа |10-10 |[[АТП Њу Хејвен]], Њу Хејвен, САД <small>(2)</small> |[[АТП Њу Хејвен 2007 - поединечно|2007]] |тврда |{{flagicon|USA}} [[Марди Фиш]] |7–5, 6–4 |- | style="background:#ffa07a;"|пораз |10-11 |[[АТП Делреј Бич]], Делреј Бич, САД |[[АТП Делреј Бич 2008 - поединечно|2008]] |тврда |{{flagicon|JPN}} [[Кеи Нишикори]] |6–3, 1–6, 4–6 |- | style="background:#ffa07a;"|пораз |10-12 |[[АТП Хјустон]], [[Хјустон]], САД |[[АТП Хјустон 2008 - поединечно|2008]] |земја |{{flagicon|ESP}} [[Марсел Гранољерс]] |4–6, 6–1, 5–7 |- | style="background:#ffa07a;"|пораз |10-13 |[[АТП Ешторил]], [[Ешторил]], [[Португалија]] |[[АТП Ешторил 2009 - поединечно|2009]] |земја |{{flagicon|ESP}} [[Алберт Монтањес]] |7–5, 6–7^(6–8), 0–6 |- | style="background:#ffa07a;"|пораз |10-14 |[[АТП Квинс]], Лондон, Велика Британија <small>(2)</small> |[[АТП Квинс 2009 - поединечно|2009]] |Трева |{{flagicon|GBR}} [[Енди Мари]] |5–7, 4–6 |} ===Двојки: 10 (7 титули, 3 финалист)=== {| |-valign=top | {| class="wikitable sortable" !Легенда |-style="background:#f3e6d7;" |Гренд слем турнири (0–0) |-style="background:#ffffcc;" |АТП финале (0–0) |-style="background:#e9e9e9;" |АТП Мастерс 1000 (1–0) |-style="background:#d4f1c5;" |АТП серија 500 (0–2) |- |АТП серија 250 (6–1) |} | {| class="wikitable sortable" !Финалиња по подлога |- |Тврда (4–2) |- |Земја (3–0) |- |Трева (0–0) |- |Тепих (0–1) |} |} {|class="sortable wikitable" !style="width:40px"|Резултат !width=25|Бр. !width=250|Турнир !width=65|Година !width=65|Подлога !width=160|Партнер !width=160|Противници !width=160 class="unsortable"|Резултат |-style="background:#e9e9e9;" | style="background:#98fb98;"|победа |1-0 |[[Мастерс Синсинати]], Синсинати, САД |[[АТП Мастерс Синсинати 2002 - двојки|2002]] |тврда |{{flagicon|USA}} [[Тод Мартин]] |{{flagicon|IND}} [[Махеш Бупати]]<br>{{flagicon|BLR}} [[Макс Мирни]] |7–5, 6–3 |- | style="background:#98fb98;"|победа |2-0 |[[АТП Лас Вегас|АТП Скотсдејл]], Скотсдејл, САД |[[АТП Скотсдејл 2003 – двојки|2003]] |тврда |{{flagicon|BAH}} [[Марк Мерклајн]] |{{flagicon|AUS}} [[Марк Филипусис]]<br>{{flagicon|AUS}} [[Лејтон Хјуит]] |6–4, 6–7^(2–7), 7–6^(7–5) |- | style="background:#98fb98;"|победа |3-0 |[[АТП Сан Хозе]], Сан Хозе, САД |[[АТП Сан Хозе 2004 – двојки|2004]] |тврда (с) |{{flagicon|USA}} [[Марди Фиш]] |{{flagicon|USA}} [[Рик Лич]]<br>{{flagicon|USA}} [[Брајан МекФи]] |6–2, 7–5 |- | style="background:#98fb98;"|победа |4-0 |[[АТП Хјустон]], Хјустон, САД |[[АТП Хјустон 2004 - двојки|2004]] |земја |{{flagicon|USA}} [[Марди Фиш]] |{{flagicon|USA}} [[Рик Лич]]<br>{{flagicon|USA}} [[Брајан МекФи]] |6–3, 6–4 |- | style="background:#98fb98;"|победа |5-0 |[[АТП Минхен]], Минхен, Германија |[[АТП Минхен 2004 – двојки|2004]] |земја |{{flagicon|BAH}} [[Марк Мерклајн]] |{{flagicon|AUT}} [[Јулијан Ноул]]<br>{{flagicon|SRB}} [[Ненад Зимоњиќ]] |6–2, 6–4 |-style="background:#d4f1c5;" | style="background:#ffa07a;"|пораз |5-1 |[[АТП Мемфис]], Мемфис, САД |[[АТП Мемфис 2006 - двојки|2006]] |тврда (с) |{{flagicon|USA}} [[Марди Фиш]] |{{flagicon|RSA}} [[Крис Хагард]]<br>{{flagicon|CRO}} [[Иво Карловиќ]] |6–0, 5–7, [5–10] |- | style="background:#ffa07a;"|пораз |5-2 |[[АТП Базел]], Базел, Швајцарија |[[АТП Базел 2007 – двојки|2007]] |тепих |{{flagicon|BAH}} [[Марк Ноулс]] |{{flagicon|USA}} [[Боб Брајан]]<br>{{flagicon|USA}} [[Мајк Брајан]] |1–6, 1–6 |- | style="background:#98fb98;"|победа |6-2 |АТП Хјустон, Хјустон, САД |[[АТП Хјустон 2012 - двојки|2012]] |земја |{{flagicon|USA}} [[Сем Квери]] |{{flagicon|PHI}} [[Трет Конрад Хјуи]]<br>{{flagicon|GBR}} [[Доминик Инглот]] |7–6^(16–14), 6–4 |-style="background:#d4f1c5;" | style="background:#ffa07a;"|пораз |6-3 |АТП Мемфис, Мемфис, САД |[[АТП Мемфис 2013 - двојки|2013]] |тврда (с) |{{flagicon|USA}} [[Џек Сок]] |{{flagicon|USA}} [[Боб Брајан]]<br>{{flagicon|USA}} [[Мајк Брајан]] |1–6, 2–6 |- | style="background:#98fb98;"|победа |7-3 |[[АТП Делреј Бич]], Делреј Бич, САД |[[АТП Делреј Бич 2013 – двојки|2013]] |тврда |{{flagicon|USA}} [[Џек Сок]] |{{flagicon|BLR}} [[Макс Мирни]]<br>{{flagicon|ROU}} [[Орија Текау]] |6–4, 6–4 |} ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.jamesblaketennis.com Официјална вебстрана на Џејмс Блејк] * [https://www.atptour.com/en/players/-/B676/overview Џејмс Блејк на АТП] * [https://www.itftennis.com/en/players/james-blake/800198270/usa Џејмс Блејк на ИТФ] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блејк, Џејмс}} [[Категорија:Родени во 1979 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Американски тенисери]] 1byrd9p1lumkkhsa17x1qlnotb3c6d4 10 1330647 5581987 5552935 2026-06-24T18:23:02Z SpectralWiz 106165 5581987 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Цркви во Костур | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | title = Цркви и манастири во [[Костур (град)|Костур]] и [[Костурско]] | group1 = Цркви во Костур | list1 = * [[Црква „Св. Алипиј Икономски“|„Св. Алипиј Икономски“]] * [[Црква „Св. Андреја Каридски“|„Св. Андреја Каридски“]] * [[Црква „Св. Андреја Русулски“|„Св. Андреја Русулски“]] * [[Црква „Св. Апостоли Елеуски“|„Св. Апостоли Елеуски“]] * [[Црква „Св. Апостоли Сервиотски“|„Св. Апостоли Сервиотски“]] * [[Црква „Св. Атанасиј Бессребренички“|„Св. Атанасиј Бессребренички“]] * [[Црква „Св. Атанасиј Музачки“|„Св. Атанасиј Музачки“]] * [[Црква „Св. Архангели Гимназиски“|„Св. Архангели Гимназиски“]] * [[Црква „Св. Архангели Митрополитски“|„Св. Архангели Митрополитски“]] * [[Црква „Св. Архангели Позерски“|„Св. Архангели Позерски“]] * [[Црква „Св. Бессребреници“ - Костур|„Св. Бессребреници“]] * [[Црква „Св. Бессребреници Гимназиски“|„Св. Бессребреници Гимназиски“]] * [[Црква „Св. Бессребреници Каридски“|„Св. Бессребреници Каридски“]] * [[Црква „Пресвета Богородица Апостолачка“|„Пресв. Богородица Апостолачка“]] * [[Црква „Пресвета Богородица Бессребреничка“|„Пресв. Богородица Бессребреничка“]] * [[Црква „Пресвета Богородица Евраидска“|„Пресв. Богородица Евраидска“]] * [[Црква „Пресвета Богородица Елеуса“ - Костур|„Пресв. Богородица Елеуса“]] * [[Црква „Пресвета Богородица Куполна“|„Пресв. Богородица Куполна“]] * [[Црква „Пресвета Богородица Митрополитска“|„Пресв. Богородица Митрополитска“]] * [[Црква „Пресвета Богородица Музевичка|„Пресв. Богородица Музевичка“]] („Св. Мина“) * [[Црква „Пресвета Богородица Пројавена“ - Костур|„Пресв. Богородица Пројавена“]] * [[Црква „Пресвета Богородица Расовска“|„Пресв. Богородица Расовска“]] * [[Црква „Св. Варвара“ - Костур|„Св. Варвара“]] * [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Костур|„Воведение на пресв. Богородица“]] * [[Црква „Св. Димитриј Варлаамски“|„Св. Димитриј Варлаамски“]] * [[Црква „Св. Димитриј Елеуски“|„Св. Димитриј Елеуски“]] * [[Црква „Св. Димитриј Икономски“|„Св. Димитриј Икономски“]] * [[Црква „Св. Ѓорѓи Елеуски“|„Св. Ѓорѓи Елеуски“]] * [[Црква „Св. Ѓорѓи Музевички“|„Св. Ѓорѓи Музевички“]] * [[Црква „Св. Ѓорѓи на Ридот“|„Св. Ѓорѓи на Ридот“]] * [[Црква „Св. Ѓорѓи Политиски“|„Св. Ѓорѓи Политиски“]] * [[Црква „Св. Илија“ - Костур|„Св. Илија“]] * [[Црква „Св. Јован Богослов“ - Костур|„Св. Јован Богослов“]] * [[Црква „Св. Јован Претеча Митрополитски“|„Св. Јован Претеча Митрополитски“]] * [[Црква „Св. Јован Претеча Позерски“|„Св. Јован Претеча Позерски“]] * [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Костур|„Св. Константин и Елена“]] * [[Црква „Св. Лука“ - Костур|„Св. Лука“]] * [[Црква „Св. Недела Галиотрипска“|„Св. Недела Галиотрипска“]] * [[Црква „Св. Никола Драготски“|„Св. Никола Драготски“]] * [[Црква „Св. Никола Евпраксиин“|„Св. Никола Евпраксиин“]] * [[Црква „Св. Никола и Св. Харалампиј“ - Костур|„Св. Никола и Св. Харалампиј“]] * [[Црква „Св. Никола Каравидски“|„Св. Никола Каравидски“]] * [[Црква „Св. Никола Каридски“|„Св. Никола Каридски“]] * [[Црква „Св. Никола Касниѕки“|„Св. Никола Касниѕки“]] * [[Црква „Св. Никола Кирички“|„Св. Никола Кирички“]] * [[Црква „Св. Никола Магалски“|„Св. Никола Магалски“]] * [[Црква „Св. Никола Петритски“|„Св. Никола Петритски“]] * [[Црква „Св. Никола Рибарски“|„Св. Никола Рибарски“]] * [[Црква „Св. Никола Теологинин“|„Св. Никола Теологинин“]] * [[Црква „Св. Никола Томанов“|„Св. Никола Томанов“]] * [[Црква „Св. Никола Џоџов“|„Св. Никола Џоџов“]] * [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Костур|„Св. Пантелејмон“]] * [[Црква „Св. Петка Драготска“|„Св. Петка Драготска“]] * [[Црква „Св. Петка Икономска“|„Св. Петка Икономска“]] * [[Црква „Св. Преображение“ - Костур|„Св. Преображение“]] * [[Црква „Св. Спиридон“ - Костур|„Св. Спиридон“]] * [[Црква „Св. Стефан“ - Костур|„Св. Стефан“]] * [[Црква „Св. Стилијан“ - Костур|„Св. Стилијан“]] * [[Црква „Св. Теодор Тирон и Теодор Стратилат“ - Костур|„Св. Теодор Тирон и Теодор Стратилат“]] * [[Црква „Св. Тома“ - Костур|„Св. Тома“]] * [[Црква „Св. Тројца“ - Костур|„Св. Тројца“]] * [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Костур|„Успение на пресв. Богородица“]] | group2 = Цркви во Костурско | list2 = * [[Манастир „Св. Архангели“ - Чука (Костурско)|„Св. Архангели“]] (Чука) * [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ (Загоричани)|„Воведение на Пресвета Богородица“]] (Загоричани) * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Галишта|„Св. Ѓорѓи“]] (Галишта) * [[Црква „Св. Захариј“ - Загар|„Св. Захариј“]] (Загар) * [[Црква „Св. Никола“ - Граче|„Св. Никола“]] (Граче) * [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Долени|„Успение на Пресвета Богородица“]] (Долени) | group3 = Манастири во Костурско | list3 = * [[Манастир „Пресвета Богородица Мавровска“|„Пресв. Богорица Мавровска“]] ([[Параклис „Св. Јован Богослов“ (Пресвета Богородица Мавровска)|„Св. Јован Богослов“]]) * [[Манастир „Пресвета Богородица Пројавена“ - Света Недела|„Пресв. Богородица Пројавена“]] * [[Ајтоски манастир|Ајтоски]] * [[Богатски манастир|Богатски]] * [[Борботски манастир|Борботски]] * [[Забрденски манастир|Забрденски]] * [[Загоричански манастир|Загоричански]] * [[Клисурски манастир (Егејска Македонија)|Клисурски]] * [[Олишки манастир|Олишки]] * [[Сливенски манастир|Сливенски]] * [[Статички манастир|Статички]] * [[Чуриловски манастир (Егејска Македонија)|Чуриловски]] }}<noinclude> [[Категорија:Цркви во Нестрам (општина)|Ψ]] [[Категорија:Цркви во Рупишта (општина)|Ψ]] [[Категорија:Цркви во Костур|Ψ]] [[Категорија:Цркви во Костур (општина)|Ψ]] </noinclude> r1chegq8xtg73q4l8al5rd8f9jkrwrx 0 1338244 5582188 5567160 2026-06-25T06:29:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582188 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = Природно и историски интересно подрачје Џјиуџаигоу<br>{{nobold|{{lang|zh-hant|九寨沟风景名胜区}}}} | photo = {{Photomontage | photo1a = 1 jiuzhaigou valley wu hua hai 2011b.jpg | photo2a = 1 jiuzhaigou valley five colour pond 2011.JPG | photo3a = 1_nuorilang_jiuzhaigou_2023.jpg | photo4a = 1_jiuzhaigou_zhen_zhu_ta_pu_bu_pearl_shoal_2023.jpg | position = fit | size = 290 | color = #F5F5F5 | border = 0 | color_border = white }} | photo_caption = Одозгора надолу:<br> Петцветно Езеро, Петбојно Езерце, Водопади Нуориланг, Водопади Бисерен Гребен | location = [[Џјиуџаигоу (округ)]], [[Сичуан]] | nearest_city = [[Сунгпан]] | embedded1= {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | criteria = {{UNESCO WHS type|(vii)}}(vii) | ID = 637 | year = 1992 | area = {{convert|72,000|ha|sqmi|abbr=on}} | buffer_zone = }} | map = | coordinates = {{coords|33|12|N|103|54|E|region:CN-51|display=inline, title}} | area_km2 = 720 | established = 1978 | visitation_num = 1.190.000 | visitation_year = 2002 | governing_body = Сечуанска покраинска градежна комисија }} '''Џјиуџаигоу''' ({{МФАз-cmn|AUD|Jiuzhaigou pronunciation.ogg|j|iu|3|.|zh|ai|4|.|g|ou|1}}; {{zh|t=九寨沟|hp=Jiǔzhàigōu}}) — [[природен резерват]] и [[национален парк]] што се наоѓа во северниот дел на [[Сичуан|покраината Сичуан]] во [[Југозападна Кина]]. Џјиуџаигоу претставува долга долина која се протега од север кон југ. [[УНЕСКО]] го запишал како [[Светско наследство на УНЕСКО|светско наследство]] во 1992 година и како светски резерват на биосфера во 1997 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/637|title=Jiuzhaigou Valley Scenic and Historic Interest Area|work=UNESCO World Heritage Centre|language=en|accessdate=2017-08-16}}</ref> Припаѓа на категоријата V (Заштитен предел) во системот на [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|IUCN]] за категоризација на заштитени подрачја. Долината Џјиуџаигоу е дел од [[Миншан|планините Мин]] на работ на [[Тибетска Висорамнина|Тибетската Висорамнина]] и се простира на 72.000 хектари. Позната е по многуте водопади на повеќе нивоа, шарени езера и врвови покриени со снег. Нејзината височина се движи од 2000 до 4500 метри. == Историја == Џјиуџаигоу (буквално „Долина на Девет Населби“) го зел своето име од деветте [[Тибетанци|тибетски]] населби што се наоѓаат по нејзината должина. Оддалеченото подрачје со векови било населено од различни тибетски и [[Чјианг (народ)|чјианг]] народи. До 1975 година оваа недостапна област била малку позната.<ref name="unep"/> Обемна сеча се одвивала до 1979 година, кога кинеската влада ги забранила таквите дејства и ја прогласила областа за [[национален парк]] во 1982 година. Било основано Административно биро и местото официјално било отворено за туризам во 1984 година. Местото било впишано од [[УНЕСКО]] како [[Светско наследство на УНЕСКО|светско наследство]] во 1992 година и Светски биосферен резерват во 1997 година. Туристичката област е класифицирана како живописна област AAAAA од страна на кинеската национална туристичка администрација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://en.cnta.gov.cn/html/2008-11/2008-11-16-10-27-72978.html|title=AAAAA Scenic Areas|date=16 November 2008|work=[[China National Tourism Administration]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140404043021/http://en.cnta.gov.cn/html/2008-11/2008-11-16-10-27-72978.html|archive-date=4 April 2014|accessdate=9 April 2011}}</ref> Од отворањето, туристичката посета се зголемува секоја година: од 5.000 во 1984 година на 170.000 во 1991 година, 160.000 во 1995 година, на 200.000 во 1997 година, од кои околу 3.000 странци. Бројот на посетители се искачил на 1.190.000 во 2002 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unep-wcmc.org/index.html?http%3A%2F%2Fsea.unep-wcmc.org%2Fsites%2Fwh%2Fjuizhaig.html~main|title=UNEP World Conservation Monitoring Centre|archive-url=https://web.archive.org/web/20090130071435/http://www.unep-wcmc.org/index.html?http%3A%2F%2Fsea.unep-wcmc.org%2Fsites%2Fwh%2Fjuizhaig.html~main|archive-date=2009-01-30|accessdate=2020-02-04}}</ref> Од 2004 година, местото во просек има 7.000 посети дневно, со врвна вредност од 12.000 за време на екот на сезоната.<ref name="unep"/> Градот Џангџа на излезот од долината и блискиот [[Сунгпан (округ)|округ Сунгпан]] имаат сè поголем број хотели, вклучувајќи неколку луксузни со пет ѕвездички. Случувањата поврзани со масовниот туризам во подрачјето предизвикале загриженост за влијанието врз животната средина околу паркот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pulitzercenter.org/slideshows/sichuan-province-jiuzhaigou-national-park-ecosystem-biodiversity-logging|title=Development vs. Protection: The South-West's Struggle|archive-url=https://web.archive.org/web/20160520041430/http://pulitzercenter.org/slideshows/sichuan-province-jiuzhaigou-national-park-ecosystem-biodiversity-logging|archive-date=2016-05-20|accessdate=2011-09-06}}</ref> == Население == 7 од 9-те тибетски села сè уште се населени и денес. Главни населби кои се лесно достапни за туристите се Хеје, Шуџенг и Зечава по главните патеки. Нивните жители се грижат за туристите, продавајќи разни ракотворби, сувенири и грицки. Во помалата долина Зару се наоѓа Решји, а зад селото Хеје се селата Џјианпан, Панја и Јана. Селата Гуоду и Хеџјиао повеќе не се населени. Селата Пенбу, Паншјинг и Јонгџу лежат покрај патот што минува низ градот Џјиуџаигоу - Џангза надвор од долината. Во 2003 година, бројот на постојани жители во долината бил околу 1.000 во 112 семејства,<ref name="unep">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unep-wcmc.org/medialibrary/2011/06/24/68205af0/Jiuzhaigou%20Valley.pdf|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305161317/http://www.unep-wcmc.org/medialibrary/2011/06/24/68205af0/Jiuzhaigou%20Valley.pdf|archive-date=2012-03-05|accessdate=2011-11-08}}</ref> и поради заштитената природа на паркот, земјоделството повеќе не е дозволено, па месното население сега се издржува од туризмот и субвенциите на месната власт. [[Податотека:1_jiuzhaigou_valley_shuzheng_village_panorama_2011.jpg|н|мини| Поглед на селото Шуџенг, најпрометното тибетско село во долината]] == Географија и клима == [[Податотека:Jiuzhaigou_Map.png|лево|мини| Карта на Џјиуџаигоу]] Џјиуџаигоу се наоѓа на јужниот крај на [[Планински венец|планинскиот венец]] [[Планини Мин|Миншан]], 330 километри северно од главниот град на [[Покраини во Кина|покраината]] [[Ченгду]]. Тој е дел од [[Округот Џиужаигу|округот Џјиуџаигоу]] (поранешен [[Округот Нанпинг|округ Нанпинг]]) во [[Автономен Округ Аба-Тибет-Чјианг|Автономната Префектура Аба Тибет Чјианг]] во северозападната провинција [[Сичуан]], во близина на границата со [[Гансу]]. Долината зафаќа 720 квадратни километри, со тампон-зони кои покриваат дополнителни 600 квадратни километри. Нејзината надморска височина, во зависност од разгледуваното подрачје, се движи од 1.998 до 2.140 м (на устието на долот Шуџенг) до 4.558-4.764 m (на планината Ганзигонгаи на врвот на долот Зечава). Климата е [[Суптропски појас|суптропска]] до [[Умерена клима|умерена]] монсунска со просечна годишна температура од 7,8&nbsp;°C, со просечна од −3,7&nbsp;°C во јануари и 16,8&nbsp;°C во јули.<ref name="unep"/> Вкупните годишни врнежи се 761 мм, но во облачната шума е најмалку 1.000 мм.<ref name="unep" /> 80 % од врнежите се од мај до октомври.<ref name="unep" /> == Екологија == [[Екосистем]]от на Џјиуџаигоу се состои од умерени широколисни шуми и шумовити месности, со мешани планински и висорамнински системи. Скоро 300 квадратни километри од средиштето на подрачјето се покриени со девствени мешани шуми. Тие шуми добиваат привлечни (живописни) жолти, портокалови и црвени нијанси наесен, што ја прави оваа доба од годината омилена за посетителите. Тие се дом на голем број растителни видови од интерес, како што се ендемски сорти на [[рододендрон]] и [[бамбус]]. Месната фауна ги опфаќа [[Загрозен вид|загрозената]] [[џиновска панда]] и златниот [[Мајмун со шипнат нос|ринопитек]]. Двете популации се многу мали (помалку од 20 единки за пандите) и одвоени. Нивниот опстанок е доведен во прашање во долината која е предмет на зголемен туризам. Таа е една од само трите познати месности за видот во опасност <nowiki><i>Proedromys bedfordi</i></nowiki>. Џјиуџаигоу е дом на приближно 140 вида птици. == Геологија и хидрологија == Пределот на Џјиуџаигоу е составен од [[карст]] на висока надморска височина, обликувани од дејство на [[Ледник|глацијалнои]], [[Хидрологија|хидролошки]] и [[Тектоника|тектонски]] промени. Лежи на големите [[расед]]и на раздвоениот појас помеѓу Чјингхајско-тибетската [[Тектоника на плочите|плоча]] и плочата Јангце, а земјотресите исто така го обликувале пределот. Карпестите слоеви се претежно составени од [[карбонат]]ни карпи како [[Доломит (карпа)|доломит]] и [[туф]]а, како и некои [[Песочник (карпа)|песочници]] и [[шкрилци]]. Долината го опфаќа сливот на три дола (кои поради нивната голема големина често се нарекуваат и [[Долина|долини]]) и е еден од изворите на [[Реката Џијалинг|реката Џјиалинг]], а преку [[Реката Бајлонг|реката Баилонг]] и дел од системот на [[Јангцекјанг|реката Јангце]]. Најпознатата одлика на Џјиуџаигоу се неговите десетици езера со сина, зелена и тиркизна боја. Месните Тибетанци ги нарекуваат ''хаизи'' на кинески, што значи „син на морето“. Овие езера потекнуваат од глацијалното дејство, биле преградени од паднати карпи и други природни појави, а потоа зацврстени со процеси на таложење карбонат. Некои езера имаат висока концентрација на [[калциум карбонат]], нивната вода е многу чиста, така што дното често е видливо дури и на големи длабочини. Езерата се разликуваат по боја и аспект според нивните длабочини, остатоци и околина. Некои од помалку стабилните брани и формации се вештачки зајакнати, а на туристите им е забранет непосреден пристап до езерата. == Забележителни одлики == Џјиуџагоу е составен од три долини распоредени во облик на латиничната буква Y. Долините Ризе и Зечава течат од југ и се среќаваат во средиштето на подрачјето каде што ја создаваат долината Шуџенг, течејќи на север до устието на долината. Планинските [[слив]]ови на овие долови се испресечени со 55 км патишта за туристички автобуси, како и шумски патеки и мали павилјони. Патеките обично се наоѓаат на спротивната страна на езерата од патот, за шетачите да не бидат вознемирувани од автобусите кои поминуваат. Повеќето посетители прво се возат со автобус до крајот на Ризе и/или долот Шуџенг, а потоа пешки се враќаат по удолницата по патеките, а користат автобус кога следната месност е премногу оддалечена. Еве резиме на месностите кои се наоѓаат во секој од доловите: === Долина Ризе === [[Податотека:1_jiuzhaigou_valley_pearl_shoals_waterfall_2011.jpg|лево|мини| Водопадот Бисерен Плитак е водена завеса широка 165 метри]] Долината Ризе (日则沟, [[пинјин]] : Rìzé Gōu) широка 18 км е југозападна гранка на Џјиуџаигоу. Содржи најголема разновидност на места и вообичаено прва се посетува. Одејќи надолу од нејзината највисока точка, се поминува низ следните места: * ''Првобитна Шума'' (原始森林 Yuánshǐ Sēnlín) е зачувана древна шума. Пред неа се гледаат погледите на околните планини и карпи, вклучувајќи ја и 500 метри високата карпа на мечот во облик на сечило (剑岩 Jiàn Yán). * ''Лебедово Езеро'' (天鹅海, Tiān'é Hǎi) е езеро долго 2250 метри и широко 125 метри, именувано по неговите лебеди и патки кои го посетуваат. * ''Тревно Езеро'' (草海, Cǎo Hǎi) е плитко езеро покриено со сложена вегетација. * ''Езеро Бамбусова Стрела'' (箭竹海, Jiànzhú Hǎi) е плитко езеро со длабочина од 6 м што се простира на површина од 170.000 м². Се наоѓа на надморска височина од 2.618 м, и тука бил снимен најголемиот дел од кинескиот филм ''Херој'' од 2002 година. * ''Езеро Панда'' (熊猫海, Xióngmāo Hǎi) има љубопитни обрасци на бои од сина и зелена боја. Се вели дека џиновските панди дошле во ова езеро да пијат, иако нема видено со години. Езерото се излева преку водопадите Панда во повеќекратни потоци, со повеќе нивоа, паѓајќи 78 м во три чекори. * ''Петцветно Езеро'' (五花海, Wǔhuā Hǎi) е плитко повеќебојно езеро на чие дно има древни паднати стебла. * ''Бисерен Гребен'' (珍珠滩, Zhēnzhū Tān) е широка, нежно наведната област на активно таложење на варовничкa туфа покриена со тенок лист со проточна вода. Се влева во познатите бисерни водопади, каде што гребенот паѓа 28 м во 310 метри широка завеса од вода. Таму е снимена сцена од телевизиската адаптација на ''[[Патување на Запад]]'' . * ''Езеро Огледало'' (镜海, Jìng Hǎi) е уште едно тивко езеро кое фрла прекрасни одрази на околината кога водата е мирна. === Долина Зечава === [[Податотека:1_jiuzhaigou_valley_long_lake_chang_hai_2011.jpg|лево|мини| Долгото Езеро е највисокото, најголемото и најдлабокото езеро во Џјиуџаигоу]] Долот Зечава (则查洼沟, Zécháwā Gōu) е југоисточна гранка на Џјиуџаигоу. Тој е приближно исто долг како и долот Ризе (18 км), но се издига на поголема надморска височина (3150 м кај Долгото Езеро). Од својата највисока точка надолу, се редат следните месности: * ''Долго Езеро'' (长海, Чанг Хǎи) е во облик на полумесечина и е највисокото, најголемото и најдлабокото езеро во Џјиуџаигоу, со димензии 7,5 км во должина и до 103 м во длабочина. Наводно, нема излезни водни патишта, бидејќи водата ја добива од топењето на снегот и ја губи во понирање. Месниот фолклор прикажува чудовиште во неговите длабочини. * ''Петбојно Езерце'' (五彩池, Wǔcǎi Chí) е едно од најмалите од езерата Џјиуџаигоу. И покрај неговите многу скромни димензии и длабочина, тој има богато обоен подводен предел со некои од најсветлите и најчистите води во областа. Според преданието, езерцето било местото каде што божицата Семо ја миела косата, а богот Даге секојдневно доаѓал да и носи вода. * ''Сезонски Езера'' (季节海, Jìjié Hǎi) се низа од 3 езера (долно, средно и горно) долж главниот пат, кои во текот на годината се полнат и празнат. === Долина Шуџенг === [[Податотека:1_jiuzhaigou_valley_wolong_hai_huohua_hai_2011.jpg|лево|мини| Заспаното Змејско Езеро и Пенливото Езеро среде утринската магла во текот на есента]] Долината Шуџенг (树正沟, Shùzhèng Gōuу) е северна (главна) гранка на Џјиуџаигоу. Завршува после 14,5 км на пресекот во облик на латиничната буква Y на трите долови. Одејќи надолу од раскрсницата до устието на долината, посетителите се среќаваат со следново: * ''Водопади Нуориланг'' (诺日朗瀑布, Nuòrìlǎng Pùbù), водопади во близина на спојот на долините, високи 20 м и широки 320 м. Тие, наводно, се најширокиот водопад во Кина, најширокиот водопад со травертин во светот и еден од симболите на Џјиуџаигоу. * ''Езера Нуориланг'' (诺日朗群海, Nuòrìlǎng Qúnhǎi) и ''езерата Шуџенг'' (树正群海 Shùzhèng Qúnhǎi) се скалести низи од соодветно 18 и 19 природни езера образувани од [[Ледник|ледници]], а потоа природно оградени. Некои од нив имаат свои народни имиња, како што се езерата Носорог, Непознат и Тигар. * ''Заспано Змејско Езеро'' (卧龙海, Wòlóng Hǎi) е едно од пониските езера во областа. Со длабочина од 20 м, забележливо е по јасно видливиот варовник што минува низ него, чиј облик се споредува со [[Кинески змеј|змеј]] што лежи на дното. * ''Трскино Езеро'' (芦苇海, Lúwěi Hǎi) е мочуриште долго 1375 метри, покриено со трска, со проѕирен тиркизен поток (познат како „Жадска Лента“) кој цик-цак се движи низ него. Контрастот е особено впечатлив наесен кога трската добива златножолта боја. === Други === * ''Самовилскиот Базен'' (神仙池, Shénxiān Chí) лежи 42 км западно од Џјиуџаигоу и има базени од травертин многу слични на оние во блиската [[сценско и историски интересна област Хуанглонг]]. == Туризам == [[Податотека:1_sichuan_mountain_range_2011.jpg|мини|Поглед на планините Мин додека авионот се приближува до аеродромот Џјиуџаи Хуанглонг]] ''Долината Џару'' (扎如沟, Zhārú Gōu) се протега југоисточно од долот Шуџенг и ретко ја посетуваат туристи. Долината започнува во [[Будизам|будистичкиот]] [[манастир]] Џару и завршува кај Црвеното, Црното и езерото Далинг. Долината Џару е туристички најразвиена во Џјиуџаигоу.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jiuzhai.com/language/english/ecotourism.html|title=Jiuzhai Valley National Park – Eco-tourism}}</ref> Долината неодамна била отворена за мал број туристи кои сакаат да одат на планинарење и кампување надвор од воспоставените патеки. Посетителите можат да избираат од дневни прошетки и повеќедневни планинарења, во зависност од нивното расположливо време. Водичите познавачи ги придружуваат туристите низ долината, споделувајќи го нивното знаење за единствената биолошка разновидност и месната култура во националниот парк. Во долината Џару има 40 % од сите растителни видови што постојат во Кина и тоа е најдоброто место за да се види дивиот свет во националниот парк. Главната пешачка патека го следи поклонението (аџилакот) на месните бенбо будисти кои ја посетуваат светата планина Џа Ји Џа Га, висока 4.528 м.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jiuzhai.com/language/english/info_history.html|title=Jiuzhai Valley National Park – Park Information: History, culture and religion}}</ref> == Пристап == Во Џјиуџаигоу, во споредба со другите живописни места во Кина со голема посетеност, може да биде тешко да се стигне по копно. Поголемиот дел од туристите стигнуваат до долината со десетчасовно возење со автобус од Ченгду по [[кањон]]от на реката Мин. Кањонот е подложен на повремени мали одрони на карпи, а во сезоната на дождови, свлечишта од кал што можат да го продолжат времето на патување за неколку часа. Новиот автопат изграден по оваа траса бил тешко оштетен за време на земјотресот во Сичуан во 2008 година, но оттогаш е поправен. Понатамошните поправки на патот од Мао Шјиан до Чуан Џу Си продолжуваат, но патот е отворен за јавни автобуси и приватни возила. Од 2003 година, можно е да се лета од [[Ченгду]] или Чонгчјинг до аеродромот Џјиуџаи Хуанглонг што се наоѓа на надморска височина од 3.448 м на планинската страна во округот Сунгпан , а потоа се патува еден час со автобус до [[Сценско и историски интересна област Хуанглонг|Хуанглонг]] или 90 минути до Џјиуџаигоу. Од 2006 година, дневниот лет до [[Сиан|Шјиан]] се отвора во шпицот на сезоната. Во октомври, 2009 година, биле додадени нови директни летови од [[Пекинг]], [[Шангај]] и [[Хангџоу]]. Националните паркови Џјиуџаигоу и Хуанглонг не претрпеле никаква штета за време на земјотресот во мај, 2008 година и не биле затворени потоа. Железничката пруга Ченгду — Ланџоу е во изградба и ќе има станица во округот Џјиуџаигоу. == Влијание на земјотресот во 2017 == Во август 2017 година, земјотрес со јачина од 7 степени го погодил округот Џјиуџаигоу, предизвикувајќи значителна штета. Властите ја затвориле долината за туристи до 3 март 2018 година, а потоа паркот бил отворен со ограничен пристап.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://smartraveller.gov.au/Countries/asia/north/Pages/china.aspx|title=Australian Government Travel Advice for China|work=Smartraveller.gov.au|language=en|accessdate=2017-12-03}}</ref> Овој земјотрес имал значително влијание врз живописната област. Исто така, тој предизвикал оштетување и пробивање на две брани, имено браната на водопадот Нуориланг и браната на езерото Хуохуа.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Zhao|first=Bo|last2=Wang|first2=Yun-sheng|last3=Luo|first3=Yong-hong|last4=Li|first4=Jia|last5=Zhang|first5=Xin|last6=Shen|first6=Tong|date=2018-02-23|title=Landslides and dam damage resulting from the Jiuzhaigou earthquake (8 August 2017), Sichuan, China|journal=Royal Society Open Science|language=en|volume=5|issue=3|pages=171418|doi=10.1098/rsos.171418|issn=2054-5703|pmc=5882679|pmid=29657755}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="180"> Податотека:九寨溝-箭竹海 Jiuzhaigou Arrow Bamboo Lake.jpg|Езеро Бамбусова Стрела Податотека:PearlLakeRapids.jpg|Брзаци на Бисерниот Гребен Податотека:Beauty of Jiuzhaigou National Park - Apr 2017.png|Прекрасна смарагдна езерска вода во паркот Податотека:九寨沟五花海.jpg|Петцветно Езеро Податотека:Jiuzhaigou Sichuan China Panda-Lake-02.jpg|Езеро Панда Податотека:1 jiuzhaigou valley sleeping dragon falls 2011.jpg|Заспано Змејско Езеро Податотека:Long Lake Jiuzhaigou.jpg|Долго Езеро Податотека:Tiger Lake Jiuzhaigou.jpg|Тигрово Езеро Податотека:九寨溝-樹正群海 Jiuzhaigou Shuzheng Lakes.jpg|Езера Шуџенг Податотека:Jade Ribbon Jiuzhaigou.jpg|„Жадска Лента“ во Трскиното Езеро Податотека:Mirror Lake Jiuzhaigou.jpg|Езеро Огледало Податотека:1 jiuzhaigou valley rhino lake 2011.jpg|Езеро Носорот Податотека:1 jiuzhaigou valley nuorilang falls 2011.jpg </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{National parks of China}} * [https://web.archive.org/web/20121106084214/http://www.jiuzhai.com/language/english/index.html Официјална веб-страница на Националниот парк Џјиуџаигоу] * [https://whc.unesco.org/sites/637.htm Jiuzhaigou на местата за светско наследство] на [[УНЕСКО]] * [https://web.archive.org/web/20041012145530/http://www2.unesco.org/mab/br/brdir/directory/biores.asp?mode=all&code=CPR+14 Џјиуџаигоу во биосферните резерви на МАБ] на УНЕСКО * [http://www.fao.org/gtos/tems/tsite_show.jsp?TAB=4&TSITE_ID=1560 Jiuzhaigou на локациите за следење на копнениот екосистем (TEMS)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20040809211303/http://www.fao.org/gtos/tems/tsite_show.jsp?TAB=4&TSITE_ID=1560 |date=2004-08-09 }} на [[Организација за храна и земјоделство на ООН|ФАО]] {{Valleys of China}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Прашуми]] [[Категорија:Географија на Сечуан]] [[Категорија:Национални паркови во Кина]] [[Категорија:Биосферни резервати во Кина]] [[Категорија:Светско наследство во Кина]] [[Категорија:Статии со текст на традиционален кинески]] [[Категорија:Статии со текст на кинески]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] 5itt2exbevo5rhp3j1sq1tt7t6zptqg 0 1340318 5582149 5142257 2026-06-25T03:57:34Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582149 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Јордан Доневски | image = | image_size = 220 | image_upright = | landscape = | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[Гари]], [[Дебарско]] | baptised = | death_date = | death_place = | monuments = | nationality = [[Македонец]] | other_names = | siglum = | citizenship = | education = | alma_mater = | occupation = [[зограф]], [[иконописец]] | years_active = | era = | employer = | organization = | known_for = цркви | notable_works = во текстот | style = | title = | term = | predecessor = | successor = | spouse = | parents = [[Ѓорѓи Андонов]] (татко) | children = | mother = | father = | relatives = Браќа: {{сбп|Андон Георгиев|Петко Георгиев|Богомил Георгиев|Блажо Георгиев}} | family = | callsign = | awards = | website = | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''Јордан (Доне) Георгиев Доневски (Донески, Донев)''' — [[Македонци|македонски]] [[зограф]] и [[иконописец]], припадник на зографскиот род [[Ангелковци (гарски род)|Ангелковци]]. == Животопис == Роден е во мијачкото село [[Гари]], [[Дебарско]], во семејството зографот [[Ѓорѓи Андонов]] (Донев). Ја живописал црквата „[[Црква „Св. Илија“ - Оровник|Св. Илија]]“ во охридското село [[Оровник]], изградена во 1927 г.<ref name="Охридско архијерејско намесништво"/> Во 1937 г. ги изработил фреските на „[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Подмоље|Св. Константин и Елена]]“ во [[Подмоље]], изградена во 1934 г.<ref name="Охридско архијерејско намесништво"/> Во 1938 г. ја насликал „[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Врбјани|Св. Петар и Павле]]“ во Врбјани.<ref name="МИА">{{нмс | url=http://www.mia.mk/mk/Inside/RenderSingleNews/102/132861470 | title=Цркви и манастири во Охридско | access-date=28 јули 2017 | дате=25 октомври 2015 | publisher=МИА | archivedate=29 јули 2017 | архив_уеб_адрес=https://web.archive.org/web/20170729175054/http://www.mia.mk/mk/Inside/RenderSingleNews/102/132861470 }}</ref> Во 1944 г. ги насликал иконите [[иконостас]]от во црквата „[[Црква „Св. Никола“ - Требеништа|Св. Никола]]“ во [[Требеништа]], изградена во 1942 г.<ref name="Охридско архијерејско намесништво"/> Ја работел и црквата „[[Црква „Св. Недела“ - Вапила|Св. Недела]]“ во Вапила, изградена во 1945 г.<ref name="Охридско архијерејско намесништво"/> Во 1965 г. ја живопсисал „[[Црква „Пресвета Богородица“ - Пешталево|Пресв. Богородица]]“ во Пешталево, Прилепско.<ref name="Old Prilep">{{нмс | title=Црква „Пресвета Богородица“, село Пешталево | publisher=Old Prilep | url=https://www.oldprilep.com/crkva-presveta-bogorodica-pestalevo/ | access-date=30 декември 2021 | archivedate=5 март 2018 | архив_уеб_адрес=https://web.archive.org/web/20180305202815/http://www.oldprilep.com/prilepska-crkovna-opstina/crkva-presveta-bogorodica-pestalevo.html }}</ref> Изписва фреските и иконостаса на новата главна црква „[[Црква „Св. Никола“ - Косел (нова)|Св. Никола]]“ во [[Косел]], изградена в 1974 – 1975 г.<ref name="Охридско архијерејско намесништво">{{нмс | url=http://www.dke.org.mk/index.php/namesnistva | заглавие=Охридско архијерејско намесништво | access-date=10 декември 2015 | publisher=Дебарско-кичевска епархија }}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во 1988 г. ги обновил фреските во „[[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Гари|Успение на пресв. Богородица]]“ во родното Гари. == Родословие == {{Ангелковци (гарски род)}} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Доневски, Јордан}} [[Категорија:Македонски зографи]] [[Категорија:Македонски иконописци]] [[Категорија:Претставници на Дебарската школа]] [[Категорија:Луѓе од Гари]] [[Категорија:Ангелковци (гарски род)]] 4jmnx8xc8phmwp4fd0nk7vpd7p3q2tl 0 1342461 5582096 5498988 2026-06-24T22:16:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582096 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = The Knack | image = | landscape = yes | caption = | origin = [[Лос Анџелес]], [[Калифорнија]], САД | background = group_or_band | genre = {{hlist|моќен поп<ref name="Trouser"/><ref>{{cite book|first= John M. |last= Borack |author-link= John M. Borack |year= 2007 |title= Shake Some Action: The Ultimate Power Pop Guide |publisher= [[Not Lame Recordings]] |page= 27 |isbn= 978-0-9797714-0-8}}</ref><ref>{{cite web|title= Pop/Rock » Punk/New Wave » Power Pop |website= [[AllMusic]] |access-date= August 14, 2014 |url= http://www.allmusic.com/subgenre/power-pop-ma0000002793}}</ref>Нов бран<ref name="Trouser">{{cite magazine |first1= Ira |last1= Robbins |first2= Michael |last2= Sandlin |title= Knack |magazine= [[Trouser Press]] |access-date= July 18, 2011 |url= http://trouserpress.com/entry.php?a=knack |archive-date= 2024-12-14 |archive-url= https://web.archive.org/web/20241214194840/https://trouserpress.com/entry.php?a=knack |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite magazine|title= Knack Rides Charts with $18,000 Album |magazine= [[Billboard (magazine)|Billboard]] |date= August 4, 1979 |volume= 91 |issue= 31 |page= 62 |issn= 0006-2510 |url= https://books.google.com/books?id=7iMEAAAAMBAJ&q=%22new+wave%22&pg=PT65}}</ref>}} | years_active = {{hlist|1978–1982|1986–1992|1994|1996–2010}} | label = {{hlist|[[Capitol Records|Capitol]]|[[Charisma Records|Charisma]]}} | associated_acts = {{hlist|[[Sky (група)|Sky]]|[[Missing Persons]]}} | current_members = | past_members = | website = {{URL|theknack.com}} }} '''The Knack''' ― американска [[Рок-музика|рок]]-група од Лос Анџелес, која се прославила со нивниот прв сингл, „My Sharona“, светски хит во 1979 година. == Историја == Групата The Knack била основана во мај 1978 година. Оригиналниот и класичен состав на групата бил: Даг Фигер (главен вокал, ритам гитара), Бертон Авер (главна гитара, придружен вокал), Прескот Нилс (бас) и Брус Гери (тапани). Оваа постава ги снимила првите три албуми на групата. Групата своите први успеси ги имала настапувајќи по клубови во [[Лос Анџелес]]. Во 1979 година тие потпишале договор за снимање со [[Capitol Records]]. Нивниот прв албум - под наслов ''Get the Knack'' - бил продуциран од [[Мајк Чепмен]], кој веќе се прославил како хит-продуцент за групи како: [[The Sweet]] и [[Blondie (група)|Blondie]]. Нивниот прв сингл ''My Sharona'', кој името го добил по музата на Фигер, Шарона Алперин, станал светски хит. По успехот со синглот „''My Sharona''“, нивниот прв албум, ''Get the Knack'' (1979), се искачил на прво место на топ-листите во неколку земји. Следеле уште два албума, но тие не биле успешни како нивниот прв албум. По објавувањето на нивниот трет албум ''Round Trip'' во 1981 година, групата се расформирала. Во 1986/87 бендот повторно се обединиле за неколку настапи, но ова обединување не траело долго, а не бил снимен ни нов студиски материјал. Во 1991 година, групата направила уште еден обид, но во изменет состав, затоа што Били Вард сега ги презел тапаните . Како резултат на ова бил снимен албумот ''Serious Fun'', продуциран од Дон Вас. Следувала уште една пауза која траела до 1998 година. Таа година го објавиле албумот ''Zoom,'' овој пат со Тери Боцио на тапани. ЦД-то ''Normal as the Next Guy'' следело во 2001 година како последна студиска продукција до денес. Во 2002 година, претходните албуми на групата биле реиздадени во ремастерирани верзии. По смртта на Фигер во 2010 година, групата Knack се распаднала. Последниот албум, ''Rock &amp;amp; Roll Is Good for You: The Fieger/Averre Demos'' бил објавен во 2012 година. == Членови == * Бертон Авер - придружен вокал, главна гитара, клавијатури (1978-1982, 1986-1992, 1994, 1996-2010) * Даг Фигер - водечки вокал, ритам гитара (1978-1981, 1986-1992, 1994, 1996-2010; почина во 2010 година) * Брус Гери - тапани (1978-1982, 1986-1989, 1996) * Прескот Нилс - бас (1978-1982, 1986-1992, 1994, 1996-2008) * Фил Јост - клавијатури (1981) * Стивен „Мек“ Мекнали - главен вокал (1982) * Пет Торпеј - тапани (1989, 2001-2010) * Били Вард - тапани (1986-1992, 1994, 1996-1998) * Тери Боцио - тапани (1998-2001) * Дејвид Хендерсон („Холмс Џонс“) - тапани (2001) * Дуан Леинан - бас (2008-2010) == Дискографија == * ''Get the Knack'' (1979) * ''...But the Little Girls Understand'' (1980) * ''Round Trip'' (1981) * ''Serious Fun'' (1991) * ''Zoom'' (1998) * ''Normal as the Next Guy'' (2001) * ''Rock & Roll Is Good for You: The Fieger/Averre Demos'' (2012) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20200516050608/http://www.theknack.com/ Официјално мрежно место на Knack] [[Категорија:Американски рок-групи]] [[Категорија:Еврејски музички групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 1978 година]] [[Категорија:Музички групи од Лос Анџелес]] aozg48741p45n0ajo82dh3wdlkliy9m 0 1347043 5582174 5407884 2026-06-25T05:18:21Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582174 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Уметник|name=Јулије Кловиќ|image=Musée de Capodimonte - Le Gréco, portrait de Giulio Clovio, en 1571-572 -01.jpg|caption=[[Портрет на Јулије Кловиќ]], покажувајќи кон неговиот ''[[Фарнезов часослов]]'', слика од [[Ел Греко]].|birth_date=1498|birth_place=[[Грижане]], [[Кралство Хрватска и Далмација]]|death_date=5 јануари {{Death year and age|1578|1498}}|death_place=[[Рим]], [[Папска Држава]]|field=Илуминатор, минијатурист, и [[сликар]]|movement=[[Висока ренесанса]]|works=„''[[Фарнезов часослов]]''“|native_name=Juraj Julije Klović<br/>Giulio Clovio}} [[Податотека:0_St_Georges_combattant_le_dragon_-_BBN_de_Belgique.jpg|десно|мини|260x260пкс| Гравура на Кабинетот Естамп од Енеа Вико после Јулије Кловиќ (1522).]] '''Јурај Јулије Кловиќ''' или '''Џорџо Џулио Кловио''' (1498 – 5 јануари 1578) ― илуминатор, минијатурист и [[сликар]] роден во [[Кралство Хрватска и Далмација|Кралството Хрватска]], кој главно бил активен во ренесансна Италија.<ref>John Van Antwerp Fine, When ethnicity did not matter in the Balkans: a study of identity in pre-nationalist Croatia, Dalmatia, and Slavonia in the medieval and early-modern periods, University of Michigan Press, 2006, p 195 [https://books.google.com/books?id=wEF5oN5erE0C&lpg=PA195 Google Books]</ref> Тој е сметан за најголемиот илуминатор на италијанската висока ренесанса, и веројатно последниот многу значаен [[уметник]] во долгата традиција на [[Илуминиран ракопис|илуминираниот ракопис]], пред некои современи преродби. == Животопис == Јулије Кловиќ е роден во Грижане, село во [[Кралство Хрватска и Далмација|Кралството Хрватска]] (денешна [[Хрватска]]),<ref name="ReferenceA">The Life and Works of Giorgio Giulio Clovio, Miniaturist: with notices of his contemporaries, and of the art of decoration in the Sixteenth Century - by John William Bradley – 1891</ref> Потекнувал од [[Хрвати|хрватско]] семејство.<ref name="John W. Bradley 368-369">[[Јулије Кловиќ#Bradley|Bradley, 2004 (препечатено)]], pp. 368–369</ref><ref name="Maria Cionini Visani 8">{{Наведена книга|title=Giorgio Clovio|last=Visani|first=Maria|publisher=Laurana|year=1993|page=8}}</ref> а тој на [[италијански]] е познат како Clovio Croata''.''<ref>Igor Fisković; (1989) ''Renaissance Art in Dalmatia and Hungary'' p. 100; Balcánica XX, Belgrade</ref> Не е познато каде имал рана обука, но можеби студирал [[уметност]] кај [[Монах|монасите]] во [[Риека]] во Нови Базар кога бил млад.<ref>Ralph N James, Painters and Their Works: A Dictionary of Great Artists who are Not Now Alive - 1896 - p. 201-3</ref> [[Податотека:Farnese_hours._M.69.jpg|лево|мини|341x341пкс| Покровителот на Кловио, кардинал Алесандро Фарнезе, од „''Фарнезов часослов''“.]] Тој се преселил во Италија на 18-годишна возраст и влегол во домаќинството на кардиналот Марино Гримани каде што се обучувал како [[сликар]]. Помеѓу 1516 и околу 1523 година Кловиќ можеби живеел со Марино во седиштето на стрикото на вториот, кардиналот Доменико Гримани во [[Рим]].<ref name="Calvillo">Elena Calvillo, Romanità and Grazia: Giulio Clovio's Pauline Frontispieces for Marino Grimani, The Art Bulletin, том 82, бр. 2 (јуни 2000), стр. 280-297, {{JSTOR|3051377}}</ref> Кловиќ студирал под Џулио Романо во овој ран период.<ref>Julius Schlosser, Two Portrait Miniatures from Castle Ambras, The Burlington Magazine for Connoisseurs, Vol. 41, No. 235 (Oct., 1922), pp. 194-195+197-198, {{JSTOR|861625}}</ref> Студирал и под Џироламо дај Либри. Додека бил штитеник на кардиналот Доменико Гримани, Кловиќ врежувал медали и печати за него, како и Коментарот на Гримани, важна рано осветлена книга (сега Музеј „Сер Џон Соун“, [[Лондон]]). До 1524 година, Кловио бил во [[Будимпешта|Буда]], на [[Кралство Унгарија|унгарскиот]] двор на [[Лајош II|кралот Луј II]], за кого ги насликал „''Судење на Парис''“ и „''Лукреција''“. По смртта на Лајош во [[Мохачка битка (1526)|Мохачката битка]], Кловиќ отпатува за Рим каде ја продолжил својата кариера.<ref name="Carney">Renaissance and Reformation, 1500-1620: A Biographical Dictionary (The Great Cultural Eras of the Western World) by Jo Eldridge Carney (editor) Greenwood Press 2001. Clovio Giulio p. 88-89</ref> По 1527 година посетил неколку манастири на редовните канони на Свети Августин. Во 1534 година, Кловиќ се вратил во куќата на кардиналот Марино Гримани.<ref name="Carney"/> Една година подоцна, Кловиќ можеби го следел Марино кога тој бил назначен за папски легат во [[Перуџа]], каде што е сметано дека Кловио работел на илустрации за ракописот што е сега во „Соун“, напишан од Марино Гримани околу тоа време. Кловиќ најверојатно се вратил во Рим до крајот на 1538 година кога е познато дека се сретнал со [[писател]]от Франсиско де Оланда.<ref name="Calvillo"/> [[Податотека:11.499_PS2.jpg|мини| Припишувано на Јулије Кловиќ (1498–1578). Распнување, ок. 1572 година. Темпера на [[пергамент]], 23,2 x 14,3 цм. Музеј Бруклин, подарок на А. Огустус Хили.]] Кловиќ подоцна станал член на домот на Алесандро Фарнезе со кого ќе биде поврзан до неговата [[смрт]]. За време на неговото време со Фарнезе, Кловиќ го создал едно од неговите ремек-дела, „<nowiki><i>Фарнезов часослов</i></nowiki>“. Други познати дела од овој период ги се илустрациите за Таунлиевиот лекционер.<ref>Lilian Armstrong, Review of The Towneley Lectionary Illuminated for Cardinal Alessandro Farnese by Giulio Clovio: The New York Public Library Astor, Lenox and Tilden Foundations Manuscript 91. Described by Jonathan J.G. Alexander. The Burlington Magazine, Vol. 140, No. 1146 (Sep., 1998), p. 626, {{JSTOR|888022}}</ref> Од 1551 до 1553 година е познато дека Кловиќ работел во [[Фиренца]]. Во тоа време тој насликал минијатура на Елеонор Толедска (се наоѓа во [[Англија]], Опатија Велбек, приватна збирка).<ref>Janet Cox-Rearick and Mary Westerman Bulgarella, Public and Private Portraits of Cosimo de' Medici and Eleonora di Toledo: Bronzino's Paintings of His Ducal Patrons in Ottawa and Turin, Artibus et Historiae, Vol. 25, No. 49 (2004), pp. 101-159, {{JSTOR|1483750}}</ref> == Допир со други уметници == Кловиќ бил пријател на многу помладиот [[Ел Греко]], прославениот [[Грци|грчки]] уметник од [[крит]]ски [[Ираклион]], кој подоцна работел во [[Шпанија]], за време на раните години на Ел Греко во [[Рим]]. Греко насликал два [[портрет]]а на Кловиќ; едната ги прикажува четворицата сликари кои ги сметал за свои мајстори; во ова, Кловиќ е рамо до рамо со [[Микеланџело Буонароти|Микеланџело]], [[Тицијан]] и [[Рафаело Санти]]. Кловиќ бил познат и како „Микеланџело на минијатурата“. Книгите со неговите минијатури станале познати пред се поради неговите вешти илустрации. Тој бил убедлив во пренесувањето на стилот на италијанското [[Висока ренесанса|високоренесансно]] [[сликарство]] во минијатурен формат.{{Се бара извор|date=април 2024}} [[Питер Бројгел Постариот]] бил личен пријател на Јулије Кловиќ,<ref name="ReferenceA"/> и останал со Кловиќ во Рим за време на неговото патување во Италија во 1553 година.<ref>Charles de Tolnay, Newly Discovered Miniatures by Pieter Bruegel the Elder, The Burlington Magazine, Vol. 107, No. 744 (Mar., 1965), pp. 110-115</ref> Брејгел извршил мал медалјон кој прикажува бродови во бура на минијатурата на [[Страшниот суд]] во Кловиќ ( Јавна библиотека „Њујорк“),<ref>Claude Henri Rocquet, Bruegel, or, The workshop of dreams, University of Chicago Press, 1991, p 51</ref> но шесте Бројгели споменати во [[тестамент]]от на Кловиќ исчезнале.{{Се бара извор|date=април 2024}} == Поважни дела == [[Податотека:Clovio_magi.jpg|мини|320x320пкс| Обожување на мудреците и [[Соломон]] обожувано од [[Царицата од Сава|кралицата од Сава]] во „''Фарнезов часослов''“''.'']] === Соунски ракопис === Кловиќ го осветли Коментарот на Марино Гримани на Посланието на [[Апостол Павле|Свети Павле]] до [[Послание до Римјаните|Римјаните]]. Ова дело сега се наоѓа во Музејот „Сер Џон Соун“ во [[Лондон]]. Коментарот се состои од 130 велуми. Вклучени се две големи минијатури, како и богато украсени рабови. Минијатурите го прикажуваат преобраќањето на Свети Павле.<ref>[[Јулије Кловиќ#Bradley|Bradley, 2004 (препечатено)]], pp. 245-253</ref><ref>[http://collections.soane.org/THES84219 Sir John Soane's Museum catalogue]</ref> === ''Фарнезов часослов'' === Неговото најпознато дело е „''Фарнезов часослов“,'' завршено во 1546 година за кардиналот Алесандро Фарнезе, кое било девет години во изработка (сега Морганова библиотека, [[Њујорк]]). Тој покажува на ова дело во портретот на [[Ел Греко]] (горе). Ова содржи дваесет и осум минијатури, главно сцени од [[Стар завет|Стариот]] и [[Новиот завет]], но со позната слика на две страници што ја претставува поворката Корпус Кристи во Рим. Има прекрасни сребрено-позлатени корици, иако тие не се од [[Бенвенуто Челини]], како што тврдел [[Вазари]]. === Таунлиев лекционер === ''Таунлиевиот лекционер'' сега се наоѓа во Јавната библиотека „Њујорк“ и веројатно му припаѓала на кардиналот Алесандро Фарнезе. Користена за време на богослужбите, книгата содржела шест величествени минијатури на цели страници наспроти минијатурните претстави на евангелистите. Илустрациите ги воведувале соодветните читања од Светото Писмо. Тие вклучуваат [[Христово Рождество|Рождество]], [[Воскресение]] и [[Страшниот суд]].<ref>[[Јулије Кловиќ#Bradley|Bradley, 2004 (препечатено)]], pp. 254-260</ref> === Колонов мисал === [[Податотека:Giulio_Clovio_001.jpg|лево|мини|300x300пкс| Осветлена страница од неговиот Колонови мисал, 1530-ти, Библиотека „Џон Рајландс“, Манчестер.]] Ова дело сега се наоѓа во Библиотеката „Џон Рајландс“ во [[Манчестер]].<ref>Donato Mansueto, The Italian emblem: a collection of essays, Librairie Droz, 2007, p 182, n. 56</ref> Колоновиот мисал било направено за кардиналот Помпео Колона. Имало одредена дебата за идентитетот на уметникот. Некои му го припишале мисалот на [[Рафаело Санти]] (околу 1517 година). Исто така, било предложувано дека делото може да му припаѓа на Винценцјо Рајмонди.<ref>The John Rylands library, Manchester: a brief record of twenty-one years' work (MCM January MCMXII), The University press, 1921, pg xiv [[iarchive:johnrylandslibr00guppgoog|Internet Archive]]</ref> Сега претежно му е припишувано на Кловиќ.<ref>Baltrusaitis, J., En busca de Isis, Siruela, 2006, 9788478444601, [https://books.google.com/books?id=i8cdHmcLYxEC URL]</ref><ref>John Rylands Library and Guppy, H., Bulletin of the John Rylands Library, v. 6, Manchester University Press, 1922, [https://books.google.com/books?id=8g8DAAAAYAAJ URL]</ref> [[Податотека:Julije_Klović_-_Judita_i_Holoferno.jpg|мини| Џудит обезглавува холоферни, цртеж, сребрена точка или јаглен, 322*238 мм, 1550–1560, [[Загреб]], [[Хрватска]] [[Хрватска академија на науките и уметностите|Академија на науките и уметностите]] - Катедра за графики и цртежи.]] === Друго === [[Британска библиотека|Британската библиотека]] ги има неговите дванаесет минијатури на цели страници за победите на императорот [[Карло V (Свето Римско Царство)|Карло V]],<ref name="EB1911">{{Cite EB1911|wstitle=Clovio, Giorgio Giulio|volume=6|page=563}}</ref> и Книгата на часовите на Стјуарт де Ротези, која првично била нарачана од кардиналот Марино Гримани и вклучувала 4 минијатури од Јулије Кловиќ.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Add_MS_20927 |title=British Library Catalogue |accessdate=2024-04-25 |archive-date=2015-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151221113804/http://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Add_MS_20927 |url-status=dead }}</ref> [[Ватиканска библиотека|Ватиканската библиотека]] има ракописен живот на Фредериго III ди Монтефелтро, војводата на Урбино, извонредно илустриран од Кловиќ.<ref name="EB1911"/> Други илустрации од него се чувани во [[Библиотека|библиотеки]] во [[Виена]], [[Њујорк (град)|Њујорк]], [[Минхен]] и [[Париз]], како и во многу приватни збирки. Голема изложба на неговите дела била одржана во 2012 година во [[Галерија Кловиќеви двори|Галеријата „Кловиќеви Двори“]], уметничката галерија посветена на него во [[Загреб]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.galerijaklovic.hr/sites/default/files/katalog_pdf/katalog.pdf|title=Julije Klović – najveći minijaturist renesanse|last=Poklečki-Stošić, Jasminka|language=hr, en|trans-title=Јулије Кловиќ — најголем минијатурист на ренесансата|accessdate=26 април 2024}}</ref> Според описот напишан за објавување од Антонфранческо Цирни, тој дизајнирал и многу костими за прочуените елаборирани свадбени веселби на Ортенсија Боромејска во март 1565 година, кои биле чувани во [[Апостолски дворец|Ватикан]] и вклучиле турнир во дворот на Белведере. Такви должности често биле очекувани од ренесансниот дворски сликар. Костимите биле внимателно запишани во низа анонимни [[бакропис]]и, некои веројатно врз основа на дизајнерските цртежи на Кловиќ.{{Се бара извор|date=април 2024}} == Смрт и погреб == Јулије Кловиќ починал во [[Рим]] на 5 јануари 1578 година. Неговиот гроб се наоѓа во [[Црква Свети Петар во Окови|базиликата „Св. Петар во окови“]], црквата што го содржи прославениот „''Мојсеј''“ на [[Микеланџело Буонароти|Микеланџело]]. == 500-годишнина == [[Хрватска]] ја прославила 500-годишнината од неговото раѓање во 1998 година. [[Хрватска народна банка|Хрватската народна банка]] издала посебна [[Сребро|сребрена]] [[монета]] од 200 [[Хрватска куна|куни]] во знак на спомен. Споменик на Кловиќ е подигнат и во Дривеник. Хрватската влада неодамна ја објавила веста со купувањето на ''„Страшниот суд“'' на Кловиќ, слика која Кловиќ му ја подарил на [[папата]] [[Папа Климент VII|Климент VII]]. Бернардин Модриќ го издал својот [[филм]] „''Евангелието според Кловиќ''“ во 2006 година. [[Ватикан]] ја прославил оваа годишнина со [[поштенски марки]]. == Наследство == Денеска Јулије Кловиќ/Џулио Кловио е славем во [[Италија]] и [[Хрватска]]. Роден е во [[Кралство Хрватска и Далмација|Кралството Хрватска]] и го кажувал својот [[Хрвати|хрватски]] идентитет.<ref name="John W. Bradley 368-369"/><ref name="Maria Cionini Visani 8"/> Но, поголемиот дел од својот живот работел во Италија и затоа често го нарекуваат [[Италијанци|италијански]] [[сликар]].<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/122438/Giulio-Clovio "Giulio Clovio." ''Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online.''] Encyclopædia Britannica, 2011. Web. 27 април 2011.</ref><ref>[http://www.treccani.it/enciclopedia/giorgio-giulio-clovio_%28Dizionario-Biografico%29/ "Clovio, Giorgio Giulio."] ''Treccani, il portale del sapere.'' Web. 27 април 2011. {{In lang|it}}</ref> == Скулптури == <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="5"> Податотека:Julije_Klovic_Z_Car_2007.jpg|алт=Statue in Drivenik|Статуа во Дривеник Податотека:Juraj_Julije_Klović_(1498-1578).JPG|алт=Bust in Zrinjevac park, Zagreb|Биста во паркот Зриневац,[[Загреб]] Податотека:Julije_Klovic_Grizane_0907.jpg|алт=Monument in Grižane|Споменик во Грижане Податотека:Juraj_Julije_Klović,_kip_u_Zagrebu.jpg|алт=Statue in front of Klovićevi Dvori Gallery, Zagreb|Статуа пред [[Галерија Кловиќеви двори|галеријата Кловиќеви Двори]], Загреб </gallery> == Поврзано == * [[Италијански Хрвати]] == Наводи == {{Наводи}} == Извори == * {{Наведена книга|title=The Life and Works of Giorgio Giulio Clovio Miniaturist with Notices of His Contemporaries and of the Art of Book Decoration in the Sixteenth Century|last=Bradley|first=John W.|publisher=Kessinger Publishing|year=2004|isbn=978-1-4179-4605-1|ref=Bradley}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Julije Klović}} === Меѓународни === * {{Британика|9024457}} * [http://www.finearttouch.com/Italian_Renaissance_Artist_Listing_A-L.html Italian Renaissance Artist List] * [http://www.rkd.nl/rkddb/detail.aspx Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie - Clovio, Giorgio Il Macedo] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070831215155/http://www.rkd.nl/rkddb/detail.aspx |date=2007-08-31 }} Archived 2007-08-31 at the Wayback Machine * [http://www.artcyclopedia.com/artists/clovio_giorgio_giulio.html Clovio Giorgio Giulio Artcyclopedia] * [https://web.archive.org/web/20121014160846/http://wwar.com/masters/c/clovio-giorgio_giulio.html Clovio Giorgio Giulio Masters] * [http://www.bartleby.com/65/cl/Clovio-G.html Clovio Giulio Bartleby] * [http://www.newadvent.org/cathen/04069a.htm Giorgio Clovio Newadvent] * [http://www.nla.gov.au/pub/gateways/archive/53/p15a01.html Giulio Clovio] * [https://www.vatican.va/vatican_city_state/services/stamps_coins/documents/archivio_generale/0566_it.htm Vatican City postage stamp: Christmas 1998 – 500th anniversary of the birth of Giulio Clovio] (named Julius Clovius Croatus in the stamp) === Италијански === * [http://www.copia-di-arte.com/a/clovio-giorgio-giulio.html Motivi disponibili Giorgio-Giulio Clovio] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191203014932/http://www.copia-di-arte.com/a/clovio-giorgio-giulio.html |date=2019-12-03 }} * [https://web.archive.org/web/20060509030353/http://biblio.cribecu.sns.it/cgi-bin/vasari/Vasari-all?code_f=print_page&work=le_vite&volume_n=6&page_n=213 Le Vite - Edizioni Giuntina e Torrentiniana] * [http://www.storiarte.altervista.org/vasarielenco.htm Gli artisti principali citati dal Vasari nelle "Vite" (elenco)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201213154046/http://www.storiarte.altervista.org/vasarielenco.htm |date=2020-12-13 }} * [http://www.copia-di-arte.com/a/clovio-giorgio-giulio/last-judgement-after-mich.html Ultimo giudizio del Clovio] === Хрватски === * [https://web.archive.org/web/20031219124203/http://www.hnb.hr/numiz/zla-sre/klovic/eklovic.htm Juraj Julije Klović Commemorative Coins-in English] * [https://web.archive.org/web/20070927225902/http://www.posta.hr/main.aspx?id=193&idmarke=312 Хрватска поштенска марка: Божиќ 1998 година – 500 години од раѓањето на Јурај Јулије Кловиќ] {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кловиќ, Јулије}} [[Категорија:Римокатолички сликари]] [[Категорија:Починати во 1578 година]] [[Категорија:Родени во 1498 година]] [[Категорија:Хрватски сликари]] [[Категорија:Католички украсни уметници]] [[Категорија:Католички гравери]] [[Категорија:Хрвати од 16 век]] [[Категорија:Хрвати во Италија]] [[Категорија:Илуминатори на ракописи]] [[Категорија:Хрватски машки сликари]] nw4phs7la3e2mrsncxkfppwiey93pzb 0 1354263 5582121 5549255 2026-06-24T23:51:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582121 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Ѕвездена карта}}  [[Податотека:Planisphæri_cœleste.jpg|мини|250x250пкс| Небесна карта од холандскиот картограф Фредерик де Вит, 1670 година.]] '''Ѕвездена карта''' ― небесна карта на ноќното небо со [[Астрономско тело|астрономски тела]] поставени на мрежен систем. Тие се користени за идентификување и наоѓање [[Соѕвездие|соѕвездија]], [[Ѕвезда|ѕвезди]], [[Маглина|маглини]], [[Галаксија|галаксии]] и [[Планета|планети]].<ref>Kunwar Krishan Rampal, Mapping and Compilation, Concept · 1993, page 96</ref> Тие биле користени за човечка навигација уште од памтивек.<ref>The Handbook Of The SAS And Elite Forces. How The Professionals Fight And Win. Edited by Jon E. Lewis. p.373-Tactics And Techniques, Personal Skills And Techniques. Robinson Publishing Ltd 1997. ISBN 1-85487-675-9</ref> Забележете дека ѕвездената карта се разликува од [[Астрономски каталог|астрономскиот каталог]], кој е список или табеларен преглед на астрономски тела за одредена цел. Алатките што користат ѕвездена карта се [[астролаб]] и рамнисфера. == Историја == [[Податотека:Atlas_(Farnese_Globe).jpg|мини|267x267пкс| Фарнезеовиот атлас во Националниот археолошки музеј, [[Неапол]].]] === Праисторија === Различни [[археолошки наоѓалишта]] и пронајдени артефакти се сметани дека укажуваат на древни ѕвездени карти. Најстарата позната ѕвездена карта можеби е врежан [[бивна]] од [[мамут]], нацртан од раните луѓе од [[Азија]] кои се преселиле во [[Европа]], кој бил откриен во [[Германија]] во 1979 година. Овој артефакт е стар 32.500 години и има резба што наликува на соѕвездието [[Орион (соѕвездие)|Орион]], иако не може да биде потврдено и може да биде и табела за [[бременост]].<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/2679675.stm|title='Oldest star chart' found|last=Whitehouse|first=David|date=21 јануари 2003|access-date=26 август 2024|publisher=[[BBC]]}}</ref> Германскиот истражувач д-р Михаел Рапенглук, од Универзитетот во Минхен, предложил дека цртањето на ѕидот на пештерите [[Ласко (пештера)|Ласко]] во [[Франција]] би можело да биде графичка претстава на [[Расеано ѕвездено јато|расејаното јато]] ѕвезди [[Плејади (ѕвездено јато)|Плејади]]. Ова е датирано од пред 33.000 до 10.000 години. Тој, исто така, предложил дел во истите пештери на кој е прикажан [[бизон]] во трк, [[човек]] со [[глава]] на [[птица]] и глава на птица на врвот на парче дрво, заедно може да го отслика Летниот триаголник, кој во тоа време бил циркуполарна формација.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.space.com/scienceastronomy/planetearth/cave_paintings_000810.html|title=Dr. Michael A. Rappenglueck sees maps of the night sky, and images of shamanistic ritual teeming with cosmological meaning|last=Lucentini|first=Jack|access-date=26 август 2024|publisher=space.}}</ref> Рапенглук открил и цртеж на соѕвездието [[Северна Круна (соѕвездие)|Северна Круна]] во пештерата Ел Кастиљо (северна [[Шпанија]]), направен во истиот период како и табелата Ласко.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/871930.stm|title=BBC News - SCI/TECH - Ice Age star map discovered|work=news.bbc.co.uk|accessdate=26 август 2024}}</ref> Друг нацрт со ѕвезди, создадена пред повеќе од 21.000 години, била пронајдена во [[:fr:Grotte de la Tête du Lion|пештерата Лавовска Глава]] ([[Француски јазик|француски]]: Tête du Lion). Говедата во овој нацрт може да го претставува соѕвездието [[Бик (соѕвездие)|Бик]], со шема што ги претставува Плејадите веднаш над него.<ref>{{Наведен arXiv|last=Sparavigna|first=Amelia|title=The Pleiades: the celestial herd of ancient timekeepers|date=октомври 2008|eprint=0810.1592v1|class=physics.hist-ph}}</ref> Ѕвездена карта нацртана пред 5000 години од Индијците во [[Кашмир]], која исто така прикажува [[супернова]] за прв пат во историјата на [[човештвото]].<ref>http://www.tifr.res.in/~archaeo/papers/Prehistoric%20astronomy/Oldest%20Supernova%20record%20in%20Kashmir.pdf {{Bare URL PDF|date=March 2022}}</ref> Небесниот диск Небра, [[Бронза|бронзен]] диск широк 30 цм, датиран во 1600 п.н.е., носи златни симболи кои претежно се толкувани како [[Сонце]] или полна [[Месечина]], месечева полумесечина, неколку [[ѕвезди]] вклучувајќи го јатото [[Плејади (ѕвездено јато)|Плејади]] и веројатно [[Млечниот Пат]]. === Антика === Најстарата точно датирана ѕвездена карта била појавена во староегипетската астрономија во 1534 п.н.е.<ref>{{Наведено списание|last=von Spaeth|first=Ove|date=2000|title=Dating the Oldest Egyptian Star Map|url=http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp|journal=Centaurus|volume=42|issue=3|pages=159–179|bibcode=2000Cent...42..159V|doi=10.1034/j.1600-0498.2000.420301.x|access-date=26 август 2024|archive-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190126001022/http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp|url-status=dead}}</ref> Најраните познати каталози на ѕвезди биле составени од [[Вавилонска астрономија|вавилонските астрономи]] од [[Месопотамија]] кон крајот на II милениум п.н.е., за време на Каситскиот период (околу 1531–1155 п.н.е.).<ref name="north 1995 30 31">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/nortonhistoryofa0000nort|title=The Norton History of Astronomy and Cosmology|last=North|first=John|date=1995|publisher=W.W. Norton & Company|isbn=0-393-03656-1|location=New York and London|pages=[https://archive.org/details/nortonhistoryofa0000nort/page/30 30–31]|url-access=registration}}</ref> Најстарите записи за кинеската астрономија датираат од периодот на завојуваните држави (476–221 п.н.е.), но најраните зачувани кинески каталози на ѕвезди на астрономите [[Ши Шен]] и [[Ган Де]] и биле пронајдени од страна на [[Хан (династија)|западноханскиот]] историчар [[Сима Чјиан]] во 2 век п.н.е<nowiki><i id="mwVA">.</i></nowiki><ref>{{Наведена книга|title=The Chinese Sky During the Han: Constellating Stars and Society|last=Sun|first=X.|last2=Kistemaker|first2=J.|date=1997|publisher=[[Koninklijke Brill]]|isbn=90-04-10737-1|pages=21–22}}</ref> Најстариот кинески графички приказ на ноќното небо е излакирана кутија од гробот на големецот Ји од Зенг од 5 век п.н.е., иако овој приказ ги прикажува положбите на кинеските соѕвездија по име и не ги прикажува поединечните ѕвезди.<ref>{{Наведена книга|title=The Chinese Sky During the Han: Constellating Stars and Society|last=Sun|first=X.|last2=Kistemaker|first2=J.|date=1997|publisher=[[Koninklijke Brill]]|isbn=90-04-10737-1|pages=18–19}}</ref> Фарнезеовиот атлас е римска копија од 2 век од новата ера на грчка статуа од [[Хеленистички период|хеленистичкото време]] која го прикажува [[Титани|титанот]] [[Атлас (митологија)|Атлас]] како ја држи [[Небесна сфера|небесната сфера]] на неговото [[рамо]]. Тоа е најстариот преживеан приказ на [[Стара Грција|старогрчки]] соѕвездија и вклучува мрежни кругови кои обезбедуваат координатни положби. Поради [[прецесија]]та, положбите на соѕвездијата полека се менуваат со текот на времето. Со споредување на положбите на 41 соѕвездие во однос на мрежните кругови, може да биде направена точна определба за [[Епоха (астрономија)|епохата]] кога биле извршени првичните набљудувања. Врз основа на овие информации, соѕвездијата биле каталогизирани во {{Безпрелом|125 ± 55 п.н.е.}} Овој доказ покажува дека бил користен [[Ѕвезден каталог|ѕвездениот каталог]] на грчкиот астроном [[Хипарх]] од II век п.н.е.<ref>{{Наведено списание|last=Schaefer|first=Bradley E.|date=мај 2005|title=The epoch of the constellations on the Farnese Atlas and their origin in Hipparchus's lost catalogue|url=https://digitalcommons.lsu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=5815&context=physics_astronomy_pubs|journal=Journal for the History of Astronomy|volume=36/2|issue=123|pages=167–196|bibcode=2005JHA....36..167S|doi=10.1177/002182860503600202}}</ref> Пример за графичка претстава на ноќното небо од [[Египет (римска провинција)|римската ера]] е птоломејскоегипетскиот дендерски зодијак, кој датира од 50 п.н.е. Ова е [[скулптура]] на бас-релјеф на таванот во комплексот на храмот Дендера. Тоа е рамнисфера што го прикажува [[зодијак]]от во графички претстави. Сепак, поединечни ѕвезди не се нацртани.<ref>{{Наведено списание|last=Evans|first=James|date=август 1999|title=The Material Culture of Greek Astronomy|journal=Journal for the History of Astronomy|volume=30|issue=3|pages=237–307, 289–290|bibcode=1999JHA....30..237E|doi=10.1177/002182869903000305}}</ref> === Среден век === Најстарата преживеана ѕвездена ракописна карта била Ѕвездената карта Дунхуанг, датирана од династијата Танг (618–907) и откриена во [[Пештери Могао|пештерите Могао]] во Дунхуанг во [[Гансу]], Западна Кина покрај [[Пат на свилата|Патот на свилата]]. Ова е свиток 210 цм во должина и 24,4 цм широк што го прикажува небото помеѓу [[Деклинација (астрономија)|деклинациите]] 40° јужно до 40° север во дванаесет табли, плус тринаесеттата табла што го прикажува северното кружнополарно небо. Извлечени биле вкупно 1.345 ѕвезди, групирани во 257 [[Астеризам|астеризми]]. Датумот на оваа табела е неизвесен, но е проценуван дека е од 705–10 н.е.<ref name="193247613X">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/aurelsteinonsilk0000whit|title=The Silk Road: trade, travel, war and faith|last=Whitfield, Susan|last2=Sims-Williams, Ursula|date=2004|publisher=Serindia Publications, Inc.|isbn=1-932476-13-X|pages=[https://archive.org/details/aurelsteinonsilk0000whit/page/81 81–86]|author-link=Сузан Витфилд|url-access=registration}}</ref><ref name="jahh12">{{Наведено списание|last=Bonnet-Bidaud|last2=Jean-Marc|last3=Praderie, Françoise|last4=Whitfield, Susan|date=март 2009|title=The Dunhuang Chinese sky: A comprehensive study of the oldest known star atlas|journal=Journal of Astronomical History and Heritage|volume=12|issue=1|pages=39–59|arxiv=0906.3034|bibcode=2009JAHH...12...39B|doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2009.01.04}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://irfu.cea.fr/Sap/Phocea/Vie_des_labos/Ast/ast.php?t=actu&id_ast=2615|title=The Oldest Extand Star Chart|last=Bonnet-Bidaud|first=Jean-Marc|date=2009-06-27|publisher=[[Институт за истражување на основните закони на универзумот]]|accessdate=26 август 2024|archive-date=2017-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201040803/http://irfu.cea.fr/Sap/Phocea/Vie_des_labos/Ast/ast.php?t=actu&id_ast=2615|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Su_Song_Star_Map_2.JPG|мини|250x250пкс| Ѕвездена карта на [[Картографска проекција|јужната поларна проекција]] за небесниот глобус на кинескиот астроном Су Сонг (1020–1101).]] За време на [[Сунг (династија)|династијата Сонг]] (960–1279), кинескиот астроном Су Сонг напишал [[книга]] со наслов ''Шин јишијанг фа јао'' (Нов дизајн за армиларниот часовник) која содржи пет карти со 1.464 ѕвезди. Ова е датирано во 1092 година. Во 1193 година, астрономот Хуанг Шанг подготвил рамнисфера заедно со објаснувачки текст. Бил врежан во камен во 1247 година, а оваа табела сè уште постои во храмот Вен Миао во [[Суџоу]].<ref name="jahh12"/> Во муслиманската астрономија, првата ѕвездена карта што била прецизно нацртана најверојатно биле илустрациите што ги направил персискиот астроном Абд ал-Рахман ал-Суфи во неговото дело од 964 година насловено како ''Книга на фиксирани ѕвезди''. Оваа книга била ажурирање на деловите VII.5 и VIII.1 од каталогот на ѕвезди од 2 век Алмагест од [[Клавдиј Птоломеј|Птоломеј]]. Работата на Ал-Суфи содржела илустрации на соѕвездијата и ги прикажувала посветлите ѕвезди како точки. Изворната книга не преживеала, но примерок од околу 1009 година е зачуван на [[Оксфордски универзитет|Универзитетот во Оксфорд]].<ref name="193247613X"/><ref name="jahh12"/> Можеби најстарата [[европска]] ѕвездена карта била [[пергамент]]ен ракопис со наслов ''De Composicione Spere Solide''. Најверојатно е произведен во [[Виена]], [[Војводство Австрија|Австрија]] во 1440 година и се состоел од дводелна карта што ги прикажува соѕвездијата на северната небесна хемисфера и [[еклиптика]]та. Ова можеби послужило како прототип за најстарата европска печатена ѕвездена карта, збир на дрвени портрети од 1515 година, произведени од [[Албрехт Дирер]] во [[Нирнберг]], Германија.<ref>{{Наведена книга|title=The History of cartography|last=Harley, John Brian|last2=Woodward, David|date=1987|publisher=Oxford University Press US|isbn=0-226-31635-1|edition=2nd|volume=2|pages=60–61}}</ref> === Ран нов век === [[Податотека:Scutum Sobiescianum - Prodromus astronomiae 1690 (5590349).jpg|десно|мини| Хевелиус – ''Firmamentum Sobiescianum sive Uranographia'', 1690 година.]] За време на [[Европа|европското]] [[Големите географски откритија|време на откритија]], експедициите на јужната хемисфера почнале да резултираат со додавање на нови [[соѕвездија]]. Овие најверојатно потекнуваат од записите на двајца холандски морнари, Питер Дирксзон Кејзер и Фредерик де Хаутман, кои во 1595 година патувале заедно во [[Холандска Источна Индија]]. Нивните збирки резултирале со глобусот на Јодок Хондиус од 1601 година, кој додал 12 нови јужни соѕвездија. Биле изработени уште неколку такви карти, вклучувајќи ја и ''Уранометрија'' на [[Јохан Бајер]] во 1603 година.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/measurementofsta0000hear|title=The measurement of starlight: two centuries of astronomical photometry|last=Hearnshaw|first=J. B.|date=1996|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-40393-6|pages=[https://archive.org/details/measurementofsta0000hear/page/9 9–10]|url-access=registration}}</ref> Последниот бил првиот [[атлас]] што ги нацртал двете небесни хемисфери и ги воведе [[Бајерово означување|Бајеровите ознаки]] за идентификување на најсјајните ѕвезди со помош на [[Грчка азбука|грчката азбука]]. ''Уранометрија'' содржела 48 мапи на соѕвездијата Птоломеј, плоча на јужните соѕвездија и две плочи кои ја прикажувале целата северна и јужна хемисфера во стереографска поларна проекција.<ref>{{Наведено списание|last=Swerdlow|first=N. M.|date=август 1986|title=A Star Catalogue Used by Johannes Bayer|journal=Journal for the History of Astronomy|volume=17|issue=50|pages=189–197|bibcode=1986JHA....17..189S|doi=10.1177/002182868601700304}}</ref> Полскиот астроном Јоханес Хевелиус го објавил својот ѕвезден атлас ''Firmamentum Sobiescianum'' постхумно во 1690 година. Содржел 56 големи ѕвездени со две страници и ја подобри точноста во положбата на јужните ѕвезди. Тој вовел уште 11 соѕвездија, вклучително и [[Штит (соѕвездие)|Штит]], [[Гуштер (соѕвездие)|Гуштер]] и [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]]. === Најново време === Во 1824 година, Сидни Хол произвел збир на ѕвездени карти наречени Огледало на Уранија. Тие се илустрации засновани на ''Небесниот атлас'' на Александар Џејмисон, но додавањето на дупки во нив им овозможило да се држат до светлина за да видат приказ на ѕвездите на соѕвездието. == Поврзано == * [[Список на соѕвездија по површина|Список на соѕдездија по површина]] * [[Астрологија]] * [[Чеонсанг Јеолча Буњаџидо]] * [[Ефемерида]] * [[Списоци на ѕвезди по соѕвездија]] * [[Величина (астрономија)]] * [[Небесна картографија|Ѕвездена картографија]] * [[Временска рамка на астрономски карти, каталози и истражувања]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.mhhe.com/physsci/astronomy/arny_3e_update/constellation_quiz/assets/constel_tutmod.html Семрежен водич за користење на ѕвездена карта] * [http://idp.bl.uk/database/oo_loader.a4d?pm=Or.8210/S.3326 Најраниот светски ракопис Ѕвездена карта] од Дунхуанг на Патот на свилата === Ѕвездени карти === {{Ризница-врска|Star charts}} * [https://the-sky.org/ Семрежен планетариум - Небото]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – Бесплатна интерактивна ѕвездена карта врз основа на местоположбата * [https://docs.google.com/leaf?id=0Bw9DD8Hgvs_HMDUzOGQ4MTktYTVhYi00YzhhLTg1NWYtZTYxNzM4NGRjZGU5&hl=en_GB Небесна карта] – Бесплатен исечок на картата на северното небо. * [https://docs.google.com/leaf?id=0Bw9DD8Hgvs_HNDgyYmNlNzAtMGE0MC00NGY5LWE2MjQtZTAzYWUxYzQxZWU0&hl=en_GB Планисфериум] – Бесплатен исечок на картата на северното небо на латински * [http://www.midnightkite.com/starcharts.html SFA Star charts] – Бесплатни ѕвездени карти * [http://www.geody.com/star_charts.php Geody Star Charts] – Бесплатни (CC-by-sa) ѕвездени карти погодни за печатење за неколку географски широчини и периоди од годината * [https://web.archive.org/web/20090323042810/http://mydob.co.uk/community_star.php Семрежна ѕвездена карта] * [http://astroclub.tau.ac.il/skymaps/monthly/ Месечни карти на небото за секоја местоположба на Земјата] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070913163917/http://astroclub.tau.ac.il/skymaps/monthly/|date=2007-09-13}} * [http://www.skymaps.com/ Карта на вечерното небо] – бесплатни месечни ѕвездени карти и календар за набљудувачите на северната хемисфера, јужната хемисфера и екваторското небо. * [http://www.skymaponline.net/ Sky Map Online] – бесплатна интерактивна ѕвездена карта (прикажува над 1.2 милиони ѕвезди до светлинска величина 12) * [http://www.stellarmap.com/ Stellarmap.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200418222023/http://www.stellarmap.com/ |date=2020-04-18 }} – семрежна карта на ѕвездите (потребен е компатибилен прелистувач како што се [[Google Chrome|Chrome]], [[Opera]], [[Firefox]], [[Safari]] или IE9). {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Соѕвездија]] [[Категорија:Ѕвездени каталози]] [[Категорија:Астрономски каталози]] [[Категорија:Навигација]] [[Категорија:Небесна картографија]] [[Категорија:Ѕвездени карти]] [[Категорија:Ѕвездени атласи]] [[Категорија:Видови карти]] q2u32pgeilpw7dpvy4o0fkw7f6hvpe8 0 1356908 5582208 5499816 2026-06-25T07:22:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582208 wikitext text/x-wiki '''Џенис Лаф''' е [[Климатологија|климатски научник]] во Австралискиот институт за морска наука (АИМН) на Универзитетот Џејмс Кук,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.coralcoe.org.au/person/janice-lough|title=Janice Lough – ARC Centre of Excellence for Coral Reef Studies|work=www.coralcoe.org.au|accessdate=2022-05-26}}</ref> таа ги истражува климатските промени и влијанието на температурата и зголемениот CO на коралните гребени. Била избрана на Австралиската академија на науките во 2022 година за нејзиното истражување за климатските промени, коралните гребени и развивањето на еколошки и истории на раст со висока резолуција од коралите, особено од Големиот корален гребен.<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.science.org.au/profile/janice-lough|title=Janice Lough|work=www.science.org.au|language=en|accessdate=2022-05-26}}</ref><ref name="FAA2022">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.science.org.au/news-and-events/news-and-media-releases/two-firsts-academy-announces-2022-fellows|title=Academy announces 2022 Fellows for outstanding contributions to science|date=2022-05-26|work=Australian Academy of Science|language=en|accessdate=2022-05-26}}</ref> == Кариера == Лаф дипломирала во 1976 година и докторирала во 1981 година на [[Универзитетот во Источна Англија]] во ОК.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://orcid.org/0000-0002-3789-1009|title=ORCID|work=orcid.org|accessdate=2022-05-26}}</ref> Работела на [[Универзитетот во Аризона]], во Лабораторијата за истражување на прстените на дрвјата, од 1982 до 1986 година, а потоа се преселила во [[Австралискиот институт за морска наука]] во 1986 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/profile/Janice-Lough|title=Research Gate}}</ref> Лаф е климатски научник кој работи на растот и еколошките записи од коралите во изминатите неколку векови и ги позиционирал во историски контекст.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://geteducation.com.au/townsville-students-submerged-marine-science/|title=Townsville students submerged in marine science|date=2017-09-13|work=Get Education|language=en-US|accessdate=2022-05-26|archive-date=2023-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230521120047/http://geteducation.com.au/townsville-students-submerged-marine-science/|url-status=dead}}</ref> Таа, исто така, проучува како климатските промени веќе влијаеле на тропските морски екосистеми, бидејќи е забележано значително затоплување во тропските океани. Таа известувала за забележливите влијанија на ова затоплување со забележливи последици за сегашните гребени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.science.org.au/curious/person/dr-janice-lough|title=Dr Janice Lough|last=sarah|date=2015-05-22|work=Curious|language=en|accessdate=2022-05-26}}</ref> Кариерата на Лаф се фокусирала на три области, развивање и толкување на реконструкции на палео-климати, одредување на природата, причините и последиците од климатската варијабилност на тропските корални гребени, како и развивање на истории на корални калцификација, врз основа на коралните јадра.<ref name="auto"/> Таа имала експертиза во растот на коралите, калцификацијата, климатските промени и Големиот корален гребен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scimex.org/experts?name=Janice-Lough&a=36803|title=Janice Lough - Scimex|work=www.scimex.org|accessdate=2022-05-26|archive-date=2022-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602161915/https://www.scimex.org/experts?name=Janice-Lough&a=36803|url-status=dead}}</ref> Член е на АРК Центарот за извонредност за студии на корални гребени, на Универзитетот Џејмс Кук.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stemwomen.org.au/|title=Janice Lough|work=STEM Women|language=en|accessdate=2022-05-26|archive-date=2023-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107081106/https://www.stemwomen.org.au/|url-status=dead}}</ref> Работата на Лаф била опишана од Карбон Бриф,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.carbonbrief.org/ocean-acidifiction-decline-of-great-barrier-reef-likely-to-be-worse-than-feared/|title=Ocean acidification: Decline of Great Barrier Reef likely to be worse than feared|date=2016-02-23|work=Carbon Brief|language=en|accessdate=2022-05-26}}</ref> АБЦ,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.abc.net.au/science/articles/2011/05/30/3230813.htm|title=Winners and losers in ocean acidification|last=Monday|first=30 May 2011 Anna SallehABC|date=2011-05-30|work=www.abc.net.au|language=en-AU|accessdate=2022-05-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=The Anthropocene: a new age of humans|date=2016-11-15|url=https://www.abc.net.au/catalyst/the-anthropocene-a-new-age-of-humans/11017076|publisher=Australian Broadcasting Corporation|language=en-AU|access-date=2022-05-26}}</ref> [[New York Times]] и Аустралијан Џиографик,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.australiangeographic.com.au/topics/science-environment/2016/04/more-than-1000km-of-the-great-barrier-reef-has-bleached/|title=More than 1000km of the Great Barrier Reef has bleached|date=2016-04-08|work=Australian Geographic|language=en-AU|accessdate=2022-05-26}}</ref> како и други медиуми,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://eos.org/science-updates/saving-our-marine-archives|title=Saving Our Marine Archives|date=2017-02-24|work=Eos|language=en-US|accessdate=2022-05-26}}</ref> опишувајќи го влијанието на климатските промени врз корални гребени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thebulletin.org/2016/10/a-changing-climate-for-coral-reefs/|title=A changing climate for coral reefs|date=2016-10-11|work=Bulletin of the Atomic Scientists|language=en-US|accessdate=2022-05-26}}</ref> Таа, исто така, објавила во медиумите за работа на калцификација на промената на океаните.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2014/07/140723114202.htm|title=Calcification in changing oceans|work=ScienceDaily|language=en|accessdate=2022-05-26}}</ref> == Награди == * 2020 година - Награда за колеги од Меѓународното здружение на корални гребени (ICRS) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://coralreefs.org/awards-and-honors/recipients/|title=Awards & Honors Recipients|work=International Coral Reef Society|language=en-US|accessdate=2022-05-26}}</ref> * 2022 година - соработник, Австралиска академија на науките <ref name="FAA2022"/> == Избрани публикации == * {{Наведено списание|last=Lough|first=J.M.|last2=Barnes|first2=D.J.|year=2000|title=Environmental controls on growth of the massive coral Porites|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0022098199001689|journal=Journal of Experimental Marine Biology and Ecology|language=en|volume=245|issue=2|pages=225–243|doi=10.1016/S0022-0981(99)00168-9|pmid=10699212}} * {{Наведено списание|last=Hobday|first=Alistair J.|last2=Lough|first2=Janice M.|date=2011|title=Projected climate change in Australian marine and freshwater environments|url=http://www.publish.csiro.au/?paper=MF10302|journal=Marine and Freshwater Research|language=en|volume=62|issue=9|pages=1000|doi=10.1071/MF10302|issn=1323-1650|doi-access=free}} * {{Наведено списание|last=Hughes|first=T. P.|last2=Baird|first2=A. H.|last3=Bellwood|first3=D. R.|last4=Card|first4=M.|last5=Connolly|first5=S. R.|last6=Folke|first6=C.|last7=Grosberg|first7=R.|last8=Hoegh-Guldberg|first8=O.|last9=Jackson|first9=J. B. C.|date=2003-08-15|title=Climate Change, Human Impacts, and the Resilience of Coral Reefs|url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1085046|journal=Science|language=en|volume=301|issue=5635|pages=929–933|bibcode=2003Sci...301..929H|doi=10.1126/science.1085046|issn=0036-8075|pmid=12920289}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.331114 Етос] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220602180245/https://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.331114 |date=2022-06-02 }} * [https://www.oxfordbibliographies.com/ViewContributor/document/obo-9780199363445/obo-9780199363445-0080.xml?id=con7766 Оксфордски библиографии] * [https://www.science.org.au/news-and-events/news-and-media-releases/two-firsts-academy-announces-2022-fellows Соработници на Австралиската академија] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лаф, Џенис}} [[Категорија:Климатолози]] [[Категорија:Членови на Австралиската академија на науките]] [[Категорија:Морски биолози]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Жени климатолози]] 6hqgd7fw2muh9xtv17mmhod3gz9o1zl 0 1360056 5582176 5573968 2026-06-25T05:30:28Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582176 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научен работник|education=[[Московски државен универзитет „Ломоносов“]]|thesis_title=|thesis_url=|thesis_year=|school_tradition=|doctoral_advisor=|academic_advisors=|influences=|era=|discipline=[[Лингвистика|Лингвист]], [[епиграфија|епиграф]]|sub_discipline=|workplaces=[[Институт за Антропологија и етнографија|Институт этнологии и антропологии им. Н.Н. Миклухо-Маклая]]|doctoral_students=|notable_students=|main_interests=|notable_works=|notable_ideas=|influenced=[[Галина Ершова]]}} '''Јуриј Валентинович Кнорозов''' ([[Руски јазик|руски]]: Ю́рий Валенти́нович Кноро́зов; 19 ноември 1922 – 31 март 1999 година) бил [[Советски Сојуз|советски]] и руски [[Лингвистика|лингвист]],<ref>Phillips, Charles (2007) ''The Illustrated Encyclopedia of the Aztec and Maya''. Lorenz Books. {{ISBN|0754817296}}</ref> [[Епиграфика|епиграф]] и [[Етнографија|етнограф]]. Тој станал основач на советската школа за студии за [[Маи]]те, а неговото идентификување на постоењето на [[Слоговно писмо|слоговни]] знаци се покажа како суштински чекор напред во евентуалното дешифрирање на [[Мајанско писмо|писмото на Маите]], [[Писмо|систем на пишување]] кој бил користен од [[Претколумбовска Америка|предколумбиската]] [[Мајанска цивилизација|цивилизација на Маите]] во [[Мезоамерика]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://harmfulgrumpy.livejournal.com/1394513.html|title=Юрий Кнорозов — судьба гения, оказавшегося ненужным советской власти|date=8 March 2018|publisher=Harmfulgrumpy.livejournal.com|accessdate=1 December 2022}}</ref> == Ран живот == Кнорозов е роден во близина на [[Харков]], во тоа време главен град на новоформираната [[Украинска Советска Социјалистичка Република|Украинска ССР]]. Неговите родители биле руски интелектуалци, а неговата баба Марија Сахавјан била сценска глумица со национален углед во [[Ерменија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zarkfoundation.com/library/%d5%a6%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d5%ac/|title=ZARK Foundation – Zabel|work=zarkfoundation.com|accessdate=2024-12-17|archive-date=2024-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240615131858/https://zarkfoundation.com/library/%D5%A6%D5%A1%D5%A2%D5%A5%D5%AC/|url-status=dead}}</ref> На училиште, младиот Јуриј бил тежок и донекаде ексцентричен ученик, кој бил незаинтересиран за голем број училишни предмети така да бил речиси избркан поради лошо и немарно однесување. На 5-годишна возраст, се здобил со тешка повреда на главата што за малку ќе го оставело слеп.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Portraits of historians. Time and fate (2004) (Russian: Портреты историков. Время и судьбы)|publisher=Moscow: Nauka|year=2004|pages=474–491}}</ref> Сепак, станало јасно дека е академски бистар со истражувачки темперамент; бил успешен виолинист, пишувал романтична поезија и можел да црта со надареност за детали. Имал одлични оценки по сите предмети, освен по украински јазик.<ref name=":0" /> Во 1940 година, на 17-годишна возраст, Кнорозов го напуштил Харков и отишол за Москва каде ги започнал додипломски студии на новосоздадената Катедра за [[етнологија]] при Катедрата за историја на [[Московски државен универзитет „Ломоносов“|Московскиот државен универзитет]]. Првично специјализирал [[египтологија]].<ref>{{Наведена книга|title=Юрий Кнорозов: Протяните палец, может, дети за него подержатся. Российская газета [Rossiyskaya Gazeta]|last=Ершова|first=Галина|publisher=Moscow: Redaktsiya Rossiyskoy gazety|year=2002|isbn=1606-5484|pages=224 (3092)}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Yuri Valentinovich Knorosov [obituary]|last=Hammond|first=Norman|publisher=Cambridge, England: Antiquity Publications|year=1999|isbn=0003-598X|location=Cambridge|pages=73 (281)}}</ref> == Воена служба и „Берлинската афера“ == [[Податотека:StabiMitte_2a.jpg|лево|мини| Внатрешен двор на ''Берлинската државна библиотека'' (2005)]] Студиските планови на Кнорозов набрзо биле прекинати со избувнувањето на непријателствата од [[Втора светска војна|Втората светска војна]] долж Источниот фронт во средината на 1941 година. Поради лошата здравствена состојба, Кнорозов не бил способен за редовна воена служба во Советската армија; сепак, тој и неговото семејство го поминале најголемиот дел од 1941-1943 година на териториите окупирани од Германија, каде што можел да биде принуден да се приклучи на единиците за поддршка на германската армија. Кнорозов успеал да го избегне тоа преселувајќи се од село во село, каде што заработувал како учител.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Последний гений XX века. Юрий Кнорозов: судьба учёного|last=Ершова|first=Галина|publisher=Moscow: РГГУ|year=2019|isbn=978-5-7281-2524-2|location=Москва}}</ref> Во 1943 година, Кнорозов преживеал [[тифус]], а во септември истата година успеал да побегне со семејството во Москва.<ref name=":1" /> Таму ги продолжил студиите по египтологија, на Московскиот државен универзитет. Во 1944 година, тој неочекувано бил повикан во воена служба, но неговиот татко, кој бил полковник во Советската армија, му договорил работа како телефонски оператор во артилериска единица стационирана во близина на Москва.<ref name=":1" /> Според популарната легенда, Кнорозов и неговата единица го поддржале напредувањето на предходницата на Црвената армија кон [[Берлин]]. Се претпоставува дека таму, Кнорозов случајно добил книга што ќе го поттикне неговиот подоцнежен интерес и поврзаност со дешифрирањето на [[Мајанско писмо|писмото на Маите]].<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Relación de las cosas de San Petersburgo: An interview with Dr. Yuri Valentinovich Knorozov, Part II|last=Kettunen|first=Harri J|publisher=Revista Xaman. 5/1998. Helsinki: Ibero-American Center, Helsinki University.|year=1998}}</ref> Според приказната Кнорозов наишол на Националната библиотека во Берлин која била во пламен и некако успеал да извлече од огнот книга, која се покажала како ретко издание кое ги содржело репродукциите на трите кодекси на Маите кои се познати како кодекси од [[Дрезденски кодекс|Дрезден]], [[Мадридски кодекс|Мадрид]] и [[Париски кодекс|Париз]]. Се вели дека Кнорозов ја однел оваа книга назад со себе во Москва на крајот од војната, каде што нејзиното испитување ќе биде основа за неговото подоцнежно пионерско истражување на писмото на Маите. Иако многу детали од животот на Кнорозов за време на војната останале нејасни, неговата ученичка Галина Ершова не можела да најде докази дека тој патувал надвор од [[Московска област|Московската област]] во 1943-1945 година. Самиот Кнорозов, во интервју направено една година пред неговата смрт, ја демантирал берлинската легенда, како што му објаснил на мајанистичкиот епиграфер [[Harri Kettunen|Хари Кетунен]] :<ref name=":2" /> <blockquote>„За жал, тоа беше недоразбирање: му кажав за тоа [пронаоѓање книги во библиотека во Берлин] на мојот колега Мајкл Коу, но тој не го сфати правилно. Немаше никаков пожар во библиотеката. И книгите што беа во библиотеката, беа во кутии за да бидат испратени некаде на друго место, Германците ги спакуваа и бидејќи немаа време да ги преместат никаде, кутиите беа однесени во Москва.</blockquote> == Продолжување на студиите == Во есента 1945 година по Втората светска војна, Кнорозов се вратил на [[Московски државен универзитет „Ломоносов“|Московскиот државен универзитет]] за да ги заврши своите додипломски курсеви на катедрата за етнографија. Тој го продолжил своето истражување во [[египтологија]]та, а исто така се занимавал со компаративни културни студии во други области како што е синологијата . Покажал посебен интерес и способност за изучување на античките јазици и [[Писмо|системи на пишување]], особено [[Египетски хиероглифи|хиероглифите]], а читал и средновековна јапонска и арапска литература.<ref>{{Наведена книга|title=Юрий Валентинович Кнорозов|last=Ершова|first=Галина|publisher=Moscow: Izdatel'skiy dom "Pushkinskaya ploshchad|year=2000|location=Москва|pages=39}}</ref> Според неговиот цимер, Севјан Вајнштајн, Кнорозов целосно се посветувал на студиите. Стипендија ја трошел на книги, преживувајќи со скудна храна до следната стипендија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.valerytishkov.ru/cntnt/besedy_s_u/vajnshtejn.html|title=С С.И.Вайнштейном беседует В.А.Тишков. Валерий Тишков - личный сайт.|work=www.valerytishkov.ru|language=en|accessdate=2024-12-17}}</ref> Додека сè уште бил на додипломски студии на МСУ, Кнорозов нашол работа во Институтот за етнологија и антропологија Н.Н. Миклухо-Маклаи (или ИЕА), дел од престижната [[Руска академија на науките|Академија на науките на СССР]]. Подоцнежните наоди од истражувањето на Кнорозов ќе бидат објавени од печатот на ИЕА. Како дел од неговата етнографска програма, Кнорозов поминал неколку месеци како член на теренска експедиција во централноазиските советски републики [[Узбечка Советска Социјалистичка Република|Узбекистан]] и [[Туркменска Советска Социјалистичка Република|Туркменистан]]. На оваа експедиција неговиот наводен фокус бил да ги проучува ефектите на руските експанзивни активности и современите случувања врз номадските етнички групи, на она што беше далечен пограничен свет на советската држава.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.izbrannoe.com/news/lyudi/kak-yuriy-knorozov-razgadal-taynu-mayya-ne-pokidaya-leningrada/|title=Как Юрий Кнорозов разгадал тайну майя, не покидая Ленинграда|date=5 April 2019|publisher=Izbrannoe.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230320063830/https://www.izbrannoe.com/news/lyudi/kak-yuriy-knorozov-razgadal-taynu-mayya-ne-pokidaya-leningrada/|archive-date=20 March 2023|accessdate=1 December 2022}}</ref> Во тој момент, фокусот на неговото истражување сè уште не бил насочен кон писмото на Маите. Ова се променило во 1947 година, кога на поттик на неговиот професор, Кнорозов ја напишал својата дисертација за „ де Ланда азбука “, запис од шпанскиот бискуп Диего де Ланда од 16 век, во кој тој тврдел дека ја транслитерирал шпанската азбука во соодветните хиероглифи на Маите. Де Ланда, кој за време на неговото објавување во [[Јукатан (сојузна држава)|Јукатан]] го надгледувал уништувањето на сите кодекси од [[Мајанска цивилизација|цивилизацијата на Маите]] што можел да ги најде, ја репродуцирал својата азбука во делото ''Relación de las Cosas de Yucatán,'' наменето да ги оправда своите постапки откако бил ставен на судење кога бил отповикан во Шпанија. Оригиналниот документ исчезнал, а ова дело било непознато до 1860-тите кога францускиот научник Шарл Етјен Брасер де Бурбур во архивите на Шпанската кралска академија ја открил скратена копија.<ref>{{Наведена книга|title=The ancient Maya : new perspectives|last=McKillop|first=Heather Irene|date=2004|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-57607-697-0|publication-place=Santa Barbara, Calif.|page=349|oclc=56558696}}</ref> Бидејќи „азбуката“ на Де Ланда изгледала контрадикторно и нејасно (на пр., за некои од буквите биле дадени повеќе варијации, а некои од симболите не биле познати во преживеаните натписи), претходните обиди да се користи ова како клуч за дешифрирање на системот за пишување на Маите не биле успешни.<ref name=":0" /> == Клучно истражување == [[Податотека:De_Landa_alphabet.jpg|десно|мини|269x269пкс| Страна од книгата „''Relación de las Cosas de Yucatán“'' на [[Диего де Ланда]] (издание од 1853 година од [[Brasseur de Bourbourg]]), која содржи опис на ''азбуката де Ланда'' на која се потпирал Кнорозов за неговата теза.]] Во 1952 година, тогаш 30-годишниот Кнорозов објавил труд кој подоцна требало да се покаже како значајно дело во тоа поле на истражување (''Drevnyaya pis'mennost' Tsentral'noy Ameriki'' или "Античко пишување во Средна Америка"). Главната теза на овој труд го предложила опсервирањето дека раните [[Писмо|писма]] како што се [[Египетски хиероглифи|староегипетските]] и [[Клинесто писмо|клинестото писмо]], за кои порано се сметало дека се претежно логографски или дури и чисто [[Идеограм|идеографски]] по природа, всушност содржеле значајна [[Фонетика|фонетска]] компонента. Односно, наместо симболите што претставуваат само или главно цели зборови или концепти, многу симболи всушност ги претставуваат звучните елементи на јазикот на кој се напишани, а исто така имале и [[Азбука|азбучни]] или [[Слоговно писмо|слоговни]] елементи, кои доколку се разберат би можеле да го подобрат дешифрирањето. Во тоа време, ова било во голема мера познато и прифатено за некои од нив, како што се египетските хиероглифи (чие дешифрирање било започнато од [[Жан Франсоа Шамполион|Жан-Франсоа Шамполион]] во 1822 година користејќи го тријазичниот артефакт од [[Камен од Розета|Каменот од Розета]]); сепак преовладувало мислењето дека писмото на Маите нема такви карактеристики. Студиите на Кнорозов во компаративната лингвистика го довеле до заклучок дека писмото на Маите не треба да се разликува од другите и дека чисто логографски или идеографски списи не постојат.<ref name=":0" /> Клучниот увид на Кнорозов бил да ги третира глифите на Маите претставени во азбуката на Де Ланда не како азбука, туку како слоговно писмо. Тој можеби не бил првиот што предложил слоговна основа за азбуката, но неговите аргументи и докази биле најпривлечни до тогаш. Тој тврдел дека кога Де Ланда му заповедал на својот помошник да го напише еквивалентот на шпанската буква „б“ (на пример), писарот на Маите всушност го создал глифот што одговара на ''слогот'', /be/, како што зборува Де Ланда. Кнорозов всушност не изнел многу нови транскрипции врз основа на неговата анализа; сепак, тој тврдел дека овој пристап е клучот за разбирање на писмото. Всушност, „азбуката“ на Де Ланда требала да стане како „Каменот од Розета“ за дешифрирањето на писмото на Маите.<ref name=":0" /> Дополнителен критички принцип што го предложил Кнорозов бил синхармонијата. Според ова, зборовите или слоговите на Маите кои имаат форма согласка-самогласка-согласка (CVC) честопати треба да бидат претставени со два глифа, од кои секој претставувал CV-слог (т.е. CV-CV). Во читањето, самогласката на втората требало да се игнорира, оставајќи го читањето (CVC) како што е наменето. Принципот, исто така, навел дека при изборот на вториот глиф за CV, тој би бил оној со ехо самогласка што одговара на самогласката на првиот глифски слог. Подоцнежната анализа покажала дека ова е во голема мера точно.<ref name=":0" /> == Критички реакции на неговата работа == [[Податотека:Yuri_Knorozov_2022_stamp_of_Russia.jpg|мини|Кнорозов на руска поштенска марка од 2022 година]] По објавувањето на ова дело од тогаш непознатиот научник, тој и неговата теза се нашле под остри и отфрлачки критики. [[Џон Ерик Сидни Томпсон|Ј. Ерик С. Томпсон]], познатиот британски научник кого повеќето го сметале за водечки мајанист на неговото време, го предводел нападот. Ставовите на Томпсон во тоа време биле антифонетски, а неговите детални истражувања веќе го формирале ставот дека натписите на Маите не ја запишуваат нивната вистинска историја и дека глифите се засновани на [[Идеограм|идеографски]] принципи. Неговиот став преовладувал во тоа поле на истражување и многу други научници го следеле истиот.<ref name=":0" /> Според Мајкл Коу, „за време на животот на Томпсон, ретко кој мајански научник би се осмелил да му противречи“ за вредноста на придонесите на Кнорозов или за повеќето други прашања. Како резултат на тоа, дешифрирањето на скриптите на Маите траело многу подолго од дешифрирањето на египетските или хетитските и можело да се прифати само по смртта на Томпсон во 1975 година.<ref>{{Наведена книга|title=Breaking the Maya Code|last=Coe|first=Michael D|publisher=Thames & Hudson|year=1992|isbn=0-500-05061-9|location=Лондон|pages=149}}</ref> Ситуацијата дополнително се искомплицирала со појавувањето на трудот на Кнорозов во екот на [[Студена војна|Студената војна]], а многумина можеле да го отфрлат неговиот труд како заснован на погрешна [[Марксизам|марксистичко]] - [[Ленинизам|ленинистичка]] идеологија и полемика. Во согласност на практики од тоа време, на трудот на Кнорозов му претходел предговор напишан од уредникот на списанието, кој содржел дигресии и пропагандистички коментари кои го возвишувале пристапот спонзориран од државата со кој Кнорозов успеал таму каде што западната наука не успеала. Сепак, самиот Кнорозов никогаш не вклучил таква полемика за неговите дела.<ref name=":0" /> == Напредок во дешифрирањето == Кнорозов дополнително ја подобрил својата техника на дешифрирање во својата [[монографија]] од 1963 година „Пишувањето на Маја Индијанците“ и објавил преводи на ракописи на Маите во своето дело „Хиероглифски ракописи на Маите“ од 1975 година. Во текот на 1960-тите години, други мајанисти и истражувачи почнале да ги прошируваат идеите на Кнорозов. Нивната понатамошна теренска работа и испитување на постојните натписи почнале да укажуваат дека вистинската историја на Маите е забележана во натписите на [[Стела|стелите]], а не само [[Мајански календар|календарски]] и [[Астрономија|астрономски]] информации. Научникот со руско потекло, но жител на Америка, [[Татјана Проскуријакоф]] беше водечка во ова дело, на крајот убедувајќи го Томпсон и другите скептици дека историските настани се запишани во писмото.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=TUfmL7drrI8C&pg=RA1-PA8|title=Tatiana Proskouriakoff: interpreting the ancient Maya|last=Solomon C.|publisher=University of Oklahoma Press|year=2002|isbn=0-8061-3445-3|pages=210–221}}</ref> Други рани поддржувачи на фонетскиот пристап на Кнорозов биле Мајкл Д. Коу и Дејвид Кели и иако на почетокот биле малцинство, сé повеќе и повеќе истажувачи се приклониле на оваа теорија. Проскуријакоф и другите продолжиле да ја развиваат темата, а користејќи ги резултатите на Кнорозов и другите пристапи почнале да го дешифрираат писмото. Голем пробив бил за време на првата конференцијата Меса Редонда на локацијата на древниот мајански град [[Паленке]] во 1973 година, кога користејќи го слоговниот пристап, присутните дешифрирале она што се покажало како список на поранешни владетели на тој град-држава на Маите.<ref>{{Наведена книга|title=The decipherment of ancient Maya writing|last=Houston|first=Stephen D.|last2=Chinchilla Mazariegos|first2=Oswaldo Fernando|last3=Stuart|first3=David|date=2001|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=0-8061-3204-3|publication-place=Norman, OK|page=14|oclc=44133070}}</ref> Во текот на следните децении забележани се многу понатамошни напредоци, правејќи значителен дел од преживеаните натписи да станат читливи. Повеќето извештаи за лингвистиката на Маите ги признаваат откритијата на Кнорозов во дешифрирањето на јазикот на Маите. Во ретроспектива, проф. Коу напишал „Јуриј Кнорозов човек којшто беше одалечен од западниот научен естаблишмент и кој пред доцните 1980-ти години никогаш не видел мајанска руина ниту допрел вистински мајански натпис, сепак наспроти сите очекувања, е одговорен за модерното дешифрирање на мајанското хиероглифско писмо.“ == Подоцнежниот живот == [[Податотека:Yuri_Knorosov_monument_in_Mérida,_Yucatán_(cropped).jpg|мини| Споменик на Јуриј Кнорозов и неговата мачка Асија во [[Мерида (Мексико)|Мерида, Јукатан]]]] Кнорозов ја презентирал својата работа во 1956 година на Меѓународниот конгрес на американистите во [[Копенхаген]], но во следните години тој воопшто не бил во можност да патува во странство. Откако дипломатските односи меѓу [[Гватемала]] и [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] беа обновени во 1990 година, Кнорозов бил поканет од претседателот [[Винисио Серезо]] да ја посети Гватемала. Претседателот Серезо го одликувал Кнорозов со [[Орден на Кецал|Орденот на Кецал]], а Кнорозов посетил неколку од главните археолошки локалитети на Маите - вклучувајќи го и [[Тикал]]. Владата на Мексико на церемонија во Мексиканската амбасада во Москва на 30 ноември 1994 година, на Кнорозов му го доделила [[Орден на Ацтечки орел|Орденот на Ацтечкиот орел]], највисокото одликување доделено од мексиканската држава на странци. При примањето на наградата, тој на шпански рекол: ''Mi corazón siempre es mexicano'' (''Моето срце секогаш останува со Мексико''),<ref name=":0" /> или „''Моето срце е засекогаш мексиканско''“. Кнорозов имал широки интереси и придонеси и за други истражувачки области како што се [[археологија]]та, [[семиотика]]та, миграцијата на луѓето во Америка и еволуцијата на умот. Сепак, тој е најдобро запаметен со неговиот придонес во областа на студиите на Маите. Во неговите последни години, познато е и дека Кнорозов посочил место во [[Соединети Американски Држави|САД]] како веројатна локација на Чикомозток, прататковина на домородните народи на Мексико. Кнорозов починал во [[Санкт Петербург]] на 31 март 1999 година. Во 2018 година, бил подигнат споменик на Кнорозов во [[Мерида (Мексико)|Мерида, Јукатан]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://elretohistorico.com/alfabeto-maya-descifrado-yuri-knorozov/|title=Yuri Knorozov, el científico ruso que descifró el alfabeto maya|last=Ferreiro|first=Miguel Ángel|date=1 May 2021|work=El Reto Histórico|language=es|accessdate=6 December 2024}}</ref> == Список на објавени дела == Следува нецелосен список на трудови, извештаи од конференции и други публикации на Кнорозов, поделени по предметна област и тип. Имајте предвид дека неколку од наведените се реизданија и/или преводи на претходни трудови. Кнорозов ја навел својата мачка Асија како коавтор на неговото дело, но уредниците секогаш ја отстранувале.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://coleandmarmalade.com/2022/08/16/yuri-knorozov-credits-cat-asya-with-breakthrough/|title=Man Credited Siamese Cat with Helping Him Decipher Maya Script|last=Black|first=Corbin|date=2022-08-16|work=Cole & Marmalade|language=en-US|accessdate=2024-12-17}}</ref> Тој секогаш ја користел фотографијата со Асија (горе) како авторска фотографија и се нервирал кога уредниците ја отстранувале. Асија е прикажана на неговиот споменик во Мерида. === Поврзани со Маите === ;Конференциски трудови *{{cite conference |year=1955 |title=A brief summary of the studies of the ancient Maya hieroglyphic writing in the Soviet Union |book-title=Reports of the Soviet Delegations at the 10th International Congress of Historical Science in Rome |location=Moscow |publisher=Akademiya Nauk SSSR |edition=Authorized English translation}} *{{cite conference | year=1956 | title=Краткие итоги изучения древней письменности майя в Советском Союзе | book-title=Proceedings of the International Congress of Historical Sciences (Rome, 1955) |location=Rome |pages=343–364}} *{{cite conference | year=1958 | title=New data on the Maya written language | book-title=Proc. 32nd [[International Congress of Americanists]], (Copenhagen, 1956) |location=Copenhagen |pages=467–475}} *{{cite conference | year=1959 | title=La lengua de los textos jeroglíficos mayas | book-title=Proceedings of the International Congress of Americanists (33rd session, San José, 1958) |location=San José, Costa Rica | pages=573–579}} *{{cite conference | year=1970 | title=Le Panthéon des anciens Maya | book-title=Proceedings of the International Congress of Anthropological and Ethnological Sciences (7th session, Moscow, 1964). |location=Moscow | pages=126–232}} ;Артикли во журнали *{{cite journal | year=1952 | title=''Древняя письменность Центральной Америки'' (Ancient Writings of Central America) | journal=Soviet Ethnography | volume=3 |issue=2| pages=100–118}} *{{cite journal | year=1955|url=https://lib.kunstkamera.ru/files/lib/978-5-88431-363-7/978-5-88431-363-7_14.pdf | title=''Письменность древних майя: (опыт расшифровки)'' (Written Language of the Ancient Maya) | journal=Soviet Ethnography | volume=1| pages=94–125}} *{{cite journal | year=1956 | title=New data on the Maya written language | journal=Journal de la Société des Américanistes de Paris |volume=45 | pages=209–217 | doi=10.3406/jsa.1956.961| last1=Knorozov | first1=Y. V. }} *{{cite journal | year=1958 | title=Estudio de los jeroglíficos mayas en la U.R.S.S.|trans-title=The Study of Maya hieroglyphics in the USSR | journal=Khana, Revista municipal de artes y letras (La Paz, Bolivia) |volume=2 |issue=17–18 | pages=183–189}} *{{cite journal | year=1958 | title=The problem of the study of the Maya hieroglyphic writing | url=https://archive.org/details/sim_american-antiquity_1958-01_23_3/page/n50 | journal=American Antiquity | volume=23 |issue=3 | pages=284–291 | doi = 10.2307/276310| jstor=276310 | last1=Knorozov | first1=Y. V. | last2=Coe | first2=Sophie D. | s2cid=163305055 }} *{{cite journal |year=1962 |title=Problem of deciphering Mayan writing |journal=Diogènes (Montreal) |volume=10 |issue=40 |pages=122–128 |doi=10.1177/039219216201004007|last1=Knorozov |first1=Youri V. |last2=Alexander |first2=Sidney |s2cid=143041913 }} *{{cite journal |year=1963 |title=Machine decipherment of Maya script |journal=Soviet Anthropology and Archeology |volume=1 |issue=3 |pages=43–50 |doi=10.2753/aae1061-1959010343|last1=Knorozov |first1=Iu. V. }} *{{cite journal |year=1963 |title=Aplicación de las matematicas al estudio lingüistico|trans-title=Application of mathematics to linguistic studies|doi=10.19130/iifl.ecm.1963.3.686 |journal=Estudios de Cultura Maya (Mexico City) |volume=3 |pages=169–185|last1=Knorozov |first1=Yuri |doi-access=free }} *{{cite journal |year=1965 |title=Principios para descifrar los escritos mayas|trans-title=Principles for deciphering Maya writing|doi=10.19130/iifl.ecm.1965.5.667 |journal= Estudios de Cultura Maya (Mexico City) |volume=5 |pages=153–188|last1=Knorozov |first1=Yuri |doi-access=free }} *{{cite journal |year=1968 |title=Investigación formal de los textos jeroglíficos mayas|trans-title=Formal investigations of Maya hieroglyphic texts |journal= Estudios de Cultura Maya (Mexico City) |volume=7 |pages=153–188|doi=10.19130/iifl.ecm.1968.7.694|last1=Knorozov |first1=Yuri V. |doi-access=free }} *{{cite journal | year=1973 | title=Заметки о календаре майя: 365-дневный год | journal=Soviet Ethnography | volume=1| pages=70–80}} *{{cite journal | year=1974 | title=Notas sobre el calendario maya; el monumento E de Tres Zapotes | journal=América Latina; Estudios de Científicos Soviéticos | volume=3| pages=125–140}} *{{cite journal | year=1986 | title=Acerca de las relaciones precolombinas entre América y el Viejo Mundo | journal=América Latina; Estudios de Científicos Soviéticos | volume=1| pages=84–98}} ;Книги *{{cite book | year=1954 | title=La antigua escritura de los pueblos de America Central | publisher=Fondo de Cultura Popular |location=Mexico City}} *{{cite book | year=1955 | title=Система письма древних майя| publisher=Institut Etnografii, Akademiya Nauk SSSR |location=Moscow}} *{{cite book | year=1956| title="Сообщение о делах в Юкатане" Диего де Ланда как историко-этнографический источник | publisher=Akademiya Nauk SSSR |location=Moscow }} (Knorozov's doctoral dissertation) *{{cite book | year=1963 | title=Письменность индейцев майя| publisher=Institut Etnografii, Akademiya Nauk SSSR |location=Moscow-Leningrad}} *{{cite book| year=1967| chapter=The Writing of the Maya Indians | title=Russian Translation Series 4 |publisher=[[Peabody Museum of Archaeology and Ethnology]] |editor=Tatiana Proskouriakoff |editor-link=Tatiana Proskouriakoff |others=Sophie Coe (trans.) | location=Cambridge MA.|isbn= 0894121820}} *{{cite book| year=1975 |title=Иероглифические рукописи майя |publisher=Institut Etnografii, Akademiya Nauk SSSR |location=Leningrad}} *{{cite book| year=1982| title=Maya Hieroglyphic Codices |publisher=Institute for Mesoamerican Studies |others=Sophie Coe (trans.) | location=Albany NY.|isbn=0942041070}} *{{cite book| year=1999| chapter=Compendio Xcaret de la escritura jeroglifica maya descifrada por Yuri V. Knorosov | title=Promotora Xcaret |publisher=Universidad de Quintana Roo| location=Mexico City}} *{{cite book| year=2001| chapter=New data on the Maya written language | title=The Decipherment of Ancient Maya Writing | url=https://archive.org/details/deciphermentanci00hous| url-access=limited|publisher=University of Oklahoma Press |editor1=Stephen Houston |editor2=Oswaldo Chinchilla Mazariegos |editor3=David Stuart | location=Norman OK. |pages=[https://archive.org/details/deciphermentanci00hous/page/n164 144]–152| isbn=9780806132044 }} === Останато === *{{cite journal | year=1957 | title=Preliminary Report on the Study of the Written Language of Easter Island |journal=Journal of the Polynesian Society | volume=66 |issue=1| pages=5–17}} (on the [[Rongorongo]] script, with N.A. Butinov) *{{cite book| year=1965 |title=Predvaritel'noe soobshchenie ob issledovanii protoindiyskih tekstov |editor=Yuri Knorozov |publisher=Institut Etnografii, Akademiya Nauk SSSR|location=Moscow}} (Collated results of a research team under Knorozov investigating the [[Indus script|Harappan script]], with the use of computers) *{{cite journal | year=1981 | title=Protoindiyskie nadpisi (k probleme deshifrovki)| journal=[[Etnograficheskoe Obozrenie|Sovetskaya Etnografiya]] | volume=5 |issue=2| pages=47–71}} (on the [[Indus script|Harappan script]] of the [[Indus Valley civilization]]) *See section "Decipherment" at [[Maya script]] for photograph of Monument to Yuri Knorozov in Mérida, Yucatán. == Наводи == <references /> == За понатамошно читање == * {{Наведено списание|last=Albedil, M.F.|last2=G.G. Ershova|author-link2=Galina Ershova|last3=I.K. Federova|year=1998|title=Юрий Валентинович Кнорозов (1922–1999) [Некролог<nowiki>]</nowiki>|url=http://pvcentre.agava.ru/personal/knorozov.html|format=reproduced online at co-publisher's website, Центр "Петербургское Востоковедение"|journal=Кунсткамера. Этнографические тетради (Kunstkamera. Entograficheskie tetradi)|language=ru|location=Sankt-Petersburg|publisher=[[Peter the Great Museum of Anthropology and Ethnography|Muzey antropologii i etnografii imeni Petra Velikogo (Kunstkamera)]], and Tsentr "Peterburgskoe vostokovedenie"|volume=12|pages=427–428|issn=0869-8384|oclc=28487612|archive-url=https://web.archive.org/web/20120211092415/http://pvcentre.agava.ru/personal/knorozov.html|archive-date=11 February 2012|access-date=23 October 2008}} * {{Наведена книга|title=Language Variation in South Asia|last=Bright, William|publisher=Oxford University Press|year=1990|isbn=0-19-506365-1|location=Oxford and New York|oclc=21196637|author-link=William Bright}} * {{Наведена книга|title=The Maya|last=Coe, Michael D.|publisher=[[Thames & Hudson]]|year=1987|isbn=0-500-27455-X|edition=4th edition (revised)|series=Ancient peoples and places series|location=London and New York|oclc=15895415|author-link=Michael D. Coe}} * {{Наведено списание|last=Coe, Michael D.|author-link=Michael D. Coe|date=September–October 1991|title=A Triumph of Spirit: How Yuri Knorosov Cracked the Maya Hieroglyphic From Far-Off Leningrad|url=http://www.millersville.edu/~columbus/data/art/COE-01.ART|format=online reproduction|journal=[[Archaeology (magazine)|Archaeology]]|location=New York|publisher=[[Archaeological Institute of America]]|volume=44|issue=5|pages=39–43|issn=0003-8113|oclc=1481828|archive-url=https://web.archive.org/web/20080919070443/http://www.millersville.edu/~columbus/data/art/COE-01.ART|archive-date=19 September 2008|access-date=25 July 2008}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/readingmayaglyph0000coem|title=Reading the Maya Glyphs|last=Coe, Michael D.|last2=Mark van Stone|publisher=[[Thames & Hudson]]|year=2005|isbn=978-0-500-28553-4|edition=2nd|location=London|oclc=60532227|author-link=Michael D. Coe}} * {{Наведена книга|title=Ancient Maya: The Rise and Fall of a Rainforest Civilization|last=Demarest, Arthur|publisher=Cambridge University Press|year=2004|isbn=0-521-59224-0|series=Case Studies in Early Societies, No. 3|location=Cambridge|oclc=51438896|author-link=Arthur Demarest}} * {{Наведена книга|title=Rongorongo: the Easter Island script: history, traditions, texts|last=Fischer, Stephen R.|publisher=Clarendon Press|year=1997|isbn=0-19-823710-3|series=Oxford Studies in Anthropological Linguistics, no. 14|location=Oxford|oclc=37260890}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.chilit.org/Papers%20by%20author/GOULD1.HTM|title=Alphabet Soup, Maya-style: A Historical Perspective of the Decipherment of the Written Text of the Ancient Maya Language|last=Gould, Arthur I.|year=1998|publisher=Chicago Literary Club|format=transcript of paper delivered to the Club on 27 April 1998|accessdate=23 March 2013}} * {{Наведено списание|last=Grube, Nikolai|last2=Matthew Robb|date=April–June 2000|title=Yuri Valentinovich Knorozov (1922–1999)|url=http://swadesh.unam.mx/actualidades/actualidades/22/texto22/knorosov.html|format=Spanish edition of English-language original, Alfredo Vargas González (trans.)|journal=Actualidades Arqueológicas|language=es|location=México, D.F.|publisher=Instituto de Investigaciones Arqueologicas-[[UNAM]]|volume=22|oclc=34202277|archive-url=https://web.archive.org/web/20080327075345/http://swadesh.unam.mx/actualidades/Actualidades/22/texto22/knorosov.html|archive-date=27 March 2008|access-date=22 October 2008}} * {{Наведена книга|title=Reading the Past: Maya Glyphs|last=Houston, Stephen D.|publisher=[[British Museum Publications]]|year=1989|isbn=0-7141-8069-6|location=London|oclc=18814390|author-link=Stephen D. Houston}} * {{Наведена книга|title=The Decipherment of Ancient Maya Writing|last=Lounsbury, Floyd Glenn|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|year=2001|isbn=0-8061-3204-3|editor-last=Stephen D. Houston|editor-link=Stephen D. Houston|location=Norman|pages=[https://archive.org/details/deciphermentofan0000unse/page/189 189–193]|chapter=Glyphic Substitutions: Homophonic and Synonymic|oclc=44133070|author-link=Floyd Lounsbury|orig-year=1984|editor-last2=Oswaldo Fernando Chinchilla Mazariegos|editor-last3=David Stuart|editor-link3=David Stuart (Mayanist)|chapter-url=https://archive.org/details/deciphermentofan0000unse/page/189|chapter-format=excerpt of pp.167–168,182–183, reproduced from original publication in: J. Justeson and L. Campbell (eds.), ''Phoneticism in Mayan Hieroglyphic Writing'', 1984 [Albany:State University of New York]}} * Moran, Gordon, 1998, Silencing Scientists and Scholars in Other Fields, Greenwich, CT: Ablex. * {{Наведено списание|last=Nissani, Moti|year=1995|title=The Plight of the Obscure Innovator in Science|journal=Social Studies of Science|volume=25|pages=165–183|doi=10.1177/030631295025001008}} * {{Наведено списание|last=Stuart, David|author-link=David Stuart (Mayanist)|date=November–December 1999|title=The Maya Finally Speak: Decoding the Glyphs Unlocked Secrets of a Mighty Civilization|url=http://www.latinamericanstudies.org/maya/speak.htm|format=reproduced online at latinamericanstudies.org|journal=Scientific American Discovering Archaeology|location=El Paso, TX|publisher=Leach Publishing Group, for [[Scientific American Inc]]|volume=1|issue=6|issn=1538-8638|oclc=43570694|access-date=1 August 2006}} * {{Наведено списание|last=Tabarev, Andrei V.|date=September 2007|title=The South American Archaeology in the Russian Historiography|url=http://www.ijsa.syllabapress.com/issues/articles/ijsa00001.pdf|format=PDF online journal|journal=[[International Journal of South American Archaeology]]|location=Cali, Colombia|publisher=Archaeodiversity Research Group [[University of Valle|Universidad del Valle]], and Syllaba Press|volume=1|pages=6–12|issn=2011-0626}}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска|date=October 2023}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20110716140415/http://www.sati.archaeology.nsc.ru/encyc_top/encyc17/term.html?act=show_pic&pic=19 Фотографија на И.В. Кнорозов], во Секторот за археологија и информатика, сибирски оддел на [[Руска академија на науките|Руската академија на науките]] * Наоѓање помош за [https://hollisarchives.lib.harvard.edu/repositories/16/resources/12074 {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20251008005312/https://hollisarchives.lib.harvard.edu/repositories/16/resources/12074 |date=2025-10-08 }} трудовите на Јуриј Валентинович Кнорозов, 1945–1998] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20251008005312/https://hollisarchives.lib.harvard.edu/repositories/16/resources/12074 |date=2025-10-08 }} во Дамбартон Оукс {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кнорозов, Јуриј}} [[Категорија:Руски научници]] [[Категорија:Добитници на Државната награда на СССР]] [[Категорија:Апсолвенти на Московскиот државен универзитет]] [[Категорија:Руски јазичари]] [[Категорија:Епиграфичари]] [[Категорија:Починати во 1999 година]] [[Категорија:Родени во 1922 година]] [[Категорија:CS1: долга вредност за volume]] [[Категорија:Статии со извори на руски (ru)]] [[Категорија:CS1 со писмо на руски (ru)]] lqniyhw0h9dtcb46ev05rm0fog9xnqi 0 1360935 5582145 5350177 2026-06-25T03:41:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582145 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Јоел Похјанпало | image = [[Податотека:Joel Pohjanpalo, 2022-07-31, Saisoneröffnung Bayer 04, Leverkusen (1).jpg|200px]] | height = {{height|m=1.85}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1994|9|13}} | cityofbirth = [[Хелсинки]] | countryofbirth = [[Финска]] | nationality = {{flagsport|FIN}} [[Финска]] | currentclub = {{Fb team Venezia}} | clubnumber = 20 | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | youthyears1 = 1999-2005 | youthclubs1 = {{Fb team PK-35 Vantaa}} | youthyears2 = 2006-2010 | youthclubs2 = {{Fb team HJK}} | years1 = 2010-2011 | caps1 = 26 | goals1 = 33 | clubs1 = {{Fb team Klubi 04}} | years2 = 2011-2016 | caps2 = 50 | goals2 = 16 | clubs2 = {{Fb team HJK}} | years3 = 2013-2014 | caps3 = 31 | goals3 = 4 | clubs3 = →{{Fb team VfR Aalen}} | years4 = 2014-2016 | caps4 = 55 | goals4 = 13 | clubs4 = →{{Fb team Fortuna Dusseldorf}} | years5 = 2016-2022 | caps5 = 23 | goals5 = 7 | clubs5 = {{Fb team Bayer Leverkusen}} | years6 = 2020 | caps6 = 14 | goals6 = 9 | clubs6 = →{{Fb team HSV}} | years7 = 2020-2021 | caps7 = 19 | goals7 = 6 | clubs7 = →{{Fb team 1. FC Union Berlin}} | years8 = 2021-2022 | caps8 = 33 | goals8 = 16 | clubs8 = →{{Fb team Caykur Rizespor}} | years9 = 2022- | caps9 = 87 | goals9 = 46 | clubs9 = {{Fb team Venezia}} | nationalyears1 = 2009 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска под 15 години|Финска 15]] | nationalyears2 = 2010 | nationalcaps2 = 13 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска под 16 години|Финска 16]] | nationalyears3 = 2011 | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска под 17 години|Финска 17]] | nationalyears4 = 2011 | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 4 | nationalteam4 = {{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска под 18 години|Финска 18]] | nationalyears5 = 2012 | nationalcaps5 = 3 | nationalgoals5 = 1 | nationalteam5 = {{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска под 19 години|Финска 19]] | nationalyears6 = 2012-2015 | nationalcaps6 = 11 | nationalgoals6 = 2 | nationalteam6 = {{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска под 21 година|Финска 21]] | nationalyears7 = 2012– | nationalcaps7 = 79 | nationalgoals7 = 17 | nationalteam7 = {{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска|Финска]] }} '''Јоел Похјанпало''' (роден на [[13 септември]] [[1993]] година, во [[Хелсинки]]) — [[Финска|фински]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Венеција|Венеција]] и на [[Фудбалска репрезентација на Финска|финската репрезентација]].<ref>{{cite news|url=https://www.palloliitto.fi/maajoukkueet/huuhkajat/pelaajat/joel-pohjanpalo|title=Joel Pohjanpalo|access-date=11 August 2016|publisher=Suomen Palloliitto|language=fi|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924064701/http://www.palloliitto.fi/maajoukkueet/huuhkajat/pelaajat/joel-pohjanpalo|url-status=dead}}</ref> ==Технички карактеристики== Мобилен и моќен [[Напад (фудбал)|напаѓач]], кој може да игра на ралични позиции низ целиот офанзивен фронт. Опремен е со пристојна техника, се служи со двете нозе и има одлично чувство за гол. Покрај тоа, благодарение на неговата импозантна физичка сила, тој може да биде и корисен за тимот, спуштајќи топки во и околу шеснаесеттникот и честопати знае да обезбеди и асистенции за соиграчите.<ref>{{Cite web|url=https://www.minutidirecupero.it/joel-pohjanpalo-ruolo-caratteristiche.html|title=Joel Pohjanpalo, ruolo e caratteristiche del finlandese|data=16 giugno 2021|access-date=17 јуни 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ultimouomo.com/joel-pohjanpalo-venezia-calciatore-del-mese-aic/|title=Idolo Pohjanpalo|author=Emanuele Atturo|website=L'Ultimo Uomo|date=8 мај 2023|access-date=9 мај 2023}}</ref> Во текот на неговата кариера тој чести бил жртва на повреди кои, исто така, силно влијаеле на неговите изведби.<ref name="infortuni" /> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Роден во [[Хелсинки]], [[Финска]], Похјанпало започнал да игра фудбал во младинскиот тим на клубот со седиште во Хелсинки, [[ПК-35 Вантаа|ПК-35]] во 1999 година. ===ХЈК Хелсинки=== Во 2006 година, тој се приклучил на младинскиот состав на [[ХЈК Хелсинки]], каде ги минал сите младински категории и го забележал првиот професионален настап со резервниот тим ([[Клуби 04]]) во 2011 година, на 16-годишна возраст. Своето деби во [[Вејкауслига]]та го направил на 26 октомври 2011 година, започнувајќи во натпреварот против [[РоПС]]. За време на неговата прва сезона во [[Каконен|финската втора дивизија]] со Клуби 04, тој забележал 21 настап, постигнал рекордни 33 гола во лигата и бил прогласен за играч на сезоната во дивизијата.<ref>{{Cite web|url=http://hjk.fi/joukkueet/miehet/uutiset/1-779|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111109085555/http://hjk.fi/joukkueet/miehet/uutiset/1-779|url-status=dead|title=Pohjanpalo awarded as "Player of the Year"|archivedate=9 November 2011}}</ref> По неговите одлични настапи со резервите, Похјанпало потпишал нов договор со ХЈК на 7 декември 2011 година, задржувајќи го во клубот од главниот град на Финска до 2015 година. Похјанпало го започнал првиот првенствен натпревар на ХЈК во сезоната [[Вејкауслига 2012|2012]] на 15 април 2012 година, постигнувајќи хет-трик во рок од три минути (162 секунди) против [[ИФК Мариехамн]].<ref name="HJK vs. Mariehamn">{{cite web| title = HJK vs. Mariehamn| url = https://int.soccerway.com/matches/2012/04/15/finland/veikkausliiga/helsingin-jalkapallokubi/idrottsforeningen-kamraterna-mariehamn/1249388/| website = Soccerway| date = 15 April 2012| access-date = 15 April 2012}}</ref> По тридневна проба со [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во август 2012 година, на Похјанпало му бил понуден тригодишен договор, но го одбил договорот поради недостаток на загарантирана минутажа во [[ФК Ливерпул резерви и академија|резервите на клубот]].<ref>{{Cite web|url=http://www.iltasanomat.fi/veikkausliiga/kakkosen-maaliennatysta-sivunnut-lupaus-jatkaa-pitkaan-hjkssa/art-1288433794056.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120425001837/http://www.iltasanomat.fi/veikkausliiga/kakkosen-maaliennatysta-sivunnut-lupaus-jatkaa-pitkaan-hjkssa/art-1288433794056.html|url-status=dead|title=Pohjanpalo signs until 2015|archivedate=25 April 2012}}</ref> Тој ја заврши сезоната 2012 со 19 гола во 42 натпревари за ХЈК во сите натпреварувања. Исто така, добил награда за дебитант на сезоната во Вејкауслигата.<ref>{{cite web | url = http://www.veikkausliiga.com/veikkausliiga/palkitut | title = Palkitut | trans-title=Award winners | language = fi | publisher = [[Veikkausliiga]] | access-date = 29 August 2021}}</ref> ===Бајер Леверкузен и позајмици=== На 1 септември 2013 година, Похјанпало потпишал за клубот од [[Германија|германската]] [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслига]], [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]], кој веднаш потоа го позајмил на [[ФК Аален|Аален]].<ref>{{cite web |url=http://www.palloliitto.fi/uutiset/maajoukkueet/joel-pohjanpalo-siirtyy-saksaan |title=Joel Pohjanpalo siirtyy Saksaan &#124; Suomen Palloliitto |access-date=27 December 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141227190706/http://www.palloliitto.fi/uutiset/maajoukkueet/joel-pohjanpalo-siirtyy-saksaan |archive-date=27 December 2014 }}</ref> Дебитирал во [[Втора Бундеслига 2013-2014|Втората Бундеслига]], на 18 октомври 2013, во натпреварот добиен со 3-0 против [[ФК Арминија Билефелд|Арминија Билефелд]].<ref name="13-14">{{cite web|url=https://www.transfermarkt.it/joel-pohjanpalo/leistungsdaten/spieler/173491/plus/0?saison=2013|title=Stagione 13-14}}</ref> Похјанпало започнал тринаесет натпревари за Аален и се појавил како замена во дополнителни девет, постигнувајќи пет гола.<ref name="13-14"/> [[File:Joel-Pohjanpalo.jpg|thumb|Похјанпало играјќи за {{Fb team (N) Fortuna Dusseldorf}} во 2014]] На 2 јули 2014 година, тој бил повторно позајмен, овојпат на две години, во {{Fb team (N) Fortuna Dusseldorf}}, повторно во втората германска лига.<ref>{{Cite web|url=http://www.iltasanomat.fi/jalkapallo/art-1288682468088.html|title=Jalkapallo: Joel Pohjanpalo vaihtaa seuraa Saksassa - Jalkapallo - Ilta-Sanomat|website=web.archive.org|date=2015-07-21|access-date=2021-08-23|archivedate=21 јули 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721063315/http://www.iltasanomat.fi/jalkapallo/art-1288682468088.html|dead-link=yes}}</ref> На 1 август, го започнал првиот [[Втора Бундеслига 2014-2015|првенствен]] натпревар на клубот за сезоната, против {{Fb team (N) Eintracht Braunschweig}}.<ref name="14-15">{{cite web|url=https://www.transfermarkt.it/joel-pohjanpalo/leistungsdaten/spieler/173491/plus/0?saison=2014|title=Stagione 14-15}}</ref> На 21 септември, влегувајќи како замена, тој го постигнал победничкиот гол за својот тим против {{Fb team (N) 1. FC Heidenheim}}. Потоа, тој постигнал гол во три последователни натпревари, вклучително и [[хет-трик]] против {{Fb team (N) Darmstadt}}.<ref name="14-15" /> Првата сезона се покажала како многу позитивна завршувајќи ја со 11 гола во 31 настап. Следната, сепак, била помалку среќна за него: постигнал само два гола (против Ајнтрахт Брауншвајг и {{Fb team (N) Duisburg}}) во вкупно 28 настапи. Враќајќи се назад во Леверкузен, тој бил вклучен во првиот тим со дресот со број 17. На 26 август 2016 година, тој го имал своето деби во [[Прва Бундеслига 2016-2017|Првата Бундеслига]] против {{Fb team (N) Borussia Monchengladbach}}; само една минута по влегувањето од клупата за резерви на местото на [[Чарлес Арангис]], Похјанпало постигнал гол со кој го измранил резултатот на 1-1, но сепак на крајот неговата екипа загубила откако примила уште еден гол пред крајот на натпреварот.<ref>{{cite web|url=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/joel-pohjanpalo-teki-salamamaalin-bundesliigan-debyytissaan/6046814|title=Superdebyytti: Joel Pohjanpalo teki salamamaalin Bundesliigassa|language=fi|date=27 август 2016|access-date=2 јануари 2025}}</ref> На 10 септември, тој постигнал [[хет-трик]] во победата со 3-1 над {{Fb team (N) HSV}}.<ref>{{cite web|url=https://www.fantacalcio.it/news/calcio-estero/10_09_2016/la-risposta-a-higuain-arriva-dalla-finlandia-pohjanpalo-segna-ancora-tripletta-allamburgo-230720|title=Pohjnpalo, tripletta all'Amburgo|date=10 септември 2016}}</ref> Поради силната конкуренција во напаѓачкиот оддел на клубот, тој ја затворил својата прва сезона во црвено-црниот дрес со само 13 одиграни натпревари (2 од нив во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|Лигата на шампионите]]), но и постигнал 6 гола. На 11 август 2017 година, тој ја започнал својата [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2017-2018|втора сезона]] со „фармацевтите“ со гол во [[Фудбалски куп на Германија 2017-2018|Купот на Германија]] против [[ФК Карлсруе|Карлсруе]] додека, на 21 октомври истата година, тој го постигнал петтиот гол во победата на гости против Борусија Менхенгладбах (1-5). На 23 март 2018 година, додека играл за финската репрезентација во пријателскиот натпревар против {{NazNB|FUrep|MKD}}, тој претрпел повреда на [[глужд]]от која го принудила предвреме да ја заврши сезоната и го извадила надвор од терените точно за 437 дена.<ref name="infortuni">{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/joel-pohjanpalo/verletzungen/spieler/173491|title=Јоел Похјанпало - повреди|language=en|access-date=17 јуни 2021}}</ref> [[File:Joel-Pohjanpalo-2018-08-19.jpg|thumb|220px|left|Похјанпало со {{Fb team (N) Bayer Leverkusen}} во 2018]] Откако целосно ја пропуштил сезоната 2018-2019,<ref>{{cite web|url=https://www.bayer04.de/en-us/news/bayer04/season-over-for-pohjanpalo|title=Season over for Pohjanpalo|publisher=[[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]]|date=11 април 2018|access-date=2 јануари 2025}}</ref> Похјанпало повторно бил повикан за натпреварот на Бајер Леверкузен против [[ФК Аугсбург|Аугсбург]] на 28 септември 2019, но останал неискористена замена. Своето долго очекувано враќање на терените го имал на 26 октомври 2019, влегувајќи во 89-тата минута од натпреварот на домашен терен против {{Fb team (N) Werder Bremen}}, кој завршил нерешено 2-2. Тоа бил неговиот единствен настап за ''фармацевтите'' во првата половина од сезоната.<ref>{{cite web|url=https://yle.fi/a/3-11038947|title=Leverkusen ja Werder Bremen tasasivat pisteet – Joel Pohjanpalolle kauden ensimmäiset minuutit Bundesliigassa|publisher=yle.fi|language=fi|date=26 октомври 2019|access-date=2 јануари 2025}}</ref> На 24 јануари 2020 година, тој бил испратен на шестмесечна позајмица во {{Fb team (N) HSV}}, во [[Втора Бундеслига 2019-2020|втората лига]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bayer04.de/de-de/news/bayer04/pohjanpalo-auf-leihbasis-zum-hsv|titlePOHJANPALO AUF LEIHBASIS ZUM HSV|language=de|access-date=2021-09-09}}</ref> На 3 февруари, го постигнал својот прв гол за клубот против [[ФК Бохум|Бохум]]. Последователно тој постигнал уште 8 гола, соодветно тресејќи ги мрежите на {{Fb team (N) Hannover}}, {{Fb team (N) Greuther Furth}}, {{Fb team (N) Stuttgart}}, {{Fb team (N) Wehen Wiesbaden}}, {{Fb team (N) Holstein Kiel}} (два пати), {{Fb team (N) Dynamo Dresden}} и Хајденхајм. Сепак, ниту неговата одлична форма не била доволна за Хамбургер да може да избори промоција во Првата Бундеслига. На 30 септември 2020, тој бил позајмен на {{Fb team (N) Union Berlin}}, во [[Прва Бундеслига 2020-2021|највисоката дивизија]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bayer04.de/de-de/news/bayer04/bayer-04-verleiht-joel-pohjanpalo-an-union-berlin|title=BAYER 04 VERLEIHT JOEL POHJANPALO AN UNION BERLIN|language=de|access-date=2021-09-09}}</ref> Дебитирал за црвено-белите на 2 октмомври, постигнувајќи го притоа последниот гол на тимот во победата со 4-0 на домашен терен над {{Fb team (N) Mainz 05}}. На 24 април 2021 година, Похјанпало постигнал хет-трик за 17 минути, во победата со 3–1 над Вердер Бремен.<ref>[https://www.iltalehti.fi/jalkapallo/a/2f5cc2be-a580-477f-80de-9799e0ed31ce Joel Pohjanpalolta häikäisevä suoritus Bundesliigassa! Hattutemppu 17 minuutin sisään], [[Iltalehti]], 24 April 2021</ref> Тој ја завршил сезоната со 6 гола во 20 настапи, придонесувајќи за пласманот на 7-мото место во [[Прва Бундеслига 2020-2021|првенството]], што го квалификувало клубот за првото издание на [[УЕФА Лига на конференции 2021-2022|УЕФА Лигата на конференции]].<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/favola-union-berlino-conference-league/g8qavylkaz6e16hlqe8b42swh|title=Dalla B all'Europa in due anni: l'Union Berlino si qualifica in Conference League|date=23 мај 2021}}</ref> Враќајќи се во Бајер Леверкузен во текот на летото 2021, тој повторно играл за клубот на 14 август 2021 година, влегувајќи во завршницата од натпреварот против неговиот доскорашен клуб Унион Берлин, во натпревар од [[Прва Бундеслига 2021-2022|Бундеслигата]] што завршил без победник 1-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/bundesliga/2021-2022/live-1.-fc-union-berlin-bayer-04-leverkusen_mtc1277937/live.shtml|title=1. FC Union Berlin - Bayer 04 Leverkusen live - 14 agosto 2021|website=Eurosport|date=2021-08-14|language=it|access-date=2021-08-23}}</ref> На 5 септември 2021, Похјанпало заминал на нова едногодишна позајмица, овојпат во турскиот клуб [[Ризеспор]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bayer04.de/de-de/news/bayer04/per-leihe-in-die-tuerkei-pohjanpalo-stuermt-fuer-rizespor|title=PER LEIHE IN DIE TÜRKEI – POHJANPALO STÜRMT FÜR RIZESPOR|language=de|access-date=2021-09-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.caykurrizespor.org.tr/Haber/Hos-Geldin-Joel-Pohjanpalo-5121.html|title=Hoş Geldin Joel Pohjanpalo|language=tr|access-date=2021-09-09}}</ref> На 3 октомври тој ги постигнал своите први два гола во поразот на домашен терен со 2-3 од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.it/spielbericht/index/spielbericht/3612912|title=Caykur Rizespor - Galatasaray A.S., 03/ott/2021 - Süper Lig - Cronaca della partita|language=it|access-date=2021-10-07}}</ref> На 18 март 2022 година, тој постигнал хет-трик откако влегол од клупата како замена во 55-тата минута, во победата со 3–2 над [[Трабзонспор]],<ref>[https://www.iltalehti.fi/jalkapallo/a/6310a2db-c689-481e-9fd3-00c839217b52 Hetkinen! Joel Pohjanpalo onnistui todella erikoisessa tempussa], [[Iltalehti]], 18 March 2022</ref> а сите три гола ги постигнал од пенал. Сезоната во Турција ја завршил со 16 гола во 33 настапи. Откако позајмицата во Ризеспор завршила, на 30 јули 2022 година, тој повторно го облекол дресот на Бајер Леверкузен, играјќи ги последните 14 минути од натпреварот од [[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|Купот на Германија]] во кој ''фармацевтите'' биле поразени со 4-3 од {{Fb team (N) Elversberg}}. На 13 август, пак, тој влегол во игра за последните две минути од натпреварот [[Прва Бундеслига 2022-2023|Бундеслигата]] во кој неговиот тим загубил со 1-2 од Аугсбург.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.it/bayer-04-leverkusen_fc-augusta/index/spielbericht/3839053|title=Bayer 04 Leverkusen - FC Augusta, 13/ago/2022 - Bundesliga - Cronaca della partita|website=www.transfermarkt.it|language=it|access-date=2023-05-02}}</ref> Со оглед на тоа дека Похјанпало кон крајот на истиот месец повторно го напуштил Бајер Леверкузен, но овојпат ќе замине трајно, ова бил неговиот последен натпревар за клубот со кој бил под договор цели 8 години. Поради честите повреди и позајмиците, тој вкупно за Бајер Леверкузен забележал само 28 настапи и 8 гола. ===Венеција=== На 19 август 2022 година, Похјанпало потпишал тригодишен договор со [[италија]]нската екипа [[ФК Венеција|Венеција]], со опција за продолжување на уште две години.<ref>{{Cite web|url=https://www.bayer04.de/de-de/news/bayer04/abschied-von-der-werkself-pohjanpalo-wechselt-nach-venedig|title=ABSCHIED VON DER WERKSELF: POHJANPALO WECHSELT NACH VENEDIG|language=de|access-date=2022-08-26}}</ref><ref>{{cite web|publisher=Venezia|url=https://www.veneziafc.it/en/news/joel-pohjanpalo-joins-venezia-fc|title=JOEL POHJANPALO JOINS VENEZIA FC|date=19 August 2022|access-date=24 August 2022|archive-date=2025-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250324101824/https://www.veneziafc.it/en/news/joel-pohjanpalo-joins-venezia-fc|url-status=dead}}</ref> Два дена подоцна, тој го имал своето деби во [[Серија Б 2022-2023|Серија Б]], во рамките на второто коло од првенството во натпреварот добиен со 1-2 на гости кај {{Fb team (N) Sudtirol}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.it/fc-sudtirol_venezia-fc/index/spielbericht/3873463|title=FC Südtirol - Venezia FC, 21/ago/2022 - Serie B - Cronaca della partita|website=www.transfermarkt.it|language=it|access-date=2022-08-23}}</ref> На 1 октомври тој го постигнал својот прв гол по доаѓањето во Италија, израмнувајќи го резултатот на 1-1 во натпреварот на домашен терен против [[Каљари Калчо|Каљари]], кој потоа бил добиен со 4-1.<ref>{{Cite web|url=https://corrieredelveneto.corriere.it/venezia-mestre/sport/22_ottobre_01/serie-b-cagliari-venezia-1-4-impresa-scaccia-crisi-gli-arancioneroverdi-63474c70-4190-11ed-8229-81bb080b462e.shtml|title=Serie B, Cagliari-Venezia 1-4: impresa scaccia crisi per gli arancioneroverdi|author=Dimitri Canello|website=Corriere del Veneto|date=2022-01-10|language=it|access-date=2022-10-01}}</ref> На 1 мај 2023 година, тој постигнал четири гола во победата со 5-0 над [[ФК Модена|Модена]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-B/01-05-2023/serie-b-venezia-modena-5-0-pohjanpalo-ne-fa-quattro-4601386228990.shtml|title=Pohjanpalo, che poker al Modena! Poi birra in campo e... ad aggiornare il file dei gol|website=La Gazzetta dello Sport|language=it-IT|access-date=2023-05-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml|website=www.eurosport.com|access-date=2023-05-02}}</ref> Во својата прва сезона во Венеција тој постигнал 19 гола и 6 асистенции,<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-b/ufficiale-venezia-blindato-il-bomber-con-un-quadriennale-pohjanpalo-rinnova-fino-al-2027-1875693|title=UFFICIALE: Venezia, blindato il bomber con un quadriennale. Pohjanpalo rinnova fino al 2027 - TUTTOmercatoWEB.com|author=Claudia Marrone|date=13 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> завршувајќи како втор најдобар стрелец во лигата зад [[Џанлука Лападула]].<ref name=players>{{Cite web|title=Serie B - Players|url=https://int.soccerway.com/national/italy/serie-b/20222023/regular-season/r70181/players/|website=Soccerway}}</ref> И покрај шпекулациите и гласините за трансфер,<ref>{{cite web|publisher=[[Iltalehti]]|url=https://www.iltalehti.fi/jalkapallo/a/47c9f864-9cca-4edc-bc33-cd0f1df47f30|title=Joel Pohjanpalolta iso uutinen: Huippusopimus tulossa! ”Tiedän hyvin arvoni”|date=8 September 2023|access-date=24 September 2023}}</ref> на 13 септември 2023 година, на неговиот 29-ти роденден, Похјанпало ја обновил соработката со Венеција, потпишувајќи нов договор до 30 јуни 2027 година.<ref>{{cite web|publisher=Venezia|url=https://www.veneziafc.it/en/news/joel-pohjanpalo-signs-contract-renewal|title=JOEL POHJANPALO SIGNS CONTRACT RENEWAL|date=13 September 2023|access-date=13 September 2023}}</ref> Тој, исто така, бил избран за втор [[капитен]] зад [[Марко Модоло]]. Својот прв гол за [[ФК Венеција|сезоната 2023-2024]] го постигнал уште на отварањето на првенството во победата со 3-0 на домашен терен над {{Fb team (N) Como}}. На 14 јануари 2024 година, Похјанпало постигнал хет-трик во победата со 5–3 на домашен терен над [[ФК Сампдорија|Сампдорија]].<ref>[https://www.iltalehti.fi/jalkapallo/a/50dc1950-1d2b-4ca8-b5ad-bda04979aeab Jolle Pohjanpalo hurjana: Hattutemppu Sampdorian verkkoon], [[Iltalehti]], 14 January 2024</ref> Со 22 постигнати гола во [[Серија Б 2023-2024|првенството]], Похјанпало бил најдобар стрелец во Серија Б за сезоната, помагајќи му притоа на клубот да избори промоција во [[Серија А]] преку плејофот.<ref name=promo>[https://www.is.fi/jalkapallo/art-2000010471197.html Suomalaisilta jymypaukku Venetsiassa], [[Ilta-Sanomat]], 2 June 2024</ref> По пензионирањето на Модоло во летото 2024, Похјанпало бил назначен за прв капитен на тимот. Приморан да ги пропушти првите неколку натпревари поради повреда на десната бутина,<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/venezia-infortunio-per-pohjanpalo-lesito-degli-esami-e-i-tempi-d-65078|title=Venezia, infortunio per Pohjanpalo: l’esito degli esami e i tempi di recupero|website=Calciomercato.com {{!}} Tutte le news sul calcio in tempo reale|date=2024-08-06|language=it|access-date=2024-08-31}}</ref> на 30 август 2024 година, тој го направил своето деби во [[Серија А 2024-2025|Серија А]] како стартер во поразот на домашен терен од [[ФК Торино|Торино]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sosfanta.com/news/di-francesco-solo-crampi-per-nicolussi-bene-pohjanpalo-al-rientro-leader-tecnico/|title=Di Francesco: “Solo crampi per Nicolussi! Bene Pohjanpalo al rientro, leader tecnico”|websie=SosFanta|date=2024-08-30|language=it-IT|access-date=2024-08-31}}</ref> На 21 септември го постигнал својот прв гол во најсилната италијанската лига, постигнувајќи ги конечните 2-0 во успехот на ''лагунарите'' против [[ФК Џенова|Џенова]], откако претходно промашил пенал во истиот натпревар.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-venezia-genoa-2-0-busio-trascina-gli-arancioneroverdi-si-sblocca-pohjanpalo_87700674-202402k.shtml|title=Serie A, Venezia-Genoa 2-0: Busio trascina gli arancioneroverdi, si sblocca Pohjanpalo|website=Sportmediaset.it|language=IT|access-date=2024-09-21}}</ref> Со овој погодок тој станал само вториот финец кој постигнал гол во Серија А, по [[Перпарим Хетемај]] кој тоа го сторил во 2010 година.<ref>[https://yle.fi/a/74-20113161 Joel Pohjanpalon karjaisu kertoi erityisestä suomalaismaalista – asiantuntijalta huima vertaus: ”Kuninkaasta seuraava”], [[Yle]], 21 September 2024</ref> ==Репрезентативна кариера== [[Податотека:AUT U-21 vs. FIN U-21 2015-11-13 (228).jpg|thumb|Похјанпало играјќи за [[Фудбалска репрезентација на Финска под 21 година|финската репрезентација под 21 година]]]] ===Млади репрезентации=== Похјанпало го направил своето деби за [[Финска репрезентација до 21 година|финската репрезентација под 21 година]] на 17-годишна возраст на 5 јуни 2012 година против [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 21 година|Словенија]].<ref>{{cite web | url=http://yle.fi/urheilu/3-6105102 | title=Joel Pohjanpalo alle 21-vuotiaiden maajoukkueeseen | date=22 May 2012 | publisher=YLE Urheilu | access-date=26 December 2016 | language=fi}}</ref> ===Сениорска репрезентација=== Похјанпало го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Финска|сениорската репрезентација]] на 14 ноември 2012 година, во победата со 3−0 против [[Фудбалска репрезентација на Кипар|Кипар]] заменувајќи го [[Теему Пуки]] во 70-тата минута.<ref>{{cite news|url=http://www.palloliitto.fi/uutiset/huuhkajat-selkeaan-voittoon-0|title=Huuhkajat selkeään voittoon|date=14 November 2012|access-date=25 January 2015|publisher=Palloliitto|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924125157/http://www.palloliitto.fi/uutiset/huuhkajat-selkeaan-voittoon-0|archive-date=24 September 2015}}</ref> Во вториот натпревар за репрезентацијата, тој бил блиску да го постигне првиот гол кога неговиот удар завршил во стативата за време на пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Словенија|Словенија]]; сепак, одбиената топка од стативата во мрежата ја сместил неговиот колега [[Каспер Хамалаинен]], а Финска победила со 2-0. На следниот пријателски натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Унгарија|Унгарија]], тој го постигнал својот прв гол за Финска започнувајќи го пресвртот во успехот со 2-1. Првиот квалификациски натпревар за својата земја го одиграл на 7 септември 2014 година, во натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Фарски Острови|Фарски Острови]] во квалификациите за [[Европско првенство во фудбал 2016|Европското првенство 2016]], кога влегол како замена во 89-тата минута повторно на местото на Пуки.<ref>{{cite web | url = https://www.iltalehti.fi/jalkapallo/a/2014090718639627 | title = Suomi otti helpottavan voiton! | trans-title=A comforting win for Finland! | language = fi | publisher = [[Iltalehti]] | date = 7 September 2014 | access-date = 27 April 2019}}</ref> Својот прв гол во споменатите квалификации, Похјанпало го постигнал на 4 септември 2015 година, во победата со 1-0 над [[Фудбалска репрезентација на Грција|Грција]] во [[Пиреа]].<ref>{{cite web | url = https://www.is.fi/huuhkajat/art-2000000987378.html | title = Suomalaisen jalkapallon komea ilta huipentui Kreikassa – Pohjanpalo nousi sankariksi! | trans-title=The excellent evening of Finnish football culminated in Greece - Pohjanpalo became a hero! | language = fi | publisher = [[Ilta-Sanomat]] | date = 4 September 2015 | access-date = 8 September 2021}}</ref> Похјанпало поради повреда пропуштил поголем дел од натпреварите од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2020|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]], преку кои Финска за првпат се изборила за настап на некое големо натпреварување, но сепак одиграл два натпревари и постигнал еден гол при поразот со 4-1 од {{NazNB|FUrep|BIH}} во [[Зеница]]. Во јуни 2021 година, тој се нашол во списокот од 26 играчи повикани од селекторот [[Марку Канерва]] за [[Европско фудбалско првенство 2020|завршниот турнир]]. На 12 јуни 2021 година, Похјанпало го постигнал единствениот гол во победата со 1–0 над [[Фудбалска репрезентација на Данска|Данска]] во првиот натпревар од [[Европско првенство во фудбал 2020 - група Б|групната фаза]], за да и го даде на својата земја првиот гол и првата победа на едно големо натпреварување.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/51197533 |title=Denmark 0–1 Finland |website=BBC Sport |date=12 June 2021 }}</ref> Тој се воздржал од прославување на голот поради почит кон данскиот играч од средниот ред [[Кристијан Ериксен]], кој претрпел [[срцев удар]] претходно во натпреварот.<ref>[https://www.is.fi/huuhkajat/art-2000008050160.html Kuva Suomen maalintekijästä Joel Pohjanpalosta leviää maailmalla – ”Hieno ele”], [[Ilta-Sanomat]], 13 June 2021</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|FIN}} {{Cronopar|14-11-2012|Никозија|CYP|0|3|FIN|-|Пријателска|13={{subon|70}}}} {{Cronopar|14-8-2013|Турку|FIN|2|0|SVN|-|Пријателска|13={{subon|79}} {{suboff|85}}}} {{Cronopar|5-3-2014|Ѓер|HUN|1|2|FIN|1|Пријателска|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|21-5-2014|Хелсинки|FIN|2|2|CZE|-|Пријателска|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|29-5-2014|Вентспилс|FIN|0|1|LTU|-|Coppa del Baltico|2014|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|31-5-2014|Вентспилс|EST|0|2|FIN|-|Coppa del Baltico|2014|13={{suboff|89}}}} {{Cronopar|7-9-2014|Торшавн|FRO|1|3|FIN|-|Квал. за ЕП|2016|13={{subon|89}}}} {{Cronopar|11-10-2014|Хелсинки|FIN|1|1|GRC|-|Квал. за ЕП|2016|13={{subon|70}}}} {{Cronopar|14-10-2014|Хелсинки|FIN|0|2|ROU|-|Квал. за ЕП|2016|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|14-11-2014|Будимпешта|HUN|1|0|FIN|-|Квал. за ЕП|2016|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|18-11-2014|Жилина|SVK|2|1|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|29-3-2015|Белфаст|NIR|2|1|FIN|-|Квал. за ЕП|2016|13={{subon|43}} {{yel|70}}}} {{Cronopar|9-6-2015|Турку|FIN|0|2|EST|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|13-6-2015|Хелсинки|FIN|0|1|HUN|-|Квал. за ЕП|2016|13={{subon|85}}}} {{Cronopar|4-9-2015|Пиреја|GRC|0|1|FIN|1|Квал. за ЕП|2016|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|7-9-2015|Хелсинки|FIN|1|0|FRO|1|Квал. за ЕП|2016|13={{suboff|90+3}}}} {{Cronopar|8-10-2015|Букурешт|ROU|1|1|FIN|1|Квал. за ЕП|2016|13={{yel|49}} {{suboff|77}}}} {{Cronopar|11-10-2015|Хелсинки|FIN|1|1|NIR|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|26-3-2016|Вроцлав|POL|5|0|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|62}}}} {{Cronopar|1-6-2016|Брисел|BEL|1|1|FIN|-|Пријателска|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|31-8-2016|Менхенгладбах|DEU|2|0|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|5-9-2016|Турку|FIN|1|1|KOS|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|24-3-2017|Анталија|TUR|2|0|FIN|-|Квал. за СП|2018|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|28-3-2017|Инсбрук|AUT|1|1|FIN|-|Пријателска|13={{subon|58}}}} {{Cronopar|7-6-2017|Турку|FIN|1|1|LIE|-|Пријателска}} {{Cronopar|11-6-2017|Тампере|FIN|1|2|UKR|1|Квал. за СП|2018|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|6-10-2017|Риека|HRV|1|1|FIN|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|9-10-2017|Турку|FIN|2|2|TUR|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|9-11-2017|Хелсинки|FIN|3|0|EST|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-3-2018|Белек|FIN|0|0|MKD|-|Пријателска|13={{suboff|48}}}} {{Cronopar|12-10-2019|Зеница|BIH|4|1|FIN|1|Квал. за ЕП|2020|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|15-10-2019|Турку|FIN|3|0|ARM|-|Квал. за ЕП|2020|13={{subon|53}}}} {{Cronopar|3-9-2020|Хелсинки|FIN|0|1|WAL|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза}} {{Cronopar|6-9-2020|Даблин|IRL|0|1|FIN|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{suboff|63}}}} {{Cronopar|7-10-2020|Гдањск|POL|5|1|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|62}}}} {{Cronopar|11-10-2020|Хелсинки|FIN|2|0|BUL|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{suboff|65}}}} {{Cronopar|14-10-2020|Хелсинки|FIN|1|0|IRL|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{subon|81}}}} {{Cronopar|15-11-2020|Софија|BUL|1|2|FIN|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{suboff|35}}}} {{Cronopar|24-3-2021|Хелсинки|FIN|2|2|BIH|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|28-3-2021|Киев|UKR|1|1|FIN|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|31-3-2021|Санкт Гален|CHE|3|2|FIN|2|Пријателска|13={{suboff|77}}}} {{Cronopar|4-6-2021|Хелсинки|FIN|0|1|EST|-|Пријателска|13={{suboff|61}}}} {{Cronopar|12-6-2021|Копенхаген|DEN|0|1|FIN|1|Евро|2020|Прва фаза|13={{suboff|84}}}} {{Cronopar|16-6-2021|Санкт Петерсбург|FIN|0|1|RUS|-|Евро|2020|Прва фаза}} {{Cronopar|21-6-2021|Санкт Петерсбург|FIN|0|2|BEL|-|Евро|2020|Прва фаза|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|1-9-2021|Хелсинки|FIN|0|0|WAL|-|Пријателска|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|4-9-2021|Хелсинки|FIN|1|0|KAZ|1|Квал. за СП|2022|13={{suboff|80}}}} {{Cronopar|7-9-2021|Десен-Шарпје|FRA|2|0|FIN|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|9-10-2021|Хелсинки|FIN|1|2|UKR|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|12-10-2021|Астана|KAZ|0|2|FIN|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|33}}}} {{Cronopar|16-11-2021|Хелсинки|FIN|0|2|FRA|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|82}}}} {{Cronopar|26-3-2022|Мурсија|FIN|1|1|ISL|-|Пријателска|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|29-3-2022|Мурсија|FIN|0|2|SVK|-|Пријателска|13={{suboff|67}}}} {{Cronopar|7-6-2022|Хелсинки|FIN|2|0|MNE|2|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза}} {{Cronopar|11-6-2022|Букурешт|ROU|1|0|FIN|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{yel|78}}}} {{Cronopar|14-6-2022|Зеница|BIH|3|2|FIN|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|23-9-2022|Хелсинки|FIN|1|1|ROU|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|75}}}} {{Cronopar|26-9-2022|Подгорица|MNE|0|2|FIN|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|17-11-2022|Скопје|MKD|1|1|FIN|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{yel|41}}}} {{Cronopar|23-3-2023|Копенхаген|DNK|3|1|FIN|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|26-3-2023|Белфаст|NIR|0|1|FIN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|87}}}} {{Cronopar|16-6-2023|Хелсинки|FIN|2|0|SVN|1|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|19-6-2023|Хелсинки|FIN|6|0|SMR|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|7-9-2023|Астана|KAZ|0|1|FIN|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|10-9-2023|Хелсинки|FIN|0|1|DEN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|62}} {{yel|79}}}} {{Cronopar|14-10-2023|Љубљана|SVN|3|0|FIN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|17-10-2023|Хелсинки|FIN|1|2|KAZ|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|17-11-2023|Хелсинки|FIN|4|0|NIR|1|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|20-11-2023|Серавале|SMR|1|2|FIN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|21-3-2024|Кардиф|WAL|4|1|FIN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|26-3-2024|Хелсинки|FIN|2|1|EST|-|Пријателска|13={{subon|77}} {{yel|83}}}} {{Cronopar|7-6-2024|Глазгов|SCO|2|2|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|7-9-2024|Пиреја|GRC|3|0|FIN|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|10-10-2024|Хелсинки|FIN|1|2|IRL|1|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|13-10-2024|Хелсинки|FIN|1|3|ENG|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{subon|63}}}} {{Cronopar|14-11-2024|Даблин|IRL|1|0|FIN|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|17-11-2024|Хелсинки|FIN|0|2|GRC|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{Капитен}} {{suboff|67}}}} {{Cronofin|77|16||8|Фудбалска репрезентација на Финска#Играчи со најмногу настапи|Фудбалска репрезентација на Финска#Играчи со најмногу голови}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 7 јануари 2024.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 2010 || rowspan="2" |{{flagsport|FIN}} [[Клуби 04]] || [[Каконен 2010|КЛ]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Финска 2010|КФ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- || 2011 || [[Каконен 2011|КЛ]] || 25|| 33 || [[Фудбалски куп на Финска 2011|КФ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 25 || 33 |- !colspan="3" |Вкупно Клуби 04 || 26 || 33 || || 0 || 0 || || - || - || || - || - || 26 || 33 |- || 2012 || rowspan="2" |{{flagsport|FIN}} [[ХЈК Хелсинки]] || [[Вејкауслига 2012|ВЛ]] || 29 || 11 || [[Фудбалски куп на Финска 2012|КФ]]+[[Лига куп на Финска|ЛКФ]] || 2+8 || 1+4 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2012-2013|ЛЕ]] || 3<ref name="pr">Во квалификациските кола.</ref>+1<ref name="pr" /> || 2<ref name="pr" />+1<ref name="pr" /> || - || - || - || 43|| 19 |- || јан.-јул.2013 || [[Вејкауслига 2013|ВЛ]] || 21 || 5 || [[Фудбалски куп на Финска 2013|КФ]]+[[Лига куп на Финска|ЛКФ]] || 2+3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 2<ref name=pr/> || 0 || - || - || - || 28 || 5 |- !colspan="3" |Вкупно ХЈК Хелсинки || 50 || 16 || || 15 || 5 || || 6 || 3 || || - || - || 71 || 24 |- | [[ФК Аален сезона 2013-2014|2013-2014]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) VfR Aalen}} || [[Втора Бундеслига 2013-2014|2Б]] || 22 || 5 || [[Фудбалски куп на Германија 2013-2014|КГ]]|| 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 22 || 5 |- | [[ФК Фортуна Диселдорф сезона 1895 2014-2015|2014-2015]] || rowspan=2|{{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Fortuna Dusseldorf}} || [[Втора Бундеслига 2014-2015|2Б]] || 29 || 11 || [[Фудбалски куп на Германија 2014-2015|КГ]]|| 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 30 || 11 |- | [[ФК Фортуна Диселдорф сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Втора Бундеслига 2015-2016|2Б]] || 26 || 2 || [[Фудбалски куп на Германија 2015-2016|КГ]]|| 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- ! colspan="3" |Вкупно Фортуна Диселдорф|| 55 || 13 || || 3 || 0 || || - || - || || - || - || 58 || 13 |- | [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan=4|{{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Bayer Leverkusen}} || [[Прва Бундеслига 2016-2017|БЛ]] || 11|| 6 || [[Фудбалски куп на Германија 2016-2017|КГ]]|| 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]] || 2 || 0 || - || - || - || 13 || 6 |- | [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Прва Бундеслига 2017-2018|БЛ]] || 7 || 1 || [[Фудбалски куп на Германија 2017-2018|КГ]]|| 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || 8 || 2 |- | [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Прва Бундеслига 2018-2019|БЛ]] || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2018-2019|КГ]]|| 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 0 || 0 || - || - || - || 0 || 0 |- | [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2019-2020|2019-јан. 2020]] || [[Прва Бундеслига 2019-2020|БЛ]] || 1|| 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2019-2020|КГ]] || 0|| 0 || - || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- | [[ФК Хамбургер сезона 2019-2020|јан.-јун. 2020]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) HSV}} || [[Втора Бундеслига 2019-2020|2Б]] || 14 || 9 || [[Фудбалски куп на Германија 2019-2020|КГ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || 14 || 9 |- | [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2020-2021|авг. 2020]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Bayer Leverkusen}} || [[Прва Бундеслига 2020-2021|БЛ]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2020-2021|КГ]] || 0|| 0 || [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|ЛЕ]] || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- | [[1. ФК Унион Берлин сезона 2020-2021|авг. 2020-2021]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Union Berlin}}|| [[Прва Бундеслига 2020-2021|БЛ]]|| 19 || 6 || [[Фудбалски куп на Германија 2020-2021|КГ]]|| 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 19 || 6 |- | [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2021-2022|авг. 2021]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Bayer Leverkusen}} || [[Прва Бундеслига 2021-2022|БЛ]] || 2 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2021-2022|КГ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2021-2022|ЛЕ]] || - || - || - || - || - || 3 || 0 |- | 2021-2022 || {{flagsport|TUR}} [[Ризеспор]] || [[Суперлига на Турција 2021-2022|СЛ]] || 33 || 16 || [[Фудбалски куп на Турција 2021-2022|КТ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 33 || 16 |- | [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2022-2023|авг. 2022]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Bayer Leverkusen}} || [[Прва Бундеслига 2022-2023|БЛ]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|КГ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2022-2023|ЛЕ]] || - || - || - || - || - || 2 || 0 |- !colspan="3" |Вкупно Бајер Леверкузен || 23 || 7 || || 3 || 1 || || 2 || 0 || || - || - || 28 || 8 |- | [[ФК Венеција сезона 2022-2023|2022-2023]] || rowspan="3" |{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија Б 2022-2023|Б]] || 37+1<ref name=":1">Плејоф.</ref>|| 19 || [[Фудбалски куп на ИИталија 2022-2023|КИ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || 38 || 19 |- || [[ФК Венеција сезона 2023-2024|2023-2024]] || [[Серија Б 2023-2024|Б]] || 33+4<ref name=":1" />|| 22 || [[Фудбалски куп на Италија 2023-2024|КИ]] || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || 38 || 23 |- || [[ФК Венеција сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Серија А 2024-2025|А]] || 17 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 17 || 5 |- ! colspan="3" |Вкупно Венеција || 87+5|| 46 || || 1 || 1 || || - || - || || - || - || 93 || 47 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 334 || 151 || || 22 || 7 || || 8 || 3 || || - || - || 364 || 161 |} ===Репрезентативна статистика=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="13"|{{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска|Финска]] |2012||1||0 |- |2013||1||0 |- |2014||9||1 |- |2015||7||3 |- |2016||4||0 |- |2017||7||2 |- |2018||1||0 |- |2019||2||1 |- |2020||6||0 |- |2021||13||4 |- |2022||8||2 |- |2023||10||2 |- |2024||8||1 |- !colspan="2"|Вкупно!!77!!16 |} ===Хет-трикови=== <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 15/04/2012 || align=left|{{flagsport|FIN}} [[Стадион Сонера]], [[Хелсинки]] || align=left|{{Fb team HJK}} || align=left|{{Fb team IFK Mariehamn}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''3''' - 1 || align=left|{{flagsport|FIN}} [[Вејкауслига 2012]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 27/06/2013 || align=left|{{flagsport|FIN}} [[Виклеф Холдинг Арена]], [[Мариехамн]] || align=left|{{Fb team HJK}} || align=left|{{Fb team IFK Mariehamn}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''5''' || align=left|{{flagsport|FIN}} [[Вејкауслига 2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''3''' || 05/10/2014 || align=left|{{flagsport|GER}} [[Беленфалтор (стадион)|Беленфалтор]], [[Дармштат]] || align=left|{{Fb team Fortuna Dusseldorf}} || align=left|{{Fb team Darmstadt}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 1 - '''4''' || align=left|{{flagsport|GER}} [[Втора Бундеслига 2014-2015]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''4''' || 10/09/2016 || align=left|{{flagsport|GER}} [[БајАрена]], [[Леверкузен]] || align=left|{{Fb team Bayer Leverkusen}} || align=left|{{Fb team HSV}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''3''' - 1 || align=left|{{flagsport|GER}} [[Прва Бундеслига 2016-2017]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''5''' || 24/04/2021 || align=left|{{flagsport|GER}} [[Стадион Ан дер Алтен Форстереи|Ан дер Алтен Форстереи]], [[Берлин]] || align=left|{{Fb team 1. FC Union Berlin}} || align=left|{{Fb team Werder Bremen}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''3''' - 1 || align=left|{{flagsport|GER}} [[Прва Бундеслига 2020-2021]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''6''' || 10/09/2016 || align=left|{{flagsport|TUR}} [[Стадион Јени Ризе Шехир|Јени Ризе Шехир]], [[Ризе]] || align=left|{{Fb team Caykur Rizespor}} || align=left|{{Fb team Trabzonspor}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''3''' - 2 || align=left|{{flagsport|TUR}} [[Суперлига на Турција 2021-2022]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''7''' || 01/05/2023 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Пјер Лујџи Пенцо]], [[Венеција]] || align=left|{{Fb team Venezia}} || align=left|{{Fb team Modena}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''5''' - 0 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Серија Б 2022-2023]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''8''' || 14/01/2024 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Пјер Лујџи Пенцо]], [[Венеција]] || align=left|{{Fb team Venezia}} || align=left|{{Fb team Sampdoria}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''5''' - 3 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Серија Б 2023-2024]] |} </center><br> |} </center> ==Титули== ===Клупски=== ====ХЈК Хелсинки==== *'''[[Вејкауслига]]''' : 2 : 2011, 2012 ===Поединечни=== *Најдобар стрелец во [[Серија Б]]: 1 :[[Серија Б 2023-2024|2023-2024]] <small>(22 гола)</small> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Финска |image3= Flag of Finland.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/joel-pohjanpalo/160201/ Јоел Похјанпало на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/joel-pohjanpalo/profil/spieler/173491 Јоел Похјанпало на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/175176/joel-pohjanpalo Јоел Похјанпало на espn] *[https://www.whoscored.com/Players/139623/Show/Joel-Pohjanpalo Јоел Похјанпало на whoscored] {{Состав на Финска на ЕП 2020}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Похјанпало, Јоел}} [[Категорија:Фудбалери на ФК Баер Леверкузен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Хамбургер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Унион Берлин]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Венеција]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фински фудбалери]] [[Категорија:Родени во 1994 година]] s8pt1x4isg8ohywxzh6reqxkuftr4sz 0 1361241 5582084 5581190 2026-06-24T21:37:21Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5582084 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Николас Гонсалес | image = [[Податотека:NicolasGonzalez (cropped).jpg|200px]] | fullname = Николас Иван Гонсалес<ref name="FIFA 2022">{{Cite web|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|title=FIFA World Cup Qatar 2022: List of Players: Argentina |publisher=FIFA |page=1 |date=15 November 2022 |access-date=15 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=18 December 2022 |url-status=live}}</ref> | height = {{height|m=1.80}}<ref name="Soccerway profile">{{Cite news|date=2 November 2017|title=Nicolás González profile|work=Soccerway|url=https://int.soccerway.com/players/nicolas-gonzalez/450709/|access-date=2 November 2017}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1998|4|6}} | cityofbirth = {{роден во|Белен де Ескобар|}} | countryofbirth = [[Аргентина]] | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | currentclub = {{Fb team Atletico Madrid}} | clubnumber = 23 | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Argentinos Juniors}} | years1 = 2016-2017 | caps1 = 44 | goals1 = 11 | clubs1 = {{Fb team Argentinos Juniors}} | years2 = 2018-2021 | caps2 = 72 | goals2 = 22 | clubs2 = {{Fb team Stuttgart}} | years3 = 2021-2024 | caps3 = 86 | goals3 = 25 | clubs3 = {{Fb team Fiorentina}} | years4 = 2024-2025 | caps4 = 28 | goals4 = 3 | clubs4 = {{Fb team Juventus}} | years5 = 2025- | caps5 = 0 | goals5 = 0 | clubs5 = →{{Fb team Atletico Madrid}} | nationalyears1 = 2019 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 20 години|Аргентина 20]] | nationalyears2 = 2019 | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 1 | nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина (олимп.)]] | nationalyears3 = 2019- | nationalcaps3 = 43 | nationalgoals3 = 6 | nationalteam3 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] }} '''Николас Иван "Нико" Гоналес''' (роден на [[6 април]] [[1998]] во [[Белен де Ескобар]]) — [[Аргентина|аргентински]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]], на заем од [[ФК Јувентус|Јувентус]], и на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|аргентинската репрезентација]]. ==Технички карактеристики== Левоног играч кој може да игра и како десно и како лево крило, а исклучително добро може да игра и како напаѓач.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/calcio/fantanews/04-08-2021/fiorentina-nico-gonzalez-spalla-perfetta-vlahovic-goal-giovani-viola-420181199087.shtml|title=Fiorentina, ecco Nico Gonzalez: la spalla perfetta per Vlahovic|access-date=2021-09-02}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|language=es|author=Ariel Ruya|url=https://www.lanacion.com.ar/deportes/futbol/snicolas-gonzalez-seleccion-argentina-stuttgart-argentinos-nid2507968/|title=Argentina-Paraguay: quién es Nicolás González, el inesperado titular (y goleador) que eligió Scaloni|publisher=La Nación|date=13 ноември 2020|access-date=2021-06-23}}</ref> Брз е, непредвидлив, вешт со топката во нозете, поседува добар дриблинг и е добар во играта во воздухот, особено кога станува збор за удари со глава, каде се снаоѓа одлично и покрај тоа што не се истакнува по својата висина.<ref name=":2" /><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/chi-e-nico-gonzalez-stoccarda-fiorentina/h2idnp7lfv681m9iwax6f1zat|title=Chi è Nico Gonzalez, il nuovo gioiello della Fiorentina|access-date=2021-06-23}}</ref> ==Клупска кариера== ===Аргентинос Хуниорс=== Израснат во младинските категории на [[ФК Аргентинос Хуниорс|Аргентинос Хуниорс]],<ref name=":0" /> Гонсалес го направил своето деби за првиот тим на 28 август 2016 година, во ремито 2-2 против [[Клуб Атлетико Сан Мартин (Тукуман)|Сан Мартин (Т)]]. На крајот од првенството, „''бубачките''“ избориле промоција во [[Примера Дивисион (Аргентина)|Примера Дивисион]], благодарение исто така на голот на Гонсалес против [[ФК Химнасија Хухуј|Химнасија Хухуј]] за победата со 1-0, со која и математички била постигната промоцијата на три кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=https://www.tycsports.com/futbol/gritalo-bicho-gonzalez-y-el-gol-del-ascenso.html|title=¡Gritalo Bicho!: González y el gol del ascenso|date=8 јули 2017|language=es}}</ref> Тој постигнал гол и во својот прв старт во врвната дивизија во натпреварот против [[Клуб Атлетико Белграно|Белграно]], завршувајќи ја сезоната со 24 настапи и 7 гола во Примера Дивисион. ===Штутгарт=== На 10 јули 2018 година, Гонсалес се преселил во клубот од германската [[Бундеслига]], {{Fb team (N) Stuttgart}},<ref>{{Cite web|url=https://www.vfb.de/de/vfb/aktuell/neues/profis/2018/vfb-stuttgart-verpflichtet-nicolas-gonzalez/|title=Der VfB verpflichtet Nicolás Gonzalez|language=de|access-date=2021-06-23}}</ref> за кој дебитирал на 26 август во првенствениот натпревар загубен со 1-0 од {{Fb team (N) Mainz 05}}, заменувајќи го во второто полувреме [[Даниел Дидави]].<ref>{{Cite web|url=https://www.vfb.de/de/vfb/profis/saison/bundesliga/1819/1-1--fsv-mainz-05----vfb-stuttgart-/|title=Auftaktniederlage in Mainz|language=de|access-date=2021-06-23}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sportschau.de/fussball/bundesliga/fsv-mainz-vfb-stuttgart-spielbericht-100.html|titolo=Mainz startet mit Sieg gegen Stuttgart|date=26 август 2018|language=de}}</ref> На 22 декември 2018 година, тој го постигнал својот прв гол за „''швабите''“, во првенствениот пораз на домашен терен од {{Fb team (N) Schalke 04}} со 1-3.<ref>{{Cite web|url=https://www.vfb.de/de/vfb/profis/saison/bundesliga/1819/17-vfb-stuttgart-fc-schalke-04/|title=Niederlage gegen Schalke|language=de|access-date=2021-06-23}}</ref> Тој го повторил ова во следното коло постигнувајќи гол во поразот од 2-3 на домашен терен против Мајнц и бил прогласен за дебитант на месецот.<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/watch-stuttgart-tag-heuer-rookie-of-the-month-nicolas-gonzalez-3337-2354|title=Watch: Nicolas Gonzalez named January's Rookie of the Month|date=3 март 2019|language=en}}</ref> На крајот на сезоната, клубот испаднал во [[Втора Бундеслига|2.&nbsp;Бундеслига]].<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/storico-union-berlino-promosso-bundesliga-prima-volta/1gr1q24nnfx54137dwlz4eu4c4|title=Storico Union Berlino: è promosso in Bundesliga per la prima volta|date=27 мај 2019}}</ref> На 17 август 2019 година, го постигнал својот прв гол во Втора Бундеслига, и тоа победничкиот во 90-тата минута при успехот со 2-1 на домашен терен над [[ФК Санкт Паули 1910|Санкт Паули]].<ref name="STN1">{{Cite news|title=Überglücklicher Nicolas Gonzalez|url=https://www.stuttgarter-nachrichten.de/inhalt.siegtorschuetze-des-vfb-stuttgart-uebergluecklicher-nicolas-gonzalez.438152be-b869-4fa6-a422-daca1326ed55.html|website=Stuttgarter Nachrichten|date=17 August 2019}}</ref> Во завршницата од сезоната, тој влегол во одлична форма постигнувајќи по два гола на две последователни средби во јуни 2020 година против [[СВ Сандхаузен|Сандхаузен]] и [[1. ФК Нирнберг|Нирнберг]].<ref name="MA1">{{Cite news|title=Nicolas Gonzalez scores twice for Stuttgart as Bundesliga promotion nears|url=https://mundoalbiceleste.com/2020/06/22/nicolas-gonzalez-scores-twice-for-stuttgart-as-bundesliga-promotion-nears/|website=Mundo Albiceleste|date=22 June 2020|access-date=26 June 2020}}</ref> Завршувајќи ја сезоната како најдобар стрелец на Штутгарт со 14 постигнати гола во првенството, тој му помогнал на клубот да избори промоција и да се врати во врвната дивизија по само една година отсуство. Назад во [[Прва Бундеслига 2020-2021|Првата Бундеслига]], и покрај повредите кои му пречат,<ref>{{Cite web|url=https://www.vfb.de/de/vfb/aktuell/neues/profis/2020/buendelriss-in-der-hueftmuskulatur-bei-nicolas-gonzalez/|title=Nicolas Gonzalez fällt mehrere Wochen aus|lingua=de|accesso=2021-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vfb.de/de/vfb/aktuell/neues/profis/2020/knieverletzung-nicolas-gonzalez/|title=Nicolas Gonzalez erleidet kleinen Teilriss des Innenbandes|language=de|access-date=2021-06-23}}</ref> тој нуди добри настапи постигнувајќи 6 гола во 15 натпревари (еден од нив и во успехот со 1-5 на гости против [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]]).<ref>{{Cite web|url=https://www.vfb.de/de/vfb/profis/saison/bundesliga/2021/11-dortmund----vfb-stuttgart-/|title=Die Serie ausgebaut|language=de|access-date=2021-06-23}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2021/06/12/si-tratta-per-oliveira-e-si-guarda-a-guedes-gattusoFirenze13.html|title=Si tratta per Oliveira e si guarda a Guedes, il preferito da Gattuso|publisher=la Repubblica|date=12 јуни 2021|p=13|access-date=11 јануари 2022}}</ref> Во меѓувреме, тој исто така, го обновил договорот со германците на уште една сезона.<ref>{{Cite web|url=https://www.vfb.de/de/vfb/aktuell/neues/profis/2020/vertragsverlaengerung-nicolas-gonzalez/|title=Vertrag von Nicolas Gonzalez vorzeitig verlängert|language=de|access-date=2021-06-23}}</ref> Вкупно за Штутгарт одиграл 79 натпревари и постигнал 23 гола. ===Фјорентина=== На 23 јуни 2021 година, тој бил купен од {{Fb team (N) Fiorentina}} за 27 милиони евра,<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2021/08/10/nico-gonzalez-fiorentina-presentazione|title=Fiorentina, la presentazione di Nico Gonzalez|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=2021-08-11|language=it|access-date=2023-08-08}}</ref> со што станува најскапото засилување во историјата на клубот.<ref>{{Cite web|url=https://www.vfb.de/de/vfb/aktuell/neues/profis/2021/wechsel-nicolas-gonzalez/|title=Nicolas Gonzalez verlässt den VfB|language=de|editor= VfB Stuttgart|date=23 јуни 2021|access-date=23 јуни 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.acffiorentina.com/it/news/tutte/prima-squadra-maschile/2021-06-23/nicolas-gonzalez-e-un-nuovo-calciatore-viola|title=NICOLAS GONZALEZ E’ UN NUOVO CALCIATORE VIOLA|publisher=Acf Fiorentina|data=23 јуни 2021|access-date=2021-06-23}}</ref> На 13 август 2021 година, тој го постигнал својот прв гол за ''виолетовите'' во натпреварот од првото коло на [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]] против [[Козенца Калчо|Козенца]]. Последователно, на 28 август, тој го постигнал својот прв гол во [[Серија А]], отворајќи го резултатот во натпреварот на [[Стадион Артемио Франки|Артемио Франки]] против {{Fb team (N) Torino}}, кој завршил со победа на Фјорентина од 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-fiorentina-torino-2-1-gonzalez-e-vlahovic-stendono-i-granata_37430767-202102k.shtml|title=Serie A, Fiorentina-Torino 2-1: Gonzalez e Vlahovic stendono i granata|access-date=2021-08-29}}</ref> Во првата половина од сезоната неговото учество на теренот брзо било прекинато, прво поради дисквалификација, а потоа и поради некои здравствени проблеми.<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2021/11/12/fiorentina-nico-gonzalez-covid|title=Fiorentina, Gonzalez: "Positivo al Covid da 18 giorni, non so quando torno"|date=12 ноември 2021|access-date=2022-02-13}}</ref> Тој се вратил во стартниот состав во декември во победата на гости против [[ФК Болоња|Болоња]].<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/serie-a/2021-2022/serieb-a-le-pagelle-di-bologna-fiorentina-2-3-nico-gonzalez-e-una-furia-vlahovic-una-garanzia.-medel_sto8659630/story.shtml|title=Serie A, le pagelle di Bologna-Fiorentina 2-3: Nico Gonzalez è una furia, Vlahovic una garanzia. Medel regge l'urto|date=5 декември 2021|access-date=2022-02-13}}</ref> Тој ја завршил сезоната на високо ниво, постигнувајќи 3 гола на последните 3 натпревари, додавајќи ги на останатите 4 постигнати во текот на годината, заедно со 6 асистенции. Следната сезона, тој го одбележал своето европско деби постигнувајќи гол за 1-0 против [[ФК Твенте|Твенте]] по само 59 секунди<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/conference-league/2022/08/18/fiorentina-twente-risultato-gol|title=Fiorentina-Twente 2-1, gol e highlights: Segnano Nico Gonzalez e Cabral|editore=Sky Sport|date=18 август 2022|access-date=2023-01-10}}</ref> во плејофот на [[УЕФА Лига на конференции|Лигата на конференции]]. Во [[Серија А 2022-2023|Серија А]] својот прв гол за сезоната го постигнал во натпреварот на домашен терен против [[ФК Хелас Верона|Хелас Верона]]. Потоа, тој постигнал два гола против [[ФК Хартс|Хартс]]<ref>{{Cite web|url=https://www.iltirreno.it/firenze/sport/2022/10/15/news/nico-gonzalez-e-tornato-e-la-fiorentina-sorride-1.100109989|title=Nico Gonzalez è tornato. E la Fiorentina sorride|date=15 октомври 2022|access-date=2023-01-10}}</ref> во победата од 5-1 во рамките на групната фаза на Лигата на конференции, додека на следниот првенствен натпревар против Интер морал да го напушти теренот по само 7 минути поради повреда<ref>{{Cite web|url=https://www.lanazione.it/firenze/fiorentina/diretta-fiorentina-inter-1.8206962|title=Fiorentina, altro infortunio: Gonzalez fuori dopo 7' con l'Inter|author=Andrea Guida|date=22 октомври 2022|access-date=2023-01-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221102133502/https://www.lanazione.it/firenze/fiorentina/diretta-fiorentina-inter-1.8206962|archivedate=2 ноември 2022|url-dead=yes}}</ref> која го принудила на долга пауза.<ref>{{Cite web|url=https://firenze.repubblica.it/cronaca/2022/12/05/news/fiorentina_gonzalez_ritorno_stagione_recupero_vincenzo_italiano-377563457/|title=Fiorentina in attesa di Gonzalez, l'arma in più di Italiano|author=Matteo Dovellini|date=5 декември 2022|access-date=2023-01-10}}</ref> Тој се вратил во акција во натпреварот против [[УС Сасуоло Калчо|Сасуоло]] на 7 јануари 2023 година, постигнувајќи гол,<ref>{{Cite web|url=https://www.lanazione.it/firenze/fiorentina/fiorentina-sassuolo-gonzalez-1.8439304|title=Fiorentina-Sassuolo 2-1, Nico Gonzalez torna e decide la partita|date=7 gennaio 2023|access-date=2023-01-10}}</ref> четврти пат по ред, после 89-тата минута.<ref>{{Cite web|url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/record-e-curiosita-della-17a|title=RECORD E CURIOSITÀ DELLA 17ª|date=10 јануари 2023|access-date=2023-01-10}}</ref> Тој за прв пат започна по повредата на 29 јануари кога на стадионот [[Стадион Олимпико|Олимпико]] во Рим постигнал гол со кој му донел бод на неговиот тим против {{Fb team (N) Lazio}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/serie-a/2022-2023/lazio-fiorentina-1-1-nico-gonzalez-risponde-a-casale-i-biancocelesti-si-fermano-all-olimpico-immobil_sto9362204/story.shtml|title=Lazio-Fiorentina 1-1: Nico Gonzalez risponde a Casale, i biancocelesti si fermano all'Olimpico, Immobile sfiora il gol|editore=Eurosport|date=29 јануари 2023|access-date=2023-03-29}}</ref> Повторно бил одлучувачки на 4 март, кога неговиот гол од пенал го отворил патот на Фјорентина кон победата над {{Fb team (N) Milan}} (2-1).<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/fiorentina/2023/03/04/news/fiorentina_milan_risultato-390572220/|title=Fiorentina-Milan 2-1: Nico Gonzalez e Jovic affossano l'ex Pioli|author=Enrico Currò|date=4 март 2023|access-date=2023-03-29}}</ref> Позитивната серија ја продолжил во Европа каде погодил во [[Познањ]] против [[ФК Лех Познањ|Лех]], а потоа реализирал уште еден пенал за победата од 2-0 во првиот полуфинален натпревар од [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] против {{Fb team (N) Cremonese}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/05-04-2023/coppa-italia-cremonese-fiorentina-0-2-cabral-nico-gonzalez-rigore-460999007717.shtml|title=La Fiorentina ipoteca la finale: 2-0 a Cremona con Cabral e Nico Gonzalez|author=Matteo Pierelli|date=4 март 2023|access-date=2023-08-21}}</ref> Во првенството, својот петти гол за сезоната го постигнал во ремито 3-3 во [[Салерно]] против {{Fb team (N) Salernitana}}, додека, на 18 мај, со два гола против [[ФК Базел|Базел]] во [[Швајцарија]] во реванш полуфиналето на [[УЕФА Лига на конференции 2022-2023|Лигата на конференции]] Гонсалес го одвел двомечот во [[Продолжеток (спорт)|продолженијата]],<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.lanazione.it/firenze/sport/fiorentina/fiorentina-pagelle-l9dwhjpv|title=Fiorentina, le pagelle del trionfo di Basilea|author=Angelo Giorgetti|date=19 мај 2023|access-date=2023-08-21}}</ref> каде „виолeтовите“ постигнале уште еден гол и со победа од 1-3 стигнале до завршниот чин.<ref name=":3" /> На 24 мај 2023 година, Гонсалес ја довел Фјорентина во водство во финалето на [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] против {{Fb team (N) Inter}}, кое потоа било загубено со 1-2.<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/sport/2023/05/24/fiorentina-inter-finale-coppa-italia-risultato-gol-diretta|title=L’Inter vince la Coppa Italia: in finale ha battuto 2-1 la Fiorentina|date=2023-05-24|access-date=2024-08-26}}</ref> Потоа, тој погодил и во последното коло од првенството, при победата со 3-1 кај Сасуоло, затворајќи го мечот со прецизен удар со глава во 83-тата минута. Конечно, на 7 јуни, тој како стартер го започнал [[Финале на УЕФА Лигата на конференции во 2023 година|финалето]] на Лигата на конференции во кое асистирал за голот со кој Фјорентина го изедначила резултатот на 1-1, за подоцна тосканците сепак да загубат со 2-1 од {{Fb team (N) West Ham United}}.<ref>{{Cite web|url=https://it.uefa.com/uefaconferenceleague/news/0282-1833af421495-9db803917880-1000--fiorentina-west-ham-1-2-bowen-firma-il-trionfo-hammers/|title=Fiorentina-West Ham 1-2: Bowen firma il trionfo Hammers|date=7 јуни 2023|access-date=26 август 2024}}</ref> И покрај поразот во финалето, тој бил награден со признание за најдобар играч на својата позиција и бил вклучен во [[Тим на сезоната во УЕФА Лигата на конференции|Тимот на сезоната во УЕФА Лигата на конференции]].<ref>{{Cite web|url=https://it.uefa.com/uefaeuropaconferenceleague/news/0282-183501bcba5d-b597018f8d4a-1000--squadra-della-stagione-europa-conference-league-2022-23/|title=Squadra della Stagione Europa Conference League 2022/23|publisher=[[UEFA]]|date=8 јуни 2023|access-date=2023-08-21}}</ref> Сезоната 2022-2023, ја затворил со 14 гола и 5 асистенции во 42 настапи во сите официјални натпреварувања и бил втор најдобар стрелец на Фјорентина за сезоната зад [[Артур Кабрал]]. Во својата трета сезона со ''виолетовите'', тој избрал да игра со дресот со [[10 (број)|број 10]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilfoglio.it/sport/2023/08/17/news/nico-gonzalez-e-cio-che-significa-indossare-la-maglia-numero-10-a-firenze-5601378/|title=Nico Gonzalez e ciò che significa indossare la maglia numero 10 a Firenze|publisher=[[il Foglio (quotidiano)|il Foglio]]|date=17 август 2023|author=Andrea Trapani|language|access-date=21 август 2023}}</ref> оставен слободен по заминувањето на [[Гаетано Кастровили]], со натпис „Нико“ на грбот на местото на презимето.<ref>{{Cite web|url=https://www.acffiorentina.com/it/news/tutte/prima-squadra-maschile/2023-08-19/poker-viola-a-marassi|title=Poker viola a Marassi|publisher=[[ACF Fiorentina]]|date=19 август 2023|author=|6=language|access-date=21 август 2023|archive-date=2023-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230821232501/https://www.acffiorentina.com/it/news/tutte/prima-squadra-maschile/2023-08-19/poker-viola-a-marassi|url-status=dead}}</ref> Во првото коло од првенството, против [[ФК Џенова|Џенова]] тој постигнал гол во гостинската победа со 1-4. Кон крајот на месецот, неговите два гола ѝ овозможиле на Фјорентина да ја надмине негативата од првиот натпревар против [[ФК Рапид Виена|Рапид Виена]] (загубен во Австрија со 1-0) и да го мине австрискиот претставник во плејоф рундата на [[УЕФА Лига на конференции 2023-2024|Лигата на конференциите]].<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/conference-league/2023/08/31-112455302/fiorentina_ai_gironi_di_conference_nico_gonzalez_show_2-0_al_rapid_vienna|title=Fiorentina ai gironi di Conference: Nico Gonzalez show, 2-0 al Rapid Vienna|website=[[Corriere dello Sport]]|date=31 август 2023|access-date=2023-09-05}}</ref> На 26 септември, тој потпишал обнова на договорот со Фјорентина до 2028 година.<ref>{{Cite video|url=https://www.acffiorentina.com/it/news/tutte/prima-squadra-maschile/2023-09-26/gonzalez-rinnova-fino-al-2028|title=Gonzalez rinnova fino al 2028|website=[[ACF Fiorentina]]|date=26 септември 2023|access-date=2024-08-26|archivedate=2023-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231010202133/https://www.acffiorentina.com/it/news/tutte/prima-squadra-maschile/2023-09-26/gonzalez-rinnova-fino-al-2028}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calciomercato/2023/09/26/fiorentina-nico-gonzalez-rinnovo-calciomercato-news|title=Fiorentina, Nico Gonzalez rinnova fino al 2028|website=[[Sky Sport]]|date=26 септември 2023|access-date=2024-08-26}}</ref> Во натпреварот против [[Ференцварош]], на 14 декември 2023 година, тој се здобил со мускулна повреда<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Fiorentina/16-12-2023/nico-gonzalez-lesione-al-flessore-torna-a-febbraio.shtml|title=Nico Gonzalez, lesione al flessore della coscia destra: tornerà a febbraio|author=Ilaria Masini|website=[[la Gazzetta dello Sport]]|date=16 декември 2023|access-date=2024-09-28}}</ref> што го оддалечува од терените до крајот на јануари, пропуштајќи го притоа и [[Суперкуп на Италија 2023|Суперкупот на Италија]].<ref>{{Cite video|url=https://www.rainews.it/tgr/toscana/video/2024/01/fiorentina-riad-supercoppa-gonzalez-9c434958-916f-45b5-9eef-984605dfbb53.html|title=Viola, Supercoppa senza Nico Gonzalez|author=Sara Meini|publisher=[[TGR|TGR Toscana]]|data=17 јануари 2024|access-date=2024-09-28}}</ref><ref name=rigore>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/liste/nico-gonzalez-e-infallibile-dal-dischetto-crolla-l-ultima-certezza-di-italiano-e-della-fiorentina/bltc2e86222b957f454|title="Nico Gonzalez è infallibile dal dischetto": crolla l'ultima certezza di Italiano e della Fiorentina|author=Stefano Silvetri|publisher=Goal.com|date=29 јануари 2024|access-date=2024-09-28}}</ref> Тој се вратил на терените за време на домашниот натпревар против Интер, промашувајќи пенал со кој можел да изедначи на 1-1, додека на 11 февруари - во победата од 5-1 против Фрозиноне - за првпат се нашол во стартните единаесет по опоравувањето од повредата.<ref>{{Cite web|url=https://sport.quotidiano.net/calcio/fiorentina/frosinone-5-1-876fa302|title=Fiorentina-Frosinone 5-1: viola a valanga e spettacolo al Franchi. Primo gol per Belotti|author=Kevin Bertoni|publisher=[[Monrif]]|date=11 февруари 2024|access-date=2024-09-28}}</ref> Во реванш четвртфиналето на [[УЕФА Лига на конференции 2023-2024|Лигата на конференциите]] Гонсалес бил одлучувачки против [[ФК Викторија Плзењ|Викторија Плзењ]], постигнувајќи го првиот од двата гола,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Conference-League/18-04-2024/fiorentina-viktoria-plzen-2-0-gol-di-gonzalez-e-biraghi.shtml|title=Gonzalez-Biraghi, l'urlo viola! Dopo 120' la Fiorentina doma il Viktoria e va in semifinale|author=Matteo Dalla Vite|website=[[la Gazzetta dello Sport]]|date=18 април 2024|access-date=2024-09-28}}</ref> за победата која ја одвела Фјорентина во полуфиналето. На 28 април 2024 година, со двата гола постигнати во победата со 5-1 против Сасуоло, тој го за првпат во својата кариера бил двоен стрелец на еден натпревар во Серија А.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-fiorentina-sassuolo-5-1-i-viola-inguaiano-ballardini_81440444-202402k.shtml|title=Serie A, Fiorentina-Sassuolo 5-1: i viola inguaiano Ballardini|website=[[Sport Mediaset]]|date=28 април 2024|access-date=2024-08-26}}</ref> Конечно, тој го започнал во стартната постава [[Финале на УЕФА Лигата на конференциите во 2024 година|финалето]] на Лигата на конференции, како и во претходното издание, но како и тогаш Фјорентина повторно не успеала да го подигне трофејот губејќи овојпат со 1-0 од {{Fb team (N) Olympiakos}}. Во својата трета сезона со Фјорентина одиграл вкупно 44 натпревари, постигнувајќи 16 голови и забележувајќи 5 асистенции. Своето искуство со „виолетовите“ го завршил со вкупно 125 настапи и 38 голови.<ref name="Fiorentina">{{Cite web|url=https://www.acffiorentina.com/it/news/tutte/prima-squadra-maschile/2024-08-25/gonzalez-ceduto-alla-juventus|title=Gonzalez ceduto alla Juventus|date=25 август 2024}}</ref> ===Јувентус=== На 25 август 2024 година, тој се преселил во {{Fb team (N) Juventus}} на позајмица со обврска за откуп, за надомест од 8 милиони евра за заемот и 25 за откупот, плус можни 5 милиони во бонуси.<ref name=Fiorentina/><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-nico-gonzalez-e-bianconero|title=Nico Gonzalez è bianconero|date=25 август 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/images/image/private/fl_attachment/dev/sf9twrehxslbjgzuzujw.pdf|title=Accordo con la Fiorentina per l'acquisizione del calciatore Gonzalez|date=25 август 2024|access-date=27 август 2024}}</ref> Своето деби со „''бјанконерите''“ го имал на 1 септември за време на домашниот натпревар против {{Fb team (N) Roma}} (0-0) во [[Серија А 2024-2025|првенството]], влегувајќи во второто полувреме на местото на [[Душан Влаховиќ]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-09-2024/juventus-roma-0-0.shtml|title=Juve, passo indietro e nessun gol: la Roma esce dallo Stadium con un punto|website=La Gazzetta dello Sport|access-date=2024-09-02}}</ref> На 17 септември, тој го направил своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во натпреварот на домашен терен против {{Fb team (N) PSV}} добиен со 3-1, постигнувајќи го притоа третиот гол на Јувентус.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2024/09/17/champions-juventus-batte-psv-3-1-esordio-da-sogno_659e9756-5fe6-4c5a-910c-6700417961eb.html|title=Champions: Juventus batte PSV 3-1, esordio da sogno - Calcio - Ansa.it|website=Agenzia ANSA|date=2024-09-17}}</ref> На 17 декември, на своето деби со Јувентус во [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|Купот на Италија]], тој постигнал прекрасен погодок лобувајќи го противничкиот голман од 20-тина метри за да ги постави конечените 4-0 во победата над [[Каљари Калчо|Каљари]] во осминафиналето.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2024/12/17/coppa-italia-la-juventus-batte-il-cagliari-4-0-e-accede-ai-quarti-le-foto_26c06cf9-54c7-4894-b7fd-3a317d70c5f4.html|title=Coppa Italia: la Juventus batte il Cagliari 4-0 e accede ai quarti LE FOTO - Calcio - Ansa.it|website=Agenzia ANSA|date=2024-12-17|access-date=2024-12-18}}</ref> Пет дена подоцна, тој исто така го постигнал својот прв гол во првенството, обезбедувајќи победа од 2-1 на гостувањето кај [[ФК Монца|Монца]].<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/22-12-2024/monza-juventus-1-2-gol-di-mckennie-birindelli-e-nico-gonzalez.shtml|title=La Juve vince con McKennie e Nico, ma che fatica contro il Monza. E Nesta è ultimo da solo|website=La Gazzetta dello Sport|access-date=2024-12-22}}</ref> Откако ги исполнил условите, во март 2025, била активирана обврската за откуп на играчот, со што тој перманентно станал фудбалер на Јувентус.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/serie-a/2024-2025/calciomercato-ufficiale-nico-gonzalez-e-un-giocatore-della-juventus-cifre-e-dettagli-dell-accordo-co_sto10312494/story.shtml|title=Calciomercato - Ufficiale! Nico Gonzalez è un giocatore della Juventus: cifre e dettagli dell'accordo con la Fiorentina}}</ref> До крајот на сезоната, тој му помогнал на клубот да заврши меѓу првите четири тима на табелата во Серија А и да избори пласман во Лигата на шампионите, а потоа учествувал и на [[Светско клупско првенство во фудбал 2025|Светското клупско првенство]] каде „''бјанконерите''“ стигнале до осминафиналето губејќи со 1-0 од {{Fb team (N) Real Madrid}}. Откако ја завршил својата прва сезона и ја започнал сезоната [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|2025-2026]] со Јувентус, тој го завршил своето искуство во црно-белиот дрес на последниот ден од летниот трансферен прозорец, со вкупно 40 настапи и 5 гола. ===Атлетико Мадрид=== На 1 септември 2025 година, тој се преселил на позајмица со опција за откуп - конвертибилна во обврска по исполнување на одредени услови - во [[Шпанија|шпанската]] екипа {{Fb team (N) Atletico Madrid}}. ==Репрезентативна кариера== Во 2019 година, тој ги освоил [[Фудбал на XVIII Панамерикански игри - машки турнир|Панамериканските игри]] со [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 20 години|аргентинската репрезентација под 20 години]].<ref>{{Cite web|url=https://www.infobae.com/deportes-2/juegos-panamericanos-lima-2019/2019/08/10/la-seleccion-de-futbol-buscara-vencer-a-honduras-para-ganar-la-medalla-dorada-en-los-juegos-panamericanos-hora-tv-y-formaciones/|title=La selección argentina de fútbol venció a Honduras y ganó la medalla dorada en los Juegos Panamericanos tras 16 años|date=10 август 2019|lаnguage=es}}</ref> Откако одиграл пријателски натпревар за [[Олимпискa фудбалскa репрезентација на Аргентина|аргентинската репрезентација под 23 години]], постигнувајќи гол во истиот против врсниците од [[Олимпискa фудбалскa репрезентација на Колумбија|Колумбија]],<ref>{{Cite web|url=https://www.lanacion.com.ar/deportes/futbol/argentina-sub-23-nid2285840/|title=El seleccionado argentino Sub 23 suma goles y funcionamiento: venció por 3-1 a Colombia|date=8 септември 2019|language=es|access-date=2022-02-13}}</ref> на 13 октомври истата година, тој го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|сениорската репрезентација]], играјќи како стартер во пријателскиот натпревар против {{NazNB|FUrep|ECU}}, добиен со резултат 6-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.clarin.com/deportes/nicolas-gonzalez-argentina-ecuador_0_s0bLfOQD.html|title=Quién es Nicolás González, el juvenil que juega en la B de Alemania y fue titular en la Selección|date=2019-10-12|language=es|access-date=2021-06-23}}</ref> Редовно повикуван за Аргентина, на 13 ноември 2020 година, тој го постигнал својот прв гол во дресот со државниот грб, во ремито 1-1 против {{NazNB|FUrep|PAR}},<ref name=":1"/> натпревар во кој играл како лев бек на местото на повредениот [[Николас Таљафико]].<ref name=":1" /> На 11 јуни 2021 година, тој бил вклучен во списокот со играчи повикани за [[Копа Америка 2021|Копа Америка]].<ref>{{Cite web|url=https://www.afa.com.ar/es/posts/lista-de-convocados-por-el-entrenador-lionel-scaloni-para-disputar-la-copaamerica-2021|title=Lista de convocados por el entrenador Lionel Scaloni para disputar la Copa América 2021|language=es|access-date=2021-06-23}}</ref> На 11 јули, откако дал голем придонес за време на групите и нокаут фазата,<ref>{{Cite web|url=https://www.republik.com.ar/nico-gonzalez-para-argentina-en-la-copa-america-2021/|title=Nico González para Argentina en la Copa América 2021|data=јули 2021|language=es|access-date=2022-02-13}}</ref> го освоил натпреварувањето со репрезентацијата. Потоа, на 1 јуни 2022, тој влегол во првата минута од судиското надополнување на [[Куп на шампиони КОНМЕБОЛ-УЕФА 2022|Финалисима 2022]], учествувајќи во прославата на победата на Аргентина над {{NazNB|FUrep|ITA}} со 3-0 на Вембли. Во ноември истата година, тој бил вклучен од селекторот [[Лионел Скалони]] во тимот што требало да учествува на [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]],<ref>{{Cite web|url=https://www.tycsports.com/seleccion-argentina/lista-seleccion-argentina-mundial-de-qatar-2022-id476596.html|title=Lista de Argentina para el Mundial de Qatar 2022|website=TyC Sports|date=11 ноември 2022|language=es-AR|access-date=11 ноември 2022}}</ref> но подоцна отпаднал поради повреда.<ref>{{Cite web|url=https://www.afa.com.ar/es/posts/por-lesion-el-futbolista-nicolas-gonzalez-queda-desafectado-de-la-convocatoria-y-en-su-reemplazo-sube-a-la-nomina-angel-correa.-|title=Por lesión, el futbolista Nicolás González queda desafectado de la convocatoria y en su reemplazo sube a la nómina Ángel Correa|date=17 ноември 2022|language=es|access-date=2023-01-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.acffiorentina.com/it/news/tutte/prima-squadra-maschile/2022-11-18/report-medico-nico-gonzalez|title=Report medico Nico Gonzalez|publisher=ACF Fiorentina|date=18 ноември 2022|access-date=2023-01-06|archive-date=2023-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230106180812/https://www.acffiorentina.com/it/news/tutte/prima-squadra-maschile/2022-11-18/report-medico-nico-gonzalez|url-status=dead}}</ref> Во јуни 2024, Гонсалес бил вклучен меѓу 26-те играчи на Скалони за [[Копа Америка 2024]].<ref>{{Cite news |date=15 June 2024 |title=Lionel Scaloni dio a conocer la lista de la Selección argentina para la Copa América 2024 |url=https://tn.com.ar/deportes/futbol/2024/06/15/lionel-scaloni-dio-a-conocer-la-lista-de-la-seleccion-argentina-para-la-copa-america-2024/?gad_source=1&gclid=CjwKCAjwqf20BhBwEiwAt7dtdeK13_I24H4iqEBua7UtmDLn6_x-FfDm-gzEseLS8vJCnOlmjC3PlBoCHEwQAvD_BwE |access-date=23 July 2024 |work=Todo Noticias}}</ref> Во [[Финале на Копа Америка 2024|финалето]] против {{NazNB|FUrep|COL}}, Гонсалес влегол од клупата за резерви на местото на повредениот [[Лионел Меси]] и 18 минути подоцна постигнал гол, но истиот бил поништен.<ref name=":9">{{Cite web |last=Cristofanelli |first=Federico |date=15 July 2024 |title=El boletín de calificaciones de Argentina en la final ante Colombia: los puntos superlativos que maquillaron la baja de Messi y Lautaro Martínez héroe |url=https://www.infobae.com/deportes/2024/07/15/el-boletin-de-calificaciones-de-argentina-en-la-final-ante-colombia-los-puntos-superlativos-que-maquillaron-la-baja-de-messi-y-lautaro-martinez-heroe/ |access-date=23 July 2024 |website=Infobae}}</ref> На крајот, сепак, Аргентина го добила натпреварот во продолженија со што Гонсалес го освоил својот втор трофеј на Копа Америка. ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|ARG}} {{Cronopar|13-10-2019|Елче|ARG|6|1|ECU|-|Пријателска|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|15-11-2019|Ријад|BRA|0|1|ARG|-|Пријателска|13={{subon|74}}}} {{Cronopar|18-11-2019|Тел Авив|ARG|2|2|URU|-|Пријателска|13={{subon|79}}}} {{Cronopar|13-11-2020|Буенос Аирес|ARG|1|1|PAR|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|17-11-2020|Лима|PER|0|2|ARG|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|8-6-2021|Баранкиља|COL|2|2|ARG|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|65}}}} {{Cronopar|14-6-2021|Рио де Жанеиро|ARG|1|1|CHL|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{suboff|80}}}} {{Cronopar|18-6-2021|Бразилија|ARG|1|0|URU|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|4-7-2021|Гојанија|ARG|3|0|ECU|-|Копа Америка|2021|Четвртфинале|13={{yel|66}} {{suboff|83}}}} {{Cronopar|6-7-2021|Бразилија|ARG|1|1|COL|-|Копа Америка|2021|Полуфинале|dts|3 – 2|13={{suboff|57}}}} {{Cronopar|10-7-2021|Рио де Жанеиро|ARG|1|0|BRA|-|Копа Америка|2021|Финале|13={{subon|79}}}} {{Cronopar|9-9-2021|Буенос Аирес|ARG|3|0|BOL|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|7-10-2021|Асунсион|PAR|0|0|ARG|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|10-10-2021|Буенос Аирес|ARG|3|0|URU|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|14-10-2021|Буенос Аирес|ARG|1|0|PER|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|27-1-2022|Калама|CHL|1|2|ARG|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|1-2-2022|Кордоба|ARG|1|0|COL|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|68}}|14=Кордоба (Аргентина)}} {{Cronopar|25-3-2022|Буенос Аирес|ARG|3|0|VEN|1|Квал. за СП|2022|13={{suboff|88}}}} {{Cronopar|29-3-2022|Гвајаквил|ECU|1|1|ARG|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|1-6-2022|Лондон|ITA|0|3|ARG|-|[[Куп на шампиони КОНМЕБОЛ-УЕФА 2022|Финалисима 2022]]|13={{subon|90+1}}}} {{Cronopar|5-6-2022|Памплона|ARG|5|0|EST|-|Пријателска|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|28-3-2023|Сантјаго дел Естеро|ARG|7|0|CUO|1|Пријателска}} {{Cronopar|15-6-2023|Пекинг|ARG|2|0|AUS|-|Пријателска|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|19-6-2023|Џакарта|IDN|0|2|ARG|-|Пријателска|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|7-9-2023|Буенос Аирес|ARG|1|0|ECU|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|62}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Ла Паз|BOL|0|3|ARG|1|Квал. за СП|2026|13={{suboff|85}}}} {{Cronopar|12-10-2023|Буенос Аирес|ARG|1|0|PAR|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|90+4}}}} {{Cronopar|17-10-2023|Лима|PER|0|2|ARG|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|16-11-2023|Буенос Аирес|ARG|0|2|URU|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|53}}}} {{Cronopar|21-11-2023|Рио де Жанеиро|BRA|0|1|ARG|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|70}}}} {{Cronopar|22-3-2024|Филаделфија|ARG|3|0|SLV|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|26-3-2024|Лос Анџелес|ARG|3|1|CRI|-|Пријателска|13={{subon|82}}}} {{Cronopar|9-6-2024|Чикаго|ARG|1|0|ECU|-|Пријателска|2026|13={{subon|78}} {{yel|90+1}}}} {{Cronopar|14-6-2024|Ландовер|ARG|4|1|GTM|-|Пријателска|14=Ландовер (Мериленд)}} {{Cronopar|25-6-2024|Ист Ратерфорд|CHL|0|1|ARG|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|29-6-2024|Мајами Гарденс|ARG|2|0|PER|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{subon|66}}}} {{Cronopar|4-7-2024|Хјустон|ARG|1|1|ECU|-|Копа Америка|2024|Четвртфинале|dtr|4 – 2|13={{yel|77}}}} {{Cronopar|9-7-2024|Ист Ратерфорд|ARG|2|0|CAN|-|Копа Америка|2024|Полуфинале|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|14-7-2024|Мајами Гарденс|ARG|1|0|COL|-|Копа Америка|2024|Финале|dts|13={{subon|66}}}} {{Cronopar|5-9-2024|Буенос Аирес|ARG|3|0|CHL|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|51}}}} {{Cronopar|10-9-2024|Баранкиља|COL|2|1|ARG|1|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|21-3-2025|Монтевидео|URU|0|1|ARG|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|69}} {{sent off|0|90+5}}}} {{Cronofin|42|6}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 3 јануари 2025.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Аргентинос Хуниорс сезона 2016-2017|2016-2017]]|| rowspan="2" |{{flagsport|ARG}} [[ФК Аргентинос Хуниорс|Аргентинос Хуниорс]] || [[Примера Б Насионал 2016-2017|БН]] || 20 || 4 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2016-2017|КА]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 22 || 4 |- || [[ФК Аргентинос Хуниорс сезона 2017-2018|2017-2018]]|| [[Примера Дивисион (Аргентина) 2017-2018|ПД]] || 24 || 7 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2017-2018|КА]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 25 || 7 |- !colspan="3"|Вкупно Аргентинос Хуниорс || 44 || 11 || || 3 || 0 || || - || - || || - || - || 47 || 11 |- | [[ФК Штутгарт сезона 2018-2019|2018-2019]] ||rowspan=3|{{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Stuttgart}} || [[Прва Бундеслига 2018-2019|БЛ]] || 30+2<ref>2 настапи во баражот промоција-испаѓање.</ref> || 2+0 || [[Фудбалски куп на Германија 2018-2019|КГ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 33 || 2 |- | [[ФК Штутгарт сезона 1893 2019-2020|2019-2020]] || [[Втора Бундеслига 2019-2020|2Б]] || 27 || 14 || [[Фудбалски куп на Германија 2019-2020|КГ]] || 2 || 1 || - || - || - || - || - || - || 29 || 15 |- | [[ФК Штутгарт сезона 1893 2020-2021|2020-2021]] || [[Прва Бундеслига 2020-2021|БЛ]] || 15 || 6 || [[Фудбалски куп на Германија 2020-2021|КГ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 17 || 6 |- !colspan="3"|Вкупно Штутгарт || 74 || 22 || || 5 || 1 || || - || - || || - || - || 79 || 23 |- || [[ФК Фјорентина сезона 2021-2022|2021-2022]] || rowspan="3" | {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Fiorentina}} || [[Серија А 2021-2022|А]] || 33 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 6 || 1 || - || - || - || - || - || - || 39 || 8 |- || [[ФК Фјорентина сезона 2022-2023|2022-2023]] || [[Серија А 2022-2023|А]] || 24 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 5 || 2 || [[УЕФА Лига на конференции 2022-2023|ЛК]] || 13<ref name=off>2 настапи во квалификациските кола.</ref>|| 6<ref>1 гол во квалификациските кола.</ref> || - || - || - || 42 || 14 |- || [[ФК Фјорентина сезона 2023-2024|2023-2024]] || [[Серија А 2023-2024|А]] || 29 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 2023-2024|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на конференции 2023-2024|ЛК]] || 13<ref name=off/> || 4<ref>2 гола во квалификациските кола.</ref> || [[Суперкуп на Италија 2023|СИ]]|| 0 || 0 || 44 || 16 |- ! colspan="3" |Вкупно Фјорентина || 86 || 25 || || 13 || 3 || || 26 || 10 || || 0 || 0 || 125 || 38 |- ||[[ФК Јувентус сезона 2024-2025|2024-2025]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2024-2025|А]] || 7 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|КИ]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 2 || 1 || [[Суперкуп на Италија 2024|СИ]]+[[Светско клупско првенство 2025|Скп]] || 1+0 || 0+0 || 11 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 211 || 59 || || 22 || 5 || || 28 || 11 || || 1 || 0 || 262 || 75 |} ===Репрезентативна статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 10 септември 2024''. {| class="wikitable" style="text-align:center" !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="7"|{{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] |2019||3||0 |- |2020||2||2 |- |2021||10||0 |- |2022||6||1 |- |2023||9||2 |- |2024||11||0 |- |2025||1||0 |- !colspan="2"|Вкупно!!42!!6 |} ==Титули== ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|ARG}} Аргентина *'''{{Трофеј-Копа Америка}} [[Копа Америка]]''' : 2 : [[Копа Америка 2021|2021]], [[Копа Америка 2024|2024]] *'''[[Куп на шампиони КОНМЕБОЛ-УЕФА]]''' : 1 : [[Финалисима 2022|2022]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Nicolás González (footballer, born 1998)}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Аргентина |image3= Flag of Argentina.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/nicolas-gonzalez/450709/ Николас Гонсалес на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/nico-gonzalez/profil/spieler/486031 Николас Гонсалес на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/76017/nicolas-gonzalez Николас Гонсалес на espn] *[https://www.whoscored.com/Players/345322/Show/Nicol%C3%A1s-Gonz%C3%A1lez Николас Гонсалес на whoscored] {{Состав на ФК Атлетико Мадрид}} {{Состав на Аргентина на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гонсалес, Николас}} [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Штутгарт]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фјорентина]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Атлетико Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 1998 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] biw4jcloj8m3uwtu3rt42zzk79no213 0 1361473 5582166 5563593 2026-06-25T04:54:41Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582166 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building |building_name=Јужен зеленчукски храм |religious_affiliation=[[Аланија|Алански]] |image=Hram1.jpg |alt= |caption= |map_type= |map_size= |map_caption= |location=[[Архиз]], [[Русија]] |coordinates= {{coord|43.6848|41.4756|display=title,inline}} |functional_status=Сочуван |architecture_style=[[Византиска архитектура|Византиски стил]] |groundbreaking=10-11 век |year_completed=19 век |height_max= |dome_quantity=1 |materials= }} '''Јужен зеленчукски храм''' или '''Илинска црква''' — древна црква во Аланија која се наоѓа во Долен Архиз во модерната [[Карачајско-Черкеска Република]]. Датирана е во X век или почетокот на XI век. Скромната големина на црквата сугерира дека била во приватна сопственост, веројатно на некое благородничко семејство, и според сите извештаи, служела за верските потреби веројатно на феудалното [[благородништво]] или дел од населението на градот.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://heritage.sai.msu.ru/history/hramy/yug/index.html|title=Южный (Ильинский) храм|work=heritage.sai.msu.ru|accessdate=2022-04-17}}</ref> Црквата во 1991 година е осветена во името на [[Свети Илија|пророкот Илија]] и моментално функционира како православна црква. Изградена е малку погрубо од главните храмови во Долен Архиз, а истовремено поврзана е со нив со низа заеднички архитектонски елементи, како што се развојот на [[Купола|куполата]] и [[Апсида|апсидалниот]] дел, периметарските сводови и импостните полици. Оваа заедничка архитектонска и градежна техника укажува на тоа дека сите три долноархишки цркви припаѓаат на ист архитектонски правец и приближно исто временско раздобје - во рамките на X век.<ref name=":1" /> Денес, Јужниот зеленчукски храм или Илинската црква во Нижни Архиз е најстарата активна христијанска црква во Русија.<ref name=":1"/> == Положба == [[Податотека:Lower-Arkhyz_settlement_-_Scheme.jpg|мини|305x305пкс|План на населбата Нижне-Архиз во 1897 година, во чие средиште се наоѓа Јужниот зеленчукски храм.{{Efn|Древни христијански цркви и манастирот Свети Александар Атос Зеленчук во клисурата Зеленчук на кавкаскиот опсег на регионот Кубан во Баталпашинската Област. (Со цртежи на древни храмови). - Издание на Скитот Свети Александар-Афон Зеленчук. Четврто издание. - Одеса: Печатница и хромолитографија Е. Јас. Фесенко, 1897 година -}}]] Јужниот зеленчукски храм се наоѓа во средиштето на населбата Нижне-Архиз, опкружен со неговите станбени четврти.<ref name=":1"/> == Историја == Христијанството во [[Русија]] дошло од југ, од [[Византија]]. Најпрво биле покрстени [[Ерменија]], [[Грузија]] и [[Абхазија]], од каде византиските [[Мисионер|мисионери]] навлегле во подрачјето на [[Кавказ (планински венец)|планинскиот венец Кавказ]] и веќе во [[7 век|VII век,]] започнала постапката на постепена [[христијанизација]] на Аланија, за што сведочат пишаните извори од втората половина на VII век. За нејзин крај може да се смета 916 година, кога во времето на цариградскиот патријарх [[Никола I Цариградски|Николај Мистик]], во најголемиот верски центар на Аланија - населбата Долен Архиз, се одржало масовно крштевање на најголемиот дел од населението на Западна Аланија.<ref name=":1" /> Под влијание на кралот на Абхазија (кој бил сојузник на [[Византија]] во [[Кавказ|северозападниот дел на Кавказ]]), жителите на Аланија го прифатиле христијанството. Во времето на овој „вистински христољубив“ владетел на Аланите, Григориј, во Аланија почнале да се градат храмови во византиски стил.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1|title=Нижне-Архызский историко-архитектурный и археологический комплекс // Домбай инфо|work=www.dombayinfo.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20120614193112/http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1|archive-date=14. 06. 2012|accessdate=2022-04-16}}</ref> Во карачајскиот народен календар (имиња на месеци и денови во неделата) зачувани се имињата на христијанските светители: Света Марија, Свети Андреј, Света Теодора, Св. Василиј, Св. Никола, Свети Георгиј, Свети Илија, Свети Апостол. Алано-христијанското наследство е зачувано и во фолклорот, во обредниот и култниот живот на Карачајците. Од сите христијански алански цркви кои преживеале на територијата на Карачај-Черкезија, денес единствено активна е Јужната зеленчукска црква. Според современите истражувања, оваа црква била изградена X век. Како што наведуваат ''А. А.'' ''Демаков и И.'' ''Л.'' ''Чумака'', овој храм е посветен на светиот [[пророк Илија]], па на последното осветување во 1991 година го вратила своето древно име Илинска црква. Сместена меѓу станбените четврти на населбата Нижне-Архиз, Илинската црква е, во споредба со другите цркви, со скромна големина: 20 x 25 грчки [[Стапка (мерка)|стапки]] (1 грчка стапка е еднаква на 30,8 см). Затоа, најверојатно била дел од имотот на богато аланско семејство (како нивна куќна црква). == Архитектура == [[Податотека:Sysoev_-_Trip_to_the_rivers_Zelenchuk,_Kuban_and_Teberda_1895_04.png|мини|191x191пкс| Изгледот на храмот во 1891 година кој до обновата бил покриен со тенки блокови од [[песочник]] и со исфрлени настрешници за одведување на водата.]] Црквата е триапсидна, четиристолбна, крстокуполна градба изградена од блокови делкан [[песочник]] споени со [[Вар|варов]] [[малтер]]. Димензиите на храмот се 8,5 x 7,75 метри. Интересна одлика на храмот е изместувањето на западниот влез и средишниот прозорец на апсидата од надолжната оска на објектот. [[Податотека:South_Zelenchuk_Church_-_Scheme.png|мини| Основа на Јужниот зеленчукски храм од 1897 година.]] Особеност на овој храм е тоа што неговиот куполен квадрат е асиметричен и остро издолжен (1,8 x 2,7 метри). Според тоа, неговиот низок барабан, со четири прозорци, има елипсовиден, а не цилиндричен облик. Според В. А. За Кузњецов, ваквата градба на зградата зборува за погрешни пресметки на градителот во однос на севкупните димензии на објектот и сразмерот на неговите поединечни елементи, што може да укажува на одредена теоретска неподготвеност и неискуство на [[Архитект|архитектот]], кој се обидел да го спои византискиот, за него нов архитектонски канон, со месни техники. Тоа е поткрепено со погрубата техника на ѕидање, техника во согласност со месните традиции.<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1|title=Нижне-Архызский историко-архитектурный и археологический комплекс // Домбай инфо|archive-url=https://web.archive.org/web/20120614193112/http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1|archive-date=14. 06. 2012|website=www.dombayinfo.ru|access-date=2022-04-17|url-status=}}</ref> Интересно е што во останатиот дел од [[Кавказ]], на [[Крим]] и на [[Балканот]], не постои аналог на таква техника.<ref name=":22">{{Cite web|url=http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1|title=Нижне-Архызский историко-архитектурный и археологический комплекс // Домбай инфо|archive-url=https://web.archive.org/web/20120614193112/http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1|archive-date=14. 06. 2012|website=www.dombayinfo.ru|access-date=2022-04-17|url-status=}}</ref> Врз основа на горенаведеното, се смета дека овој храм е изграден подоцна од другите два [[Зеленчукски храмови]] и датира од втората половина на [[10 век|10 век.]] [[Податотека:Экскурсия_в_Нижний_Архыз_(24).jpg|мини|253x253пкс| Влез во храмот]] Северниот и средниот [[Брод (архитектура)|кораб]] на црквата се со иста ширина, додека јужниот е многу потесен. Периметарските сводови исфрлени од западниот пар столбови се потпираат на [[Пиластер|пиластри]] испакнати од ѕидот, додека сводовите на источните ([[Олтар|олтарните]]) столбови се поврзани со ѕидот преку испакнати масивни импост плочи. Храмот има три [[Апсида|апсиди]] кои се полукружни и ја опфаќаат целата источна страна. Во однос на страничните апсиди, средната апсида стрчи за некои 25-30 сантиметри, и исто така малку се издига над нив. Системот на кровот првично бил сличен на оној на Северната и Средната зелечукска црква: покривите со фронтон и колкови се направени од тенки блокови од [[песочник]] со испакнати настрешници за одвод на водата. == Обновата на црквата во 19 век == [[Податотека:Храм_Южный,_Нижний_Архыз_03.jpg|мини|253x253пкс| Олтарен дел од храмот со [[гулаб]] - симбол на [[Светиот Дух]]]] На крајот на 19 век, храмот во голема мера настрадал од „реставрацијата“ што ја извршиле монасите на манастирот Зеленчук, кои значително го обновиле „во руски стил“. Првобитниот камен покрив бил заменет со метален, тапанот бил обложен со штици и покриен со железна купола направена од сводови со крст. Наместо прозорци на северниот и јужниот ѕид од објектот, уредени се влезни врати, западниот влез значително преуреден и претворен во портал, поврзан со покриена галерија со трпезаријата на манастирот. Ѕидовите биле повторно малтерисани и грубо варосани. Не се зачувани информации за древните [[фрески]] што можеби овде постоеле. [[Податотека:Святой_источник.jpg|мини|191x191пкс| Светиот извор во близина на Јужниот зеленчукски храм.]] По обновата, црквата била посветена на светиот кнез [[Александар Невски]] и била зимски храм на манастирот, загреан со подземни печки, од кои топлината доаѓала преку посебен воздушен канал. До црквата е изградена мала капела и [[камбанарија]]. == Храмот после револуцијата == По [[Октомвриска револуција|Октомвриската револуција]], манастирот ја доживеал судбината на речиси сите руски манастири. Бил затворен, а монасите биле раселени.<ref name=":1" /> При уништувањето на манастирот, крстот што стоел на црквата бил продупчен од куршуми, па морал да се обнови.<ref name=":1" /> == Осветување на црквата во 1991 == [[Податотека:Храм_Южный_Архыз.jpg|мини|191x191пкс| Денешниот изглед на храмот]] Современите проучувања за точниот [[азимут]] на главната оска на црквата и нејзината поврзаност со датумите на [[јулијанскиот календар]] сугерираат дека храмот бил основан на Илинден и дека најверојатно бил посветен на овој светец. Имајќи го ова предвид, при последното осветување на црквата, кое се одржало во 1991 година, било зачувано нејзиното древно име - ''Иљинскаја'' ''црква.'' Во осветената црква, во олтарниот дел на храмот е зачуван монашки лик: [[гулаб]] - симбол на [[Светиот Дух]], [[Херувим|херувими]] и [[Серафим|серафими]], осумкраки крстови. Сега Илинска црква е крунисана од крстот што порано бил на Средната црква. == Обнова на црквата во 19 век == <gallery mode="packed-hover" heights="130" align="center" caption="Јужниот зеленчукски храм во различни раздобја"> Податотека:Arkhyz_1882.jpg|врска=Датотека:Arkhyz_1882.jpg|алт=1882.| 1882 Податотека:04_South_Zelenchuk_Church.png|врска=Датотека:04_South_Zelenchuk_Church.png| 1891 Податотека:Sysoev_-_Trip_to_the_rivers_Zelenchuk,_Kuban_and_Teberda_1895_04.png|врска=Датотека:Sysoev_-_Trip_to_the_rivers_Zelenchuk,_Kuban_and_Teberda_1895_04.png|алт=1895.| 1895 </gallery> == Поврзано == * [[Зеленчукски храмови]] * [[Северен зеленчукски храм]] * [[Среден зеленчукски храм]] == Белешки == <references group="б"/> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Виноградов А. Ю., Белецкий Д. В. Нижний Архыз и Сенты — древнейшие храмы России. Проблемы христианского искусства Алании и Северо-Западного Кавказа. — М.: Индрик, 2011. — 392 с. * Кузнецов В. А. Зодчество феодальной Алании. — Орджоникидзе: «Ир», 1977. — 176 с. * Кузнецов В.А. Нижний Архыз в X—XII веках. Ставрополь, 1993. — 464 c. * Пищулина В.В. Христианское храмовое зодчество Северного Кавказа периода средневековья. Ростов-на-дону, 2006. — 320 с. * Сысоев В. М. Поездка на реки: Зеленчук, Кубань и Тиберду летом 1895 года. // Материалы по археологии Кавказа : журнал. — М.: Московский государственный университет, 1898. — № 7. — С. 115—145. * Отчет гг. Нарышкиных, совершивших путешествие на Кавказ (Сванетию) с археологический целью в 1867 году // Известия Императорского Русского археологического общества. — СПб., 1876. — Т. VIII. Вып. 4. — С. 362—366. == Надворешни врски == * [http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1 Нижне-Архызское городище: Зеленчукские храмы] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120614193112/http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1 |date=2012-06-14 }} {{Wayback|url=http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1|date=20120614193112}(јaзик{{Мртва_врска|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: руски) * [http://heritage.sai.msu.ru/history/hramy/sred/index.html Средний Зеленчукский храм] (јaзик: руски) * [http://heritage.sai.msu.ru/history/hramy/yug/index.html Южный Зеленчукский храм] (јaзик: руски) * [http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ Средневековые христианские храмы Алании] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Wayback|url=http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/|date=20220407141944}} * [https://web.archive.org/web/20070313144935/http://osradio.ru/2006/02/04/xristianstvo_na_severnom_kavkaze_do_ego_prisoedinenija_k_rossii/ митрополит Гедеон Докукин «Древнехристианские археологические памятники Северного Кавказа»](јaзик: руски) * [https://web.archive.org/web/20070930184928/http://www.rusarchives.ru/muslib/muslib_rf/kchr2.shtml Карачаево-Черкесский историко-культурный и природный музей-заповедник], [http://www.museum.ru/M1231] (јaзик: руски) * [https://web.archive.org/web/20061014121720/http://real-alania.narod.ru/alanialand/page0.htm Фотографии и брошюры «Аланский мир 1 и 2» Карачаево-Черкесского историко-культурного и природного музея заповедника] (јaзик: руски) * [https://web.archive.org/web/20070927200322/http://osradio.ru/2007/07/24/viktorija_pischulina_issledovala_alanskoe_xramovoe_zodchestvo_perioda_srednevekovja/ Статья Мадины Тезиевой от 24.07 2007 «Виктория Пищулина исследовала аланское храмовое зодчество периода средневековья»] (јaзик: руски) * [http://www.risk.ru/users/vik-33/4506/ Христианские храмы Архыза], фотоальбом (јaзик: руски) [[Категорија:Руски православни цркви]] 6tt4gih93xihh7j34xd9z2y0c2mv1am 0 1361527 5582179 5436547 2026-06-25T05:41:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582179 wikitext text/x-wiki '''Ежен Виол ле Дик''' ( {{langx|fr|Eugène Emmanuel Viollet-le-Duc}}; [[Париз]], 27 јануари 1814 - [[Лозана]], 27 септември 1879 година ) бил француски [[Архитектура|архитект]] кој станал познат по реконструкцијата на [[Среден век|средновековните]] објекти и писател.<ref name="британика 2">{{Наведена книга|title=Енциклопедија Британика. В-Ђ|date=2005|publisher=Народна књига : Политика|isbn=86-331-2112-3|editor-last=Мишић|editor-first=Милан|location=Београд|pages=58}}</ref> [[File: Eugene viollet le duc.jpg|thumb|right|Ежен Виол ле Дик]] На почетокот на триесеттите години на деветнаесеттиот век, започнал кампања за реконструкција на француското архитектонско наследство. По враќањето од студиско патување во [[Италија]], Ле Дик ја обновил опатијата во Безелај, што беше почеток на голем број проекти за реставрација. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://fr.structurae.de/persons/data/index.cfm?ID=d001232 Eugène Viollet-le-Duc sur le site structurae]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20150627144426/http://insecula.com/contact/A006145.html Eugène Viollet-le-Duc sur le site insecula] * [https://web.archive.org/web/20150530205653/http://www.mediatheque-patrimoine.culture.gouv.fr/fr/biographies/viollet_le_duc.html Eugène Viollet-le-Duc sur le site de la médiathèque du patrimoine] * Fiche de [http://elec.enc.sorbonne.fr/architectes/dico504.php Eugène Viollet-le-Duc] in ''Répertoire des architectes diocésains du, Jean-Michel Leniaud'' [[Категорија:Луѓе од Париз]] [[Категорија:Француски архитекти]] [[Категорија:Починати во 1879 година]] [[Категорија:Родени во 1814 година]] ddjcefaz12cx5t77h0vnk0zv5usxwxr 2 1367447 5581871 5577389 2026-06-24T13:46:51Z Gurther 105215 5581871 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на истакнати личности и дејци од градот [[Велес]]'''. Организиран по азбучен ред. == Список == __NOTOC__ [[#А|А]] — [[#Б|Б]] — [[#В|В]] — [[#Г|Г]] — [[#Д|Д]] — [[#Ѓ|Ѓ]] — [[#Е|Е]] — [[#Ж|Ж]] — [[#З|З]] — [[#И|И]] — [[#Ј|Ј]] — [[#К|К]] — [[#Л|Л]] — [[#Љ|Љ]] — [[#М|М]] — [[#Н|Н]] — [[#О|О]] — [[#П|П]] — [[#Р|Р]] — [[#С|С]] — [[#Т|Т]] — [[#Ќ|Ќ]] — [[#У|У]] — [[#Ф|Ф]] — [[#Х|Х]] — [[#Ц|Ц]] — [[#Ч|Ч]] — [[#Џ|Џ]] — [[#Ш|Ш]] ---- === А === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Абрашев]] (1912 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=77}} * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Емин Ага]] (? — 1830) — политичар и управител на [[Велес]] за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Методи Алексиев]] (1887 — 1924) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќор Али|Ќор Али-бег]] (? — 1860) — узурпатор на [[Велес]], соработувал со [[Рензовци|Рензовците]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.brigien.com/Kolonisti.pdf|title=Албанците во Република Македонија — само од 1780 година|last=Ивановски|first=Ристо|publisher=Бригиен|year=2014|location=[[Битола]]|pages=16}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Алтиев]] (р. 1942) — [[фолклорист]], библиотекар и [[книжевен критичар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Алчев]] (1903 — 1969) — музички педагог и композитор.<ref>{{МКЕ|43}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Анастасов]] (1922 — 1944) — курир и соработник на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]].{{sfn|Малковски|1985|p=112}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Анастасов]] (1869 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=297}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Ангелов]] (р. 1945) — астрофизичар и редовен професор во математичкиот факултет во [[Белград]].<ref>{{МКЕ|52}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боре Ангеловски]] (1944 — 2009) — истакнат театарски педагог, сценограф и глумец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Андов]] (1920 — 1983) — писател за деца, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[В'лчо Андов]] (? — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0">{{Македонците|31}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Андов]] (1927 — 1945) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Битка кај Гнилане|Битката кај Гнилане]].{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Андов (војник)|Стојан Андов]] (1919 — 1944) — војник од Југословенската војска и борец во [[Априлска војна|Априлската војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=147}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Поп Андов]] (1903 — ?) — лекар и учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref name=":17">{{МКЕ|1178}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Андова]] (1900 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Андонов]] (1878 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=214}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Андоновски]] (р. 1964) — политичар и поранешен директор на [[УБК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреја Андреев]] (1883 — 1941) — претприемач и касап.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бане Андреев]] (1905 — 1980) — истакнат политичар и деец на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Андреев]] (р. 1932) — првиот дипломиран режисер во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|60}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Андреев]] (1903 — ?) — деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Андреева]] (1883 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Анѓушев]] (р. 1969) — политичар од редовите на [[СДСМ]] и поранешен вицепремиер на Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Апостолов]] (1888 — 1962) — истакнат претставник на [[преродбена македонска музика]].<ref>{{МКЕ|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Арилон]] (р. 1992) — музичар и етнокореолог. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадинка Арсова]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лила Арсова]] (р. 1967) — автор, писател и поет за деца. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Арсова]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Арсовски]] (1927 — 1997) — поет и писател, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Атанасов]] (1926 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|Југословенскиот терор врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Ацев]] (1925 — 1945) — борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Аџиристова]] (1913 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. === Б === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Бабунска]] (1920 — 1999) — носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Галаба Бабунска]] (1906 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Бабунска]] (1904 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]], помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бабунски]] (1914 — ?) — партизан и деец на [[СКОЈ]], жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|југословенските репресии врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојана Бајалска]] (1921 — ?) — партизан и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Бегинов]] (1911 — 1996) — глумец и режисер во велешкиот народен театар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Берберчето]] (1875 — 1910) — револуционер и војвода на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојна Бисинова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катерина Блажевска]] (р. 1967) — новинар и водителка во [[Радио Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Бобев]] (1911 — 1944) — учесник во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=112-113}} * {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Леон Бога]] (1886 — 1974) — писател, учител и архивист. Деец на влашката литература. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Богданов]] (1879 — 1939) — истакнат револуционерен [[анархист]], дел од [[Гемиџиите]] и учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Борба за развој и афирмација на македонската нација|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=247|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мино Богданов]] (1912 — 1989) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]]. [[Југословенски терор врз Велешани|Репресиран од југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Богов]] (1870 — 1920) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Бојаџиев]] (1901 — 1930) — револуционер и деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Бојаџиев (револуционер)|Михаил Бојаџиев]] (1876 — ?) — просветител и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бојаџиев]] (1867 — 1911) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Виолета Бојковска]] (р. 1990) — писателка и автор на збирка раскази „''[[Барем наутро]]''“. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Бондиков]] (1878 — ?) — трговец и борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Савка Бондиќева]] (1926 — ?) — член на [[СКОЈ]] и подоцна борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Борисова]] (1922 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светлана Боцева]] (1928 — ?) — активист и [[Југословенски терор врз Велешани|жртва на југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Бошков]] (1878 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Бошков]] (1867 — ?) — учесник во [[Мелничкото востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајанка Бошковска]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Горанчо Бошковски]] (р. 1964) — член на [[Здружение на копаничарите на Македонија|Здружението на копаничари на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Бошнаков]] (1878 — 1904) — револуционер и дел од [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#XIII генерација (1898)|тринаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панко Брашнаров]] (1883 — 1951) — истакнат револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], потпретседател на [[АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рајна Брзакова]] (1918 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Бунибарова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Бутникошарева]] (1919 — 1942) — учесник во [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} === В === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Вановски]] (1927 — ?) — гастроентерохепатолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|238}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Варналиев]] (1931 — ?) — политичар и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1969]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Варналиев]] (1886 — 1906) — револуционер, дел од четата на [[Петар Јуруков]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Варналиев]] (? — 1919) — општественик и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Варналиев]] (1863 — ?) — [[војвода]] и учесник во [[Илинденското востание]].<ref name=":14">{{Македонците|101}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Варналиев]] (1883 — 1903) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], член на [[МОК]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Варналиева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Варошлија]] (1947 — 2006) — новинар и работник во [[Радио Скопје]].<ref>{{МКЕ|244}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Васков]] (1912 — 1983) — меѓу првите ветеринари во [[СР Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Васков]] (1872 — ?) — просветител и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|петта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Васков]] (1934 — 2014) — хирург и професор, член на [[Македонската академија на науките и уметностите]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Васков]] (1880 — 1917) — генерал и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref>{{Македонците|70}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Васков]] (1870 — 1951) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учесник во [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Петар Поп Арсов: прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[Матица македонска]]|year=1997|isbn=9789989481031|location=[[Скопје]]|pages=141|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Васков]] (1875 — 1907) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=84|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Greece.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Ригас Велестинлис]] (1757 — 1798) — автор и секретар на кнезот на [[Влашко]].<ref>{{МКЕ|256}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Седат Вели]] (1920 — ?) — општественик и соработник за време на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|258}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Весковиќ-Вангели]] (1933 — 2007) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], позната по нејзиното проучување на [[АФЖ]].<ref>{{МКЕ|269}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Весов]] (? — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Весов]] (1882 — 1967) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и третата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Весов]] (1885 — 1954) — економист и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Весов]] (1832 — 1895) — општественик и деец на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Весов]] (1843 — 1922) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Весов]] (1883 — ?) — адвокат и правник, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Весов]] (1892 — 1922) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Весов]] (1891 — ?) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) — трговец и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Риза Вејселов]] (1922 — 1943) — претприемач и земјоделец, мачен од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка власт]].{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сато Вејселов]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=79}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Небојша Вилиќ]] (р. 1962) — историчар за уметност и професор во [[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]].<ref>{{МКЕ|276}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Витанов]] (р. 1953) — глумец и член на народниот театар на Велес.<ref>{{МКЕ|283}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Менка Вучковиќ]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Г === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стеван Габер]] (1919 — 1999) — адвокат и [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|ректор на Скопскиот универзитет]] меѓу [[1972]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Соња Гаврилова]] (р. 1962) — писателка и психолог на [[ПОУ „Маца Овчарова“ - Велес|ПОУ „Маца Овчарова“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лилјана Гаврилска]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Гајдов]] (1923 — 1941) — железнички работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{sfn|Малковски|1985|p=135}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Гајдов]] (1905 — 1992) — истакнат композитор, дел од [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација на повоена македонски музичари]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Галев]] (1872 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васка Гачева]] (1903 — 1961) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Гашева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Георгиев]] (1880 — ?) — борец и дел од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Магдалена Георгива]] (р. 1945) — [[математичар]] и редовен професор на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]].<ref>{{МКЕ|347}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Гигов]] (1883 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страхил Гигов]] (1909 — 1999) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Гигова]] (1910 — 1951) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Albania.svg}} {{Знаменце|Flag of Romania.svg}} [[Георги Гика]] (1600 — 1664) — војвода на [[Молдавија]] и подоцна [[Влашко]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Главинов]] (1869 — 1929) — истакнат револуционер и првиот пропагатор на социјализмот во Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Главинов]] (1880 — 1947) — мајстор и социјалист, деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Глушков]] (1873 — 1960) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драга Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Деса Гочева]] (1925 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Душко Гочевски]] (1962 — 2002) — херој и бранител. Учесник во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфликт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Гравчевски]] (1936 — 1978) — глумец и режисер во [[СР Македонија]], деец на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Грбевски]] (р. 1946) — филмски и телевизиски монтажер.<ref>{{МКЕ|395}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Григоров]] (1839 — 1899) — револуционер и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]].<ref name=":3">{{Македонците|38}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Грозданов]] (1873 — ?) — војвода и раководител на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=219-220}} === Д === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Давидов]] (1864 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2">{{Македонците|53}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Давкова]] (1898 — ?) — помогнала со снабдување на [[Шеснаесетта македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пенчо Давчев]] (1922 — 1995) — професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет на Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Наска Давчева]] (1925 — ?) — член на [[Комунистичката партија на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Дамкова]] (1909 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Менка Данаилова]] (1919 — 2005) — учесник во [[Народноослободителната борба]], дел од првата генерација на повоени учители. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рахилка Данаилова]] (1912 — 1976) — дејствувала во [[ГШ на НОВ и ПОМ]] кај [[Горно Врановци]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Деловски]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благојка Демниева-Кузмановска|Благојка Демниева]] (1920 — 1999) — просветителка и дејателка во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Демниевски - Бауман|Алексо Демниевски]] (1905 — 1961) — истакнат партизан и борец во [[Шпанската граѓанска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Депа Депинова]] (1906 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Деспотовска]] (1916 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Диамандиев]] (1882 — 1957) — историчар и општественик, учесник во [[Првата светска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Димитров]] (р. 1943) — машински инженер и поранешен заменик градоначалник на [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|466}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадин Димов]] (1920 — 1944) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]].{{sfn|Малковски|1985|p=116-117}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Димов]] (1918 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=98}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ќире Димов]] (1912 — 1940) — поет, работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].<ref>{{МКЕ|470}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Димова (Велес)|Васа Димова]] (1890 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Димова (Велес)|Марија Димова]] (1885 — 1966) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Димова]] (1908 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Димовски]] (р. 1959) — политичар и [[Министерство за политички систем и односи меѓу заедниците|министер за политички систем и односи меѓу заедници]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никодинка Димчева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Докурчев]] (1875 — 1918) — војвода и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Докурчев]] (1878 — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Домазетова]] (1926 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Антон Драндар]] (1837 — 1925) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Драндаров]] (1854 — ?) — деец на [[македонската емиграција во Бугарија]] и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание]].<ref name=":6">{{Македонците|58}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Драндаров]] (1876 — 1930) — дипломат и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|единаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Драндаров]] (1880 — 1926) — просветител, чиновник и деец на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Дрнков]] (1926 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ратко Дуев]] (р. 1970) — професор во [[Институт за класични студии|Институтот за класични студии]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Василка Дуракова]] (1900 — 1969) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веска Дусниева]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ѓ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Ѓелев]] (р. 1983) — писател и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ана Милевска Ѓеоргиева|Ана Ѓеоргиева]] (р. 1985) — новинарка и водител. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Ѓоргов]] (? — 1912) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]]. Учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Пиринска Македонија во борба за национално ослободување|last=Митрев|first=Димитар|publisher=Главниот одбор на Народниот фронт на Македонија|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=43|author-link=Димитар Митрев}}</ref> *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Ѓоргов]] (1910 — 1968) — повоен политичар и [[Министерство за економија и труд на Македонија|министер за стопанство]] на [[СР Македонија]]. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Ѓоргов]] (1858 — 1929) — револуционер, политичар и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Георгов|Иван Ѓоргов]] (1860 — 1936) — филозоф и ректор на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универизитет]]. Деец на [[МНИ]].<ref name=":4">{{Македонците|56}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Димитрија Чуповски и македонската национална свест|last=Ристовски|first=Блаже|publisher=[[Ѓурѓа (Издавачка куќа)|Ѓурѓа]]|year=1996|isbn=9789989676192|location=[[Скопје]]|pages=134|author-link=Блаже Ристовски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Георгов|Илија Ѓоргов]] (1860 — 1945) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]] меѓу [[1903]]-[[1931|1931 година]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ѓоргова]] (1913 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јасмина Ѓорѓиева]] (р. 1977) — писателка и поет. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Овчарова|Марија Ѓорѓиева]] (1922 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Ѓорев]] (1922 — 1942) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Десанка Ѓорева-Кепева|Десанка Ѓорева]] (1925 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Поп Ѓорчев]] (1904 — 1945) — лекар и револуционер, деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Поп Ѓорчев]] (1933 — 2016) — истакнат новинар и редактор во весникот „[[Нова Македонија]]“.<ref name=":17" /> === Е === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Есенчева]] (1923 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ж === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Христов Железаров|Димитар Железаров]] (1900 — 1979) — стоматолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Рајко Жинзифов]] (1839 — 1877) — истакнат поет и писател, претставник на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=За македонската литература|last=Спасов|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1969|location=[[Скопје]]|pages=30|author-link=Александар Спасов}}</ref> === З === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зарезанков]] (1890 — 1938) — [[Анархистички комунизам|анархокомунист]], ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Зафиров]] (1925 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Румена Зафирова]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Зафирова]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Зафирчев]] (р. 1980) — глумец и претставник на народниот театар на [[Велес]].<ref>{{МКЕ|559}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Здравева-Манева]] (1923 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Николина Здравева]] (1925 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бошко Златанов]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Зографов]] (1877 — 1940) — воен командир, учесник во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]]. Деец на [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|77}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Крум Зографов]] (1884 — 1922) — политичар и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|92}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Симеон Зографов]] (1876 — 1949) — политичар и општественик, градоначалник на [[Добрич]].<ref name=":11">{{Македонците|69}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зографов]] (1897 — 1964) — [[лингвист]] и [[македонист]], делегат во [[Комисија за јазик и правопис|јазичната комисија на АСНОМ]].<ref>{{Македонците|93}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данчо Зографски]] (1920 — 1997) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|575}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Зографски]] (1898 — 1985) — политичар и [[Градоначалник на Скопје|втор градоначалник на Скопје]] во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref name=":1">{{МКЕ|576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Зографски]] (1871 — 1945) — [[зограф]] и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1918]]-[[1920|1920 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Зографски]] (1895 — 1985) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и [[ВМРО (Обединета)]].<ref name=":1" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Томислав Зографски]] (1934 — 2000) — претставник од [[Повоена македонска музика#Трета генерација повоени македонски композитори|третата генерација на повоени македонски композитори]].<ref>{{МКЕ|577}}</ref> === И === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Иванов]] (1883 — 1906) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Иванов (музичар)|Игор Иванов]] (р. 1984) — член на [[Македонски кларинет квинтет|Македонскиот кларинет квинтет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ивева|Благородна Ивева]] (1922 — 1942) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Игнова]] (1922 — ?) — борец во единиците на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тима Икономова]] (1861 — 1937) — просветителка и дел од [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Илиев]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Илиева]] (1918 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Илиева]] (1923 — ?) — пушкомитралезец во [[Седма македонска ударна бригада|Седмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Илковски]] (1924 — 2001) — планинар и новинар, убиен од [[ОНА|терористичката организација УЧК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диаманди Ихчиев]] (1854 — 1913) — [[историчар]], член на [[БАН]].<ref>{{Македонците|80}}</ref> === Ј === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јакимов]] (1926 — 2024) — професор на [[Електротехнички факултет|Електротехничкиот факултет]] во [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|630}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Руса Јанева-Гулистојанова]] (1891 — 1966) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светозар Јаневски]] (р. 1947) — технолог и стопанственик.<ref>{{МКЕ|633}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Јанков]] (р. 1988) — писател, сценарист и романописец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Јанковиќ]] (1915 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Јанчев]] (1877 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=20-21}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Јанчева]] (р. 1949) — писателка и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Јованова-Журиќ]] (1921 — 1967) — дејателка на [[АФЖ]] и главен редактор на [[Македонка (списание)|списанието „Македонка“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Јованова]] (1924 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Роза Јованова]] (1914 — ?) — борец во [[Дваесет и прва македонска ударна бригада|Дваесет и првата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борче Јовчевски]] (р. 1957) — [[алпинист]], заедно со [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] се качиле на [[Монт Еверест]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќазим Јозалп]] (1880 — 1968) — претседател на собранието на [[Република Турција]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски|Панче Јолдашев]] (1915 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=84}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Јорданов]] (1922 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Јорданов]] (1920 — 1943) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јорданов]] (1887 — 1976) — глумец и дел од првиот театар на [[Царството Бугарија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Поп Јорданов - Орцето|Јордан Поп Јорданов]] (1881 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Личности од Македонија|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2002|isbn=9789989613289|location=[[Скопје]]|pages=143|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Поп Јорданов]] (1879 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Јорданова]] (1915 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Јорданова]] (1924 — ?) — деец на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рада Јорданова]] (1923 — ?) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски]] (1913 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сава Јосифова]] (1900 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Јосифовски (глумец)|Јосиф Јосифовски]] (1927 — 2001) — глумец и член на [[Народен театар (Битола)|Битолскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|648}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Јосмов]] (1920 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Меѓу првите жртви во НОБ во [[Велешко]].{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} === К === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Камишова - Нонча|Марија Камишова]] (1924 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Елизабета Канческа-Милевска|Елизабета Канчевска-Милевска]] (р. 1970) — политичарка и поранешна [[Министер за култура и туризам на Македонија|министерка за култура]].<ref>{{МКЕ|668}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Капчев]] (1921 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Капчева]] (1883 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=118}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Капчев]] (1910 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Карајорданов]] (1874 — 1931) — командир во [[Бугарската армија]], учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12">{{Македонците|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Каракостев]] (1910 — 1942) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Карамфилович]] (1839 — 1906) — учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]] и деец на [[ВМОК]]. Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|собранието на Бугарија]].<ref>{{Наведена книга|title=Кресненското востание во Македонија: 1878-1879|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|year=1982|location=[[Скопје]]|pages=45|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емануил Карамфилович]] (1855 — 1895) — револуционер и општественик, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Карафилов]] (1880 — 1940) — [[инженер]] во [[Царството Бугарија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Карахордиев]] (1859 — 1929) — офицер во [[Бугарската армија]], учесник во [[Балканските војни]].<ref>{{Македонците|78}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Карбева]] (1919 — ?) — учесник во Народноослободителната борба, делегат во [[Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Карпузов]] (1919 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Надежда Келкоцева]] (1924 — ?) — професор во [[Фармацевтски факултет - Скопје|Фармацевскиот факултет во Скопје]].<ref>{{МКЕ|686}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Керамитчиевски]] (1927 — 1997) — дефектолог и универзитетски професор.<ref>{{МКЕ|688}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Кирков]] (1923 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кирков]] (1920 — 1993) — новинар и публицист, деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":15">{{МКЕ|692}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Кирков]] (1927 — 2007) — професор во Технолошко-металуршкиот факултет во [[Скопје]].<ref name=":15" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Кирков]] (1882 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентат и заточениците во Фезан|last=Шатев|first=Павел|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1994|location=[[Скопје]]|pages=32|author-link=Павел Шатев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Оливер Китановски]] (1980 — 2001) — [[Список на загинати бранители во воениот конфликт во Македонија, 2001|бранител]], загинал во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфилкт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Климкар-Меанџиева]] (р. 1949) — професорка и член на [[ДПМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Климкаров]] (1913 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] (1821 — 1882) — писател, архивист, етнограф и учител за време на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=Книга за Џинот|last=Тодоровски|first=Гане|publisher=[[Матица македонска]]|year=2004|isbn=9789989485411|location=[[Скопје]]}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Константинов]] (1881 — 1906) — велешка војвода и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Копринкова]] (1890 — ?) — просветителка и деец на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Коробар]] (1912 — 1989) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[КПЈ]].<ref name=":16">{{МКЕ|737}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Коробар|Перо А. Коробар]] (1916 — 2004) — истакнат партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":16" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Д. Коробар]] (1914 — 2001) — партизан и политичар во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|738}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коробаров]] (1885 — ?) — општественик и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Коробаров]] (1847 — ?) — [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|учесник во борбата против Цариградската патријаршија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Коробаров]] (1859 — 1915) — командир, учесник во [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Коробаров]] (1855 — 1905) — [[полковник]] и дел од [[Русофилија|русофилскиот]] Русенски бунт. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коруновски]] (р. 1979) — ликовен [[уметник]] и академски [[вајар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Коруновски]] (р. 1987) — академски [[вајар]] и дел од [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|велешкиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Костов]] (1886 — 1918) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Спиро Костов]] (1848 — 1931) — револуционер, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]], [[Мелничкото востание]] и [[Првата балканска војна]].<ref>{{МКЕ|744}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосип Костовски]] (1926 — 1998) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Коџобашиев]] (р. 1962) — [[Собрание на Македонија|пратеник во Македонското собрание]] меѓу [[2011]]-[[2016|2016 г]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Кошулчев]] (1923 — 1942) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кошулчев]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119-120}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владо Кошулчев]] (1912 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Крајничанец]] (1895 — ?) — автор и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Крајчев]] (р. 1981) — писател на [[Еп|епска фантастика]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Крепиев]] (1882 — 1945) — деец на [[Илинденската организација]], ликвидиран при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Асен Крндев]] (1876 — ?) — [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дванаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Крстев]] (? — 1894) — истакнат [[зограф]] и [[фотограф]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Крстевски]] (1938 — 2017) — [[Список на генералите и адмиралите од Македонија|воен генерал]] и трет [[Началник на Генералштабот на АРМ|началник на генералштабот]] на [[АРМ]].<ref>{{МКЕ|764}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бано Кушев]] (1863 — 1910) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Кушев]] (1862 — 1901) — директор на [[Прилепско класно училиште|Прилепската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Кушев]] (1896 — 1922) — [[војвода]] и деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Развојот на македонскиот печат и новинарство, од првите почетоци до 1945 година|last=Мокров|first=Боро|publisher=[[Здружение на новинарите на Македонија]]|year=1980|location=[[Скопје]]|pages=280|author-link=Боро Мокров}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (трговец)|Михаил Кушев]] (1812 — 1905) — трговец и општественик во [[XIX век]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (револуционер)|Михаил Кушев]] (1905 — 1992) — архитект и револуционер, деец на [[ММТРО]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (општественик)|Михаил Кушев]] (1740 — 1855) — родоначалник на семејството Кушеви. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Кушев]] (1870 — 1939) — деец на [[Македонската револуционерна организација]] и воен лекар.<ref name=":9">{{Македонците|67}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страшимир Кушев]] (1877 — 1959) — учесник во [[Балканските војни]] и [[Првата светска војна]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Кушев]] (1901 — 1925) — деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. === Л === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Лазов]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Глишиќ]].{{sfn|Малковски|1985|p=86}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Леов]] (1923 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=102-103}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Леов]] (1920 — 1998) — [[раскажувач]], [[романописец]] и [[драмски автор]].<ref>{{МКЕ|793}}</ref> === Љ === === М === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Мајсторов]] (1935 — 2008) — глумец, [[драматург]] и [[режисер]].<ref>{{МКЕ|819}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Малковски]] (р. 1957) — истакнат претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|906}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пепи Манасков]] (р. 1964) — [[ракометар]] и поранешен член на клубот „Борец“.<ref>{{МКЕ|908}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Арсени Мартинов]] (1843 — 1868) — револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското ослободително дело во XIX и XX век: пројави, релации и ликови|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1987|location=[[Скопје]]|pages=78|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Мартулков]] (1878 — 1965) — истакнат претставник на [[Македонска социјалистичка група|македонското социјалистичко движење]] во [[XX век]].<ref>{{Мартулков}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мартулков]] (1875 — 1947) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учител во [[Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универзитет]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското националноослободително движење во Битолскиот вилает (1893-1903)|last=Димески|first=Димитар|publisher=[[Студентски збор]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=279|author-link=Димитар Димески}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Матов]] (1864 — 1896) — [[фолклорист]] и [[етнограф]], припадник на [[ВМОК]].<ref name=":4" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славејко Матов]] (1869 — 1951) — деец на [[СМЕО]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Македонците|84}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Маџаров]] (1909 — 1944) — борец и учесник во [[Втората светска војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=148}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Коста Машу]] (1829 — 1905) — трговец и адвокат, деец на [[Романска пропаганда во Македонија|Романската пропаганда во Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Менкаџиев]] (1844 — 1909) — општественик и политичар, делегат во основачкиот конгрес на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]].<ref>{{Македонците|79}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мечев]] (1870 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Документи за борбата на македонскиот народ за самостојност и за национална држава: Од населувањето на Словените во Македонија до крајот на Првата светска војна|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=343|author-link=Христо Андонов Полјански}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Мижимаков]] (р. 1946) — [[режисер]] и филмски продуцент за [[Вардар филм]].<ref>{{МКЕ|945}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Милев]] (1921 — 1942) — борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мимовски]] (1912 — 1944) — борец и учесник во [[Народноослободителна борба]], загинал во [[Неготино]].{{sfn|Малковски|1985|p=86-87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Мирчев]] (1913 — 1944) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Мирчев]] (1921 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Митрев]] (1919 — 1942) — истакнат борец на [[НОБ]] во [[Велес]] и [[Велешко]], дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Митрев]] (1900 — 1942) — помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тоде Митрев]] (1915 — 1942) — соработувал со [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Митрева]] (1918 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=122-123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Михајлов]] (1880 — ?) — борец од [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=66}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Михајлов (учител)|Илија Михајлов]] (1912 — 1995) — агроекономист и декан за Земјоделско-шумарскиот факултет.<ref>{{МКЕ|971}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Михов]] (1865 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Хаџи Мишев]] (1874 — 1957) — политичар и амбасадор. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|осмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларов|first=Георги|publisher=[[Македонски научен институт|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1930|location=[[Софија]]|pages=91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Мокров]] (1917 — 2005) — правник, публицист, припадник на [[Народноослободителната борба|комунистичкото и на студентското движење]].<ref>{{МКЕ|982}}</ref> === Н === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Најдов]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Најдов]] (1920 — 1943) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тихо Најдовски]] (1933 — 2007) — [[поет]], [[писател за деца]] и млади.<ref>{{МКЕ|1007}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Настев]] (1920 — 1944) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Настов]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Наумов]] (1848 — 1885) — [[ајдутин]] и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Македонците|36}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Наумов]] (1883 — 1941) — [[композитор]] и [[диригент]], автор на првата воена опера во Бугарија.<ref name=":7">{{Македонците|59}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓошо Нацев]] (1871 — 1944) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=108-109}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Венцислав Недев]] (р. 1949) — [[каратист]] и дел од ИТКФ.<ref>{{МКЕ|1039}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Нечев]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Нечев]] (1926 — ?) — ветеринар, докторирал во Загрепскиот универзитет.<ref>{{МКЕ|1046}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Султана Николова]] (1880 — 1949) — актерка во [[Народен театар „Иван Вазов“|народниот театар „Иван Вазов“]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Николовски (партизан)|Никола Николовски]] (1906 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Николовски (глумец)|Тодор Николовски]] (1902 — 2002) — театарски, филмски и телевизиски [[глумец]].<ref>{{МКЕ|1053}}</ref> === О === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Органџиев]] (1882 — 1958) — револуционер и борец од [[МОО]] за време на [[Балканските војни]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Органџиев]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цветанка Органџиева]] (1925 — 2018) — [[поет]], [[Славистика|славист]] и [[Историја на книжевноста|историчар на книжевноста]].<ref>{{МКЕ|1081}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Оровчанец]] (1905 — 1938) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], жртва на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1084}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Осмаков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66}} === П === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Italy.svg}} [[Ирена Павлова-Де Одорико]] (р. 1967) — писателка и член на [[Друштво на писатели на Македонија|Друштвото на писатели на Македонија]].<ref>{{МКЕ|1103}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Пајтонџиев]] (1907 — 2002) — учител за физичко здравстено образование и етнокореолог.<ref>{{МКЕ|1109}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Палашев]] (1879 — 1926) — просветен деец, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Паликрушев]] (1870 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Хаџи Панзов]] (1900 — 1936) — комунист и поет, учесник во [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]].<ref>{{МКЕ|1576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Панчев]] (1917 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66-67}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сотир Пеев]] (1843 — 1896) — [[ајдут]] и револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Отпор на Македонија во времето на турското владеење|last=Матковски|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=331|author-link=Александар Матковски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Пејовски]] (р. 1947) — композитор и аранжер.<ref>{{МКЕ|1127}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Пенов]] (р. 1957) — политичар и [[градоначалник на Скопје]] меѓу [[1996]]-[[2005|2005 година]].<ref>{{МКЕ|1132}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Пешев]] (1915 — 1944) — композитор и музичар, учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1156}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Пингов]] (1883 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Ние на татковината ѝ должиме сѐ, таа нам-ништо!|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2003|isbn=9789989613395|location=[[Скопје]]|pages=44-47|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Плавев]] (1867 — 1940) — деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]].<ref>{{МКЕ|1163}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Плејков]] (1873 — 1902) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Попов]] (1923 — 2007) — [[филмски режисер]], [[снимател]] и [[сценарист]].<ref>{{МКЕ|1187}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Пракицов]] (1917 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=89}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Пракицов]] (1842 — ?) — револуционер и учесник во [[Старозагорско востание|Старозагорското востание]].<ref name=":13">{{Македонците|76}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Прличко]] (1907 — 1995) — значаен глумец во повоената [[македонска кинематографија]].<ref>{{МКЕ|1227}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Прличков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=67-68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диме Прличков]] (1861 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=157}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Протич]] (1875 — 1959) — [[публицист]], [[археолог]] и [[литературен критичар]].<ref name=":6" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Протич]] (1874 — 1945) — [[адвокат]] и [[нотар]], главен на Софискиот воен суд за време на [[Првата светска војна]].<ref name=":8">{{Македонците|61}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Подолешов]] (1932 — ?) — истакнат [[хемичар]] во [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]], добитник на [[Наградата 13 Ноември|наградата „13 Ноември“]].<ref>{{МКЕ|1169}}</ref> === Р === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Раштанов]] (1878 — 1945) — политичар и деец на [[македонската емиграција во Бугарија]]. Претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото братство]].<ref>{{Мартулков|Поглавје=11}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ризо Ризов]] (1872 — 1950) — истакнат политичар и раководител во [[ВМРО (Обединета)]], повоено учествувал со управување на [[СР Македонија]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Ристов]] (1909 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Хаџи Ристов]] (1879 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=28-29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупка Хаџи Ристова]] (1931 — 2021) — професорка во Шумарскиот факултет во Скопје.<ref>{{МКЕ|1579}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Рогужаров]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Ружиновски]] (1935 — 2017) — генерал-полковник на [[ЈНА]], учесник во [[Опсада на Дубровник|Опсадата на Дубровник]].<ref>{{МКЕ|1286}}</ref> === С === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Саздов]] (1925 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=69}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Шефки Сали]] (1914 — 1944) — истакнат партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Самарџиев]] (1863 — ?) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=203-204}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Симеонов]] (1846 — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Симитчиева]] (1910 — 1994) — меѓу првите гинеколог-акушери во [[СФРЈ|повоена Југославија]].<ref>{{МКЕ|1359}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Смилев]] (1909 — 1996) — специјалист по болести на устата, забите и вилицата.<ref>{{МКЕ|1381}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Солев]] (1930 — 2003) — [[раскажувач]], [[романописец]], драмски автор, [[есеист]], [[книжевен критичар]] и [[преведувач]].<ref>{{МКЕ|1392}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Солев]] (1908 — 1943) — истакнат писател, автор на „''[[Бели мугри]]''“. Деец на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Спировски]] (1918 — 2004) — [[диригент]] за опера и балет во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1405}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Сребрев]] (1868 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=391-392}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Сребров]] (1881 — 1945) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=141}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Орце Сребров]] (1909 — 1995) — деец на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1408}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Стојанов (историчар)|Петар Стојанов]] (1922 — 1995) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]] и научен советник на [[ИНИ]].<ref>{{МКЕ|1430}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Страчков]] (1880 — 1942) — трговец и соработник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=127-128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Страчковски]] (1920 — 1943) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} === Т === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Танев]] (1863 — 1932) — генерал во [[Бугарската армија]]. Учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Тасков]] (1864 — 1943) — трговец и претприемач.{{sfn|Малковски|1985|p=142}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Тесличков|Јованче Тесличков]] (1925 — 1944) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=70-71}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Тикваров]] (1924 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Топчев]] (1869 — 1903) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]] и [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|81}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Тошев]] (1882 — ?) — борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=211}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Трајков]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=71-72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Трчков]] (1884 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентатори|last=Бошковски|first=Јован|publisher=[[Кочо Рацин (издавачка куќа)|Кочо Рацин]]|year=1962|location=[[Скопје]]|pages=70|author-link=Јован Бошковски}}</ref> === Ќ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Ќамилов]] (1898 — 1976) — [[Универзитет|универзитетски]] [[професор]] и [[Фолклор|фолклорист]]. Учесник во [[Шпанската граѓанска војна]] и [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОВ]].<ref>{{МКЕ|1521}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катица Ќулавкова]] (р. 1951) — книжевен теоретичар, антологичар, критичар и редовен член на [[МАНУ]].<ref>{{МКЕ|1523}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Ќучук|Јован Ќучуков]] (1911 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=129-130}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Чучуков-Себура|Киро Ќучуков]] (1919 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} === У === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пантелеј Урумов]] (? — 1909) — адвокат и учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref name=":8" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Епса Урумова]] (1922 — 2013) — специјалист по патолошка анатомија и професорка на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1535}}</ref> === Ф === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Живко Фирфов]] (1906 — 1984) — претставник на [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација]] [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|на македонски повоени композитори]].<ref name=":18">{{МКЕ|1558}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данка Фирфова]] (1918 — 2003) — оперска пејачка во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":18" /> === Х === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Христов]] (1866 — ?) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Николов|179}}</ref> === Ц === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Црвенов]] (1937 — 1997) — оперски певец во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":19">{{МКЕ|1606}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марин Црвенов]] (1945 — 2015) — балетан, кореограф и педагог.<ref name=":19" /> === Ч === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благоја Чоревски]] (р. 1947) — [[глумец]] и [[режисер]].<ref name=":20">{{МКЕ|1629}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Чоревски]] (1921 — 1955) — филмски и театарски [[глумец]], член на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]].<ref name=":20" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светослав Чочков]] (1896 — 1918) — офицер во [[Бугарската армија]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и седмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":13" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Чундев]] (р. 1947) — универзитетски професор на [[ФЕИТ|Факултетот за електроника и информациски технологии]].<ref>{{МКЕ|1631}}</ref> === Џ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Џампалов]] (1886 — 1941) — работник и жртва на [[Бомбардирање на Велес (1941)|бомбардирањето на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=144}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емилија Џипунова]] (р. 1935) — [[балерина]] и балетска критичарка.<ref>{{МКЕ|1640}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Џурнов]] (1921 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} === Ш === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веле Шојлев]] (1923 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], загинал во [[Ослободување на Тетово|ослободувачката битка на Тетово]].{{sfn|Малковски|1985|p=72-73}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Шоптрајанов]] (1907 — 2001) — филолог, универзитетски професор и културно-просветен деец.<ref>{{МКЕ|1658}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Шукаров]] (1919 — 2018) — гинеколог-акушер и универзитетски професор на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1663}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Шукаров]] (1889 — 1940) — воен деец, полковник во [[Бугарската армија]].<ref name=":10">{{Македонците|72}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Шулев]] (1875 — ?) — просветител и револуционер, член на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=360-361}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Шурев]] (1932 — 2004) — [[диригент]] за опера во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1670}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Шурков]] (1900 — 1938) — комунистички деец, ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1671}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Шурков]] (1893 — 1964) — претприемач, одржал добри односи со [[Мустафа Кемал Ататурк]].<ref>{{Македонците|83}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Шутев]] (1922 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del1_2021.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел I|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски I|2021}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/f_pelovski_makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del2_2022.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел II|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски II|2021}}}} 4u7ujebnvoki80tnsdfpf2t9jip828z 5581879 5581871 2026-06-24T14:22:51Z Gurther 105215 5581879 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на истакнати личности и дејци од градот [[Велес]]'''. Организиран по азбучен ред. == Список == __NOTOC__ [[#А|А]] — [[#Б|Б]] — [[#В|В]] — [[#Г|Г]] — [[#Д|Д]] — [[#Ѓ|Ѓ]] — [[#Е|Е]] — [[#Ж|Ж]] — [[#З|З]] — [[#И|И]] — [[#Ј|Ј]] — [[#К|К]] — [[#Л|Л]] — [[#Љ|Љ]] — [[#М|М]] — [[#Н|Н]] — [[#О|О]] — [[#П|П]] — [[#Р|Р]] — [[#С|С]] — [[#Т|Т]] — [[#Ќ|Ќ]] — [[#У|У]] — [[#Ф|Ф]] — [[#Х|Х]] — [[#Ц|Ц]] — [[#Ч|Ч]] — [[#Џ|Џ]] — [[#Ш|Ш]] ---- === А === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Абрашев]] (1912 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=77}} * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Емин Ага]] (? — 1830) — политичар и управител на [[Велес]] за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Методи Алексиев]] (1887 — 1924) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќор Али|Ќор Али-бег]] (? — 1860) — узурпатор на [[Велес]], соработувал со [[Рензовци|Рензовците]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.brigien.com/Kolonisti.pdf|title=Албанците во Република Македонија — само од 1780 година|last=Ивановски|first=Ристо|publisher=Бригиен|year=2014|location=[[Битола]]|pages=16}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Алтиев]] (р. 1942) — [[фолклорист]], библиотекар и [[книжевен критичар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Алчев]] (1903 — 1969) — музички педагог и композитор.<ref>{{МКЕ|43}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Анастасов]] (1922 — 1944) — курир и соработник на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]].{{sfn|Малковски|1985|p=112}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Анастасов]] (1869 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=297}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Ангелов]] (р. 1945) — астрофизичар и редовен професор во математичкиот факултет во [[Белград]].<ref>{{МКЕ|52}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боре Ангеловски]] (1944 — 2009) — истакнат театарски педагог, сценограф и глумец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Андов]] (1920 — 1983) — писател за деца, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[В'лчо Андов]] (? — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0">{{Македонците|31}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Андов]] (1927 — 1945) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Битка кај Гнилане|Битката кај Гнилане]].{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Андов (војник)|Стојан Андов]] (1919 — 1944) — војник од Југословенската војска и борец во [[Априлска војна|Априлската војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=147}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Поп Андов]] (1903 — ?) — лекар и учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref name=":17">{{МКЕ|1178}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Андова]] (1900 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Андонов]] (1878 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=214}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Андоновски]] (р. 1964) — политичар и поранешен директор на [[УБК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреја Андреев]] (1883 — 1941) — претприемач и касап.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бане Андреев]] (1905 — 1980) — истакнат политичар и деец на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Андреев]] (р. 1932) — првиот дипломиран режисер во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|60}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Андреев]] (1903 — ?) — деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Андреева]] (1883 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Анѓушев]] (р. 1969) — политичар од редовите на [[СДСМ]] и поранешен вицепремиер на Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Апостолов]] (1888 — 1962) — истакнат претставник на [[преродбена македонска музика]].<ref>{{МКЕ|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Арилон]] (р. 1992) — музичар и етнокореолог. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадинка Арсова]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лила Арсова]] (р. 1967) — автор, писател и поет за деца. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Арсова]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Арсовски]] (1927 — 1997) — поет и писател, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Атанасов]] (1926 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|Југословенскиот терор врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Ацев]] (1925 — 1945) — борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Аџиристова]] (1913 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. === Б === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Бабунска]] (1920 — 1999) — носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Галаба Бабунска]] (1906 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Бабунска]] (1904 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]], помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бабунски]] (1914 — ?) — партизан и деец на [[СКОЈ]], жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|југословенските репресии врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојана Бајалска]] (1921 — ?) — партизан и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Бегинов]] (1911 — 1996) — глумец и режисер во велешкиот народен театар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Берберчето]] (1875 — 1910) — револуционер и војвода на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојна Бисинова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катерина Блажевска]] (р. 1967) — новинар и водителка во [[Радио Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Бобев]] (1911 — 1944) — учесник во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=112-113}} * {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Леон Бога]] (1886 — 1974) — писател, учител и архивист. Деец на влашката литература. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Богданов]] (1879 — 1939) — истакнат револуционерен [[анархист]], дел од [[Гемиџиите]] и учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Борба за развој и афирмација на македонската нација|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=247|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мино Богданов]] (1912 — 1989) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]]. [[Југословенски терор врз Велешани|Репресиран од југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Богов]] (1870 — 1920) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Бојаџиев]] (1901 — 1930) — револуционер и деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Бојаџиев (револуционер)|Михаил Бојаџиев]] (1876 — ?) — просветител и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бојаџиев]] (1867 — 1911) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Виолета Бојковска]] (р. 1990) — писателка и автор на збирка раскази „''[[Барем наутро]]''“. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Бондиков]] (1878 — ?) — трговец и борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Савка Бондиќева]] (1926 — ?) — член на [[СКОЈ]] и подоцна борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Борисова]] (1922 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светлана Боцева]] (1928 — ?) — активист и [[Југословенски терор врз Велешани|жртва на југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Бошков]] (1878 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Бошков]] (1867 — ?) — учесник во [[Мелничкото востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајанка Бошковска]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Горанчо Бошковски]] (р. 1964) — член на [[Здружение на копаничарите на Македонија|Здружението на копаничари на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Бошнаков]] (1878 — 1904) — револуционер и дел од [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#XIII генерација (1898)|тринаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панко Брашнаров]] (1883 — 1951) — истакнат револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], потпретседател на [[АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рајна Брзакова]] (1918 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Бунибарова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Бутникошарева]] (1919 — 1942) — учесник во [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} === В === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Вановски]] (1927 — ?) — гастроентерохепатолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|238}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Варналиев]] (1931 — ?) — политичар и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1969]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Варналиев]] (1886 — 1906) — револуционер, дел од четата на [[Петар Јуруков]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Варналиев]] (? — 1919) — општественик и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Варналиев]] (1863 — ?) — [[војвода]] и учесник во [[Илинденското востание]].<ref name=":14">{{Македонците|101}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Варналиев]] (1883 — 1903) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], член на [[МОК]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Варналиева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Варошлија]] (1947 — 2006) — новинар и работник во [[Радио Скопје]].<ref>{{МКЕ|244}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Васков]] (1912 — 1983) — меѓу првите ветеринари во [[СР Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Васков]] (1872 — ?) — просветител и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|петта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Васков]] (1934 — 2014) — хирург и професор, член на [[Македонската академија на науките и уметностите]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Васков]] (1880 — 1917) — генерал и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref>{{Македонците|70}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Васков]] (1870 — 1951) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учесник во [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Петар Поп Арсов: прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[Матица македонска]]|year=1997|isbn=9789989481031|location=[[Скопје]]|pages=141|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Васков]] (1875 — 1907) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=84|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Greece.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Ригас Велестинлис]] (1757 — 1798) — автор и секретар на кнезот на [[Влашко]].<ref>{{МКЕ|256}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Седат Вели]] (1920 — ?) — општественик и соработник за време на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|258}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Весковиќ-Вангели]] (1933 — 2007) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], позната по нејзиното проучување на [[АФЖ]].<ref>{{МКЕ|269}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Весов]] (? — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Весов]] (1882 — 1967) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и третата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Весов]] (1885 — 1954) — економист и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Весов]] (1832 — 1895) — општественик и деец на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Весов]] (1843 — 1922) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Весов]] (1883 — ?) — адвокат и правник, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Весов]] (1892 — 1922) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Весов]] (1891 — ?) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) — трговец и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Риза Вејселов]] (1922 — 1943) — претприемач и земјоделец, мачен од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка власт]].{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сато Вејселов]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=79}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Небојша Вилиќ]] (р. 1962) — историчар за уметност и професор во [[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]].<ref>{{МКЕ|276}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Витанов]] (р. 1953) — глумец и член на народниот театар на Велес.<ref>{{МКЕ|283}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Менка Вучковиќ]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Г === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стеван Габер]] (1919 — 1999) — адвокат и [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|ректор на Скопскиот универзитет]] меѓу [[1972]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Соња Гаврилова]] (р. 1962) — писателка и психолог на [[ПОУ „Маца Овчарова“ - Велес|ПОУ „Маца Овчарова“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лилјана Гаврилска]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Гајдов]] (1923 — 1941) — железнички работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{sfn|Малковски|1985|p=135}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Гајдов]] (1905 — 1992) — истакнат композитор, дел од [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација на повоена македонски музичари]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Галев]] (1872 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васка Гачева]] (1903 — 1961) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Гашева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Георгиев]] (1880 — ?) — борец и дел од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Магдалена Георгива]] (р. 1945) — [[математичар]] и редовен професор на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]].<ref>{{МКЕ|347}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Гигов]] (1883 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страхил Гигов]] (1909 — 1999) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Гигова]] (1910 — 1951) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Albania.svg}} {{Знаменце|Flag of Romania.svg}} [[Георги Гика]] (1600 — 1664) — војвода на [[Молдавија]] и подоцна [[Влашко]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Главинов]] (1869 — 1929) — истакнат револуционер и првиот пропагатор на социјализмот во Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Главинов]] (1880 — 1947) — мајстор и социјалист, деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Глушков]] (1873 — 1960) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драга Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Деса Гочева]] (1925 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Душко Гочевски]] (1962 — 2002) — херој и бранител. Учесник во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфликт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Гравчевски]] (1936 — 1978) — глумец и режисер во [[СР Македонија]], деец на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Грбевски]] (р. 1946) — филмски и телевизиски монтажер.<ref>{{МКЕ|395}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Григоров]] (1839 — 1899) — револуционер и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]].<ref name=":3">{{Македонците|38}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Грозданов]] (1873 — ?) — војвода и раководител на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=219-220}} === Д === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Давидов]] (1864 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2">{{Македонците|53}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Давкова]] (1898 — ?) — помогнала со снабдување на [[Шеснаесетта македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пенчо Давчев]] (1922 — 1995) — професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет на Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Наска Давчева]] (1925 — ?) — член на [[Комунистичката партија на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Дамкова]] (1909 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Менка Данаилова]] (1919 — 2005) — учесник во [[Народноослободителната борба]], дел од првата генерација на повоени учители. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рахилка Данаилова]] (1912 — 1976) — дејствувала во [[ГШ на НОВ и ПОМ]] кај [[Горно Врановци]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Деловски]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благојка Демниева-Кузмановска|Благојка Демниева]] (1920 — 1999) — просветителка и дејателка во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Демниевски - Бауман|Алексо Демниевски]] (1905 — 1961) — истакнат партизан и борец во [[Шпанската граѓанска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Депа Депинова]] (1906 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Деспотовска]] (1916 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Диамандиев]] (1882 — 1957) — историчар и општественик, учесник во [[Првата светска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Димитров]] (р. 1943) — машински инженер и поранешен заменик градоначалник на [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|466}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадин Димов]] (1920 — 1944) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]].{{sfn|Малковски|1985|p=116-117}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Димов]] (1918 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=98}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ќире Димов]] (1912 — 1940) — поет, работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].<ref>{{МКЕ|470}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Димова (Велес)|Васа Димова]] (1890 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Димова (Велес)|Марија Димова]] (1885 — 1966) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Димова]] (1908 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Димовски]] (р. 1959) — политичар и [[Министерство за политички систем и односи меѓу заедниците|министер за политички систем и односи меѓу заедници]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никодинка Димчева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Докурчев]] (1875 — 1918) — војвода и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Докурчев]] (1878 — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Домазетова]] (1926 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Антон Драндар]] (1837 — 1925) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Драндаров]] (1854 — ?) — деец на [[македонската емиграција во Бугарија]] и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание]].<ref name=":6">{{Македонците|58}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Драндаров]] (1876 — 1930) — дипломат и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|единаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Драндаров]] (1880 — 1926) — просветител, чиновник и деец на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Дрнков]] (1926 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ратко Дуев]] (р. 1970) — професор во [[Институт за класични студии|Институтот за класични студии]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Василка Дуракова]] (1900 — 1969) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веска Дусниева]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ѓ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Ѓелев]] (р. 1983) — писател и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ана Милевска Ѓеоргиева|Ана Ѓеоргиева]] (р. 1985) — новинарка и водител. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Ѓоргов]] (? — 1912) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]]. Учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Пиринска Македонија во борба за национално ослободување|last=Митрев|first=Димитар|publisher=Главниот одбор на Народниот фронт на Македонија|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=43|author-link=Димитар Митрев}}</ref> *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Ѓоргов]] (1910 — 1968) — повоен политичар и [[Министерство за економија и труд на Македонија|министер за стопанство]] на [[СР Македонија]]. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Ѓоргов]] (1858 — 1929) — револуционер, политичар и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Георгов|Иван Ѓоргов]] (1860 — 1936) — филозоф и ректор на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универизитет]]. Деец на [[МНИ]].<ref name=":4">{{Македонците|56}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Димитрија Чуповски и македонската национална свест|last=Ристовски|first=Блаже|publisher=[[Ѓурѓа (Издавачка куќа)|Ѓурѓа]]|year=1996|isbn=9789989676192|location=[[Скопје]]|pages=134|author-link=Блаже Ристовски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Георгов|Илија Ѓоргов]] (1860 — 1945) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]] меѓу [[1903]]-[[1931|1931 година]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ѓоргова]] (1913 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јасмина Ѓорѓиева]] (р. 1977) — писателка и поет. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Овчарова|Марија Ѓорѓиева]] (1922 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Ѓорев]] (1922 — 1942) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Десанка Ѓорева-Кепева|Десанка Ѓорева]] (1925 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Поп Ѓорчев]] (1904 — 1945) — лекар и револуционер, деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Поп Ѓорчев]] (1933 — 2016) — истакнат новинар и редактор во весникот „[[Нова Македонија]]“.<ref name=":17" /> === Е === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Есенчева]] (1923 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ж === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Христов Железаров|Димитар Железаров]] (1900 — 1979) — стоматолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Рајко Жинзифов]] (1839 — 1877) — истакнат поет и писател, претставник на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=За македонската литература|last=Спасов|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1969|location=[[Скопје]]|pages=30|author-link=Александар Спасов}}</ref> === З === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зарезанков]] (1890 — 1938) — [[Анархистички комунизам|анархокомунист]], ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Зафиров]] (1925 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Румена Зафирова]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Зафирова]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Зафирчев]] (р. 1980) — глумец и претставник на народниот театар на [[Велес]].<ref>{{МКЕ|559}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Здравева-Манева]] (1923 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Николина Здравева]] (1925 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бошко Златанов]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Зографов]] (1877 — 1940) — воен командир, учесник во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]]. Деец на [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|77}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Крум Зографов]] (1884 — 1922) — политичар и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|92}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Симеон Зографов]] (1876 — 1949) — политичар и општественик, градоначалник на [[Добрич]].<ref name=":11">{{Македонците|69}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зографов]] (1897 — 1964) — [[лингвист]] и [[македонист]], делегат во [[Комисија за јазик и правопис|јазичната комисија на АСНОМ]].<ref>{{Македонците|93}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данчо Зографски]] (1920 — 1997) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|575}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Зографски]] (1898 — 1985) — политичар и [[Градоначалник на Скопје|втор градоначалник на Скопје]] во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref name=":1">{{МКЕ|576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Зографски]] (1871 — 1945) — [[зограф]] и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1918]]-[[1920|1920 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Зографски]] (1895 — 1985) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и [[ВМРО (Обединета)]].<ref name=":1" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Томислав Зографски]] (1934 — 2000) — претставник од [[Повоена македонска музика#Трета генерација повоени македонски композитори|третата генерација на повоени македонски композитори]].<ref>{{МКЕ|577}}</ref> === И === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Иванов]] (1883 — 1906) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Иванов (музичар)|Игор Иванов]] (р. 1984) — член на [[Македонски кларинет квинтет|Македонскиот кларинет квинтет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ивева|Благородна Ивева]] (1922 — 1942) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Игнова]] (1922 — ?) — борец во единиците на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тима Икономова]] (1861 — 1937) — просветителка и дел од [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Илиев]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Илиева]] (1918 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Илиева]] (1923 — ?) — пушкомитралезец во [[Седма македонска ударна бригада|Седмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Илковски]] (1924 — 2001) — планинар и новинар, убиен од [[ОНА|терористичката организација УЧК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диаманди Ихчиев]] (1854 — 1913) — [[историчар]], член на [[БАН]].<ref>{{Македонците|80}}</ref> === Ј === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јакимов]] (1926 — 2024) — професор на [[Електротехнички факултет|Електротехничкиот факултет]] во [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|630}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Руса Јанева-Гулистојанова]] (1891 — 1966) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светозар Јаневски]] (р. 1947) — технолог и стопанственик.<ref>{{МКЕ|633}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Јанков]] (р. 1988) — писател, сценарист и романописец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Јанковиќ]] (1915 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Јанчев]] (1877 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=20-21}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Јанчева]] (р. 1949) — писателка и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Јованова-Журиќ]] (1921 — 1967) — дејателка на [[АФЖ]] и главен редактор на [[Македонка (списание)|списанието „Македонка“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Јованова]] (1924 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Роза Јованова]] (1914 — ?) — борец во [[Дваесет и прва македонска ударна бригада|Дваесет и првата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борче Јовчевски]] (р. 1957) — [[алпинист]], заедно со [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] се качиле на [[Монт Еверест]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќазим Јозалп]] (1880 — 1968) — претседател на собранието на [[Република Турција]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски|Панче Јолдашев]] (1915 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=84}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Јорданов]] (1922 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Јорданов]] (1920 — 1943) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јорданов]] (1887 — 1976) — глумец и дел од првиот театар на [[Царството Бугарија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Поп Јорданов - Орцето|Јордан Поп Јорданов]] (1881 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Личности од Македонија|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2002|isbn=9789989613289|location=[[Скопје]]|pages=143|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Поп Јорданов]] (1879 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Јорданова]] (1915 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Јорданова]] (1924 — ?) — деец на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рада Јорданова]] (1923 — ?) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски]] (1913 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сава Јосифова]] (1900 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Јосифовски (глумец)|Јосиф Јосифовски]] (1927 — 2001) — глумец и член на [[Народен театар (Битола)|Битолскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|648}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Јосмов]] (1920 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Меѓу првите жртви во НОБ во [[Велешко]].{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} === К === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Камишова - Нонча|Марија Камишова]] (1924 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Елизабета Канческа-Милевска|Елизабета Канчевска-Милевска]] (р. 1970) — политичарка и поранешна [[Министер за култура и туризам на Македонија|министерка за култура]].<ref>{{МКЕ|668}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Капчев]] (1921 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Капчева]] (1883 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=118}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Капчев]] (1910 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Карајорданов]] (1874 — 1931) — командир во [[Бугарската армија]], учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12">{{Македонците|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Каракостев]] (1910 — 1942) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Карамфилович]] (1839 — 1906) — учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]] и деец на [[ВМОК]]. Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|собранието на Бугарија]].<ref>{{Наведена книга|title=Кресненското востание во Македонија: 1878-1879|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|year=1982|location=[[Скопје]]|pages=45|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емануил Карамфилович]] (1855 — 1895) — револуционер и општественик, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Карафилов]] (1880 — 1940) — [[инженер]] во [[Царството Бугарија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Карахордиев]] (1859 — 1929) — офицер во [[Бугарската армија]], учесник во [[Балканските војни]].<ref>{{Македонците|78}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Карбева]] (1919 — ?) — учесник во Народноослободителната борба, делегат во [[Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Карпузов]] (1919 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Надежда Келкоцева]] (1924 — ?) — професор во [[Фармацевтски факултет - Скопје|Фармацевскиот факултет во Скопје]].<ref>{{МКЕ|686}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Керамитчиевски]] (1927 — 1997) — дефектолог и универзитетски професор.<ref>{{МКЕ|688}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Кирков]] (1923 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кирков]] (1920 — 1993) — новинар и публицист, деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":15">{{МКЕ|692}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Кирков]] (1927 — 2007) — професор во Технолошко-металуршкиот факултет во [[Скопје]].<ref name=":15" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Кирков]] (1882 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентат и заточениците во Фезан|last=Шатев|first=Павел|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1994|location=[[Скопје]]|pages=32|author-link=Павел Шатев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Оливер Китановски]] (1980 — 2001) — [[Список на загинати бранители во воениот конфликт во Македонија, 2001|бранител]], загинал во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфилкт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Климкар-Меанџиева]] (р. 1949) — професорка и член на [[ДПМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Климкаров]] (1913 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] (1821 — 1882) — писател, архивист, етнограф и учител за време на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=Книга за Џинот|last=Тодоровски|first=Гане|publisher=[[Матица македонска]]|year=2004|isbn=9789989485411|location=[[Скопје]]}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Константинов]] (1881 — 1906) — велешка војвода и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Копринкова]] (1890 — ?) — просветителка и деец на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Коробар]] (1912 — 1989) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[КПЈ]].<ref name=":16">{{МКЕ|737}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Коробар|Перо А. Коробар]] (1916 — 2004) — истакнат партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":16" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Д. Коробар]] (1914 — 2001) — партизан и политичар во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|738}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коробаров]] (1885 — ?) — општественик и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Коробаров]] (1847 — ?) — [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|учесник во борбата против Цариградската патријаршија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Коробаров]] (1859 — 1915) — командир, учесник во [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Коробаров]] (1855 — 1905) — [[полковник]] и дел од [[Русофилија|русофилскиот]] Русенски бунт. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коруновски]] (р. 1979) — ликовен [[уметник]] и академски [[вајар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Коруновски]] (р. 1987) — академски [[вајар]] и дел од [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|велешкиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Костов]] (1886 — 1918) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Спиро Костов]] (1848 — 1931) — револуционер, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]], [[Мелничкото востание]] и [[Првата балканска војна]].<ref>{{МКЕ|744}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосип Костовски]] (1926 — 1998) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Коџобашиев]] (р. 1962) — [[Собрание на Македонија|пратеник во Македонското собрание]] меѓу [[2011]]-[[2016|2016 г]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Кошулчев]] (1923 — 1942) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кошулчев]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119-120}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владо Кошулчев]] (1912 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Крајничанец]] (1895 — ?) — автор и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Крајчев]] (р. 1981) — писател на [[Еп|епска фантастика]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Крепиев]] (1882 — 1945) — деец на [[Илинденската организација]], ликвидиран при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Асен Крндев]] (1876 — ?) — [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дванаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Крстев]] (? — 1894) — истакнат [[зограф]] и [[фотограф]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Крстевски]] (1938 — 2017) — [[Список на генералите и адмиралите од Македонија|воен генерал]] и трет [[Началник на Генералштабот на АРМ|началник на генералштабот]] на [[АРМ]].<ref>{{МКЕ|764}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бано Кушев]] (1863 — 1910) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Кушев]] (1862 — 1901) — директор на [[Прилепско класно училиште|Прилепската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Кушев]] (1896 — 1922) — [[војвода]] и деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Развојот на македонскиот печат и новинарство, од првите почетоци до 1945 година|last=Мокров|first=Боро|publisher=[[Здружение на новинарите на Македонија]]|year=1980|location=[[Скопје]]|pages=280|author-link=Боро Мокров}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (трговец)|Михаил Кушев]] (1812 — 1905) — трговец и општественик во [[XIX век]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (револуционер)|Михаил Кушев]] (1905 — 1992) — архитект и револуционер, деец на [[ММТРО]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (општественик)|Михаил Кушев]] (1740 — 1855) — родоначалник на семејството Кушеви. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Кушев]] (1870 — 1939) — деец на [[Македонската револуционерна организација]] и воен лекар.<ref name=":9">{{Македонците|67}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страшимир Кушев]] (1877 — 1959) — учесник во [[Балканските војни]] и [[Првата светска војна]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Кушев]] (1901 — 1925) — деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. === Л === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Лазов]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Глишиќ]].{{sfn|Малковски|1985|p=86}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Левков]] (1911 — ?) — партизан и адвокат, [[Делегат на Првото заседание на АСНОМ|делегат во Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Леов]] (1923 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=102-103}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Леов]] (1920 — 1998) — [[раскажувач]], [[романописец]] и [[драмски автор]].<ref>{{МКЕ|793}}</ref> === Љ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитри Соле Љубин|Димитри Љубин]] (р. 1978) — писател и автор. === М === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Мајсторов]] (1935 — 2008) — глумец, [[драматург]] и [[режисер]].<ref>{{МКЕ|819}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Малковски]] (р. 1957) — истакнат претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|906}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пепи Манасков]] (р. 1964) — [[ракометар]] и поранешен член на клубот „Борец“.<ref>{{МКЕ|908}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Арсени Мартинов]] (1843 — 1868) — револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското ослободително дело во XIX и XX век: пројави, релации и ликови|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1987|location=[[Скопје]]|pages=78|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Мартулков]] (1878 — 1965) — истакнат претставник на [[Македонска социјалистичка група|македонското социјалистичко движење]] во [[XX век]].<ref>{{Мартулков}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мартулков]] (1875 — 1947) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учител во [[Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универзитет]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското националноослободително движење во Битолскиот вилает (1893-1903)|last=Димески|first=Димитар|publisher=[[Студентски збор]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=279|author-link=Димитар Димески}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Матов]] (1864 — 1896) — [[фолклорист]] и [[етнограф]], припадник на [[ВМОК]].<ref name=":4" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славејко Матов]] (1869 — 1951) — деец на [[СМЕО]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Македонците|84}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Маџаров]] (1909 — 1944) — борец и учесник во [[Втората светска војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=148}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Коста Машу]] (1829 — 1905) — трговец и адвокат, деец на [[Романска пропаганда во Македонија|Романската пропаганда во Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Менкаџиев]] (1844 — 1909) — општественик и политичар, делегат во основачкиот конгрес на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]].<ref>{{Македонците|79}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мечев]] (1870 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Документи за борбата на македонскиот народ за самостојност и за национална држава: Од населувањето на Словените во Македонија до крајот на Првата светска војна|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=343|author-link=Христо Андонов Полјански}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Мижимаков]] (р. 1946) — [[режисер]] и филмски продуцент за [[Вардар филм]].<ref>{{МКЕ|945}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Милев]] (1921 — 1942) — борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мимовски]] (1912 — 1944) — борец и учесник во [[Народноослободителна борба]], загинал во [[Неготино]].{{sfn|Малковски|1985|p=86-87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Мирчев]] (1913 — 1944) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Мирчев]] (1921 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Митрев]] (1919 — 1942) — истакнат борец на [[НОБ]] во [[Велес]] и [[Велешко]], дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Митрев]] (1900 — 1942) — помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тоде Митрев]] (1915 — 1942) — соработувал со [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Митрева]] (1918 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=122-123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Михајлов]] (1880 — ?) — борец од [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=66}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Михајлов (учител)|Илија Михајлов]] (1912 — 1995) — агроекономист и декан за Земјоделско-шумарскиот факултет.<ref>{{МКЕ|971}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Михов]] (1865 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Хаџи Мишев]] (1874 — 1957) — политичар и амбасадор. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|осмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларов|first=Георги|publisher=[[Македонски научен институт|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1930|location=[[Софија]]|pages=91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Мокров]] (1917 — 2005) — правник, публицист, припадник на [[Народноослободителната борба|комунистичкото и на студентското движење]].<ref>{{МКЕ|982}}</ref> === Н === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Најдов]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Најдов]] (1920 — 1943) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тихо Најдовски]] (1933 — 2007) — [[поет]], [[писател за деца]] и млади.<ref>{{МКЕ|1007}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Настев]] (1920 — 1944) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Настов]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Наумов]] (1848 — 1885) — [[ајдутин]] и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Македонците|36}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Наумов]] (1883 — 1941) — [[композитор]] и [[диригент]], автор на првата воена опера во Бугарија.<ref name=":7">{{Македонците|59}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓошо Нацев]] (1871 — 1944) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=108-109}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Венцислав Недев]] (р. 1949) — [[каратист]] и дел од ИТКФ.<ref>{{МКЕ|1039}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Нечев]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Нечев]] (1926 — ?) — ветеринар, докторирал во Загрепскиот универзитет.<ref>{{МКЕ|1046}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Султана Николова]] (1880 — 1949) — актерка во [[Народен театар „Иван Вазов“|народниот театар „Иван Вазов“]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Николовски (партизан)|Никола Николовски]] (1906 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Николовски (глумец)|Тодор Николовски]] (1902 — 2002) — театарски, филмски и телевизиски [[глумец]].<ref>{{МКЕ|1053}}</ref> === О === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Органџиев]] (1882 — 1958) — револуционер и борец од [[МОО]] за време на [[Балканските војни]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Органџиев]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цветанка Органџиева]] (1925 — 2018) — [[поет]], [[Славистика|славист]] и [[Историја на книжевноста|историчар на книжевноста]].<ref>{{МКЕ|1081}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Оровчанец]] (1905 — 1938) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], жртва на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1084}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Осмаков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66}} === П === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Italy.svg}} [[Ирена Павлова-Де Одорико]] (р. 1967) — писателка и член на [[Друштво на писатели на Македонија|Друштвото на писатели на Македонија]].<ref>{{МКЕ|1103}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Пајтонџиев]] (1907 — 2002) — учител за физичко здравстено образование и етнокореолог.<ref>{{МКЕ|1109}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Палашев]] (1879 — 1926) — просветен деец, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Паликрушев]] (1870 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Хаџи Панзов]] (1900 — 1936) — комунист и поет, учесник во [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]].<ref>{{МКЕ|1576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Панчев]] (1917 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66-67}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сотир Пеев]] (1843 — 1896) — [[ајдут]] и револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Отпор на Македонија во времето на турското владеење|last=Матковски|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=331|author-link=Александар Матковски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Пејовски]] (р. 1947) — композитор и аранжер.<ref>{{МКЕ|1127}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Пенов]] (р. 1957) — политичар и [[градоначалник на Скопје]] меѓу [[1996]]-[[2005|2005 година]].<ref>{{МКЕ|1132}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Пешев]] (1915 — 1944) — композитор и музичар, учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1156}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Пингов]] (1883 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Ние на татковината ѝ должиме сѐ, таа нам-ништо!|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2003|isbn=9789989613395|location=[[Скопје]]|pages=44-47|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Плавев]] (1867 — 1940) — деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]].<ref>{{МКЕ|1163}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Плејков]] (1873 — 1902) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Попов]] (1923 — 2007) — [[филмски режисер]], [[снимател]] и [[сценарист]].<ref>{{МКЕ|1187}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Пракицов]] (1917 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=89}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Пракицов]] (1842 — ?) — револуционер и учесник во [[Старозагорско востание|Старозагорското востание]].<ref name=":13">{{Македонците|76}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Прличко]] (1907 — 1995) — значаен глумец во повоената [[македонска кинематографија]].<ref>{{МКЕ|1227}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Прличков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=67-68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диме Прличков]] (1861 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=157}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Протич]] (1875 — 1959) — [[публицист]], [[археолог]] и [[литературен критичар]].<ref name=":6" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Протич]] (1874 — 1945) — [[адвокат]] и [[нотар]], главен на Софискиот воен суд за време на [[Првата светска војна]].<ref name=":8">{{Македонците|61}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Подолешов]] (1932 — ?) — истакнат [[хемичар]] во [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]], добитник на [[Наградата 13 Ноември|наградата „13 Ноември“]].<ref>{{МКЕ|1169}}</ref> === Р === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Раштанов]] (1878 — 1945) — политичар и деец на [[македонската емиграција во Бугарија]]. Претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото братство]].<ref>{{Мартулков|Поглавје=11}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ризо Ризов]] (1872 — 1950) — истакнат политичар и раководител во [[ВМРО (Обединета)]], повоено учествувал со управување на [[СР Македонија]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Ристов]] (1909 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Хаџи Ристов]] (1879 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=28-29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупка Хаџи Ристова]] (1931 — 2021) — професорка во Шумарскиот факултет во Скопје.<ref>{{МКЕ|1579}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Рогужаров]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Ружиновски]] (1935 — 2017) — генерал-полковник на [[ЈНА]], учесник во [[Опсада на Дубровник|Опсадата на Дубровник]].<ref>{{МКЕ|1286}}</ref> === С === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Саздов]] (1925 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=69}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Шефки Сали]] (1914 — 1944) — истакнат партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Самарџиев]] (1863 — ?) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=203-204}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Симеонов]] (1846 — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Симитчиева]] (1910 — 1994) — меѓу првите гинеколог-акушери во [[СФРЈ|повоена Југославија]].<ref>{{МКЕ|1359}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Смилев]] (1909 — 1996) — специјалист по болести на устата, забите и вилицата.<ref>{{МКЕ|1381}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Солев]] (1930 — 2003) — [[раскажувач]], [[романописец]], драмски автор, [[есеист]], [[книжевен критичар]] и [[преведувач]].<ref>{{МКЕ|1392}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Солев]] (1908 — 1943) — истакнат писател, автор на „''[[Бели мугри]]''“. Деец на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Спировски]] (1918 — 2004) — [[диригент]] за опера и балет во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1405}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Сребрев]] (1868 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=391-392}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Сребров]] (1881 — 1945) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=141}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Орце Сребров]] (1909 — 1995) — деец на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1408}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Стојанов (историчар)|Петар Стојанов]] (1922 — 1995) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]] и научен советник на [[ИНИ]].<ref>{{МКЕ|1430}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Страчков]] (1880 — 1942) — трговец и соработник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=127-128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Страчковски]] (1920 — 1943) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} === Т === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Танев]] (1863 — 1932) — генерал во [[Бугарската армија]]. Учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Тасков]] (1864 — 1943) — трговец и претприемач.{{sfn|Малковски|1985|p=142}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Тесличков|Јованче Тесличков]] (1925 — 1944) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=70-71}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Тикваров]] (1924 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Топчев]] (1869 — 1903) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]] и [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|81}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Тошев]] (1882 — ?) — борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=211}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Трајков]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=71-72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Трчков]] (1884 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентатори|last=Бошковски|first=Јован|publisher=[[Кочо Рацин (издавачка куќа)|Кочо Рацин]]|year=1962|location=[[Скопје]]|pages=70|author-link=Јован Бошковски}}</ref> === Ќ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Ќамилов]] (1898 — 1976) — [[Универзитет|универзитетски]] [[професор]] и [[Фолклор|фолклорист]]. Учесник во [[Шпанската граѓанска војна]] и [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОВ]].<ref>{{МКЕ|1521}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катица Ќулавкова]] (р. 1951) — книжевен теоретичар, антологичар, критичар и редовен член на [[МАНУ]].<ref>{{МКЕ|1523}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Ќучук|Јован Ќучуков]] (1911 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=129-130}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Чучуков-Себура|Киро Ќучуков]] (1919 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} === У === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пантелеј Урумов]] (? — 1909) — адвокат и учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref name=":8" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Епса Урумова]] (1922 — 2013) — специјалист по патолошка анатомија и професорка на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1535}}</ref> === Ф === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Живко Фирфов]] (1906 — 1984) — претставник на [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација]] [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|на македонски повоени композитори]].<ref name=":18">{{МКЕ|1558}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данка Фирфова]] (1918 — 2003) — оперска пејачка во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":18" /> === Х === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Христов]] (1866 — ?) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Николов|179}}</ref> === Ц === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Црвенов]] (1937 — 1997) — оперски певец во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":19">{{МКЕ|1606}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марин Црвенов]] (1945 — 2015) — балетан, кореограф и педагог.<ref name=":19" /> === Ч === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благоја Чоревски]] (р. 1947) — [[глумец]] и [[режисер]].<ref name=":20">{{МКЕ|1629}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Чоревски]] (1921 — 1955) — филмски и театарски [[глумец]], член на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]].<ref name=":20" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светослав Чочков]] (1896 — 1918) — офицер во [[Бугарската армија]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и седмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":13" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Чундев]] (р. 1947) — универзитетски професор на [[ФЕИТ|Факултетот за електроника и информациски технологии]].<ref>{{МКЕ|1631}}</ref> === Џ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Џампалов]] (1886 — 1941) — работник и жртва на [[Бомбардирање на Велес (1941)|бомбардирањето на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=144}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емилија Џипунова]] (р. 1935) — [[балерина]] и балетска критичарка.<ref>{{МКЕ|1640}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Џурнов]] (1921 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} === Ш === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веле Шојлев]] (1923 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], загинал во [[Ослободување на Тетово|ослободувачката битка на Тетово]].{{sfn|Малковски|1985|p=72-73}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Шоптрајанов]] (1907 — 2001) — филолог, универзитетски професор и културно-просветен деец.<ref>{{МКЕ|1658}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Шукаров]] (1919 — 2018) — гинеколог-акушер и универзитетски професор на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1663}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Шукаров]] (1889 — 1940) — воен деец, полковник во [[Бугарската армија]].<ref name=":10">{{Македонците|72}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Шулев]] (1875 — ?) — просветител и револуционер, член на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=360-361}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Шурев]] (1932 — 2004) — [[диригент]] за опера во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1670}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Шурков]] (1900 — 1938) — комунистички деец, ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1671}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Шурков]] (1893 — 1964) — претприемач, одржал добри односи со [[Мустафа Кемал Ататурк]].<ref>{{Македонците|83}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Шутев]] (1922 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del1_2021.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел I|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски I|2021}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/f_pelovski_makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del2_2022.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел II|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски II|2021}}}} kjngsyq703psebqt4ij1lvv91x4v2f4 5581884 5581879 2026-06-24T14:46:56Z Gurther 105215 5581884 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на истакнати личности и дејци од градот [[Велес]]'''. Организиран по азбучен ред. == Список == __NOTOC__ [[#А|А]] — [[#Б|Б]] — [[#В|В]] — [[#Г|Г]] — [[#Д|Д]] — [[#Ѓ|Ѓ]] — [[#Е|Е]] — [[#Ж|Ж]] — [[#З|З]] — [[#И|И]] — [[#Ј|Ј]] — [[#К|К]] — [[#Л|Л]] — [[#Љ|Љ]] — [[#М|М]] — [[#Н|Н]] — [[#О|О]] — [[#П|П]] — [[#Р|Р]] — [[#С|С]] — [[#Т|Т]] — [[#Ќ|Ќ]] — [[#У|У]] — [[#Ф|Ф]] — [[#Х|Х]] — [[#Ц|Ц]] — [[#Ч|Ч]] — [[#Џ|Џ]] — [[#Ш|Ш]] ---- === А === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Абрашев]] (1912 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=77}} * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Емин Ага]] (? — 1830) — политичар и управител на [[Велес]] за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Методи Алексиев]] (1887 — 1924) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќор Али|Ќор Али-бег]] (? — 1860) — узурпатор на [[Велес]], соработувал со [[Рензовци|Рензовците]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.brigien.com/Kolonisti.pdf|title=Албанците во Република Македонија — само од 1780 година|last=Ивановски|first=Ристо|publisher=Бригиен|year=2014|location=[[Битола]]|pages=16}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Алтиев]] (р. 1942) — [[фолклорист]], библиотекар и [[книжевен критичар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Алчев]] (1903 — 1969) — музички педагог и композитор.<ref>{{МКЕ|43}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Анастасов]] (1922 — 1944) — курир и соработник на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]].{{sfn|Малковски|1985|p=112}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Анастасов]] (1869 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=297}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Ангелов]] (р. 1945) — астрофизичар и редовен професор во математичкиот факултет во [[Белград]].<ref>{{МКЕ|52}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боре Ангеловски]] (1944 — 2009) — истакнат театарски педагог, сценограф и глумец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Андов]] (1920 — 1983) — писател за деца, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[В'лчо Андов]] (? — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0">{{Македонците|31}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Андов]] (1927 — 1945) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Битка кај Гнилане|Битката кај Гнилане]].{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Андов (војник)|Стојан Андов]] (1919 — 1944) — војник од Југословенската војска и борец во [[Априлска војна|Априлската војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=147}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Поп Андов]] (1903 — ?) — лекар и учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref name=":17">{{МКЕ|1178}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Андова]] (1900 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Андонов]] (1878 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=214}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Андоновски]] (р. 1964) — политичар и поранешен директор на [[УБК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреја Андреев]] (1883 — 1941) — претприемач и касап.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бане Андреев]] (1905 — 1980) — истакнат политичар и деец на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Андреев]] (р. 1932) — првиот дипломиран режисер во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|60}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Андреев]] (1903 — ?) — деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Андреева]] (1883 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Анѓушев]] (р. 1969) — политичар од редовите на [[СДСМ]] и поранешен вицепремиер на Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Апостолов]] (1888 — 1962) — истакнат претставник на [[преродбена македонска музика]].<ref>{{МКЕ|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Арилон]] (р. 1992) — музичар и етнокореолог. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадинка Арсова]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лила Арсова]] (р. 1967) — автор, писател и поет за деца. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Арсова]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Арсовски]] (1927 — 1997) — поет и писател, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Атанасов]] (1926 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|Југословенскиот терор врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Ацев]] (1925 — 1945) — борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Аџиристова]] (1913 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. === Б === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Бабунска]] (1920 — 1999) — носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Галаба Бабунска]] (1906 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Бабунска]] (1904 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]], помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бабунски]] (1914 — ?) — партизан и деец на [[СКОЈ]], жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|југословенските репресии врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојана Бајалска]] (1921 — ?) — партизан и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Бегинов]] (1911 — 1996) — глумец и режисер во велешкиот народен театар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Берберчето]] (1875 — 1910) — револуционер и војвода на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојна Бисинова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катерина Блажевска]] (р. 1967) — новинар и водителка во [[Радио Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Бобев]] (1911 — 1944) — учесник во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=112-113}} * {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Леон Бога]] (1886 — 1974) — писател, учител и архивист. Деец на влашката литература. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Богданов]] (1879 — 1939) — истакнат револуционерен [[анархист]], дел од [[Гемиџиите]] и учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Борба за развој и афирмација на македонската нација|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=247|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мино Богданов]] (1912 — 1989) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]]. [[Југословенски терор врз Велешани|Репресиран од југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Богов]] (1870 — 1920) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Бојаџиев]] (1901 — 1930) — револуционер и деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Бојаџиев (револуционер)|Михаил Бојаџиев]] (1876 — ?) — просветител и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бојаџиев]] (1867 — 1911) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Виолета Бојковска]] (р. 1990) — писателка и автор на збирка раскази „''[[Барем наутро]]''“. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Бондиков]] (1878 — ?) — трговец и борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Савка Бондиќева]] (1926 — ?) — член на [[СКОЈ]] и подоцна борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Борисова]] (1922 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светлана Боцева]] (1928 — ?) — активист и [[Југословенски терор врз Велешани|жртва на југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Бошков]] (1878 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Бошков]] (1867 — ?) — учесник во [[Мелничкото востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајанка Бошковска]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Горанчо Бошковски]] (р. 1964) — член на [[Здружение на копаничарите на Македонија|Здружението на копаничари на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Бошнаков]] (1878 — 1904) — револуционер и дел од [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#XIII генерација (1898)|тринаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панко Брашнаров]] (1883 — 1951) — истакнат револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], потпретседател на [[АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рајна Брзакова]] (1918 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Бунибарова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Бутникошарева]] (1919 — 1942) — учесник во [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} === В === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Вановски]] (1927 — ?) — гастроентерохепатолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|238}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Варналиев]] (1931 — ?) — политичар и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1969]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Варналиев]] (1886 — 1906) — револуционер, дел од четата на [[Петар Јуруков]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Варналиев]] (? — 1919) — општественик и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Варналиев]] (1863 — ?) — [[војвода]] и учесник во [[Илинденското востание]].<ref name=":14">{{Македонците|101}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Варналиев]] (1883 — 1903) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], член на [[МОК]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Варналиева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Варошлија]] (1947 — 2006) — новинар и работник во [[Радио Скопје]].<ref>{{МКЕ|244}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Васков]] (1912 — 1983) — меѓу првите ветеринари во [[СР Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Васков]] (1872 — ?) — просветител и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|петта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Васков]] (1934 — 2014) — хирург и професор, член на [[Македонската академија на науките и уметностите]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Васков]] (1880 — 1917) — генерал и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref>{{Македонците|70}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Васков]] (1870 — 1951) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учесник во [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Петар Поп Арсов: прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[Матица македонска]]|year=1997|isbn=9789989481031|location=[[Скопје]]|pages=141|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Васков]] (1875 — 1907) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=84|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Greece.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Ригас Велестинлис]] (1757 — 1798) — автор и секретар на кнезот на [[Влашко]].<ref>{{МКЕ|256}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Седат Вели]] (1920 — ?) — општественик и соработник за време на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|258}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Весковиќ-Вангели]] (1933 — 2007) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], позната по нејзиното проучување на [[АФЖ]].<ref>{{МКЕ|269}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Весов]] (? — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Весов]] (1882 — 1967) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и третата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Весов]] (1885 — 1954) — економист и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Весов]] (1832 — 1895) — општественик и деец на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Весов]] (1843 — 1922) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Весов]] (1883 — ?) — адвокат и правник, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Весов]] (1892 — 1922) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Весов]] (1891 — ?) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) — трговец и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Риза Вејселов]] (1922 — 1943) — претприемач и земјоделец, мачен од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка власт]].{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сато Вејселов]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=79}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Небојша Вилиќ]] (р. 1962) — историчар за уметност и професор во [[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]].<ref>{{МКЕ|276}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Витанов]] (р. 1953) — глумец и член на народниот театар на Велес.<ref>{{МКЕ|283}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Менка Вучковиќ]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Г === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стеван Габер]] (1919 — 1999) — адвокат и [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|ректор на Скопскиот универзитет]] меѓу [[1972]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Соња Гаврилова]] (р. 1962) — писателка и психолог на [[ПОУ „Маца Овчарова“ - Велес|ПОУ „Маца Овчарова“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лилјана Гаврилска]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Гајдов]] (1923 — 1941) — железнички работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{sfn|Малковски|1985|p=135}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Гајдов]] (1905 — 1992) — истакнат композитор, дел од [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација на повоена македонски музичари]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Галев]] (1872 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васка Гачева]] (1903 — 1961) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Гашева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Георгиев]] (1880 — ?) — борец и дел од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Магдалена Георгива]] (р. 1945) — [[математичар]] и редовен професор на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]].<ref>{{МКЕ|347}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Гигов]] (1883 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страхил Гигов]] (1909 — 1999) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Гигова]] (1910 — 1951) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Albania.svg}} {{Знаменце|Flag of Romania.svg}} [[Георги Гика]] (1600 — 1664) — војвода на [[Молдавија]] и подоцна [[Влашко]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Главинов]] (1869 — 1929) — истакнат револуционер и првиот пропагатор на социјализмот во Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Главинов]] (1880 — 1947) — мајстор и социјалист, деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Глушков]] (1873 — 1960) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драга Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Деса Гочева]] (1925 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Душко Гочевски]] (1962 — 2002) — херој и бранител. Учесник во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфликт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Гравчевски]] (1936 — 1978) — глумец и режисер во [[СР Македонија]], деец на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Грбевски]] (р. 1946) — филмски и телевизиски монтажер.<ref>{{МКЕ|395}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Григоров]] (1839 — 1899) — револуционер и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]].<ref name=":3">{{Македонците|38}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Грозданов]] (1873 — ?) — војвода и раководител на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=219-220}} === Д === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Давидов]] (1864 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2">{{Македонците|53}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Давкова]] (1898 — ?) — помогнала со снабдување на [[Шеснаесетта македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пенчо Давчев]] (1922 — 1995) — професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет на Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Наска Давчева]] (1925 — ?) — член на [[Комунистичката партија на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Дамкова]] (1909 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Менка Данаилова]] (1919 — 2005) — учесник во [[Народноослободителната борба]], дел од првата генерација на повоени учители. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рахилка Данаилова]] (1912 — 1976) — дејствувала во [[ГШ на НОВ и ПОМ]] кај [[Горно Врановци]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Деловски]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благојка Демниева-Кузмановска|Благојка Демниева]] (1920 — 1999) — просветителка и дејателка во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Демниевски - Бауман|Алексо Демниевски]] (1905 — 1961) — истакнат партизан и борец во [[Шпанската граѓанска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Депа Депинова]] (1906 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Деспотовска]] (1916 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Диамандиев]] (1882 — 1957) — историчар и општественик, учесник во [[Првата светска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Димитров]] (р. 1943) — машински инженер и поранешен заменик градоначалник на [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|466}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадин Димов]] (1920 — 1944) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]].{{sfn|Малковски|1985|p=116-117}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Димов]] (1918 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=98}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ќире Димов]] (1912 — 1940) — поет, работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].<ref>{{МКЕ|470}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Димова (Велес)|Васа Димова]] (1890 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Димова (Велес)|Марија Димова]] (1885 — 1966) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Димова]] (1908 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Димовски]] (р. 1959) — политичар и [[Министерство за политички систем и односи меѓу заедниците|министер за политички систем и односи меѓу заедници]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никодинка Димчева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Докурчев]] (1875 — 1918) — војвода и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Докурчев]] (1878 — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Домазетова]] (1926 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Антон Драндар]] (1837 — 1925) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Драндаров]] (1854 — ?) — деец на [[македонската емиграција во Бугарија]] и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание]].<ref name=":6">{{Македонците|58}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Драндаров]] (1876 — 1930) — дипломат и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|единаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Драндаров]] (1880 — 1926) — просветител, чиновник и деец на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Дрнков]] (1926 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ратко Дуев]] (р. 1970) — професор во [[Институт за класични студии|Институтот за класични студии]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Василка Дуракова]] (1900 — 1969) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веска Дусниева]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ѓ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Ѓелев]] (р. 1983) — писател и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ана Милевска Ѓеоргиева|Ана Ѓеоргиева]] (р. 1985) — новинарка и водител. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Ѓоргов]] (? — 1912) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]]. Учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Пиринска Македонија во борба за национално ослободување|last=Митрев|first=Димитар|publisher=Главниот одбор на Народниот фронт на Македонија|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=43|author-link=Димитар Митрев}}</ref> *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Ѓоргов]] (1910 — 1968) — повоен политичар и [[Министерство за економија и труд на Македонија|министер за стопанство]] на [[СР Македонија]]. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Ѓоргов]] (1858 — 1929) — револуционер, политичар и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Георгов|Иван Ѓоргов]] (1860 — 1936) — филозоф и ректор на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универизитет]]. Деец на [[МНИ]].<ref name=":4">{{Македонците|56}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Димитрија Чуповски и македонската национална свест|last=Ристовски|first=Блаже|publisher=[[Ѓурѓа (Издавачка куќа)|Ѓурѓа]]|year=1996|isbn=9789989676192|location=[[Скопје]]|pages=134|author-link=Блаже Ристовски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Георгов|Илија Ѓоргов]] (1860 — 1945) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]] меѓу [[1903]]-[[1931|1931 година]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ѓоргова]] (1913 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јасмина Ѓорѓиева]] (р. 1977) — писателка и поет. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Овчарова|Марија Ѓорѓиева]] (1922 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Ѓорев]] (1922 — 1942) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Десанка Ѓорева-Кепева|Десанка Ѓорева]] (1925 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Поп Ѓорчев]] (1904 — 1945) — лекар и револуционер, деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Поп Ѓорчев]] (1933 — 2016) — истакнат новинар и редактор во весникот „[[Нова Македонија]]“.<ref name=":17" /> === Е === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Есенчева]] (1923 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ж === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Христов Железаров|Димитар Железаров]] (1900 — 1979) — стоматолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Рајко Жинзифов]] (1839 — 1877) — истакнат поет и писател, претставник на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=За македонската литература|last=Спасов|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1969|location=[[Скопје]]|pages=30|author-link=Александар Спасов}}</ref> === З === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зарезанков]] (1890 — 1938) — [[Анархистички комунизам|анархокомунист]], ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Зафиров]] (1925 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Румена Зафирова]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Зафирова]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Зафирчев]] (р. 1980) — глумец и претставник на народниот театар на [[Велес]].<ref>{{МКЕ|559}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Здравева-Манева]] (1923 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Николина Здравева]] (1925 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бошко Златанов]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Зографов]] (1877 — 1940) — воен командир, учесник во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]]. Деец на [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|77}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Крум Зографов]] (1884 — 1922) — политичар и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|92}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Симеон Зографов]] (1876 — 1949) — политичар и општественик, градоначалник на [[Добрич]].<ref name=":11">{{Македонците|69}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зографов]] (1897 — 1964) — [[лингвист]] и [[македонист]], делегат во [[Комисија за јазик и правопис|јазичната комисија на АСНОМ]].<ref>{{Македонците|93}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данчо Зографски]] (1920 — 1997) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|575}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Зографски]] (1898 — 1985) — политичар и [[Градоначалник на Скопје|втор градоначалник на Скопје]] во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref name=":1">{{МКЕ|576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Зографски]] (1871 — 1945) — [[зограф]] и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1918]]-[[1920|1920 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Зографски]] (1895 — 1985) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и [[ВМРО (Обединета)]].<ref name=":1" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Томислав Зографски]] (1934 — 2000) — претставник од [[Повоена македонска музика#Трета генерација повоени македонски композитори|третата генерација на повоени македонски композитори]].<ref>{{МКЕ|577}}</ref> === И === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Иванов]] (1883 — 1906) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Иванов (музичар)|Игор Иванов]] (р. 1984) — член на [[Македонски кларинет квинтет|Македонскиот кларинет квинтет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ивева|Благородна Ивева]] (1922 — 1942) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Игнова]] (1922 — ?) — борец во единиците на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тима Икономова]] (1861 — 1937) — просветителка и дел од [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Илиев]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Илиева]] (1918 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Илиева]] (1923 — ?) — пушкомитралезец во [[Седма македонска ударна бригада|Седмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Илковски]] (1924 — 2001) — планинар и новинар, убиен од [[ОНА|терористичката организација УЧК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диаманди Ихчиев]] (1854 — 1913) — [[историчар]], член на [[БАН]].<ref>{{Македонците|80}}</ref> === Ј === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јакимов]] (1926 — 2024) — професор на [[Електротехнички факултет|Електротехничкиот факултет]] во [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|630}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Руса Јанева-Гулистојанова]] (1891 — 1966) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светозар Јаневски]] (р. 1947) — технолог и стопанственик.<ref>{{МКЕ|633}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Јанков]] (р. 1988) — писател, сценарист и романописец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Јанковиќ]] (1915 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Јанчев]] (1877 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=20-21}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Јанчева]] (р. 1949) — писателка и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Јованова-Журиќ]] (1921 — 1967) — дејателка на [[АФЖ]] и главен редактор на [[Македонка (списание)|списанието „Македонка“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Јованова]] (1924 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Роза Јованова]] (1914 — ?) — борец во [[Дваесет и прва македонска ударна бригада|Дваесет и првата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борче Јовчевски]] (р. 1957) — [[алпинист]], заедно со [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] се качиле на [[Монт Еверест]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќазим Јозалп]] (1880 — 1968) — претседател на собранието на [[Република Турција]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски|Панче Јолдашев]] (1915 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=84}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Јорданов]] (1922 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Јорданов]] (1920 — 1943) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јорданов]] (1887 — 1976) — глумец и дел од првиот театар на [[Царството Бугарија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Поп Јорданов - Орцето|Јордан Поп Јорданов]] (1881 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Личности од Македонија|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2002|isbn=9789989613289|location=[[Скопје]]|pages=143|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Поп Јорданов]] (1879 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Јорданова]] (1915 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Јорданова]] (1924 — ?) — деец на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рада Јорданова]] (1923 — ?) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски]] (1913 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сава Јосифова]] (1900 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Јосифовски (глумец)|Јосиф Јосифовски]] (1927 — 2001) — глумец и член на [[Народен театар (Битола)|Битолскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|648}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Јосмов]] (1920 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Меѓу првите жртви во НОБ во [[Велешко]].{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} === К === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Камишова - Нонча|Марија Камишова]] (1924 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Елизабета Канческа-Милевска|Елизабета Канчевска-Милевска]] (р. 1970) — политичарка и поранешна [[Министер за култура и туризам на Македонија|министерка за култура]].<ref>{{МКЕ|668}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Капчев]] (1921 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Капчева]] (1883 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=118}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Капчев]] (1910 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Карајорданов]] (1874 — 1931) — командир во [[Бугарската армија]], учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12">{{Македонците|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Каракостев]] (1910 — 1942) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Карамфилович]] (1839 — 1906) — учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]] и деец на [[ВМОК]]. Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|собранието на Бугарија]].<ref>{{Наведена книга|title=Кресненското востание во Македонија: 1878-1879|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|year=1982|location=[[Скопје]]|pages=45|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емануил Карамфилович]] (1855 — 1895) — револуционер и општественик, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Карафилов]] (1880 — 1940) — [[инженер]] во [[Царството Бугарија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Карахордиев]] (1859 — 1929) — офицер во [[Бугарската армија]], учесник во [[Балканските војни]].<ref>{{Македонците|78}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Карбева]] (1919 — ?) — учесник во Народноослободителната борба, делегат во [[Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Карпузов]] (1919 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Надежда Келкоцева]] (1924 — ?) — професор во [[Фармацевтски факултет - Скопје|Фармацевскиот факултет во Скопје]].<ref>{{МКЕ|686}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Керамитчиевски]] (1927 — 1997) — дефектолог и универзитетски професор.<ref>{{МКЕ|688}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Кирков]] (1923 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кирков]] (1920 — 1993) — новинар и публицист, деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":15">{{МКЕ|692}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Кирков]] (1927 — 2007) — професор во Технолошко-металуршкиот факултет во [[Скопје]].<ref name=":15" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Кирков]] (1882 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентат и заточениците во Фезан|last=Шатев|first=Павел|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1994|location=[[Скопје]]|pages=32|author-link=Павел Шатев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Оливер Китановски]] (1980 — 2001) — [[Список на загинати бранители во воениот конфликт во Македонија, 2001|бранител]], загинал во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфилкт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Климкар-Меанџиева]] (р. 1949) — професорка и член на [[ДПМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Климкаров]] (1913 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] (1821 — 1882) — писател, архивист, етнограф и учител за време на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=Книга за Џинот|last=Тодоровски|first=Гане|publisher=[[Матица македонска]]|year=2004|isbn=9789989485411|location=[[Скопје]]}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Константинов]] (1881 — 1906) — велешка војвода и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Копринкова]] (1890 — ?) — просветителка и деец на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Коробар]] (1912 — 1989) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[КПЈ]].<ref name=":16">{{МКЕ|737}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Коробар|Перо А. Коробар]] (1916 — 2004) — истакнат партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":16" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Д. Коробар]] (1914 — 2001) — партизан и политичар во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|738}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коробаров]] (1885 — ?) — општественик и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Коробаров]] (1847 — ?) — [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|учесник во борбата против Цариградската патријаршија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Коробаров]] (1859 — 1915) — командир, учесник во [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Коробаров]] (1855 — 1905) — [[полковник]] и дел од [[Русофилија|русофилскиот]] Русенски бунт. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коруновски]] (р. 1979) — ликовен [[уметник]] и академски [[вајар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Коруновски]] (р. 1987) — академски [[вајар]] и дел од [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|велешкиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Костов]] (1886 — 1918) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Спиро Костов]] (1848 — 1931) — револуционер, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]], [[Мелничкото востание]] и [[Првата балканска војна]].<ref>{{МКЕ|744}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосип Костовски]] (1926 — 1998) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Коџобашиев]] (р. 1962) — [[Собрание на Македонија|пратеник во Македонското собрание]] меѓу [[2011]]-[[2016|2016 г]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Кошулчев]] (1923 — 1942) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кошулчев]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119-120}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владо Кошулчев]] (1912 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Крајничанец]] (1895 — ?) — автор и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Крајчев]] (р. 1981) — писател на [[Еп|епска фантастика]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Крепиев]] (1882 — 1945) — деец на [[Илинденската организација]], ликвидиран при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Асен Крндев]] (1876 — ?) — [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дванаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Крстев]] (? — 1894) — истакнат [[зограф]] и [[фотограф]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Крстевски]] (1938 — 2017) — [[Список на генералите и адмиралите од Македонија|воен генерал]] и трет [[Началник на Генералштабот на АРМ|началник на генералштабот]] на [[АРМ]].<ref>{{МКЕ|764}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бано Кушев]] (1863 — 1910) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Кушев]] (1862 — 1901) — директор на [[Прилепско класно училиште|Прилепската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Кушев]] (1896 — 1922) — [[војвода]] и деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Развојот на македонскиот печат и новинарство, од првите почетоци до 1945 година|last=Мокров|first=Боро|publisher=[[Здружение на новинарите на Македонија]]|year=1980|location=[[Скопје]]|pages=280|author-link=Боро Мокров}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (трговец)|Михаил Кушев]] (1812 — 1905) — трговец и општественик во [[XIX век]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (револуционер)|Михаил Кушев]] (1905 — 1992) — архитект и револуционер, деец на [[ММТРО]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (општественик)|Михаил Кушев]] (1740 — 1855) — родоначалник на семејството Кушеви. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Кушев]] (1870 — 1939) — деец на [[Македонската револуционерна организација]] и воен лекар.<ref name=":9">{{Македонците|67}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страшимир Кушев]] (1877 — 1959) — учесник во [[Балканските војни]] и [[Првата светска војна]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Кушев]] (1901 — 1925) — деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. === Л === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Лазов]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Глишиќ]].{{sfn|Малковски|1985|p=86}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Левков]] (1911 — ?) — партизан и адвокат, [[Делегат на Првото заседание на АСНОМ|делегат во Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Леов]] (1923 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=102-103}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Леов]] (1920 — 1998) — [[раскажувач]], [[романописец]] и [[драмски автор]].<ref>{{МКЕ|793}}</ref> === Љ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитри Соле Љубин|Димитри Љубин]] (р. 1978) — писател и автор. === М === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Мазнев]] (1912 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|комунистичките репресии спрема Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Мајсторов]] (1935 — 2008) — глумец, [[драматург]] и [[режисер]].<ref>{{МКЕ|819}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Малинов]] (р. 1973) — музичар и [[композитор]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Малковски]] (р. 1957) — истакнат претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|906}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пепи Манасков]] (р. 1964) — [[ракометар]] и поранешен член на клубот „Борец“.<ref>{{МКЕ|908}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сашко Манасков]] (1968 — 2001) — [[македонски бранител]] и херој, учесник во [[Воениот конфликт во 2001|Воениот конфликт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Дамаскин Манушев]] (1875 — 1960) — меѓу првите фотографи во [[Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]] (1922 — 2012) — истакнат фотограф во [[Социјалистичка Република Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Арсени Мартинов]] (1843 — 1868) — револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското ослободително дело во XIX и XX век: пројави, релации и ликови|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1987|location=[[Скопје]]|pages=78|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Мартулков]] (1878 — 1965) — истакнат претставник на [[Македонска социјалистичка група|македонското социјалистичко движење]] во [[XX век]].<ref>{{Мартулков}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пано Мартулков]] (1834 — ?) — активист и деец на [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], прогонет во [[Дијарбекир]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мартулков]] (1875 — 1947) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учител во [[Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универзитет]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското националноослободително движење во Битолскиот вилает (1893-1903)|last=Димески|first=Димитар|publisher=[[Студентски збор]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=279|author-link=Димитар Димески}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Матов]] (1864 — 1896) — [[фолклорист]] и [[етнограф]], припадник на [[ВМОК]].<ref name=":4" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славејко Матов]] (1869 — 1951) — деец на [[СМЕО]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Македонците|84}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Маџаров]] (1909 — 1944) — борец и учесник во [[Втората светска војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=148}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веселинка Маџарова]] (р. 1974) — професорка по [[Музика|музичко]] во [[ОУ „Васил Главинов“ - Велес|ОУ „Васил Главинов“ — Велес]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Коста Машу]] (1829 — 1905) — трговец и адвокат, деец на [[Романска пропаганда во Македонија|Романската пропаганда во Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Менкаџиев]] (1844 — 1909) — општественик и политичар, делегат во основачкиот конгрес на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]].<ref>{{Македонците|79}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мечев]] (1870 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Документи за борбата на македонскиот народ за самостојност и за национална држава: Од населувањето на Словените во Македонија до крајот на Првата светска војна|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=343|author-link=Христо Андонов Полјански}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Мижимаков]] (р. 1946) — [[режисер]] и филмски продуцент за [[Вардар филм]].<ref>{{МКЕ|945}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Милев]] (1921 — 1942) — борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мимовски]] (1912 — 1944) — борец и учесник во [[Народноослободителна борба]], загинал во [[Неготино]].{{sfn|Малковски|1985|p=86-87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Мирчев]] (1913 — 1944) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Мирчев]] (1921 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Митрев]] (1919 — 1942) — истакнат борец на [[НОБ]] во [[Велес]] и [[Велешко]], дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Митрев]] (1900 — 1942) — помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тоде Митрев]] (1915 — 1942) — соработувал со [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Митрева]] (1918 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=122-123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Михајлов]] (1880 — ?) — борец од [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=66}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Михајлов (учител)|Илија Михајлов]] (1912 — 1995) — агроекономист и декан за Земјоделско-шумарскиот факултет.<ref>{{МКЕ|971}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Михов]] (1865 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Хаџи Мишев]] (1874 — 1957) — политичар и амбасадор. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|осмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларов|first=Георги|publisher=[[Македонски научен институт|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1930|location=[[Софија]]|pages=91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Мокров]] (1917 — 2005) — правник, публицист, припадник на [[Народноослободителната борба|комунистичкото и на студентското движење]].<ref>{{МКЕ|982}}</ref> === Н === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Најдов]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Најдов]] (1920 — 1943) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тихо Најдовски]] (1933 — 2007) — [[поет]], [[писател за деца]] и млади.<ref>{{МКЕ|1007}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Настев]] (1920 — 1944) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Настов]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Наумов]] (1848 — 1885) — [[ајдутин]] и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Македонците|36}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Наумов]] (1883 — 1941) — [[композитор]] и [[диригент]], автор на првата воена опера во Бугарија.<ref name=":7">{{Македонците|59}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓошо Нацев]] (1871 — 1944) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=108-109}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Венцислав Недев]] (р. 1949) — [[каратист]] и дел од ИТКФ.<ref>{{МКЕ|1039}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Нечев]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Нечев]] (1926 — ?) — ветеринар, докторирал во Загрепскиот универзитет.<ref>{{МКЕ|1046}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Султана Николова]] (1880 — 1949) — актерка во [[Народен театар „Иван Вазов“|народниот театар „Иван Вазов“]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Николовски (партизан)|Никола Николовски]] (1906 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Николовски (глумец)|Тодор Николовски]] (1902 — 2002) — театарски, филмски и телевизиски [[глумец]].<ref>{{МКЕ|1053}}</ref> === О === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Органџиев]] (1882 — 1958) — револуционер и борец од [[МОО]] за време на [[Балканските војни]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Органџиев]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цветанка Органџиева]] (1925 — 2018) — [[поет]], [[Славистика|славист]] и [[Историја на книжевноста|историчар на книжевноста]].<ref>{{МКЕ|1081}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Оровчанец]] (1905 — 1938) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], жртва на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1084}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Осмаков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66}} === П === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Italy.svg}} [[Ирена Павлова-Де Одорико]] (р. 1967) — писателка и член на [[Друштво на писатели на Македонија|Друштвото на писатели на Македонија]].<ref>{{МКЕ|1103}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Пајтонџиев]] (1907 — 2002) — учител за физичко здравстено образование и етнокореолог.<ref>{{МКЕ|1109}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Палашев]] (1879 — 1926) — просветен деец, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Паликрушев]] (1870 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Хаџи Панзов]] (1900 — 1936) — комунист и поет, учесник во [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]].<ref>{{МКЕ|1576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Панчев]] (1917 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66-67}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сотир Пеев]] (1843 — 1896) — [[ајдут]] и револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Отпор на Македонија во времето на турското владеење|last=Матковски|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=331|author-link=Александар Матковски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Пејовски]] (р. 1947) — композитор и аранжер.<ref>{{МКЕ|1127}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Пенов]] (р. 1957) — политичар и [[градоначалник на Скопје]] меѓу [[1996]]-[[2005|2005 година]].<ref>{{МКЕ|1132}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Пешев]] (1915 — 1944) — композитор и музичар, учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1156}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Пингов]] (1883 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Ние на татковината ѝ должиме сѐ, таа нам-ништо!|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2003|isbn=9789989613395|location=[[Скопје]]|pages=44-47|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Плавев]] (1867 — 1940) — деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]].<ref>{{МКЕ|1163}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Плејков]] (1873 — 1902) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Попов]] (1923 — 2007) — [[филмски режисер]], [[снимател]] и [[сценарист]].<ref>{{МКЕ|1187}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Пракицов]] (1917 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=89}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Пракицов]] (1842 — ?) — револуционер и учесник во [[Старозагорско востание|Старозагорското востание]].<ref name=":13">{{Македонците|76}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Прличко]] (1907 — 1995) — значаен глумец во повоената [[македонска кинематографија]].<ref>{{МКЕ|1227}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Прличков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=67-68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диме Прличков]] (1861 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=157}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Протич]] (1875 — 1959) — [[публицист]], [[археолог]] и [[литературен критичар]].<ref name=":6" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Протич]] (1874 — 1945) — [[адвокат]] и [[нотар]], главен на Софискиот воен суд за време на [[Првата светска војна]].<ref name=":8">{{Македонците|61}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Подолешов]] (1932 — ?) — истакнат [[хемичар]] во [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]], добитник на [[Наградата 13 Ноември|наградата „13 Ноември“]].<ref>{{МКЕ|1169}}</ref> === Р === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Раштанов]] (1878 — 1945) — политичар и деец на [[македонската емиграција во Бугарија]]. Претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото братство]].<ref>{{Мартулков|Поглавје=11}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ризо Ризов]] (1872 — 1950) — истакнат политичар и раководител во [[ВМРО (Обединета)]], повоено учествувал со управување на [[СР Македонија]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Ристов]] (1909 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Хаџи Ристов]] (1879 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=28-29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупка Хаџи Ристова]] (1931 — 2021) — професорка во Шумарскиот факултет во Скопје.<ref>{{МКЕ|1579}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Рогужаров]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Ружиновски]] (1935 — 2017) — генерал-полковник на [[ЈНА]], учесник во [[Опсада на Дубровник|Опсадата на Дубровник]].<ref>{{МКЕ|1286}}</ref> === С === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Саздов]] (1925 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=69}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Шефки Сали]] (1914 — 1944) — истакнат партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Самарџиев]] (1863 — ?) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=203-204}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Симеонов]] (1846 — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Симитчиева]] (1910 — 1994) — меѓу првите гинеколог-акушери во [[СФРЈ|повоена Југославија]].<ref>{{МКЕ|1359}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Смилев]] (1909 — 1996) — специјалист по болести на устата, забите и вилицата.<ref>{{МКЕ|1381}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Солев]] (1930 — 2003) — [[раскажувач]], [[романописец]], драмски автор, [[есеист]], [[книжевен критичар]] и [[преведувач]].<ref>{{МКЕ|1392}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Солев]] (1908 — 1943) — истакнат писател, автор на „''[[Бели мугри]]''“. Деец на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Спировски]] (1918 — 2004) — [[диригент]] за опера и балет во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1405}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Сребрев]] (1868 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=391-392}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Сребров]] (1881 — 1945) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=141}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Орце Сребров]] (1909 — 1995) — деец на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1408}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Стојанов (историчар)|Петар Стојанов]] (1922 — 1995) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]] и научен советник на [[ИНИ]].<ref>{{МКЕ|1430}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Страчков]] (1880 — 1942) — трговец и соработник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=127-128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Страчковски]] (1920 — 1943) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} === Т === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Танев]] (1863 — 1932) — генерал во [[Бугарската армија]]. Учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Тасков]] (1864 — 1943) — трговец и претприемач.{{sfn|Малковски|1985|p=142}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Тесличков|Јованче Тесличков]] (1925 — 1944) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=70-71}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Тикваров]] (1924 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Топчев]] (1869 — 1903) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]] и [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|81}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Тошев]] (1882 — ?) — борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=211}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Трајков]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=71-72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Трчков]] (1884 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентатори|last=Бошковски|first=Јован|publisher=[[Кочо Рацин (издавачка куќа)|Кочо Рацин]]|year=1962|location=[[Скопје]]|pages=70|author-link=Јован Бошковски}}</ref> === Ќ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Ќамилов]] (1898 — 1976) — [[Универзитет|универзитетски]] [[професор]] и [[Фолклор|фолклорист]]. Учесник во [[Шпанската граѓанска војна]] и [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОВ]].<ref>{{МКЕ|1521}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катица Ќулавкова]] (р. 1951) — книжевен теоретичар, антологичар, критичар и редовен член на [[МАНУ]].<ref>{{МКЕ|1523}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Ќучук|Јован Ќучуков]] (1911 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=129-130}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Чучуков-Себура|Киро Ќучуков]] (1919 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} === У === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пантелеј Урумов]] (? — 1909) — адвокат и учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref name=":8" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Епса Урумова]] (1922 — 2013) — специјалист по патолошка анатомија и професорка на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1535}}</ref> === Ф === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Живко Фирфов]] (1906 — 1984) — претставник на [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација]] [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|на македонски повоени композитори]].<ref name=":18">{{МКЕ|1558}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данка Фирфова]] (1918 — 2003) — оперска пејачка во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":18" /> === Х === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Христов]] (1866 — ?) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Николов|179}}</ref> === Ц === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Црвенов]] (1937 — 1997) — оперски певец во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":19">{{МКЕ|1606}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марин Црвенов]] (1945 — 2015) — балетан, кореограф и педагог.<ref name=":19" /> === Ч === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благоја Чоревски]] (р. 1947) — [[глумец]] и [[режисер]].<ref name=":20">{{МКЕ|1629}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Чоревски]] (1921 — 1955) — филмски и театарски [[глумец]], член на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]].<ref name=":20" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светослав Чочков]] (1896 — 1918) — офицер во [[Бугарската армија]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и седмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":13" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Чундев]] (р. 1947) — универзитетски професор на [[ФЕИТ|Факултетот за електроника и информациски технологии]].<ref>{{МКЕ|1631}}</ref> === Џ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Џампалов]] (1886 — 1941) — работник и жртва на [[Бомбардирање на Велес (1941)|бомбардирањето на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=144}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емилија Џипунова]] (р. 1935) — [[балерина]] и балетска критичарка.<ref>{{МКЕ|1640}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Џурнов]] (1921 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} === Ш === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веле Шојлев]] (1923 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], загинал во [[Ослободување на Тетово|ослободувачката битка на Тетово]].{{sfn|Малковски|1985|p=72-73}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Шоптрајанов]] (1907 — 2001) — филолог, универзитетски професор и културно-просветен деец.<ref>{{МКЕ|1658}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Шукаров]] (1919 — 2018) — гинеколог-акушер и универзитетски професор на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1663}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Шукаров]] (1889 — 1940) — воен деец, полковник во [[Бугарската армија]].<ref name=":10">{{Македонците|72}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Шулев]] (1875 — ?) — просветител и револуционер, член на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=360-361}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Шурев]] (1932 — 2004) — [[диригент]] за опера во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1670}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Шурков]] (1900 — 1938) — комунистички деец, ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1671}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Шурков]] (1893 — 1964) — претприемач, одржал добри односи со [[Мустафа Кемал Ататурк]].<ref>{{Македонците|83}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Шутев]] (1922 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del1_2021.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел I|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски I|2021}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/f_pelovski_makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del2_2022.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел II|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски II|2021}}}} pjg0rgicplnj1ei252ryilutuqy0wxz 5581890 5581884 2026-06-24T14:53:40Z Gurther 105215 /* М */ 5581890 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на истакнати личности и дејци од градот [[Велес]]'''. Организиран по азбучен ред. == Список == __NOTOC__ [[#А|А]] — [[#Б|Б]] — [[#В|В]] — [[#Г|Г]] — [[#Д|Д]] — [[#Ѓ|Ѓ]] — [[#Е|Е]] — [[#Ж|Ж]] — [[#З|З]] — [[#И|И]] — [[#Ј|Ј]] — [[#К|К]] — [[#Л|Л]] — [[#Љ|Љ]] — [[#М|М]] — [[#Н|Н]] — [[#О|О]] — [[#П|П]] — [[#Р|Р]] — [[#С|С]] — [[#Т|Т]] — [[#Ќ|Ќ]] — [[#У|У]] — [[#Ф|Ф]] — [[#Х|Х]] — [[#Ц|Ц]] — [[#Ч|Ч]] — [[#Џ|Џ]] — [[#Ш|Ш]] ---- === А === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Абрашев]] (1912 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=77}} * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Емин Ага]] (? — 1830) — политичар и управител на [[Велес]] за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Методи Алексиев]] (1887 — 1924) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќор Али|Ќор Али-бег]] (? — 1860) — узурпатор на [[Велес]], соработувал со [[Рензовци|Рензовците]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.brigien.com/Kolonisti.pdf|title=Албанците во Република Македонија — само од 1780 година|last=Ивановски|first=Ристо|publisher=Бригиен|year=2014|location=[[Битола]]|pages=16}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Алтиев]] (р. 1942) — [[фолклорист]], библиотекар и [[книжевен критичар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Алчев]] (1903 — 1969) — музички педагог и композитор.<ref>{{МКЕ|43}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Анастасов]] (1922 — 1944) — курир и соработник на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]].{{sfn|Малковски|1985|p=112}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Анастасов]] (1869 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=297}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Ангелов]] (р. 1945) — астрофизичар и редовен професор во математичкиот факултет во [[Белград]].<ref>{{МКЕ|52}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боре Ангеловски]] (1944 — 2009) — истакнат театарски педагог, сценограф и глумец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Андов]] (1920 — 1983) — писател за деца, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[В'лчо Андов]] (? — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0">{{Македонците|31}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Андов]] (1927 — 1945) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Битка кај Гнилане|Битката кај Гнилане]].{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Андов (војник)|Стојан Андов]] (1919 — 1944) — војник од Југословенската војска и борец во [[Априлска војна|Априлската војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=147}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Поп Андов]] (1903 — ?) — лекар и учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref name=":17">{{МКЕ|1178}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Андова]] (1900 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Андонов]] (1878 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=214}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Андоновски]] (р. 1964) — политичар и поранешен директор на [[УБК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреја Андреев]] (1883 — 1941) — претприемач и касап.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бане Андреев]] (1905 — 1980) — истакнат политичар и деец на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Андреев]] (р. 1932) — првиот дипломиран режисер во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|60}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Андреев]] (1903 — ?) — деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Андреева]] (1883 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Анѓушев]] (р. 1969) — политичар од редовите на [[СДСМ]] и поранешен вицепремиер на Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Апостолов]] (1888 — 1962) — истакнат претставник на [[преродбена македонска музика]].<ref>{{МКЕ|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Арилон]] (р. 1992) — музичар и етнокореолог. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадинка Арсова]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лила Арсова]] (р. 1967) — автор, писател и поет за деца. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Арсова]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Арсовски]] (1927 — 1997) — поет и писател, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Атанасов]] (1926 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|Југословенскиот терор врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Ацев]] (1925 — 1945) — борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Аџиристова]] (1913 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. === Б === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Бабунска]] (1920 — 1999) — носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Галаба Бабунска]] (1906 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Бабунска]] (1904 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]], помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бабунски]] (1914 — ?) — партизан и деец на [[СКОЈ]], жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|југословенските репресии врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојана Бајалска]] (1921 — ?) — партизан и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Бегинов]] (1911 — 1996) — глумец и режисер во велешкиот народен театар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Берберчето]] (1875 — 1910) — револуционер и војвода на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојна Бисинова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катерина Блажевска]] (р. 1967) — новинар и водителка во [[Радио Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Бобев]] (1911 — 1944) — учесник во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=112-113}} * {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Леон Бога]] (1886 — 1974) — писател, учител и архивист. Деец на влашката литература. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Богданов]] (1879 — 1939) — истакнат револуционерен [[анархист]], дел од [[Гемиџиите]] и учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Борба за развој и афирмација на македонската нација|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=247|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мино Богданов]] (1912 — 1989) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]]. [[Југословенски терор врз Велешани|Репресиран од југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Богов]] (1870 — 1920) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Бојаџиев]] (1901 — 1930) — револуционер и деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Бојаџиев (револуционер)|Михаил Бојаџиев]] (1876 — ?) — просветител и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бојаџиев]] (1867 — 1911) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Виолета Бојковска]] (р. 1990) — писателка и автор на збирка раскази „''[[Барем наутро]]''“. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Бондиков]] (1878 — ?) — трговец и борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Савка Бондиќева]] (1926 — ?) — член на [[СКОЈ]] и подоцна борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Борисова]] (1922 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светлана Боцева]] (1928 — ?) — активист и [[Југословенски терор врз Велешани|жртва на југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Бошков]] (1878 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Бошков]] (1867 — ?) — учесник во [[Мелничкото востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајанка Бошковска]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Горанчо Бошковски]] (р. 1964) — член на [[Здружение на копаничарите на Македонија|Здружението на копаничари на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Бошнаков]] (1878 — 1904) — револуционер и дел од [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#XIII генерација (1898)|тринаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панко Брашнаров]] (1883 — 1951) — истакнат револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], потпретседател на [[АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рајна Брзакова]] (1918 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Бунибарова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Бутникошарева]] (1919 — 1942) — учесник во [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} === В === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Вановски]] (1927 — ?) — гастроентерохепатолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|238}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Варналиев]] (1931 — ?) — политичар и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1969]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Варналиев]] (1886 — 1906) — револуционер, дел од четата на [[Петар Јуруков]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Варналиев]] (? — 1919) — општественик и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Варналиев]] (1863 — ?) — [[војвода]] и учесник во [[Илинденското востание]].<ref name=":14">{{Македонците|101}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Варналиев]] (1883 — 1903) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], член на [[МОК]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Варналиева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Варошлија]] (1947 — 2006) — новинар и работник во [[Радио Скопје]].<ref>{{МКЕ|244}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Васков]] (1912 — 1983) — меѓу првите ветеринари во [[СР Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Васков]] (1872 — ?) — просветител и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|петта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Васков]] (1934 — 2014) — хирург и професор, член на [[Македонската академија на науките и уметностите]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Васков]] (1880 — 1917) — генерал и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref>{{Македонците|70}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Васков]] (1870 — 1951) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учесник во [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Петар Поп Арсов: прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[Матица македонска]]|year=1997|isbn=9789989481031|location=[[Скопје]]|pages=141|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Васков]] (1875 — 1907) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=84|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Greece.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Ригас Велестинлис]] (1757 — 1798) — автор и секретар на кнезот на [[Влашко]].<ref>{{МКЕ|256}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Седат Вели]] (1920 — ?) — општественик и соработник за време на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|258}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Весковиќ-Вангели]] (1933 — 2007) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], позната по нејзиното проучување на [[АФЖ]].<ref>{{МКЕ|269}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Весов]] (? — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Весов]] (1882 — 1967) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и третата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Весов]] (1885 — 1954) — економист и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Весов]] (1832 — 1895) — општественик и деец на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Весов]] (1843 — 1922) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Весов]] (1883 — ?) — адвокат и правник, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Весов]] (1892 — 1922) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Весов]] (1891 — ?) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) — трговец и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Риза Вејселов]] (1922 — 1943) — претприемач и земјоделец, мачен од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка власт]].{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сато Вејселов]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=79}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Небојша Вилиќ]] (р. 1962) — историчар за уметност и професор во [[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]].<ref>{{МКЕ|276}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Витанов]] (р. 1953) — глумец и член на народниот театар на Велес.<ref>{{МКЕ|283}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Менка Вучковиќ]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Г === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стеван Габер]] (1919 — 1999) — адвокат и [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|ректор на Скопскиот универзитет]] меѓу [[1972]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Соња Гаврилова]] (р. 1962) — писателка и психолог на [[ПОУ „Маца Овчарова“ - Велес|ПОУ „Маца Овчарова“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лилјана Гаврилска]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Гајдов]] (1923 — 1941) — железнички работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{sfn|Малковски|1985|p=135}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Гајдов]] (1905 — 1992) — истакнат композитор, дел од [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација на повоена македонски музичари]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Галев]] (1872 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васка Гачева]] (1903 — 1961) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Гашева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Георгиев]] (1880 — ?) — борец и дел од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Магдалена Георгива]] (р. 1945) — [[математичар]] и редовен професор на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]].<ref>{{МКЕ|347}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Гигов]] (1883 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страхил Гигов]] (1909 — 1999) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Гигова]] (1910 — 1951) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Albania.svg}} {{Знаменце|Flag of Romania.svg}} [[Георги Гика]] (1600 — 1664) — војвода на [[Молдавија]] и подоцна [[Влашко]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Главинов]] (1869 — 1929) — истакнат револуционер и првиот пропагатор на социјализмот во Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Главинов]] (1880 — 1947) — мајстор и социјалист, деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Глушков]] (1873 — 1960) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драга Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Деса Гочева]] (1925 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Душко Гочевски]] (1962 — 2002) — херој и бранител. Учесник во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфликт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Гравчевски]] (1936 — 1978) — глумец и режисер во [[СР Македонија]], деец на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Грбевски]] (р. 1946) — филмски и телевизиски монтажер.<ref>{{МКЕ|395}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Григоров]] (1839 — 1899) — револуционер и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]].<ref name=":3">{{Македонците|38}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Грозданов]] (1873 — ?) — војвода и раководител на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=219-220}} === Д === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Давидов]] (1864 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2">{{Македонците|53}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Давкова]] (1898 — ?) — помогнала со снабдување на [[Шеснаесетта македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пенчо Давчев]] (1922 — 1995) — професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет на Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Наска Давчева]] (1925 — ?) — член на [[Комунистичката партија на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Дамкова]] (1909 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Менка Данаилова]] (1919 — 2005) — учесник во [[Народноослободителната борба]], дел од првата генерација на повоени учители. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рахилка Данаилова]] (1912 — 1976) — дејствувала во [[ГШ на НОВ и ПОМ]] кај [[Горно Врановци]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Деловски]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благојка Демниева-Кузмановска|Благојка Демниева]] (1920 — 1999) — просветителка и дејателка во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Демниевски - Бауман|Алексо Демниевски]] (1905 — 1961) — истакнат партизан и борец во [[Шпанската граѓанска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Депа Депинова]] (1906 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Деспотовска]] (1916 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Диамандиев]] (1882 — 1957) — историчар и општественик, учесник во [[Првата светска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Димитров]] (р. 1943) — машински инженер и поранешен заменик градоначалник на [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|466}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадин Димов]] (1920 — 1944) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]].{{sfn|Малковски|1985|p=116-117}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Димов]] (1918 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=98}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ќире Димов]] (1912 — 1940) — поет, работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].<ref>{{МКЕ|470}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Димова (Велес)|Васа Димова]] (1890 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Димова (Велес)|Марија Димова]] (1885 — 1966) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Димова]] (1908 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Димовски]] (р. 1959) — политичар и [[Министерство за политички систем и односи меѓу заедниците|министер за политички систем и односи меѓу заедници]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никодинка Димчева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Докурчев]] (1875 — 1918) — војвода и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Докурчев]] (1878 — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Домазетова]] (1926 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Антон Драндар]] (1837 — 1925) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Драндаров]] (1854 — ?) — деец на [[македонската емиграција во Бугарија]] и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание]].<ref name=":6">{{Македонците|58}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Драндаров]] (1876 — 1930) — дипломат и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|единаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Драндаров]] (1880 — 1926) — просветител, чиновник и деец на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Дрнков]] (1926 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ратко Дуев]] (р. 1970) — професор во [[Институт за класични студии|Институтот за класични студии]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Василка Дуракова]] (1900 — 1969) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веска Дусниева]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ѓ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Ѓелев]] (р. 1983) — писател и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ана Милевска Ѓеоргиева|Ана Ѓеоргиева]] (р. 1985) — новинарка и водител. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Ѓоргов]] (? — 1912) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]]. Учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Пиринска Македонија во борба за национално ослободување|last=Митрев|first=Димитар|publisher=Главниот одбор на Народниот фронт на Македонија|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=43|author-link=Димитар Митрев}}</ref> *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Ѓоргов]] (1910 — 1968) — повоен политичар и [[Министерство за економија и труд на Македонија|министер за стопанство]] на [[СР Македонија]]. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Ѓоргов]] (1858 — 1929) — револуционер, политичар и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Георгов|Иван Ѓоргов]] (1860 — 1936) — филозоф и ректор на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универизитет]]. Деец на [[МНИ]].<ref name=":4">{{Македонците|56}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Димитрија Чуповски и македонската национална свест|last=Ристовски|first=Блаже|publisher=[[Ѓурѓа (Издавачка куќа)|Ѓурѓа]]|year=1996|isbn=9789989676192|location=[[Скопје]]|pages=134|author-link=Блаже Ристовски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Георгов|Илија Ѓоргов]] (1860 — 1945) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]] меѓу [[1903]]-[[1931|1931 година]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ѓоргова]] (1913 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јасмина Ѓорѓиева]] (р. 1977) — писателка и поет. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Овчарова|Марија Ѓорѓиева]] (1922 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Ѓорев]] (1922 — 1942) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Десанка Ѓорева-Кепева|Десанка Ѓорева]] (1925 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Поп Ѓорчев]] (1904 — 1945) — лекар и револуционер, деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Поп Ѓорчев]] (1933 — 2016) — истакнат новинар и редактор во весникот „[[Нова Македонија]]“.<ref name=":17" /> === Е === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Есенчева]] (1923 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ж === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Христов Железаров|Димитар Железаров]] (1900 — 1979) — стоматолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Рајко Жинзифов]] (1839 — 1877) — истакнат поет и писател, претставник на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=За македонската литература|last=Спасов|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1969|location=[[Скопје]]|pages=30|author-link=Александар Спасов}}</ref> === З === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зарезанков]] (1890 — 1938) — [[Анархистички комунизам|анархокомунист]], ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Зафиров]] (1925 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Румена Зафирова]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Зафирова]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Зафирчев]] (р. 1980) — глумец и претставник на народниот театар на [[Велес]].<ref>{{МКЕ|559}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Здравева-Манева]] (1923 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Николина Здравева]] (1925 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бошко Златанов]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Зографов]] (1877 — 1940) — воен командир, учесник во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]]. Деец на [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|77}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Крум Зографов]] (1884 — 1922) — политичар и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|92}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Симеон Зографов]] (1876 — 1949) — политичар и општественик, градоначалник на [[Добрич]].<ref name=":11">{{Македонците|69}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зографов]] (1897 — 1964) — [[лингвист]] и [[македонист]], делегат во [[Комисија за јазик и правопис|јазичната комисија на АСНОМ]].<ref>{{Македонците|93}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данчо Зографски]] (1920 — 1997) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|575}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Зографски]] (1898 — 1985) — политичар и [[Градоначалник на Скопје|втор градоначалник на Скопје]] во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref name=":1">{{МКЕ|576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Зографски]] (1871 — 1945) — [[зограф]] и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1918]]-[[1920|1920 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Зографски]] (1895 — 1985) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и [[ВМРО (Обединета)]].<ref name=":1" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Томислав Зографски]] (1934 — 2000) — претставник од [[Повоена македонска музика#Трета генерација повоени македонски композитори|третата генерација на повоени македонски композитори]].<ref>{{МКЕ|577}}</ref> === И === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Иванов]] (1883 — 1906) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Иванов (музичар)|Игор Иванов]] (р. 1984) — член на [[Македонски кларинет квинтет|Македонскиот кларинет квинтет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ивева|Благородна Ивева]] (1922 — 1942) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Игнова]] (1922 — ?) — борец во единиците на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тима Икономова]] (1861 — 1937) — просветителка и дел од [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Илиев]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Илиева]] (1918 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Илиева]] (1923 — ?) — пушкомитралезец во [[Седма македонска ударна бригада|Седмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Илковски]] (1924 — 2001) — планинар и новинар, убиен од [[ОНА|терористичката организација УЧК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диаманди Ихчиев]] (1854 — 1913) — [[историчар]], член на [[БАН]].<ref>{{Македонците|80}}</ref> === Ј === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јакимов]] (1926 — 2024) — професор на [[Електротехнички факултет|Електротехничкиот факултет]] во [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|630}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Руса Јанева-Гулистојанова]] (1891 — 1966) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светозар Јаневски]] (р. 1947) — технолог и стопанственик.<ref>{{МКЕ|633}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Јанков]] (р. 1988) — писател, сценарист и романописец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Јанковиќ]] (1915 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Јанчев]] (1877 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=20-21}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Јанчева]] (р. 1949) — писателка и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Јованова-Журиќ]] (1921 — 1967) — дејателка на [[АФЖ]] и главен редактор на [[Македонка (списание)|списанието „Македонка“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Јованова]] (1924 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Роза Јованова]] (1914 — ?) — борец во [[Дваесет и прва македонска ударна бригада|Дваесет и првата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борче Јовчевски]] (р. 1957) — [[алпинист]], заедно со [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] се качиле на [[Монт Еверест]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќазим Јозалп]] (1880 — 1968) — претседател на собранието на [[Република Турција]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски|Панче Јолдашев]] (1915 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=84}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Јорданов]] (1922 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Јорданов]] (1920 — 1943) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јорданов]] (1887 — 1976) — глумец и дел од првиот театар на [[Царството Бугарија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Поп Јорданов - Орцето|Јордан Поп Јорданов]] (1881 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Личности од Македонија|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2002|isbn=9789989613289|location=[[Скопје]]|pages=143|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Поп Јорданов]] (1879 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Јорданова]] (1915 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Јорданова]] (1924 — ?) — деец на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рада Јорданова]] (1923 — ?) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски]] (1913 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сава Јосифова]] (1900 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Јосифовски (глумец)|Јосиф Јосифовски]] (1927 — 2001) — глумец и член на [[Народен театар (Битола)|Битолскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|648}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Јосмов]] (1920 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Меѓу првите жртви во НОБ во [[Велешко]].{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} === К === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Камишова - Нонча|Марија Камишова]] (1924 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Елизабета Канческа-Милевска|Елизабета Канчевска-Милевска]] (р. 1970) — политичарка и поранешна [[Министер за култура и туризам на Македонија|министерка за култура]].<ref>{{МКЕ|668}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Капчев]] (1921 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Капчева]] (1883 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=118}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Капчев]] (1910 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Карајорданов]] (1874 — 1931) — командир во [[Бугарската армија]], учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12">{{Македонците|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Каракостев]] (1910 — 1942) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Карамфилович]] (1839 — 1906) — учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]] и деец на [[ВМОК]]. Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|собранието на Бугарија]].<ref>{{Наведена книга|title=Кресненското востание во Македонија: 1878-1879|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|year=1982|location=[[Скопје]]|pages=45|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емануил Карамфилович]] (1855 — 1895) — револуционер и општественик, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Карафилов]] (1880 — 1940) — [[инженер]] во [[Царството Бугарија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Карахордиев]] (1859 — 1929) — офицер во [[Бугарската армија]], учесник во [[Балканските војни]].<ref>{{Македонците|78}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Карбева]] (1919 — ?) — учесник во Народноослободителната борба, делегат во [[Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Карпузов]] (1919 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Надежда Келкоцева]] (1924 — ?) — професор во [[Фармацевтски факултет - Скопје|Фармацевскиот факултет во Скопје]].<ref>{{МКЕ|686}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Керамитчиевски]] (1927 — 1997) — дефектолог и универзитетски професор.<ref>{{МКЕ|688}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Кирков]] (1923 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кирков]] (1920 — 1993) — новинар и публицист, деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":15">{{МКЕ|692}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Кирков]] (1927 — 2007) — професор во Технолошко-металуршкиот факултет во [[Скопје]].<ref name=":15" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Кирков]] (1882 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентат и заточениците во Фезан|last=Шатев|first=Павел|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1994|location=[[Скопје]]|pages=32|author-link=Павел Шатев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Оливер Китановски]] (1980 — 2001) — [[Список на загинати бранители во воениот конфликт во Македонија, 2001|бранител]], загинал во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфилкт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Климкар-Меанџиева]] (р. 1949) — професорка и член на [[ДПМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Климкаров]] (1913 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] (1821 — 1882) — писател, архивист, етнограф и учител за време на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=Книга за Џинот|last=Тодоровски|first=Гане|publisher=[[Матица македонска]]|year=2004|isbn=9789989485411|location=[[Скопје]]}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Константинов]] (1881 — 1906) — велешка војвода и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Копринкова]] (1890 — ?) — просветителка и деец на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Коробар]] (1912 — 1989) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[КПЈ]].<ref name=":16">{{МКЕ|737}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Коробар|Перо А. Коробар]] (1916 — 2004) — истакнат партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":16" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Д. Коробар]] (1914 — 2001) — партизан и политичар во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|738}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коробаров]] (1885 — ?) — општественик и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Коробаров]] (1847 — ?) — [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|учесник во борбата против Цариградската патријаршија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Коробаров]] (1859 — 1915) — командир, учесник во [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Коробаров]] (1855 — 1905) — [[полковник]] и дел од [[Русофилија|русофилскиот]] Русенски бунт. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коруновски]] (р. 1979) — ликовен [[уметник]] и академски [[вајар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Коруновски]] (р. 1987) — академски [[вајар]] и дел од [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|велешкиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Костов]] (1886 — 1918) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Спиро Костов]] (1848 — 1931) — револуционер, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]], [[Мелничкото востание]] и [[Првата балканска војна]].<ref>{{МКЕ|744}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосип Костовски]] (1926 — 1998) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Коџобашиев]] (р. 1962) — [[Собрание на Македонија|пратеник во Македонското собрание]] меѓу [[2011]]-[[2016|2016 г]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Кошулчев]] (1923 — 1942) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кошулчев]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119-120}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владо Кошулчев]] (1912 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Крајничанец]] (1895 — ?) — автор и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Крајчев]] (р. 1981) — писател на [[Еп|епска фантастика]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Крепиев]] (1882 — 1945) — деец на [[Илинденската организација]], ликвидиран при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Асен Крндев]] (1876 — ?) — [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дванаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Крстев]] (? — 1894) — истакнат [[зограф]] и [[фотограф]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Крстевски]] (1938 — 2017) — [[Список на генералите и адмиралите од Македонија|воен генерал]] и трет [[Началник на Генералштабот на АРМ|началник на генералштабот]] на [[АРМ]].<ref>{{МКЕ|764}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бано Кушев]] (1863 — 1910) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Кушев]] (1862 — 1901) — директор на [[Прилепско класно училиште|Прилепската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Кушев]] (1896 — 1922) — [[војвода]] и деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Развојот на македонскиот печат и новинарство, од првите почетоци до 1945 година|last=Мокров|first=Боро|publisher=[[Здружение на новинарите на Македонија]]|year=1980|location=[[Скопје]]|pages=280|author-link=Боро Мокров}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (трговец)|Михаил Кушев]] (1812 — 1905) — трговец и општественик во [[XIX век]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (револуционер)|Михаил Кушев]] (1905 — 1992) — архитект и револуционер, деец на [[ММТРО]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (општественик)|Михаил Кушев]] (1740 — 1855) — родоначалник на семејството Кушеви. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Кушев]] (1870 — 1939) — деец на [[Македонската револуционерна организација]] и воен лекар.<ref name=":9">{{Македонците|67}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страшимир Кушев]] (1877 — 1959) — учесник во [[Балканските војни]] и [[Првата светска војна]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Кушев]] (1901 — 1925) — деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. === Л === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Лазов]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Глишиќ]].{{sfn|Малковски|1985|p=86}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Левков]] (1911 — ?) — партизан и адвокат, [[Делегат на Првото заседание на АСНОМ|делегат во Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Леов]] (1923 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=102-103}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Леов]] (1920 — 1998) — [[раскажувач]], [[романописец]] и [[драмски автор]].<ref>{{МКЕ|793}}</ref> === Љ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитри Соле Љубин|Димитри Љубин]] (р. 1978) — писател и автор. === М === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Мазнев]] (1912 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|комунистичките репресии спрема Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Мајсторов]] (1935 — 2008) — глумец, [[драматург]] и [[режисер]].<ref>{{МКЕ|819}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Малинов]] (р. 1973) — музичар и [[композитор]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Малковски]] (р. 1957) — истакнат претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|906}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пепи Манасков]] (р. 1964) — [[ракометар]] и поранешен член на клубот „Борец“.<ref>{{МКЕ|908}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сашко Манасков]] (1968 — 2001) — [[македонски бранител]] и херој, учесник во [[Воениот конфликт во 2001|Воениот конфликт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Дамаскин Манушев]] (1875 — 1960) — меѓу првите фотографи во [[Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]] (1922 — 2012) — истакнат фотограф во [[Социјалистичка Република Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Арсени Мартинов]] (1843 — 1868) — револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското ослободително дело во XIX и XX век: пројави, релации и ликови|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1987|location=[[Скопје]]|pages=78|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Мартулков]] (1878 — 1965) — истакнат претставник на [[Македонска социјалистичка група|македонското социјалистичко движење]] во [[XX век]].<ref>{{Мартулков}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пано Мартулков]] (1834 — ?) — активист и деец на [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], прогонет во [[Дијарбекир]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мартулков]] (1875 — 1947) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учител во [[Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универзитет]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското националноослободително движење во Битолскиот вилает (1893-1903)|last=Димески|first=Димитар|publisher=[[Студентски збор]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=279|author-link=Димитар Димески}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Матов]] (1864 — 1896) — [[фолклорист]] и [[етнограф]], припадник на [[ВМОК]].<ref name=":4" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славејко Матов]] (1869 — 1951) — деец на [[СМЕО]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Македонците|84}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Маџаров]] (1909 — 1944) — борец и учесник во [[Втората светска војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=148}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веселинка Маџарова]] (р. 1974) — професорка по [[Музика|музичко]] во [[ОУ „Васил Главинов“ - Велес|ОУ „Васил Главинов“ — Велес]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Коста Машу]] (1829 — 1905) — трговец и адвокат, деец на [[Романска пропаганда во Македонија|Романската пропаганда во Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Менкаџиев]] (1844 — 1909) — општественик и политичар, делегат во основачкиот конгрес на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]].<ref>{{Македонците|79}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мечев]] (1870 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Документи за борбата на македонскиот народ за самостојност и за национална држава: Од населувањето на Словените во Македонија до крајот на Првата светска војна|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=343|author-link=Христо Андонов Полјански}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Мижимаков]] (р. 1946) — [[режисер]] и филмски продуцент за [[Вардар филм]].<ref>{{МКЕ|945}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Милев]] (1921 — 1942) — борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мимовски]] (1912 — 1944) — борец и учесник во [[Народноослободителна борба]], загинал во [[Неготино]].{{sfn|Малковски|1985|p=86-87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Мирчев]] (1913 — 1944) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Мирчев]] (1921 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Митрев]] (1926 — 1945) — учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Сремски фронт|Сремскиот фронт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Митрев]] (1919 — 1942) — истакнат борец на [[НОБ]] во [[Велес]] и [[Велешко]], дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Митрев]] (1900 — 1942) — помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тоде Митрев]] (1915 — 1942) — соработувал со [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Митрева]] (1918 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=122-123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Михајлов]] (1880 — ?) — борец од [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=66}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Михајлов (учител)|Илија Михајлов]] (1912 — 1995) — агроекономист и декан за Земјоделско-шумарскиот факултет.<ref>{{МКЕ|971}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мишко Михајловски]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Михов]] (1865 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Хаџи Мишев]] (1874 — 1957) — политичар и амбасадор. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|осмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларов|first=Георги|publisher=[[Македонски научен институт|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1930|location=[[Софија]]|pages=91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Мишковски]] (1903 — 1985) — учесник во [[Народноослободителната борба]], подоцна [[Југословенски терор врз Велешани|репресиран од комунистичкиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Мокров]] (1917 — 2005) — правник, публицист, припадник на [[Народноослободителната борба|комунистичкото и на студентското движење]].<ref>{{МКЕ|982}}</ref> === Н === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Најдов]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Најдов]] (1920 — 1943) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тихо Најдовски]] (1933 — 2007) — [[поет]], [[писател за деца]] и млади.<ref>{{МКЕ|1007}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Настев]] (1920 — 1944) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Настов]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Наумов]] (1848 — 1885) — [[ајдутин]] и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Македонците|36}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Наумов]] (1883 — 1941) — [[композитор]] и [[диригент]], автор на првата воена опера во Бугарија.<ref name=":7">{{Македонците|59}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓошо Нацев]] (1871 — 1944) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=108-109}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Венцислав Недев]] (р. 1949) — [[каратист]] и дел од ИТКФ.<ref>{{МКЕ|1039}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Нечев]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Нечев]] (1926 — ?) — ветеринар, докторирал во Загрепскиот универзитет.<ref>{{МКЕ|1046}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Султана Николова]] (1880 — 1949) — актерка во [[Народен театар „Иван Вазов“|народниот театар „Иван Вазов“]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Николовски (партизан)|Никола Николовски]] (1906 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Николовски (глумец)|Тодор Николовски]] (1902 — 2002) — театарски, филмски и телевизиски [[глумец]].<ref>{{МКЕ|1053}}</ref> === О === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Органџиев]] (1882 — 1958) — револуционер и борец од [[МОО]] за време на [[Балканските војни]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Органџиев]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цветанка Органџиева]] (1925 — 2018) — [[поет]], [[Славистика|славист]] и [[Историја на книжевноста|историчар на книжевноста]].<ref>{{МКЕ|1081}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Оровчанец]] (1905 — 1938) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], жртва на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1084}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Осмаков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66}} === П === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Italy.svg}} [[Ирена Павлова-Де Одорико]] (р. 1967) — писателка и член на [[Друштво на писатели на Македонија|Друштвото на писатели на Македонија]].<ref>{{МКЕ|1103}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Пајтонџиев]] (1907 — 2002) — учител за физичко здравстено образование и етнокореолог.<ref>{{МКЕ|1109}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Палашев]] (1879 — 1926) — просветен деец, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Паликрушев]] (1870 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Хаџи Панзов]] (1900 — 1936) — комунист и поет, учесник во [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]].<ref>{{МКЕ|1576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Панчев]] (1917 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66-67}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сотир Пеев]] (1843 — 1896) — [[ајдут]] и револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Отпор на Македонија во времето на турското владеење|last=Матковски|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=331|author-link=Александар Матковски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Пејовски]] (р. 1947) — композитор и аранжер.<ref>{{МКЕ|1127}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Пенов]] (р. 1957) — политичар и [[градоначалник на Скопје]] меѓу [[1996]]-[[2005|2005 година]].<ref>{{МКЕ|1132}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Пешев]] (1915 — 1944) — композитор и музичар, учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1156}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Пингов]] (1883 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Ние на татковината ѝ должиме сѐ, таа нам-ништо!|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2003|isbn=9789989613395|location=[[Скопје]]|pages=44-47|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Плавев]] (1867 — 1940) — деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]].<ref>{{МКЕ|1163}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Плејков]] (1873 — 1902) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Попов]] (1923 — 2007) — [[филмски режисер]], [[снимател]] и [[сценарист]].<ref>{{МКЕ|1187}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Пракицов]] (1917 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=89}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Пракицов]] (1842 — ?) — револуционер и учесник во [[Старозагорско востание|Старозагорското востание]].<ref name=":13">{{Македонците|76}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Прличко]] (1907 — 1995) — значаен глумец во повоената [[македонска кинематографија]].<ref>{{МКЕ|1227}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Прличков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=67-68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диме Прличков]] (1861 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=157}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Протич]] (1875 — 1959) — [[публицист]], [[археолог]] и [[литературен критичар]].<ref name=":6" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Протич]] (1874 — 1945) — [[адвокат]] и [[нотар]], главен на Софискиот воен суд за време на [[Првата светска војна]].<ref name=":8">{{Македонците|61}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Подолешов]] (1932 — ?) — истакнат [[хемичар]] во [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]], добитник на [[Наградата 13 Ноември|наградата „13 Ноември“]].<ref>{{МКЕ|1169}}</ref> === Р === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Раштанов]] (1878 — 1945) — политичар и деец на [[македонската емиграција во Бугарија]]. Претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото братство]].<ref>{{Мартулков|Поглавје=11}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ризо Ризов]] (1872 — 1950) — истакнат политичар и раководител во [[ВМРО (Обединета)]], повоено учествувал со управување на [[СР Македонија]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Ристов]] (1909 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Хаџи Ристов]] (1879 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=28-29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупка Хаџи Ристова]] (1931 — 2021) — професорка во Шумарскиот факултет во Скопје.<ref>{{МКЕ|1579}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Рогужаров]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Ружиновски]] (1935 — 2017) — генерал-полковник на [[ЈНА]], учесник во [[Опсада на Дубровник|Опсадата на Дубровник]].<ref>{{МКЕ|1286}}</ref> === С === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Саздов]] (1925 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=69}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Шефки Сали]] (1914 — 1944) — истакнат партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Самарџиев]] (1863 — ?) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=203-204}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Симеонов]] (1846 — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Симитчиева]] (1910 — 1994) — меѓу првите гинеколог-акушери во [[СФРЈ|повоена Југославија]].<ref>{{МКЕ|1359}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Смилев]] (1909 — 1996) — специјалист по болести на устата, забите и вилицата.<ref>{{МКЕ|1381}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Солев]] (1930 — 2003) — [[раскажувач]], [[романописец]], драмски автор, [[есеист]], [[книжевен критичар]] и [[преведувач]].<ref>{{МКЕ|1392}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Солев]] (1908 — 1943) — истакнат писател, автор на „''[[Бели мугри]]''“. Деец на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Спировски]] (1918 — 2004) — [[диригент]] за опера и балет во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1405}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Сребрев]] (1868 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=391-392}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Сребров]] (1881 — 1945) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=141}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Орце Сребров]] (1909 — 1995) — деец на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1408}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Стојанов (историчар)|Петар Стојанов]] (1922 — 1995) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]] и научен советник на [[ИНИ]].<ref>{{МКЕ|1430}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Страчков]] (1880 — 1942) — трговец и соработник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=127-128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Страчковски]] (1920 — 1943) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} === Т === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Танев]] (1863 — 1932) — генерал во [[Бугарската армија]]. Учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Тасков]] (1864 — 1943) — трговец и претприемач.{{sfn|Малковски|1985|p=142}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Тесличков|Јованче Тесличков]] (1925 — 1944) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=70-71}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Тикваров]] (1924 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Топчев]] (1869 — 1903) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]] и [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|81}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Тошев]] (1882 — ?) — борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=211}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Трајков]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=71-72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Трчков]] (1884 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентатори|last=Бошковски|first=Јован|publisher=[[Кочо Рацин (издавачка куќа)|Кочо Рацин]]|year=1962|location=[[Скопје]]|pages=70|author-link=Јован Бошковски}}</ref> === Ќ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Ќамилов]] (1898 — 1976) — [[Универзитет|универзитетски]] [[професор]] и [[Фолклор|фолклорист]]. Учесник во [[Шпанската граѓанска војна]] и [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОВ]].<ref>{{МКЕ|1521}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катица Ќулавкова]] (р. 1951) — книжевен теоретичар, антологичар, критичар и редовен член на [[МАНУ]].<ref>{{МКЕ|1523}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Ќучук|Јован Ќучуков]] (1911 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=129-130}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Чучуков-Себура|Киро Ќучуков]] (1919 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} === У === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пантелеј Урумов]] (? — 1909) — адвокат и учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref name=":8" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Епса Урумова]] (1922 — 2013) — специјалист по патолошка анатомија и професорка на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1535}}</ref> === Ф === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Живко Фирфов]] (1906 — 1984) — претставник на [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација]] [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|на македонски повоени композитори]].<ref name=":18">{{МКЕ|1558}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данка Фирфова]] (1918 — 2003) — оперска пејачка во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":18" /> === Х === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Христов]] (1866 — ?) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Николов|179}}</ref> === Ц === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Црвенов]] (1937 — 1997) — оперски певец во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":19">{{МКЕ|1606}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марин Црвенов]] (1945 — 2015) — балетан, кореограф и педагог.<ref name=":19" /> === Ч === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благоја Чоревски]] (р. 1947) — [[глумец]] и [[режисер]].<ref name=":20">{{МКЕ|1629}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Чоревски]] (1921 — 1955) — филмски и театарски [[глумец]], член на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]].<ref name=":20" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светослав Чочков]] (1896 — 1918) — офицер во [[Бугарската армија]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и седмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":13" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Чундев]] (р. 1947) — универзитетски професор на [[ФЕИТ|Факултетот за електроника и информациски технологии]].<ref>{{МКЕ|1631}}</ref> === Џ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Џампалов]] (1886 — 1941) — работник и жртва на [[Бомбардирање на Велес (1941)|бомбардирањето на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=144}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емилија Џипунова]] (р. 1935) — [[балерина]] и балетска критичарка.<ref>{{МКЕ|1640}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Џурнов]] (1921 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} === Ш === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веле Шојлев]] (1923 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], загинал во [[Ослободување на Тетово|ослободувачката битка на Тетово]].{{sfn|Малковски|1985|p=72-73}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Шоптрајанов]] (1907 — 2001) — филолог, универзитетски професор и културно-просветен деец.<ref>{{МКЕ|1658}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Шукаров]] (1919 — 2018) — гинеколог-акушер и универзитетски професор на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1663}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Шукаров]] (1889 — 1940) — воен деец, полковник во [[Бугарската армија]].<ref name=":10">{{Македонците|72}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Шулев]] (1875 — ?) — просветител и револуционер, член на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=360-361}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Шурев]] (1932 — 2004) — [[диригент]] за опера во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1670}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Шурков]] (1900 — 1938) — комунистички деец, ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1671}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Шурков]] (1893 — 1964) — претприемач, одржал добри односи со [[Мустафа Кемал Ататурк]].<ref>{{Македонците|83}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Шутев]] (1922 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del1_2021.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел I|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски I|2021}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/f_pelovski_makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del2_2022.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел II|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски II|2021}}}} 5svl1kzcp2gq68y75ag8gasfaqymg3p 5581899 5581890 2026-06-24T15:15:03Z Gurther 105215 /* М */ 5581899 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на истакнати личности и дејци од градот [[Велес]]'''. Организиран по азбучен ред. == Список == __NOTOC__ [[#А|А]] — [[#Б|Б]] — [[#В|В]] — [[#Г|Г]] — [[#Д|Д]] — [[#Ѓ|Ѓ]] — [[#Е|Е]] — [[#Ж|Ж]] — [[#З|З]] — [[#И|И]] — [[#Ј|Ј]] — [[#К|К]] — [[#Л|Л]] — [[#Љ|Љ]] — [[#М|М]] — [[#Н|Н]] — [[#О|О]] — [[#П|П]] — [[#Р|Р]] — [[#С|С]] — [[#Т|Т]] — [[#Ќ|Ќ]] — [[#У|У]] — [[#Ф|Ф]] — [[#Х|Х]] — [[#Ц|Ц]] — [[#Ч|Ч]] — [[#Џ|Џ]] — [[#Ш|Ш]] ---- === А === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Абрашев]] (1912 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=77}} * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Емин Ага]] (? — 1830) — политичар и управител на [[Велес]] за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Методи Алексиев]] (1887 — 1924) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќор Али|Ќор Али-бег]] (? — 1860) — узурпатор на [[Велес]], соработувал со [[Рензовци|Рензовците]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.brigien.com/Kolonisti.pdf|title=Албанците во Република Македонија — само од 1780 година|last=Ивановски|first=Ристо|publisher=Бригиен|year=2014|location=[[Битола]]|pages=16}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Алтиев]] (р. 1942) — [[фолклорист]], библиотекар и [[книжевен критичар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Алчев]] (1903 — 1969) — музички педагог и композитор.<ref>{{МКЕ|43}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Анастасов]] (1922 — 1944) — курир и соработник на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]].{{sfn|Малковски|1985|p=112}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Анастасов]] (1869 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=297}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Ангелов]] (р. 1945) — астрофизичар и редовен професор во математичкиот факултет во [[Белград]].<ref>{{МКЕ|52}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боре Ангеловски]] (1944 — 2009) — истакнат театарски педагог, сценограф и глумец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Андов]] (1920 — 1983) — писател за деца, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[В'лчо Андов]] (? — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0">{{Македонците|31}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Андов]] (1927 — 1945) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Битка кај Гнилане|Битката кај Гнилане]].{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Андов (војник)|Стојан Андов]] (1919 — 1944) — војник од Југословенската војска и борец во [[Априлска војна|Априлската војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=147}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Поп Андов]] (1903 — ?) — лекар и учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref name=":17">{{МКЕ|1178}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Андова]] (1900 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Андонов]] (1878 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=214}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Андоновски]] (р. 1964) — политичар и поранешен директор на [[УБК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреја Андреев]] (1883 — 1941) — претприемач и касап.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бане Андреев]] (1905 — 1980) — истакнат политичар и деец на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Андреев]] (р. 1932) — првиот дипломиран режисер во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|60}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Андреев]] (1903 — ?) — деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Андреева]] (1883 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Анѓушев]] (р. 1969) — политичар од редовите на [[СДСМ]] и поранешен вицепремиер на Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Апостолов]] (1888 — 1962) — истакнат претставник на [[преродбена македонска музика]].<ref>{{МКЕ|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Арилон]] (р. 1992) — музичар и етнокореолог. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадинка Арсова]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лила Арсова]] (р. 1967) — автор, писател и поет за деца. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Арсова]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Арсовски]] (1927 — 1997) — поет и писател, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Атанасов]] (1926 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|Југословенскиот терор врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Ацев]] (1925 — 1945) — борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Аџиристова]] (1913 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. === Б === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Бабунска]] (1920 — 1999) — носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Галаба Бабунска]] (1906 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Бабунска]] (1904 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]], помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бабунски]] (1914 — ?) — партизан и деец на [[СКОЈ]], жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|југословенските репресии врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојана Бајалска]] (1921 — ?) — партизан и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Бегинов]] (1911 — 1996) — глумец и режисер во велешкиот народен театар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Берберчето]] (1875 — 1910) — револуционер и војвода на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојна Бисинова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катерина Блажевска]] (р. 1967) — новинар и водителка во [[Радио Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Бобев]] (1911 — 1944) — учесник во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=112-113}} * {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Леон Бога]] (1886 — 1974) — писател, учител и архивист. Деец на влашката литература. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Богданов]] (1879 — 1939) — истакнат револуционерен [[анархист]], дел од [[Гемиџиите]] и учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Борба за развој и афирмација на македонската нација|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=247|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мино Богданов]] (1912 — 1989) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]]. [[Југословенски терор врз Велешани|Репресиран од југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Богов]] (1870 — 1920) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Бојаџиев]] (1901 — 1930) — револуционер и деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Бојаџиев (револуционер)|Михаил Бојаџиев]] (1876 — ?) — просветител и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бојаџиев]] (1867 — 1911) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Виолета Бојковска]] (р. 1990) — писателка и автор на збирка раскази „''[[Барем наутро]]''“. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Бондиков]] (1878 — ?) — трговец и борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Савка Бондиќева]] (1926 — ?) — член на [[СКОЈ]] и подоцна борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Борисова]] (1922 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светлана Боцева]] (1928 — ?) — активист и [[Југословенски терор врз Велешани|жртва на југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Бошков]] (1878 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Бошков]] (1867 — ?) — учесник во [[Мелничкото востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајанка Бошковска]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Горанчо Бошковски]] (р. 1964) — член на [[Здружение на копаничарите на Македонија|Здружението на копаничари на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Бошнаков]] (1878 — 1904) — револуционер и дел од [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#XIII генерација (1898)|тринаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панко Брашнаров]] (1883 — 1951) — истакнат револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], потпретседател на [[АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рајна Брзакова]] (1918 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Бунибарова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Бутникошарева]] (1919 — 1942) — учесник во [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} === В === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Вановски]] (1927 — ?) — гастроентерохепатолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|238}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Варналиев]] (1931 — ?) — политичар и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1969]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Варналиев]] (1886 — 1906) — револуционер, дел од четата на [[Петар Јуруков]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Варналиев]] (? — 1919) — општественик и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Варналиев]] (1863 — ?) — [[војвода]] и учесник во [[Илинденското востание]].<ref name=":14">{{Македонците|101}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Варналиев]] (1883 — 1903) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], член на [[МОК]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Варналиева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Варошлија]] (1947 — 2006) — новинар и работник во [[Радио Скопје]].<ref>{{МКЕ|244}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Васков]] (1912 — 1983) — меѓу првите ветеринари во [[СР Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Васков]] (1872 — ?) — просветител и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|петта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Васков]] (1934 — 2014) — хирург и професор, член на [[Македонската академија на науките и уметностите]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Васков]] (1880 — 1917) — генерал и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref>{{Македонците|70}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Васков]] (1870 — 1951) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учесник во [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Петар Поп Арсов: прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[Матица македонска]]|year=1997|isbn=9789989481031|location=[[Скопје]]|pages=141|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Васков]] (1875 — 1907) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=84|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Greece.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Ригас Велестинлис]] (1757 — 1798) — автор и секретар на кнезот на [[Влашко]].<ref>{{МКЕ|256}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Седат Вели]] (1920 — ?) — општественик и соработник за време на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|258}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Весковиќ-Вангели]] (1933 — 2007) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], позната по нејзиното проучување на [[АФЖ]].<ref>{{МКЕ|269}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Весов]] (? — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Весов]] (1882 — 1967) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и третата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Весов]] (1885 — 1954) — економист и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Весов]] (1832 — 1895) — општественик и деец на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Весов]] (1843 — 1922) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Весов]] (1883 — ?) — адвокат и правник, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Весов]] (1892 — 1922) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Весов]] (1891 — ?) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) — трговец и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Риза Вејселов]] (1922 — 1943) — претприемач и земјоделец, мачен од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка власт]].{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сато Вејселов]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=79}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Небојша Вилиќ]] (р. 1962) — историчар за уметност и професор во [[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]].<ref>{{МКЕ|276}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Витанов]] (р. 1953) — глумец и член на народниот театар на Велес.<ref>{{МКЕ|283}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Менка Вучковиќ]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Г === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стеван Габер]] (1919 — 1999) — адвокат и [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|ректор на Скопскиот универзитет]] меѓу [[1972]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Соња Гаврилова]] (р. 1962) — писателка и психолог на [[ПОУ „Маца Овчарова“ - Велес|ПОУ „Маца Овчарова“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лилјана Гаврилска]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Гајдов]] (1923 — 1941) — железнички работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{sfn|Малковски|1985|p=135}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Гајдов]] (1905 — 1992) — истакнат композитор, дел од [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација на повоена македонски музичари]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Галев]] (1872 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васка Гачева]] (1903 — 1961) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Гашева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Георгиев]] (1880 — ?) — борец и дел од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Магдалена Георгива]] (р. 1945) — [[математичар]] и редовен професор на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]].<ref>{{МКЕ|347}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Гигов]] (1883 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страхил Гигов]] (1909 — 1999) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Гигова]] (1910 — 1951) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Albania.svg}} {{Знаменце|Flag of Romania.svg}} [[Георги Гика]] (1600 — 1664) — војвода на [[Молдавија]] и подоцна [[Влашко]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Главинов]] (1869 — 1929) — истакнат револуционер и првиот пропагатор на социјализмот во Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Главинов]] (1880 — 1947) — мајстор и социјалист, деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Глушков]] (1873 — 1960) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драга Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Деса Гочева]] (1925 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Душко Гочевски]] (1962 — 2002) — херој и бранител. Учесник во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфликт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Гравчевски]] (1936 — 1978) — глумец и режисер во [[СР Македонија]], деец на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Грбевски]] (р. 1946) — филмски и телевизиски монтажер.<ref>{{МКЕ|395}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Григоров]] (1839 — 1899) — револуционер и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]].<ref name=":3">{{Македонците|38}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Грозданов]] (1873 — ?) — војвода и раководител на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=219-220}} === Д === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Давидов]] (1864 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2">{{Македонците|53}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Давкова]] (1898 — ?) — помогнала со снабдување на [[Шеснаесетта македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пенчо Давчев]] (1922 — 1995) — професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет на Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Наска Давчева]] (1925 — ?) — член на [[Комунистичката партија на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Дамкова]] (1909 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Менка Данаилова]] (1919 — 2005) — учесник во [[Народноослободителната борба]], дел од првата генерација на повоени учители. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рахилка Данаилова]] (1912 — 1976) — дејствувала во [[ГШ на НОВ и ПОМ]] кај [[Горно Врановци]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Деловски]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благојка Демниева-Кузмановска|Благојка Демниева]] (1920 — 1999) — просветителка и дејателка во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Демниевски - Бауман|Алексо Демниевски]] (1905 — 1961) — истакнат партизан и борец во [[Шпанската граѓанска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Депа Депинова]] (1906 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Деспотовска]] (1916 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Диамандиев]] (1882 — 1957) — историчар и општественик, учесник во [[Првата светска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Димитров]] (р. 1943) — машински инженер и поранешен заменик градоначалник на [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|466}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадин Димов]] (1920 — 1944) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]].{{sfn|Малковски|1985|p=116-117}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Димов]] (1918 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=98}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ќире Димов]] (1912 — 1940) — поет, работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].<ref>{{МКЕ|470}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Димова (Велес)|Васа Димова]] (1890 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Димова (Велес)|Марија Димова]] (1885 — 1966) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Димова]] (1908 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Димовски]] (р. 1959) — политичар и [[Министерство за политички систем и односи меѓу заедниците|министер за политички систем и односи меѓу заедници]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никодинка Димчева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Докурчев]] (1875 — 1918) — војвода и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Докурчев]] (1878 — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Домазетова]] (1926 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Антон Драндар]] (1837 — 1925) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Драндаров]] (1854 — ?) — деец на [[македонската емиграција во Бугарија]] и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание]].<ref name=":6">{{Македонците|58}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Драндаров]] (1876 — 1930) — дипломат и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|единаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Драндаров]] (1880 — 1926) — просветител, чиновник и деец на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Дрнков]] (1926 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ратко Дуев]] (р. 1970) — професор во [[Институт за класични студии|Институтот за класични студии]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Василка Дуракова]] (1900 — 1969) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веска Дусниева]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ѓ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Ѓелев]] (р. 1983) — писател и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ана Милевска Ѓеоргиева|Ана Ѓеоргиева]] (р. 1985) — новинарка и водител. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Ѓоргов]] (? — 1912) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]]. Учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Пиринска Македонија во борба за национално ослободување|last=Митрев|first=Димитар|publisher=Главниот одбор на Народниот фронт на Македонија|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=43|author-link=Димитар Митрев}}</ref> *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Ѓоргов]] (1910 — 1968) — повоен политичар и [[Министерство за економија и труд на Македонија|министер за стопанство]] на [[СР Македонија]]. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Ѓоргов]] (1858 — 1929) — револуционер, политичар и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Георгов|Иван Ѓоргов]] (1860 — 1936) — филозоф и ректор на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универизитет]]. Деец на [[МНИ]].<ref name=":4">{{Македонците|56}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Димитрија Чуповски и македонската национална свест|last=Ристовски|first=Блаже|publisher=[[Ѓурѓа (Издавачка куќа)|Ѓурѓа]]|year=1996|isbn=9789989676192|location=[[Скопје]]|pages=134|author-link=Блаже Ристовски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Георгов|Илија Ѓоргов]] (1860 — 1945) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]] меѓу [[1903]]-[[1931|1931 година]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ѓоргова]] (1913 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јасмина Ѓорѓиева]] (р. 1977) — писателка и поет. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Овчарова|Марија Ѓорѓиева]] (1922 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Ѓорев]] (1922 — 1942) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Десанка Ѓорева-Кепева|Десанка Ѓорева]] (1925 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Поп Ѓорчев]] (1904 — 1945) — лекар и револуционер, деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Поп Ѓорчев]] (1933 — 2016) — истакнат новинар и редактор во весникот „[[Нова Македонија]]“.<ref name=":17" /> === Е === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Есенчева]] (1923 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ж === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Христов Железаров|Димитар Железаров]] (1900 — 1979) — стоматолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Рајко Жинзифов]] (1839 — 1877) — истакнат поет и писател, претставник на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=За македонската литература|last=Спасов|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1969|location=[[Скопје]]|pages=30|author-link=Александар Спасов}}</ref> === З === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зарезанков]] (1890 — 1938) — [[Анархистички комунизам|анархокомунист]], ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Зафиров]] (1925 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Румена Зафирова]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Зафирова]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Зафирчев]] (р. 1980) — глумец и претставник на народниот театар на [[Велес]].<ref>{{МКЕ|559}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Здравева-Манева]] (1923 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Николина Здравева]] (1925 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бошко Златанов]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Зографов]] (1877 — 1940) — воен командир, учесник во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]]. Деец на [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|77}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Крум Зографов]] (1884 — 1922) — политичар и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|92}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Симеон Зографов]] (1876 — 1949) — политичар и општественик, градоначалник на [[Добрич]].<ref name=":11">{{Македонците|69}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зографов]] (1897 — 1964) — [[лингвист]] и [[македонист]], делегат во [[Комисија за јазик и правопис|јазичната комисија на АСНОМ]].<ref>{{Македонците|93}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данчо Зографски]] (1920 — 1997) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|575}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Зографски]] (1898 — 1985) — политичар и [[Градоначалник на Скопје|втор градоначалник на Скопје]] во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref name=":1">{{МКЕ|576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Зографски]] (1871 — 1945) — [[зограф]] и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1918]]-[[1920|1920 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Зографски]] (1895 — 1985) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и [[ВМРО (Обединета)]].<ref name=":1" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Томислав Зографски]] (1934 — 2000) — претставник од [[Повоена македонска музика#Трета генерација повоени македонски композитори|третата генерација на повоени македонски композитори]].<ref>{{МКЕ|577}}</ref> === И === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Иванов]] (1883 — 1906) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Иванов (музичар)|Игор Иванов]] (р. 1984) — член на [[Македонски кларинет квинтет|Македонскиот кларинет квинтет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ивева|Благородна Ивева]] (1922 — 1942) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Игнова]] (1922 — ?) — борец во единиците на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тима Икономова]] (1861 — 1937) — просветителка и дел од [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Илиев]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Илиева]] (1918 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Илиева]] (1923 — ?) — пушкомитралезец во [[Седма македонска ударна бригада|Седмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Илковски]] (1924 — 2001) — планинар и новинар, убиен од [[ОНА|терористичката организација УЧК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диаманди Ихчиев]] (1854 — 1913) — [[историчар]], член на [[БАН]].<ref>{{Македонците|80}}</ref> === Ј === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јакимов]] (1926 — 2024) — професор на [[Електротехнички факултет|Електротехничкиот факултет]] во [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|630}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Руса Јанева-Гулистојанова]] (1891 — 1966) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светозар Јаневски]] (р. 1947) — технолог и стопанственик.<ref>{{МКЕ|633}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Јанков]] (р. 1988) — писател, сценарист и романописец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Јанковиќ]] (1915 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Јанчев]] (1877 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=20-21}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Јанчева]] (р. 1949) — писателка и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Јованова-Журиќ]] (1921 — 1967) — дејателка на [[АФЖ]] и главен редактор на [[Македонка (списание)|списанието „Македонка“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Јованова]] (1924 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Роза Јованова]] (1914 — ?) — борец во [[Дваесет и прва македонска ударна бригада|Дваесет и првата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борче Јовчевски]] (р. 1957) — [[алпинист]], заедно со [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] се качиле на [[Монт Еверест]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќазим Јозалп]] (1880 — 1968) — претседател на собранието на [[Република Турција]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски|Панче Јолдашев]] (1915 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=84}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Јорданов]] (1922 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Јорданов]] (1920 — 1943) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јорданов]] (1887 — 1976) — глумец и дел од првиот театар на [[Царството Бугарија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Поп Јорданов - Орцето|Јордан Поп Јорданов]] (1881 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Личности од Македонија|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2002|isbn=9789989613289|location=[[Скопје]]|pages=143|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Поп Јорданов]] (1879 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Јорданова]] (1915 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Јорданова]] (1924 — ?) — деец на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рада Јорданова]] (1923 — ?) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски]] (1913 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сава Јосифова]] (1900 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Јосифовски (глумец)|Јосиф Јосифовски]] (1927 — 2001) — глумец и член на [[Народен театар (Битола)|Битолскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|648}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Јосмов]] (1920 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Меѓу првите жртви во НОБ во [[Велешко]].{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} === К === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Камишова - Нонча|Марија Камишова]] (1924 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Елизабета Канческа-Милевска|Елизабета Канчевска-Милевска]] (р. 1970) — политичарка и поранешна [[Министер за култура и туризам на Македонија|министерка за култура]].<ref>{{МКЕ|668}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Капчев]] (1921 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Капчева]] (1883 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=118}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Капчев]] (1910 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Карајорданов]] (1874 — 1931) — командир во [[Бугарската армија]], учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12">{{Македонците|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Каракостев]] (1910 — 1942) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Карамфилович]] (1839 — 1906) — учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]] и деец на [[ВМОК]]. Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|собранието на Бугарија]].<ref>{{Наведена книга|title=Кресненското востание во Македонија: 1878-1879|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|year=1982|location=[[Скопје]]|pages=45|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емануил Карамфилович]] (1855 — 1895) — револуционер и општественик, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Карафилов]] (1880 — 1940) — [[инженер]] во [[Царството Бугарија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Карахордиев]] (1859 — 1929) — офицер во [[Бугарската армија]], учесник во [[Балканските војни]].<ref>{{Македонците|78}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Карбева]] (1919 — ?) — учесник во Народноослободителната борба, делегат во [[Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Карпузов]] (1919 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Надежда Келкоцева]] (1924 — ?) — професор во [[Фармацевтски факултет - Скопје|Фармацевскиот факултет во Скопје]].<ref>{{МКЕ|686}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Керамитчиевски]] (1927 — 1997) — дефектолог и универзитетски професор.<ref>{{МКЕ|688}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Кирков]] (1923 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кирков]] (1920 — 1993) — новинар и публицист, деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":15">{{МКЕ|692}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Кирков]] (1927 — 2007) — професор во Технолошко-металуршкиот факултет во [[Скопје]].<ref name=":15" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Кирков]] (1882 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентат и заточениците во Фезан|last=Шатев|first=Павел|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1994|location=[[Скопје]]|pages=32|author-link=Павел Шатев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Оливер Китановски]] (1980 — 2001) — [[Список на загинати бранители во воениот конфликт во Македонија, 2001|бранител]], загинал во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфилкт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Климкар-Меанџиева]] (р. 1949) — професорка и член на [[ДПМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Климкаров]] (1913 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] (1821 — 1882) — писател, архивист, етнограф и учител за време на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=Книга за Џинот|last=Тодоровски|first=Гане|publisher=[[Матица македонска]]|year=2004|isbn=9789989485411|location=[[Скопје]]}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Константинов]] (1881 — 1906) — велешка војвода и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Копринкова]] (1890 — ?) — просветителка и деец на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Коробар]] (1912 — 1989) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[КПЈ]].<ref name=":16">{{МКЕ|737}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Коробар|Перо А. Коробар]] (1916 — 2004) — истакнат партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":16" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Д. Коробар]] (1914 — 2001) — партизан и политичар во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|738}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коробаров]] (1885 — ?) — општественик и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Коробаров]] (1847 — ?) — [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|учесник во борбата против Цариградската патријаршија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Коробаров]] (1859 — 1915) — командир, учесник во [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Коробаров]] (1855 — 1905) — [[полковник]] и дел од [[Русофилија|русофилскиот]] Русенски бунт. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коруновски]] (р. 1979) — ликовен [[уметник]] и академски [[вајар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Коруновски]] (р. 1987) — академски [[вајар]] и дел од [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|велешкиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Костов]] (1886 — 1918) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Спиро Костов]] (1848 — 1931) — револуционер, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]], [[Мелничкото востание]] и [[Првата балканска војна]].<ref>{{МКЕ|744}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосип Костовски]] (1926 — 1998) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Коџобашиев]] (р. 1962) — [[Собрание на Македонија|пратеник во Македонското собрание]] меѓу [[2011]]-[[2016|2016 г]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Кошулчев]] (1923 — 1942) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кошулчев]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119-120}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владо Кошулчев]] (1912 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Крајничанец]] (1895 — ?) — автор и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Крајчев]] (р. 1981) — писател на [[Еп|епска фантастика]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Крепиев]] (1882 — 1945) — деец на [[Илинденската организација]], ликвидиран при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Асен Крндев]] (1876 — ?) — [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дванаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Крстев]] (? — 1894) — истакнат [[зограф]] и [[фотограф]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Крстевски]] (1938 — 2017) — [[Список на генералите и адмиралите од Македонија|воен генерал]] и трет [[Началник на Генералштабот на АРМ|началник на генералштабот]] на [[АРМ]].<ref>{{МКЕ|764}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бано Кушев]] (1863 — 1910) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Кушев]] (1862 — 1901) — директор на [[Прилепско класно училиште|Прилепската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Кушев]] (1896 — 1922) — [[војвода]] и деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Развојот на македонскиот печат и новинарство, од првите почетоци до 1945 година|last=Мокров|first=Боро|publisher=[[Здружение на новинарите на Македонија]]|year=1980|location=[[Скопје]]|pages=280|author-link=Боро Мокров}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (трговец)|Михаил Кушев]] (1812 — 1905) — трговец и општественик во [[XIX век]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (револуционер)|Михаил Кушев]] (1905 — 1992) — архитект и револуционер, деец на [[ММТРО]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (општественик)|Михаил Кушев]] (1740 — 1855) — родоначалник на семејството Кушеви. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Кушев]] (1870 — 1939) — деец на [[Македонската револуционерна организација]] и воен лекар.<ref name=":9">{{Македонците|67}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страшимир Кушев]] (1877 — 1959) — учесник во [[Балканските војни]] и [[Првата светска војна]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Кушев]] (1901 — 1925) — деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. === Л === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Лазов]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Глишиќ]].{{sfn|Малковски|1985|p=86}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Левков]] (1911 — ?) — партизан и адвокат, [[Делегат на Првото заседание на АСНОМ|делегат во Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Леов]] (1923 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=102-103}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Леов]] (1920 — 1998) — [[раскажувач]], [[романописец]] и [[драмски автор]].<ref>{{МКЕ|793}}</ref> === Љ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитри Соле Љубин|Димитри Љубин]] (р. 1978) — писател и автор. === М === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Мазнев]] (1912 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|комунистичките репресии спрема Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Мајсторов]] (1935 — 2008) — глумец, [[драматург]] и [[режисер]].<ref>{{МКЕ|819}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Мајсторов]] (? — 1945) — револуционер и деец на [[МРО]], убиен при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Малинов]] (р. 1973) — музичар и [[композитор]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Малковски]] (р. 1957) — истакнат претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|906}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пепи Манасков]] (р. 1964) — [[ракометар]] и поранешен член на клубот „Борец“.<ref>{{МКЕ|908}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сашко Манасков]] (1968 — 2001) — [[македонски бранител]] и херој, учесник во [[Воениот конфликт во 2001|Воениот конфликт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Дамаскин Манушев]] (1875 — 1960) — меѓу првите фотографи во [[Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]] (1922 — 2012) — истакнат фотограф во [[Социјалистичка Република Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филимена Марковска]] (1920 — 2012) — општественик и сопруга на поетот [[Венко Марковски]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Арсени Мартинов]] (1843 — 1868) — револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското ослободително дело во XIX и XX век: пројави, релации и ликови|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1987|location=[[Скопје]]|pages=78|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Дамјан Мартинов]] (1875 — ?) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Мартулков]] (1878 — 1965) — истакнат претставник на [[Македонска социјалистичка група|македонското социјалистичко движење]] во [[XX век]].<ref>{{Мартулков}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пано Мартулков]] (1834 — ?) — активист и деец на [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], прогонет во [[Дијарбекир]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мартулков]] (1875 — 1947) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учител во [[Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универзитет]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското националноослободително движење во Битолскиот вилает (1893-1903)|last=Димески|first=Димитар|publisher=[[Студентски збор]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=279|author-link=Димитар Димески}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Матов]] (1864 — 1896) — [[фолклорист]] и [[етнограф]], припадник на [[ВМОК]].<ref name=":4" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славејко Матов]] (1869 — 1951) — деец на [[СМЕО]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Македонците|84}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Денис Махмудов]] (р. 1989) — [[Фудбал|фудбалер]] и дел од [[ПФК Левски (Софија)|ПФК Левски во Софија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Мацанов]] (1880 — 1947) — дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|Четиринаесетта генерација на воспитаници на Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Мацанов]] (1882 — ?) — дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|Четиринаесетта генерација на воспитаници на Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Мацанов]] (1859 — ?) — просветител и трговец за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Маџаров]] (1909 — 1944) — борец и учесник во [[Втората светска војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=148}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веселинка Маџарова]] (р. 1974) — професорка по [[Музика|музичко]] во [[ОУ „Васил Главинов“ - Велес|ОУ „Васил Главинов“ — Велес]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Коста Машу]] (1829 — 1905) — трговец и адвокат, деец на [[Романска пропаганда во Македонија|Романската пропаганда во Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Менкаџиев]] (1844 — 1909) — општественик и политичар, делегат во основачкиот конгрес на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]].<ref>{{Македонците|79}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мечев]] (1870 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Документи за борбата на македонскиот народ за самостојност и за национална држава: Од населувањето на Словените во Македонија до крајот на Првата светска војна|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=343|author-link=Христо Андонов Полјански}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Мижимаков]] (р. 1946) — [[режисер]] и филмски продуцент за [[Вардар филм]].<ref>{{МКЕ|945}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Милев]] (1921 — 1942) — борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Евтимија Милетиќ]] (1837 — 1909) — просветителка и сопруга на [[Јазичар|јазичарот]] [[Љубомир Милетиќ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мимовски]] (1912 — 1944) — борец и учесник во [[Народноослободителна борба]], загинал во [[Неготино]].{{sfn|Малковски|1985|p=86-87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Мирчев]] (1913 — 1944) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Мирчев]] (1921 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Мискинов]] (1862 — ?) — општественик и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Митрев]] (1926 — 1945) — учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Сремски фронт|Сремскиот фронт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Митрев]] (1919 — 1942) — истакнат борец на [[НОБ]] во [[Велес]] и [[Велешко]], дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Митрев]] (1900 — 1942) — помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тоде Митрев]] (1915 — 1942) — соработувал со [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Митрева]] (1918 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=122-123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Михајлов]] (1880 — ?) — борец од [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=66}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Михајлов (учител)|Илија Михајлов]] (1912 — 1995) — агроекономист и декан за Земјоделско-шумарскиот факултет.<ref>{{МКЕ|971}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мишко Михајловски]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Михов]] (1865 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Хаџи Мишев]] (1874 — 1957) — политичар и амбасадор. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|осмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларов|first=Георги|publisher=[[Македонски научен институт|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1930|location=[[Софија]]|pages=91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Мишковски]] (1903 — 1985) — учесник во [[Народноослободителната борба]], подоцна [[Југословенски терор врз Велешани|репресиран од комунистичкиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Мокров]] (1917 — 2005) — правник, публицист, припадник на [[Народноослободителната борба|комунистичкото и на студентското движење]].<ref>{{МКЕ|982}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мурџиев]] (1863 — ?) — командир во [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. === Н === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Најдов]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Најдов]] (1920 — 1943) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тихо Најдовски]] (1933 — 2007) — [[поет]], [[писател за деца]] и млади.<ref>{{МКЕ|1007}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Настев]] (1920 — 1944) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Настов]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Наумов]] (1848 — 1885) — [[ајдутин]] и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Македонците|36}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Наумов]] (1883 — 1941) — [[композитор]] и [[диригент]], автор на првата воена опера во Бугарија.<ref name=":7">{{Македонците|59}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓошо Нацев]] (1871 — 1944) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=108-109}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Венцислав Недев]] (р. 1949) — [[каратист]] и дел од ИТКФ.<ref>{{МКЕ|1039}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Нечев]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Нечев]] (1926 — ?) — ветеринар, докторирал во Загрепскиот универзитет.<ref>{{МКЕ|1046}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Султана Николова]] (1880 — 1949) — актерка во [[Народен театар „Иван Вазов“|народниот театар „Иван Вазов“]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Николовски (партизан)|Никола Николовски]] (1906 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Николовски (глумец)|Тодор Николовски]] (1902 — 2002) — театарски, филмски и телевизиски [[глумец]].<ref>{{МКЕ|1053}}</ref> === О === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Органџиев]] (1882 — 1958) — револуционер и борец од [[МОО]] за време на [[Балканските војни]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Органџиев]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цветанка Органџиева]] (1925 — 2018) — [[поет]], [[Славистика|славист]] и [[Историја на книжевноста|историчар на книжевноста]].<ref>{{МКЕ|1081}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Оровчанец]] (1905 — 1938) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], жртва на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1084}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Осмаков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66}} === П === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Italy.svg}} [[Ирена Павлова-Де Одорико]] (р. 1967) — писателка и член на [[Друштво на писатели на Македонија|Друштвото на писатели на Македонија]].<ref>{{МКЕ|1103}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Пајтонџиев]] (1907 — 2002) — учител за физичко здравстено образование и етнокореолог.<ref>{{МКЕ|1109}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Палашев]] (1879 — 1926) — просветен деец, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Паликрушев]] (1870 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Хаџи Панзов]] (1900 — 1936) — комунист и поет, учесник во [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]].<ref>{{МКЕ|1576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Панчев]] (1917 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66-67}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сотир Пеев]] (1843 — 1896) — [[ајдут]] и револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Отпор на Македонија во времето на турското владеење|last=Матковски|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=331|author-link=Александар Матковски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Пејовски]] (р. 1947) — композитор и аранжер.<ref>{{МКЕ|1127}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Пенов]] (р. 1957) — политичар и [[градоначалник на Скопје]] меѓу [[1996]]-[[2005|2005 година]].<ref>{{МКЕ|1132}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Пешев]] (1915 — 1944) — композитор и музичар, учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1156}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Пингов]] (1883 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Ние на татковината ѝ должиме сѐ, таа нам-ништо!|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2003|isbn=9789989613395|location=[[Скопје]]|pages=44-47|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Плавев]] (1867 — 1940) — деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]].<ref>{{МКЕ|1163}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Плејков]] (1873 — 1902) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Попов]] (1923 — 2007) — [[филмски режисер]], [[снимател]] и [[сценарист]].<ref>{{МКЕ|1187}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Пракицов]] (1917 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=89}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Пракицов]] (1842 — ?) — револуционер и учесник во [[Старозагорско востание|Старозагорското востание]].<ref name=":13">{{Македонците|76}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Прличко]] (1907 — 1995) — значаен глумец во повоената [[македонска кинематографија]].<ref>{{МКЕ|1227}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Прличков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=67-68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диме Прличков]] (1861 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=157}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Протич]] (1875 — 1959) — [[публицист]], [[археолог]] и [[литературен критичар]].<ref name=":6" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Протич]] (1874 — 1945) — [[адвокат]] и [[нотар]], главен на Софискиот воен суд за време на [[Првата светска војна]].<ref name=":8">{{Македонците|61}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Подолешов]] (1932 — ?) — истакнат [[хемичар]] во [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]], добитник на [[Наградата 13 Ноември|наградата „13 Ноември“]].<ref>{{МКЕ|1169}}</ref> === Р === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Раштанов]] (1878 — 1945) — политичар и деец на [[македонската емиграција во Бугарија]]. Претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото братство]].<ref>{{Мартулков|Поглавје=11}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ризо Ризов]] (1872 — 1950) — истакнат политичар и раководител во [[ВМРО (Обединета)]], повоено учествувал со управување на [[СР Македонија]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Ристов]] (1909 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Хаџи Ристов]] (1879 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=28-29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупка Хаџи Ристова]] (1931 — 2021) — професорка во Шумарскиот факултет во Скопје.<ref>{{МКЕ|1579}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Рогужаров]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Ружиновски]] (1935 — 2017) — генерал-полковник на [[ЈНА]], учесник во [[Опсада на Дубровник|Опсадата на Дубровник]].<ref>{{МКЕ|1286}}</ref> === С === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Саздов]] (1925 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=69}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Шефки Сали]] (1914 — 1944) — истакнат партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Самарџиев]] (1863 — ?) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=203-204}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Симеонов]] (1846 — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Симитчиева]] (1910 — 1994) — меѓу првите гинеколог-акушери во [[СФРЈ|повоена Југославија]].<ref>{{МКЕ|1359}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Смилев]] (1909 — 1996) — специјалист по болести на устата, забите и вилицата.<ref>{{МКЕ|1381}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Солев]] (1930 — 2003) — [[раскажувач]], [[романописец]], драмски автор, [[есеист]], [[книжевен критичар]] и [[преведувач]].<ref>{{МКЕ|1392}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Солев]] (1908 — 1943) — истакнат писател, автор на „''[[Бели мугри]]''“. Деец на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Спировски]] (1918 — 2004) — [[диригент]] за опера и балет во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1405}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Сребрев]] (1868 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=391-392}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Сребров]] (1881 — 1945) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=141}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Орце Сребров]] (1909 — 1995) — деец на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1408}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Стојанов (историчар)|Петар Стојанов]] (1922 — 1995) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]] и научен советник на [[ИНИ]].<ref>{{МКЕ|1430}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Страчков]] (1880 — 1942) — трговец и соработник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=127-128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Страчковски]] (1920 — 1943) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} === Т === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Танев]] (1863 — 1932) — генерал во [[Бугарската армија]]. Учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Тасков]] (1864 — 1943) — трговец и претприемач.{{sfn|Малковски|1985|p=142}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Тесличков|Јованче Тесличков]] (1925 — 1944) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=70-71}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Тикваров]] (1924 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Топчев]] (1869 — 1903) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]] и [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|81}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Тошев]] (1882 — ?) — борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=211}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Трајков]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=71-72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Трчков]] (1884 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентатори|last=Бошковски|first=Јован|publisher=[[Кочо Рацин (издавачка куќа)|Кочо Рацин]]|year=1962|location=[[Скопје]]|pages=70|author-link=Јован Бошковски}}</ref> === Ќ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Ќамилов]] (1898 — 1976) — [[Универзитет|универзитетски]] [[професор]] и [[Фолклор|фолклорист]]. Учесник во [[Шпанската граѓанска војна]] и [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОВ]].<ref>{{МКЕ|1521}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катица Ќулавкова]] (р. 1951) — книжевен теоретичар, антологичар, критичар и редовен член на [[МАНУ]].<ref>{{МКЕ|1523}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Ќучук|Јован Ќучуков]] (1911 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=129-130}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Чучуков-Себура|Киро Ќучуков]] (1919 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} === У === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пантелеј Урумов]] (? — 1909) — адвокат и учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref name=":8" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Епса Урумова]] (1922 — 2013) — специјалист по патолошка анатомија и професорка на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1535}}</ref> === Ф === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Живко Фирфов]] (1906 — 1984) — претставник на [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација]] [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|на македонски повоени композитори]].<ref name=":18">{{МКЕ|1558}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данка Фирфова]] (1918 — 2003) — оперска пејачка во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":18" /> === Х === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Христов]] (1866 — ?) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Николов|179}}</ref> === Ц === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Црвенов]] (1937 — 1997) — оперски певец во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":19">{{МКЕ|1606}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марин Црвенов]] (1945 — 2015) — балетан, кореограф и педагог.<ref name=":19" /> === Ч === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благоја Чоревски]] (р. 1947) — [[глумец]] и [[режисер]].<ref name=":20">{{МКЕ|1629}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Чоревски]] (1921 — 1955) — филмски и театарски [[глумец]], член на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]].<ref name=":20" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светослав Чочков]] (1896 — 1918) — офицер во [[Бугарската армија]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и седмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":13" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Чундев]] (р. 1947) — универзитетски професор на [[ФЕИТ|Факултетот за електроника и информациски технологии]].<ref>{{МКЕ|1631}}</ref> === Џ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Џампалов]] (1886 — 1941) — работник и жртва на [[Бомбардирање на Велес (1941)|бомбардирањето на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=144}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емилија Џипунова]] (р. 1935) — [[балерина]] и балетска критичарка.<ref>{{МКЕ|1640}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Џурнов]] (1921 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} === Ш === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веле Шојлев]] (1923 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], загинал во [[Ослободување на Тетово|ослободувачката битка на Тетово]].{{sfn|Малковски|1985|p=72-73}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Шоптрајанов]] (1907 — 2001) — филолог, универзитетски професор и културно-просветен деец.<ref>{{МКЕ|1658}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Шукаров]] (1919 — 2018) — гинеколог-акушер и универзитетски професор на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1663}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Шукаров]] (1889 — 1940) — воен деец, полковник во [[Бугарската армија]].<ref name=":10">{{Македонците|72}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Шулев]] (1875 — ?) — просветител и револуционер, член на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=360-361}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Шурев]] (1932 — 2004) — [[диригент]] за опера во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1670}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Шурков]] (1900 — 1938) — комунистички деец, ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1671}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Шурков]] (1893 — 1964) — претприемач, одржал добри односи со [[Мустафа Кемал Ататурк]].<ref>{{Македонците|83}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Шутев]] (1922 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del1_2021.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел I|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски I|2021}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/f_pelovski_makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del2_2022.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел II|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски II|2021}}}} i8mv8gysxq5tlodgomxbq1v9lxd6kxx 5581949 5581899 2026-06-24T16:05:34Z Gurther 105215 5581949 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на истакнати личности и дејци од градот [[Велес]]'''. Организиран по азбучен ред. == Список == __NOTOC__ [[#А|А]] — [[#Б|Б]] — [[#В|В]] — [[#Г|Г]] — [[#Д|Д]] — [[#Ѓ|Ѓ]] — [[#Е|Е]] — [[#Ж|Ж]] — [[#З|З]] — [[#И|И]] — [[#Ј|Ј]] — [[#К|К]] — [[#Л|Л]] — [[#Љ|Љ]] — [[#М|М]] — [[#Н|Н]] — [[#О|О]] — [[#П|П]] — [[#Р|Р]] — [[#С|С]] — [[#Т|Т]] — [[#Ќ|Ќ]] — [[#У|У]] — [[#Ф|Ф]] — [[#Х|Х]] — [[#Ц|Ц]] — [[#Ч|Ч]] — [[#Џ|Џ]] — [[#Ш|Ш]] ---- === А === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Абрашев]] (1912 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=77}} * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Емин Ага]] (? — 1830) — политичар и управител на [[Велес]] за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Методи Алексиев]] (1887 — 1924) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќор Али|Ќор Али-бег]] (? — 1860) — узурпатор на [[Велес]], соработувал со [[Рензовци|Рензовците]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.brigien.com/Kolonisti.pdf|title=Албанците во Република Македонија — само од 1780 година|last=Ивановски|first=Ристо|publisher=Бригиен|year=2014|location=[[Битола]]|pages=16}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Алтиев]] (р. 1942) — [[фолклорист]], библиотекар и [[книжевен критичар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Алчев]] (1903 — 1969) — музички педагог и композитор.<ref>{{МКЕ|43}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Анастасов]] (1922 — 1944) — курир и соработник на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]].{{sfn|Малковски|1985|p=112}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Анастасов]] (1869 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=297}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Ангелов]] (р. 1945) — астрофизичар и редовен професор во математичкиот факултет во [[Белград]].<ref>{{МКЕ|52}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боре Ангеловски]] (1944 — 2009) — истакнат театарски педагог, сценограф и глумец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Андов]] (1920 — 1983) — писател за деца, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[В'лчо Андов]] (? — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0">{{Македонците|31}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Андов]] (1927 — 1945) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Битка кај Гнилане|Битката кај Гнилане]].{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Андов (војник)|Стојан Андов]] (1919 — 1944) — војник од Југословенската војска и борец во [[Априлска војна|Априлската војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=147}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Поп Андов]] (1903 — ?) — лекар и учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref name=":17">{{МКЕ|1178}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Андова]] (1900 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Андонов]] (1878 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=214}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Андоновски]] (р. 1964) — политичар и поранешен директор на [[УБК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреја Андреев]] (1883 — 1941) — претприемач и касап.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бане Андреев]] (1905 — 1980) — истакнат политичар и деец на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Андреев]] (р. 1932) — првиот дипломиран режисер во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|60}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Андреев]] (1903 — ?) — деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Андреева]] (1883 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Анѓушев]] (р. 1969) — политичар од редовите на [[СДСМ]] и поранешен вицепремиер на Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Апостолов]] (1888 — 1962) — истакнат претставник на [[преродбена македонска музика]].<ref>{{МКЕ|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Арилон]] (р. 1992) — музичар и етнокореолог. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадинка Арсова]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лила Арсова]] (р. 1967) — автор, писател и поет за деца. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Арсова]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Арсовски]] (1927 — 1997) — поет и писател, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Атанасов]] (1926 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|Југословенскиот терор врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Ацев]] (1925 — 1945) — борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Аџиристова]] (1913 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. === Б === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Бабунска]] (1920 — 1999) — носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Галаба Бабунска]] (1906 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Бабунска]] (1904 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]], помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бабунски]] (1914 — ?) — партизан и деец на [[СКОЈ]], жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|југословенските репресии врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојана Бајалска]] (1921 — ?) — партизан и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Бегинов]] (1911 — 1996) — глумец и режисер во велешкиот народен театар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Берберчето]] (1875 — 1910) — револуционер и војвода на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојна Бисинова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катерина Блажевска]] (р. 1967) — новинар и водителка во [[Радио Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Бобев]] (1911 — 1944) — учесник во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=112-113}} * {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Леон Бога]] (1886 — 1974) — писател, учител и архивист. Деец на влашката литература. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Богданов]] (1879 — 1939) — истакнат револуционерен [[анархист]], дел од [[Гемиџиите]] и учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Борба за развој и афирмација на македонската нација|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=247|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мино Богданов]] (1912 — 1989) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]]. [[Југословенски терор врз Велешани|Репресиран од југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Богов]] (1870 — 1920) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Бојаџиев]] (1901 — 1930) — револуционер и деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Бојаџиев (револуционер)|Михаил Бојаџиев]] (1876 — ?) — просветител и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бојаџиев]] (1867 — 1911) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Виолета Бојковска]] (р. 1990) — писателка и автор на збирка раскази „''[[Барем наутро]]''“. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Бондиков]] (1878 — ?) — трговец и борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Савка Бондиќева]] (1926 — ?) — член на [[СКОЈ]] и подоцна борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Борисова]] (1922 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светлана Боцева]] (1928 — ?) — активист и [[Југословенски терор врз Велешани|жртва на југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Бошков]] (1878 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Бошков]] (1867 — ?) — учесник во [[Мелничкото востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајанка Бошковска]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Горанчо Бошковски]] (р. 1964) — член на [[Здружение на копаничарите на Македонија|Здружението на копаничари на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Бошнаков]] (1878 — 1904) — револуционер и дел од [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#XIII генерација (1898)|тринаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панко Брашнаров]] (1883 — 1951) — истакнат револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], потпретседател на [[АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рајна Брзакова]] (1918 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Бунибарова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Бутникошарева]] (1919 — 1942) — учесник во [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} === В === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Вановски]] (1927 — ?) — гастроентерохепатолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|238}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Варналиев]] (1931 — ?) — политичар и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1969]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Варналиев]] (1886 — 1906) — револуционер, дел од четата на [[Петар Јуруков]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Варналиев]] (? — 1919) — општественик и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Варналиев]] (1863 — ?) — [[војвода]] и учесник во [[Илинденското востание]].<ref name=":14">{{Македонците|101}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Варналиев]] (1883 — 1903) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], член на [[МОК]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Варналиева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Варошлија]] (1947 — 2006) — новинар и работник во [[Радио Скопје]].<ref>{{МКЕ|244}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Васков]] (1912 — 1983) — меѓу првите ветеринари во [[СР Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Васков]] (1872 — ?) — просветител и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|петта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Васков]] (1934 — 2014) — хирург и професор, член на [[Македонската академија на науките и уметностите]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Васков]] (1880 — 1917) — генерал и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref>{{Македонците|70}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Васков]] (1870 — 1951) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учесник во [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Петар Поп Арсов: прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[Матица македонска]]|year=1997|isbn=9789989481031|location=[[Скопје]]|pages=141|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Васков]] (1875 — 1907) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=84|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Greece.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Ригас Велестинлис]] (1757 — 1798) — автор и секретар на кнезот на [[Влашко]].<ref>{{МКЕ|256}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Седат Вели]] (1920 — ?) — општественик и соработник за време на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|258}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Весковиќ-Вангели]] (1933 — 2007) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], позната по нејзиното проучување на [[АФЖ]].<ref>{{МКЕ|269}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Весов]] (? — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Весов]] (1882 — 1967) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и третата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Весов]] (1885 — 1954) — економист и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Весов]] (1832 — 1895) — општественик и деец на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Весов]] (1843 — 1922) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Весов]] (1883 — ?) — адвокат и правник, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Весов]] (1892 — 1922) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Весов]] (1891 — ?) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) — трговец и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Риза Вејселов]] (1922 — 1943) — претприемач и земјоделец, мачен од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка власт]].{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сато Вејселов]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=79}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Небојша Вилиќ]] (р. 1962) — историчар за уметност и професор во [[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]].<ref>{{МКЕ|276}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Витанов]] (р. 1953) — глумец и член на народниот театар на Велес.<ref>{{МКЕ|283}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Менка Вучковиќ]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Г === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стеван Габер]] (1919 — 1999) — адвокат и [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|ректор на Скопскиот универзитет]] меѓу [[1972]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Соња Гаврилова]] (р. 1962) — писателка и психолог на [[ПОУ „Маца Овчарова“ - Велес|ПОУ „Маца Овчарова“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лилјана Гаврилска]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Гајдов]] (1923 — 1941) — железнички работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{sfn|Малковски|1985|p=135}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Гајдов]] (1905 — 1992) — истакнат композитор, дел од [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација на повоена македонски музичари]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Галев]] (1872 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васка Гачева]] (1903 — 1961) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Гашева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Георгиев]] (1880 — ?) — борец и дел од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Магдалена Георгива]] (р. 1945) — [[математичар]] и редовен професор на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]].<ref>{{МКЕ|347}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Гигов]] (1883 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страхил Гигов]] (1909 — 1999) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Гигова]] (1910 — 1951) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Albania.svg}} {{Знаменце|Flag of Romania.svg}} [[Георги Гика]] (1600 — 1664) — војвода на [[Молдавија]] и подоцна [[Влашко]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Главинов]] (1869 — 1929) — истакнат револуционер и првиот пропагатор на социјализмот во Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Главинов]] (1880 — 1947) — мајстор и социјалист, деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Глушков]] (1873 — 1960) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драга Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Деса Гочева]] (1925 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Душко Гочевски]] (1962 — 2002) — херој и бранител. Учесник во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфликт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Гравчевски]] (1936 — 1978) — глумец и режисер во [[СР Македонија]], деец на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Грбевски]] (р. 1946) — филмски и телевизиски монтажер.<ref>{{МКЕ|395}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Григоров]] (1839 — 1899) — револуционер и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]].<ref name=":3">{{Македонците|38}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Грозданов]] (1873 — ?) — војвода и раководител на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=219-220}} === Д === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Давидов]] (1864 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2">{{Македонците|53}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Давкова]] (1898 — ?) — помогнала со снабдување на [[Шеснаесетта македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пенчо Давчев]] (1922 — 1995) — професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет на Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Наска Давчева]] (1925 — ?) — член на [[Комунистичката партија на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Дамкова]] (1909 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Менка Данаилова]] (1919 — 2005) — учесник во [[Народноослободителната борба]], дел од првата генерација на повоени учители. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рахилка Данаилова]] (1912 — 1976) — дејствувала во [[ГШ на НОВ и ПОМ]] кај [[Горно Врановци]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Деловски]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благојка Демниева-Кузмановска|Благојка Демниева]] (1920 — 1999) — просветителка и дејателка во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Демниевски - Бауман|Алексо Демниевски]] (1905 — 1961) — истакнат партизан и борец во [[Шпанската граѓанска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Депа Депинова]] (1906 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Деспотовска]] (1916 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Диамандиев]] (1882 — 1957) — историчар и општественик, учесник во [[Првата светска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Димитров]] (р. 1943) — машински инженер и поранешен заменик градоначалник на [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|466}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадин Димов]] (1920 — 1944) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]].{{sfn|Малковски|1985|p=116-117}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Димов]] (1918 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=98}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ќире Димов]] (1912 — 1940) — поет, работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].<ref>{{МКЕ|470}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Димова (Велес)|Васа Димова]] (1890 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Димова (Велес)|Марија Димова]] (1885 — 1966) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Димова]] (1908 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Димовски]] (р. 1959) — политичар и [[Министерство за политички систем и односи меѓу заедниците|министер за политички систем и односи меѓу заедници]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никодинка Димчева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Докурчев]] (1875 — 1918) — војвода и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Докурчев]] (1878 — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Домазетова]] (1926 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Антон Драндар]] (1837 — 1925) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Драндаров]] (1854 — ?) — деец на [[македонската емиграција во Бугарија]] и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание]].<ref name=":6">{{Македонците|58}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Драндаров]] (1876 — 1930) — дипломат и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|единаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Драндаров]] (1880 — 1926) — просветител, чиновник и деец на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Дрнков]] (1926 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ратко Дуев]] (р. 1970) — професор во [[Институт за класични студии|Институтот за класични студии]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Василка Дуракова]] (1900 — 1969) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веска Дусниева]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ѓ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Ѓелев]] (р. 1983) — писател и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ана Милевска Ѓеоргиева|Ана Ѓеоргиева]] (р. 1985) — новинарка и водител. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Ѓоргов]] (? — 1912) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]]. Учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Пиринска Македонија во борба за национално ослободување|last=Митрев|first=Димитар|publisher=Главниот одбор на Народниот фронт на Македонија|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=43|author-link=Димитар Митрев}}</ref> *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Ѓоргов]] (1910 — 1968) — повоен политичар и [[Министерство за економија и труд на Македонија|министер за стопанство]] на [[СР Македонија]]. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Ѓоргов]] (1858 — 1929) — револуционер, политичар и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Георгов|Иван Ѓоргов]] (1860 — 1936) — филозоф и ректор на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универизитет]]. Деец на [[МНИ]].<ref name=":4">{{Македонците|56}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Димитрија Чуповски и македонската национална свест|last=Ристовски|first=Блаже|publisher=[[Ѓурѓа (Издавачка куќа)|Ѓурѓа]]|year=1996|isbn=9789989676192|location=[[Скопје]]|pages=134|author-link=Блаже Ристовски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Георгов|Илија Ѓоргов]] (1860 — 1945) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]] меѓу [[1903]]-[[1931|1931 година]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ѓоргова]] (1913 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јасмина Ѓорѓиева]] (р. 1977) — писателка и поет. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Овчарова|Марија Ѓорѓиева]] (1922 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Ѓорев]] (1922 — 1942) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Десанка Ѓорева-Кепева|Десанка Ѓорева]] (1925 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Поп Ѓорчев]] (1904 — 1945) — лекар и револуционер, деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Поп Ѓорчев]] (1933 — 2016) — истакнат новинар и редактор во весникот „[[Нова Македонија]]“.<ref name=":17" /> === Е === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Есенчева]] (1923 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ж === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Христов Железаров|Димитар Железаров]] (1900 — 1979) — стоматолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Рајко Жинзифов]] (1839 — 1877) — истакнат поет и писател, претставник на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=За македонската литература|last=Спасов|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1969|location=[[Скопје]]|pages=30|author-link=Александар Спасов}}</ref> === З === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зарезанков]] (1890 — 1938) — [[Анархистички комунизам|анархокомунист]], ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Зафиров]] (1925 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Румена Зафирова]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Зафирова]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Зафирчев]] (р. 1980) — глумец и претставник на народниот театар на [[Велес]].<ref>{{МКЕ|559}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Здравева-Манева]] (1923 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Николина Здравева]] (1925 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бошко Златанов]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Зографов]] (1877 — 1940) — воен командир, учесник во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]]. Деец на [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|77}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Крум Зографов]] (1884 — 1922) — политичар и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|92}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Симеон Зографов]] (1876 — 1949) — политичар и општественик, градоначалник на [[Добрич]].<ref name=":11">{{Македонците|69}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зографов]] (1897 — 1964) — [[лингвист]] и [[македонист]], делегат во [[Комисија за јазик и правопис|јазичната комисија на АСНОМ]].<ref>{{Македонците|93}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данчо Зографски]] (1920 — 1997) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|575}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Зографски]] (1898 — 1985) — политичар и [[Градоначалник на Скопје|втор градоначалник на Скопје]] во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref name=":1">{{МКЕ|576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Зографски]] (1871 — 1945) — [[зограф]] и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1918]]-[[1920|1920 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Зографски]] (1895 — 1985) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и [[ВМРО (Обединета)]].<ref name=":1" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Томислав Зографски]] (1934 — 2000) — претставник од [[Повоена македонска музика#Трета генерација повоени македонски композитори|третата генерација на повоени македонски композитори]].<ref>{{МКЕ|577}}</ref> === И === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Иванов]] (1883 — 1906) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Иванов (музичар)|Игор Иванов]] (р. 1984) — член на [[Македонски кларинет квинтет|Македонскиот кларинет квинтет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ивева|Благородна Ивева]] (1922 — 1942) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Игнова]] (1922 — ?) — борец во единиците на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тима Икономова]] (1861 — 1937) — просветителка и дел од [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Илиев]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Илиева]] (1918 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Илиева]] (1923 — ?) — пушкомитралезец во [[Седма македонска ударна бригада|Седмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Илковски]] (1924 — 2001) — планинар и новинар, убиен од [[ОНА|терористичката организација УЧК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диаманди Ихчиев]] (1854 — 1913) — [[историчар]], член на [[БАН]].<ref>{{Македонците|80}}</ref> === Ј === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јакимов]] (1926 — 2024) — професор на [[Електротехнички факултет|Електротехничкиот факултет]] во [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|630}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Руса Јанева-Гулистојанова]] (1891 — 1966) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светозар Јаневски]] (р. 1947) — технолог и стопанственик.<ref>{{МКЕ|633}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Јанков]] (р. 1988) — писател, сценарист и романописец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Јанковиќ]] (1915 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Јанчев]] (1877 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=20-21}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Јанчева]] (р. 1949) — писателка и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Јованова-Журиќ]] (1921 — 1967) — дејателка на [[АФЖ]] и главен редактор на [[Македонка (списание)|списанието „Македонка“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Јованова]] (1924 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Роза Јованова]] (1914 — ?) — борец во [[Дваесет и прва македонска ударна бригада|Дваесет и првата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борче Јовчевски]] (р. 1957) — [[алпинист]], заедно со [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] се качиле на [[Монт Еверест]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќазим Јозалп]] (1880 — 1968) — претседател на собранието на [[Република Турција]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски|Панче Јолдашев]] (1915 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=84}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Јорданов]] (1922 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Јорданов]] (1920 — 1943) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јорданов]] (1887 — 1976) — глумец и дел од првиот театар на [[Царството Бугарија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Поп Јорданов - Орцето|Јордан Поп Јорданов]] (1881 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Личности од Македонија|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2002|isbn=9789989613289|location=[[Скопје]]|pages=143|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Поп Јорданов]] (1879 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Јорданова]] (1915 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Јорданова]] (1924 — ?) — деец на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рада Јорданова]] (1923 — ?) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски]] (1913 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сава Јосифова]] (1900 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Јосифовски (глумец)|Јосиф Јосифовски]] (1927 — 2001) — глумец и член на [[Народен театар (Битола)|Битолскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|648}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Јосмов]] (1920 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Меѓу првите жртви во НОБ во [[Велешко]].{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} === К === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Камишова - Нонча|Марија Камишова]] (1924 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Елизабета Канческа-Милевска|Елизабета Канчевска-Милевска]] (р. 1970) — политичарка и поранешна [[Министер за култура и туризам на Македонија|министерка за култура]].<ref>{{МКЕ|668}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Капчев]] (1921 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Капчева]] (1883 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=118}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Капчев]] (1910 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Карајорданов]] (1874 — 1931) — командир во [[Бугарската армија]], учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12">{{Македонците|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Каракостев]] (1910 — 1942) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Карамфилович]] (1839 — 1906) — учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]] и деец на [[ВМОК]]. Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|собранието на Бугарија]].<ref>{{Наведена книга|title=Кресненското востание во Македонија: 1878-1879|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|year=1982|location=[[Скопје]]|pages=45|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емануил Карамфилович]] (1855 — 1895) — револуционер и општественик, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Карафилов]] (1880 — 1940) — [[инженер]] во [[Царството Бугарија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Карахордиев]] (1859 — 1929) — офицер во [[Бугарската армија]], учесник во [[Балканските војни]].<ref>{{Македонците|78}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Карбева]] (1919 — ?) — учесник во Народноослободителната борба, делегат во [[Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Карпузов]] (1919 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Надежда Келкоцева]] (1924 — ?) — професор во [[Фармацевтски факултет - Скопје|Фармацевскиот факултет во Скопје]].<ref>{{МКЕ|686}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Керамитчиевски]] (1927 — 1997) — дефектолог и универзитетски професор.<ref>{{МКЕ|688}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Кирков]] (1923 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кирков]] (1920 — 1993) — новинар и публицист, деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":15">{{МКЕ|692}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Кирков]] (1927 — 2007) — професор во Технолошко-металуршкиот факултет во [[Скопје]].<ref name=":15" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Кирков]] (1882 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентат и заточениците во Фезан|last=Шатев|first=Павел|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1994|location=[[Скопје]]|pages=32|author-link=Павел Шатев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Оливер Китановски]] (1980 — 2001) — [[Список на загинати бранители во воениот конфликт во Македонија, 2001|бранител]], загинал во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфилкт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Климкар-Меанџиева]] (р. 1949) — професорка и член на [[ДПМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Климкаров]] (1913 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] (1821 — 1882) — писател, архивист, етнограф и учител за време на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=Книга за Џинот|last=Тодоровски|first=Гане|publisher=[[Матица македонска]]|year=2004|isbn=9789989485411|location=[[Скопје]]}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Константинов]] (1881 — 1906) — велешка војвода и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Копринкова]] (1890 — ?) — просветителка и деец на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Коробар]] (1912 — 1989) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[КПЈ]].<ref name=":16">{{МКЕ|737}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Коробар|Перо А. Коробар]] (1916 — 2004) — истакнат партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":16" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Д. Коробар]] (1914 — 2001) — партизан и политичар во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|738}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коробаров]] (1885 — ?) — општественик и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Коробаров]] (1847 — ?) — [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|учесник во борбата против Цариградската патријаршија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Коробаров]] (1859 — 1915) — командир, учесник во [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Коробаров]] (1855 — 1905) — [[полковник]] и дел од [[Русофилија|русофилскиот]] Русенски бунт. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коруновски]] (р. 1979) — ликовен [[уметник]] и академски [[вајар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Коруновски]] (р. 1987) — академски [[вајар]] и дел од [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|велешкиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Костов]] (1886 — 1918) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Спиро Костов]] (1848 — 1931) — револуционер, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]], [[Мелничкото востание]] и [[Првата балканска војна]].<ref>{{МКЕ|744}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосип Костовски]] (1926 — 1998) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Коџобашиев]] (р. 1962) — [[Собрание на Македонија|пратеник во Македонското собрание]] меѓу [[2011]]-[[2016|2016 г]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Кошулчев]] (1923 — 1942) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кошулчев]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119-120}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владо Кошулчев]] (1912 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Крајничанец]] (1895 — ?) — автор и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Крајчев]] (р. 1981) — писател на [[Еп|епска фантастика]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Крепиев]] (1882 — 1945) — деец на [[Илинденската организација]], ликвидиран при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Асен Крндев]] (1876 — ?) — [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дванаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Крстев]] (? — 1894) — истакнат [[зограф]] и [[фотограф]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Крстевски]] (1938 — 2017) — [[Список на генералите и адмиралите од Македонија|воен генерал]] и трет [[Началник на Генералштабот на АРМ|началник на генералштабот]] на [[АРМ]].<ref>{{МКЕ|764}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бано Кушев]] (1863 — 1910) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Кушев]] (1862 — 1901) — директор на [[Прилепско класно училиште|Прилепската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Кушев]] (1896 — 1922) — [[војвода]] и деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Развојот на македонскиот печат и новинарство, од првите почетоци до 1945 година|last=Мокров|first=Боро|publisher=[[Здружение на новинарите на Македонија]]|year=1980|location=[[Скопје]]|pages=280|author-link=Боро Мокров}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (трговец)|Михаил Кушев]] (1812 — 1905) — трговец и општественик во [[XIX век]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (револуционер)|Михаил Кушев]] (1905 — 1992) — архитект и револуционер, деец на [[ММТРО]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (општественик)|Михаил Кушев]] (1740 — 1855) — родоначалник на семејството Кушеви. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Кушев]] (1870 — 1939) — деец на [[Македонската револуционерна организација]] и воен лекар.<ref name=":9">{{Македонците|67}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страшимир Кушев]] (1877 — 1959) — учесник во [[Балканските војни]] и [[Првата светска војна]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Кушев]] (1901 — 1925) — деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. === Л === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Лазов]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Глишиќ]].{{sfn|Малковски|1985|p=86}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Левков]] (1911 — ?) — партизан и адвокат, [[Делегат на Првото заседание на АСНОМ|делегат во Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Леов]] (1923 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=102-103}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Леов]] (1920 — 1998) — [[раскажувач]], [[романописец]] и [[драмски автор]].<ref>{{МКЕ|793}}</ref> === Љ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитри Соле Љубин|Димитри Љубин]] (р. 1978) — писател и автор. === М === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Мазнев]] (1912 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|комунистичките репресии спрема Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Мајсторов]] (1935 — 2008) — глумец, [[драматург]] и [[режисер]].<ref>{{МКЕ|819}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Мајсторов]] (? — 1945) — револуционер и деец на [[МРО]], убиен при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Малинов]] (р. 1973) — музичар и [[композитор]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Малковски]] (р. 1957) — истакнат претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|906}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пепи Манасков]] (р. 1964) — [[ракометар]] и поранешен член на клубот „Борец“.<ref>{{МКЕ|908}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сашко Манасков]] (1968 — 2001) — [[македонски бранител]] и херој, учесник во [[Воениот конфликт во 2001|Воениот конфликт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Дамаскин Манушев]] (1875 — 1960) — меѓу првите фотографи во [[Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]] (1922 — 2012) — истакнат фотограф во [[Социјалистичка Република Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филимена Марковска]] (1920 — 2012) — општественик и сопруга на поетот [[Венко Марковски]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Арсени Мартинов]] (1843 — 1868) — револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското ослободително дело во XIX и XX век: пројави, релации и ликови|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1987|location=[[Скопје]]|pages=78|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Дамјан Мартинов]] (1875 — ?) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Мартулков]] (1878 — 1965) — истакнат претставник на [[Македонска социјалистичка група|македонското социјалистичко движење]] во [[XX век]].<ref>{{Мартулков}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пано Мартулков]] (1834 — ?) — активист и деец на [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], прогонет во [[Дијарбекир]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мартулков]] (1875 — 1947) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учител во [[Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универзитет]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското националноослободително движење во Битолскиот вилает (1893-1903)|last=Димески|first=Димитар|publisher=[[Студентски збор]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=279|author-link=Димитар Димески}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Матов]] (1864 — 1896) — [[фолклорист]] и [[етнограф]], припадник на [[ВМОК]].<ref name=":4" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славејко Матов]] (1869 — 1951) — деец на [[СМЕО]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Македонците|84}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Денис Махмудов]] (р. 1989) — [[Фудбал|фудбалер]] и дел од [[ПФК Левски (Софија)|ПФК Левски во Софија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Мацанов]] (1880 — 1947) — дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|Четиринаесетта генерација на воспитаници на Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Мацанов]] (1882 — ?) — дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|Четиринаесетта генерација на воспитаници на Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Мацанов]] (1859 — ?) — просветител и трговец за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Маџаров]] (1909 — 1944) — борец и учесник во [[Втората светска војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=148}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веселинка Маџарова]] (р. 1974) — професорка по [[Музика|музичко]] во [[ОУ „Васил Главинов“ - Велес|ОУ „Васил Главинов“ — Велес]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Коста Машу]] (1829 — 1905) — трговец и адвокат, деец на [[Романска пропаганда во Македонија|Романската пропаганда во Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Менкаџиев]] (1844 — 1909) — општественик и политичар, делегат во основачкиот конгрес на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]].<ref>{{Македонците|79}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мечев]] (1870 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Документи за борбата на македонскиот народ за самостојност и за национална држава: Од населувањето на Словените во Македонија до крајот на Првата светска војна|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=343|author-link=Христо Андонов Полјански}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Мижимаков]] (р. 1946) — [[режисер]] и филмски продуцент за [[Вардар филм]].<ref>{{МКЕ|945}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Милев]] (1921 — 1942) — борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Евтимија Милетиќ]] (1837 — 1909) — просветителка и сопруга на [[Јазичар|јазичарот]] [[Љубомир Милетиќ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мимовски]] (1912 — 1944) — борец и учесник во [[Народноослободителна борба]], загинал во [[Неготино]].{{sfn|Малковски|1985|p=86-87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Мирчев]] (1913 — 1944) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Мирчев]] (1921 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Мискинов]] (1862 — ?) — општественик и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Митрев]] (1926 — 1945) — учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Сремски фронт|Сремскиот фронт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Митрев]] (1919 — 1942) — истакнат борец на [[НОБ]] во [[Велес]] и [[Велешко]], дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Митрев]] (1900 — 1942) — помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тоде Митрев]] (1915 — 1942) — соработувал со [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Митрева]] (1918 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=122-123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Михајлов]] (1880 — ?) — борец од [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=66}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Михајлов (учител)|Илија Михајлов]] (1912 — 1995) — агроекономист и декан за Земјоделско-шумарскиот факултет.<ref>{{МКЕ|971}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мишко Михајловски]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Михов]] (1865 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Хаџи Мишев]] (1874 — 1957) — политичар и амбасадор. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|осмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларов|first=Георги|publisher=[[Македонски научен институт|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1930|location=[[Софија]]|pages=91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Мишковски]] (1903 — 1985) — учесник во [[Народноослободителната борба]], подоцна [[Југословенски терор врз Велешани|репресиран од комунистичкиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Мокров]] (1917 — 2005) — правник, публицист, припадник на [[Народноослободителната борба|комунистичкото и на студентското движење]].<ref>{{МКЕ|982}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мурџиев]] (1863 — ?) — командир во [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. === Н === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Најдов]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Најдов]] (1920 — 1943) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тихо Најдовски]] (1933 — 2007) — [[поет]], [[писател за деца]] и млади.<ref>{{МКЕ|1007}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Каролина Насковска]] (р. 1970) — политчарка од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]], пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Настев]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Настов]] (1921 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Наумов]] (1848 — 1885) — [[ајдутин]] и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Македонците|36}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Темелко Наумов]] (1870 — ?) — [[војвода]] од [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Наумов]] (1883 — 1941) — [[композитор]] и [[диригент]], автор на првата воена опера во Бугарија.<ref name=":7">{{Македонците|59}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓошо Нацев]] (1871 — 1944) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=108-109}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Венцислав Недев]] (р. 1949) — [[каратист]] и дел од ИТКФ.<ref>{{МКЕ|1039}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ноне Неделковска|Нона Неделковска]] (р. 1986) — [[пејачка]] во [[Златно славејче]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Нечев]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Нечев]] (1926 — ?) — ветеринар, докторирал во Загрепскиот универзитет.<ref>{{МКЕ|1046}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Султана Николова]] (1880 — 1949) — актерка во [[Народен театар „Иван Вазов“|народниот театар „Иван Вазов“]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драгољуб Николовски]] (1928 — 2016) — политичар и пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Николовски (партизан)|Никола Николовски]] (1906 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Николовски (глумец)|Тодор Николовски]] (1902 — 2002) — театарски, филмски и телевизиски [[глумец]].<ref>{{МКЕ|1053}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Новакова]] (1917 — ?) — деец на [[АФЖ]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. === О === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Органџиев]] (1882 — 1958) — револуционер и борец од [[МОО]] за време на [[Балканските војни]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Органџиев]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цветанка Органџиева]] (1925 — 2018) — [[поет]], [[Славистика|славист]] и [[Историја на книжевноста|историчар на книжевноста]].<ref>{{МКЕ|1081}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Оровчанец]] (1905 — 1938) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], жртва на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1084}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Осмаков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66}} === П === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Italy.svg}} [[Ирена Павлова-Де Одорико]] (р. 1967) — писателка и член на [[Друштво на писатели на Македонија|Друштвото на писатели на Македонија]].<ref>{{МКЕ|1103}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Пајтонџиев]] (1907 — 2002) — учител за физичко здравстено образование и етнокореолог.<ref>{{МКЕ|1109}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Палашев]] (1879 — 1926) — просветен деец, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Паликрушев]] (1870 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Хаџи Панзов]] (1900 — 1936) — комунист и поет, учесник во [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]].<ref>{{МКЕ|1576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Панчев]] (1917 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66-67}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сотир Пеев]] (1843 — 1896) — [[ајдут]] и револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Отпор на Македонија во времето на турското владеење|last=Матковски|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=331|author-link=Александар Матковски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Пејовски]] (р. 1947) — композитор и аранжер.<ref>{{МКЕ|1127}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Пенов]] (р. 1957) — политичар и [[градоначалник на Скопје]] меѓу [[1996]]-[[2005|2005 година]].<ref>{{МКЕ|1132}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Пешев]] (1915 — 1944) — композитор и музичар, учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1156}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Пингов]] (1883 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Ние на татковината ѝ должиме сѐ, таа нам-ништо!|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2003|isbn=9789989613395|location=[[Скопје]]|pages=44-47|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Плавев]] (1867 — 1940) — деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]].<ref>{{МКЕ|1163}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Плејков]] (1873 — 1902) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Попов]] (1923 — 2007) — [[филмски режисер]], [[снимател]] и [[сценарист]].<ref>{{МКЕ|1187}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Пракицов]] (1917 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=89}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Пракицов]] (1842 — ?) — револуционер и учесник во [[Старозагорско востание|Старозагорското востание]].<ref name=":13">{{Македонците|76}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Прличко]] (1907 — 1995) — значаен глумец во повоената [[македонска кинематографија]].<ref>{{МКЕ|1227}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Прличков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=67-68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диме Прличков]] (1861 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=157}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Протич]] (1875 — 1959) — [[публицист]], [[археолог]] и [[литературен критичар]].<ref name=":6" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Протич]] (1874 — 1945) — [[адвокат]] и [[нотар]], главен на Софискиот воен суд за време на [[Првата светска војна]].<ref name=":8">{{Македонците|61}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Подолешов]] (1932 — ?) — истакнат [[хемичар]] во [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]], добитник на [[Наградата 13 Ноември|наградата „13 Ноември“]].<ref>{{МКЕ|1169}}</ref> === Р === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Раштанов]] (1878 — 1945) — политичар и деец на [[македонската емиграција во Бугарија]]. Претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото братство]].<ref>{{Мартулков|Поглавје=11}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ризо Ризов]] (1872 — 1950) — истакнат политичар и раководител во [[ВМРО (Обединета)]], повоено учествувал со управување на [[СР Македонија]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Ристов]] (1909 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Хаџи Ристов]] (1879 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=28-29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупка Хаџи Ристова]] (1931 — 2021) — професорка во Шумарскиот факултет во Скопје.<ref>{{МКЕ|1579}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Рогужаров]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Ружиновски]] (1935 — 2017) — генерал-полковник на [[ЈНА]], учесник во [[Опсада на Дубровник|Опсадата на Дубровник]].<ref>{{МКЕ|1286}}</ref> === С === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Саздов]] (1925 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=69}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Шефки Сали]] (1914 — 1944) — истакнат партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Самарџиев]] (1863 — ?) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=203-204}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Симеонов]] (1846 — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Симитчиева]] (1910 — 1994) — меѓу првите гинеколог-акушери во [[СФРЈ|повоена Југославија]].<ref>{{МКЕ|1359}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Смилев]] (1909 — 1996) — специјалист по болести на устата, забите и вилицата.<ref>{{МКЕ|1381}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Солев]] (1930 — 2003) — [[раскажувач]], [[романописец]], драмски автор, [[есеист]], [[книжевен критичар]] и [[преведувач]].<ref>{{МКЕ|1392}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Солев]] (1908 — 1943) — истакнат писател, автор на „''[[Бели мугри]]''“. Деец на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Спировски]] (1918 — 2004) — [[диригент]] за опера и балет во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1405}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Сребрев]] (1868 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=391-392}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Сребров]] (1881 — 1945) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=141}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Орце Сребров]] (1909 — 1995) — деец на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1408}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Стојанов (историчар)|Петар Стојанов]] (1922 — 1995) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]] и научен советник на [[ИНИ]].<ref>{{МКЕ|1430}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Страчков]] (1880 — 1942) — трговец и соработник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=127-128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Страчковски]] (1920 — 1943) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} === Т === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Танев]] (1863 — 1932) — генерал во [[Бугарската армија]]. Учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Тасков]] (1864 — 1943) — трговец и претприемач.{{sfn|Малковски|1985|p=142}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Тесличков|Јованче Тесличков]] (1925 — 1944) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=70-71}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Тикваров]] (1924 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Топчев]] (1869 — 1903) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]] и [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|81}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Тошев]] (1882 — ?) — борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=211}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Трајков]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=71-72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Трчков]] (1884 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентатори|last=Бошковски|first=Јован|publisher=[[Кочо Рацин (издавачка куќа)|Кочо Рацин]]|year=1962|location=[[Скопје]]|pages=70|author-link=Јован Бошковски}}</ref> === Ќ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Ќамилов]] (1898 — 1976) — [[Универзитет|универзитетски]] [[професор]] и [[Фолклор|фолклорист]]. Учесник во [[Шпанската граѓанска војна]] и [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОВ]].<ref>{{МКЕ|1521}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катица Ќулавкова]] (р. 1951) — книжевен теоретичар, антологичар, критичар и редовен член на [[МАНУ]].<ref>{{МКЕ|1523}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Ќучук|Јован Ќучуков]] (1911 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=129-130}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Чучуков-Себура|Киро Ќучуков]] (1919 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} === У === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пантелеј Урумов]] (? — 1909) — адвокат и учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref name=":8" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Епса Урумова]] (1922 — 2013) — специјалист по патолошка анатомија и професорка на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1535}}</ref> === Ф === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Живко Фирфов]] (1906 — 1984) — претставник на [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација]] [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|на македонски повоени композитори]].<ref name=":18">{{МКЕ|1558}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данка Фирфова]] (1918 — 2003) — оперска пејачка во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":18" /> === Х === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Христов]] (1866 — ?) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Николов|179}}</ref> === Ц === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Црвенов]] (1937 — 1997) — оперски певец во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":19">{{МКЕ|1606}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марин Црвенов]] (1945 — 2015) — балетан, кореограф и педагог.<ref name=":19" /> === Ч === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благоја Чоревски]] (р. 1947) — [[глумец]] и [[режисер]].<ref name=":20">{{МКЕ|1629}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Чоревски]] (1921 — 1955) — филмски и театарски [[глумец]], член на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]].<ref name=":20" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светослав Чочков]] (1896 — 1918) — офицер во [[Бугарската армија]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и седмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":13" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Чундев]] (р. 1947) — универзитетски професор на [[ФЕИТ|Факултетот за електроника и информациски технологии]].<ref>{{МКЕ|1631}}</ref> === Џ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Џампалов]] (1886 — 1941) — работник и жртва на [[Бомбардирање на Велес (1941)|бомбардирањето на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=144}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емилија Џипунова]] (р. 1935) — [[балерина]] и балетска критичарка.<ref>{{МКЕ|1640}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Џурнов]] (1921 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} === Ш === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веле Шојлев]] (1923 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], загинал во [[Ослободување на Тетово|ослободувачката битка на Тетово]].{{sfn|Малковски|1985|p=72-73}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Шоптрајанов]] (1907 — 2001) — филолог, универзитетски професор и културно-просветен деец.<ref>{{МКЕ|1658}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Шукаров]] (1919 — 2018) — гинеколог-акушер и универзитетски професор на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1663}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Шукаров]] (1889 — 1940) — воен деец, полковник во [[Бугарската армија]].<ref name=":10">{{Македонците|72}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Шулев]] (1875 — ?) — просветител и револуционер, член на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=360-361}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Шурев]] (1932 — 2004) — [[диригент]] за опера во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1670}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Шурков]] (1900 — 1938) — комунистички деец, ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1671}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Шурков]] (1893 — 1964) — претприемач, одржал добри односи со [[Мустафа Кемал Ататурк]].<ref>{{Македонците|83}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Шутев]] (1922 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del1_2021.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел I|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски I|2021}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/f_pelovski_makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del2_2022.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел II|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски II|2021}}}} 9uqr7k7xmyy21a4ac17me8tru6fy4pa 5581960 5581949 2026-06-24T16:15:17Z Gurther 105215 /* Н */ 5581960 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на истакнати личности и дејци од градот [[Велес]]'''. Организиран по азбучен ред. == Список == __NOTOC__ [[#А|А]] — [[#Б|Б]] — [[#В|В]] — [[#Г|Г]] — [[#Д|Д]] — [[#Ѓ|Ѓ]] — [[#Е|Е]] — [[#Ж|Ж]] — [[#З|З]] — [[#И|И]] — [[#Ј|Ј]] — [[#К|К]] — [[#Л|Л]] — [[#Љ|Љ]] — [[#М|М]] — [[#Н|Н]] — [[#О|О]] — [[#П|П]] — [[#Р|Р]] — [[#С|С]] — [[#Т|Т]] — [[#Ќ|Ќ]] — [[#У|У]] — [[#Ф|Ф]] — [[#Х|Х]] — [[#Ц|Ц]] — [[#Ч|Ч]] — [[#Џ|Џ]] — [[#Ш|Ш]] ---- === А === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Абрашев]] (1912 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=77}} * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Емин Ага]] (? — 1830) — политичар и управител на [[Велес]] за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Методи Алексиев]] (1887 — 1924) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќор Али|Ќор Али-бег]] (? — 1860) — узурпатор на [[Велес]], соработувал со [[Рензовци|Рензовците]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.brigien.com/Kolonisti.pdf|title=Албанците во Република Македонија — само од 1780 година|last=Ивановски|first=Ристо|publisher=Бригиен|year=2014|location=[[Битола]]|pages=16}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Алтиев]] (р. 1942) — [[фолклорист]], библиотекар и [[книжевен критичар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Алчев]] (1903 — 1969) — музички педагог и композитор.<ref>{{МКЕ|43}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Анастасов]] (1922 — 1944) — курир и соработник на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]].{{sfn|Малковски|1985|p=112}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Анастасов]] (1869 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=297}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Ангелов]] (р. 1945) — астрофизичар и редовен професор во математичкиот факултет во [[Белград]].<ref>{{МКЕ|52}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боре Ангеловски]] (1944 — 2009) — истакнат театарски педагог, сценограф и глумец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Андов]] (1920 — 1983) — писател за деца, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[В'лчо Андов]] (? — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0">{{Македонците|31}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Андов]] (1927 — 1945) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Битка кај Гнилане|Битката кај Гнилане]].{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Андов (војник)|Стојан Андов]] (1919 — 1944) — војник од Југословенската војска и борец во [[Априлска војна|Априлската војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=147}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Поп Андов]] (1903 — ?) — лекар и учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref name=":17">{{МКЕ|1178}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Андова]] (1900 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Андонов]] (1878 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=214}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Андоновски]] (р. 1964) — политичар и поранешен директор на [[УБК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреја Андреев]] (1883 — 1941) — претприемач и касап.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бане Андреев]] (1905 — 1980) — истакнат политичар и деец на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Андреев]] (р. 1932) — првиот дипломиран режисер во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|60}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Андреев]] (1903 — ?) — деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Андреева]] (1883 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Анѓушев]] (р. 1969) — политичар од редовите на [[СДСМ]] и поранешен вицепремиер на Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Апостолов]] (1888 — 1962) — истакнат претставник на [[преродбена македонска музика]].<ref>{{МКЕ|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Арилон]] (р. 1992) — музичар и етнокореолог. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадинка Арсова]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лила Арсова]] (р. 1967) — автор, писател и поет за деца. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Арсова]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Арсовски]] (1927 — 1997) — поет и писател, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Атанасов]] (1926 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|Југословенскиот терор врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Ацев]] (1925 — 1945) — борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Аџиристова]] (1913 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. === Б === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Бабунска]] (1920 — 1999) — носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Галаба Бабунска]] (1906 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Бабунска]] (1904 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]], помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бабунски]] (1914 — ?) — партизан и деец на [[СКОЈ]], жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|југословенските репресии врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојана Бајалска]] (1921 — ?) — партизан и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Бегинов]] (1911 — 1996) — глумец и режисер во велешкиот народен театар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Берберчето]] (1875 — 1910) — револуционер и војвода на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојна Бисинова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катерина Блажевска]] (р. 1967) — новинар и водителка во [[Радио Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Бобев]] (1911 — 1944) — учесник во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=112-113}} * {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Леон Бога]] (1886 — 1974) — писател, учител и архивист. Деец на влашката литература. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Богданов]] (1879 — 1939) — истакнат револуционерен [[анархист]], дел од [[Гемиџиите]] и учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Борба за развој и афирмација на македонската нација|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=247|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мино Богданов]] (1912 — 1989) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]]. [[Југословенски терор врз Велешани|Репресиран од југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Богов]] (1870 — 1920) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Бојаџиев]] (1901 — 1930) — револуционер и деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Бојаџиев (револуционер)|Михаил Бојаџиев]] (1876 — ?) — просветител и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бојаџиев]] (1867 — 1911) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Виолета Бојковска]] (р. 1990) — писателка и автор на збирка раскази „''[[Барем наутро]]''“. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Бондиков]] (1878 — ?) — трговец и борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Савка Бондиќева]] (1926 — ?) — член на [[СКОЈ]] и подоцна борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Борисова]] (1922 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светлана Боцева]] (1928 — ?) — активист и [[Југословенски терор врз Велешани|жртва на југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Бошков]] (1878 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Бошков]] (1867 — ?) — учесник во [[Мелничкото востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајанка Бошковска]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Горанчо Бошковски]] (р. 1964) — член на [[Здружение на копаничарите на Македонија|Здружението на копаничари на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Бошнаков]] (1878 — 1904) — револуционер и дел од [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#XIII генерација (1898)|тринаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панко Брашнаров]] (1883 — 1951) — истакнат револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], потпретседател на [[АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рајна Брзакова]] (1918 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Бунибарова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Бутникошарева]] (1919 — 1942) — учесник во [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} === В === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Вановски]] (1927 — ?) — гастроентерохепатолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|238}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Варналиев]] (1931 — ?) — политичар и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1969]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Варналиев]] (1886 — 1906) — револуционер, дел од четата на [[Петар Јуруков]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Варналиев]] (? — 1919) — општественик и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Варналиев]] (1863 — ?) — [[војвода]] и учесник во [[Илинденското востание]].<ref name=":14">{{Македонците|101}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Варналиев]] (1883 — 1903) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], член на [[МОК]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Варналиева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Варошлија]] (1947 — 2006) — новинар и работник во [[Радио Скопје]].<ref>{{МКЕ|244}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Васков]] (1912 — 1983) — меѓу првите ветеринари во [[СР Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Васков]] (1872 — ?) — просветител и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|петта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Васков]] (1934 — 2014) — хирург и професор, член на [[Македонската академија на науките и уметностите]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Васков]] (1880 — 1917) — генерал и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref>{{Македонците|70}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Васков]] (1870 — 1951) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учесник во [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Петар Поп Арсов: прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[Матица македонска]]|year=1997|isbn=9789989481031|location=[[Скопје]]|pages=141|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Васков]] (1875 — 1907) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=84|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Greece.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Ригас Велестинлис]] (1757 — 1798) — автор и секретар на кнезот на [[Влашко]].<ref>{{МКЕ|256}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Седат Вели]] (1920 — ?) — општественик и соработник за време на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|258}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Весковиќ-Вангели]] (1933 — 2007) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], позната по нејзиното проучување на [[АФЖ]].<ref>{{МКЕ|269}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Весов]] (? — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Весов]] (1882 — 1967) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и третата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Весов]] (1885 — 1954) — економист и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Весов]] (1832 — 1895) — општественик и деец на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Весов]] (1843 — 1922) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Весов]] (1883 — ?) — адвокат и правник, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Весов]] (1892 — 1922) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Весов]] (1891 — ?) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) — трговец и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Риза Вејселов]] (1922 — 1943) — претприемач и земјоделец, мачен од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка власт]].{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сато Вејселов]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=79}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Небојша Вилиќ]] (р. 1962) — историчар за уметност и професор во [[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]].<ref>{{МКЕ|276}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Витанов]] (р. 1953) — глумец и член на народниот театар на Велес.<ref>{{МКЕ|283}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Менка Вучковиќ]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Г === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стеван Габер]] (1919 — 1999) — адвокат и [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|ректор на Скопскиот универзитет]] меѓу [[1972]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Соња Гаврилова]] (р. 1962) — писателка и психолог на [[ПОУ „Маца Овчарова“ - Велес|ПОУ „Маца Овчарова“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лилјана Гаврилска]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Гајдов]] (1923 — 1941) — железнички работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{sfn|Малковски|1985|p=135}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Гајдов]] (1905 — 1992) — истакнат композитор, дел од [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација на повоена македонски музичари]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Галев]] (1872 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васка Гачева]] (1903 — 1961) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Гашева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Георгиев]] (1880 — ?) — борец и дел од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Магдалена Георгива]] (р. 1945) — [[математичар]] и редовен професор на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]].<ref>{{МКЕ|347}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Гигов]] (1883 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страхил Гигов]] (1909 — 1999) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Гигова]] (1910 — 1951) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Albania.svg}} {{Знаменце|Flag of Romania.svg}} [[Георги Гика]] (1600 — 1664) — војвода на [[Молдавија]] и подоцна [[Влашко]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Главинов]] (1869 — 1929) — истакнат револуционер и првиот пропагатор на социјализмот во Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Главинов]] (1880 — 1947) — мајстор и социјалист, деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Глушков]] (1873 — 1960) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драга Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Деса Гочева]] (1925 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Душко Гочевски]] (1962 — 2002) — херој и бранител. Учесник во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфликт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Гравчевски]] (1936 — 1978) — глумец и режисер во [[СР Македонија]], деец на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Грбевски]] (р. 1946) — филмски и телевизиски монтажер.<ref>{{МКЕ|395}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Григоров]] (1839 — 1899) — револуционер и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]].<ref name=":3">{{Македонците|38}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Грозданов]] (1873 — ?) — војвода и раководител на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=219-220}} === Д === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Давидов]] (1864 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2">{{Македонците|53}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Давкова]] (1898 — ?) — помогнала со снабдување на [[Шеснаесетта македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пенчо Давчев]] (1922 — 1995) — професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет на Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Наска Давчева]] (1925 — ?) — член на [[Комунистичката партија на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Дамкова]] (1909 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Менка Данаилова]] (1919 — 2005) — учесник во [[Народноослободителната борба]], дел од првата генерација на повоени учители. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рахилка Данаилова]] (1912 — 1976) — дејствувала во [[ГШ на НОВ и ПОМ]] кај [[Горно Врановци]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Деловски]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благојка Демниева-Кузмановска|Благојка Демниева]] (1920 — 1999) — просветителка и дејателка во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Демниевски - Бауман|Алексо Демниевски]] (1905 — 1961) — истакнат партизан и борец во [[Шпанската граѓанска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Депа Депинова]] (1906 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Деспотовска]] (1916 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Диамандиев]] (1882 — 1957) — историчар и општественик, учесник во [[Првата светска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Димитров]] (р. 1943) — машински инженер и поранешен заменик градоначалник на [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|466}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадин Димов]] (1920 — 1944) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]].{{sfn|Малковски|1985|p=116-117}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Димов]] (1918 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=98}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ќире Димов]] (1912 — 1940) — поет, работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].<ref>{{МКЕ|470}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Димова (Велес)|Васа Димова]] (1890 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Димова (Велес)|Марија Димова]] (1885 — 1966) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Димова]] (1908 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Димовски]] (р. 1959) — политичар и [[Министерство за политички систем и односи меѓу заедниците|министер за политички систем и односи меѓу заедници]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никодинка Димчева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Докурчев]] (1875 — 1918) — војвода и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Докурчев]] (1878 — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Домазетова]] (1926 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Антон Драндар]] (1837 — 1925) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Драндаров]] (1854 — ?) — деец на [[македонската емиграција во Бугарија]] и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание]].<ref name=":6">{{Македонците|58}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Драндаров]] (1876 — 1930) — дипломат и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|единаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Драндаров]] (1880 — 1926) — просветител, чиновник и деец на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Дрнков]] (1926 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ратко Дуев]] (р. 1970) — професор во [[Институт за класични студии|Институтот за класични студии]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Василка Дуракова]] (1900 — 1969) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веска Дусниева]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ѓ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Ѓелев]] (р. 1983) — писател и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ана Милевска Ѓеоргиева|Ана Ѓеоргиева]] (р. 1985) — новинарка и водител. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Ѓоргов]] (? — 1912) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]]. Учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Пиринска Македонија во борба за национално ослободување|last=Митрев|first=Димитар|publisher=Главниот одбор на Народниот фронт на Македонија|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=43|author-link=Димитар Митрев}}</ref> *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Ѓоргов]] (1910 — 1968) — повоен политичар и [[Министерство за економија и труд на Македонија|министер за стопанство]] на [[СР Македонија]]. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Ѓоргов]] (1858 — 1929) — револуционер, политичар и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Георгов|Иван Ѓоргов]] (1860 — 1936) — филозоф и ректор на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универизитет]]. Деец на [[МНИ]].<ref name=":4">{{Македонците|56}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Димитрија Чуповски и македонската национална свест|last=Ристовски|first=Блаже|publisher=[[Ѓурѓа (Издавачка куќа)|Ѓурѓа]]|year=1996|isbn=9789989676192|location=[[Скопје]]|pages=134|author-link=Блаже Ристовски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Георгов|Илија Ѓоргов]] (1860 — 1945) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]] меѓу [[1903]]-[[1931|1931 година]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ѓоргова]] (1913 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јасмина Ѓорѓиева]] (р. 1977) — писателка и поет. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Овчарова|Марија Ѓорѓиева]] (1922 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Ѓорев]] (1922 — 1942) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Десанка Ѓорева-Кепева|Десанка Ѓорева]] (1925 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Поп Ѓорчев]] (1904 — 1945) — лекар и револуционер, деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Поп Ѓорчев]] (1933 — 2016) — истакнат новинар и редактор во весникот „[[Нова Македонија]]“.<ref name=":17" /> === Е === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Есенчева]] (1923 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ж === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Христов Железаров|Димитар Железаров]] (1900 — 1979) — стоматолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Рајко Жинзифов]] (1839 — 1877) — истакнат поет и писател, претставник на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=За македонската литература|last=Спасов|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1969|location=[[Скопје]]|pages=30|author-link=Александар Спасов}}</ref> === З === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зарезанков]] (1890 — 1938) — [[Анархистички комунизам|анархокомунист]], ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Зафиров]] (1925 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Румена Зафирова]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Зафирова]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Зафирчев]] (р. 1980) — глумец и претставник на народниот театар на [[Велес]].<ref>{{МКЕ|559}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Здравева-Манева]] (1923 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Николина Здравева]] (1925 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бошко Златанов]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Зографов]] (1877 — 1940) — воен командир, учесник во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]]. Деец на [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|77}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Крум Зографов]] (1884 — 1922) — политичар и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|92}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Симеон Зографов]] (1876 — 1949) — политичар и општественик, градоначалник на [[Добрич]].<ref name=":11">{{Македонците|69}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зографов]] (1897 — 1964) — [[лингвист]] и [[македонист]], делегат во [[Комисија за јазик и правопис|јазичната комисија на АСНОМ]].<ref>{{Македонците|93}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данчо Зографски]] (1920 — 1997) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|575}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Зографски]] (1898 — 1985) — политичар и [[Градоначалник на Скопје|втор градоначалник на Скопје]] во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref name=":1">{{МКЕ|576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Зографски]] (1871 — 1945) — [[зограф]] и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1918]]-[[1920|1920 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Зографски]] (1895 — 1985) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и [[ВМРО (Обединета)]].<ref name=":1" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Томислав Зографски]] (1934 — 2000) — претставник од [[Повоена македонска музика#Трета генерација повоени македонски композитори|третата генерација на повоени македонски композитори]].<ref>{{МКЕ|577}}</ref> === И === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Иванов]] (1883 — 1906) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Иванов (музичар)|Игор Иванов]] (р. 1984) — член на [[Македонски кларинет квинтет|Македонскиот кларинет квинтет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ивева|Благородна Ивева]] (1922 — 1942) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Игнова]] (1922 — ?) — борец во единиците на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тима Икономова]] (1861 — 1937) — просветителка и дел од [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Илиев]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Илиева]] (1918 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Илиева]] (1923 — ?) — пушкомитралезец во [[Седма македонска ударна бригада|Седмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Илковски]] (1924 — 2001) — планинар и новинар, убиен од [[ОНА|терористичката организација УЧК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диаманди Ихчиев]] (1854 — 1913) — [[историчар]], член на [[БАН]].<ref>{{Македонците|80}}</ref> === Ј === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јакимов]] (1926 — 2024) — професор на [[Електротехнички факултет|Електротехничкиот факултет]] во [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|630}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Руса Јанева-Гулистојанова]] (1891 — 1966) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светозар Јаневски]] (р. 1947) — технолог и стопанственик.<ref>{{МКЕ|633}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Јанков]] (р. 1988) — писател, сценарист и романописец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Јанковиќ]] (1915 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Јанчев]] (1877 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=20-21}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Јанчева]] (р. 1949) — писателка и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Јованова-Журиќ]] (1921 — 1967) — дејателка на [[АФЖ]] и главен редактор на [[Македонка (списание)|списанието „Македонка“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Јованова]] (1924 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Роза Јованова]] (1914 — ?) — борец во [[Дваесет и прва македонска ударна бригада|Дваесет и првата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борче Јовчевски]] (р. 1957) — [[алпинист]], заедно со [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] се качиле на [[Монт Еверест]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќазим Јозалп]] (1880 — 1968) — претседател на собранието на [[Република Турција]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски|Панче Јолдашев]] (1915 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=84}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Јорданов]] (1922 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Јорданов]] (1920 — 1943) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јорданов]] (1887 — 1976) — глумец и дел од првиот театар на [[Царството Бугарија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Поп Јорданов - Орцето|Јордан Поп Јорданов]] (1881 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Личности од Македонија|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2002|isbn=9789989613289|location=[[Скопје]]|pages=143|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Поп Јорданов]] (1879 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Јорданова]] (1915 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Јорданова]] (1924 — ?) — деец на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рада Јорданова]] (1923 — ?) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски]] (1913 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сава Јосифова]] (1900 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Јосифовски (глумец)|Јосиф Јосифовски]] (1927 — 2001) — глумец и член на [[Народен театар (Битола)|Битолскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|648}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Јосмов]] (1920 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Меѓу првите жртви во НОБ во [[Велешко]].{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} === К === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Камишова - Нонча|Марија Камишова]] (1924 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Елизабета Канческа-Милевска|Елизабета Канчевска-Милевска]] (р. 1970) — политичарка и поранешна [[Министер за култура и туризам на Македонија|министерка за култура]].<ref>{{МКЕ|668}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Капчев]] (1921 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Капчева]] (1883 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=118}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Капчев]] (1910 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Карајорданов]] (1874 — 1931) — командир во [[Бугарската армија]], учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12">{{Македонците|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Каракостев]] (1910 — 1942) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Карамфилович]] (1839 — 1906) — учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]] и деец на [[ВМОК]]. Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|собранието на Бугарија]].<ref>{{Наведена книга|title=Кресненското востание во Македонија: 1878-1879|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|year=1982|location=[[Скопје]]|pages=45|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емануил Карамфилович]] (1855 — 1895) — револуционер и општественик, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Карафилов]] (1880 — 1940) — [[инженер]] во [[Царството Бугарија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Карахордиев]] (1859 — 1929) — офицер во [[Бугарската армија]], учесник во [[Балканските војни]].<ref>{{Македонците|78}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Карбева]] (1919 — ?) — учесник во Народноослободителната борба, делегат во [[Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Карпузов]] (1919 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Надежда Келкоцева]] (1924 — ?) — професор во [[Фармацевтски факултет - Скопје|Фармацевскиот факултет во Скопје]].<ref>{{МКЕ|686}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Керамитчиевски]] (1927 — 1997) — дефектолог и универзитетски професор.<ref>{{МКЕ|688}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Кирков]] (1923 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кирков]] (1920 — 1993) — новинар и публицист, деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":15">{{МКЕ|692}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Кирков]] (1927 — 2007) — професор во Технолошко-металуршкиот факултет во [[Скопје]].<ref name=":15" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Кирков]] (1882 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентат и заточениците во Фезан|last=Шатев|first=Павел|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1994|location=[[Скопје]]|pages=32|author-link=Павел Шатев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Оливер Китановски]] (1980 — 2001) — [[Список на загинати бранители во воениот конфликт во Македонија, 2001|бранител]], загинал во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфилкт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Климкар-Меанџиева]] (р. 1949) — професорка и член на [[ДПМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Климкаров]] (1913 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] (1821 — 1882) — писател, архивист, етнограф и учител за време на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=Книга за Џинот|last=Тодоровски|first=Гане|publisher=[[Матица македонска]]|year=2004|isbn=9789989485411|location=[[Скопје]]}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Константинов]] (1881 — 1906) — велешка војвода и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Копринкова]] (1890 — ?) — просветителка и деец на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Коробар]] (1912 — 1989) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[КПЈ]].<ref name=":16">{{МКЕ|737}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Коробар|Перо А. Коробар]] (1916 — 2004) — истакнат партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":16" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Д. Коробар]] (1914 — 2001) — партизан и политичар во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|738}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коробаров]] (1885 — ?) — општественик и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Коробаров]] (1847 — ?) — [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|учесник во борбата против Цариградската патријаршија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Коробаров]] (1859 — 1915) — командир, учесник во [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Коробаров]] (1855 — 1905) — [[полковник]] и дел од [[Русофилија|русофилскиот]] Русенски бунт. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коруновски]] (р. 1979) — ликовен [[уметник]] и академски [[вајар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Коруновски]] (р. 1987) — академски [[вајар]] и дел од [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|велешкиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Костов]] (1886 — 1918) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Спиро Костов]] (1848 — 1931) — револуционер, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]], [[Мелничкото востание]] и [[Првата балканска војна]].<ref>{{МКЕ|744}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосип Костовски]] (1926 — 1998) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Коџобашиев]] (р. 1962) — [[Собрание на Македонија|пратеник во Македонското собрание]] меѓу [[2011]]-[[2016|2016 г]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Кошулчев]] (1923 — 1942) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кошулчев]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119-120}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владо Кошулчев]] (1912 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Крајничанец]] (1895 — ?) — автор и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Крајчев]] (р. 1981) — писател на [[Еп|епска фантастика]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Крепиев]] (1882 — 1945) — деец на [[Илинденската организација]], ликвидиран при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Асен Крндев]] (1876 — ?) — [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дванаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Крстев]] (? — 1894) — истакнат [[зограф]] и [[фотограф]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Крстевски]] (1938 — 2017) — [[Список на генералите и адмиралите од Македонија|воен генерал]] и трет [[Началник на Генералштабот на АРМ|началник на генералштабот]] на [[АРМ]].<ref>{{МКЕ|764}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бано Кушев]] (1863 — 1910) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Кушев]] (1862 — 1901) — директор на [[Прилепско класно училиште|Прилепската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Кушев]] (1896 — 1922) — [[војвода]] и деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Развојот на македонскиот печат и новинарство, од првите почетоци до 1945 година|last=Мокров|first=Боро|publisher=[[Здружение на новинарите на Македонија]]|year=1980|location=[[Скопје]]|pages=280|author-link=Боро Мокров}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (трговец)|Михаил Кушев]] (1812 — 1905) — трговец и општественик во [[XIX век]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (револуционер)|Михаил Кушев]] (1905 — 1992) — архитект и револуционер, деец на [[ММТРО]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (општественик)|Михаил Кушев]] (1740 — 1855) — родоначалник на семејството Кушеви. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Кушев]] (1870 — 1939) — деец на [[Македонската револуционерна организација]] и воен лекар.<ref name=":9">{{Македонците|67}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страшимир Кушев]] (1877 — 1959) — учесник во [[Балканските војни]] и [[Првата светска војна]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Кушев]] (1901 — 1925) — деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. === Л === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Лазов]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Глишиќ]].{{sfn|Малковски|1985|p=86}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Левков]] (1911 — ?) — партизан и адвокат, [[Делегат на Првото заседание на АСНОМ|делегат во Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Леов]] (1923 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=102-103}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Леов]] (1920 — 1998) — [[раскажувач]], [[романописец]] и [[драмски автор]].<ref>{{МКЕ|793}}</ref> === Љ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитри Соле Љубин|Димитри Љубин]] (р. 1978) — писател и автор. === М === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Мазнев]] (1912 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|комунистичките репресии спрема Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Мајсторов]] (1935 — 2008) — глумец, [[драматург]] и [[режисер]].<ref>{{МКЕ|819}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Мајсторов]] (? — 1945) — револуционер и деец на [[МРО]], убиен при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Малинов]] (р. 1973) — музичар и [[композитор]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Малковски]] (р. 1957) — истакнат претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|906}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пепи Манасков]] (р. 1964) — [[ракометар]] и поранешен член на клубот „Борец“.<ref>{{МКЕ|908}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сашко Манасков]] (1968 — 2001) — [[македонски бранител]] и херој, учесник во [[Воениот конфликт во 2001|Воениот конфликт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Дамаскин Манушев]] (1875 — 1960) — меѓу првите фотографи во [[Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]] (1922 — 2012) — истакнат фотограф во [[Социјалистичка Република Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филимена Марковска]] (1920 — 2012) — општественик и сопруга на поетот [[Венко Марковски]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Арсени Мартинов]] (1843 — 1868) — револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското ослободително дело во XIX и XX век: пројави, релации и ликови|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1987|location=[[Скопје]]|pages=78|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Дамјан Мартинов]] (1875 — ?) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Мартулков]] (1878 — 1965) — истакнат претставник на [[Македонска социјалистичка група|македонското социјалистичко движење]] во [[XX век]].<ref>{{Мартулков}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пано Мартулков]] (1834 — ?) — активист и деец на [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], прогонет во [[Дијарбекир]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мартулков]] (1875 — 1947) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учител во [[Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универзитет]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското националноослободително движење во Битолскиот вилает (1893-1903)|last=Димески|first=Димитар|publisher=[[Студентски збор]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=279|author-link=Димитар Димески}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Матов]] (1864 — 1896) — [[фолклорист]] и [[етнограф]], припадник на [[ВМОК]].<ref name=":4" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славејко Матов]] (1869 — 1951) — деец на [[СМЕО]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Македонците|84}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Денис Махмудов]] (р. 1989) — [[Фудбал|фудбалер]] и дел од [[ПФК Левски (Софија)|ПФК Левски во Софија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Мацанов]] (1880 — 1947) — дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|Четиринаесетта генерација на воспитаници на Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Мацанов]] (1882 — ?) — дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|Четиринаесетта генерација на воспитаници на Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Мацанов]] (1859 — ?) — просветител и трговец за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Маџаров]] (1909 — 1944) — борец и учесник во [[Втората светска војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=148}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веселинка Маџарова]] (р. 1974) — професорка по [[Музика|музичко]] во [[ОУ „Васил Главинов“ - Велес|ОУ „Васил Главинов“ — Велес]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Коста Машу]] (1829 — 1905) — трговец и адвокат, деец на [[Романска пропаганда во Македонија|Романската пропаганда во Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Менкаџиев]] (1844 — 1909) — општественик и политичар, делегат во основачкиот конгрес на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]].<ref>{{Македонците|79}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мечев]] (1870 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Документи за борбата на македонскиот народ за самостојност и за национална држава: Од населувањето на Словените во Македонија до крајот на Првата светска војна|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=343|author-link=Христо Андонов Полјански}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Мижимаков]] (р. 1946) — [[режисер]] и филмски продуцент за [[Вардар филм]].<ref>{{МКЕ|945}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Милев]] (1921 — 1942) — борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Евтимија Милетиќ]] (1837 — 1909) — просветителка и сопруга на [[Јазичар|јазичарот]] [[Љубомир Милетиќ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мимовски]] (1912 — 1944) — борец и учесник во [[Народноослободителна борба]], загинал во [[Неготино]].{{sfn|Малковски|1985|p=86-87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Мирчев]] (1913 — 1944) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Мирчев]] (1921 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Мискинов]] (1862 — ?) — општественик и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Митрев]] (1926 — 1945) — учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Сремски фронт|Сремскиот фронт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Митрев]] (1919 — 1942) — истакнат борец на [[НОБ]] во [[Велес]] и [[Велешко]], дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Митрев]] (1900 — 1942) — помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тоде Митрев]] (1915 — 1942) — соработувал со [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Митрева]] (1918 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=122-123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Михајлов]] (1880 — ?) — борец од [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=66}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Михајлов (учител)|Илија Михајлов]] (1912 — 1995) — агроекономист и декан за Земјоделско-шумарскиот факултет.<ref>{{МКЕ|971}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мишко Михајловски]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Михов]] (1865 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Хаџи Мишев]] (1874 — 1957) — политичар и амбасадор. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|осмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларов|first=Георги|publisher=[[Македонски научен институт|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1930|location=[[Софија]]|pages=91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Мишковски]] (1903 — 1985) — учесник во [[Народноослободителната борба]], подоцна [[Југословенски терор врз Велешани|репресиран од комунистичкиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Мокров]] (1917 — 2005) — правник, публицист, припадник на [[Народноослободителната борба|комунистичкото и на студентското движење]].<ref>{{МКЕ|982}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мурџиев]] (1863 — ?) — командир во [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. === Н === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Најдов]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Најдов]] (1920 — 1943) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тихо Најдовски]] (1933 — 2007) — [[поет]], [[писател за деца]] и млади.<ref>{{МКЕ|1007}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Давид Наков]] (1877 — 1944) — деец на [[Американски Македонци|македонската емиграција во Америка]], отворил македонско училиште во [[Стилтон]], [[Пенсилванија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Каролина Насковска]] (р. 1970) — политчарка од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]], пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Настев]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Настов]] (1921 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Наумов]] (1848 — 1885) — [[ајдутин]] и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Македонците|36}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Темелко Наумов]] (1870 — ?) — [[војвода]] од [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Наумов]] (1883 — 1941) — [[композитор]] и [[диригент]], автор на првата воена опера во Бугарија.<ref name=":7">{{Македонците|59}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓошо Нацев]] (1871 — 1944) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=108-109}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Венцислав Недев]] (р. 1949) — [[каратист]] и дел од ИТКФ.<ref>{{МКЕ|1039}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ноне Неделковска|Нона Неделковска]] (р. 1986) — [[пејачка]] во [[Златно славејче]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Нечев]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Нечев]] (1926 — ?) — ветеринар, докторирал во Загрепскиот универзитет.<ref>{{МКЕ|1046}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Николов]] (? — 1912) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јулиана Николова]] (р. 1975) — политичарка од редовите на [[ЛДП]], пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Султана Николова]] (1880 — 1949) — актерка во [[Народен театар „Иван Вазов“|народниот театар „Иван Вазов“]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драгољуб Николовски]] (1928 — 2016) — политичар и пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Николовски (партизан)|Никола Николовски]] (1906 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Николовски (глумец)|Тодор Николовски]] (1902 — 2002) — театарски, филмски и телевизиски [[глумец]].<ref>{{МКЕ|1053}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драган Ничев]] (1874 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Новакова]] (1917 — ?) — деец на [[АФЖ]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. === О === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Органџиев]] (1882 — 1958) — револуционер и борец од [[МОО]] за време на [[Балканските војни]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Органџиев]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цветанка Органџиева]] (1925 — 2018) — [[поет]], [[Славистика|славист]] и [[Историја на книжевноста|историчар на книжевноста]].<ref>{{МКЕ|1081}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Оровчанец]] (1905 — 1938) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], жртва на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1084}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Осмаков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66}} === П === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Italy.svg}} [[Ирена Павлова-Де Одорико]] (р. 1967) — писателка и член на [[Друштво на писатели на Македонија|Друштвото на писатели на Македонија]].<ref>{{МКЕ|1103}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Пајтонџиев]] (1907 — 2002) — учител за физичко здравстено образование и етнокореолог.<ref>{{МКЕ|1109}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Палашев]] (1879 — 1926) — просветен деец, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Паликрушев]] (1870 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Хаџи Панзов]] (1900 — 1936) — комунист и поет, учесник во [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]].<ref>{{МКЕ|1576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Панчев]] (1917 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66-67}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сотир Пеев]] (1843 — 1896) — [[ајдут]] и револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Отпор на Македонија во времето на турското владеење|last=Матковски|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=331|author-link=Александар Матковски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Пејовски]] (р. 1947) — композитор и аранжер.<ref>{{МКЕ|1127}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Пенов]] (р. 1957) — политичар и [[градоначалник на Скопје]] меѓу [[1996]]-[[2005|2005 година]].<ref>{{МКЕ|1132}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Пешев]] (1915 — 1944) — композитор и музичар, учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1156}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Пингов]] (1883 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Ние на татковината ѝ должиме сѐ, таа нам-ништо!|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2003|isbn=9789989613395|location=[[Скопје]]|pages=44-47|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Плавев]] (1867 — 1940) — деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]].<ref>{{МКЕ|1163}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Плејков]] (1873 — 1902) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Попов]] (1923 — 2007) — [[филмски режисер]], [[снимател]] и [[сценарист]].<ref>{{МКЕ|1187}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Пракицов]] (1917 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=89}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Пракицов]] (1842 — ?) — револуционер и учесник во [[Старозагорско востание|Старозагорското востание]].<ref name=":13">{{Македонците|76}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Прличко]] (1907 — 1995) — значаен глумец во повоената [[македонска кинематографија]].<ref>{{МКЕ|1227}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Прличков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=67-68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диме Прличков]] (1861 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=157}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Протич]] (1875 — 1959) — [[публицист]], [[археолог]] и [[литературен критичар]].<ref name=":6" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Протич]] (1874 — 1945) — [[адвокат]] и [[нотар]], главен на Софискиот воен суд за време на [[Првата светска војна]].<ref name=":8">{{Македонците|61}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Подолешов]] (1932 — ?) — истакнат [[хемичар]] во [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]], добитник на [[Наградата 13 Ноември|наградата „13 Ноември“]].<ref>{{МКЕ|1169}}</ref> === Р === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Раштанов]] (1878 — 1945) — политичар и деец на [[македонската емиграција во Бугарија]]. Претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото братство]].<ref>{{Мартулков|Поглавје=11}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ризо Ризов]] (1872 — 1950) — истакнат политичар и раководител во [[ВМРО (Обединета)]], повоено учествувал со управување на [[СР Македонија]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Ристов]] (1909 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Хаџи Ристов]] (1879 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=28-29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупка Хаџи Ристова]] (1931 — 2021) — професорка во Шумарскиот факултет во Скопје.<ref>{{МКЕ|1579}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Рогужаров]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Ружиновски]] (1935 — 2017) — генерал-полковник на [[ЈНА]], учесник во [[Опсада на Дубровник|Опсадата на Дубровник]].<ref>{{МКЕ|1286}}</ref> === С === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Саздов]] (1925 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=69}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Шефки Сали]] (1914 — 1944) — истакнат партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Самарџиев]] (1863 — ?) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=203-204}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Симеонов]] (1846 — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Симитчиева]] (1910 — 1994) — меѓу првите гинеколог-акушери во [[СФРЈ|повоена Југославија]].<ref>{{МКЕ|1359}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Смилев]] (1909 — 1996) — специјалист по болести на устата, забите и вилицата.<ref>{{МКЕ|1381}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Солев]] (1930 — 2003) — [[раскажувач]], [[романописец]], драмски автор, [[есеист]], [[книжевен критичар]] и [[преведувач]].<ref>{{МКЕ|1392}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Солев]] (1908 — 1943) — истакнат писател, автор на „''[[Бели мугри]]''“. Деец на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Спировски]] (1918 — 2004) — [[диригент]] за опера и балет во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1405}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Сребрев]] (1868 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=391-392}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Сребров]] (1881 — 1945) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=141}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Орце Сребров]] (1909 — 1995) — деец на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1408}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Стојанов (историчар)|Петар Стојанов]] (1922 — 1995) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]] и научен советник на [[ИНИ]].<ref>{{МКЕ|1430}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Страчков]] (1880 — 1942) — трговец и соработник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=127-128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Страчковски]] (1920 — 1943) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} === Т === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Танев]] (1863 — 1932) — генерал во [[Бугарската армија]]. Учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Тасков]] (1864 — 1943) — трговец и претприемач.{{sfn|Малковски|1985|p=142}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Тесличков|Јованче Тесличков]] (1925 — 1944) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=70-71}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Тикваров]] (1924 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Топчев]] (1869 — 1903) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]] и [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|81}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Тошев]] (1882 — ?) — борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=211}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Трајков]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=71-72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Трчков]] (1884 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентатори|last=Бошковски|first=Јован|publisher=[[Кочо Рацин (издавачка куќа)|Кочо Рацин]]|year=1962|location=[[Скопје]]|pages=70|author-link=Јован Бошковски}}</ref> === Ќ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Ќамилов]] (1898 — 1976) — [[Универзитет|универзитетски]] [[професор]] и [[Фолклор|фолклорист]]. Учесник во [[Шпанската граѓанска војна]] и [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОВ]].<ref>{{МКЕ|1521}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катица Ќулавкова]] (р. 1951) — книжевен теоретичар, антологичар, критичар и редовен член на [[МАНУ]].<ref>{{МКЕ|1523}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Ќучук|Јован Ќучуков]] (1911 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=129-130}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Чучуков-Себура|Киро Ќучуков]] (1919 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} === У === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пантелеј Урумов]] (? — 1909) — адвокат и учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref name=":8" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Епса Урумова]] (1922 — 2013) — специјалист по патолошка анатомија и професорка на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1535}}</ref> === Ф === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Живко Фирфов]] (1906 — 1984) — претставник на [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација]] [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|на македонски повоени композитори]].<ref name=":18">{{МКЕ|1558}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данка Фирфова]] (1918 — 2003) — оперска пејачка во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":18" /> === Х === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Христов]] (1866 — ?) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Николов|179}}</ref> === Ц === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Црвенов]] (1937 — 1997) — оперски певец во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":19">{{МКЕ|1606}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марин Црвенов]] (1945 — 2015) — балетан, кореограф и педагог.<ref name=":19" /> === Ч === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благоја Чоревски]] (р. 1947) — [[глумец]] и [[режисер]].<ref name=":20">{{МКЕ|1629}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Чоревски]] (1921 — 1955) — филмски и театарски [[глумец]], член на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]].<ref name=":20" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светослав Чочков]] (1896 — 1918) — офицер во [[Бугарската армија]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и седмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":13" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Чундев]] (р. 1947) — универзитетски професор на [[ФЕИТ|Факултетот за електроника и информациски технологии]].<ref>{{МКЕ|1631}}</ref> === Џ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Џампалов]] (1886 — 1941) — работник и жртва на [[Бомбардирање на Велес (1941)|бомбардирањето на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=144}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емилија Џипунова]] (р. 1935) — [[балерина]] и балетска критичарка.<ref>{{МКЕ|1640}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Џурнов]] (1921 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} === Ш === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веле Шојлев]] (1923 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], загинал во [[Ослободување на Тетово|ослободувачката битка на Тетово]].{{sfn|Малковски|1985|p=72-73}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Шоптрајанов]] (1907 — 2001) — филолог, универзитетски професор и културно-просветен деец.<ref>{{МКЕ|1658}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Шукаров]] (1919 — 2018) — гинеколог-акушер и универзитетски професор на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1663}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Шукаров]] (1889 — 1940) — воен деец, полковник во [[Бугарската армија]].<ref name=":10">{{Македонците|72}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Шулев]] (1875 — ?) — просветител и револуционер, член на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=360-361}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Шурев]] (1932 — 2004) — [[диригент]] за опера во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1670}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Шурков]] (1900 — 1938) — комунистички деец, ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1671}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Шурков]] (1893 — 1964) — претприемач, одржал добри односи со [[Мустафа Кемал Ататурк]].<ref>{{Македонците|83}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Шутев]] (1922 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del1_2021.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел I|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски I|2021}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/f_pelovski_makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del2_2022.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел II|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски II|2021}}}} pbl6pmrz056aij7vyl4e3u9bf9d8h75 5581961 5581960 2026-06-24T16:23:34Z Gurther 105215 /* О */ 5581961 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на истакнати личности и дејци од градот [[Велес]]'''. Организиран по азбучен ред. == Список == __NOTOC__ [[#А|А]] — [[#Б|Б]] — [[#В|В]] — [[#Г|Г]] — [[#Д|Д]] — [[#Ѓ|Ѓ]] — [[#Е|Е]] — [[#Ж|Ж]] — [[#З|З]] — [[#И|И]] — [[#Ј|Ј]] — [[#К|К]] — [[#Л|Л]] — [[#Љ|Љ]] — [[#М|М]] — [[#Н|Н]] — [[#О|О]] — [[#П|П]] — [[#Р|Р]] — [[#С|С]] — [[#Т|Т]] — [[#Ќ|Ќ]] — [[#У|У]] — [[#Ф|Ф]] — [[#Х|Х]] — [[#Ц|Ц]] — [[#Ч|Ч]] — [[#Џ|Џ]] — [[#Ш|Ш]] ---- === А === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Абрашев]] (1912 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=77}} * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Емин Ага]] (? — 1830) — политичар и управител на [[Велес]] за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Методи Алексиев]] (1887 — 1924) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќор Али|Ќор Али-бег]] (? — 1860) — узурпатор на [[Велес]], соработувал со [[Рензовци|Рензовците]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.brigien.com/Kolonisti.pdf|title=Албанците во Република Македонија — само од 1780 година|last=Ивановски|first=Ристо|publisher=Бригиен|year=2014|location=[[Битола]]|pages=16}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Алтиев]] (р. 1942) — [[фолклорист]], библиотекар и [[книжевен критичар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Алчев]] (1903 — 1969) — музички педагог и композитор.<ref>{{МКЕ|43}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Анастасов]] (1922 — 1944) — курир и соработник на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]].{{sfn|Малковски|1985|p=112}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Анастасов]] (1869 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=297}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Ангелов]] (р. 1945) — астрофизичар и редовен професор во математичкиот факултет во [[Белград]].<ref>{{МКЕ|52}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боре Ангеловски]] (1944 — 2009) — истакнат театарски педагог, сценограф и глумец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Андов]] (1920 — 1983) — писател за деца, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[В'лчо Андов]] (? — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0">{{Македонците|31}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Андов]] (1927 — 1945) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Битка кај Гнилане|Битката кај Гнилане]].{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Андов (војник)|Стојан Андов]] (1919 — 1944) — војник од Југословенската војска и борец во [[Априлска војна|Априлската војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=147}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Поп Андов]] (1903 — ?) — лекар и учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref name=":17">{{МКЕ|1178}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Андова]] (1900 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Андонов]] (1878 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=214}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Андоновски]] (р. 1964) — политичар и поранешен директор на [[УБК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреја Андреев]] (1883 — 1941) — претприемач и касап.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бане Андреев]] (1905 — 1980) — истакнат политичар и деец на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Андреев]] (р. 1932) — првиот дипломиран режисер во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|60}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Андреев]] (1903 — ?) — деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Андреева]] (1883 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Анѓушев]] (р. 1969) — политичар од редовите на [[СДСМ]] и поранешен вицепремиер на Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Апостолов]] (1888 — 1962) — истакнат претставник на [[преродбена македонска музика]].<ref>{{МКЕ|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Арилон]] (р. 1992) — музичар и етнокореолог. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадинка Арсова]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лила Арсова]] (р. 1967) — автор, писател и поет за деца. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Арсова]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Арсовски]] (1927 — 1997) — поет и писател, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Атанасов]] (1926 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|Југословенскиот терор врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Ацев]] (1925 — 1945) — борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Аџиристова]] (1913 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. === Б === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Бабунска]] (1920 — 1999) — носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Галаба Бабунска]] (1906 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Бабунска]] (1904 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]], помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бабунски]] (1914 — ?) — партизан и деец на [[СКОЈ]], жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|југословенските репресии врз Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојана Бајалска]] (1921 — ?) — партизан и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Бегинов]] (1911 — 1996) — глумец и режисер во велешкиот народен театар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Берберчето]] (1875 — 1910) — револуционер и војвода на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојна Бисинова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катерина Блажевска]] (р. 1967) — новинар и водителка во [[Радио Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Бобев]] (1911 — 1944) — учесник во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=112-113}} * {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Леон Бога]] (1886 — 1974) — писател, учител и архивист. Деец на влашката литература. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Богданов]] (1879 — 1939) — истакнат револуционерен [[анархист]], дел од [[Гемиџиите]] и учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Борба за развој и афирмација на македонската нација|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=247|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мино Богданов]] (1912 — 1989) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]]. [[Југословенски терор врз Велешани|Репресиран од југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Богов]] (1870 — 1920) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Бојаџиев]] (1901 — 1930) — револуционер и деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Бојаџиев (револуционер)|Михаил Бојаџиев]] (1876 — ?) — просветител и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бојаџиев]] (1867 — 1911) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Виолета Бојковска]] (р. 1990) — писателка и автор на збирка раскази „''[[Барем наутро]]''“. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Бондиков]] (1878 — ?) — трговец и борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Савка Бондиќева]] (1926 — ?) — член на [[СКОЈ]] и подоцна борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Борисова]] (1922 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светлана Боцева]] (1928 — ?) — активист и [[Југословенски терор врз Велешани|жртва на југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Бошков]] (1878 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Бошков]] (1867 — ?) — учесник во [[Мелничкото востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајанка Бошковска]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Горанчо Бошковски]] (р. 1964) — член на [[Здружение на копаничарите на Македонија|Здружението на копаничари на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Бошнаков]] (1878 — 1904) — револуционер и дел од [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#XIII генерација (1898)|тринаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панко Брашнаров]] (1883 — 1951) — истакнат револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], потпретседател на [[АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рајна Брзакова]] (1918 — 1941) — работник во велешкиот Монопол.{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Бунибарова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Бутникошарева]] (1919 — 1942) — учесник во [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} === В === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Вановски]] (1927 — ?) — гастроентерохепатолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|238}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Варналиев]] (1931 — ?) — политичар и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1969]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Варналиев]] (1886 — 1906) — револуционер, дел од четата на [[Петар Јуруков]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Варналиев]] (? — 1919) — општественик и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Варналиев]] (1863 — ?) — [[војвода]] и учесник во [[Илинденското востание]].<ref name=":14">{{Македонците|101}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Варналиев]] (1883 — 1903) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], член на [[МОК]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Варналиева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Варошлија]] (1947 — 2006) — новинар и работник во [[Радио Скопје]].<ref>{{МКЕ|244}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Васков]] (1912 — 1983) — меѓу првите ветеринари во [[СР Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Васков]] (1872 — ?) — просветител и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|петта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Васков]] (1934 — 2014) — хирург и професор, член на [[Македонската академија на науките и уметностите]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Васков]] (1880 — 1917) — генерал и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref>{{Македонците|70}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Васков]] (1870 — 1951) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учесник во [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Петар Поп Арсов: прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[Матица македонска]]|year=1997|isbn=9789989481031|location=[[Скопје]]|pages=141|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Васков]] (1875 — 1907) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=84|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Greece.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Ригас Велестинлис]] (1757 — 1798) — автор и секретар на кнезот на [[Влашко]].<ref>{{МКЕ|256}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Седат Вели]] (1920 — ?) — општественик и соработник за време на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|258}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Весковиќ-Вангели]] (1933 — 2007) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], позната по нејзиното проучување на [[АФЖ]].<ref>{{МКЕ|269}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Весов]] (? — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Весов]] (1882 — 1967) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и третата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Весов]] (1885 — 1954) — економист и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Весов]] (1832 — 1895) — општественик и деец на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Весов]] (1843 — 1922) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Весов]] (1883 — ?) — адвокат и правник, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Весов]] (1892 — 1922) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Весов]] (1891 — ?) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) — трговец и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Риза Вејселов]] (1922 — 1943) — претприемач и земјоделец, мачен од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка власт]].{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сато Вејселов]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=79}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Небојша Вилиќ]] (р. 1962) — историчар за уметност и професор во [[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]].<ref>{{МКЕ|276}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Витанов]] (р. 1953) — глумец и член на народниот театар на Велес.<ref>{{МКЕ|283}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Менка Вучковиќ]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Г === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стеван Габер]] (1919 — 1999) — адвокат и [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|ректор на Скопскиот универзитет]] меѓу [[1972]]-[[1974|1974 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Соња Гаврилова]] (р. 1962) — писателка и психолог на [[ПОУ „Маца Овчарова“ - Велес|ПОУ „Маца Овчарова“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лилјана Гаврилска]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Гајдов]] (1923 — 1941) — железнички работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{sfn|Малковски|1985|p=135}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Гајдов]] (1905 — 1992) — истакнат композитор, дел од [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација на повоена македонски музичари]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Галев]] (1872 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васка Гачева]] (1903 — 1961) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Гашева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Георгиев]] (1880 — ?) — борец и дел од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Магдалена Георгива]] (р. 1945) — [[математичар]] и редовен професор на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]].<ref>{{МКЕ|347}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Гигов]] (1883 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страхил Гигов]] (1909 — 1999) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Гигова]] (1910 — 1951) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Albania.svg}} {{Знаменце|Flag of Romania.svg}} [[Георги Гика]] (1600 — 1664) — војвода на [[Молдавија]] и подоцна [[Влашко]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Главинов]] (1869 — 1929) — истакнат револуционер и првиот пропагатор на социјализмот во Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Главинов]] (1880 — 1947) — мајстор и социјалист, деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Глушков]] (1873 — 1960) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драга Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Деса Гочева]] (1925 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Душко Гочевски]] (1962 — 2002) — херој и бранител. Учесник во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфликт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Гравчевски]] (1936 — 1978) — глумец и режисер во [[СР Македонија]], деец на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Грбевски]] (р. 1946) — филмски и телевизиски монтажер.<ref>{{МКЕ|395}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Григоров]] (1839 — 1899) — револуционер и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]].<ref name=":3">{{Македонците|38}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Грозданов]] (1873 — ?) — војвода и раководител на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=219-220}} === Д === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Давидов]] (1864 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2">{{Македонците|53}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Давкова]] (1898 — ?) — помогнала со снабдување на [[Шеснаесетта македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пенчо Давчев]] (1922 — 1995) — професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет на Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Наска Давчева]] (1925 — ?) — член на [[Комунистичката партија на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Дамкова]] (1909 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Менка Данаилова]] (1919 — 2005) — учесник во [[Народноослободителната борба]], дел од првата генерација на повоени учители. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рахилка Данаилова]] (1912 — 1976) — дејствувала во [[ГШ на НОВ и ПОМ]] кај [[Горно Врановци]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Деловски]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благојка Демниева-Кузмановска|Благојка Демниева]] (1920 — 1999) — просветителка и дејателка во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Демниевски - Бауман|Алексо Демниевски]] (1905 — 1961) — истакнат партизан и борец во [[Шпанската граѓанска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Депа Депинова]] (1906 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Деспотовска]] (1916 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Диамандиев]] (1882 — 1957) — историчар и општественик, учесник во [[Првата светска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Димитров]] (р. 1943) — машински инженер и поранешен заменик градоначалник на [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|466}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадин Димов]] (1920 — 1944) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]].{{sfn|Малковски|1985|p=116-117}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Димов]] (1918 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=98}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ќире Димов]] (1912 — 1940) — поет, работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].<ref>{{МКЕ|470}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Димова (Велес)|Васа Димова]] (1890 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Димова (Велес)|Марија Димова]] (1885 — 1966) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Димова]] (1908 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Димовски]] (р. 1959) — политичар и [[Министерство за политички систем и односи меѓу заедниците|министер за политички систем и односи меѓу заедници]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никодинка Димчева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Докурчев]] (1875 — 1918) — војвода и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Докурчев]] (1878 — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Домазетова]] (1926 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Антон Драндар]] (1837 — 1925) — општественик и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Драндаров]] (1854 — ?) — деец на [[македонската емиграција во Бугарија]] и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание]].<ref name=":6">{{Македонците|58}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Драндаров]] (1876 — 1930) — дипломат и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|единаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Драндаров]] (1880 — 1926) — просветител, чиновник и деец на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Дрнков]] (1926 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ратко Дуев]] (р. 1970) — професор во [[Институт за класични студии|Институтот за класични студии]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Василка Дуракова]] (1900 — 1969) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веска Дусниева]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ѓ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Ѓелев]] (р. 1983) — писател и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ана Милевска Ѓеоргиева|Ана Ѓеоргиева]] (р. 1985) — новинарка и водител. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Ѓоргов]] (? — 1912) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]]. Учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Пиринска Македонија во борба за национално ослободување|last=Митрев|first=Димитар|publisher=Главниот одбор на Народниот фронт на Македонија|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=43|author-link=Димитар Митрев}}</ref> *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Ѓоргов]] (1910 — 1968) — повоен политичар и [[Министерство за економија и труд на Македонија|министер за стопанство]] на [[СР Македонија]]. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Ѓоргов]] (1858 — 1929) — револуционер, политичар и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Георгов|Иван Ѓоргов]] (1860 — 1936) — филозоф и ректор на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универизитет]]. Деец на [[МНИ]].<ref name=":4">{{Македонците|56}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Димитрија Чуповски и македонската национална свест|last=Ристовски|first=Блаже|publisher=[[Ѓурѓа (Издавачка куќа)|Ѓурѓа]]|year=1996|isbn=9789989676192|location=[[Скопје]]|pages=134|author-link=Блаже Ристовски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Георгов|Илија Ѓоргов]] (1860 — 1945) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]] меѓу [[1903]]-[[1931|1931 година]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ѓоргова]] (1913 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јасмина Ѓорѓиева]] (р. 1977) — писателка и поет. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Овчарова|Марија Ѓорѓиева]] (1922 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Ѓорев]] (1922 — 1942) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Десанка Ѓорева-Кепева|Десанка Ѓорева]] (1925 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Поп Ѓорчев]] (1904 — 1945) — лекар и револуционер, деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Поп Ѓорчев]] (1933 — 2016) — истакнат новинар и редактор во весникот „[[Нова Македонија]]“.<ref name=":17" /> === Е === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Есенчева]] (1923 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ж === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Христов Железаров|Димитар Железаров]] (1900 — 1979) — стоматолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Рајко Жинзифов]] (1839 — 1877) — истакнат поет и писател, претставник на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=За македонската литература|last=Спасов|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1969|location=[[Скопје]]|pages=30|author-link=Александар Спасов}}</ref> === З === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зарезанков]] (1890 — 1938) — [[Анархистички комунизам|анархокомунист]], ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Зафиров]] (1925 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Румена Зафирова]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Зафирова]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Зафирчев]] (р. 1980) — глумец и претставник на народниот театар на [[Велес]].<ref>{{МКЕ|559}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Здравева-Манева]] (1923 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Николина Здравева]] (1925 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бошко Златанов]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Зографов]] (1877 — 1940) — воен командир, учесник во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]]. Деец на [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|77}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Крум Зографов]] (1884 — 1922) — политичар и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|92}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Симеон Зографов]] (1876 — 1949) — политичар и општественик, градоначалник на [[Добрич]].<ref name=":11">{{Македонците|69}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зографов]] (1897 — 1964) — [[лингвист]] и [[македонист]], делегат во [[Комисија за јазик и правопис|јазичната комисија на АСНОМ]].<ref>{{Македонците|93}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данчо Зографски]] (1920 — 1997) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|575}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Зографски]] (1898 — 1985) — политичар и [[Градоначалник на Скопје|втор градоначалник на Скопје]] во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref name=":1">{{МКЕ|576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Зографски]] (1871 — 1945) — [[зограф]] и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1918]]-[[1920|1920 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Зографски]] (1895 — 1985) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и [[ВМРО (Обединета)]].<ref name=":1" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Томислав Зографски]] (1934 — 2000) — претставник од [[Повоена македонска музика#Трета генерација повоени македонски композитори|третата генерација на повоени македонски композитори]].<ref>{{МКЕ|577}}</ref> === И === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Иванов]] (1883 — 1906) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Иванов (музичар)|Игор Иванов]] (р. 1984) — член на [[Македонски кларинет квинтет|Македонскиот кларинет квинтет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ивева|Благородна Ивева]] (1922 — 1942) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Игнова]] (1922 — ?) — борец во единиците на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тима Икономова]] (1861 — 1937) — просветителка и дел од [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Илиев]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Илиева]] (1918 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Илиева]] (1923 — ?) — пушкомитралезец во [[Седма македонска ударна бригада|Седмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Илковски]] (1924 — 2001) — планинар и новинар, убиен од [[ОНА|терористичката организација УЧК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диаманди Ихчиев]] (1854 — 1913) — [[историчар]], член на [[БАН]].<ref>{{Македонците|80}}</ref> === Ј === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јакимов]] (1926 — 2024) — професор на [[Електротехнички факултет|Електротехничкиот факултет]] во [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|630}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Руса Јанева-Гулистојанова]] (1891 — 1966) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светозар Јаневски]] (р. 1947) — технолог и стопанственик.<ref>{{МКЕ|633}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Јанков]] (р. 1988) — писател, сценарист и романописец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Јанковиќ]] (1915 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Јанчев]] (1877 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=20-21}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Јанчева]] (р. 1949) — писателка и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Јованова-Журиќ]] (1921 — 1967) — дејателка на [[АФЖ]] и главен редактор на [[Македонка (списание)|списанието „Македонка“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Јованова]] (1924 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Роза Јованова]] (1914 — ?) — борец во [[Дваесет и прва македонска ударна бригада|Дваесет и првата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борче Јовчевски]] (р. 1957) — [[алпинист]], заедно со [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] се качиле на [[Монт Еверест]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќазим Јозалп]] (1880 — 1968) — претседател на собранието на [[Република Турција]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски|Панче Јолдашев]] (1915 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=84}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Јорданов]] (1922 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Јорданов]] (1920 — 1943) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јорданов]] (1887 — 1976) — глумец и дел од првиот театар на [[Царството Бугарија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Поп Јорданов - Орцето|Јордан Поп Јорданов]] (1881 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Личности од Македонија|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2002|isbn=9789989613289|location=[[Скопје]]|pages=143|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Поп Јорданов]] (1879 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Јорданова]] (1915 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Јорданова]] (1924 — ?) — деец на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рада Јорданова]] (1923 — ?) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски]] (1913 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сава Јосифова]] (1900 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Јосифовски (глумец)|Јосиф Јосифовски]] (1927 — 2001) — глумец и член на [[Народен театар (Битола)|Битолскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|648}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Јосмов]] (1920 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Меѓу првите жртви во НОБ во [[Велешко]].{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} === К === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Камишова - Нонча|Марија Камишова]] (1924 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Елизабета Канческа-Милевска|Елизабета Канчевска-Милевска]] (р. 1970) — политичарка и поранешна [[Министер за култура и туризам на Македонија|министерка за култура]].<ref>{{МКЕ|668}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Капчев]] (1921 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Капчева]] (1883 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=118}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Капчев]] (1910 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Карајорданов]] (1874 — 1931) — командир во [[Бугарската армија]], учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12">{{Македонците|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Каракостев]] (1910 — 1942) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Карамфилович]] (1839 — 1906) — учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]] и деец на [[ВМОК]]. Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|собранието на Бугарија]].<ref>{{Наведена книга|title=Кресненското востание во Македонија: 1878-1879|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|year=1982|location=[[Скопје]]|pages=45|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емануил Карамфилович]] (1855 — 1895) — револуционер и општественик, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Карафилов]] (1880 — 1940) — [[инженер]] во [[Царството Бугарија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Карахордиев]] (1859 — 1929) — офицер во [[Бугарската армија]], учесник во [[Балканските војни]].<ref>{{Македонците|78}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Карбева]] (1919 — ?) — учесник во Народноослободителната борба, делегат во [[Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Карпузов]] (1919 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Надежда Келкоцева]] (1924 — ?) — професор во [[Фармацевтски факултет - Скопје|Фармацевскиот факултет во Скопје]].<ref>{{МКЕ|686}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Керамитчиевски]] (1927 — 1997) — дефектолог и универзитетски професор.<ref>{{МКЕ|688}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Кирков]] (1923 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кирков]] (1920 — 1993) — новинар и публицист, деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":15">{{МКЕ|692}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Кирков]] (1927 — 2007) — професор во Технолошко-металуршкиот факултет во [[Скопје]].<ref name=":15" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Кирков]] (1882 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентат и заточениците во Фезан|last=Шатев|first=Павел|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1994|location=[[Скопје]]|pages=32|author-link=Павел Шатев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Оливер Китановски]] (1980 — 2001) — [[Список на загинати бранители во воениот конфликт во Македонија, 2001|бранител]], загинал во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфилкт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Климкар-Меанџиева]] (р. 1949) — професорка и член на [[ДПМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Климкаров]] (1913 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] (1821 — 1882) — писател, архивист, етнограф и учител за време на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=Книга за Џинот|last=Тодоровски|first=Гане|publisher=[[Матица македонска]]|year=2004|isbn=9789989485411|location=[[Скопје]]}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Константинов]] (1881 — 1906) — велешка војвода и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Копринкова]] (1890 — ?) — просветителка и деец на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Коробар]] (1912 — 1989) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[КПЈ]].<ref name=":16">{{МКЕ|737}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Коробар|Перо А. Коробар]] (1916 — 2004) — истакнат партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":16" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Д. Коробар]] (1914 — 2001) — партизан и политичар во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|738}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коробаров]] (1885 — ?) — општественик и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Коробаров]] (1847 — ?) — [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|учесник во борбата против Цариградската патријаршија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Коробаров]] (1859 — 1915) — командир, учесник во [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Коробаров]] (1855 — 1905) — [[полковник]] и дел од [[Русофилија|русофилскиот]] Русенски бунт. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коруновски]] (р. 1979) — ликовен [[уметник]] и академски [[вајар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Коруновски]] (р. 1987) — академски [[вајар]] и дел од [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|велешкиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Костов]] (1886 — 1918) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Спиро Костов]] (1848 — 1931) — револуционер, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]], [[Мелничкото востание]] и [[Првата балканска војна]].<ref>{{МКЕ|744}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосип Костовски]] (1926 — 1998) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Коџобашиев]] (р. 1962) — [[Собрание на Македонија|пратеник во Македонското собрание]] меѓу [[2011]]-[[2016|2016 г]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Кошулчев]] (1923 — 1942) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кошулчев]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119-120}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владо Кошулчев]] (1912 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Крајничанец]] (1895 — ?) — автор и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Крајчев]] (р. 1981) — писател на [[Еп|епска фантастика]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Крепиев]] (1882 — 1945) — деец на [[Илинденската организација]], ликвидиран при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Асен Крндев]] (1876 — ?) — [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дванаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Крстев]] (? — 1894) — истакнат [[зограф]] и [[фотограф]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Крстевски]] (1938 — 2017) — [[Список на генералите и адмиралите од Македонија|воен генерал]] и трет [[Началник на Генералштабот на АРМ|началник на генералштабот]] на [[АРМ]].<ref>{{МКЕ|764}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бано Кушев]] (1863 — 1910) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Кушев]] (1862 — 1901) — директор на [[Прилепско класно училиште|Прилепската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Кушев]] (1896 — 1922) — [[војвода]] и деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Развојот на македонскиот печат и новинарство, од првите почетоци до 1945 година|last=Мокров|first=Боро|publisher=[[Здружение на новинарите на Македонија]]|year=1980|location=[[Скопје]]|pages=280|author-link=Боро Мокров}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (трговец)|Михаил Кушев]] (1812 — 1905) — трговец и општественик во [[XIX век]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (револуционер)|Михаил Кушев]] (1905 — 1992) — архитект и револуционер, деец на [[ММТРО]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (општественик)|Михаил Кушев]] (1740 — 1855) — родоначалник на семејството Кушеви. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Кушев]] (1870 — 1939) — деец на [[Македонската револуционерна организација]] и воен лекар.<ref name=":9">{{Македонците|67}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страшимир Кушев]] (1877 — 1959) — учесник во [[Балканските војни]] и [[Првата светска војна]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Кушев]] (1901 — 1925) — деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. === Л === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Лазов]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Глишиќ]].{{sfn|Малковски|1985|p=86}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Левков]] (1911 — ?) — партизан и адвокат, [[Делегат на Првото заседание на АСНОМ|делегат во Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Леов]] (1923 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=102-103}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Леов]] (1920 — 1998) — [[раскажувач]], [[романописец]] и [[драмски автор]].<ref>{{МКЕ|793}}</ref> === Љ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитри Соле Љубин|Димитри Љубин]] (р. 1978) — писател и автор. === М === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Мазнев]] (1912 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|комунистичките репресии спрема Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Мајсторов]] (1935 — 2008) — глумец, [[драматург]] и [[режисер]].<ref>{{МКЕ|819}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Мајсторов]] (? — 1945) — револуционер и деец на [[МРО]], убиен при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Малинов]] (р. 1973) — музичар и [[композитор]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Малковски]] (р. 1957) — истакнат претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|906}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пепи Манасков]] (р. 1964) — [[ракометар]] и поранешен член на клубот „Борец“.<ref>{{МКЕ|908}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сашко Манасков]] (1968 — 2001) — [[македонски бранител]] и херој, учесник во [[Воениот конфликт во 2001|Воениот конфликт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Дамаскин Манушев]] (1875 — 1960) — меѓу првите фотографи во [[Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]] (1922 — 2012) — истакнат фотограф во [[Социјалистичка Република Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филимена Марковска]] (1920 — 2012) — општественик и сопруга на поетот [[Венко Марковски]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Арсени Мартинов]] (1843 — 1868) — револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското ослободително дело во XIX и XX век: пројави, релации и ликови|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1987|location=[[Скопје]]|pages=78|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Дамјан Мартинов]] (1875 — ?) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Мартулков]] (1878 — 1965) — истакнат претставник на [[Македонска социјалистичка група|македонското социјалистичко движење]] во [[XX век]].<ref>{{Мартулков}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пано Мартулков]] (1834 — ?) — активист и деец на [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], прогонет во [[Дијарбекир]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мартулков]] (1875 — 1947) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учител во [[Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универзитет]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското националноослободително движење во Битолскиот вилает (1893-1903)|last=Димески|first=Димитар|publisher=[[Студентски збор]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=279|author-link=Димитар Димески}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Матов]] (1864 — 1896) — [[фолклорист]] и [[етнограф]], припадник на [[ВМОК]].<ref name=":4" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славејко Матов]] (1869 — 1951) — деец на [[СМЕО]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Македонците|84}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Денис Махмудов]] (р. 1989) — [[Фудбал|фудбалер]] и дел од [[ПФК Левски (Софија)|ПФК Левски во Софија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Мацанов]] (1880 — 1947) — дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|Четиринаесетта генерација на воспитаници на Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Мацанов]] (1882 — ?) — дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|Четиринаесетта генерација на воспитаници на Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Мацанов]] (1859 — ?) — просветител и трговец за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Маџаров]] (1909 — 1944) — борец и учесник во [[Втората светска војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=148}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веселинка Маџарова]] (р. 1974) — професорка по [[Музика|музичко]] во [[ОУ „Васил Главинов“ - Велес|ОУ „Васил Главинов“ — Велес]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Коста Машу]] (1829 — 1905) — трговец и адвокат, деец на [[Романска пропаганда во Македонија|Романската пропаганда во Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Менкаџиев]] (1844 — 1909) — општественик и политичар, делегат во основачкиот конгрес на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]].<ref>{{Македонците|79}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мечев]] (1870 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Документи за борбата на македонскиот народ за самостојност и за национална држава: Од населувањето на Словените во Македонија до крајот на Првата светска војна|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=343|author-link=Христо Андонов Полјански}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Мижимаков]] (р. 1946) — [[режисер]] и филмски продуцент за [[Вардар филм]].<ref>{{МКЕ|945}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Милев]] (1921 — 1942) — борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Евтимија Милетиќ]] (1837 — 1909) — просветителка и сопруга на [[Јазичар|јазичарот]] [[Љубомир Милетиќ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мимовски]] (1912 — 1944) — борец и учесник во [[Народноослободителна борба]], загинал во [[Неготино]].{{sfn|Малковски|1985|p=86-87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Мирчев]] (1913 — 1944) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Мирчев]] (1921 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Мискинов]] (1862 — ?) — општественик и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Митрев]] (1926 — 1945) — учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Сремски фронт|Сремскиот фронт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Митрев]] (1919 — 1942) — истакнат борец на [[НОБ]] во [[Велес]] и [[Велешко]], дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Митрев]] (1900 — 1942) — помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тоде Митрев]] (1915 — 1942) — соработувал со [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Митрева]] (1918 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=122-123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Михајлов]] (1880 — ?) — борец од [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=66}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Михајлов (учител)|Илија Михајлов]] (1912 — 1995) — агроекономист и декан за Земјоделско-шумарскиот факултет.<ref>{{МКЕ|971}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мишко Михајловски]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Михов]] (1865 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Хаџи Мишев]] (1874 — 1957) — политичар и амбасадор. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|осмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларов|first=Георги|publisher=[[Македонски научен институт|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1930|location=[[Софија]]|pages=91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Мишковски]] (1903 — 1985) — учесник во [[Народноослободителната борба]], подоцна [[Југословенски терор врз Велешани|репресиран од комунистичкиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Мокров]] (1917 — 2005) — правник, публицист, припадник на [[Народноослободителната борба|комунистичкото и на студентското движење]].<ref>{{МКЕ|982}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мурџиев]] (1863 — ?) — командир во [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. === Н === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Најдов]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Најдов]] (1920 — 1943) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тихо Најдовски]] (1933 — 2007) — [[поет]], [[писател за деца]] и млади.<ref>{{МКЕ|1007}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Давид Наков]] (1877 — 1944) — деец на [[Американски Македонци|македонската емиграција во Америка]], отворил македонско училиште во [[Стилтон]], [[Пенсилванија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Каролина Насковска]] (р. 1970) — политчарка од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]], пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Настев]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Настов]] (1921 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Наумов]] (1848 — 1885) — [[ајдутин]] и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Македонците|36}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Темелко Наумов]] (1870 — ?) — [[војвода]] од [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Наумов]] (1883 — 1941) — [[композитор]] и [[диригент]], автор на првата воена опера во Бугарија.<ref name=":7">{{Македонците|59}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓошо Нацев]] (1871 — 1944) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=108-109}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Венцислав Недев]] (р. 1949) — [[каратист]] и дел од ИТКФ.<ref>{{МКЕ|1039}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ноне Неделковска|Нона Неделковска]] (р. 1986) — [[пејачка]] во [[Златно славејче]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Нечев]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Нечев]] (1926 — ?) — ветеринар, докторирал во Загрепскиот универзитет.<ref>{{МКЕ|1046}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Николов]] (? — 1912) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јулиана Николова]] (р. 1975) — политичарка од редовите на [[ЛДП]], пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Султана Николова]] (1880 — 1949) — актерка во [[Народен театар „Иван Вазов“|народниот театар „Иван Вазов“]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драгољуб Николовски]] (1928 — 2016) — политичар и пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Николовски (партизан)|Никола Николовски]] (1906 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Николовски (глумец)|Тодор Николовски]] (1902 — 2002) — театарски, филмски и телевизиски [[глумец]].<ref>{{МКЕ|1053}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драган Ничев]] (1874 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Новакова]] (1917 — ?) — деец на [[АФЖ]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. === О === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Ончевски]] (1933 — ?) — генерал-мајор на [[Воздухопловство|воздухопловна сила]] на [[Југословенската народна армија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Органџиев]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Органџиев]] (1882 — 1958) — револуционер и борец од [[МОО]] за време на [[Балканските војни]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цветанка Органџиева]] (1925 — 2018) — [[поет]], [[Славистика|славист]] и [[Историја на книжевноста|историчар на книжевноста]].<ref>{{МКЕ|1081}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Оровчанец]] (1905 — 1938) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], жртва на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1084}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Осмаков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66}} === П === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Italy.svg}} [[Ирена Павлова-Де Одорико]] (р. 1967) — писателка и член на [[Друштво на писатели на Македонија|Друштвото на писатели на Македонија]].<ref>{{МКЕ|1103}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Пајтонџиев]] (1907 — 2002) — учител за физичко здравстено образование и етнокореолог.<ref>{{МКЕ|1109}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Палашев]] (1879 — 1926) — просветен деец, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Паликрушев]] (1870 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Хаџи Панзов]] (1900 — 1936) — комунист и поет, учесник во [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]].<ref>{{МКЕ|1576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Панчев]] (1917 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66-67}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сотир Пеев]] (1843 — 1896) — [[ајдут]] и револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Отпор на Македонија во времето на турското владеење|last=Матковски|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=331|author-link=Александар Матковски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Пејовски]] (р. 1947) — композитор и аранжер.<ref>{{МКЕ|1127}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Пенов]] (р. 1957) — политичар и [[градоначалник на Скопје]] меѓу [[1996]]-[[2005|2005 година]].<ref>{{МКЕ|1132}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Пешев]] (1915 — 1944) — композитор и музичар, учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1156}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Пингов]] (1883 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Ние на татковината ѝ должиме сѐ, таа нам-ништо!|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2003|isbn=9789989613395|location=[[Скопје]]|pages=44-47|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Плавев]] (1867 — 1940) — деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]].<ref>{{МКЕ|1163}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Плејков]] (1873 — 1902) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Попов]] (1923 — 2007) — [[филмски режисер]], [[снимател]] и [[сценарист]].<ref>{{МКЕ|1187}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Пракицов]] (1917 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=89}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Пракицов]] (1842 — ?) — револуционер и учесник во [[Старозагорско востание|Старозагорското востание]].<ref name=":13">{{Македонците|76}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Прличко]] (1907 — 1995) — значаен глумец во повоената [[македонска кинематографија]].<ref>{{МКЕ|1227}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Прличков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=67-68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диме Прличков]] (1861 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=157}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Протич]] (1875 — 1959) — [[публицист]], [[археолог]] и [[литературен критичар]].<ref name=":6" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Протич]] (1874 — 1945) — [[адвокат]] и [[нотар]], главен на Софискиот воен суд за време на [[Првата светска војна]].<ref name=":8">{{Македонците|61}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Подолешов]] (1932 — ?) — истакнат [[хемичар]] во [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]], добитник на [[Наградата 13 Ноември|наградата „13 Ноември“]].<ref>{{МКЕ|1169}}</ref> === Р === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Раштанов]] (1878 — 1945) — политичар и деец на [[македонската емиграција во Бугарија]]. Претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото братство]].<ref>{{Мартулков|Поглавје=11}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ризо Ризов]] (1872 — 1950) — истакнат политичар и раководител во [[ВМРО (Обединета)]], повоено учествувал со управување на [[СР Македонија]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Ристов]] (1909 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Хаџи Ристов]] (1879 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=28-29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупка Хаџи Ристова]] (1931 — 2021) — професорка во Шумарскиот факултет во Скопје.<ref>{{МКЕ|1579}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Рогужаров]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Ружиновски]] (1935 — 2017) — генерал-полковник на [[ЈНА]], учесник во [[Опсада на Дубровник|Опсадата на Дубровник]].<ref>{{МКЕ|1286}}</ref> === С === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Саздов]] (1925 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=69}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Шефки Сали]] (1914 — 1944) — истакнат партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Самарџиев]] (1863 — ?) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=203-204}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Симеонов]] (1846 — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Симитчиева]] (1910 — 1994) — меѓу првите гинеколог-акушери во [[СФРЈ|повоена Југославија]].<ref>{{МКЕ|1359}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Смилев]] (1909 — 1996) — специјалист по болести на устата, забите и вилицата.<ref>{{МКЕ|1381}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Солев]] (1930 — 2003) — [[раскажувач]], [[романописец]], драмски автор, [[есеист]], [[книжевен критичар]] и [[преведувач]].<ref>{{МКЕ|1392}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Солев]] (1908 — 1943) — истакнат писател, автор на „''[[Бели мугри]]''“. Деец на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Спировски]] (1918 — 2004) — [[диригент]] за опера и балет во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1405}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Сребрев]] (1868 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=391-392}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Сребров]] (1881 — 1945) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=141}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Орце Сребров]] (1909 — 1995) — деец на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1408}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Стојанов (историчар)|Петар Стојанов]] (1922 — 1995) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]] и научен советник на [[ИНИ]].<ref>{{МКЕ|1430}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Страчков]] (1880 — 1942) — трговец и соработник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=127-128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Страчковски]] (1920 — 1943) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} === Т === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Танев]] (1863 — 1932) — генерал во [[Бугарската армија]]. Учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Тасков]] (1864 — 1943) — трговец и претприемач.{{sfn|Малковски|1985|p=142}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Тесличков|Јованче Тесличков]] (1925 — 1944) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=70-71}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Тикваров]] (1924 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Топчев]] (1869 — 1903) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]] и [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|81}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Тошев]] (1882 — ?) — борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=211}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Трајков]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=71-72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Трчков]] (1884 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентатори|last=Бошковски|first=Јован|publisher=[[Кочо Рацин (издавачка куќа)|Кочо Рацин]]|year=1962|location=[[Скопје]]|pages=70|author-link=Јован Бошковски}}</ref> === Ќ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Ќамилов]] (1898 — 1976) — [[Универзитет|универзитетски]] [[професор]] и [[Фолклор|фолклорист]]. Учесник во [[Шпанската граѓанска војна]] и [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОВ]].<ref>{{МКЕ|1521}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катица Ќулавкова]] (р. 1951) — книжевен теоретичар, антологичар, критичар и редовен член на [[МАНУ]].<ref>{{МКЕ|1523}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Ќучук|Јован Ќучуков]] (1911 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=129-130}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Чучуков-Себура|Киро Ќучуков]] (1919 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} === У === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пантелеј Урумов]] (? — 1909) — адвокат и учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref name=":8" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Епса Урумова]] (1922 — 2013) — специјалист по патолошка анатомија и професорка на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1535}}</ref> === Ф === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Живко Фирфов]] (1906 — 1984) — претставник на [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација]] [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|на македонски повоени композитори]].<ref name=":18">{{МКЕ|1558}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данка Фирфова]] (1918 — 2003) — оперска пејачка во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":18" /> === Х === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Христов]] (1866 — ?) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Николов|179}}</ref> === Ц === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Црвенов]] (1937 — 1997) — оперски певец во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":19">{{МКЕ|1606}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марин Црвенов]] (1945 — 2015) — балетан, кореограф и педагог.<ref name=":19" /> === Ч === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благоја Чоревски]] (р. 1947) — [[глумец]] и [[режисер]].<ref name=":20">{{МКЕ|1629}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Чоревски]] (1921 — 1955) — филмски и театарски [[глумец]], член на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]].<ref name=":20" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светослав Чочков]] (1896 — 1918) — офицер во [[Бугарската армија]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и седмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":13" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Чундев]] (р. 1947) — универзитетски професор на [[ФЕИТ|Факултетот за електроника и информациски технологии]].<ref>{{МКЕ|1631}}</ref> === Џ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Џампалов]] (1886 — 1941) — работник и жртва на [[Бомбардирање на Велес (1941)|бомбардирањето на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=144}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емилија Џипунова]] (р. 1935) — [[балерина]] и балетска критичарка.<ref>{{МКЕ|1640}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Џурнов]] (1921 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} === Ш === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веле Шојлев]] (1923 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], загинал во [[Ослободување на Тетово|ослободувачката битка на Тетово]].{{sfn|Малковски|1985|p=72-73}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Шоптрајанов]] (1907 — 2001) — филолог, универзитетски професор и културно-просветен деец.<ref>{{МКЕ|1658}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Шукаров]] (1919 — 2018) — гинеколог-акушер и универзитетски професор на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1663}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Шукаров]] (1889 — 1940) — воен деец, полковник во [[Бугарската армија]].<ref name=":10">{{Македонците|72}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Шулев]] (1875 — ?) — просветител и револуционер, член на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=360-361}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Шурев]] (1932 — 2004) — [[диригент]] за опера во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1670}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Шурков]] (1900 — 1938) — комунистички деец, ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1671}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Шурков]] (1893 — 1964) — претприемач, одржал добри односи со [[Мустафа Кемал Ататурк]].<ref>{{Македонците|83}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Шутев]] (1922 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del1_2021.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел I|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски I|2021}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/f_pelovski_makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del2_2022.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел II|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски II|2021}}}} gy36oaoeteop9667wj60mwfye7t7yup 0 1369350 5582323 5549643 2026-06-25T11:44:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582323 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Working_visit_of_the_President_of_Ukraine_Petro_Poroshenko_to_the_Turkish_Republic_(2019-01-05)_33.jpg|мини| Патријархот Вартоломеј го потпишува томосот за автокефалност на Епифаниј I (облечен во бел клобук) стои зад него.]] На [[5 јануари]] [[2019]] година, [[Вартоломеј I Цариградски|Вартоломеј I]], [[Вселенски патријарх|Цариградскиот вселенскиот патријарх]], го потпишал [[Томос (Источна православна црква)|томосот]] со кој официјално се признава и основа [[Православна црква на Украина|Православната црква на Украина]] и ѝ се доделува [[Автокефалност|автокефалност]] (самоуправување). Настаните кои веднаш довеле до доделување на автокефалност биле: * На 11 октомври 2018 година, [[Цариградска патријаршија|синодот на Вселенската патријаршија]] објавил дека „''ќе продолжи кон доделување автокефалност на Црквата на Украина''“, <ref name="EoC">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.patriarchate.org/-/communiq-1|title=Соопштение (10.11.2018). – Соопштенија – Вселенската патријаршија|date=11 October 2018|work=www.patriarchate.org|publisher=[[Ecumenical Patriarchate]]|accessdate=2018-10-12|quote=Светиот Синод особено и долго разговараше за црковното прашање на Украина, во присуство на Неговата Екселенција, Архиепископот Памфилонски Даниел и Неговата милост епископ Едмонтон Иларион, патријаршиски егзарси во Украина, и по опсежните размислувања беше декретирано:<br>1) Да се ​​обнови одлуката што веќе беше донесена дека Патријархот на црквата ќе и додели на автокефалност на црквата во Украина. [...]<br>4) Да се ​​отповика правната постапка која е обврзувачка на Синодниот акт 1686[...]}}</ref> правејќи ја независна од [[Руска православна црква|Руската православна црква]]. * Оваа одлука го натерало Светиот синод на Руската православна црква да ја прекине заедницата со Вселенската патријаршија на 15 октомври 2018 година, што го означило почеток на расколот помеѓу Москвската и Цариградската патријаршија во 2018 година. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/10/15/russian-orthodox-church-rupturing-ties-constantinople-ukraine/|title=Russian Orthodox Church 'rupturing' ties with the Constantinople over Ukraine split|date=2018-10-15|work=The Telegraph|access-date=2019-01-19|language=en-GB|issn=0307-1235}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2018/oct/15/russian-orthodox-church-cuts-ties-with-constantinople|title=Russian Orthodox Church cuts ties with Constantinople|last=Roth|first=Andrew|date=2018-10-15|work=The Guardian|access-date=2019-01-19|last2=Sherwood|first2=Harriet|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> * На 15 декември 2018 година, советот за обединување ја основал [[Православна црква на Украина|Православната црква на Украина]]. * На 5 јануари 2019 година, патријархот Вартоломеј го потпишал томосот за автокефалност на Православната црква на Украина.  == Позадина ==   [[Вселенски патријарх|Цариградскиот вселенски патријарх]] тврди дека е најистакнат водач и меѓународен претставник на [[Православна црква|Источната православна црква]]. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.patriarchate.org/biography|title=Biography – The Ecumenical Patriarch|publisher=Ecumenical Patriarchate|accessdate=2018-10-17}}</ref> Источната православна црква е географски поделена на неколку главно независни местни цркви, секоја со свој водач (патријарх, архиепископ или митрополит). Набргу откако Украина ја стекна својата независност од СССР, некои нејзини претседатели побарале од Вселенската патријаршија да и даде на Украина црква различна од Московската патријаршија. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://spzh.news/en/istorija-i-kulytrua/53699-ot-kravchuka-do-poroshenko-pervomu-projektu-jepc-uzhe-25-let|title=From Kravchuk to Poroshenko: first project of SLC [Single Local Church] is 25 years now|last=Vlasov|first=Andrey|date=31 May 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-11-21|archive-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190126083327/https://spzh.news/en/istorija-i-kulytrua/53699-ot-kravchuka-do-poroshenko-pervomu-projektu-jepc-uzhe-25-let|url-status=dead}}</ref> === Три источни православни цркви во Украина === На крајот на 20 век, во Украина постоеле три [[Православна црква|источни православни]] јурисдикции: * Украинската православна црква (Московска патријаршија) (УПЦ-МП) која е дел од Руската православна црква, а со тоа е и под [[Патријарх на Москва и на сите Руси|Московската патријаршија]]. Оваа црква била, до 11 октомври 2018 година, единствената православна црква во Украина признаена од другите православни цркви. * Украинската автокефална православна црква (УАПК), предводена од митрополитот Макариј, која била независна, која била основана во 1921 година по формирањето на краткотрајната [[Украинска Народна Република]] и откако го преживела Советскиот Сојуз и надвор и внатре во земјата. * [[Украинска Православна Црква - Киевски Патријархат|Украинската православна црква – Киевска патријаршија]] (УПЦ-КП), предводена од киевскиот патријарх Филарет, независна црква која била основана во јули 1992 година. Во јануари 1992 година, откако Украина ја стекнала својата независност од [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] по [[Распад на Советскиот Сојуз|распадот]], киевскиот митрополит Филарет од УПЦ-МП <ref>{{Cite web|url=https://mospat.ru/archive/en/2003/02/ne301031/|title=Mikhail Denisenko (former Metropolitan Filaret of Kiev) tries to improve his image through the UN : Russian Orthodox Church.|date=3 February 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413185809/https://mospat.ru/archive/en/2003/02/ne301031/|archive-date=13 April 2019|website=mospat.ru|access-date=2018-10-29|url-status=dead}}</ref>свикал собрание во [[Киевско-печерска лавра|Киевскско-печерската лавра]] што усвоила барање за автокефалност до Московскиот патријарх. <ref name=":29222">{{Cite web|url=http://ukrainianweek.com/History/64556|title=Freeing Ukraine from Spiritual Dependence|last=Podobied|first=Pavlo|date=8 November 2012|type=History of the churches in Ukraine|website=ukrainianweek.com|access-date=2018-10-29}}</ref><ref name="221781autocephaly222">[http://ukrainianweek.com/Politics/221781 After autocephaly], [[The Ukrainian Week]] (26 October 2018) {{in lang|uk}} [https://gazeta.ua/articles/life/_vselenskij-patriarhat-oprilyudniv-dokumenti-na-pidtrimku-ukrayinskoyi-avtokefaliyi/859088 The Ecumenical Patriarchate unveiled documents in support of Ukrainian autocephaly], [[Gazeta.ua]] (14 September 2018)</ref>Московската патријаршија не го прифатила тоа и побарала од Филарет да поднесе оставка. <ref name=":2922">{{Наведена мрежна страница|url=http://ukrainianweek.com/History/64556|title=Freeing Ukraine from Spiritual Dependence|last=Podobied|first=Pavlo|date=8 November 2012|work=ukrainianweek.com|type=History of the churches in Ukraine|accessdate=2018-10-29}}</ref> <ref name=":022">{{Наведени вести|url=http://orthochristian.com/116586.html|title=Официјална историја на одмрзнувањето и анатематизацијата на Филарет Денисенко. Документи на епископските собори на Руската православна црква од јуни 1992, 1994 и 1997 г.|date=17 October 2018|work=OrthoChristian.Com|access-date=2018-11-29}}</ref> Филарет не поднел оставка и бил суспендиран на 27 мај 1992 година од страна на УПЦ-МП. <ref name=":5322">{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/en/istorija-i-kulytrua/42446-to-the-anniversary-of-kharkov-council-or-a-few-words-about-how-m-a-denisenko-was-expelled-from-churc|title=To the anniversary of Kharkov Council, or a few words about how M.A. Denisenko was "expelled" from Church|date=25 May 2017|work=spzh.news|accessdate=2018-11-21|archive-date=2018-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20181121204149/http://spzh.news/en/istorija-i-kulytrua/42446-to-the-anniversary-of-kharkov-council-or-a-few-words-about-how-m-a-denisenko-was-expelled-from-churc|url-status=dead}}</ref> Епископите лојални на митрополитот Филарет и слична група од Украинската автокефална православна црква организирале обединувачки синод кој се одржал на 25-26 јуни 1992 година. Делегатите се согласиле да формираат комбинирана црква наречена ''[[Украинска Православна Црква - Киевски Патријархат|Украинска православна црква - Киевска патријаршија]]'' под патријархот што тие го избрале, Мстислав од UAOC. <ref name=":5322" /> <ref name=":6">{{Наведена мрежна страница|url=https://ukrainianweek.com/Society/64554|title=Filaret: A Statehood-oriented Patriarch|last=Losiev|first=Ihor|date=8 November 2012|work=ukrainianweek.com|accessdate=2018-11-29}}</ref> Мстислав никогаш не ја одобрил унијата помеѓу УАПЦ и УПЦ-КП. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CU%5CK%5CUkrainianOrthodoxchurch.htm|title=Ukrainian Orthodox church|work=encyclopediaofukraine.com|accessdate=2019-01-09}}</ref> Филарет билотфрлен на 11 јули 1992 година од страна на Руската православна црква. По смртта на патријархот Мстислав во 1993 година, црквата УПК-КП ја предводел патријархот Владимир. Во јули 1995 година, по смртта на Владимир, Филарет бил избран за шеф на УПЦ-КП со гласови од 160-5. Филарет бил [[Анатема|анатемизиран]] од Руската православна црква во 1997 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mospat.ru/en/2018/10/15/news165263/|title=Изјава на Светиот синод на Руската православна црква во врска со навлегувањето на Цариградската патријаршија врз канонската територија на Руската црква|last=Руска православна црква|work=mospat.ru|accessdate=2018-10-31|quote=Со одлука на Архиерејскиот собор на Украинската православна црква, што се одржа на 27 мај 1992 година, во Харков, митрополитот Филарет (Денисенко), поради неговото неисполнување на ветувањата што ги даде по заклетвата на крстот и Евангелието за време на претходниот Епископски собор на Руската православна црква, беше отстранет од престолот на Руската православна црква. Православната црква, со својата Резолуција од 11 јуни 1992 година, ја потврди одлуката на Харковскиот собор и го разреши Филарет Денисенко, лишувајќи го од сите чинови на служба според следните обвинувања: „Суровиот и арогантен однос кон свештенството под негова јурисдикција, диктат и уцена: искушението за заедницата на верниците со неговото однесување и приватен живот (Мт. 18:7; Канон на Првиот Вселенски Собор, Канон на Шестиот Вселенски Собор 5 (Апостолски канон 25), јавна клевета и богохулеие против епископски собор (Втор Вселенски Собор); вршење на божествени функции, вклучувајќи и ракополагања во состојба на суспензија (Апостолски канон 28); предизвикувајќи раскол во Црквата (Канон на Двоен Собор 15). Сите ракополагања што ги спроведувал Филарет во состојба на суспензија од 27 мај 1992 година и суспензиите наметнати од него биле признати како неважечки.<br />И покрај постојаните повици на покајание, Филарет Денисенко по неговото прогонување продолжил со својата расколничка активност, исто така и во другите помесни цркви. Со одлука на Архиерејскиот совет на Руската православна црква од 1997 година, тој беше анатемизиран.}}</ref> УАПЦ и УПЦ-КП не биле признати од другите православни цркви и биле сметани за расколнички. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://orthodoxia.info/news/breaking-news-ep-reinstates-ukraines-patriarch-filaret-archbishop-makariy/|title=BREAKING NEWS: EP reinstates Ukraine's Patriarch Filaret, Archbishop Makariy|last=Loudaros|first=Andreas|date=11 October 2018|work=Orthodoxia.info|accessdate=2019-01-12}}</ref> Претставниците на РПЦ изјавиле дека анатематизацијата на Филарет е „''признаена од сите помесни православни цркви вклучувајќи ја и црквата во Цаиград''“. <ref>{{Cite web|url=https://mospat.ru/en/2018/10/15/news165263/|title=Изјава на Светиот синод на Руската православна црква во врска со навлегувањето на Цариградската патријаршија врз канонската територија на Руската црква {{!}} Руската православна црква|quote=И покрај постојаните повици за покајание, Филарет Денисенко по неговото прогонување ја продолжи својата расколничка активност, исто така и во другите помесни цркви. Со одлука на Архиерејскиот совет на Руската православна црква од 1997 година, тој беше анатемизиран. Овие одлуки беа признати од сите помесни православни цркви вклучувајќи ја и црквата во Константинопол.|website=mospat.ru|access-date=2018-10-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mospat.ru/en/2018/10/22/news165617/|title=Митрополит Иларион: Филарет Денисенко бил и останува расколник {{!}} Руската православна црква|quote=За нас Филарет беше и останува расколник. [...] одлуката за неговата екскомуникација во 1997 година беше точна во секој поглед. Ја признаа сите помесни цркви без никаков исклучок, вклучително и Цариградската патријаршија.|website=mospat.ru|access-date=2018-10-30}}</ref>Синодот на Вселенската Патријаршија го признал, во писмото од јули 1992 година до патријархот Алексиј II, отпуштањето на Филарет од страна на РПЦ, <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.romfea.gr/oikoumeniko-patriarxeio/24406-apokleistiko-otan-o-oikoumenikos-patriarxis-anagnorize-tin-kathairesi-tou-filaretou|date=16 October 2018|work=ROMFEA|language=el-gr|script-title=el:ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ: Όταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης αναγνώριζε την καθαίρεση του Φιλάρετου!|accessdate=2018-12-16}}</ref> <ref name=":62">{{Наведена мрежна страница|url=http://orthochristian.com/116803.html|title=Patriarch Bartholomew's 1997 acceptance of anathematization of Philaret Denisenko|date=25 October 2018|work=OrthoChristian.Com|accessdate=2019-01-04}}</ref> и Вселенскиот патријарх ја признал анатемизацијата на Филарет во писмото од април 1997 година до Патриархот Алексеј II. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://orthodoxie.com/en/april-7-1997-patriarch-bartholomews-letter-taking-note-of-filaret-denisenkos-anathematization/|title=April 7, 1997 Patriarch Bartholomew's letter taking note of Filaret Denisenko's anathematization|last=Cazabonne|first=Emma|date=2018-10-26|work=Orthodoxie.com|language=en-US|accessdate=2019-01-28}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.romfea.gr/oikoumeniko-patriarxeio/24616-otan-o-oikoumenikos-patriarxis-to-1997-apodexthike-to-anathema-tou-filaretou|date=26 October 2018|work=ROMFEA|language=el-gr|script-title=el:Όταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης το 1997 αποδέχθηκε το ανάθεμα του Φιλαρέτου|accessdate=2019-01-28}}</ref> <ref name=":63">{{Наведена мрежна страница|url=http://orthochristian.com/116803.html|title=Patriarch Bartholomew's 1997 acceptance of anathematization of Philaret Denisenko|date=25 October 2018|work=OrthoChristian.Com|accessdate=2019-01-04}}</ref> На 11 октомври 2018 година, екскомуникациите на УАПЦ и УПЦ-КП биле укинати од страна на [[Цариградска патријаршија|Вселенската патријаршија]], <ref name=":23">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.patriarchate.org/-/communiq-1|title=Соопштение (10.11.2018). – Соопштенија – Вселенската патријаршија|work=patriarchate.org|accessdate=2018-10-27|quote=3) Да се ​​прифатат и разгледаат молбите за жалба на Филарет Денисенко, Макариј Малетих и нивните следбеници, кои се нашле во раскол не од догматски причини, во согласност со канонските прерогативи на Цариградскиот патријарх да примаат такви молби од архиереи и други свештенства од сите автокефални цркви. Така, гореспоменатите се канонски вратени во нивниот архиерејски или свештенички чин, а нивните верници се обновени во заедница со Црквата.}}</ref> сепак Вселенската патријаршија не ги признала ниту УАПЦ и УПЦ-КП за легитимни и нивните водачи не биле признати како примати на нивните соодветни цркви. <ref name=":5">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/russian/features-46067230|title=Константинополь: "Надеемся, Москва обратится к разуму". Подробности беседы|date=2018-11-02|work=BBC News Русская служба|access-date=2018-11-03}}</ref> <ref name=":33">{{Наведена мрежна страница|url=https://orthodoxie.com/en/bbc-interview-with-archbishop-job-of-telmessos-on-the-ukrainian-question/|title=BBC interview with Archbishop Job of Telmessos on the Ukrainian question|last=Cazabonne|first=Emma|date=6 November 2018|work=orthodoxie.com|accessdate=2018-11-07}}</ref> Од 15 декември 2018 година, УАПЦ и УПЦ-КП повеќе не постојат и се споиле со двајца митрополити на УПЦ-МП за да ја формираат [[Православна црква на Украина|Православната црква на Украина]]. УПЦ-МП сè уште постои. УПЦ-МП има 12.064 активни парохии, УПЦ-КП имала 4.807, а УАПЦ имала 1.048. <ref name="EuroMaidan2018-10-14a">{{Наведена мрежна страница|url=http://euromaidanpress.com/2018/10/14/tomos-guide-ukraine-church-autocephaly/|title=Tomos ante portas: краток водич за независноста на украинската црква|date=14 October 2018|publisher=[[Euromaidan Press]]|accessdate=2018-10-16|quote=Синодот... на Вселенската патријаршија... даде дополнителна потврда дека Украина е на пат да добие црковна независност од Москва... Иако претседателот Порошенко триумфално објави дека како резултат на средбата Украина го добила долгоочекуваниот Томос, или декрет за независност на црквата – тврдење кое во Украина кружи со голем ентузијазам, тоа не е точно... Одлуката на Константинопол ќе им користи на другите јурисдикции во Украина – УПЦ-КП и УАПЦ, кои ќе мора ефективно да ги уништат сопствените административни структури и да формираат нова црква, која ќе го добие Томосот за автокефалност... Во моментов не е јасно кој дел од Пратеникот на УПЦ ќе се приклучи на новата црква. Апелот за автокефалност до Вселенскиот патријарх го потпишале 10 од 90 пратеници на УПЦ– само 11%. Но, може да се приклучат одделни свештеници, дури и ако нивните владици не се приклучат, вели Зујев.}}</ref> === Вселенска патријаршија и црковната ситуација во Украина === Во април 2014 година, Вселенскиот Патријарх зборувал за црковните проблеми во Украина за време на неговата проповед на [[Цветници]] и изјавил „''Вселенската патријаршија ги препознава тешките предизвици со кои се соочува блажениот украински народ денес''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.patriarchate.org/documents/patriarchal-message-palmsunday-2014|title=Порака на Неговата Пресвета до побожниот украински народ по повод триумфалното влегување на нашиот Господ Исус Христос во Светиот град Ерусалим|work=patriarchate.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20140705212139/http://www.patriarchate.org/documents/patriarchal-message-palmsunday-2014|archive-date=2014-07-05|accessdate=2018-10-29}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=http://www.pravmir.com/patriarch-bartholomew-ecumenical-patriarchate-recognizes-difficult-challenges-facing-blessed-ukrainian-people-today/|title=Патријархот Вартоломеј: „Вселенската патријаршија ги препознава тешките предизвици со кои се соочува блажениот украински народ денес“ {{!}} Веб-страница на Руската православна црква|access-date=2018-10-29}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=http://theorthodoxchurch.info/blog/news/ecumenical-patriarch-addressed-ukrainians-on-palm-sunday/|title=Вселенскиот патријарх им се обрати на Украинците на Цветници|date=2014-04-14|work=News {{!}} Orthodoxy Cognate PAGE|access-date=2018-10-29|archive-date=2018-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030090916/http://theorthodoxchurch.info/blog/news/ecumenical-patriarch-addressed-ukrainians-on-palm-sunday/|url-status=dead}}</ref> Во февруари 2015 година, приматот на Канадската Украинска Православна Црква, митрополитот Јуриј (Калишчук), за време на тркалезна маса во агенцијата Укринформ, <ref>{{Наведување|last=Укрінформ|title=Українська церква: шляхи єднання та доля Московського патріархату в Україні|date=2015-02-18|url=https://www.youtube.com/watch?v=c5B9TcMhZ2k|access-date=2018-11-26}}</ref> изјавил дека „''[Цариградската Патријаршија] ја следи ситуацијата во Украина и го смета идеалното решение за обединетото „единство во Украина и православието''“. Тој додал дека „''Цариградската патријаршија го чека барањето и насоките од украинските православни јурисдикции овде, но пред се чека чекор од претседателот на Украина''“. <ref name=":13">{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/confessional/orthodox_relations/59195/|title=Константинопол е подготвен да помогне во воспоставувањето на обединета локална црква во Украина|date=20 February 2015|work=risu.org.ua|accessdate=2018-10-30}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kiev-orthodox.org/site/events/5678/|date=19 February 2015|work=kiev-orthodox.org|language=ru-RU|script-title=ru:"Украинская Церковь: пути единения и судьба Московского Патриархата в Украине" — межконфессиональный круглый стол :: Киевская Русь|accessdate=2018-11-26}}</ref> На 6 јуни 2015 година, УАПЦ побарала од Вселенската патријаршија да ја прими „[''Украинската автокефална православна црква на Вселенската патријаршија како митропола со правата на самоуправување''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/confessional/orthodox_relations/60184/|title=UAOC ready to become Constantinople's metropolis|date=7 June 2015|work=risu.org.ua|accessdate=2018-10-30}}</ref> На 24 јуни, Светиот синод на Украинската православна црква (Московска патријаршија), одржан на 24 јуни во Киев, направил изјава за присуството на „''двајца епископи на Цариградската патријаршија во Украина [епископот Даниел Памфилонски и епископот Иларион ] и нивната средба со украинското свештенство''“. Епископите на Пратеникот на УПК „изразија загриженост“ за активностите на [епископот Памфилонски Даниел и епископот Иларион] на „канонската територија“ на УПК-МП без согласност на архиереите на МПЦ. <ref name=":52">{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/confessional/orthodox_relations/60350/|title=Архиереите на УПЦ загрижени за активноста на Константинопол во Украина|date=24 June 2015|work=risu.org.ua|accessdate=2018-10-30}}</ref> На 27 јули 2015 година, [[Украинска Православна Црква - Киевски Патријархат|УПК-КП]], по Светиот синод истиот ден, одлучил да побара од Вселенскиот патријарх да го признае нејзиниот автокефален статус. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/confessional/orthodox_relations/60668/|title=УПЦ-КП да побара од Вселенскиот Патријарх да им го признае автокефалниот статус|date=28 July 2015|work=risu.org.ua|accessdate=2018-10-30}}</ref> На 2 февруари 2016 година, московскиот патријарх официјално изјавил дека „''важно е веќе да постои заедничко разбирање за потребата од консензус меѓу сите Цркви, исклучувајќи какви било еднострани дејствија при доделувањето автокефалност''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mospat.ru/en/2016/02/02/news127693/|title=Патријархот Кирил: Треба да се исклучат какви било еднострани дејствија при доделување автокефалност {{!}} Руска православна црква|work=mospat.ru|accessdate=2018-10-30}}</ref> Истиот ден тој предупредил дека „''едностраното признавање на расколот [во Украина] неизбежно ќе има [катастрофални последици] за единството на Православната Црква''“; во оваа прилика вселенскиот патријарх изјавил: „''Сите ние признаваме дека митрополитот Онуфриј е единствениот канонски поглавар на православието во Украина''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mospat.ru/en/2016/02/02/news127695/|title=Неговата Светост Патријарх Кирил: Едностраното признавање на расколот во Украина ќе има катастрофални последици за единството на Православната црква {{!}} Руска православна црква|work=mospat.ru|accessdate=2018-10-30}}</ref> Во јуни 2016 година, Сеправославниот собор во 2016 година се одржал на [[Крит]]. Меѓутоа, неколку дена пред да започне, Руската православна црква одбила да учествува. Претходно православните цркви на Грузија, Бугарија и Антиохија исто така одбиле да учествуваат. Едно од наведените прашања бил начинот на прогласување на автономија на православните цркви. На 16 јуни, украинскиот парламент, Врховната Рада, побарал од вселенскиот патријарх [[Вартоломеј I Цариградски|Вартоломеј I]] автокефалност за [[Православна црква на Украина|Православната црква на Украина]] и со тоа независност од Руската православна црква. На 11 јуни, пред усвојувањето на резолуцијата од парламентот, Московската патријаршија остро ја критикувала жалбата на пратениците. <ref>{{Наведени вести|url=https://ria.ru/religion/20160611/1445863713.html|last=Трефилов|first=Владимир|date=11 June 2016|work=Россия сегодня|access-date=2018-10-16|agency=РИА Новости|language=ru|script-title=ru:Легойда: обращение Рады к Константинополю – недопустимое вмешательство}}</ref> Сепак, советот на Крит не го разгледал и официјално не го коментирал украинското прашање. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/first-orthodox-christian-summit-in-1200-years-goes-ahead-despite-russian-withdrawal-and-warnings-of-a7090561.html|title=Првиот православен христијански самит по повеќе од 1.000 години се случува без Русија|date=20 June 2016|work=The Independent|access-date=2018-10-16}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=http://interfax-religion.com/?act=news&div=13017|title=Руската црква инсистира на презакажување на Сеправославниот собор|date=13 June 2016|work=Interfax-Religion|access-date=2018-10-16|archive-date=2018-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016165007/http://interfax-religion.com/?act=news&div=13017|url-status=dead}}</ref> На 15 декември 2017 година, Филарет во Киев се состанал со лични претставници на Цариградската патријаршија: Даниел Памфилонски (УПЦ на САД) и епископот Иларион (УПЦ на Канада) и разговарал со нив за прашања од „''заемен интерес''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/en/news/49530-filaret-meets-with-representatives-of-patriarch-bartholomew-in-kiev|title=Filaret meets with representatives of Patriarch Bartholomew in Kiev|date=19 December 2017|work=spzh.news|accessdate=2018-10-30|archive-date=2018-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030090915/http://spzh.news/en/news/49530-filaret-meets-with-representatives-of-patriarch-bartholomew-in-kiev|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cerkva.info/posts/zustrich-z-predstavnykamy-vselenskoho-patriarkha|title=Зустріч з представниками Вселенського Патріарха|date=15 December 2017|work=cerkva.info|publisher=Українська Православна Церква Київський Патріархат (УПЦ КП)|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129131558/https://www.cerkva.info/posts/zustrich-z-predstavnykamy-vselenskoho-patriarkha|archive-date=29 November 2018|accessdate=2018-11-08}}</ref> === Состојба на УПЦ-МП од 2014 година === <blockquote>Од промената на режимот иницирано преку [[Револуција на достоинството|соборување на претседателот Јанукович во 2014]], [[Петро Порошенко|Претседателот Порошенко]] и [[Врховна Рада|украинскиот парламент]] изразија сериозна загриженост за „двосмислениот“ став или молкот на црковниот водач и молкот на Руската православна црква и Украинската православна црква (Московска патријаршија) во врска со клучните прашања за националната безбедност. Тие не успеаја да ја поддржат [[Евромајдан|Мајданската револуција на достоинството]], со цел, меѓу другото, да го спречат влијанието и мешањето на Москва во внатрешните работи на Украина. Тие не успеаја да ги осудат [[Руска анексија на Крим|Руската анексија на Крим]] и искоренувањето на парохиите на полуостровот. Тие не успеаја да го осудат сепаратистичката, спонзорирана од Москва, [[војна во Донбас]]. Резултатот е дека тие беа перципирани како [[Тројански коњ|Тројански коњи]] кои ја следат политичката агенда и интересите на [[Русија|Москва]].<blockquote>Вили Футре<ref>{{Cite web|url=https://www.romfea.news/russian-orthodoxy-a-security-issue-in-ukraine/|title=Russian Orthodoxy, a security issue in Ukraine|date=22 January 2019}}</ref></blockquote></blockquote>  == Процес на доделување автокефалност == === Барање од јуни 2016 година === На 16 јуни 2016 година, украинскиот парламент усвоил резолуција со која се апелира до Вселенскиот патријарх „да го признае актот во 1686 за неважечки како усвоен со кршење на светите канони на Православната црква“, „да земе активно учество во надминувањето на црковниот раскол со свикување украински обединувачки собор под покровителство на Вселенската патријаршија, кој би ги решил сите спорни прашања и би ја обединил Украинската православна црква“, и да и додели автокефалност на православната црква во Украина. <ref>{{Наведени вести|url=https://day.kyiv.ua/en/article/day-after-day/ukraines-parliament-appeals-bartholomew-historic-step|title=Ukraine's parliament appeals to Bartholomew: a historic step|last=Kapsamun|first=Ivan|date=22 June 2016|work=The Day}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=13030|title=Rada calls on Ecumenical patriarch to give autocephaly to Ukraine's Orthodox Church|date=16 June 2016|work=interfax-religion.com|accessdate=2018-10-30|archive-date=2018-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031005258/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=13030|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=http://tass.ru/en/world/883493|title=Orthodox Council in Crete will not consider Ukrainian parliament's message|date=20 June 2016|access-date=2018-10-30|agency=TASS}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=59348|title=Проект Постанови про Звернення Верховної Ради України до Всесвятості Варфоломія, Архієпископа Константинополя і Нового Риму, Вселенського Патріарха щодо надання автокефалії Православній Церкві в Україні|work=w1.c1.rada.gov.ua|accessdate=2018-11-29}}</ref> Истиот ден, Руската православна црква жестоко протестирала против оваа резолуција. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=13032|title=Russian Orthodox Church finds Ukrainian Rada's initiative to be gross violation of law|date=16 June 2018|work=interfax-religion.com|accessdate=2018-10-30|archive-date=2018-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030090654/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=13032|url-status=dead}}</ref> На 19 јули, Вселенската патријаршија соопштила дека ќе формира синодна комисија која ќе го „испита“ барањето на украинскиот парламент за доделување автокефалност на Украина. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://interfax-religion.ru/?act=news&div=63786|date=19 July 2016|work=interfax-religion.ru|language=ru|script-title=ru:Интерфакс-Религия: Константинопольский патриархат изучит обращение Верховной Рады об автокефалии УПЦ|accessdate=2018-10-30}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=http://orthochristian.com/95502.html|title=The Patriarchate of Constantinople to examine the appeal of Verkhovna Rada on granting autocephaly to the Ukrainian Orthodox Church|date=19 July 2016|work=OrthoChristian.Com|access-date=2018-10-30}}</ref> На 1 август 2016 година, архиепископот Јов од Вселенската патријаршија во интервју дадено за ''Религиозната информативна служба на Украина'' изјавил дека „Цариград отсекогаш верувал дека територијата на Украина е канонска територија на црквата во Цариград “. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/expert_thought/interview/64119/|title=Archbishop Job (Getcha) of Telmessos: "Ukraine is the canonical territory of the Church of Constantinople"|date=1 August 2016|work=risu.org.ua|accessdate=2018-11-26}}</ref> === Барање од април 2018 година === [[Податотека:President_of_Ukraine_met_with_Ecumenical_Patriarch_Bartholomew_I_-_9_April_2018.jpg|лево|мини|194x194пкс| Средба на Порошенко со вселенскиот патријарх Вартоломеј I, 9 април 2018 година]] На 9 април 2018 година, украинскиот претседател Петро Порошенко имал средба во [[Истанбул]] со [[Вселенскиот патријарх]] за време на која Порошенко „''ја истакна важноста на воведувањето на Единствена помесна православна црква во Украина за која се стреми украинскиот народ''“. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.president.gov.ua/en/news/prezident-ukrayini-proviv-zustrich-zi-vselenskim-patriarhom-46822|title=President of Ukraine met with Ecumenical Patriarch Bartholomew I – Official website of the President of Ukraine|date=9 April 2018|work=Official website of the President of Ukraine|access-date=2018-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180414050334/https://www.president.gov.ua/en/news/prezident-ukrayini-proviv-zustrich-zi-vselenskim-patriarhom-46822|archive-date=14 April 2018}}</ref> Во тоа време, една статија објавена на промосковската анонимна мрежна страница ''Унија на православни новинари'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://euromaidanpress.com/2016/01/18/moscow-patriarchate-sets-up-new-staff-to-destabilize-inter-church-relations-in-ukraine/|title=Moscow Patriarchate beefs up its staff for hybrid operations against Ukraine|last=A. Goble|first=Paul|date=18 January 2016|work=EuroMaidan Press|accessdate=2018-12-25}}</ref> изјавила дека не е постигнат релевантен напредок во однос на прашањето за местната православна црква за Украина. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/en/zashhita-very/52635-byty-li-jedinoj-pomestnoj-s-chem-poroshenko-vernulsya-iz-konstantinopolya|title=Is a Local Church to be: What Poroshenko brings back from Constantinople|last=Aleksandrov|first=Kirill|date=10 April 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-11-12|archive-date=2018-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181112181600/http://spzh.news/en/zashhita-very/52635-byty-li-jedinoj-pomestnoj-s-chem-poroshenko-vernulsya-iz-konstantinopolya|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Порошенко_з_патріархом_Філаретом.jpg|мини|223x223пкс| Украинскиот претседател Петро Порошенко и Филарет, 16 април 2018 година]] На 17 април, украинскиот претседател Порошенко се сретнал во Турција со Вселенскиот патријарх и упатил апел, поддржан од разни украински пратеници, <ref name=":38">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.president.gov.ua/administration/zvernennya-prezidenta-ukrayini-do-vselenskogo-patriarha-varf-438|work=Офіційне інтернет-представництво Президента України|language=uk|script-title=uk:Звернення Президента України до Вселенського Патріарха Варфоломія|accessdate=2018-10-31}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/state/church_state_relations/70851|title=President's Appeal to Ecumenical Patriarch made public|date=18 April 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-10-31}}</ref> за доделување автокефалност на Украина; <ref name=":28">{{Наведени вести|url=https://www.unian.info/politics/10084109-update-ukraine-asks-constantinople-to-allow-creation-of-independent-ukrainian-orthodox-church.html|title=UPDATE: Ukraine asks Constantinople to allow creation of independent Ukrainian Orthodox Church|date=17 July 2018|access-date=2018-10-31|agency=Ukrainian Independent Information Agency}}</ref> <ref name=":26">{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/state/church_state_relations/70831|title=President and the Ukrainian Churches officially ask Ecumenical Patriarch to grant the Tomos of autocephaly|date=17 April 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-10-31}}</ref> двете страни постигнале договор по 7-часовни преговори. Целосниот апел подоцна бил објавен на официјалната мрежна страница на претседателот на Украина. УПЦ-КПи УАПЦ, исто така, испратиле сличен апел до Вселенската патријаршија во она што Порошенко го опишал како „ретко обединет потег на двете цркви [УПЦ-КПи УАПЦ]“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/state/church_state_relations/70831|title=Претседателот и Украинските Цркви официјално бараат од Вселенскиот Патријарх да даде Томос за автокефалност|date=17 April 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-10-31|quote="Петро Порошенко, исто така, рече дека сите епископи на Киевската патријаршија потпишале сличен апел до патријархот Вартоломеј. Претставниците на другите цркви ја поддржаа оваа идеја. „Се сретнав со митрополитот на УАПЦ Макариј и тој ме информираше дека Архиерејскиот совет на УАПЦ денеска исто така го поддржа апелот до Вселенскиот патријарх и претседателот“, рече тој."}}</ref> На 18 април, нацрт-резолуцијата за поддршка на жалбата на Порошенко била поднесена до украинскиот парламент, а на 19 април била и усвоена. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=63879|title=Офіційний портал Верховної Ради України|work=w1.c1.rada.gov.ua|accessdate=2018-10-31}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/en/news/52864-deputaty-progolosovali-za-cerkovnyje-iniciativy-poroshenko|title=Deputies vote for 'granting autocephaly to the Ukrainian Church'|date=19 April 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-11-03|archive-date=2018-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181103131513/http://spzh.news/en/news/52864-deputaty-progolosovali-za-cerkovnyje-iniciativy-poroshenko|url-status=dead}}</ref> Текстот на жалбата на украинскиот парламент бил подолг и содржи повеќе аргументи во корист на автокефалноста на Украина во споредба со жалбата на Порошенко. {{Efn|Апелот на парламентот може да се пронајде [https://zakon0.rada.gov.ua/laws/show/1422-19 овде].}}На 20 април, официјалното барање за издавање Томос за автокефалност било доставено до Вселенската патријаршија. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.uawire.org/poroshenko-constantinople-begins-procedure-to-unite-ukrainian-church|title=Порошенко: Константинопол започнува со процедури за да се дозволи создавање независна Украинска православна црква|date=23 April 2018|work=uawire.org|accessdate=2018-10-16|quote="Светиот Синод на Вселенската Патријаршија (во Цариград) добил барање од украинскиот претседател Порошенко до вселенскиот патријарх Вартоломеј да издаде Томос за автокефалност (документ за независност) на Православната црква во Украина. [...] По инструкции на Порошенко, заменик-шефот на претседателската администрација Ростислав Павленко го посети Истанбул на 20 април, каде што го достави барањето на украинскиот претседател до Неговата Светост Вселенскиот Патријарх Вартоломеј."}}</ref> Истиот ден, 20 април, Светиот синод на Вселенската патријаршија „''гласаше да се продолжи со преземање на неопходните чекори за давање автокефалност на православните христијани во Украина''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.goarch.org/-/regarding-the-granting-of-autocephaly-to-the-church-of-ukraine|title=Regarding the granting of Autocephaly to the Church of Ukraine|date=28 September 2018|work=Greek Orthodox Archdiocese of America|accessdate=2018-11-03}}</ref> На 22 април, Вселенската патријаршија издала официјално соопштение во кое изјавува дека синодот „''испитал прашања кои се однесуваат на црковната ситуација во Украина, како што беше направено во претходните синодни седници, и откако доби од црковните и граѓанските власти [...] петиција со која се бара давање автокефалност, одлучи тесно да комуницира и да се координира со своите сестрински православни цркви во врска со ова прашање''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ec-patr.org/docdisplay.php?lang=en&id=2475&tla=gr|title=Communique of the Holy and Sacred Synod (22.04.2018)|work=ec-patr.org|accessdate=2018-11-12}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.patriarchate.org/announcements/-/asset_publisher/MF6geT6kmaDE/content/anakoinothen-tes-agias-kai-ieras-synodou-22-04-2018-?_101_INSTANCE_MF6geT6kmaDE_languageId=en_US|title=Communiqué of the Holy and Sacred Synod (04.22.2018)|date=24 April 2018|work=patriarchate.org|accessdate=2018-11-28}}</ref> Истиот ден, претседателот Порошенко на својата официјална страница на [[Фејсбук]] објавил дека „''Вселенската патријаршија ги започнала процедурите неопходни за доделување автокефалност на Украинската православна црква''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/en/zashhita-very/52974-chto-skazal-konstantinopoly-o-jedinoj-pomestnoj-cerkvi|title=What Constantinople said about the Single Local Church|last=Aleksandrov|first=Kirill|date=25 April 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-11-12}}{{Мртва_врска|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/petroporoshenko/photos/a.474433502691047.1073741831.474409562693441/1256271011173955/?type=3&theater|title=Петро Порошенко|work=facebook.com|accessdate=2018-11-12}}</ref>  Договорот го доделил имотот на украинските цркви и манастири на автокефалната Украинска православна црква. <ref>{{Наведено списание|last=Demydova|first=Viktoria|date=May 1, 2019|title=Independence of the Ukrainian Church: how Russia is losing its soft power tool on Ukraine|url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/726775|journal=Akademik Hassasiyetler-The Academic Elegance|page=265|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326084013/https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/726775|archive-date=March 26, 2020}}</ref> На 23 јуни 2018 година, делегација на УПЦ-МП остварила разговори со патријархот Вартоломеј и други членови на хиерархијата на Вселенската патријаршија. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mospat.ru/en/2018/06/25/news161331/|title=Членови на Синодот на Украинската православна црква се сретнаа со патријархот Вартоломеј од Константинопол {{!}} Руска православна црква|date=25 June 2018|work=mospat.ru|accessdate=2018-10-29}}</ref> <ref name=":29">{{Наведени вести|url=http://news.church.ua/2018/06/26/delegation-of-the-holy-synod-of-the-uoc-meets-with-his-all-holiness-patriarch-bartholomew-of-constantinople-updated-with-commentary/?lang=en|title=Делегација на Светиот синод на УПЦ се сретна со Патријарх Константинополски Вартоломеј ( Ажурирано, со коментар) – Українська Православна Церква|date=2018-06-26|work=Українська Православна Церква|access-date=2018-11-29}}</ref> Преговорите не завршиле ниту со потпишани документи, ниту со заедничка изјава. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://spzh.news/en/zashhita-very/54303-itogi-vizita-delegacii-upc-na-fanar|title=Tomos at a standstill: the outcome of the UOC visit to Phanar|last=Aleksandrov|first=Kirill|date=2 July 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-10-28}}{{Мртва_врска|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Целта на овие разговори, според пратеникот на УПЦ-МП, била „за добивање веродостојни информации од самиот патријарх Вартоломеј во врска со иницијативите за евентуално доделување на Томос за автокефалност, како и за да се соопштат ставот на Украинската православна црква по ова прашање. Архиереите го информирале патријархот и за моменталната состојба на црковниот живот во Украина“. На 25 јуни, пратеникот на УПЦ-МП изјавил дека „ја слушнал пораката“ на митрополитот Онуфриј и постојаните членови на Светиот синод на Украинската православна црква на состанокот што се одржал на 23 јуни во [[Истанбул]] помеѓу делегацијата на пратеникот на УПЦ и Вселенскиот патријарх Вартоломеј и членовите на Светиот патријархиски синод. Затоа, архиереите на Пратеникот на УПЦ донеле заедничка изјава во која „''ја изразија својата визија за понатамошен развој на мисијата на Украинската православна црква во украинското општество''“. <ref>{{Наведени вести|url=http://news.church.ua/2018/06/25/v-kievo-pecherskoj-lavre-sostoyalos-soveshhanie-arxiereev-ukrainskoj-pravoslavnoj-cerkvi/?lang=ru|date=2018-06-25|work=Украинская Православная Церковь|access-date=2018-11-29|language=ru-RU|script-title=ru:В Киево-Печерской Лавре состоялось совещание архиереев Украинской Православной Церкви – Украинская Православная Церковь}}</ref> Во соопштението се заклучува дека „''сегашниот канонски статус е сосема доволен за Украинската православна црква плодно да ја изврши својата мисија меѓу народот на Украина''“. <ref>{{Наведени вести|url=http://orthochristian.com/114003.html|title=The Statement of the Hierarchs of the Ukrainian Orthodox Church. "Our Existing Canonical Status is Quite Sufficient"|work=OrthoChristian.Com|access-date=2018-11-29}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://spzh.news/en/news/54319-arkhijerei-upc-prinyali-sovmestnoje-zajavlenije-po-itogam-vizita-na-fanar|title=Bishops of UOC adopts a joint statement following the visit to Phanar|date=28 June 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-10-29|archive-date=2018-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030035403/https://spzh.news/en/news/54319-arkhijerei-upc-prinyali-sovmestnoje-zajavlenije-po-itogam-vizita-na-fanar|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=http://news.church.ua/2018/06/26/zayavlenie-arxiereev-ukrainskoj-pravoslavnoj-cerkvi-prinyavshix-uchastie-v-arxierejskoj-soveshhanii-25-iyunya-v-kievo-pecherskoj-lavre/?lang=ru|date=2018-06-26|work=Украинская Православная Церковь|access-date=2018-11-29|language=ru-RU|script-title=ru:Заявление архиереев Украинской Православной Церкви, принявших участие в архиерейской совещании 25 июня в Киево-Печерской Лавре – Украинская Православная Церковь}}</ref> На 31 август 2018 година, вселенскиот патријарх Вартоломеј се сретнал со московскиот патријарх Кирил за да разговараат за украинската автокефалност, информирајќи го дека тие „''веќе ја спроведуваат оваа одлука''“ за доделување автокефалност. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.rferl.org/a/orthodox-church-heads-bartholomew-istanbul-russia-kirill-discuss--ukraine-bid-split-russian-church/29464950.html|title=Orthodox Church Heads Discuss Ukraine Bid To Split With Russia|date=1 September 2018|work=RadioFreeEurope/RadioLiberty}}</ref> На 1 септември, во Истанбул, започнал Собор на архиереите на вселенскиот престол. Патријархот Вартоломеј го одржал главното обраќање пред повеќе од 100 архиереи на престолот, меѓу другото наведувајќи: „потеклото на тешкотиите и реакциите во Украина не се ниту скорешен феномен, ниту нешто создадено од Вселенската патријаршија. Веќе од почетокот на 14 век, кога Престолот на Киевската митрополија беше преместен без канонска дозвола на Мајката Црква во Москва, имаше неуморни напори од страна на нашите браќа од Киев за независност од црковната контрола од страна на центарот во Москва. [...] Томосот што ја прогласува Москва за Патријаршија не го вклучува регионот на денешната Киевска митрополија во јурисдикција на Москва. Освен тоа, [...] канонската зависност на Киев од Мајката црква во Константинопол остана постојана и непрекината. [...] Бидејќи Русија, како одговорна за моменталната болна ситуација во Украина, не е во состојба да го реши проблемот, Вселенската патријаршија ја презеде иницијативата за решавање на проблемот во согласност со овластувањата дадени од Светите канони и јурисдикциската одговорност над епархијата на Киев, при што доби барање за таа цел од чесната украинска влада, како и повторливите барања на „Патријархот“ Филарет од Киев, апелирајќи да го решиме неговиот случај. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.uocofusa.org/news_180901_1.html|title=Архиепископот Даниел учествува во синодот на Архиереите на Цариградската Вселенска Патријаршија|work=uocofusa.org|accessdate=2018-10-29}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.patriarchate.org/photo-galleries?p_p_id=flickr_WAR_goarchflickrportlet&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-3&p_p_col_pos=1&p_p_col_count=2&_flickr_WAR_goarchflickrportlet_id=72157700703501524&_flickr_WAR_goarchflickrportlet_action=openSet|title=09/01/18: Синаксис (собор) на архиереите на вселенскиот трон|work=patriarchate.org|accessdate=2018-10-29|quote=Од 1 до 3 септември 2018 година, на покана на Неговата Пресветеност, Вселенскиот Патријарх Вартоломеј, во црквата Света Троица во Ставродромион, Истанбул, се собра Синаксисот на Архиереите на Вселенскиот Престол од целиот свет. Оваа средба, како што претходно беше договорено од страна на преподобната хиерархија пред три години, се одржа на истото место како и минатиот собор}}</ref> На 12 декември 2018 година, 47 украински пратеници, повеќето од опозицискиот блок, <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://glavcom.ua/news/pivsotni-nardepiv-zvernulis-do-konstituciynogo-sudu-cherez-tomos-552646.html|date=12 December 2018|work=glavcom.ua|language=uk|script-title=uk:Півсотні нардепів звернулись до Конституційного суду через Томос|accessdate=2019-03-13}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/ru/news/58260-deputaty-obratilisy-v-konstitucionnyj-sud-iz-za-tomosa|title=Депутаты обратились в Конституционный суд из-за Томоса|date=13 December 2018|work=spzh.news|language=en|accessdate=2019-03-13}}{{Мртва_врска|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name=":25">{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/ua/index/all_news/state/legislation/75061/|title=КСУ не оскаржуватиме звернення Верховної Ради до Патріарха Варфоломія про надання автокефалії|date=14 March 2019|work=risu.org.ua|accessdate=2019-03-14}}</ref> побарале од Уставниот суд на Украина „''да ја признае како спротивна на Уставот одлуката на Радата за поддршка на томосот, за кој тие веруваат дека го нарушува принципот на поделба на државата од црквата''“. Сепак, на 12 март 2019 година, Уставниот суд на Украина одбил да го покрене случајот и се оправдал дека прашањата опфатени во одлуката на украинскиот парламент „''не можат да бидат разгледани од Уставниот суд бидејќи се од политичка, а не од правна природа''“. <ref name=":25" /> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/572100.html|title=Ukraine's Constitutional Court refuses to consider legality of Rada decision to support autocephaly tomos|date=13 March 2019|work=Interfax-Ukraine|language=en|accessdate=2019-03-13}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=15002|title=Ukraine's Constitutional Court refuses to consider legality of Rada decision to support autocephaly tomos|date=13 March 2019|work=www.interfax-religion.com|accessdate=2019-03-13|archive-date=2019-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20190313201940/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=15002|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.com.ua/news/2019/03/12/7209006/|date=12 March 2019|work=Українська правда|language=uk|script-title=uk:КС відмовився відкрити провадження щодо прохання Ради про томос|accessdate=2019-03-13}}</ref> На 25 април 2019 година, Уставниот суд на Украина го разгледал случајот на верските организации кои сакале да ја укинат истата жалба на парламентот од 19 април 2018 година. Уставниот суд го отфрлил нивното барање, велејќи дека судот „''заклучил дека нема докази за административна надлежност''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/584262.html|title=Supreme Court rejects claim by religious organizations on voiding Rada resolution on tomos|date=26 April 2019|work=Interfax-Ukraine|accessdate=2019-04-26}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/ua/index/all_news/state/legislation/75575/|title=Верховний Суд України закрив справу щодо надання Томосу|date=25 April 2019|work=risu.org.ua|accessdate=2019-04-26}}</ref> === Вселенски легати во Украина и реакции на РПЦ === [[Податотека:Архиепископ_Даниил_(Зелинский)_в_президиуме_объединительного_собора_в_Киеве._15_декабря_2018.jpg|лево|мини|167x167пкс| Даниел (Зелински) Памфилонски]] На 7 септември, Цариградскиот патријарх објавил, на официјалните мрежни страници на Постојаната делегација на Вселенскиот Патријарх во Светскиот Совет на Црквите, како и на официјалната мрежна страница на Вселенската Патријаршија, дека ги назначил архиепископот Памфилон Даниел (Зелински) и епископот Иларион (Рудник) како негови [[wiktionary:legate|легати]] и егзархисти во Украина. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.ecupatria.org/2018/09/07/ecumenical-patriarchate-sends-legates-to-ukraine/|title=Ecumenical Patriarchate sends Legates to Ukraine|date=2018-09-07|work=Ecumenical Patriarchate Permanent Delegation to the World Council of Churches|access-date=2018-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20181021025405/https://www.ecupatria.org/2018/09/07/ecumenical-patriarchate-sends-legates-to-ukraine/|archive-date=21 October 2018}}</ref> <ref name=":17">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ec-patr.org/docdisplay.php?lang=en&id=2563&tla=en|title=Announcement of the Ecumenical Patriarchate (7th Sep. 2018)|work=ec-patr.org|accessdate=2018-10-28}}</ref> Овие назначувања биле, според официјалното соопштение на официјалната мрежна страница на Вселенската патријаршија, „''[во] рамките на подготовките за доделување автокефалност на Православната црква во Украина''“. Даниел Памфлионски и Иларион веќе биле испратени од Вселенската патријаршија во Украина во 2015 година, што во тоа време довело до официјален протест на УПЦ-МП. [[Податотека:Єпископ_Едмонтонський_Іларіон_(Рудник).jpeg|мини|191x191пкс| Иларион (Рудник)]] Истиот ден, претседателот на Одделот за надворешни црковни односи на Московската патријаршија, митрополитот Иларион, дал интервју за телевизискиот канал „Русија 24“ за назначувањето на двајцата егзархисти. <ref>{{Наведување|last=Orthodox Church|title=Moscow Patriarchate – "Patriarch Bartholomew will answer before God and History"|date=2018-09-09|url=https://www.youtube.com/watch?v=fnhooRbXc58|access-date=2018-10-28}}</ref> Во ова интервју, Иларион го упатил своето предупредување дека Руската православна црква „''нема да има друг избор освен да ја прекине заедницата''“ со Вселенскиот патријарх доколку ѝ се даде автокефалност на Украина. Ова интервју било целосно објавено на официјалната мрежна страница на Одделот за надворешни црковни односи на Московската патријаршија на англиски јазик следниот ден. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mospat.ru/en/2018/09/08/news163536/|title=Metropolitan Hilarion: Current situation creates a threat of schism for Universal Orthodoxy {{!}} The Russian Orthodox Church|date=8 September 2018|work=mospat.ru|accessdate=2018-10-28}}</ref> На 8 септември, синодот на Руската православна црква го изразил својот „''решителен протест и длабока огорченост поради''“ извештајот објавен ден претходно за назначувањето на двајцата архиереи на Вселенската патријаршија за егзархии на Патријаршијата во Киев. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mospat.ru/en/2018/09/08/news163522/|title=Russian Orthodox Church Holy Synod Statement as of September 8, 2018 {{!}} The Russian Orthodox Church|date=8 September 2018|work=mospat.ru|accessdate=2018-10-28}}</ref> Истиот ден, на социјалната мрежа, Владимир Легојда, раководител на Синодното одделение за односи со црквата, општеството и медиумите, коментирал на темата и навел дека „''назначувањето од страна на Цариградскиот патријарх на неговите епископски претставници во Украина, без договор со Патријархот Московски [...] и Неговото Блаженство Митрополитот Киевски [...], е [...] невидено груб упад [...] не може да се остави без одговор на дејствијата на Московската Патријаршија''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14450|title=Russian Orthodox Church warns about response to appointment by Ecumenical Patriarch of his exarchs in Ukraine|work=interfax-religion.com|accessdate=2018-10-27}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://orthochristian.com/115597.html|title=Ecumenical Patriarch sends legates to Kiev, begins process of autocephaly|work=OrthoChristian.Com|access-date=2018-10-27}}</ref> Истиот ден, УПЦ-МП објавила официјална декларација <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14451|title=Ukrainian Orthodox Church sees appointment of Constantinople exarchs in Kiev as massive violation of its canonical territory|date=7 September 2018|work=www.interfax-religion.com|accessdate=2019-08-01|archive-date=2019-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801163945/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14451|url-status=dead}}</ref> на својата мрежна страница во која се вели: „Именувањето на двајцата егзархисти е грубо кршење на канонската територија на Украинската православна црква. ''„Епископите не смеат да ја напуштат сопствената епархија и да одат во цркви надвор од нејзините граници“''. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vzcz.church.ua/en/2018/09/08/uoc-decr-statement-in-connection-with-appointment-by-patriarchate-of-constantinople-of-exarchs-in-kyiv/|title=UOC DECR Statement in connection with appointment by Patriarchate of Constantinople of Exarchs in Kyiv|date=8 September 2018|work=vzcz.church.ua|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919011415/https://vzcz.church.ua/en/2018/09/08/uoc-decr-statement-in-connection-with-appointment-by-patriarchate-of-constantinople-of-exarchs-in-kyiv/|archive-date=19 September 2018|accessdate=2018-10-28}}</ref> === Септември 2018: „Одмазднички мерки“ на Рускиот православен синод и последици === На 14 септември 2018 година, како одговор на назначувањето на тие двајца егзарси, Руската православна црква одлучила да одржи „вонредна седница“ за да преземе „одмазднички мерки по назначувањето од страна на Цариградската патријаршија на нејзините „егзархисти“ во Киев, по одлуката на Синодот на оваа црква „да и даде статус на автокефалност на црквата во Украина“. „“ Синодот на Руската православна црква одлучил: <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mospat.ru/en/2018/09/14/news163817/|title=MINUTES of the Holy Synod's held on 14 September 2018 {{!}} The Russian Orthodox Church (MINUTE No. 69)|work=mospat.ru|accessdate=2018-10-29}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.synod.com/synod/eng2018/20180914_enmoscowsynod.html|title=JOURNALS of a Meeting of the Holy Synod of the Moscow Patriarchate on September 14, 2018|date=14 September 2018|work=synod.com|accessdate=2018-10-29}}</ref><blockquote>1. Да се ​​прекине литургиското молитвено одбележување на цариградскиот патријарх Вартоломеј. 2. Да се ​​прекине сослужението со архиереите на Константинополската патријаршија. 3. Да се ​​прекине учеството на Руската православна црква во сите епископски собори, теолошки дијалози, мултилатерални комисии и други структури со кои претседаваат или копретседаваат претставници на Цариградската патријаршија. 4. Да се ​​усвои изјава на Светиот синод во врска со неканонските постапки на Цариградската патријаршија во Украина.</blockquote>  Истиот ден било објавено соопштение во кое се објаснува ситуацијата и санкциите преземени во знак на протест против однесувањето на Вселенскиот Патријарх. <ref name=":19">{{Наведена мрежна страница|url=https://mospat.ru/en/2018/09/14/news163803/|title=Statement of the Holy Synod of the Russian Orthodox Church concerning the uncanonical intervention of the Patriarchate of Constantinople in the canonical territory of the Russian Orthodox Church {{!}} The Russian Orthodox Church|date=14 September 2018|work=mospat.ru|accessdate=2018-10-20}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-45529355|title=Russian Orthodox Church cuts ties with Constantinople over Ukraine|date=15 September 2018|work=BBC News|access-date=2018-10-16}}</ref> Истиот ден, митрополитот Иларион ја разјаснил ситуацијата во интервју објавено на официјалната мрежна страница на Одделот за надворешни црковни односи на Московската патријаршија. Во интервјуто, Иларион изјавил:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mospat.ru/en/2018/09/14/news163805/|title=Metropolitan Hilarion: The decision to suspend the liturgical mention of the Patriarch of Constantinople does not imply breaking off the Eucharistic communion {{!}} The Russian Orthodox Church|date=14 September 2018|work=mospat.ru|accessdate=2018-10-28}}</ref>  <blockquote>[Суспендирано ќе биде [...] учеството во сите структури со кои претседаваат или копретседаваат претставници на Константинопол. [...] Суспензијата ги опфаќа бискупските собори во земјите на таканаречената дијаспора и теолошкиот дијалог[.] [...] Одлуката на Светиот Синод да го прекине литургиското спомнување на името на Цариградскиот патријарх за време на литургијата и фактот дека ја прекинавме соработката со архиереите на Цариградската патријаршија не значи целосно прекинување на евхаристиската заедница. Во нив може да се причестуваат мирјаните кои доаѓаат на Света Гора или се наоѓаат во црквите на Цариградската патријаршија. Но, ние одбиваме да сослужиме со архиереите на Цариградската патријаршија бидејќи секој пат тие го спомнуваат името на својот патријарх за време на литургијата додека ние сме ја суспендирале. [...] Не мислиме, се разбира, дека сето ова конечно ќе ја затвори вратата за дијалог, но нашата денешна одлука е сигнал до Цариградската патријаршија дека ако продолжат ваквите постапки, ќе мораме целосно да го прекинеме евхаристиското заедништво. [...] [По прекинот на евхаристиската заедница, најмалку половина од ова 300-милионско население повеќе нема да го препознава како прв меѓу еднаквите“.</blockquote>На 23 септември 2018 година, патријархот Вартоломеј, за време на Божествената Литургија што служела во православната црква Свети Фока, изјавил дека „''испратил порака дека Украина ќе добие автокефалност што е можно поскоро, бидејќи има право на тоа''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/constantinople_patriarchy/72759/|title=Patriarch Bartholomew says he won't back away from his intention to grant autocephaly to Ukrainian Church|work=risu.org.ua|accessdate=2018-10-29}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fanarion.blogspot.com/2018/09/blog-post_33.html|title=Φως Φαναρίου : ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ: "Η ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΘΑ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΟ ΔΙΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ"|last=Panagiotisandriopoulos|date=2018-09-23|work=Φως Φαναρίου|accessdate=2018-11-28}}</ref> === Соопштение од 11 октомври 2018 година на синодот на Вселенската патријаршија === На 11 октомври 2018 година, по редовен синод, Цариградската патријаршија ја обновила претходната одлука да пристапи кон доделување автокефалност на Украинската православна црква. <ref name="Reuters2018-10-11a">{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/us-ukraine-church/ukraine-wins-approval-for-historic-split-from-russian-church-idUSKCN1ML2J6|title=Ukraine wins approval for historic split from Russian church|last=Polityuk|first=Pavel|date=11 October 2018|work=Reuters|access-date=2018-10-16|last2=Dikmen|first2=Yesim}}</ref> Синодот, исто така, го повлекол 332-годишното квалификувано прифаќање на Константинопол за канонската јурисдикција на Руската православна црква над Украинската црква содржана во актот 1686. Синодот, исто така, ја укинал екскомуникацијата на патријархот Филарет од [[Украинска Православна Црква - Киевски Патријархат|Украинската православна црква - Киевската патријаршија]] (УПЦ-КП) и митрополитот Макариј од Украинската автокефална православна црква (УАПЦ), а и двајцата епископи биле „''канонски вратени во нивниот архиерејски или свештенички чин, а верниците се обединети со нивните верници''“. <ref name="Kyiv20181017">{{Наведени вести|url=https://www.kyivpost.com/ukraine-politics/constantinople-patriarchate-recognizes-kyiv-patriarch-filaret-as-legitimate.html|title=Константинопол го признава киевскиот патријарх Филарет за црковен епископ|date=11 October 2018|work=Kyiv Post|access-date=2018-10-17|quote="Киевската патријаршија и Украинската автокефална православна црква планираат да се спојат со епископите за независност од Московската патријаршија во независна (автокефална) украинска црква, која се очекува да добие томос - декрет на Синодот со кој се признава независноста на украинската црква од Цариградската црква. „Оваа одлука ни дава можност да се обединиме со епископите на Московската патријаршија кои се подготвени (да се приклучат)“, рече Филарет на 11 октомври.}}</ref> Вечерта на 11 октомври, денот на прогласувањето на Цариградскиот патријарх, украинскиот претседател Порошенко со ентузијазам го поздравил потегот на Цариград, <ref name="IT2018-10-11a">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.irishtimes.com/news/world/europe/ukraine-set-for-church-independence-despite-russia-s-warnings-1.3660595|title=Ukraine set for church independence despite Russia's warnings|last=Daniel McLaughlin|date=11 October 2018|work=The Irish Times|accessdate=2018-10-20}}</ref> кој Порошенко, предвреме и затоа погрешно, го опишал како доделување на томос за автокефалност на украинската црква (формален декрет за независност на црквата). Тој ја претставил независноста на украинската црква како дел од поширокиот судир на Украина со Русија, кој вклучува руска анексија на Крим во 2014 година, [[Руско-украинска војна|руска воена интервенција во Украина]] и желбата на Украина да се интегрира со Западот преку пристапување во [[Европска Унија|Европската унија]] и [[НАТО]] (што е перцепција нашироко споделена од двете страни во спорот). <ref name=":11">{{Наведени вести|url=https://www.president.gov.ua/en/news/zayava-prezidenta-ukrayini-u-zvyazku-iz-rishennyam-sinodu-vs-50346|title=Изјава на претседателот на Украина во врска со одлуката на Светиот синод на Вселенската патријаршија – Официјална веб-страница на претседателот на Украина|date=11 October 2018|work=Official website of the President of Ukraine|access-date=2018-11-03}}</ref> <ref name="FT2018-10-14a">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ft.com/content/72934a1e-ce29-11e8-b276-b9069bde0956|title=Путин претрпе удар на Крим со расколот на православната црква|last=Max Seddon|last2=Roman Olearchyk|date=14 October 2018|work=Financial Times|accessdate=2018-10-20|quote=Но, двете страни признаваат дека канонскиот спор е застапник за поширока битка за независноста на Киев од Москва. Говорејќи пред најстарата црква во Киев во неделата, г-дин Порошенко прогласи „автокефалност“, или автономија за украинската црква, како дел од поширокиот притисок на Киев за интеграција со западот преку членството во ЕУ и НАТО, додека се повлекува од договорите со Русија.}}</ref> <ref name="Stratfor2018-10-19a">{{Наведена мрежна страница|url=https://worldview.stratfor.com/article/how-geopolitics-are-driving-biggest-eastern-orthodox-schism-millennium|title=How Geopolitics Are Driving the Biggest Eastern Orthodox Schism in a Millennium|last=Volodomyr Shuvayev|date=19 October 2018|publisher=Stratfor|accessdate=2018-10-20}}</ref> На 12 октомври 2018 година, ден по одлуката на Вселенскиот патријарх, според мрежната страницата на [[Московски кремљ|Кремљ]], рускиот претседател [[Владимир Путин]] „одржал оперативен состанок со постојаните членки на Советот за безбедност“ (Советот за безбедност на Русија) на кој „''дискутирале за прашања од домашната руска социо-економска агенда и меѓународни прашања''“. <ref name="Kremlin2018-10-12">{{Наведена мрежна страница|url=http://kremlin.ru/events/president/news/58813|title=|date=12 октомври 2018|publisher=kremlin.ru|language=ru|script-title=ru:Совещание с постоянными членами Совета Безопасности|trans-title=Средба со постојани членки на Советот за безбедност|accessdate=2018-10-17|quote=Владимир Путин одржа оперативен состанок со постојаните членки на Советот за безбедност. Тие разговараа за прашања од домашната руска социо-економска агенда и меѓународни прашања.}}</ref> Украинскиот ''„Еуромајдан Прес“'' го опишал ова како Путин да свика „вонреден состанок на Советот за национална безбедност и одбрана, на кој се „разговараше за ситуацијата на Руската православна црква во Украина“ и додал дека „Ова е откривачки лапсус, бидејќи за да ги смири Украинците, УПЦ-МП инсистира на тоа дека е независна од Москва и на никаков начин од „Руската црква во Украина. Слични извештаи дала и Религиозната информативна служба на Украина, цитирајќи ги Интерфакс-Религија, прес-секретарот на Путин, Дмитриј Песков, и мрежната страницата на Кремљ <ref name="RISU2018-10-14">{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/article_print.php?id=73037&name=religion_and_policy&_lang=en&|title=Рускиот совет за безбедност расправа за ситуацијата на Руската православна црква во Украина|date=14 October 2018|publisher=[[Верска информативна служба на Украина]]|accessdate=2018-10-17}}</ref>. На 12 октомври 2018 година, УПК-КП во соопштение објавила дека оваа одлука на Вселенската патријаршија го вратила канонското признавање на епископството и свештенството на Киевската патријаршија. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cerkva.info/posts/zaiava-pres-tsentru-kyivskoi-patriarkhii-shchodo-rishennia-sviashchennoho-synodu-konstantynopolskoi-materi-tserkvy-ta-ikhnie-znachennia-dlia-tserkvy-v-ukraini|title=Заява Прес-центру Київської Патріархії про рішення Священного Синоду Константинопольської Матері-Церкви та їхнє значення для Церкви в Україні|date=12 October 2018|work=cerkva.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225011206/https://www.cerkva.info/posts/zaiava-pres-tsentru-kyivskoi-patriarkhii-shchodo-rishennia-sviashchennoho-synodu-konstantynopolskoi-materi-tserkvy-ta-ikhnie-znachennia-dlia-tserkvy-v-ukraini|archive-date=25 December 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/en/news/56582-v-kijevskom-patriarkhate-otkazalisy-ispolnyaty-reshenije-fanara-po-filaretu|title=Kiev Patriarchate declines to implement the Phanar's decision on Filaret|date=12 October 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-12-01}}{{Мртва_врска|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Меѓутоа, подоцна било појаснето дека Филарет бил сметан од Вселенската патријаршија само како „поранешен митрополит на Киев“, <ref name=":30">{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/en/news/56602-fanar-schitajet-filareta-prostym-jepiskopom-bez-kafedry|title=Phanar considers Filaret an ordinary bishop without an episcopal see|date=14 October 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-10-29|archive-date=2018-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029191756/http://spzh.news/en/news/56602-fanar-schitajet-filareta-prostym-jepiskopom-bez-kafedry|url-status=dead}}</ref> <ref name=":69">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.romfea.gr/epikairotita-xronika/25568-apokleistiko-bartholomaios-se-onoufrio-den-mporeite-na-exete-pleon-ton-titlo-kiebou|title=ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ {{!}} Βαρθολομαίος σε Ονούφριο: ''Δεν μπορείτε να έχετε πλέον τον τίτλο Κιέβου''|date=7 December 2018|work=ROMFEA|language=el-gr|accessdate=2018-12-08}}</ref> <ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.info/politics/10367883-patriarch-bartholomew-explains-metropolitan-onufriy-reasons-for-ukraine-church-s-autocephaly-letter.html|title=Patriarch Bartholomew explains Metropolitan Onufriy reasons for Ukraine church's autocephaly (Letter)|date=7 December 2018|work=unian.info|accessdate=2018-12-29}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=15148|title=Kiev Patriarchate does not exist, never existed - Patriarch Bartholomew|date=3 June 2019|work=www.interfax-religion.com|accessdate=2019-06-03|archive-date=2019-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603211410/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=15148|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ecupatria.org/2019/06/08/ecumenical-patriarch-met-the-national-union-of-journalists-of-ukraine/|title=Ecumenical Patriarch met the National Union of Journalists of Ukraine|date=2019-06-08|work=Ecumenical Patriarchate Permanent Delegation to the World Council of Churches|language=en-US|accessdate=2019-06-13}}</ref> и Макариј како „поранешен архиепископ на Лвов“ и, на 2 ноември 2018 година, не ги признава ниту УПЦ-КП ниту УАПЦ како легитимни и дека нивните соодветни водачи не биле признати како примати на нивните цркви. Сепак, Вселенската Патријаршија изјавила дека ги признава како валидни [[Свети тајни|таинствата]] на УПЦ-КП и УАПЦ. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/en/news/56705-konstantinopoly-priznal-kanonichnym-vesy-klir-upc-kp-i-uapc--ekzarkh-fanara|title=Exarch: Constantinople recognizes all clergy of KP and UAOC as canonical|date=16 October 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-12-18}}{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://orthochristian.com/116578.html|title=Constantinople recognized all clergy of KP and UAOC as canonical—Patriarchal Exarch|date=16 October 2018|work=OrthoChristian.Com|accessdate=2018-12-22}}</ref> Синодот се сметал за клучен чекор кон спојувањето на овие две организации во единствена црква независна од Москва. Руската православна црква е поврзана со 12.000 парохии во Украина, додека Киевската патријаршија и УАПЦ контролираат околу 6.000; сепак, се верува дека многу од украинските парохии контролирани од Русија може да пребегаат во киевските организации. <ref name="BBC">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-45877584|title=Поделена православна црква: Пет причини зошто е важно|last=Петер|first=Лоренс|date=17 октомври 2018|access-date=2018-10-17|publisher=[[BBC]]}}</ref> <ref name=":2">{{Наведени вести|url=https://www.unian.info/society/10307247-new-local-orthodox-church-in-ukraine-explained.html|title=Нова помесна православна црква во Украина: објаснето|access-date=2018-10-27|quote="Прес-секретарот на Украинската православна црква на Киевската патријаршија (УПЦ-КП), архиепископот Евстратиј (Зорја) вели [...] речиси 10 епископи на Московската патријаршија го поддржуваат процесот на обединување и ќе биде јасно колкумина ќе учествуваат во соборот за обединување во процесот на неговата подготовка. Зорја предвидува дека по добивањето томос, мнозинството од оние кои сега се дел од Московската патријаршија ќе се приклучат на Украинската црква. „Според моите прогнози, ова ќе продолжи неколку години и, како резултат на тоа, најмалку две третини од оние кои се со УПЦ-МП ќе се приклучат на украинската црква“, рекол тој."}}</ref> === Прекин на заедништвото од страна на Руската православна црква === На 15 октомври 2018 година, Руската православна црква ја прекинала заедницата со Цариградската патријаршија поради одлуката на Вселенската патријаршија од 11 октомври 2018 година. [[Податотека:Порошенко_і_п._Варфоломій.jpg|мини| [[Вартоломеј I Цариградски]] со украинскиот претседател Порошенко, потпишување на договорот за соработка, 3 ноември 2018 година]] Во интервју дадено за BBC на 2 ноември 2018 година, Архиепископот Јов, архиереј на Цариградската Патријаршија, објаснил дека откако Вселенската патријаршија ја укинала одлуката на актот 1686 на 11 октомври 2018 година, УПЦ-МП канонски престанала да постои во Украина на 11 октомври <ref>{{Наведени вести|url=https://www.ukrinform.net/rubric-society/2571865-constantinople-moscow-patriarchate-no-longer-exists-in-ukraine.html|title=Constantinople: Moscow Patriarchate no longer exists in Ukraine|date=2 November 2018|access-date=2018-11-03|agency=Ukrinform}}</ref> Тој додал дека канонски може да има само една црква на територијата на Украина и дека затоа егзархијата на Руската православна црква во Украина е „''едноставно неканонска''“ и дека во Украина „''не може да има повторување на сценариото на Естонија''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://spzh.news/en/news/57238-ekzarkhata-rpc-v-ukraine-ne-budet--arkhijepiskop-iov-gecha|title=Archbishop Job (Getcha): There will be no Exarchate of ROC in Ukraine|work=spzh.news|accessdate=2018-11-03|archive-date=2018-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181103092109/https://spzh.news/en/news/57238-ekzarkhata-rpc-v-ukraine-ne-budet--arkhijepiskop-iov-gecha|url-status=dead}}</ref> Тој, исто така, објаснил дека одлуката на Вселенската патријаршија била поттикната од реакцијата на украинските православни верници, кои сакале да останат православни, но не сакале да бидат дел од УПЦ-МП, по анексијата на Крим од Русија и војната во Донбас. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://spzh.news/en/zashhita-very/57386-upc-kp-i-uapc-bolyshe-net-fanar-vse-beret-v-svoi-ruki|title=UOCKP and UAOC no longer exist, Phanar takes everything into its own hands|work=spzh.news|accessdate=2018-11-12|archive-date=2018-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181112061006/https://spzh.news/en/zashhita-very/57386-upc-kp-i-uapc-bolyshe-net-fanar-vse-beret-v-svoi-ruki|url-status=dead}}</ref> На 3 ноември 2018 година, украинскиот претседател Порошенко, за време на посетата на [[Турција]], потпишал договор за соработка со вселенскиот патријарх Вартоломеј. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.patriarchate.org/-/symphono-syntonismou-kai-synergasias-ypegrapsan-o-oikoumenikos-patriarches-kai-o-proedros-tes-oukranias|title=Вселенскиот патријарх Вартоломеј и претседателот Петро Порошенко потпишаа договор за соработка и координација – Соопштенија за вести – Вселенската патријаршија|date=4 ноември 2018|work=patriarchate.org|accessdate=2018-11-07}}</ref> Според Порошенко, овој договор „''ги создава сите услови за процесот на подготовка за собрание на обединување и процесот на обезбедување томос да се доведе во јасна кореспонденција со каноните на Православната црква''“. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.ukrinform.net/rubric-polytics/2572231-poroshenko-patriarch-bartholomew-sign-agreement-on-cooperation.html|title=Poroshenko, Patriarch Bartholomew sign agreement on cooperation|date=4 November 2018|access-date=2018-11-03|agency=Ukrinform}}</ref> Овој договор довел до протести на архиереите на УПЦ-МП и Руската православна црква. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.ru/?act=news&div=71163|work=interfax-religion.ru|language=ru|script-title=ru:Интерфакс-Религия: В РПЦ упрекнули Порошенко в нарушении Конституции Украины|accessdate=2018-11-05}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://spzh.news/en/news/57266-rpc-soglashenije-poroshenko-s-konstantinopolem-narushajet-konstituciju-ukrainy|title=ROC: Agreement of Poroshenko with Phanar violates Constitution of Ukraine|work=spzh.news|accessdate=2018-11-05|archive-date=2018-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20181106004859/https://spzh.news/en/news/57266-rpc-soglashenije-poroshenko-s-konstantinopolem-narushajet-konstituciju-ukrainy|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://spzh.news/en/news/57273-ijerarkh-upc-dogovor-s-fanarom-ne-imejet-ni-cerkovnogo-ni-svetskogo-znachenija|title=UOC hierarch: Agreement with Phanar has neither church nor secular value|date=4 November 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-11-05|archive-date=2018-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20181106004911/https://spzh.news/en/news/57273-ijerarkh-upc-dogovor-s-fanarom-ne-imejet-ni-cerkovnogo-ni-svetskogo-znachenija|url-status=dead}}</ref> Текстот на договорот подоцна бил објавен на 12 март 2019 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-society/2657698-opriludnili-tekst-ugodi-miz-ukrainou-ta-vselenskou-patriarhieu.html|date=12 March 2019|work=www.ukrinform.ua|language=uk|script-title=uk:Оприлюднили текст угоди між Україною та Вселенською патріархією|accessdate=2019-03-12}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://espreso.tv/news/2019/03/12/oprylyudneno_tekst_ugody_ukrayiny_zi_vselenskym_patriarkhatom|title=Оприлюднено текст угоди України зі Вселенським патріархатом|date=12 March 2019|work=espreso.tv|accessdate=2019-03-12}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.president.gov.ua/administration/ugoda-pro-spivrobitnictvo-ta-vzayemodiyu-mizh-ukrayinoyu-ta-482|work=Офіційне інтернет-представництво Президента України|language=uk|script-title=uk:Угода про співробітництво та взаємодію між Україною та Вселенським Константинопольським Патріархатом|accessdate=2019-03-12}}</ref> === Соопштение од 29 ноември 2018 на синодот на Вселенската патријаршија === Редовното ноемвриско заседание на синодот на Вселенската патријаршија започнало на 27 ноември, а завршило на 29 ноември и траело три дена. <ref name="Patriarchate-1911182">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.patriarchate.org/-/communique-19-11-2018-|title=Communiqué (19/11/2018). – Announcements – The Ecumenical Patriarchate|date=19 November 2018|work=patriarchate.org|accessdate=2018-11-19}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://www.unian.info/society/10353645-tomos-for-ukraine-synod-of-ecumenical-patriarchate-convenes-in-istanbul.html|title=Tomos for Ukraine: Synod of Ecumenical Patriarchate convenes in Istanbul|date=28 November 2018|access-date=2018-11-27|agency=Ukrainian Independent Information Agency}}</ref> <ref name=":56">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.patriarchate.org/-/anakoinothen-29-11-2018-|title=Communiqué (29/11/2018).|date=29 November 2018|work=patriarchate.org|accessdate=2018-11-29}}</ref> На 27 ноември Вселенската патријаршија едногласно одлучила да го распушти својот егзархат на Архиепископијата на руските православни цркви во Западна Европа (АРПЦЗЕ). <ref name="ROMFEA">{{Наведени вести|url=https://www.romfea.gr/epikairotita-xronika/25371-apokleistiko-to-oikoumeniko-patriarxeio-katirgise-tin-ejarxia-ton-koinotiton-rosikis-paradoseos|date=27 November 2018|work=ROMFEA|access-date=2018-11-27|language=el-gr|script-title=el:ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ: Το Οικουμενικό Πατριαρχείο κατήργησε την Εξαρχία των Κοινοτήτων Ρωσικής Παραδόσεως}}</ref> <ref name="Cazabonne">{{Наведени вести|url=https://orthodoxie.com/en/the-ecumenical-patriarchate-has-dissolved-the-archdiocese-of-russian-orthodox-churches-in-western-europe/|title=The Ecumenical Patriarchate has dissolved the Archdiocese of Russian Orthodox Churches in Western Europe|last=Cazabonne|first=Emma|date=27 November 2018|work=Orthodoxie.com|access-date=2018-11-27}}</ref> Во соопштението се вели дека Вселенската патријаршија „одлучила да го отповика патријаршискиот томос од 1999 година, со кој му доделила пастирска грижа и управа на православните парохии од руската традиција во Западна Европа на неговиот архиепископ-егзарх. [...] Денешната одлука има за цел дополнително да ја зацврсти врската на руската традиција со парохиите на мајката црква со патријархатот од Цариград. Вселенската патријаршија одлучи да ги интегрира и поврзе парохиите со различните свети митрополии на вселенската патријаршија во земјите каде што се наоѓаат. Нашата Мајка Црква ќе продолжи да обезбедува и гарантира зачувување на нивната литургиска и духовна традиција. <ref name=":60">{{Наведени вести|url=https://orthodoxie.com/en/ecumenical-patriarchate-communique-on-orthodox-churches-of-russian-tradition-in-western-europe/|title=Ecumenical Patriarchate Communiqué on Orthodox churches of Russian tradition in Western Europe|last=Cazabonne|first=Emma|date=2018-11-28|work=Orthodoxie.com|access-date=2018-11-29}}</ref> <ref name=":7">{{Наведени вести|url=https://orthodoxyindialogue.com/2018/11/28/its-official-ecumenical-patriarchate-dissolves-russian-archdiocese-of-western-europe/|title=IT'S OFFICIAL: ECUMENICAL PATRIARCHATE DISSOLVES RUSSIAN ARCHDIOCESE OF WESTERN EUROPE|date=2018-11-29|work=ORTHODOXY IN DIALOGUE|access-date=2018-12-03}}</ref> На 29 ноември, синодот завршил. <ref name=":552">{{Наведени вести|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-world/2590548-u-stambuli-zakincilosa-zasidanna-sinodu-vselenskogo-patriarhatu.html|date=29 November 2018|access-date=2018-11-29|language=uk|script-title=uk:У Стамбулі закінчилося засідання Синоду Вселенського патріархату}}</ref> Некои, како ''Верската информативна служба на Украина,'' очекувале Вселенската патријаршија да го даде датумот на обединувањето на соборот на Православната црква на Украина. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/constantinople_patriarchy/73685/|title=Утре, Синодот на Константинопол официјално ќе го објави Томосот и ќе го објави датумот за обединување.|date=28 ноември 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-12-01}}</ref> Сепак, не бил доделен датум. По завршувањето на својот синод, Вселенската патријаршија подоцна објавила на својата официјална мрежна страница официјално соопштение. Во наведеното соопштение, Вселенската патријаршија објавила: 1) дека синодот на Вселенската патријаршија одлучил да ја распушти АРПЦЗЕ, „''притоа доверувајќи им ги своите верници на Архиереите на Вселенскиот престол во Европа''“, 2) дека, во очекување на доделувањето на томос за автокефалност на православната црква на Украина, синодот на Вселенската патријаршија ја „изработил Уставната повелба на Украинската црква“. Истиот ден, претседателот Порошенко во официјален говор пред украинската нација изјавил дека датумот за соборот за обединување на украинската црква ќе биде објавен „наскоро“ од Вселенскиот патријарх. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.unian.info/politics/10358049-date-for-orthodox-church-s-unification-council-in-ukraine-to-be-announced-by-ecumenical-patriarch.html|title=Date for Orthodox Church's unification council in Ukraine to be announced by Ecumenical Patriarch|date=29 November 2018|access-date=2018-11-29|agency=Ukrainian Independent Information Agency}}</ref> <ref>{{Наведување|last=Адміністрація Президента України|title=Звернення Президента щодо рішення Синоду Вселенського Патріархату про схвалення Томосу|date=2018-11-29|url=https://www.youtube.com/watch?v=_y9YTFgMpRY|access-date=2018-12-01}}</ref> <ref name=":59">{{Наведени вести|url=https://www.president.gov.ua/en/news/zvernennya-prezidenta-shodo-rishennya-sinodu-vselenskogo-pat-51510|title=President's address as regards the decision of the Synod of the Ecumenical Patriarchate on the approval of the Tomos for the Ukrainian church|date=29 November 2018|work=Official website of the President of Ukraine|access-date=2018-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202125352/https://www.president.gov.ua/en/news/zvernennya-prezidenta-shodo-rishennya-sinodu-vselenskogo-pat-51510|archive-date=2 December 2018}}</ref> === Обединувачки совет === На 15 декември 2018 година, членовите на постојните украински православни цркви ([[Украинска Православна Црква - Киевски Патријархат|УПЦ-КП]], УАПЦ и делови од УПЦ-МП) гласале преку нивните претставници (епископи) за обединување во [[Православна црква на Украина|Православната црква на Украина]] врз основа на целосна канонска независност. Тие го избрале својот примат, Епифаниј, и усвоиле повелба за Православната црква на Украина. <ref name=":54">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/poyavilsya-ustav-pravoslavnoy-tserkvi-ukrainy-1544905888.html|date=15 December 2018|work=РБК-Украина|language=ru|script-title=ru:Православна церква України буде автокефальною – статут (повний текст документу)|trans-title=The Orthodox Church of Ukraine will be autocephalous – the charter (full text of the document)|accessdate=2018-12-30}}</ref> <ref name=":8">{{Наведено списание|last=Piter234903|date=2018-12-15|title=Statut|url=https://www.slideshare.net/Piter234903/statut-125970133?ref=https://www.rbc.ua/ukr/news/poyavilsya-ustav-pravoslavnoy-tserkvi-ukrainy-1544905888.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726135634/https://www.slideshare.net/Piter234903/statut-125970133?ref=https%3A%2F%2Fwww.rbc.ua%2Fukr%2Fnews%2Fpoyavilsya-ustav-pravoslavnoy-tserkvi-ukrainy-1544905888.html|archive-date=26 July 2020|access-date=31 December 2018}}</ref> <ref name=":72">{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/ru/news/58371-smi-obnarodovali-projekt-ustava-pcu-prinyatyj-na-obedinitelynom-sobore|title=СМИ обнародовали проект устава ПЦУ, принятый на "объединительном Соборе"|date=16 December 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-12-30|archive-date=2019-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306235445/https://spzh.news/ru/news/58371-smi-obnarodovali-projekt-ustava-pcu-prinyatyj-na-obedinitelynom-sobore|url-status=dead}}</ref> === Формирање на Православната црква на Украина и избор на митрополитот Епифаниј === [[Податотека:Unification_council_of_Orthodox_Church_in_Ukraine_132.jpg|алт=|мини| Митрополитот Епифаниј и украинскиот претседател Порошенко, веднаш по обединувачкиот совето]] [[Податотека:Unification_council_of_Orthodox_Church_in_Ukraine_131.jpg|мини| Новоизбраниот митрополит Киевски и на цела Украина, Епифаниј]] Митрополитот Епифаниј од [[Украинска Православна Црква - Киевски Патријархат|УПЦ-КП]], кој бил избран на 13 декември од [[Украинска Православна Црква - Киевски Патријархат|УПЦ-КП]] како единствен кандидат на советот за обединување помеѓу [[Украинска Православна Црква - Киевски Патријархат|Украинската Православна Црква - Киевски Патријархат]], [[Украинска Апостолска Православна Црква|Украинската Апостолска Православна Црква]] и делови од [[Украинска Православна Црква - Московски Патријархат|Украинската Православна Црква - Московски Патријархат]], и се сметал за десната рака на Филарет, <ref name=":322">{{Наведена мрежна страница|url=https://orthodoxie.com/en/bishop-epiphaniy-dumenko-elected-primate-of-the-orthodox-church-in-ukraine/|title=Bishop Epiphaniy (Dumenko) elected Primate of the Orthodox Church in Ukraine|last=Cazabonne|first=Emma|date=2018-12-15|work=Orthodoxie.com|accessdate=2018-12-15}}</ref> бил избран за митрополит на Украина од страна на Советот на вториот круг на 15 декември. <ref name=":82">{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/state/national_religious_question/73918|title=Metropolitan Epifaniy (Dumenko) becomes Primate of One Local Orthodox Church of Ukraine|date=15 December 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-12-15}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14776|title=Metropolitan Epiphany of 'Kiev Patriarchate' elected as leader of "local Orthodox church" in Ukraine|date=15 December 2018|work=interfax-religion.com|accessdate=2018-12-15|archive-date=2018-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215184110/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14776|url-status=dead}}</ref> Советот усвоил и повелба за новоформираната црква ([[Православна црква на Украина]]). Во својот говор пред верниците по изборите, митрополитот Епифаниј им се заблагодарил на претседателот Порошенко, на [[Вартоломеј I Цариградски|вселенскиот патријарх,]] на Макариј и на украинскиот парламент, како и на Филарет. За Филарет, Епифаниј изјавил: „''Сакам да изразам благодарност до Неговата Светост, Неговата Светост Патријарх Филарет, кој е наш духовен ментор и ќе продолжи да биде почестен, помагајќи ни, цел живот, заеднички да ја изградиме нашата Единствена помесна православна црква. Ви благодариме, Ваша Светост''“. Тој додал дека вратите на неговата црква се „''отворени за сите''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/state/national_religious_question/73923/|title=Church Primate Epifaniy: doors of our Church are open to everyone|date=15 December 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-12-29}}</ref> Епифаниј подоцна прецизирал дека неговата црква нема да донесе никаква важна одлука сè додека не го прими црковниот ''томос''. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.net/society/10378893-predstoyatel-edinoy-upc-epifaniy-rasskazal-o-statuse-filareta-i-glavnom-sobore-novoy-cerkvi.html|date=16 December 2018|language=ru|script-title=ru:Предстоятель единой УПЦ Епифаний рассказал о статусе Филарета и главном соборе новой церкви|accessdate=2018-12-16}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/ocu/74096/|title=Epifaniy's rep: After receipt of Tomos, OCU Synod to set up governing bodies|date=28 December 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2019-01-01}}</ref> Вселенскиот патријарх му честитал и го благословил новоизбраниот митрополит на денот на неговиот избор и изјавил дека новоизбраниот примат бил поканет да дојде во Истанбул за да отслужи Литургија со Вселенскиот патријарх и да го прими ''томосот'' на [[Православна црква на Украина|Православната црква на Украина]] на 6 јануари 2019 година <ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/ukrainian/news-46581712|title=Варфоломій благословив Епіфанія та запросив за томосом у Стамбул|date=2018-12-15|work=BBC News Україна|access-date=2018-12-15}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/ecumenicalpatriarchate/posts/10156904480964158|title=Ecumenical Patriarchate|work=facebook.com|accessdate=2018-12-16}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.patriarchate.org/announcements/-/asset_publisher/MF6geT6kmaDE/content/anakoinothen-15-12-2018-?_101_INSTANCE_MF6geT6kmaDE_languageId=en_US|title=Communiqué (25 [''sic'']/12/2018). – Announcements – The Ecumenical Patriarchate|work=patriarchate.org|accessdate=2018-12-16}}</ref> Порошенко, исто така, одржал говор по изборот на Епифаниј, во кој изјавил дека автокефалната црква ќе биде „''без [[Владимир Путин|Путин]], без Кирил''“, но „''со Бога и со Украина''“. <ref name=":04">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.president.gov.ua/en/news/vistup-prezidenta-za-rezultatami-vseukrayinskogo-pravoslavno-52050|title=Speech by the President on the results of the All-Ukrainian Orthodox Unity Council|date=15 December 2018|work=Official website of the President of Ukraine|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223155924/https://www.president.gov.ua/en/news/vistup-prezidenta-za-rezultatami-vseukrayinskogo-pravoslavno-52050|archive-date=23 December 2018|accessdate=2018-12-23}}</ref> Тој додал дека автокефалноста е „''дел од нашата државна проевропска и проукраинска стратегија''“. Порошенко, исто така, го потврдил својот план да оди во Истанбул со сега избраниот примат на автокефалната украинска црква, на 6 јануари 2019 година, за да биде присутен кога приматот ќе го добие црковниот ''томос''. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14777|title=Poroshenko to travel with Metropolitan Epiphany to collect Constantinople's tomos in person|date=15 December 2018|work=interfax-religion.com|accessdate=2018-12-15|archive-date=2018-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181216031403/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14777|url-status=dead}}</ref> На 1 јануари 2019 година, патријархот Вартоломеј ја потврдил својата намера да му додели ''томос'' за автокефалност на митрополитот Епифаниј на 6 јануари 2019 година, на денот на [[Божиќ]] според стариот Јулијански календар. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/constantinople_patriarchy/74135/|title=At New Year ceremony, Patriarch Bartholomew confirms his intention to give Tomos before Christmas|date=2 January 2019|work=risu.org.ua|accessdate=2019-01-03}}</ref> == Томос за автокефалност == [[Податотека:Batholomew_handing_tomos_to_Epiphanius.jpg|десно|мини|223x223пкс| Вселенскиот патријарх Вартоломеј (лево) му го предава томосот за автокефалност на митрополитот Епифаниј (десно)]] [[Податотека:Working_visit_of_the_President_of_Ukraine_Petro_Poroshenko_to_the_Turkish_Republic_(2019-01-05)_32.jpg|десно|мини|201x201пкс| {{Меѓујазична врска|Томос за автокефалност на Православната црква на Украина|uk|Томос про автокефалію Православної церкви України|lt=Томос за автокефалност на Православната црква на Украина|WD=}}]] На 5 јануари 2019 година, патријархот Вартоломеј и митрополитот Епифаниј отслужиле Божествена Литургија во [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Истанбул|катедралата Свети Ѓорѓи]] во [[Истанбул]]; томосот бил потпишан потоа, исто така во катедралата. <ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/constantinople_patriarchy/74166/|title=Patriarch Bartholomew signs Tomos of autocephaly of Orthodox Church of Ukraine|date=5 January 2019|work=risu.org.ua|accessdate=2019-01-05}}</ref> ''Томосот'' „''стапил на сила од моментот на неговото потпишување''“. <ref name=":9">{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/ocu/74190/|title=Ukraine receives Tomos officially and forever|date=6 January 2019|work=risu.org.ua|accessdate=2019-01-06}}</ref> Со потпишувањето на ''томосот'' официјално е основана автокефалната [[православна црква на Украина]]. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.la-croix.com/Religion/Orthodoxie/LEglise-dUkraine-officiellement-creee-patriarche-Bartholomee-2019-01-05-1200993367|title=L'Église d'Ukraine officiellement créée par le patriarche Bartholomée|last=La-Croix.com|date=2019-01-05|work=La Croix|access-date=2019-01-05|language=fr|trans-title=The church of Ukraine officially created by Patriarch Bartholomew}}</ref> Претседателот Порошенко отпатувал за Истанбул за да присуствува на церемонијата на потпишување. <ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-polytics/2613931-prezident-ukraini-pribuv-u-stambul.html|date=5 January 2019|work=ukrinform.ua|language=uk|script-title=uk:Президент України прибув у Стамбул|trans-title=President of Ukraine arrived in Istanbul|accessdate=2019-01-05}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.president.gov.ua/en/news/prezident-u-stambuli-vzyav-uchast-v-urochistomu-vruchenni-to-52382|title=Претседателот учествуваше на свеченото предавање на Томосот за автокефалност на Украинската православна црква во Истанбул|date=6 јануари 2019|work=Официјална мрежна страница на претседателот на Украина|archive-url=https://web.archive.org/web/20190106234633/https://www.president.gov.ua/en/news/prezident-u-stambuli-vzyav-uchast-v-urochistomu-vruchenni-to-52382|archive-date=6 јануари 2019|accessdate=2019-01-06}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.president.gov.ua/en/news/nareshti-gospod-poslav-nam-pravoslavnu-cerkvu-ukrayini-petro-52358|title=Петро Порошенко на церемонијата на потпишување на Томосот: Конечно, Господ ни ја подари Православната црква на Украина|date=5 јануари 2019|work=Официјална мрежна страница на претседателот на Украина|archive-url=https://web.archive.org/web/20190105141608/https://www.president.gov.ua/en/news/nareshti-gospod-poslav-nam-pravoslavnu-cerkvu-ukrayini-petro-52358|archive-date=5 јануари 2019|accessdate=2019-01-05}}</ref> По потпишувањето на ''томосот'', патријархот Ватоломеј се обратил до митрополитот Епифаниј. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/constantinople_patriarchy/74168|title=Патријархот Вартоломеј: „Принцот Владимир и Света Олга се присутни во духот и молитвата, споделувајќи ја нашата радост и задоволство“|date=5 јануари 2019|work=risu.org.ua|accessdate=2019-01-05}}</ref> Говорови одржале и претседателот Порошенко <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/ua/index/all_news/orthodox/ocu/74167/|title=Серед 15 зірок автокефальних православних Церков з'явилася українська зірочка!, – Петро Порошенко|date=5 January 2019|work=risu.org.ua|trans-title=Among the 15 stars of the Autocephalous Orthodox Churches there was a Ukrainian star ! – Petro Poroshenko|accessdate=2019-01-05}}</ref> и митрополитот Епифаниј. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/ocu/74172|title=Metropolitan Epifaniy thanked Patriarch Bartholomew for signing the Tomos|date=5 January 2019|work=risu.org.ua|accessdate=2019-01-05}}</ref> На 6 јануари, по Литургијата што ја отслужиле митрополитот Епифаниј и патријархот Вартоломеј, патријархот Вартоломеј го прочитал ''томосот'' на [[Православна црква на Украина|ПЦУ]] и потоа му го дал на митрополитот Епифаниј. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.info/society/10400271-ecumenical-patriarch-hands-tomos-of-autocephaly-over-to-leader-of-orthodox-church-of-ukraine-video-photos.html|title=Ecumenical Patriarch hands tomos of autocephaly over to leader of Orthodox Church of Ukraine (Video, photos)|date=6 January 2019|work=unian.info|accessdate=2019-01-06}}</ref> На потпишувањето и предавањето на ''томосот'' присуствувал и претседателот Порошенко. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.president.gov.ua/en/news/prezident-u-stambuli-vzyav-uchast-v-urochistomu-vruchenni-to-52382|title=Претседателот учествуваше на свеченото предавање на Томосот за автокефалност на Украинската православна црква во Истанбул|date=6 јануари 2019|work=Официјална мрежна страница на претседателот на Украина|accessdate=2019-01-07}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.president.gov.ua/en/news/nareshti-gospod-poslav-nam-pravoslavnu-cerkvu-ukrayini-petro-52358|title=Петро Порошенко на церемонијата на потпишување на Томосот: Конечно, Господ ни ја подари Православната црква на Украина|date=5 јануари 2019|work=Official website of the President of Ukraine|accessdate=2019-01-07}}</ref> На 6 јануари 2019 година, Даниел (Зелински) Памфилонски изјавил дека неговата мисија во Украина како егзарх на Вселенската патријаршија е „''целосно прогласување на томосот и во исто време обединувачкиот совет''. ''Така, јас се враќам во моето стадо во САД буквално за еден ден''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://prm.ua/pravoslavna-tserkva-ukrayini-ne-bude-zalezhnoyu-vid-konstantinopolya-arhiyepiskop-daniyil-pamfiliyskiy/|title=Православна Церква України не буде залежною від Константинополя – архієпископ Даниїл Памфілійський|date=2019-01-06|work=Прямий Онлайн|accessdate=2019-01-09}}</ref> На 8 јануари 2019 година, томосот бил вратен во Истанбул за да можат сите членови на [[Цариградска патријаршија|Светиот синод на Вселенската патријаршија]] да го потпишат ''томосот''. <ref name=":14">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/ukrainian/news-46800260|title=Що з підписами під томосом і чому його повертають до Стамбула|date=2019-01-08|work=BBC News Україна|access-date=2019-01-09}}</ref> Претставникот на прес-службата на [[Православна црква на Украина|ПЦУ]], свештеникот Иван Сидор, изјавил дека ''томосот'' е валиден по потписот на Вселенскиот патријарх, „''но според процедурата мора да има и потписи на оние епископи кои учествуваат на синодот на Цариградската патријаршија''“. <ref name=":10">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kyivpost.com/ukraine-politics/archbishop-members-of-ecumenical-patriarchates-synod-sign-public-copy-of-tomos-for-ukraine.html|title=Archbishop: Members of Ecumenical Patriarchate's Synod sign public copy of tomos for Ukraine|date=2019-01-09|work=Kyiv Post|accessdate=2019-01-09}}</ref> Поранешниот прес-секретар на УПЦ-КП, Евстратиј, изјавил дека Вселенскиот Патријарх ја признал ПЦУ со потпишување на ''томосот'' за автокефалност и со сослужување на литургијата со Епифаниј додека Епифаниј го сметал за примат на ПЦУ. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zik.ua/news/2019/01/09/v_ptsu_poyasnyly_chomu_tomos_shche_raz_povertavsya_u_stambul_1484681|date=9 January 2019|work=zik.ua|language=uk|script-title=uk:В ПЦУ пояснили, чому томос ще раз повертався у Стамбул|archive-url=https://web.archive.org/web/20190109191520/https://zik.ua/news/2019/01/09/v_ptsu_poyasnyly_chomu_tomos_shche_raz_povertavsya_u_stambul_1484681|archive-date=9 January 2019|accessdate=2019-01-09}}</ref> Вселенската патријаршија на 8 јануари 2019 година прогласила дека ''томосот'' е „''одобрен и валиден''“ и дека потпишувањето од целиот синод е „''чисто технички чекор''“, и дека „''важењето на томосот како акт за доделување автокефалност на ниту еден начин не е засегнато''“. Се додава дека Украина побарала ''томосот'' да биде донесен во Украина за [[Божиќ]] наместо да го остави во Истанбул неколку дена додека целиот синод не го потпише. Докторот по теологија Кирил Говорун на УПЦ-МП тврдел дека ''томосот'' ќе стапи на сила само кога ќе го потпишат сите членови на синодот на Вселенската патријаршија. ''Томосот'' биол потпишан од сите членови на Светиот синод на Вселенската патријаршија на 9 јануари 2019 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/ocu/74231/|title=Ukrainian Tomos signed by all members of Holy Synod of Ecumenical Patriarchate|date=9 January 2019|work=risu.org.ua|accessdate=2019-01-09}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.info/politics/10402590-tomos-for-ukraine-church-signed-by-all-members-of-constantinople-synod.html|title=Tomos for Ukraine Church signed by all members of Constantinople Synod|date=9 January 2019|work=unian.info|accessdate=2019-01-09}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fanarion.blogspot.com/2019/01/blog-post_87.html|title=Φως Φαναρίου : Η ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΤΟΜΟΥ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΕΡΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ|last=Panagiotisandriopoulos|date=2019-01-09|work=Φως Φαναρίου|accessdate=2019-01-11}}</ref> ''Томосот'', потпишан од сите членови на Светиот синод на Вселенската патријаршија, бил вратен во Украина утрото на 10 јануари 2019 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/558035.html|title=Tomos returns to Ukraine, brought to Rivne – Poroshenko|date=10 January 2019|work=Interfax-Ukraine|accessdate=2019-01-11}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14849|title=Tomos returns from Istanbul to Ukraine|date=10 January 2019|work=interfax-religion.com|accessdate=2019-01-11|archive-date=2019-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190111121703/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14849|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unn.com.ua/uk/news/1772657-tomos-povernuvsya-v-ukrayinu|work=Інформаційне агентство Українські Національні Новини (УНН). Всі онлайн новини дня в Україні за сьогодні – найсвіжіші, останні, головні.|language=uk|script-title=uk:Томос повернувся в Україну|accessdate=2019-01-11}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2019/01/10/7203434/|title=Подписанный представителями Вселенского патриархата томос вернули в Украину|work=Ukrayinska Pravda|accessdate=2019-01-11}}</ref> ''Томосот'' е направен на [[пергамент]] од познатиот сликар и калиграф на Света Гора, [[Јеромонах|јеромонахот]] Лука од манастирот Ксенофонт. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bigorski.org.mk/en/reports/world-news/hieromonk-lucas-athonite-gave-the-patriarch-the-calligraphed-parchment-with-the-tomos-for-ukraine/|title=Hieromonk Lucas athonite gave the Patriarch the calligraphed parchment with the Tomos for Ukraine|date=2019-01-04|work=† Бигорски манастир|accessdate=2019-01-05}}</ref> На 7 февруари 2019 година, митрополитот Антониј на УПЦ на САД му соопштил на претседателот Порошенко во врска со доделувањето на ''томосот'' : „Целиот процес беше спроведен од Светиот Дух. Верувавме, но не очекувавме тоа да се случи толку брзо. Фала му на Бога, вие го водите овој процес од минатиот април, почнувајќи од посетата на украинскиот народ и најзначајниот настан во историјата на Цариград. Сметавме дека тоа беше невозможно да зборувате како голем водач на нацијата и влеговте во историјата на човештвото како човек кој го донесе Томосот во Украина“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.president.gov.ua/en/news/prezident-prijnyav-yepiskopiv-ukrayinskoyi-pravoslavnoyi-cer-52974|title=President met with bishops of the Ukrainian Orthodox Church in the United States|date=7 February 2019|work=Official website of the President of Ukraine|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209232038/https://www.president.gov.ua/en/news/prezident-prijnyav-yepiskopiv-ukrayinskoyi-pravoslavnoyi-cer-52974|archive-date=9 February 2019|accessdate=2019-02-09}}</ref> == Настани во Украина == === Пренос на црквата Свети Андреј === [[Податотека:80-385-0036_Andriyvsky_23.jpg|мини|225x225пкс| Црквата Свети Андреј, Киев]] На 18 октомври 2018 година, украинскиот парламент дал одобрение за трајно користење на [[Црква „Св. Андреја“ (Киев)|црквата „Свети Андреј“ во Киев]] на Цариградскиот патријарх за тој да одржува „''богослужби, верски церемонии и поворки''“ во споменатата црква, под услов црквата Свети Андреј да се користи и како музеј и сè уште да припаѓа на украинската држава. <ref name=":35">{{Наведена мрежна страница|url=http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_2?id=&pf3516=9208&skl=9|title=Офіційний портал Верховної Ради України|work=w1.c1.rada.gov.ua|accessdate=2018-10-27}}</ref> <ref name=":03">{{Наведени вести|url=https://www.kyivpost.com/ukraine-politics/poroshenko-tables-in-parliament-bill-on-use-of-st-andrews-church-in-kyiv.html|title=Poroshenko tables in parliament bill on use of St. Andrew's Church in Kyiv {{!}} KyivPost|date=2018-10-18|work=Kyiv Post|access-date=2018-10-27}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://kiev.unian.info/10303092-ukraine-s-parliament-hands-over-kyiv-based-st-andrew-s-church-to-ecumenical-patriarch.html|title=Ukraine's parliament hands over Kyiv-based St. Andrew's Church to Ecumenical Patriarch|date=18 October 2018|access-date=2018-10-27|agency=Ukrainian Independent Information Agency}}</ref> <ref name=":12">{{Наведена мрежна страница|url=https://moderndiplomacy.eu/2018/10/26/is-the-ecumenical-patriarchate-fine-with-st-andrews-church-in-kyiv/|title=Дали Вселенската патријаршија е задоволна со црквата Свети Андреј во Киев? – Современа дипломатија|date=2018-10-26|work=moderndiplomacy.eu|accessdate=2018-10-27|quote="Освен тоа, ќе биде потпишан посебен договор меѓу Вселенската патријаршија и комплексот светилиште според кој црквата ќе работи и како богослужение и како музеј (како трпезариската црква на манастирот Света Софија каде богослужбите се одржуваат од 8 до 10 часот, а подоцна ќе биде отворена како музеј.). [...] Претставниците на светскиот православен поглавар би престојувале во музеј - и тоа, како што мислат политичарите, исто така не треба да го збунува Фанар. Покрај тоа, црквата нема да биде во сопственост, туку само ќе ја користи Константинопол."}}</ref> Црквата Свети Андреј, според официјален претставник, ќе служи и како амбасада на Вселенската патријаршија во Украина. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.ukrinform.net/rubric-society/2573213-representation-of-ecumenical-patriarchate-in-ukraine-to-perform-functions-of-embassy.html|title=Representation of Ecumenical Patriarchate in Ukraine to perform functions of embassy|date=5 November 2018|access-date=2018-11-05|agency=Ukrinform}}</ref> Претходниот сопственик на црквата Свети Андреј била Украинската автокефална православна црква која го прифатила преносот. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/en/news/56887-glava-uapc-menya-mozhno-obmanuty-odin-raz-vtoroj-no-bolyshe-ne-poluchitsya|title=Водачот на УАПЦ: Може да бидам измамен еднаш, двапати, но веќе нема да работи|work=spzh.news|accessdate=2018-10-30|quote="Исто така, Макариј Малетич истакна дека постапил доследно во однос на предавањето на црквата Свети Андреј на Цариградската патријаршија за разлика од претседателот Петро Порошенко, кој во предвечерието истакна дека храмовите припаѓаат на државата и дека нема да бидат префрлени на никого..<br>"Јас одговорив дека лично се согласив, но ќе ги соберам владиците, бидејќи не одлучувам само јас“, објасни „митрополитот“. „Ние ја даваме, но вие треба да ни дадете нешто за возврат..<...> Има црква Свети Кирил, има резерват, има црква Свети Спас на Берестов – еве одиме. И во програмата ЗИК, претседателот рече дека ветил дека ќе го надомести и за Филарет и за Макариј, но ќе биде една црква за да се снајде. Значи, треба да се биде доследен. Може да бидам измамен еднаш, двапати, но повеќе тоа нема да работи."<br>"Москва нема да биде пренесена, додека единствената катедрала на УАПЦ може да биде. Таква правда имаме, се пожали Макариј. „ Филарет има и манастири, цркви, служи во Мала Софија. Така, претседателот не постапува со добра волја, иако јас го пофалив.""|archive-date=2018-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030090917/http://spzh.news/en/news/56887-glava-uapc-menya-mozhno-obmanuty-odin-raz-vtoroj-no-bolyshe-ne-poluchitsya|url-status=dead}}</ref> Парламентот морал да гласа за оваа одлука бидејќи црквата е дел од националното наследство во сопственост на државата. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://moderndiplomacy.eu/2018/10/26/is-the-ecumenical-patriarchate-fine-with-st-andrews-church-in-kyiv/|title=Дали Вселенската патријаршија е задоволна со црквата Свети Андреј во Киев? – Современа дипломатија|date=2018-10-26|work=moderndiplomacy.eu|accessdate=2018-10-27|quote="Сега таа е катедрала на Украинската автокефална православна црква (УАПЦ), но е државна сопственост и дел од Националното светилиште Софија во Киев. Затоа одлуката за предавање на црквата ја разгледаа пратениците во Собранието. [...] Очигледно е добиена и согласност од УАПЦ. Нејзиниот примат Митрополитот Макариј рече дека доколку УАПЦ е дел од новата Помесна православна црква, тој се согласил да му ја даде својата катедрала на егзархот на Константинопол. ."}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://spzh.news/en/news/56102-filaret-rasskazal-komu-budet-prinadlezhaty-imushhestvo-cerkvej-posle-tomosa|title=Филарет за тоа кој ќе поседува црковен имот по доделувањето на Томосот|work=spzh.news|accessdate=2018-10-27|quote=""Имотот им припаѓа на заедниците како сопственост на верските заедници, а имотот е на државата која дава на користење цркви, храмови, манастири, лаври“, вели поглаварот на Киевската патријаршија.."|archive-date=2018-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028033627/https://spzh.news/en/news/56102-filaret-rasskazal-komu-budet-prinadlezhaty-imushhestvo-cerkvej-posle-tomosa|url-status=dead}}</ref> Целта на ова гласање била, според ''KyivPost'', „''да се забрза примањето на томос (уредба) - [признавањето] на локалната православна црква во Украина од страна на глобалното православие''“. Ирина Луценко, претставник на украинскиот претседател во парламентот, изјавила дека целта на оваа акција е да се даде „''знак на солидарност со овој процес [за Украина да добие томос]“, како и „симболичен гест на единство со Мајката-Црква [Константинопол]''“.Сепак, истиот ден опозицискиот блок поднел предлог за укинување на преносот, што значело дека украинскиот претседател нема да може да го потпише предлогот за префрлање на црквата Свети Андреј додека предлогот за укинување не биде разгледан од украинскиот парламент. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://spzh.news/en/news/56791-v-radu-vnesli-projekt-ob-otmene-peredachi-adrejevskoj-cerkvi-fanaru|title=До Радата е поднесен предлог-закон за укинување на преносот на црквата Андреј кон Цариград|date=18 октомври 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-11-04|archive-date=2018-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062212/https://spzh.news/en/news/56791-v-radu-vnesli-projekt-ob-otmene-peredachi-adrejevskoj-cerkvi-fanaru|url-status=dead}}</ref> Конечно, претседателот Порошенко го потпишал законот за пренос на 7 ноември 2018 година <ref name=":36">{{Наведени вести|url=http://zakon.rada.gov.ua/laws/show/2598-viii|work=Законодавство України|access-date=2018-11-12|language=uk|script-title=uk:Про особливості користування Андріївською церквою Національного заповідника "Софія Київська"}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://www.kyivpost.com/ukraine-politics/poroshenko-signs-law-on-granting-of-use-of-st-andrews-church-by-ecumenical-patriarchate.html|title=Poroshenko signs law on granting of use of St. Andrew's Church by Ecumenical Patriarchate {{!}} KyivPost|date=2018-11-07|work=Kyiv Post|access-date=2018-11-12}}</ref> и законот стапил на сила на 10 ноември 2018 година <ref>{{Наведени вести|url=https://www.seattletimes.com/nation-world/ukraine-transfers-noted-church-to-constantinople-patriarch/|title=Ukraine transfers noted church to Constantinople patriarch|date=2018-11-10|work=The Seattle Times|access-date=2018-11-29}}</ref> На 28 ноември 2018 година, во согласност со законот за верски организации, [[Кабинет на Министрите на Украина|Кабинетот на министри на Украина]] го одобрил преносот на црквата Свети Андреј во трајна употреба на Вселенската патријаршија. <ref>{{Наведени вести|url=https://ukranews.com/en/news/598703-cabinet-passes-st-andrew-s-church-in-kyiv-into-permanent-use-by-ecumenical-patriarchate|title=Cabinet Passes St Andrew's Church in Kyiv into Permanent Use By Ecumenical Patriarchate|date=28 November 2018|work=ukranews.com|access-date=2018-11-28}}</ref> Утрото на 15 ноември, четири непознати лица фрлиле молотови коктели кон црквата Свети Андреј (но не експлодирале) и го нападнале свештеникот со спреј. <ref name="Reuters-151118">{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/us-ukraine-church/petrol-bombs-lobbed-at-kiev-church-as-russia-row-festers-idUSKCN1NK1OD|title=Petrol bombs lobbed at Kiev church as Russia row festers|last=Polityuk|first=Pavel|date=15 November 2018|work=Reuters|access-date=2018-11-19}}</ref> <ref name="The Independent-181118">{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/ukrainian-orthodox-church-russia-backed-pressure-kiev-split-a8637426.html|title=Russian-backed Orthodox Church faces pressure from Kiev and splits within|last=Carroll|first=Oliver|date=18 November 2018|work=The Independent|access-date=2018-11-19}}</ref> <ref>{{Наведување|last=ТСН|title=Невідомі закидали "коктейлями Молотова" Андріївську церкву|date=2018-11-15|url=https://www.youtube.com/watch?v=05ZW0pDu54U|access-date=2018-11-25}}</ref> На 27 ноември еден од осомничените бил уапсен. <ref>{{Наведени вести|url=https://kyiv.comments.ua/news/2018/11/28/092344.html|title=Задержан один из поджигателей Андреевской церкви|date=28 November 2018|work=Комментарии.ua: Киев|access-date=2018-11-28|archive-date=2018-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20181128123152/https://kyiv.comments.ua/news/2018/11/28/092344.html|url-status=dead}}</ref> Првата литургија со која претседавале членовите на Вселенската патријаршија во оваа црква се одржала на 13 декември 2018 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kiev.unian.info/10374984-first-hierarchical-liturgy-of-patriarchal-stauropegia-held-at-st-andrew-s-church-in-kyiv-live-video.html|title=First Hierarchical Liturgy of Patriarchal Stauropegia held at St. Andrew's Church in Kyiv (live video)|date=13 December 2018|work=kiev.unian.info|accessdate=2018-12-13}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/constantinople_patriarchy/73861/|title=First Hierarchical Liturgy of Patriarchal Stauropegia to be held at St Andrew's Church in Kyiv|date=12 December 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-12-12}}</ref> Оваа литургија, на која беа архиереи на Вселенската патријаршија, била осудена од пратеникот на УПЦ-МП. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14767|title=Украинската православна црква протестира поради службата што ја изврши цариградскиот претставник во Киев|date=13 December 2018|work=interfax-religion.com|accessdate=2018-12-15|archive-date=2018-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215195321/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14767|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vzcz.church.ua/en/2018/12/13/decr-uoc-commentary-regarding-fact-that-patriarchate-of-constantinople-hierarch-is-ministering-on-ukrainian-orthodox-church-canonical-territory/|title=Коментар во врска со фактот дека архиерејот на Константинополската патријаршија служи на канонската територија на Украинската православна црква - Одделение за надворешни црковни односи на УПЦ-МП|date=13 декември 2018|work=vzcz.church.ua|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219122948/http://vzcz.church.ua/en/2018/12/13/decr-uoc-commentary-regarding-fact-that-patriarchate-of-constantinople-hierarch-is-ministering-on-ukrainian-orthodox-church-canonical-territory/|archive-date=19 декември 2018|accessdate=2018-12-15}}</ref> На 7 јануари 2019 година, епископот Иларион (Рудник) од Вселенската патријаршија отслужил Божиќна литургија во црквата Свети Андреј. <ref>{{Наведување|last=UATV English|title=Ukraine Celebrates Christmas with Independent Orthodox Church|url=https://www.youtube.com/watch?v=8dWt8bdsqro|access-date=2019-01-08}}</ref> === Откажување на преносот на Почаевската лавра === [[Податотека:Pochaev.jpg|лево|мини|234x234пкс| Поглед кон Почаевската Успенска лавра во Украина.]] На 16 ноември 2018 година, Укринформ објавил дека украинското Министерство за култура ја оспорило законитоста за пренос на Почаевската лавра, која се наоѓа во [[Тернополска Област|Тернополската Област]], на УПЦ-МП. Почаевската лавра е историско место на Украина. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tripadvisor.com/Attractions-g294473-Activities-c47-t17-Ukraine.html|title=Ukraine Historic Sites – TripAdvisor|work=tripadvisor.com|accessdate=2018-11-24}}</ref> Дури во 2018 година, местниот заменик на градскиот совет на Почаев дознал дека наредбата на [[Виктор Јанукович|Јанукович]] од 2003 година за пренос на Лаврата до 2052 година на УПЦ-МП (№ 438) <ref>{{Наведени вести|url=http://zakon.rada.gov.ua/laws/show/438-2003-%D1%80|work=Законодавство України|access-date=2018-12-01|language=uk|script-title=uk:Про виключення із складу Кременецько-Почаївського державного історико-архітектурного заповідника споруд Почаївської Свято-Успенської лаври}}</ref> била извршена на непознат начин. Полицијата на регионот отворила постапка за овој случај. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://credo.press/220908/|title=Полиция начала расследование по факту передачи Почаевской лавры УПЦ МП|date=16 November 2018|work=Credo.press|archive-url=https://web.archive.org/web/20181122215927/https://credo.press/220908/|archive-date=22 November 2018|accessdate=2018-11-22}}</ref> Доколку се утврди незаконитоста на преносот, преносот би бил откажан. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.ukrinform.net/rubric-society/2581348-culture-ministry-challenges-transfer-of-pochayiv-lavra-to-uocmp.html|title=Culture Ministry challenges transfer of Pochayiv Lavra to UOC-MP|date=16 November 2018|access-date=2018-11-18|agency=Ukrinform}}</ref> На 23 ноември 2018 година, украинското Министерство за правда го откажал преносот на Почаевската лавра на УПЦ-МП. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://spzh.news/en/news/57759-minyust-otmenil-peredachu-pochajevskoj-lavry-upc|title=Ministry of Justice cancels the transfer of Pochaev Lavra to UOC|date=23 November 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-11-24|archive-date=2018-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181124162356/https://spzh.news/en/news/57759-minyust-otmenil-peredachu-pochajevskoj-lavry-upc|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/community/land_and_property_problems/73650/|title=Ministry of Justice repeals the illegal re-registration of the Pochayiv Lavra complex|date=24 November 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-11-28}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://minjust.gov.ua/news/ministry/olena-sukmanova-antireyderska-komisiya-skasuvala-nezakonnu-perereestratsiyu-kompleksu-sporud-svyato-uspenskoi-pochaivskoi-lavri|date=23 November 2018|work=minjust.gov.ua|publisher=Ministry of Justice of Ukraine|language=ru|script-title=ru:Олена Сукманова: Антирейдерська комісія скасувала незаконну перереєстрацію комплексу споруд Свято-Успенської Почаївської Лаври|accessdate=2018-11-24}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Следниот ден, монасите на УПЦ-МП на Почаевската лавра појасниле дека „''комисијата на Министерството за правда на Украина, како одговор на жалбата од Министерството за култура на Украина, ја откажа регистрацијата на договорот за правото на користење на Успенската катедрала, катедралата Троица, монашките ќелии, камбанаријата и епископската куќа''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://spzh.news/en/news/57763-pochajevskaja-lavra-vlasty-idet-putem-unichtozhenija-monashestva-zapadnoj-ukrainy|title=Pochaev Lavra: power chooses to destroy monasticism of western Ukraine|date=24 November 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-11-24|archive-date=2018-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181125115435/https://spzh.news/en/news/57763-pochajevskaja-lavra-vlasty-idet-putem-unichtozhenija-monashestva-zapadnoj-ukrainy|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pochaev.org.ua/?pid=2135|title=Свято-Успенская Почаевская Лавра – Обращение братии Свято-Успенской Почаевской Лавры|work=pochaev.org.ua|archive-url=https://web.archive.org/web/20190127190725/http://www.pochaev.org.ua/?pid=2135|archive-date=27 January 2019|accessdate=2018-11-24}}</ref> На 28 ноември, [[Кабинет на Министрите на Украина|Кабинетот на министри на Украина]] го одобрил враќањето на Почаевската лавра во Државниот историски и архитектонски резерват Кременец-Почаев со откажување на законот за пренос од 2003 година, со кој лаврата била дадена на УПЦ-МП и ја и ја исклучила лаврата од Почаевската лавра до Државниот историски и архитектонски резерват Кременец-Почаев. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://spzh.news/en/news/57852-kabmin-vernul-pochajevskuju-lavru-v-sostav-kremenec-pochajevskogo-zapovednika|title=Cabinet of Ministry returns Pochaev Lavra to Kremenets-Pochaev Reserve|date=28 November 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-11-29}}{{Мртва_врска|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/community/temples_church_property/73699/|title=Pochayiv Lavra returned to Kremenets-Pochayiv Historical Reserve under the Cabinet of Ministers' decision|date=28 November 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-12-01}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://interfax.com.ua/news/general/549014.html|work=Интерфакс-Украина|access-date=2018-11-29|language=ru|script-title=ru:Кабмин вернул в состав Кременецко-Почаевского заповедника сооружения Почаевской лавры}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ukranews.com/ua/news/598751-kabmin-povernuv-pochaivsku-lavru-do-skladu-kremenec-pochaivskogo-zapovidnyka|title=Кабмін повернув Почаївську лавру до складу Кременець-Почаївського заповідника|date=28 November 2018|work=ukranews.com|accessdate=2018-12-01}}</ref> === Инцидент во Керчкиот Проток === На 27 ноември, претседателот на Врховната Рада (парламентот), Андриј Парубиј, објавил дека воената состојба што била прогласена во некои региони на Украина нема да го одложи приемот на томосот за автокефалност и дека, ако нешто се случи, воената состојба ќе го забрза процесот Украина да ги добие своите томоси. <ref>{{Наведени вести|url=https://hromadske.ua/posts/voyennij-stan-ne-pereshkodit-stvorennyu-pomisnoyi-cerkvi-v-ukrayini-golova-radi|date=27 November 2018|work=hromadske.ua|access-date=2018-12-01|language=uk|script-title=uk:Воєнний стан не перешкодить створенню помісної церкви в Україні — голова Ради}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/state/church_state_relations/73691/|title=Verkhovna Rada Speaker: Martial law not to prevent establishment of Ukrainian Local Orthodox Church|date=28 November 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-12-01}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://orthodoxie.com/en/ukrainian-parliament-promises-martial-law-will-not-be-an-obstacle-to-the-unification-council/|title=Ukrainian Parliament Promises Martial Law Will not be an Obstacle to the 'Unification Council'|last=Cazabonne|first=Emma|date=2018-11-30|work=Orthodoxie.com|access-date=2018-12-01}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.ru/?act=news&div=71357|title=Интерфакс-Религия: Спикер Рады обещает, что военное положение не станет препятствием к проведению собора для создания поместной церкви|date=27 November 2018|work=interfax-religion.ru|accessdate=2018-12-01}}</ref> На 28 ноември 2018 година, украинскиот претседател Порошенко изјавил дека [[Инцидент во Керчкиот Проток (2018)|инцидентот во Керчкиот Проток]] бил испровоциран од Русија со цел да ја принуди Украина да прогласи воена состојба и затоа да ја спречи Украина да го добие својот томос за автокефалност. <ref name=":57">{{Наведени вести|url=https://www.unian.info/politics/10356345-poroshenko-explains-timing-of-russia-s-attack-on-ukrainian-ships-near-kerch-strait.html|title=Poroshenko explains timing of Russia's attack on Ukrainian ships near Kerch Strait|date=28 November 2018|access-date=2018-11-28|agency=Ukrainian Independent Information Agency}}</ref> <ref name=":58">{{Наведена мрежна страница|url=https://espreso.tv/news/2018/11/28/poroshenko_skazav_chomu_putin_napav_v_kerchenskiy_protoci_same_zaraz|title=Порошенко сказав, чому Путін напав в Керченській протоці саме зараз|date=28 November 2018|work=espreso.tv|accessdate=2018-11-28}}</ref> === Закони за имињата и преносите на црквите === На 15 декември, Филарет побарал од претседателот на украинскиот парламент Андриј Парубиј законите 5309 и 4128 да бидат изгласани во парламентот. <ref name=":31">{{Наведена мрежна страница|url=https://orthodoxie.com/une-premiere-loi-discriminatoire-a-legard-de-leglise-orthodoxe-dukraine-a-ete-votee-hier-par-le-parlement-ukrainien/|title=Une première loi discriminatoire à l'égard de l'Église orthodoxe d'Ukraine a été votée hier par le Parlement ukrainien|last=Panev|first=Jivko|date=2018-12-21|work=Orthodoxie.com|language=fr-FR|accessdate=2018-12-22}}</ref> Во октомври 2018 година, секретарот за печат на УПЦ-КП веќе го повикал украинскиот парламент да го усвои предлог-законот бр. 5309. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/en/news/57110-zorya-my-prosim-ukrainskuju-vlasty-prinyaty-zakonoprojekt--5309|title=Zoria: We ask Ukrainian power to adopt bill #5309|date=29 October 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-12-19}}{{Мртва_врска|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 19 декември 2018 година, Филарет се изјаснил за предлог-законот 5309. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/ua/index/all_news/state/church_state_relations/73978/|title=Владика Філарет пропонує парламенту узаконити лише одну Українську Православну Церкву|date=19 December 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-12-19}}</ref> ==== Предлог-закон 5309 - имиња на цркви ==== Се очекувало дека на 20 декември 2018 година, украинскиот парламент ќе изгласа закон за да ја принуди УПЦ-МП да го промени своето име (закон бр. 5309 <ref name=":27">{{Наведена мрежна страница|url=http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=62341|title=Предлог-резолуција за усвојување како основа на нацрт-законот на Украина за измени и дополнувања на Законот на Украина „За слобода на совеста и верски организации“ во однос на имињата на верските организации (здруженија) кои се дел од структурата (се дел од) верска организација (асоцијација), чиј центар за управување (администрација) се наоѓа надвор од Украина во држава која е привремена или привремено признаена против воена и со закон призната окупира дел од територијата на Украина|work=w1.c1.rada.gov.ua|accessdate=2018-12-19}}</ref>). <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14788|title=Poroshenko Bloc suggests creating working group to draft church bills|date=18 December 2018|work=interfax-religion.com|accessdate=2018-12-19|archive-date=2018-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219031216/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14788|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lb.ua/news/2018/12/17/415156_rada_rassmotret_chetverg.html|title=Рада может рассмотреть в четверг законопроект о переименовании УПЦ МП|date=17 December 2018|work=LB.ua|accessdate=2018-12-19}}</ref> Овој закон се однесува на имињата на верските организации (здруженија) кои се дел од верска организација (асоцијација) чиј управувачки центар е надвор од границите на Украина, во држава која, според Законот на Украина, е призната дека врши воена агресија против Украина и/или привремено окупира дел од територијата на Украина. На 20 декември, нацрт-законот бил успешно изгласан, <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/state/church_state_relations/73995/|title=ROC in Ukraine: Ukrainian parliament passes bill on the name of Moscow Patriarchate|date=20 December 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-12-20}}</ref> додека членовите на УПЦ-МП одржувале протести пред парламентот. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/ua/index/all_news/orthodox/uoc/73989/|title=УПЦ МП під Радою організувала протест проти прийняття релігійних законопроектів|date=20 December 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-12-20}}</ref> Набргу по донесувањето на законот, во парламентот избила тепачка меѓу пратениците. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/ru/news/58527-posle-golosovanija-za-anticerkovnyj-zakonoprojekt-v-rade-voznikla-potasovka|title=После голосования за антицерковный законопроект в Раде возникла потасовка|date=20 December 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-12-20|archive-date=2018-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20181220131258/https://spzh.news/ru/news/58527-posle-golosovanija-za-anticerkovnyj-zakonoprojekt-v-rade-voznikla-potasovka|url-status=dead}}</ref> <ref name=":43">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.voanews.com/a/putin-condemns-creation-of-independent-ukraine-church/4709006.html|title=Putin Condemns Creation of Independent Ukraine Church|date=20 December 2018|work=VOA|accessdate=2018-12-22}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rferl.org/a/brawl-interrupts-ukrainian-parliament-session/29667645.html|title=Order! Order! Brawl Breaks Out During Ukrainian Parliament Session|date=21 December 2018|work=RadioFreeEurope/RadioLiberty|accessdate=2018-12-22}}</ref> На 20 декември, УПЦ-МП го повикала украинскиот претседател да стави вето на законот. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/uoc/74011/|title=UOC-MP urges President to veto law changing its name to ROC in Ukraine|date=21 December 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-12-22}}</ref> Следниот ден, Епифаниј, приматот на ПЦУ, ја дал својата поддршка за овој предлог-закон. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/en/news/58549-mitropolit-jepifanij-podderzhal-prinyatije-zakonoprojekta-o-pereimenovanii-upc|title="Metropolitan" Epiphany backs the adopted bill on renaming the UOC|date=21 December 2018|work=spzh.news|accessdate=2018-12-21|archive-date=2018-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20181221191152/https://spzh.news/en/news/58549-mitropolit-jepifanij-podderzhal-prinyatije-zakonoprojekta-o-pereimenovanii-upc|url-status=dead}}</ref> На 22 декември, претседателот Порошенко го потпишал законот 2662-VIII (поранешен предлог-закон 5309) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/2662-VIII|title=За изменување и дополнување на членот 12 од Законот на Украина „За слободата на совеста и верските организации“ во врска со имињата на верските организации (здруженија) кои се дел од структурата (се дел од) верска организација (асоцијација), чиј центар за управување (администрација) се наоѓа надвор од Украина во држава која со закон е признаена дека извршила воена агресија на територијата на Украина делумно/|work=zakon.rada.gov.ua|accessdate=2019-01-30}}</ref> и изјавил дека тие измени во законот создале „подобри услови“ за практикување на слободата на избор на вероисповед „за оние кои одлучуваат на која православна јурисдикција... Или на новосоздадената автокефална православна црква на Украина, или на црквата која инсистира да ја задржи својата поврзаност и зависност од РПЦ“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/state/legislation/74025/|title=President signed the Law on the name of the religious organization guided by the aggressor state|date=22 December 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-12-22}}</ref> На 25 декември, УПЦ-МП изјавила дека ќе поднесе жалба до Уставниот суд да го поништи законот 5309. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.info/politics/10389699-former-uoc-mp-to-appeal-to-constitutional-court-due-to-change-of-its-name.html|title=Former UOC-MP to appeal to Constitutional Court due to change of its name|date=25 December 2018|work=unian.info|accessdate=2018-12-25}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/uoc/74080/|title=UOC-MP set to appeal to Constitutional Court to retain its name|date=27 December 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-12-27}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mospat.ru/en/2018/12/21/news168202/|title=Legal Department of the Ukrainian Orthodox Church comments on the adoption of discriminatory bill No. 5309 by Verkhovna Rada of Ukraine {{!}} The Russian Orthodox Church|date=21 December 2018|work=mospat.ru|accessdate=2018-12-27}}</ref> Законот 5309 стапил во сила на 27 декември 2018 година. <blockquote>„Од сега па натаму, државниот орган за религиозни прашања – Одделот за религии и националности – мора да спроведе вештачење со кое ќе се утврди кои верски организации се предмет на оваа одредба. Резултатите од испитувањето ќе бидат објавени во официјалната публикација „Урјадовиј Курер““. Заедниците имаат 9 месеци да го променат своето име и да поднесат соодветни документи до јавните власти. Во спротивно, статутот на соодветната верска организација ќе престане да важи во делот кој го дефинира нејзиното целосно официјално име. <ref name=":15">{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/state/legislation/74082/|title=Law on renaming churches becomes effective|date=27 December 2018|work=risu.org.ua|accessdate=2018-12-27}}</ref></blockquote> ===== Развој во судството ===== На 18 јануари, 49 членови на украинскиот парламент, повеќето од нив од Опозицискиот блок, вклучувајќи го и лидерот на партијата, <ref name=":16">{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/en/news/59401-minyust-zapros-v-ks-ne-otmenyajet-sily-zakona-o-pereimenovanii-cerkvi|title=Justice Ministry: Request to CC doesn't override the law on Church renaming|last=Palamarchuk|first=Maksim|date=21 January 2019|work=spzh.news|language=en|accessdate=2019-01-26|archive-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190126175817/http://spzh.news/en/news/59401-minyust-zapros-v-ks-ne-otmenyajet-sily-zakona-o-pereimenovanii-cerkvi|url-status=dead}}</ref> <ref name=":18">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14876|title=Group of Ukrainian parliamentarians challenges constitutionality of law obliging Ukrainian Orthodox Church to change its name|date=21 January 2019|work=www.interfax-religion.com|accessdate=2019-01-27|archive-date=2019-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190127103109/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14876|url-status=dead}}</ref> поднеле жалба до Уставниот суд на Украина да го укине законот 2662-VIII (поранешен предлог-закон 5309). <ref name=":18" /> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/ru/news/59315-nardepy-prizvali-konstitucionnyj-sud-otmenity-zakon-o-pereimenovanii-cerkvi|title=Нардепы призвали Конституционный Суд отменить закон о переименовании Церкви|date=19 January 2019|work=spzh.news|language=en|accessdate=2019-01-26|archive-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190126180103/http://spzh.news/ru/news/59315-nardepy-prizvali-konstitucionnyj-sud-otmenity-zakon-o-pereimenovanii-cerkvi|url-status=dead}}</ref> Министерот за правда на Украина изјавил дека таквата жалба не го спречува законот да се спроведува. На 26 јануари 2019 година, украинското Министерство за култура го објавило преку официјалната публикација Урјадовиј Курерсписокот на верски организации кои морале да ја променат својата повелба за да бидат во согласност со украинскиот закон 5309. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ukurier.gov.ua/uk/articles/perelik-religijnih-organizacij-yakim-potribno-vnes/|title=Перелік релігійних організацій, яким потрібно внести зміни до статуту|date=2019-01-26|work=[[Uryadovy Kuryer]]|accessdate=2019-01-26}}</ref> Списокот ги вклучувал Украинската православна црква (Московска патријаршија), како и Вистинската руска православна црква, Руската православна старообредна црква, Руската староправославна црква и Поморската староправославна црква. Тие пет цркви „''во рок од три месеци треба да направат измени на нивните законски документи предвидени според Дел 7 член 12 од Законот „За слободата на совеста и верските организации“ и да ги достават на регистрација по потреба''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.info/politics/10422942-law-on-renaming-uoc-mp-to-apply-to-another-four-churches.html|title=Law on renaming UOC-MP to apply to another four churches|date=26 January 2019|work=www.unian.info|language=en|accessdate=2019-01-27}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spzh.news/ru/news/59559-minkulyt-vklyuchil-upc-v-spisok-organizacij-obyazannyh-pomenyaty-svoj-ustav|title=Минкульт включил УПЦ в список организаций, обязанных поменять свой устав|date=26 January 2019|work=spzh.news|language=en|accessdate=2019-01-26|archive-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190126173435/https://spzh.news/ru/news/59559-minkulyt-vklyuchil-upc-v-spisok-organizacij-obyazannyh-pomenyaty-svoj-ustav|url-status=dead}}</ref> ''„Документот им дава на парохиите и манастирите на Украинската православна црква три месеци да наведат во нивната повелба дека припаѓаат на верска организација со центар во држава „која извршила воена агресија врз Украина и привремено ја окупирала нејзината територија''.“<ref name=":20">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14887|title=Metropolitan Hilarion compares law renaming UOC to Jews' yellow stars|date=28 January 2019|work=www.interfax-religion.com|accessdate=2019-01-29|archive-date=2019-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190128200019/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14887|url-status=dead}}</ref> Митрополитот Иларион, од Московската патријаршија, го споредил овој закон со жолтата ѕвезда што Евреите биле принудени да ја носат во Третиот рајх. На 18 февруари 2019 година, Министерството за култура на Украина објавило дека активностите на верската организација може да бидат прекинати преку судска одлука доколку таа организација одбие да се придржува кон законот. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14960|title=Court can stop religious organization's activity if it refuses renaming - Ukraine's Culture Ministry|date=18 February 2019|work=www.interfax-religion.com|accessdate=2019-02-19|archive-date=2019-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190219112219/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14960|url-status=dead}}</ref> Во април 2019 година, ''Интерфакс'' објавил, цитирајќи објава на Фејсбук од Вадим Новински од Опозицискиот блок, дека Окружниот администртивен суд на Киев пресудил дека принудното преименување на УПЦ-МП е неуставно. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=15047|title=Kiev court finds involuntary renaming of canonical Ukrainian Orthodox Church to be unlawful|date=8 April 2019|work=www.interfax-religion.com|accessdate=2019-04-08|archive-date=2019-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190408145938/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=15047|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/578888.html|title=Kyiv court finds involuntary renaming of canonical Ukrainian Orthodox Church to be unlawful|date=6 April 2019|work=Interfax-Ukraine|language=en|accessdate=2019-04-08}}</ref> Претседателот на Врховната рада Андриј Парубиј изјавил дека оваа одлука не е конечна и дека ќе биде обжалена. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/state/legislation/75364|title=Parubiy will appeal the court ruling on Speaker's 'unlawful approval' of the bill to rename UOC-MP|date=9 April 2019|work=risu.org.ua|accessdate=2019-04-09}}</ref> На 22 април, Окружниот управен суд на Киев објавил дека го суспендирал преименувањето на УПЦ-МП „''до завршување на постапката за основаноста [на случајот]''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/583264.html|title=Kyiv court puts renaming of UOC on hold|date=22 April 2019|work=Interfax-Ukraine|language=en|accessdate=2019-04-22}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://oask.gov.ua/node/3829|title=Справа про перейменування Київської Митрополії УПЦ: суд вжив заходи забезпечення позову|date=22 April 2019|work=oask.gov.ua|accessdate=2019-04-22|archive-date=2019-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425010442/http://oask.gov.ua/node/3829|url-status=dead}}</ref> Андриј Парубиј изјавил дека оваа одлука на судот за суспендирање на законот е „апсурдна“ и дека „''законот не е укинат, тој е во сила, тој е усвоен од Врховната Рада на Украина, резолуцијата е суспендирана и законот е во сила''“. Тој додал дека правниот оддел на парламентот ќе ја брани законитоста на законот 2662-VIII. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/ua/index/all_news/state/church_state_relations/75535/|title=Парубій назвав абсурдом рішення суду щодо призупинення перейменування УПЦ МП|date=23 April 2019|work=risu.org.ua|accessdate=2019-04-23}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/583430.html|title=Law on renaming Ukrainian Orthodox Church still in effect despite court ruling|date=23 April 2019|work=Interfax-Ukraine|accessdate=2019-04-23}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=15073|title=Law on renaming Ukrainian Orthodox Church still in effect despite court ruling - Rada speaker|date=23 April 2019|work=www.interfax-religion.com|accessdate=2019-04-27|archive-date=2019-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427013221/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=15073|url-status=dead}}</ref> На 20 април 2019 година, Уставниот суд на Украина ја отворил постапката во врска со жалбата од 18 јануари на 49 пратеници кои сакаат да го прогласат законот 2662-VIII (поранешен предлог-закон 5309) за неуставен. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.info/politics/10524249-ukraine-s-constitutional-court-opens-proceedings-on-renaming-former-uoc-mp.html|title=Ukraine's Constitutional Court opens proceedings on renaming former UOC-MP|date=20 April 2019|work=www.unian.info|language=en|accessdate=2019-04-21}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/ua/index/all_news/state/jurisprudence/75503/|title=Конституційний Суд відкрив провадження щодо перейменування УПЦ МП|date=20 April 2019|work=risu.org.ua|accessdate=2019-04-21}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/582357.html|title=Constitutional Court opens proceedings on law renaming UOC (MP) at request of 49 MPs|date=21 April 2019|work=Interfax-Ukraine|accessdate=2019-04-21}}</ref> На 22 јули 2019 година, Шестиот управен апелационен суд одржал судско рочиште по жалбата на Министерството за култура против пресудата на Окружниот управен суд на Киев од 22 април 2019 година, за предлогот на Киевската метропола УПЦ-МП. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/603224.html|title=Court turns down Culture Ministry's appeal on decision to halt renaming of UOC (MP)|date=24 July 2019|work=Interfax-Ukraine|language=en|accessdate=2019-07-28}}</ref> Во декември 2019 година, Јураш, директор на Одделот за религиозни и националности, изјавил дека Окружниот управен суд на Киев не го блокирал законот. Тој изјавил: „Ова е недоразбирање [...] Има поднесок од 49 пратеници до Уставниот суд со барање овој закон да се прогласи за неуставен. Судот се уште не се изјаснил. Законот може да ја изгуби својата сила само по соодветната одлука. Но, за да се обезбеди тужба од адвокатите на истата партија кои се жалеа до Уставниот суд, пролетта <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/ua/index/all_news/state/church_state_relations/78045/|title=Уряд повинен мотивувати Церкви виконувати закон про перейменування, - Юраш|date=2019-12-04|work=risu.org.ua|accessdate=2019-12-05}}</ref> беше поднесена пријавата за регистрација. Врховниот суд на Украина изјави дека УПЦ-МП не може да биде принудена да се преименува се додека не се постави прашањето дали ПЦУ има административен центар во Украина или во Русија. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://orthodoxie.com/la-cour-supreme-de-kiev-a-decide-que-leglise-orthodoxe-dukraine-dependant-du-metropolite-de-kiev-onuphre-pourra-conserver-son-appellation-actuelle/|title=La Cour suprême de Kiev a décidé que l'Église orthodoxe d'Ukraine dépendant du métropolite de Kiev Onuphre pourra conserver son appellation actuelle|date=2019-12-19|work=Orthodoxie.com|language=fr-FR|accessdate=2019-12-19}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.ru/?act=news&div=73951|title=Верховный суд Украины оставил в силе приостановку переименования УПЦ|date=16 December 2019|work=www.interfax-religion.ru|accessdate=2019-12-19}}</ref> На 11 февруари 2020 година, Уставниот суд на Украина започнал со ревизија на уставноста на законот. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/ua/index/all_news/state/legislation/78859/|title=КСУ розглядає конституційність закону про перейменування УПЦ МП|date=2020-02-11|work=risu.org.ua|accessdate=2020-02-11}}</ref> ==== Предлог-закон 4128 - пренос на цркви ==== Предлог-законот 4128, кој се однесува на црковните заедници кои сакаат да бидат ставени под друга јурисдикција, бил моментално одложен по гласањето на законот 5309. Предлог-законот 4128 бил предложен во 2016 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.radiosvoboda.org/a/tomos-perekhid-hromad-zakon-elenskyi/29703171.html|date=11 January 2019|work=Радіо Свобода|language=uk|script-title=uk:Переходити до нової церкви буде простіше: деталі від законодавця|accessdate=2019-01-14}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=58255|title=Проект Закону про внесення змін до Закону України "Про свободу совісті та релігійні організації" (щодо зміни релігійними громадами підлеглості)|work=w1.c1.rada.gov.ua|accessdate=2019-01-18}}</ref> Претседателот на Парламентот, Андриј Парубиј, изјавил дека побарал од парламентарната Комисија за култура и духовност да го преработи предлог-законот 4128 со цел тој да биде „''во согласност со препораките и одлуките на [[Европски суд за човекови права|Европскиот суд за човекови права]]''“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://interfax.com.ua/news/political/558820.html|date=15 January 2019|work=Интерфакс-Украина|language=ru|script-title=ru:Парубий поручил профильному комитету доработать законопроект о смене подчиненности религиозных общин|accessdate=2019-01-15}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/ua/index/all_news/state/legislation/74310/|title=Новий законопроект про перехід релігійних громад Рада може розглянути у четвер, – Парубій|date=15 January 2019|work=risu.org.ua|accessdate=2019-01-15}}</ref> Новата верзија на нацрт-законот, ревидирана од Комитетот за култура и духовност, била означена како „4128-д“ и била успешно изгласана од украинскиот парламент на 17 јануари 2019 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/state/legislation/74341|title=Parliament passes bill on church jurisdiction|date=17 January 2019|work=risu.org.ua|accessdate=2019-01-19}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14867|title=Rada passes bill on transition of communities from one church to another|date=17 January 2019|work=www.interfax-religion.com|accessdate=2019-01-25|archive-date=2019-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190125041619/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14867|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.info/society/10412373-ukraine-s-parliament-passes-draft-law-on-change-on-denomination-to-new-church.html|title=Ukraine's parliament passes draft law on change on denomination to new church|date=17 January 2019|work=www.unian.info|language=en|accessdate=2019-01-17}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=65346|title=Проект Закону про внесення змін до деяких законів України (щодо підлеглості релігійних організацій та процедури державної реєстрації релігійних організацій зі статусом юридичної особи)|work=w1.c1.rada.gov.ua|accessdate=2019-01-17}}</ref> На 22 јануари 2019 година, Порошенко ветил дека ќе го потпише законот. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://interfax.com.ua/news/political/560384.html|date=22 January 2019|work=Интерфакс-Украина|language=ru|script-title=ru:Порошенко обещает подписать закон, определяющий механизм смены религиозными общинами подчиненности, в ближайшие дни|accessdate=2019-01-27}}</ref> На 28 јануари 2019 година, претседателот Порошенко го потпишал законот. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.info/politics/10425021-poroshenko-signs-law-on-transfer-of-parishes-to-orthodox-church-of-ukraine.html|title=Poroshenko signs law on transfer of parishes to Orthodox Church of Ukraine|date=28 January 2019|work=www.unian.info|language=en|accessdate=2019-01-29}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/561929.html|title=Poroshenko signs law on changing subordination of religious organizations|date=28 January 2019|work=Interfax-Ukraine|language=en|accessdate=2019-01-29}}</ref> <ref name=":21">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14892|title=Poroshenko signs law on changing subordination of religious orgs|date=29 January 2019|work=www.interfax-religion.com|accessdate=2019-01-29|archive-date=2019-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190129072400/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14892|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.president.gov.ua/news/prezident-pidpisav-zakon-ukrayini-shodo-pidleglosti-ta-proce-52814|date=28 January 2019|work=Офіційне інтернет-представництво Президента України|language=uk|script-title=uk:Президент підписав Закон України щодо підлеглості та процедури державної реєстрації релігійних організацій|archive-url=https://web.archive.org/web/20190128233152/https://www.president.gov.ua/news/prezident-pidpisav-zakon-ukrayini-shodo-pidleglosti-ta-proce-52814|archive-date=28 January 2019|accessdate=2019-01-29}}</ref><blockquote>„Согласно законот, државните органи го признаваат правото на верската заедница да ја менува потчинетоста на верските центри со регистрирање на ново издание на повелбата или со воведување на некои измени на сегашната. Одлуката за измена на подреденоста се носи на генерално собрание на верска заедница. Ова собрание може да го свикаат членовите на оваа заедница. На 30 јануари 2019 година, законот бр. 2673-VIII (поранешен предлог-закон 4128-д <ref name=":22">{{Наведена мрежна страница|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/2673-VIII|title=Про внесення змін до деяких законів України щодо підлеглості релігійних організацій та процедури державної реєстрації релігійних організацій зі статусом юридичної особи|work=zakon.rada.gov.ua|accessdate=2019-01-30}}</ref> ) бил објавен во Холос Украјини, <ref>{{Наведени вести|url=https://gazeta.ua/articles/politics/_opublikuvali-zakon-pro-perehid-iz-rosijskoyi-cerkvi/882826|last=Gazeta.ua|date=2019-01-30|work=Gazeta.ua|access-date=2019-01-30|language=uk|script-title=uk:Опублікували закон про перехід із російської церкви}}</ref> законот стапил на сила следниот ден по неговото објавување, на 31 јануари 2019 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.info/politics/10428600-ukraine-s-law-on-change-of-denomination-to-new-church-comes-into-force-on-jan-31.html|title=Ukraine's law on change of denomination to new church comes into force on Jan 31|date=31 January 2019|work=www.unian.info|language=en|accessdate=2019-01-31}}</ref></blockquote>Во март 2019 година, Уставниот суд на Украина објавил дека одбил да отвори случај за уставноста на овој закон. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.com.ua/news/2019/03/20/7209743/|title=КС відмовив у оцінці закону про перехід релігійних громад у ПЦУ|date=20 March 2019|work=[[Ukrayinska Pravda]]|trans-title=The CCU refused to evaluate the law on the transition of religious communities to the OCU}}</ref> Украинскиот пратеник Володимир Зеленски изјавил дека законот 4128 е во согласност со одлуката на [[Европски суд за човекови права|Европскиот суд за човекови права]] од 2007 година „Свето-Михајловска Парафија против Украина“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.info/politics/10410954-ukraine-lawmaker-bill-on-change-of-denomination-to-new-church-fully-complies-with-echr-decision.html|title=Ukraine lawmaker: Bill on change of denomination to new church fully complies with ECHR decision|date=16 January 2019|work=www.unian.info|language=en|accessdate=2019-01-16}}</ref> {{Efn|Одлуката може да се прочита [http://echr.ketse.com/doc/77703.01-en-20070614/view/ овде].}} === Рации на СБУ === Службата за безбедност на Украина (СБУ) спровела рации низ целата земја, насочени кон црквите на Украинската православна црква (Московска патријаршија) и испрашувала свештеници на Московската патријаршија во ноември и декември 2018 година, обвинувајќи ги дека се агенти на руската влада. <ref name="reuters.com">{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/us-ukraine-church/ukraines-security-service-raids-home-of-russian-backed-monastery-head-idUSKCN1NZ1I1|title=Ukraine's security service raids home of Russian-backed monastery head|date=30 November 2018|work=Reuters}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://www.france24.com/en/20181203-ukraine-raids-orthodox-churches-russia-ties-putin-poroshenko-azov-crimea|title=Ukraine raids Orthodox churches with Russia ties|date=3 December 2018|publisher=France 24}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/12/ukraine-set-establish-church-secure-split-russia-181215075840519.html|title=Ukraine set to establish new church, secure split from Russia|date=15 December 2018|publisher=Al Jazeera}}</ref> <ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2018/12/31/world/europe/ukraine-russia-orthodox-church-schism.html|title=As Ukraine and Russia Battle Over Orthodoxy, Schism Looms|date=31 December 2018|work=The New York Times}}</ref> Според митрополитот Павел, „''Има притисок лично врз мене, се слушаат закани, секакви напади не само врз мене, туку и врз други епископи и свештеници. Од која причина не знам''“. <ref name="reuters.com" /> == Белешки == {{notelist}} == Наводи == {{наводи}} ==Понатамошно читање== * Denysenko, Nicholas, ''The Orthodox Church in Ukraine: A Century of Separation'', Northern Illinois University Press, 2018 *{{Cite web|url=https://orthodoxsynaxis.org/2019/01/08/the-tomos-for-ukraine-whats-typical-and-whats-specific/|title=The Tomos for Ukraine: What's Typical and What's Specific|last=Burega|first=Vladimir|date=6 January 2019|website=Orthodox Synaxis|accessdate=2025-04-11|archive-date=2024-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226141400/https://orthodoxsynaxis.org/2019/01/08/the-tomos-for-ukraine-whats-typical-and-whats-specific/|url-status=dead}} *{{Cite web|url=https://risu.org.ua/ua/index/expert_thought/comments/74180/|title=Томос для Української Церкви: що ховається в деталях|last=Bay|first=Ilya|date=5 January 2019|website=RISU|language=uk|trans-title=Tomos of the Ukrainian Church: what is hidden in the details}} *{{Cite web|url=https://risu.org.ua/en/index/expert_thought/open_theme/77135/|title=Ukrainian autocephaly. After one year|last=Vassiliadis|first=Petros|date=13 September 2019|website=RISU|access-date=5 November 2019}} * {{Cite web|url=https://risu.org.ua/ua/index/expert_thought/analytic/78419/|title=Хроніки Томосу: від "пшику" до перемоги|last=Derkach|first=Tatiana|date=6 January 2020|website=risu.org.ua|language=uk|trans-title=Chronicles of the Tomos: From "Nothing" to Victory|access-date=2020-01-07}} == Надворешни врски == {{commons category}} * Text of the 3 November 2018 agreement signed by Poroshenko and Patriarch Bartholomew ([https://www.president.gov.ua/storage/j-files-storage/00/65/02/39d5327fe27135d96c04d0f53e1e5745_1551875784.pdf on the official website of the President of Ukraine]) ([https://risu.org.ua/ua/index/resourses/goverments_doc/major/75026 on website of the Religious Information Service of Ukraine]) *Cazabonne, Emma, "[https://orthodoxie.com/en/program-of-the-ceremony-for-the-granting-of-the-ukrainian-autocephaly-to-be-held-at-the-phanar-on-january-5/ Program of the Ceremony for the granting of the Ukrainian Autocephaly, to be held at the Phanar on January]", Orthodoxie.com *[https://www.patriarchate.org/announcements/-/asset_publisher/MF6geT6kmaDE/content/patriarchikos-kai-synodikos-tomos-choregeseos-autokephalou-ekklesiastikou-kathestotos-eis-ten-en-oukraniai-orthodoxon-ekklesian?_101_INSTANCE_MF6geT6kmaDE_languageId=en_US Text of the tomos of autocephaly of the Orthodox church of Ukraine in Ukrainian, Greek and English] ([https://risu.org.ua/ua/index/resourses/church_doc/ocu_doc/74179/ in Ukrainian on RISU.org]) ([http://fanarion.blogspot.com/2019/01/blog-post_58.html in Greek in the archives of the Ecumenical Patriarchate]) ([[s:uk:Патріарший і Синодальний Томос надання автокефального церковного устрою Православній Церкві в Україні|in Ukrainian on Wikisource]]) '''Церемонија на потпишување на томосот:''' * [http://fanarion.blogspot.com/2019/01/blog-post_48.html Pictures of the signing ceremony of the tomos of autocephaly on a website of the Ecumenical Patriarchate] * Filmed signing ceremony of the tomos of autocephaly by [[Radio Free Europe/Radio Liberty|Radio Liberty]]: [https://www.youtube.com/watch?v=VPziY57D2MM LIVE | Томос для України: церемонія підписання] * [https://www.facebook.com/ecumenicalpatriarchate/videos/214712612769841/ Filmed signing ceremony of the tomos of autocephaly by the Ecumenical Patriarchate] '''Врачување на томосот на митрополитот Епифаниј:''' * Filmed by [[Hromadske.TV]]: [https://www.youtube.com/watch?v=Qx28i7tOuik Томос про автокефалію передають Україні] [[Категорија:Цариградско-московски раскол (2018)]] [[Категорија:Украинска православна црква]] gjvg5ildhoqoku3883mudffd9am4apy 14 1374526 5581889 5390748 2026-06-24T14:53:19Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Луѓе од Општина Велес]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5581889 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Ораовец]] [[Категорија:Луѓе од Велешко|Ораовец]] [[Категорија:Луѓе по села во Македонија|Ораовец]] 4ku9edoclg5xou47sgodhlho96e61sg 0 1375940 5582132 5481038 2026-06-25T01:24:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582132 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Јан Сверак|image=Jan Sverak.jpg|caption=Јан Сверак во 2007 година|birth_date={{birth date and age|1965|2|6|df=y}}|birth_place=[[Жатец]], [[Чехословачка]]|death_date=|death_place=|occupation=[[Режисер]], [[сценарист]]|alma_mater=|yearsactive=1988–денес}}'''Јан Сверак''' (роден на 6 февруари 1965) — [[Чеси|чешки]] [[Кинорежисер|филмски режисер]] и сценарист. Тој е син на сценаристот и актер Здењек Сверак, со кого соработувал на своите најуспешни филмови. Тој е меѓу најпрепознатливите чешки филмски режисери. Негови најпознати филмови се добитникот на Оскар ''[[Коља (филм)|Коља]]'' и номинираниот за Оскар ''Основното училиште'' . == Живот == Јан Сверак е роден на 6 февруари 1965 година во [[Жатец]], во семејство на педагози. Околу една година по неговото раѓање, семејството се преселило во [[Прага]], а неговиот татко Здењек Сверак станал сценарист и актер.<ref name="dlouhy2">{{Наведена мрежна страница|url=https://zatecky.denik.cz/zpravy_region/jan_sverak_padesatiny_20150206.html|title=Půl století a devět skvělých filmů! Oscar! Žatecký rodák Jan Svěrák slaví 50|last=Dlouhý|first=Hynek|date=2015-02-06|work=Deník.cz|accessdate=2025-04-23}}</ref> Своите први аматерски обиди за снимање филмови ги направил на дванаесетгодишна возраст. Како тинејџер, заработил дополнителни пари работејќи во студијата Барандов . Првично сакал да биде снимател, но дипломирал на документарно снимање на Филмското и ТВ училиште на Академијата за сценски уметности во Прага (1983–1988).<ref name="fp2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.filmovyprehled.cz/cs/person/476/jan-sverak|title=Jan Svěrák|work=Filmový přehled|publisher=NFA|language=cs|accessdate=2025-04-23|archive-date=2025-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250324201047/https://www.filmovyprehled.cz/cs/person/476/jan-sverak|url-status=dead}}</ref> Јан Сверак е оженет и има три деца, синовите Франтишек и Ондрешеј, и ќерката Катерина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zeny.iprima.cz/jan-sverak-ma-s-manzelkou-tri-deti-z-otcovstvi-byl-v-soku-u-porodu-byl-az-napotreti-424632|title=Jan Svěrák má s manželkou tři děti. Úkolem muže je ustát emocionální bouře, tvrdí|last=Laštovka|first=David|date=2024-02-06|work=iprima.cz|language=cs|accessdate=2025-02-06}}</ref> Франтишек станал [[Монтажа|филмски монтажер]] и соработувал со својот татко на филмот ''Витлеемска ноќ'' (2022).<ref name="cro">{{Наведена мрежна страница|url=https://radiozurnal.rozhlas.cz/kdyz-byl-frantisek-v-puberte-rikali-jsme-nemuzes-delat-ostudu-dedovi-usmiva-se-8645061|title=Když byl František v pubertě, říkali jsme: Nemůžeš dělat ostudu dědovi! usmívá se Jan Svěrák|date=2021-12-21|publisher=[[Czech Radio]]|language=cs|accessdate=2025-04-23}}</ref> == Работа == Сверак се смета за еден од најталентираните и најуспешните чешки филмски режисери, поради тоа понекогаш го нарекуваат „Чешкиот [[Стивен Спилберг|Спилберг]]“.<ref name="podskalska3">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.denik.cz/film-a-televize/jan-sverak-60-narozeniny-portret-film-divadlo.html|title=Naší jedinou zbraní je humor, říká čerstvý šedesátník Jan Svěrák|last=Podskalská|first=Jana|date=2025-02-06|work=Deník.cz|accessdate=2025-04-23}}</ref> Неговиот мокументарен деби ''Ослободувачи'' (1988) ја освоил студентската награда за најдобар студентски филм. Неговите значајни дела ги вклучуваат филмовите ''[[Коља (филм)|Коља]]'' (1996), кој ја освоил [[Оскар за најдобар странски филм|наградата Оскар за најдобар филм на неанглиско говорно]] подрачје и ''Основното училиште'' (1991), номиниран за наградата Оскар . Успехот на овие филмови го натерало да добие понуди од Холивуд да ги режира ''[[Животот нема правила]]'' (1999) и ''[[Чоколада (филм)|Чоколада]]'' (2000), но тој одбил. Друг негов успешен филм е бајковитиот филм ''Три браќа'' , кој бил најпосетениот филм во чешките кина во 2014 година.<ref name="dlouhy2"/> Севјрак се појавил во [[Камео|камео улоги]] во неколку филмови, вклучувајќи ги ''Неизвесна сезона'' (1987), ''Двосмислен извештај за крајот на светот'' (1997), ''Бунтов'' (2001), ''Роман за жена'' (2005), ''Чувар бр. 47'' (2008) и ''Бос'' (2017).<ref name="fp2"/> == Филмографија == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! width="33" |Година ! width="140" |Англиски наслов !Чешки наслов !Награди |- |1988 |''Нафтени голтачи'' |''Ропачи'' |Награда на Студентската академија за најдобар студентски филм |- |1991 |''Основното училиште'' |''Обично училиште'' |Номинација за [[Филмска награда на академијата на САД|наградата Оскар]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1992|title=The 64th Academy Awards (1992) Nominees and Winners|work=oscars.org|accessdate=2015-09-15}}</ref> |- |1994 |''Возењето'' |''Јизда'' |Награда Кристален глобус на фестивалот во Карлови Вари |- |1994 |''Акумулатор 1'' |''Акумулатор 1'' | |- |1996 |''[[Коља (филм)|Коља]]'' |''Коља'' |[[Оскар за најдобар странски филм|Оскар за најдобар филм на странски јазик]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1997|title=The 69th Academy Awards (1997) Nominees and Winners|work=oscars.org|accessdate=2015-10-05}}</ref> Награда Чешки лав за најдобар режисер |- |2001 |''Темно син свет'' |''Модерен свет'' |Награда Чешки лав за најдобар режисер |- |2004 |''Татинек'' |''Тато'' | |- |2007 |''Празни места'' |''Вратне лахве'' |Награда Чешки лав за најдобар режисер |- |2010 |''Куки'' |''Куки се враци'' | |- |2014 |''Три браќа'' |''Три браќа'' | |- |2017 |''Бос'' |''По стрништи бос'' | |- |2022 |''Витлеемска ноќ'' |''Бетлемске светло'' | |} == Литературно и театарско творештво == По снимањето на филмот Бос (2017), Јан Сверак изразил желба да се повлече во осаменост, подалеку од популарноста. Тој почнал да ги пишува мемоарите ''Светски убавини'', кои биле објавени во 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.irozhlas.cz/kultura/film/jan-sverak-svetakrasy-po-strnisto-bos_2310100010_pj|title=Chtěl jsem slézt z plakátů a neusilovat o to být slavný, přiznává Jan Svěrák|date=2023-10-10|publisher=[[Czech Radio]]|language=cs|accessdate=2025-04-23}}</ref> Неговите други книги се детската книга ''Кукавиците се враќаат'' (2010), заснована на неговиот истоимен филм и ''Бохемија'' (роман објавен во 2019 година).<ref name="podskalska3"/> Во 2024 година, дебитирал со неговата прва театарска претстава, ''Добро утро со Финда''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.novinky.cz/clanek/lifestyle-osobnosti-jan-sverak-vstupujeme-do-noveho-obdobi-puritanstvi-nektere-veci-se-nesmeji-vyslovit-40478973|title=Jan Svěrák: Vstupujeme do nového období puritánství, některé věci se nesmějí vyslovit|last=Skalníková|first=Kristýna|date=2024-07-11|publisher=[[Czech Radio]]|language=cs|accessdate=2025-04-23}}</ref> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * {{Матична|http://www.sverak.cz/}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сверак, Јан}} [[Категорија:Родени во 1965 година]] [[Категорија:Чешки режисери]] [[Категорија:Добитници на Златен глобус]] ecy98s1x437xwhf0j2y27xrojhmrf67 0 1377916 5582246 5494233 2026-06-25T08:00:41Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582246 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писател|honorific_prefix=[[Сер]]|name=Џејмс Метју Бари|honorific_suffix=|image=James Matthew Barrie00.jpg|caption=Портрет од 1892 година|birth_name=Џејмс Метју Бари|birth_date={{birth date|df=yes|1860|5|9}}|birth_place=[[Киримјур]], Шкотска|death_date={{death date and age|df=yes|1937|6|19|1860|5|9}}|death_place=Лондон, Англија|resting_place=Кириемуирски гробишта, Агнус|occupation=драматург<br>романописец|education={{Unbulleted list |[[Глазговска академија]] |[[Форфарска академија]] |[[Дамфриска академија]]}}|alma_mater=[[Единбуршки универзитет]]|period=Викторијански период<br>Едвардијански период|genre=Детска литература <br> драма <br> фантазија|subject=|notableworks=[[Малата бела птица]]<br> [[Петар Пан и Венди]]|spouse={{marriage|[[Мери Ансел (актерка) | Мери Ансел]]|1894|1909|end=развод}}|children=|signature=JM Barrie Signature.svg|website={{ubl|{{URL|jmbarrie.co.uk}}|{{URL|jmbarriesociety.co.uk}}}}}} '''Сер Џејмс Метју Бари''' (роден на [[9 мај]] [[1860]] {{Цп}} починал на [[19 јуни]] [[1937]]) — [[Шкотланѓани|шкотски]] [[романописец]] и [[драматург]], најпознат како создавачот на [[Петар Пан|„Петар Пан“]]. Роден е и се школувал во [[Шкотска]], а потоа се преселил во [[Лондон]], каде што напишал неколку успешни романи и драми. Таму ги запознал Дејвисовите момчиња, кои го инспирирале да напише за бебе момче кое има магични авантури во Кенсингтон Гарденс (првпат вклучено во романот за возрасни на Бари од 1902 година ''„Малата бела птица'' “, а потоа да ја напише ''„Петар Пан, или момчето кое не сакаше да порасне''“, „бајка“ од Вест Енд од 1904 година за едно безвременско момче и едно обично девојче по име Венди кои имаат авантури во фантастичната поставка на „Неодија“. Иако продолжил успешно да пишува, ''„Петар Пан“'' ги засенил другите негови дела и му се припишува заслугата за популаризирање на името Венди. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wendy.com/wendyweb/history.html|title=History of the name Wendy|publisher=Wendy.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318131510/http://www.wendy.com/wendyweb/history.html|archive-date=18 March 2009|accessdate=22 July 2009}}</ref> Бари неофицијално ги посвоил Дејвисовите момчиња по смртта на нивните родители. Бари бил прогласен за баронет од страна на [[Џорџ V]] на 14 јуни 1913 година, и добил Орденот за заслуги на новогодишните почести во 1922 година. Пред неговата смрт, тој ги предал правата за делата на „Петар Пан“ на детската болница „Грејт Ормонд Стрит“ во Лондон, која продолжува да има корист од нив. == Детство и адолесценција == Кога Џејмс Бари имал шест години, неговиот постар брат Дејвид (омиленикот на нивната мајка) починал во несреќа кога се лизнал на мраз еден ден пред неговиот 14-ти роденден. {{Sfnp|Birkin|2003}} Ова ја оставило неговата мајка скршена, а Бари се обидел да го заземе местото на Дејвид во вниманието на неговата мајка, дури и облечен во облеката на Дејвид и свиркајќи на начинот на кој тој го правел тоа. Еднаш, Бари влегол во нејзината соба и ја слушнал како вели: „''Ти ли си тоа?“ „Сметав дека тоа е мртвото момче со кое зборуваше''“, напишал Бари во својот биографски запис за неговата мајка ''Маргарет Огилви'' (1896) „''и реков со малку осамен глас: „Не, не е тој, само јас сум''“. Мајката на Бари нашла утеха во фактот што нејзиниот мртов син засекогаш ќе остане момче, никогаш да не ја напушти. {{Sfnp|Birkin|2003}} На крајот, Бари и неговата мајка се забавувале со приказни за нејзиното кратко детство и книги како што се ''[[Робинзон Крусо|„Робинзон Крусо“]]'', дела од неговиот колега Шкотланѓанец [[Волтер Скот|Валтер Скот]] и ''„Скитникот“''. На осумгодишна возраст, Бари бил испратен во Глазговската академија, под грижа на неговите најстари браќа и сестри, Александар и Мери Ен, кои предавале во училиштето. Кога имал 10 години, се вратил дома и го продолжил своето образование во Форфарската академија. На 14 години, го напуштил домот и се запишал наДамфриската академијиа, повторно под надзор на Александар и Мери Ен. Станал незаситен читател и бил љубител на ефтини книги и делата на Роберт Мајкл Балантајн и [[Џемс Фенимор Купер|Џејмс Фенимор Купер]]. Во Дамфрис, тој и неговите пријатели поминувале време во градината на куќата Моут Бре, играјќи пирати „''во еден вид Одисеја која долго потоа ќе стане претстава на Петар Пан''". <ref>{{Наведени вести|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/scotland/south_of_scotland/8188245.stm|title=Peter Pan project off the ground|date=6 August 2009|access-date=8 August 2009|publisher=BBC News Scotland}}</ref> Тие формирале драмски клуб, продуцирајќи ја неговата прва претстава ''„Банделеро разбојникот“'', која предизвикала мало оспорување по острата морална осуда од свештеник во управниот одбор на училиштето. == Книжевна кариера == [[Податотека:J._M._Barrie,_1892._(7893554540).jpg|лево|мини|Бари во 1892 година]] Бари знаел дека сака да продолжи кариера како автор; сепак, неговото семејство се обидело да го убеди да избере професија како што е свештенството. Со совет од Александар, тој успеал да изработи компромис помеѓу студирање на универзитет, но студирање книжевност. {{Sfnp|White|1994}} Бари се запишал на Единбуршкиот универзитет каде што пишувал драмски рецензии за весникот ''„Edinburgh Evening Courant“''. Дипломирал и магистрирал на 21 април 1882 година. {{Sfnp|White|1994}} По оглас за работа што го пронашла неговата сестра во ''„Шкотсмен“'', тој работел година и пол како новинар во „''Нотингем журнал“''. {{Sfnp|White|1994}} Назад во [[Киримјур]], тој испратил текст до „''Сент Џејмс Газета“'', лондонски весник, употребувајќи ги приказните на неговата мајка за градот каде што таа пораснала (преименуван во „Трамс“). На уредникот „''му се допаднало тоа''“ толку многу што Бари завршил со пишување серија од овие приказни. Тие послужиле како основа за неговите први романи: ''„Идили“'' (1888), ''„Прозорец во Трамс“'' (1889), <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/gutbook/lookup?num=20914|title=A Window in Thrums|last=J. M. Barrie|work=Project Gutenberg}}</ref> и ''„Малиот министер“'' (1891). Приказните ги прикажувале „Старите светлини“, строга религиозна секта на која некогаш ѝ припаѓал неговиот дедо. {{Sfnp|White|1994}} Современата книжевна критика на овие рани дела е неповолна, склона да ги омаловажува како сентиментални и носталгични прикази на парохиска [[Шкотска]], далеку од реалноста на индустријализираниот 19 век, кои се сметаат за карактеристични за она што стана познато како Кајлјардова школа. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.litencyc.com/php/stopics.php?rec=true&UID=1286|title=Kailyard School|work=www.litencyc.com}}</ref> И покрај тоа тие биле доволно популарни во тоа време за да го етаблираат Бари како успешен писател. {{Sfnp|White|1994}} По тој успех, тој ја објавил ''„Подобро мртов'' “ (1888) приватно и на свој трошок, но книгата не успеала да се продаде. {{Sfnp|Birkin|2003}} Неговите два романа „Томи“, ''Сентименталниот Томи'' (1896) и ''Томи и Гризел'' (1900), биле за момче и млад човек кои се држат до детската фантазија, со несреќен крај. Англискиот романописец [[Џорџ Гисинг]] го прочитал првото во ноември 1896 година и напишал дека „''воопшто не му се допаѓа''“. [[Податотека:Baarries_books.jpg|мини|Некои од романите на Бари]] Во меѓувреме, вниманието на Бари сè повеќе се насочувало кон дела за театарот, почнувајќи со биографија на Ричард Севиџ, напишана од Бари и Х.Б. Мариот Вотсон; таа била изведена само еднаш и критички критикувана. Веднаш потоа ја извел ''„Сениште“ на Ибзен'' (1891), пародија на драмите на [[Хенрик Ибзен]] ''„Хеда Габлер“'' и ''[[Сеништа (Ибзен)|„Сеништа“]]''. {{Sfnp|White|1994}} ''„Сеништа“'' останале нелиценцирани во Велика Британија до 1914 година, но во тоа време создале сензација од една „клупска“ изведба. Продукцијата на ''„Сеништа“ од Ибзен'' во театарот Тул во Лондон ја гледал Вилијам Арчер, преведувачот на делата на Ибзен на [[англиски јазик]]. Очигледно задоволен од пародијата, тој уживал во хуморот на претставата и ја препорачувал на други. Третата претстава на Бари, ''„Вокер, Лондон“'' (1892), резултирала со тоа што се запознал со млада глумица по име Мери Ансел. Тој ѝ предложил брак и тие се венчале на [[9 јули]] [[1894]] година. Бари ѝ купил кученце од расата [[бернардинец]], Портос, кое играло улога во романот од 1902 година ''„Малата бела птица“''. Тој го употребувач името на Ансел за многу ликови во своите романи. {{Sfnp|White|1994}} Бари, исто така, е автор на ''„Џејн Ени“'', комична опера за Ричард Д'Ојли Карт (1893), која не успеала; тој го убедил [[Артур Конан Дојл]] да ја ревидира и да заврши наместо тој. Во 1901 и 1902 година, тој имал два последователни успеси; ''„Квалитетна улица“'' е за една почитувана, одговорна стара мома која се претставува како своја кокетна внука за да се обиде да го привлече вниманието на поранешен додворувач вратен од војната. ''„Восхитениот Кричтон''“ е критички признат општествен коментар со елаборирана постановка за едно аристократско семејство и нивните домашни слуги чиј општествен поредок е превртен откако ќе доживеат бродолом на пуст остров. Макс Бирбом сметал дека тоа е „''најдобрата работа што се случила, во мое време, со британскиот театар''“. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/stage/2006/jan/11/theatre.fiction|title=Tales from the cabbage patch|work=The Guardian|access-date=2 August 2019}}</ref> === Петар Пан === [[Податотека:PeterPan_Statue_Londres.jpg|лево|мини|Статуа на Петар Пан (1912) од Сер Џорџ Фремптон во Кенсингтон Гарденс, Лондон]] Ликот на „[[Петар Пан]]“ првпат се појавил во ''„Малата бела птица“''. Романот бил објавен во Велика Британија од страна на „''Hodder & Stoughton''“ во 1902 година и серијализиран во САД истата година во ''списанието „Скрибнерс“''. <ref>{{Наведена книга|title=The Concise Oxford Chronology of English Literature|last=Cox|first=Michael|publisher=Oxford University Press|year=2005|isbn=978-0198610540|page=428}}</ref> Попознатото и потрајно дело на Бари '', „Петар Пан, или момчето кое не сакаше да порасне“,'' ја имало својата прва сценска изведба на [[27 декември]] [[1904]] година во театарот „Војводата од Јорк“ во Вест Енд. <ref>{{Наведени вести|url=https://news.google.com/newspapers?id=KdVAAAAAIBAJ&pg=4415%2C5760076|title=Mr Barrie's New Play. A Christmas Fairy Tale|date=28 December 1904|work=The Glasgow Herald|access-date=26 May 2018|page=7}}</ref> Традицијата жената да ја игра главната улога започнала бидејќи во тоа време на децата не им било дозволено да глумат на сцената, а помалите жени се сметале за поверливи во улогата на младо момче. Оваа претстава ја запознала публиката со името „[[Венди]]“; била инспирирана од млада девојка по име Маргарет Хенли која ја Бари ја нарекувал „Франди“, но не можел добро да го изговори нејзиното ''„Р'' “. <ref>{{Наведена книга|title=I Never Knew That About England|last=Winn|first=Christopher|date=2005|publisher=Ebury Press|isbn=9780091902070|page=4}}</ref> Сцените во Блумсбери ги покажуваат општествените ограничувања на доцновикторијанската и едвардијанската домашна реалност на средната класа, во контраст со „[[Недојдија]]“, свет каде што моралот е амбивалентен. [[Џорџ Бернард Шо]] ја опишал претставата како „''навидум празнична забава за деца, но всушност претстава за возрасни''“, сугерирајќи подлабоки социјални метафори на дело во ''„Петар Пан“''. Во 1907 година, таа била пародирана од Х.Г. Пелисје и ''„Глупостите“'' во театарот „Аполо“ на авенијата Шафтсбери во скеч со наслов ''„Бефли или томимата на Петар пан“.'' Всушност, оваа пародија била рецензирана од самиот Бари во списанието „''Сфера“'' како „''смешна во мали делови''“, иако тој исто така заклучил дека ''„Глупостите'' “ се „''едно од најсмешните нешта што сега можат да се видат во Лондон''“. <ref>{{Наведена книга|title=The funniest man in London: the life and times of H.G. Pélissier (1874-1913): forgotten satirist and composer, founder of "The follies"|last=Binns|first=Anthony|last2=Pélissier|first2=Jaudy|date=2022|publisher=Edgerton Publishing Services|isbn=978-0-9933203-8-5|location=Pett, East Sussex}}</ref> Бари имал долга низа успеси на сцената по ''„Петар Пан“'', од кои во многу од нив се претставени прашања за социјални проблеми, бидејќи Бари продолжил да ги интегрира своите дела и своите верувања. ''„Погледот од дванаесет фунти“'' (1910) се однесува на жена која го напушта својот „типичен“ сопруг откако ќе може да стекне независен приход. Други драми, како што се ''„Мери Роуз“'' (1920) и ''„Драг Брут“'' (1917), ја преиспитуваат идејата за безвременното дете и паралелните светови. Бари бил вклучен во обидите од 1909 и 1911 година да се оспори цензурата на театарот од страна на Лорд Чемберлен, заедно со голем број други драматурзи. <ref>{{Наведена книга|title=The Cambridge History of British Theatre|last=Postlewait|first=Thomas|publisher=Cambridge University Press|year=2004|isbn=978-0521651325|page=38|chapter=The London Stage, 1895–1918|chapter-url=https://books.google.com/books?id=nBp67DPLZaEC&pg=PA38}}</ref> Во 1911 година, Бари ја развил претставата ''за Петар Пан'' во романот ''„[[Петар и Венди]]“''. Во април 1929 година, Бари ги предал [[Авторско право|авторските права]] за делата за Петар Пан на болницата „Грејт Ормонд Стрит“, водечка детска болница во [[Лондон]]. Денешниот статус на авторските права е донекаде сложен. Неговата последна претстава била ''„Момчето Дејвид“'' (1936), која ја драматизирала библиската приказна за кралот [[Саул]] и младиот [[Давид]]. Како и улогата на Петар Пан, и улогата на Давид ја играла жена, Елизабет Бергнер, за која Бари ја напишал претставата. <ref name="methuen">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Tb-OAQAAQBAJ&pg=PA45|title=The Methuen Drama Dictionary of the Theatre|publisher=[[A & C Black]]|year=2013|isbn=978-1408131480|editor-last=Law|editor-first=Jonathan|pages=44–45}}</ref> == Социјални врски == [[Податотека:Sir_James_M._Barrie.jpg|мини|Бари, околу 1895 година]] Бари се движел во книжевните кругови и имал многу познати пријатели покрај своите професионални соработници. Романописецот [[Џорџ Мередит]] бил еден од првите социјални покровители. Тој имал долга преписка со сонародникот Шкотланѓанец [[Роберт Луис Стивенсон]], кој во тоа време живеел во [[Самоа]]. Стивенсон го поканил Бари да го посети, но двајцата никогаш не се запознале. <ref>Shaw, Michael (ed.) (2020), ''A Friendship in Letters: Robert Louis Stevenson & J.M. Barrie'', Sandstone Press, Inverness {{ISBN|978-1-913207-02-1}}</ref> <ref name="NY Times">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2003/12/14/books/the-last-word-the-lost-boy.html|title=THE LAST WORD; The Lost Boy|last=Miller|first=Laura|date=14 December 2003|work=The New York Times|access-date=2 August 2019}}</ref> Тој бил пријател и со колегата шкотски писател С.Р. Крокет. [[Џорџ Бернард Шо]] бил негов сосед во [[Лондон]] неколку години и еднаш учествувал во вестерн што Бари го напишал и снимил. [[Херберт Џорџ Велс|Херберт Џ. Велс]] бил пријател долгогодишен и се обидел да интервенира кога бракот на Бари се распаднал. Бари го запознал [[Томас Харди]] преку Хју Клифорд додека тој престојувал во Лондон. <ref name="NY Times" /> Тој бил пријател со [[Нобелова награда за литература|добитникот на Нобелова награда]] [[Џон Голсворди|Џон Голсворти]]. <ref>{{Наведена книга|title=A Man of Principle|last=Barker|first=Dudley|date=1963|publisher=House and Maxwell|location=London|page=179}}</ref> Бари целиот свој живот останал поврзан за своите шкотски корени и редовно го посетувал својот роден град Киримјур со своите штитеници. При изборот на својот прв личен секретар, Бари ја избрал сопругата на Е.В. Лукас, Елизабет Лукас, која имала шкотски корени преку нејзиното американско потекло. <ref>{{Наведена книга|title=There Are Some Secrets|last=Sass|first=Sara|publisher=Atmosphere Press|year=2021|isbn=9781639880102}}</ref> Откако Елизабет Лукас се преселила во Париз, Франција, Бари ја избрал Синтија Асквит за свој личен секретар. [[Податотека:Authors_vs._Artists_1903_Cricket_Game.jpg|лево|мини|Крикет натпревар меѓу авторите и уметниците во Лондон, мај 1903 година. Бари, кој се приклучил на новоформираниот крикет клуб „Автори“ во 1891 година, седи во првиот ред, трет од десно.]] По [[Прва светска војна|Првата светска војна]], Бари понекогаш престојувал во Стенвеј Хаус во близина на селото Стенвеј во [[Глостершир]]. Тој платил за павилјонот на [[Крикет|крикетскиот терен]] во Стенвеј. <ref>{{Наведена книга|title=The Victoria History of the County of Gloucester, Volume 6|last=Page|first=William|date=1965|publisher=A. Constable, limited|page=226}}</ref> Во 1887 година, тој основал аматерска крикет екипа за пријатели со слично ограничени способности за играње и го нарекол Алах акбари под погрешно верување дека „Алах акбар“ на арапски значи „Небото нека ни помогне“, наместо „Бог е голем“. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8662375.stm|title=How Peter Pan's author invented celebrity cricket|last=Tim Masters|date=7 May 2010|work=BBC News|accessdate=2 August 2019}}</ref> Некои од најпознатите британски автори од периодот кои играле во тимот во различни периоди, биле [[Херберт Џорџ Велс|Х.Џ. Велс]], [[Радјард Киплинг]], [[Артур Конан Дојл]], [[Пелам Гренвил Вудхаус]], [[Џером К. Џером]], [[Гилберт Кит Честертон]], [[Александер Ален Милн]], и.т.н. Во 1891 година, Бари се приклучил на новоформираниот крикет клуб „Авторс“ и играл и за неговиот крикет тим, „Авторс XI“, заедно со Дојл, Вудхаус и Милн. „Алахакбарис“ и „Авторс XI“ продолжиле да постојат еден до друг до 1912 година. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/magazine-27903864|title=Authors and actors revive cricket rivalry|last=Parkinson|first=Justin|date=26 July 2014|work=BBC News Magazine|access-date=10 April 2019}}</ref> Бари се спријателил со истражувачот на Африка [[Џозеф Томсон]] и истражувачот на [[Антарктикот]] [[Роберт Фалкон Скот]]. <ref>{{Наведени вести|url=http://www.scotsman.com/news/jm-barrie-and-captain-scott-two-friends-who-took-the-world-by-storm-1-808141|title=Two friends who took the world by storm|last=Smith|first=Mark|date=2 September 2010|work=The Scotsman|access-date=2 September 2010}}</ref> Тој бил кум на синот на Скот, Питер, {{Sfnp|Birkin|2003}} и бил еден од седумте луѓе на кои Скот им пишувал писма во последните часови од својот живот за време на неговата експедиција на [[Јужен Пол|Јужниот Пол]], барајќи од Бари да се грижи за неговата сопруга [[Кетлин Скот|Кетлин]] и синот Питер. Бари бил толку горд на писмото што го носел со себе до крајот на својот живот. {{Sfnp|White|1994}} Во 1896 година, неговиот агент Адисон Брајт го убедил да се сретне со бродвејскиот продуцент [[Чарлс Фроман]], кој станал негов финансиски поддржувач и близок пријател. {{Sfnp|Birkin|2003}} Фроман бил одговорен за продуцирањето на дебито на ''„Петар Пан“'' и во [[Англија]] и во [[Соединети Американски Држави|САД]], како и за други продукции на драмите на Бари. Тој е познат по тоа што одбил место во чамец за спасување кога бродот „''Луситанија''“ бил потонат од германска подморница во Северниот Атлантик. Актерката Рита Жоливет стоела со Фроман, Џорџ Вернон и капетанот Алик Скот на крајот од потонувањето на „Луситанија“, но таа го преживеала потонувањето и се сетила како Фроман го парафразирал ''Петар Пан'' : „''Зошто да се плашиме од смртта? Тоа е најубавата авантура што ни ја дава животот''.“ Бари самиот пловел на едно од последните преминувања на „''Луситанија“'' преку Атлантикот во септември 1914 година, за време на кои меѓу патниците кружеле гласини дека бродот требало да биде префрлен во Британската адмиралитетска служба за должности на воен брод по пристигнувањето во Њујорк. Неговата секретарка од 1917 година, [[Синтија Асквит]], била снаа на [[Херберт Хенри Асквит]], британски премиер од 1908 до 1916 година. <ref name="Telegraph" /> Во 1930-тите, Бари се сретнал и им раскажувал приказни на младите ќерки на [[Џорџ VI|војводата од Јорк]], идната [[Елизабета II|кралица Елизабета II]] и принцезата Маргарет. <ref name="Telegraph">{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/books/bookreviews/9086554/Captain-Scott-and-J-M-Barrie-an-unlikely-friendship.html|title=Captain Scott and J M Barrie: an unlikely friendship|work=The Daily Telegraph|access-date=2 April 2015|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/culture/books/bookreviews/9086554/Captain-Scott-and-J-M-Barrie-an-unlikely-friendship.html|archive-date=11 January 2022}}</ref> Откако го запознала, тригодишната принцеза Маргарет изјавила: „''Тој е мојот најголем пријател, а јас сум негов најголем пријател''“. <ref name="NY Times"/> == Брак == Бари се запознал со актерката Мери Ансел во 1891 година, кога го замолил својот пријател [[Џером К. Џером]] за убава глумица за да игра улога во неговата претстава ''„Вокер, Лондон“''. Двајцата станале пријатели, а таа му помогнала на неговото семејство да се грижи за него кога тој се разболел тешко во 1893 и 1894 година. Тие се венчале во Киримјур на [[9 јули]] [[1894]] година, <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nrscotland.gov.uk/research/learning/hall-of-fame/hall-of-fame-a-z/barrie-j-m|title=Hall of Fame A–Z: J M Barrie (1860–1937)|date=31 May 2013|publisher=National Records of Scotland|accessdate=14 April 2018}}{{Мртва_врска|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> кратко откако Бари се опоравил, а Мери се повлекла од сцената. Свадбата била мала церемонија во домот на неговите родители, според шкотската традиција. {{Sfnp|Birkin|2003}} Врската наводно немала блиски контакти и двојката немала деца. {{Sfnp|Birkin|2003}} [[Податотека:SIR_JAMES_BARRIE_1860-1937_NOVELIST_AND_DRAMATIST_lived_here.jpg|десно|мини|213x213пкс|Сина плоча на Бејсвотер Роуд број 100, Лондон, каде што живеел Бари]] Во 1895 година, Бариеви купиле куќа на Глостер Роуд, во Јужен Кенсингтон. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/property/3349995/Round-the-houses-Peter-Pan.html|title=Round the houses: Peter Pan|last=Stogdon|first=Catalina|date=17 May 2006|work=The Telegraph|access-date=14 May 2015|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/finance/property/3349995/Round-the-houses-Peter-Pan.html|archive-date=11 January 2022|publisher=Telegraph Media Group Limited}}</ref> Бари одел на долги прошетки во блиските Кенсингтон Гарденс, а во 1900 година двојката се преселила во куќа со директен поглед на градините на Бејсвотер Роуд број 100. Мери имала талент за внатрешен дизајн и се зафатила со реновирање на приземјето, создавајќи две големи приемни простории со обоени панели и додавајќи современи елементи, како што е зимска градина. <ref>{{Наведени вести|url=http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/style/homes_and_gardens/Move/article1553378.ece|title=Return to Neverland|last=Law|first=Cally|date=10 May 2015|work=The Sunday Times|access-date=14 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518084405/http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/style/homes_and_gardens/Move/article1553378.ece|archive-date=18 May 2015|publisher=Times Newspapers Limited}}</ref> Истата година, Мери ја основала куќата „''Блек Лејк Котиџ''“ во Фарнам во [[Сари]], која станала „прибежиште“ на двојката каде што Бари можел да ги забавува своите пријатели кои играат крикет и семејството Левелин Дејвис. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.surreymonocle.co.uk/index.php?option=com_content&task=view&id=33|title=JM Barrie|date=10 January 2007|publisher=Surrey Monocle|archive-url=https://web.archive.org/web/20090307100750/http://www.surreymonocle.co.uk/index.php?option=com_content&task=view&id=33|archive-date=7 March 2009|accessdate=22 July 2009}} Retrieved from Internet Archive 27 December 2013.</ref> Почнувајќи од средината на 1908 година, Мери имала афера со [[Гилберт Канан]] (кој бил дваесет години помлад од неа и соработник на Бари во неговите антицензурни активности), вклучувајќи и заедничка посета на Блек Лејк Хаус, позната единствено на персоналот на куќата. Кога Бари дознал за аферата во јули 1909 година, тој побарал таа да ја прекине, но таа одбила. За да го избегне скандалот со разводот, тој понудил законска разделба доколку таа се согласи повеќе да не се гледа со Канан, но таа сепак одбила. Бари започнал разводна постапка врз основа на неверство; разводот бил одобрен во октомври 1909 година. {{Sfnp|Birkin|2003}} <ref>{{Наведени вести|url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9A0DE1D8123EE733A25754C0A9669D946897D6CF|title=J.M. Barrie Seeks Divorce from Wife|date=7 October 1909|work=[[New York Times]]|access-date=17 April 2010|quote=The name of James M. Barrie, the playwright, figures as a petitioner in the list of divorce cases set down for trial at the next session of the law courts here.}}</ref> Знаејќи колку болен бил разводот за него, некои од пријателите на Бари им пишале на голем број уредници на весници барајќи од нив да не ја објавуваат приказната. На крајот, само три весници го сториле тоа. {{Sfnp|Birkin|2003}} {{Sfnp|White|1994}} Бари продолжил финансиски да ја поддржува Мери дури и откако се омажила за Канан, давајќи ѝ годишен надомест, кој бил врачен на приватна вечера одржана на годишнината од бракот на неа и Бари.<ref name=holroyd>Michael Holroyd, ''Lytton Strachey'', p. 287</ref> == Семејството на Левелин Дејвис == [[Податотека:JackLlewelynDavies6-BoyCastaways.JPG|лево|мини|Џек Левелин Дејвис глуми во пиратската авантура на Бари, ''Момчињата бродоломци од островот Блек Лејк'', 1901 година]] Семејството Левелин Дејвис одиграло важна улога во книжевниот и личниот живот на Бари, составено од Артур (1863–1907), Силвија (1866–1910) (ќерка на Џорџ ди Морие), и нивните пет сина: Џорџ (1893–1915), Џон (Џек) (1894–1959), Питер (1897–1960), Мајкл (1900–1921) и Николас (Нико) (1903–1980). Бари се запознал со семејството во 1897 година, запознавајќи ги Џорџ и Џек (и бебето Питер) со нивната [[дадилка]] Мери Хоџсон во лондонските Кенсингтонски градини. Тој живеел во близина и често го шетал своето куче Портос од расата [[бернардинец]] во паркот. Редовно ги забавувал момчињата со својата способност да ги мрда ушите и веѓите и со своите приказни. {{Sfnp|Birkin|2003}} Тој не ја запознал Силвија сè до случајна средба на вечера во декември. Таа му кажала на Бари дека Питер е именуван според главниот лик во романот на нејзиниот татко, ''Питер Ибетсон''. {{Sfnp|Birkin|2003}} [[Податотека:Michael_Llewelyn_Davies_as_Peter_Pan.jpg|мини|Мајкл Левелин Дејвис како Петар Пан, 1906 година. Фотографијата е направена од Бари во Кадлоу Хаус во Растингтон, Западен Сасекс.]] Бари станал редовен посетител на домаќинството на Дејвис и заеднички придружник на Силвија и нејзините момчиња, и покрај фактот што и тој и таа биле во брак со други луѓе. Во 1901 година, тој го поканил семејството Дејвис во Блек Лејк Хаус, каде што направил албум со фотографии со натписи од момчињата како глумат пиратска авантура, насловен како ''„Бродоломските деца од островот Блек Лејк''“. Бари направил две копии, од кои едната му ја дал на Артур, кој ја изгубил во воз. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jmbarrie.co.uk/boycastaways/ab_on_JMB_RSC.html|title=Andrew Birkin on J. M. Barrie|date=5 April 1960|publisher=Jmbarrie.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722005156/http://www.jmbarrie.co.uk/boycastaways/ab_on_JMB_RSC.html|archive-date=22 July 2011|accessdate=8 May 2010}} Retrieved from Internet Archive 27 December 2013.</ref> Единствената преживеана копија се чува во Библиотеката за ретки книги и ракописи на Универзитетот Јеил. Ликот на [[Петар Пан]] бил измислен за да ги забавува Џорџ и Џек Левелин. Бари им раскажувал дека нивниот мал брат Питер може да лета. Тој тврдел дека бебињата биле птици пред да се родат; родителите ставале решетки на прозорците од детската соба за да ги спречат малите да одлетат. Ова прераснало во приказна за едно момче кое навистина одлетало. {{Sfnp|White|1994}} [[Податотека:1899-08-08-Porthos.jpg|лево|мини|Кучето од расата бернардинец на Бари, Портос, во 1899 година]] Артур Левелин Дејвис починал во 1907 година, а „чичко Џим“ станал уште повврзан со семејството Дејвис, обезбедувајќи им финансиска поддршка. (Неговиот приход од ''Петар Пан'' и други дела бил лесно доволен за да ги покрие нивните трошоци за живот и образование.) {{Sfnp|Birkin|2003}} По смртта на Силвија во 1910 година, Бари тврдел дека тие неодамна се свршиле. {{Sfnp|Birkin|2003}} Нејзиниот тестамент не наведува ништо во таа смисла, но ја наведува нејзината желба „Џ.М.Б.“ да биде старател и доверител на момчињата, заедно со Ема и Гај ду Морје и братот на Артур, Комптон. Во него се изразува нејзината доверба во Бари како старател на момчињата и нејзината желба „''момчињата да се однесуваат кон него (и кон нивните чичковци) со апсолутна доверба и отвореност и да разговараат со него за сè''“. {{Sfnp|Birkin|2003}} Кога неформално го препишувал тестаментот за семејството на Силвија неколку месеци подоцна, Бари се вметнал на друго место: Силвија напишала дека би сакала Мери Хоџсон, медицинската сестра на момчињата, да продолжи да се грижи за нив, и „Џени“ (мислејќи на сестрата на Хоџсон) да дојде и да ѝ помогне; Бари наместо тоа напишал „Џими“ (прекарот што Силвија го добила за него). {{Sfnp|Birkin|2003}} Бари и Хоџсон не се сложувале добро, но служеле заедно како сурогат родители сè додека момчињата не пораснале. {{Sfnp|Birkin|2003}} Бари имал пријателства и со други деца, и пред да ги запознае Дејвисовите момчиња и откако пораснале, и оттогаш има непотврдени шпекулации дека Бари бил [[Педофилија|педофил]]. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/donotmigrate/3556421/How-bad-was-J.M.-Barrie.html|title=How bad was J. M. Barrie?|last=Picardie|first=Justine|date=13 July 2008|work=Telegraph|access-date=22 July 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304154450/http://www.telegraph.co.uk/culture/donotmigrate/3556421/How-bad-was-J.M.-Barrie.html|archive-date=4 March 2009|location=London}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boston.com/news/globe/ideas/articles/2004/02/22/the_real_peter_pan/|title=The real Peter Pan – The Boston Globe|last=Parker|first=James|date=22 February 2004|publisher=Boston.com|accessdate=22 July 2009}}</ref> Еден извор за шпекулациите е сцена во романот ''„Малата бела птица“'', во која главниот лик му помага на мало момче да се соблече за во кревет, и на барање на момчето тие спијат во истиот кревет. <ref name="White 1994">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/britishchildrens141zaid|title=British Children's Writers, 1880–1914|last=White|first=Donna R.|publisher=[[Gale Research]]|year=1994|isbn=978-0810355552|editor-last=Zaidman|editor-first=Laura M.|location=[[Detroit, Michigan]]|url-access=registration}}</ref> Сепак, нема докази дека Бари имал сексуален контакт со деца, ниту дека бил осомничен за тоа во тоа време. Нико, најмладиот од браќата, негирал како возрасен дека Бари некогаш се однесувал несоодветно. „''Не верувам дека чичко Џим некогаш доживеал она што би можело да се нарече „мешање во грмушките“ за некого - маж, жена или дете''“, изјавил тој. {{Sfnp|Birkin|2003}} „''Тој беше невин - затоа можеше да го напише Петар Пан''.“ {{Sfnp|Birkin|2003}} Неговите врски со преживеаните Дејвисови момчиња продолжиле и по нивното детство и адолесценција. [[Статуа на Петар Пан|Статуата на Петар Пан]] во Кенсингтоновата градина, подигната тајно преку ноќ за Мајското утро во 1912 година, требало да биде моделирана според стари фотографии од Мајкл облечен како ликот. Сепак, скулпторот, Сер Џорџ Фремптон, употребил друго дете како модел, оставајќи го Бари разочаран од резултатот. „''Не го прикажува ѓаволот во Петар''“, рекол тој. {{Sfnp|Birkin|2003}} Бари претрпел тагување заедно со момчињата, губејќи ги двајцата со кои бил најблизок во нивните рани дваесетти години. Џорџ бил убиен во акција во 1915 година, во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Мајкл, со кого Бари се допишувал секојдневно додека бил во интернат и на универзитет, се удавил во 1921 година, заедно со својот пријател, Руперт Бакстон, <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jmbarrie.co.uk/audio/?mode=3|title=Audio|publisher=Jmbarrie.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930032624/http://www.jmbarrie.co.uk/audio/?mode=3|archive-date=30 September 2011|accessdate=8 May 2010}}</ref> на познато опасно место кај Сандфордската преводница во близина на [[Оксфорд]], еден месец пред неговиот 21-ви роденден. {{Sfnp|Birkin|2003}} Неколку години по смртта на Бари, Питер ја составил својата ''мртовечница'' од семејни писма и документи, интерполирани со свои информирани коментари за неговото семејство и нивниот однос со Бари. Питер починал во 1960 година фрлајќи се пред воз на метрото на станицата Слоун Сквер. == Смрт == [[Податотека:Gravestone_of_playwright_J_M_Barrie.jpg|мини|Надгробен споменик на Џ.М. Бари на гробиштата во Киримјур ]] Бари починал од [[пневмонија]] во дом за стари лица на улицата Манчестер, Мерилебон на 19 јуни 1937 година. <ref>{{Наведени вести|url=https://news.google.com/newspapers?id=gFBAAAAAIBAJ&pg=5491%2C3212516|title=Death of Sir J. M. Barrie. King Grieved at Loss of an Old Friend. Funeral on Thursday at Kirriemuil. "The End Was Peaceful"|date=21 June 1937|work=The Glasgow Herald|access-date=14 April 2018|page=13}}</ref> Тој бил погребан на гробиштата во Киримјур покрај неговите родители и двајца од неговите браќа и сестри. <ref>{{Наведени вести|url=https://news.google.com/newspapers?id=hFBAAAAAIBAJ&pg=6391%2C4008307|title=Funeral of Sir J. M. Barrie. Thousands Assemble at Graveside "Thrums" pays its Last Respects. Distinguished Mourners and Many Tributes|date=25 June 1937|work=The Glasgow Herald|access-date=14 April 2018|page=14}}</ref> Неговото родно место на улицата Бречин број 9 се одржува како музеј од страна на Националниот шкотски фонд. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nts.org.uk/visit/places/j-m-barries-birthplace/getting-here|title=National Trust for Scotland|work=National Trust for Scotland|accessdate=11 March 2023}}</ref> Бари го оставил најголемиот дел од својот имот на својата секретарка Леди Синтија Асквит, но исклучувајќи ги правата за сите дела од Петар Пан (меѓу кои и ''„Малата бела птица“'', ''„Петар Пан во Кенсингтонските градини “'', претставата ''„Петар Пан“ или „Момчето кое не сакаше да порасне“'' и романот ''„Петар и Венди''“, чии авторски права претходно ги дал на болницата „Грејт Ормонд Стрит“ во Лондон. Преживеаните момчиња од Дејвисови добиле наследство, а тој се погрижил неговата поранешна сопруга Мери Ансел да добива ануитет за време на нејзиниот живот. Неговиот тестамент, исто така, оставил 500 фунти на Слободната црква Бауер во Кејтнес за да се одбележи споменот на преподобниот Џејмс Винтер, кој требало да се ожени со сестрата на Бари во јуни 1892 година, но починал при пад од коњ во мај 1892 година. Бари имал неколку врски со Слободната црква на Шкотска, вклучувајќи го и неговиот вујко по мајка, преподобниот Дејвид Огилви (1822–1904), кој бил свештеник во црквата Далзиел во Мадервел. Џејмс и неговиот брат Вилијам Винтер (исто така свештеник на Слободната црква) се родени во Кортачи, синови на преподобниот Вилијам Винтер. Кортачи е веднаш западно од Киримјур и Винтери се смета дека се тесно поврзани со семејството Огилви. == Биографии == === Книги === * {{Наведена книга|title=Barrie: the Story of a Genius|last=Hammerton|first=J. A.|publisher=Dodd, Mead & Company|year=1929|location=New York}} * {{Наведена книга|title=J. M. Barrie|last=Darlington|first=W. A.|publisher=Blackie & Son|year=1938|location=London and Glasgow}} * Chalmers, Patrick (1938). ''The Barrie Inspiration.'' Peter Davies. {{ISBN|978-1-4733-1220-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4733-1220-3|<bdi>978-1-4733-1220-3</bdi>]]. * {{Наведена книга|title=Barrie: The Story of J. M. B.|last=Mackail|first=Denis|publisher=C. Scribner's Sons|year=1941|location=New York}} * {{Наведена книга|title=J. M. Barrie: The Man Behind the Image|last=Dunbar|first=Janet|publisher=Collins|year=1970|isbn=0-00-211384-8|location=London}} * {{Наведена книга|title=J. M. Barrie and the Lost Boys: The Real Story Behind Peter Pan|last=Birkin|first=Andrew|publisher=[[Yale University Press]]|year=2003|isbn=978-0-300-09822-8|edition=Revised|author-link=Andrew Birkin}} * {{Наведена книга|title=Hide-and-Seek with Angels: A Life of J. M. Barrie|last=Chaney|first=Lisa|publisher=Arrow|year=2006|isbn=978-0-09-945323-9}} * {{Наведена книга|title=Captivated: J. M. Barrie, the du Mauriers & the Dark Side of Neverland|last=Dudgeon|first=Piers|publisher=Vintage Books|year=2009|isbn=978-0-09-952045-0}} * {{Наведена книга|title=Peter Pan's First XI: The Extraordinary Story of J. M. Barrie's Cricket Team|last=Telfer|first=Kevin|publisher=Sceptre|year=2010|isbn=978-0-340-91945-3}} * Ridley, Rosalind (2016). ''Peter Pan and the Mind of J. M. Barrie: An Exploration of Cognition and Consciousness.'' Cambridge Scholars Publishing. {{ISBN|978-1-4438-9107-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-4438-9107-3|<bdi>978-1-4438-9107-3</bdi>]]. * {{Наведена книга|title=J. M. Barrie and the Boy Who Inspired Him|last=Dudgeon|first=Piers|publisher=Thomas Dunne Books|year=2016|isbn=978-1-250-08779-9}} === Дневник === * {{Наведено списание|last=Stokes|first=Sewell|date=November 1941|title=James M Barrie|journal=New York Theatre Arts Inc|volume=25|issue=11|pages=845–848}} === Филм, телевизија и сцена === * ''Изгубените момчиња'' (1978). Ијан Холм (како Џ.М. Бари), Ендру Биркин (сценарист). [[Би-би-си|Би-Би-Си]]. * ''„Човекот што беше Петар Пан“'' (1998) е драма од Алан Ни, полубиографска верзија на животот и односот на Бари со семејството Дејвис. * ''„Наоѓајќи ја Недојдија“'' (2004) со [[Џони Деп]] (како Џ.М. Бари), [[Кејт Винслет]] (Силвија Љувелин Дејвис), Марк Форстер (режисер), базиран на претставата на Алан Ни. * ''„Момчето Џејмс“'' (2012) од Александар Рајт (од театарот „Белт ап“ ) е едночинка инспирирана од неговиот живот и дело. * „''Барајќи ја Недојдија“'' (2012) од Дајан Паулус е мјузикл за создавањето на Петар Пан, базиран на филмот, во кој главните улоги ги играат Метју Морисон и Лора Мишел Кели. == Почести == === Лични === Бари бил прогласен за баронет од страна на британскиот крал [[Џорџ V]] во 1913 година. Тој бил прогласен за член на Орденот за заслуги во 1922 година. Во 1919 година, тој бил избран за ректор на Универзитетот „Сент Ендрус“ за тригодишен мандат. Во 1922 година, тој го одржал својот познат ректорски говор за храброста во Сент Ендрус и го посети Дандскиот ниверзитетски колеџ со [[Даглас Хејг|Ерл Хејг]] за да ги отвори новите игралишта, а Бари му дофрлал неколку топки на Хејг. <ref name="Dundee">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.archives-records-artefacts.blogspot.com/2011/03/j-m-barrie-and-rudyard-kipling.html|title=J M Barrie and Rudyard Kipling|last=Baxter|first=Kenneth|date=29 March 2011|work=Archives Records and Artefacts at the University of Dundee|publisher=[[University of Dundee]]|accessdate=16 September 2016}}</ref> Тој бил ректор на Единбуршкиот универзитет од 1930 до 1937 година. <ref>{{Наведени вести|url=https://news.google.com/newspapers?id=q3tQAAAAIBAJ&pg=4640%2C3428839|title=New Chancellor. Installation of James Barrie|date=24 October 1930|work=[[The Glasgow Herald]]|access-date=20 February 2018|page=13}}</ref> Бари бил единствената личност што го примил Орденот „Слобода на Киримјур“ на церемонија на 7 јуни 1930 година во Градското собрание на Киримјур, каде што му бил врачен сребрен ковчег што го содржи свитокот на слободата. Ковчегот е направен од сребрените кујунџии „''Brook & Son''“ во [[Единбург]] во 1929 година и е украсен со слики од места во Киримјур кои чуваат значајни спомени за Бари: Градската куќа Киримјур, Стратвју, Прозорецот во Трамс, статуата на Петар Пан во Кенсингтон Гарденс и Павилјонот за крикет на Бари. Ковчегот е изложен во портата Киримјур кон Гленсовиот музеј во Градската куќа на Киримјур. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.scotsman.com/lifestyle/culture/books/jm-barrie-silver-casket-on-show-in-kirriemuir-1-3090030|title=JM Barrie silver casket on show in Kirriemuir|date=12 September 2013|work=The Scotsman|archive-url=https://web.archive.org/web/20190207020214/https://www.scotsman.com/lifestyle/culture/books/jm-barrie-silver-casket-on-show-in-kirriemuir-1-3090030|archive-date=7 February 2019}}</ref>{{Infobox COA wide|image=Barrie Achievement.png|escutcheon=Barry of six Argent and Gules in chief a lion passant guardant counterchanged and issuant from the base reeds Proper.|crest=An open book amid reeds all Proper.|motto=Amour De La Bonte (Love of Goodness)<ref>{{cite book|title=Burke's Peerage |date=1915 |page=193}}</ref>}} === Наследство === * Основното училиште „Сер Џејмс Бари“ во Вандсворт, југозападен Лондон е именувано според него. * Училиштето „Бари“ во Силвер Спринг, Мериленд, е исто така именувано во негова чест. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.barrie.org/|title=The Barrie School|last=Carnival PR and Design|publisher=Barrie.org|accessdate=22 July 2009}}</ref> == Библиографија == === Петар Пан === * ''Малата бела птица'', или ''авантури во Кенсингтонските градини''(1902) * ''Петар Пан; или момчето кое не сакаше да порасне'' (поставено 1904, објавено 1928) * ''Петар Пан во Кенсингтонските градини'' (1906) * ''Кога Венди порасна: Последователна мисла'' (напишано – 1908, објавено 1957) * ''Петар и Венди'' (роман) (1911) === Други дела по година ===   * ''Better Dead'' (1887) * ''Auld Licht Idylls'' (1888) * ''When a Man's Single'' (1888) * ''A Window in Thrums'' (1889) * ''My Lady Nicotine'' (1890), republished in 1926 with the subtitle ''A Study in Smoke'' * ''The Little Minister'' (1891) * ''[[Richard Savage (poet)|Richard Savage]]'' (1891) * ''Ibsen's Ghost (Toole Up-to-Date)'' (1891) * ''Walker, London'' (1892) * ''[[Jane Annie]]'' (opera), music by [[Ernest Ford]], libretto by Barrie and [[Arthur Conan Doyle]] (1893) * ''A Powerful Drug and Other Stories'' (1893) * ''A Tillyloss Scandal'' (1893) * ''Two of Them'' (1893) * ''A Lady's Shoe''<ref>{{Cite web|url=https://www.fadedpage.com/showbook.php?pid=20120739|title=A Lady's Shoe|website=www.fadedpage.com}}</ref> (1893) (two short stories: ''A Lady's Shoe'', ''The Inconsiderate Waiter'') * ''Life in a Country Manse'' (1894) * ''Scotland's Lament: A Poem on the Death of Robert Louis Stevenson'' (1895) * ''Sentimental Tommy, The Story of His Boyhood'' (1896) * ''[[Margaret Ogilvy]]'' (1896) * ''Jess''<ref>{{Cite web|url=https://www.fadedpage.com/showbook.php?pid=20120734|title=Jess|website=www.fadedpage.com}}</ref> (1898) * ''Tommy and Grizel'' (1900) * ''The Wedding Guest'' (1900) * ''The Boy Castaways of Black Lake Island'' (1901) * ''[[Quality Street (play)|Quality Street]]'' (play) (1901) * ''[[The Admirable Crichton]]'' (play) (1902) * ''Little Mary'' (play) (1903) * ''Alice Sit-by-the-Fire'' (play) (1905) * ''Pantaloon'' (1905) * ''[[What Every Woman Knows (play)|What Every Woman Knows]]'' (play) (1908) * ''Half an Hour''<ref>{{Cite web|url=https://www.fadedpage.com/showbook.php?pid=20111012|title=Half an Hour|website=www.fadedpage.com}}</ref> (play) (1913) * ''Half Hours''<ref>{{Cite web|url=https://www.fadedpage.com/showbook.php?pid=20090903|title=Half Hours|website=www.fadedpage.com}}</ref> (1914) includes: ** ''Pantaloon'' ** ''The Twelve-Pound Look'' (1911)<ref name="pound">{{cite magazine|url=https://www.filmink.com.au/forgotten-australian-television-plays-the-twelve-pound-look/|magazine=Filmink|title=Forgotten Australian Television Plays: The Twelve Pound Look|first=Stephen|last=Vagg|date=January 30, 2022|access-date=August 13, 2024}}</ref> ** ''Rosalind'' ** ''The Will'' * ''[[The Legend of Leonora]]'' (1914) * ''Der Tag<ref>{{Cite web|url=https://www.greatwartheatre.org.uk/db/script/172/|title=Der Tag|accessdate=11 March 2023}}</ref> (The Tragic Man)'' (Short play) (1914) * ''The New Word''<ref>{{Cite web|url=https://www.greatwartheatre.org.uk/db/script/327/|title=The New Word|accessdate=11 March 2023}}</ref> (play) (1915) * ''Charles Frohman: A Tribute'' (1915) * ''Rosy Rapture''<ref>{{Cite web|url=https://www.greatwartheatre.org.uk/db/script/329/|title=Rosy Rapture|accessdate=11 March 2023|archive-date=2023-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230622124657/https://www.greatwartheatre.org.uk/db/script/329/|url-status=dead}}</ref> (play) (1915) * ''[[A Kiss for Cinderella]]'' (play) (1916) * ''Real Thing at Last''<ref>{{Cite web|url=https://www.greatwartheatre.org.uk/db/script/1127/|title=Real Thing at Last|accessdate=11 March 2023}}</ref> (play) (1916) * ''Shakespeare's Legacy''<ref>{{Cite web|url=https://www.greatwartheatre.org.uk/db/script/1214/|title=Shakespeare's Legacy|accessdate=11 March 2023}}</ref> (play) (1916) * ''A Strange Play''<ref>{{Cite web|url=https://www.greatwartheatre.org.uk/db/script/1813/|title=A Strange play|accessdate=11 March 2023}}</ref> (play) (1917) * ''Charwomen and the War'' or ''The Old Lady Shows her Medals''<ref>{{Cite web|url=https://www.greatwartheatre.org.uk/db/script/1884/|title=Charwomen and the War or The Old Lady Shows Her Medals|accessdate=11 March 2023}}</ref> (play) (1917) * ''[[Dear Brutus]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.greatwartheatre.org.uk/db/script/2199/|title=Dear Brutus|accessdate=11 March 2023}}</ref> (1917) (play) * ''La Politesse''<ref>{{Cite web|url=https://www.greatwartheatre.org.uk/db/script/2651/|title=La Politesse|accessdate=11 March 2023}}</ref> (play) (1918) * ''Echoes of the War'' (1918) Four plays, includes: ** ''The New Word'' ** ''[[The Old Lady Shows Her Medals]]'' (basis for the movie ''Seven Days Leave'' (1930), starring [[Gary Cooper]]) ** ''A Well-Remembered Voice''<ref>{{Cite web|url=https://www.greatwartheatre.org.uk/db/script/2653/|title=A Well-Remembered Voice|accessdate=11 March 2023}}</ref> ** ''Barbara's Wedding'' * ''[[Mary Rose (play)|Mary Rose]]'' (1920) * ''Courage'', the Rectorial Address delivered at St. Andrews University (1922) * ''The Author'' (1925) * Biographical Introduction to ''Scott's Last Expedition'' (preface) (orig. pub. 1913, introduction included in 1925 edition only) * ''Cricket'' (1926) * ''Shall We Join the Ladies?''<ref>{{Cite web|url=https://www.fadedpage.com/showbook.php?pid=20111011|title=Shall We Join the Ladies?|website=www.fadedpage.com}}</ref> (1928) includes: ** ''Shall We Join the Ladies?'' ** ''Half an Hour'' ** ''Seven Women'' ** ''Old Friends'' * ''The Greenwood Hat'' (1930) * ''Farewell Miss Julie Logan'' (1932) * ''The Boy David'' (1936) * ''M'Connachie and J. M. B.'' (1938) * story treatment for film ''[[As You Like It (1936 film)|As You Like It]]'' (1936) * ''The Reconstruction of the Crime'' (play), co-written with [[E. V. Lucas|E.V. Lucas]] (undated, first published 2017) * ''Stories by English Authors: London'' (selected by Scribners, as contributor) * ''Stories by English Authors: Scotland'' (selected by Scribners, as contributor) * preface to ''The Young Visiters or, Mr. Salteena's Plan'' by [[Daisy Ashford]] * ''The Earliest Plays of J. M. Barrie: Bandelero the Bandit, Bohemia and Caught Napping'', edited by R.D.S. Jack (2014) == Наводи == {{наводи}} == Дополнително читање == * Крег, Кернс (1980), ''Страшниот јас: Карактер, заедница и шкотската имагинација'', во ''Ценкрастус'' бр. 4, зима 1980-81, стр.&nbsp;29 – 32, * Пик, ЈБ (1993), „Страв од темнината: Џ.М. Бари (1860-1937)“, во ''Големата куќа на сенките: Есеи за метафизичката традиција во шкотската фикција'', Полигон, Единбург, стр.&nbsp;53 – 58, * Шо, Мајкл (ур.) (2020), ''Пријателство во писмата: Роберт Луис Стивенсон и Џ.М. Бари'', Сендстоун Прес, Инвернес == Архивски збирки == * [https://archives.yale.edu/repositories/11/resources/5455 Колекција на Џ.М. Бари] во Библиотеката за ретки книги и ракописи „Бејнеке“ * [https://norman.hrc.utexas.edu/fasearch/findingAid.cfm?eadID=01088 Колекција на Џ.М. Бари] во Центарот Хари Рансом == Надворешни врски == {{Commons category|James Barrie}} {{Wikiquote}} {{wikisource|en}} * {{Internet Archive author |sname=James Matthew Barrie}} * {{Librivox author|id=1860}} * {{Gutenberg author |id=10}} * {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/j-m-barrie}} * {{Cite book|url=https://archive.org/details/PeterPanWendyDarling|title=Peter Pan & Wendy Darling|date=11 October 1911}} (''Peter Pan'' complete) *[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/private-lives/relationships/collections1/1968-theatre-censorship/1909-censorship-committee/ J.M Barrie & 1909 Theatre Censorship Committee – UK Parliament Living Heritage] * [http://www.jmbarrie.co.uk JMbarrie.co.uk] site authorised by [[Great Ormond Street Hospital]], edited by Andrew Birkin, includes database of original photographs, letters, documents and audio interviews conducted by Birkin in 1975–76 * [http://www.gosh.org/peterpan/copyright/ Great Ormond Street Hospital's copyright claim] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101011190906/http://www.gosh.org/peterpan/copyright/ |date=11 October 2010 }} * [http://www.newyorker.com/magazine/2004/11/22/lost-boys "Why J. M. Barrie Created Peter Pan"], Anthony Lane, ''[[New Yorker (magazine)|The New Yorker]]'', 22 November 2004 * [http://www.siracd.com/life/life_Barrie.shtml "J. M. Barrie and Sir Arthur Conan Doyle"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051102203620/http://siracd.com/life/life_Barrie.shtml |date=2 November 2005 }} at The Chronicles of Sir Arthur Conan Doyle (siracd.com) * [http://www.lostplays.com/play/the-will Audio recording of Barrie's short play ''The Will'']—Recording by professional actors at LostPlays.com * [https://www.britishpathe.com/video/sir-james-barrie/ Film of Barrie from 1922 as Rector of St Andrews with Ellen Terry] * {{IMDb name| id=0057381 | name=J. M. Barrie}} * [https://www.greatwartheatre.org.uk/db/person/162/ Plays by J. M. Barrie at the Great War Theatre website] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бари, Џејмс Метју}} [[Категорија:Носители на британскиот Орден за заслуги]] [[Категорија:Британски баронети]] [[Категорија:Починати во 1937 година]] [[Категорија:Родени во 1860 година]] [[Категорија:Шкотски романописци]] [[Категорија:Шкотски драматурзи]] [[Категорија:Британски писатели за деца]] [[Категорија:Шкотски новинари]] 52uwfj34aeq5czjbkh97dd7a1269uue 0 1380312 5581959 5485959 2026-06-24T16:13:38Z Andrew012p 85224 /* */ 5581959 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Agartha_and_Shambhala,_Land_of_Advanced_Races,_Raymond_Bernard.png|алт=Refer to caption|мини|Илустрација на Агарта во шупливата Земја, од книгата ''Агарта'' на Волтер Зигмајстер од 1960 година]] '''Агарта''' (различно се пишува како '''Агартха''', '''Агарти''', меѓу многу други пишувања) — [[Легенда|легендарно]] кралство за кое се вели дека се наоѓа на внатрешната површина на Земјата. Иако точната приказна варира, бидејќи постојат многу различни верзии, обично се вели дека се наоѓа во [[Средна Азија|Централна Азија]] и е предводено од моќна фигура понекогаш наречена "Yakub", кој тајно влијае на светот. Поврзано е со верувањето во шуплива Земја и е популарна тема во езотеризмот, [[Окултизам|окултизмот]] и [[Њу ејџ|Њу Ејџ]] од крајот на 19 век. Исто така се верѕва дека Агарта имала 271.000 жители. Терминот и концептот датираат од 1870-тите, првпат воведени од францускиот писател и колонијален офиѕер [[Луј Жаколио]] во неговата книга ''{{Јаз|fr|[[Les fils de Dieu]]}}'' од 1873 година. . Жаколиот тврдел дека му бил даден пристап до антички индиски текстови стари 15.000 години кои раскажуваат за античкиот град Асгарта, неговиот подем и пад. Првичната идеја не вклучувала подземно кралство, туку се вели дека е уништениот поранешен главен град на Индија и е блиску до нордиската митологија отколку до индиската митологија по содржина. Книгата на Жаколиот била популарна во Франција, а идејата за Агарта добила популарност. Концептот подоцна бил проширен од разни окултистички писатели, вклучувајќи го и Александар Сен-Ив д'Алвејдр . Сен-Ив пишувал за тоа во својата книга {{Јаз|fr|[[Mission de l'Inde en Europe]]}}, која ја прикажуваше Агарта како сè уште да постои во Земјата, каде што може да се патува преку [[астрална проекција]] . Он исто така пишувал и за нивниот Крал со име „Yakub“ и за неговиот помошник „Charlie“. Се верува дека они двајца заедно ја спасиле Агарта повекје пати. Исто така имало и училише во Агарта каде што сите жители биле притерани да одат со име „Благој Кирков“. [[Категорија:Езотерика]] [[Категорија:Њу ејџ]] [[Категорија:Окултизам]] [[Категорија:Митски градови]] 7rwzhrfmr9uhiapdfh0zznv51mluutw 4 1382860 5581900 5526403 2026-06-24T15:17:35Z Виолетова 1975 /* Уредувачки денови по месеци */ 5581900 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година е планирано да се одржуваат '''[[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки денови]]'''. Уредувачките денови се изведуваат во текот на еден ден од 24 часа, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик ќе бидат вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. == Уредувачки денови по месеци == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари|Јануарски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари|Февруарски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март|Мартовски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април|Априлски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај|Мајски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни|Јунски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јули|Јулски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/август|Августовски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/септември|Септемвриски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/октомври|Октомвриски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/ноември|Ноемвриски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/декември|Декемвриски уредувачки денови]] == Резултати по месеци == * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/јануарски резултати|Јануарски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/февруарски резултати|Февруарски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/мартовски резултати|Мартовски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/априлски резултати|Априлски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/мајски резултати|Мајски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/јунски резултати|Јунски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/јулски резултати|Јулски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/августски резултати|Августски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/септемвриски резултати|Септемвриски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/октомвриски резултати|Октомвриски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/ноемвриски резултати|Ноемвриски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/декемвриски резултати|Декемвриски резултати]] == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година|Уредувачки денови]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026]] 4ffriyul1f7327ki29oczg2t5w6utmx 5581901 5581900 2026-06-24T15:17:50Z Виолетова 1975 /* Резултати по месеци */ 5581901 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година е планирано да се одржуваат '''[[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки денови]]'''. Уредувачките денови се изведуваат во текот на еден ден од 24 часа, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик ќе бидат вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. == Уредувачки денови по месеци == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари|Јануарски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари|Февруарски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март|Мартовски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април|Априлски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај|Мајски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни|Јунски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јули|Јулски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/август|Августовски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/септември|Септемвриски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/октомври|Октомвриски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/ноември|Ноемвриски уредувачки денови]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/декември|Декемвриски уредувачки денови]] == Резултати по месеци == * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/јануарски резултати|Јануарски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/февруарски резултати|Февруарски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/мартовски резултати|Мартовски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/априлски резултати|Априлски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/мајски резултати|Мајски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/јунски резултати|Јунски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/јулски резултати|Јулски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/августски резултати|Августовски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/септемвриски резултати|Септемвриски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/октомвриски резултати|Октомвриски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/ноемвриски резултати|Ноемвриски резултати]] * [[Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/декемвриски резултати|Декемвриски резултати]] == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година|Уредувачки денови]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026]] nxf8gfm7po7dtboibjmh26j9dscmu3l 4 1382862 5581942 5581809 2026-06-24T15:58:59Z Jtasevski123 69538 5581942 wikitext text/x-wiki Во текот на 2026 година се одредени уредувачки денови на следните теми: [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026]] === Јануари === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Современи граници на Русија|Современи граници на Русија]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Уметноста во 1700 и 1710-тите|Уметноста во 1700 и 1710-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Дела од Џоакино Росини|Дела од Џоакино Росини]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Места во Лондон|Места во Лондон]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Добитници на Тјуринговата награда|Добитници на Тјуринговата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Видови баракуди|Видови баракуди]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Нобеловци во 2025 година|Нобеловци во 2025 година]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Книжевноста во 1900 и 1910-тите|Книжевноста во 1900 и 1910-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Дела на Виктор Иго|Дела на Виктор Иго]]; ;Учесници во јануари {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Современи граници на Русија || [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 5 нови статии |- | 2. || Уметноста во 1700 и 1710-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 5 подобрени статии |- | 3. || Дела од Џоакино Росини ||[[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 9 нови статии |- | 4. || Места во Лондон || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (4) || 6 нови статии |- | 5. || Добитници на Тјуринговата награда || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:izabelaa pesovaa|izabelaa pesovaa]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 5 нови статии |- | 6. || Видови баракуди || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 9 нови статии |- | 7. || Нобеловци во 2025 година || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 3 нови статии |- | 8. || Книжевноста во 1900 и 1910-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 4 подобрени статии |- | 9. || Дела на Виктор Иго || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 6 нови статии |- |} === Февруари === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Видови нане|Видови нане]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Дела од Бертолт Брехт|Дела од Бертолт Брехт]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Добитници на Прицкеровата награда|Добитници на Прицкеровата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Уметноста во 1720 и 1730-тите|Уметноста во 1720 и 1730-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Острови во Хрватска|Острови во Хрватска]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Венци на Јужните Варовнички Алпи|Венци на Јужните Варовнички Алпи]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Книжевноста во 1920 и 1930-тите|Книжевноста во 1920 и 1930-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Носители на Филдсовиот медал|Носители на Филдсовиот медал]]; ;Учесници во февруари {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Видови нане || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] (8) || 16 нови статии |- | 2. || Дела од Бертолт Брехт || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (4) || 22 нови статии |- | 3. || Носители на Прицкеровата награда || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3)|| 4 нови статии |- | 4. || Уметноста во 1720 и 1730-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 6 подобрени статии |- | 5. || Острови во Хрватска || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Teodor Efremovski|Teodor Efremovski]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:gorandonevski|gorandonevski]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] (14) || 52 нови статии |- | 6. ||Венци на Јужните Варовнички Алпи || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 11 нови статии |- | 7. ||Книжевноста во 1920 и 1930-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 3 подобрени статии |- | 8. ||Носители на Филдсовиот медал || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] (2) || 4 нови статии |- |} === Март === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Видови кокичиња|Видови кокичиња]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Региони во Буркина Фасо|Региони во Буркина Фасо]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Уметноста во 1700 и 1710-тите|Уметноста во 1700 и 1710-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Населени места во Велике Лашче|Населени места во Велике Лашче]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Претседатели на Кралското друштво|Претседатели на Кралското друштво]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Книжевноста во 1900 и 1910-тите|Книжевноста во 1900 и 1910-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Национални паркови во Русија|Национални паркови во Русија]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Постоечки британски војводства|Постоечки британски војводства]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Дела на Жил Верн|Дела на Жил Верн]]; ;Учесници во март {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Видови кокичиња || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 6 нови статии |- | 2. || Региони во Буркина Фасо || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 7 нови статии |- | 3. || Уметноста во 1700 и 1710-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2)|| 2 подобрени статии |- | 4. || Населени места во Велике Лашче || [[Корисник:Martinapodgorec|Martinapodgorec]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]], [[Корисник:ЉубицаВидоеПодгорец|ЉубицаВидоеПодгорец]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Борјан Атанасов Песталоци|Борјан Атанасов Песталоци]], [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Natalijapodgorec|Natalijapodgorec]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (12) || 23 нови статии |- | 5. || Претседатели на Кралското друштво || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Меглен Јосип Броз Тито|Меглен Јосип Броз Тито]] (4) || 4 нови статии |- | 6. || Книжевноста во 1900 и 1910-тите || немаше учесници || 0 подобрени статии |- | 7. || Национални паркови во Русија || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 21 нова статија |- | 8. || Постоечки британски војводства || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 3 нови статии |- | 9. || Дела на Жил Верн || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 4 нови статии |- |} === Април === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Именувани сафири|Именувани сафири]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Роми|Роми]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Слики на Алфред Сисли|Слики на Алфред Сисли]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Книжевноста во 1940 и 1950-тите|Книжевноста во 1940 и 1950-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Претседатели на Американското ботаничко друштво|Претседатели на Американското ботаничко друштво]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Дела од Џорџ Орвел|Дела од Џорџ Орвел]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Добитници на Букеровата награда|Добитници на Букеровата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Уметноста во 1740 и 1750-тите|Уметноста во 1740 и 1750-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Џез|Џез]]; ;Учесници во април {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Именувани сафири || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Gorandonevski|Gorandonevski]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]] (9) || 12 нови статии |- | 2. || Роми || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:DarijanLKliment|DarijanLKliment]], [[Корисник:MarkoKliment|MarkoKliment]], [[Корисник:DeanaKliment|DeanaKliment]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:DarioRadio55|DarioRadio55]], [[Корисник:Damjanadzambazovska|Damjanadzambazovska]], [[Корисник:Frosina Grozdanovska|Frosina Grozdanovska]], [[Корисник:Ivana.panovska|Ivana.panovska]], [[Корисник:Miaumiau.mp3|Miaumiau.mp3]], [[Корисник:Pusoski|Pusoski]], [[Корисник:Iskraaaaa|Iskraaaaa]], [[Корисник:Eva Kovacheva|Eva Kovacheva]], [[Корисник:Iki123|Iki123]] (16) || 28 нови статии |- | 3. || Слики на Алфред Сисли || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 7 нови статии |- | 4. || Книжевноста во 1940 и 1950-тите || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (1) || 1 подобрена статија |- | 5. || Претседатели на Американското ботаничко друштво|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]] (6) || 9 нови статии |- | 6. || Дела од Џорџ Орвел|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] (4) || 9 нови статии |- | 7. || Добитници на Букеровата награда || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 нова статија |- | 8. || Уметноста во 1740 и 1750-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија |- | 9. || Џез || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Даниел Коле|Даниел Коле]], [[Корисник:Kole Ema|Kole Ema]], [[Корисник:MarkoKliment|MarkoKliment]], [[Корисник:Velkovski.b|Velkovski.b]], [[Корисник:P.Nedelkovski|Неделковски]], [[Корисник:AngelKliment|AngelKliment]], [[Корисник:Leona beslac|Leona beslac]], [[Корисник:Milena Stojanova|Milena Stojanova]], [[Корисник:JovanaDunja|JovanaDunja]], [[Корисник:JanaDunja|JanaDunja]], [[Корисник:Natalija Radicevic|Natalija Radicevic]], [[Корисник:Vedranp1234|Vedranp1234]], [[Корисник:БисераДуња|БисераДуња]], [[Корисник:Ani Dunja|Ani Dunja]], [[Корисник:Maja trajkovik|Maja trajkovik]], [[Корисник:Orce Wiki|Orce Wiki]], [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]], [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]], [[Корисник:LILI RKIM|LILI RKIM]], [[Корисник:Filip GIMNAZIJA|Filip GIMNAZIJA]] (25) || 29 нови статии |- |} === Мај === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Притоки на Волга|Притоки на Волга]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Уметноста во 1760 и 1770-тите|Уметноста во 1760 и 1770-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Планини во Хрватска|Планини во Хрватска]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Книжевноста во 1960 и 1970-тите|Книжевноста во 1960 и 1970-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Видови лески|Видови лески]]; ;Учесници во мај {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Притоки на Волга || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (3) || 38 нови и 1 подобрена статија + 1 нова предлошка |- | 2. || Дела на Едгар Алан По || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] (6) || 12 нови статии |- | 3. || Уметноста во 1760 и 1770-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија |- | 4. || Планини во Хрватска || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] (5) || 16 нови статии |- | 5. || Книжевноста во 1960 и 1970-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (2) || 6 подобрени статии |- | 6. || Општини во Босна и Херцеговина || [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (6) || 17 нови статии |- | 7. || Водни површини во Индонезија || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] (3)|| 3 нови статии |- | 8. || Видови лески || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (2) || 13 нови и 1 подобрена статија |- |} === Јуни === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Слики од Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Вулкани во Исланд|Вулкани во Исланд]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Добитници на Волфовата награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години|Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Населени места во Општина Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години|Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Видови јасен|Видови јасен]]; ;Учесници во јуни {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Слики од Едгар Дега || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (4) || 11 нови статии |- | 2. || Вулкани во Исланд || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (2)|| 3 нови статии |- | 3. || Добитници на Волфовата награда за физика || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 нова статија |- | 4. || Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија |- | 5. || Министерства на Црна Гора || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]], [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] (4) || 8 нови статии |- | 6. || Населени места во Општина Кочевје || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 21 нова статија |- | 7. || Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] || 1 подобрена статија |- | 8. || Национални паркови во Шведска || || |- | 9. || Видови јасен || || |- |} === Јули === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јули#Министерства на Хрватска|Министерства на Хрватска]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јули#Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години|Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јули#Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026|Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јули#Слики на Ел Греко|Слики на Ел Греко]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јули#Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години|Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јули#Најдолги реки|Најдолги реки]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јули#Видови на јагоди|Видови на јагоди]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јули#Фосфатни минерали|Фосфатни минерали]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јули#Мостови во Сараево|Мостови во Сараево]]; ;Учесници во јули {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Министерства на Хрватска || || |- | 2. || Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години || || |- | 3. || Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026 || || |- | 4. ||Слики на Ел Греко || || |- | 5. || Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години || || |- | 6. ||Најдолги реки || || |- | 7. || Видови на јагоди || || |- | 8. || Фосфатни минерали || || |- | 9. || Мостови во Сараево || || |- |} === Август === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Видови лен|Видови лен]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Староегипетски династии|Староегипетски династии]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Уметноста во 1820-ти и 1830-ти години|Уметноста во 1820-ти и 1830-ти години]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Нобеловци за хемија од 1926 до 1950 година|Нобеловци за хемија од 1926 до 1950 година]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Реки во Нов Зеланд|Реки во Нов Зеланд]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Книжевноста во 1880-ти и 1890-ти години|Книжевноста во 1880-ти и 1890-ти години]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Министерства на Србија|Министерства на Србија]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Населени места во Општина Гросупље|Населени места во Општина Гросупље]]; ;Учесници во август {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Видови лен || || |- | 2. || Староегипетски династии || || |- | 3. || Уметноста во 1820-ти и 1830-ти години || || |- | 4. ||Нобеловци за хемија од 1926 до 1950 година || || |- | 5. ||Реки во Нов Зеланд || || |- | 6. || Книжевноста во 1880-ти и 1890-ти години || || |- | 7. || Министерства на Србија || || |- | 8. || Населени места во Општина Гросупље || || |- |} t7oe0kalzs484plc9ggr6z2mxajx04l 0 1385427 5582220 5512432 2026-06-25T07:37:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582220 wikitext text/x-wiki '''Џералд Рашворт Бич''' (1921 – 2013) бил англиски архитект. Бич бил роден во 1921 година во [[Конглтон]], [[Чешир]],<ref name="autogeneratedliv">{{Наведена мрежна страница|url=http://sca-arch.liv.ac.uk/ead/search?operation=search&fieldidx1=bath.personalName&fieldrel1=exact&fieldcont1=beech,%20gerald%20rushworth%20(b%201921)%20architect%20and%20lecturer|title=Special Collections & Archives :: Search :: Results :: Display in Summary|date=2011-05-20|work=Sca-arch.liv.ac.uk|accessdate=2017-01-07|archive-date=2017-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107101424/http://sca-arch.liv.ac.uk/ead/search?operation=search&fieldidx1=bath.personalName&fieldrel1=exact&fieldcont1=beech,%20gerald%20rushworth%20(b%201921)%20architect%20and%20lecturer|url-status=dead}}</ref> и се школувал на [[Архитектонскиот факултет на Универзитетот во Ливерпул]] почнувајќи од 1937 година, и бил член на персоналот таму од 1948 до 1980-тите.<ref name="liverpool1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.liverpool.ac.uk/architecture/news/beech/|title=Gerald Beech - School of Architecture - University of Liverpool|date=2013-10-22|work=Liverpool.ac.uk|accessdate=2017-01-07|archive-date=2017-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107100318/https://www.liverpool.ac.uk/architecture/news/beech/|url-status=dead}}</ref> Бич, исто така, водел архитектонска канцеларија во Ливерпул, „Џералд Бич енд Партнерс“.<ref name="liverpool1"/> Тој го дизајнирал ''Спортскиот павилјон Винкот'' за спортските терени на Универзитетот во Ливерпул во Алертон, кој ја освоил наградата „Граѓански фонд“ во 1964 година.<ref name="QuakerMeetingHouse" /> Сидарвуд, куќа што ја дизајнирал со [[Деви-Прајс Томас]] во предградието на Ливерпул, Вултон, била прогласена за „Куќа на годината“ во 1960 година од страна на ''[[„Женски журнал“]]'' и била наведена како II* градба во 2007 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://search.findmypast.co.uk/results/world-records/england-and-wales-births-1837-2006?firstname=gerald%20r&lastname=%20beech&eventyear=1921&eventyear_offset=2|title=Search Results for England & Wales Births 1837-2006}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dewi-prysthomas.org/biog-en.html|title=Biography|work=Dewi-Prys Thomas Trust|accessdate=2017-09-09|archive-date=2022-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20220316024348/http://www.dewi-prysthomas.org/biog-en.html|url-status=dead}}</ref><ref name="EnglishHeritage-Cedarwood">{{Наведена мрежна страница|url=https://historicengland.org.uk/listing/the-list/list-entry/1391948|title=Cedarwood|work=English Heritage|accessdate=1 September 2025}}</ref> Тие соработувале и на неколку други згради, како што е модернистичката куќа за состаноци „Квејкер“, Хесвол, отворена во 1963 година, каде што Бич, исто така, дизајнирал подоцнежни модификации во 1970-тите.<ref name="QuakerMeetingHouse">{{Наведена мрежна страница|url=https://heritage.quaker.org.uk/files/Heswall%20LM.pdf|title=Quaker Meeting House, Heswall|work=Quaker Meeting Houses Heritage Project|accessdate=1 September 2025|archive-date=2024-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20240222080251/https://heritage.quaker.org.uk/files/Heswall%20LM.pdf|url-status=dead}}</ref> Во 1975 година бил избран за претседател на Северозападниот регионален совет на [[Кралскиот институт на британски архитекти]].<ref name="autogeneratedliv"/> Бич починал во 2013 година.<ref name="liverpool1"/> Документите за партнерството на Џералд Бич се чуваат во Универзитетската библиотека во Ливерпул.<ref name="autogeneratedliv"/> == Наводи == {{Наводи}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бич, Џералд }} [[Категорија:Починати во 2013 година]] [[Категорија:Родени во 1921 година]] [[Категорија:Англиски архитекти]] kwlmi3cewld83euknaeev69r11idweu 0 1386916 5581850 5514138 2026-06-24T12:11:24Z Ehrlich91 24281 5581850 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Џамија | name = Џамија (Делогожди) | image = Џамија во Делогожди.jpg | caption = Поглед на селската џамија | coordinates = {{Coord|41|15|28|N|20|43|23|E|type:landmark_region:MK|display=title}} | location = [[Делогожди]] | year = | deity = | rite = | sect = | tradition = [[сунизам|сунитски]] [[ислам]] | cercle = | sector = | municipality = [[Општина Струга]] | country = [[Македонија]] | administration = | consecration_year = | organisational_status = | functional_status = | heritage_designation = | ownership = | governing_body = | leadership = | bhattaraka = | patron = | website = | architect = | architecture_type = [[џамија]] | architecture_style = | founded_by = | creator = | funded_by = | general_contractor = | established = | groundbreaking = | year_completed = | construction_cost = | date_demolished = | facade_direction = | capacity = | length = | width = | width_nave = | interior_area = | height_max = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = 3 | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | site_area = | temple_quantity = | monument_quantity = | shrine_quantity = | inscriptions = | materials = | elevation_m = | elevation_footnotes = | nrhp = | designated = | added = | refnum = | footnotes = }} '''Џамија (Делогожди)''' — главна и единствена [[џамија]] во селото [[Делогожди]], во [[Општина Струга]], [[Македонија]].<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Џамијата се наоѓа во средишниот дел на селото, веднаш до [[ОУ „Нури Мазари“ - Делогожди|основното училиште]]. == Историја == Џамијата била изградена околу 1900 година, на место на некоја помала џамија.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=218-220|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Џамија во Делогожди 2.jpg|Куполите Податотека:Џамија во Делогожди 3.jpg|Влезот Податотека:Џамија во Делогожди 4.jpg|Шадрванот Податотека:Џамија во Делогожди 5.jpg|Поглед на џамијата </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Mosque (Delogoždi)}} [[Категорија:Делогожди]] [[Категорија:Џамии во Општина Струга]] [[Категорија:Џамии во Струшкото муфтиство]] 60oh7na1n8p2k634exc7savequ80sfa 0 1387543 5582178 5517877 2026-06-25T05:37:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582178 wikitext text/x-wiki {{Наводи}} [[Податотека:Jutta Leerdam (2018, DWDD).png|мини|Јута Лирдам (2018)]] '''Јута Моника Лирдам''' (родена на 30 декември 1998 година) е холандска лизгачка во [[Брзо лизгање|дисциплината брзо лизгање,]] специјализирана за спринт на долги патеки. Таа го освоила златниот медал во дисциплината брзо лизгање на 1000 метри на [[Зимски олимписки игри 2026|Олимписките игри во Милано Кортина 2026 година]], поставувајќи олимписки рекорд. Таа, исто така, го освоила сребрениот медал во дисциплината брзо лизгање на 500 метри на Олимписките игри во 2026 година, како и сребрениот медал во брзо лизгање на 1000 метри на [[Зимски олимписки игри 2022|Олимписките игри во Пекинг 2022 година]]. Лирдам исто така е светска шампионка во спринт за 2022 година на трките на 500 метри и 1000 метри. На 1000 метри, таа е светска шампионка во брзо лизгање на еднократна дистанца за 2020 и 2023 година. Во екипниот спринт, таа е светска шампионка во во брзо лизгање на еднократна дистанца за 2019 и 2020 година и светска шампионка во спринт за 2022 година. == Ран живот и образование == Лирдам е трето дете на Руд Лирдам и неговата сопруга Моник и израснала во 'с-Гравензанде во [[Вестланд (регион)|регионот Вестланд]]. Таа има постар брат Кјелд, постара сестра Мерел и помлада сестра Бодин. Нејзиниот татко е земјоделец. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sportnieuws.nl/schaatsen/nieuws/papas-masterplan-rond-het-merk-jutta-leerdam-is-voltooid-het-moet-ook-wat-opleveren-2025032916155294385/|title=Papa's masterplan rond 'het merk Jutta Leerdam' is voltooid: 'Het moet ook wat opleveren'|date=29 March 2025|work=sportnieuws.nl|publisher=Sportnieuws}}</ref> Името го добила по германската светска шампионка во сурфање на ветер Јута Милер од нејзиниот татко, ентузијаст за сурфање на ветер. <ref name="mastersexpo">{{Наведена мрежна страница|url=https://mastersexpo.com/in-gesprek-met-jutta-leerdam/|title=In gesprek met Jutta Leerdam|last=Stoffer|first=Patrick|last2=Brouwer|first2=Bart-Jan|date=13 April 2023|work=Mastersexpo.com|publisher=Masters HQ|language=nl|accessdate=9 February 2026|last3=Rezvani|first3=Rahi}}</ref> Како дете, Лирдам се справувала со хиперактивност. <ref name="mastersexpo"/> Како резултат на тоа, нејзините родители сметале дека спортот ќе ѝ помогне да го балансира нивото на енергија. Таа почнала да игра хокеј на трева, гимнастика и тенис, но се префрлила на брзо лизгање по предлог на нејзиниот татко на единаесетгодишна возраст. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=hbqeSQUu2yY|title=Schaatsster Jutta Leerdam over koukleumen, hard trainen en sexy foto's|date=17 February 2019|work=Youtube.com|publisher=[[Jeugdjournaal]]|accessdate=21 February 2026}}</ref> Првично, таа добила сертификат ''HAVO''. Потоа, започнала да студира спортски маркетинг и менаџмент на Универзитетот за применети науки во Ротердам, каде што ја завршила првата година, пред да се префрли на студии по комерцијална економија на Академијата „Јохан Кројф“ на Универзитетот за применети науки „Ханце“ во Гронинген . <ref>{{Наведени вести|url=https://www.sikkom.nl/actueel/Hulde-De-21-jarige-Hanze-studente-Jutta-Leerdam-is-wereldkampioen-28187577.html|title=Hulde! De 21-jarige Hanze-studente Jutta Leerdam is wereldkampioen|date=16 February 2020|work=Sikkom|access-date=4 April 2023|language=nl-NL}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.schaatsen.nl/nieuws/leerdam-ga-er-alles-aan-doen-om-zo-snel-mogelijk-te-winnen/|title=Leerdam: 'Ga er alles aan doen om zo snel mogelijk te winnen'|date=17 June 2018|work=Schaatsen.nl|publisher=Schaatsen.nl|accessdate=21 February 2026}}</ref> Лирдам се префрлила таму поради преселбата во [[Херенфен]]. Сепак се откажала од студиите само по еден семестар за да се фокусира на својата спортска кариера. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npo.nl/start/afspelen/college-tour_2|title=College Tour|date=4 June 2023|work=npo.nl|publisher=[[KRO-NCRV]]|accessdate=21 February 2026}}</ref> == Кариера == [[Податотека:Nieuw_schaatstalent-_de_19-jarige_Jutta_Leerdam.webm|thumbtime=0:53|мини| Лирдам (2018)]] Лирдам станала јуниорска светска шампионка на Светското јуниорско првенство во 2017 година во [[Хелсинки]], Финска. Следната година, на првенството во 2018 година во [[Солт Лејк Сити]], САД, таа заврши втора зад сонародничката Џој Беун. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.schaatsen.nl/nieuws/2018/maart/wereldkampioene-joy-beune-besef-het-nog-niet-helemaal/|title=Wereldkampioene Joy Beune besef het nog niet helemaal|date=12 March 2018|publisher=Schaatsen.nl|language=Dutch}}</ref> Во сезоната 2017–18, таа го освоила Светскиот куп за јуниори на ''ISU'' во дисциплините брзо лизгање на 1000 метри и 1500 метри. Таа исто така станала холандска јуниорска шампионка во спринт. Во 2018 година, таа стана професионален играч во брзо лизгање и член на тимот ''IKO''. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.schaatsen.nl/nieuws/2018/juni/leerdam-ga-er-alles-aan-doen-om-zo-snel-mogelijk-te-winnen/|title=Leerdam: Ga er alles aan doen om zo snel mogelijk te winnen|date=17 June 2018|publisher=Schaatsen.nl|language=Dutch}}</ref> Откако ја започнала својата професионала кариера, Лирдам двапати ја освоила светската титула во брзо лизгање на 1000 метри (2020 и 2023 година), како и сребрен медал во брзо лизгање на [[Зимски олимписки игри 2022|Зимските олимписки игри 2022 година]], а исто така и златен медал на Светското првенство во брзо лизгање спринт во 2022 година. Лирдам се приклучила на тимот Џамбо-Визма во 2022 година. На Зимските олимписки игри 2026, Лирдам освоила злато со време на олимписки рекорд од 1:12.31 во дисциплината брзо лизгање на 1000 метри за жени. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usatoday.com/story/sports/olympics/2026/02/09/jutta-leerdam-olympic-speed-skating-1000-meters/88585949007/|title=Jutta Leerdam wins Olympic speedskating gold as fiance Jake Paul sobs|last=Peter|first=Josh|last2=Horrow|first2=Ellen|work=USA TODAY|language=en-US|accessdate=2026-02-09|last3=Leuzzi|first3=John}}</ref> Таа исто така освоила сребро во дисциплината брзо лизгање на 500 метри за жени. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sports.yahoo.com/olympics/breaking-news/article/winter-olympics-2026-jutta-leerdam-jake-pauls-fiancee-takes-home-second-medal-after-surprising-finish-in-womens-500-meters-213320292.html|title=Winter Olympics 2026: Jutta Leerdam, Jake Paul's fiancée, takes home second medal after surprising finish in women's 500 meters|last=read|first=Jeff EisenbergSenior writer·3 min|date=2026-02-15|work=Yahoo Sports|language=en-US|accessdate=2026-02-16|archive-date=2026-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20260216190655/https://sports.yahoo.com/olympics/breaking-news/article/winter-olympics-2026-jutta-leerdam-jake-pauls-fiancee-takes-home-second-medal-after-surprising-finish-in-womens-500-meters-213320292.html|url-status=dead}}</ref> == Приватен живот == Лирдам била во врска со холандскиот брзолизгач Коен Вервај од 2017 до 2022 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ad.nl/westland/westlandse-schaatsster-jutta-leerdam-verovert-hart-koen-verweij~a8ecf3aa/|title=Westlandse schaatsster Jutta Leerdam verovert hart Koen Verweij|date=24 May 2017|work=[[Algemeen Dagblad|AD]]|language=Dutch}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cosmopolitan.com/nl/entertainment/a40769489/jutta-leerdam-breuk-koen-verweij-overspel-geruchten/|title=Jutta Leerdam zet een punt achter haar relatie met Koen Verweij na overspelgeruchten|last=Tsao|first=Door Carolien|date=1 August 2022|work=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]|language=nl-NL|accessdate=15 October 2022}}</ref> Од 2023 година, таа е во врска со американскиот инфлуенсер и професионален боксер Џејк Пол. <ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yahoo.com/entertainment/jake-paul-arrives-mike-tyson-034008805.html|title=Jake Paul arrives to Mike Tyson fight with girlfriend: Meet Olympian Jutta Leerdam|date=2024-11-16|work=Yahoo Entertainment|language=en-US|accessdate=2024-11-23}}</ref> Двојката јавно ја потврдила својата врска на 3 април 2023 година, откако стапиле во контакт преку Инстаграм неколку месеци претходно. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.hln.be/time-out/ik-ben-nederlands-nu-topschaatsster-jutta-leerdam-en-youtube-bokser-jake-paul-bevestigen-relatie~acab39977/|title="Ik ben Nederlands nu": topschaatsster Jutta Leerdam en YouTube-bokser Jake Paul bevestigen relatie|date=3 April 2023|work=[[Het Laatste Nieuws]]|access-date=4 April 2023|language=nl-BE}}</ref> На 22 март 2025 година, Лирдам и Пол ја објавиле својата свршувачка на Инстаграм. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usatoday.com/story/sports/boxing/2025/03/22/jake-paul-girlfriend-jutta-leerdam-engaged-instagram/82613248007/|title=Jake Paul engaged to longtime girlfriend, Olympic speed skater Jutta Leerdam|work=[[USA Today]]}}</ref> Пол присуствувал на [[Зимски олимписки игри 2026|Зимските олимписки игри во 2026 година]] во Милано-Кортина, каде што ја бодрел Лирдам кога таа го освоила златниот медал на брзо лизгање на 1000 метри. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sports.yahoo.com/articles/why-jake-paul-olympics-why-160451199.html|title=Why Jake Paul is at the Olympics, and why he's not rooting for the U.S. in speed skating|last=Billy Heyen|publisher=The Sporting News}}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Наводи == [[Категорија:Освојувачи на златен медал на Олимписки игри за Холандија]] [[Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2026]] [[Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2022]] [[Категорија:Натпреварувачи во брзо лизгање на Зимските олимписки игри 2022]] [[Категорија:Родени во 1998 година]] [[Категорија:Холандски спортисти]] [[Категорија:Натпреварувачи на Зимските олимписки игри 2026]] lr6d87syxnhpn8ev80ffckhxms50iw2 0 1387561 5582159 5563589 2026-06-25T04:40:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582159 wikitext text/x-wiki [[Податотека:20190301 FIS NWSC Seefeld Medal Ceremony 850 6079 (cropped).jpg|мини|Клабо за време на доделувањето на медалите во 2019 година]] '''Јоханес Хесфлот Клабо''' ({{роден|22|октомври|1996}}) е норвешки скијач во дисциплината [[скијачко трчање]] кој го претставува Биосен, Идретслаг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://data.fis-ski.com/dynamic/athlete-biography.html?sector=CC&competitorid=184205&type=result|title=KLAEBO Johannes Hoesflot|work=FIS|accessdate=23 February 2017|ref=bio}}</ref> Тој држи повеќе рекорди, меѓу кои и за најмладиот машки скијач во историјата кој го освоил Светскиот куп во скијачко трчање на ФИС, Тур де Ски, настан на Светското првенство, и олимписки настан во скијачко трчање.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aftenposten.no/100Sport/vintersport/langrenn/Klabo-ble-tidenes-yngste-mannlige-verdenscupvinner-i-langrenn-252222b.html|title=Klæbo ble tidenes yngste mannlige verdenscupvinner i langrenn|last=Løfaldli|first=Reidar|date=18 March 2018|work=Aftenposten.no|publisher=Aftenposten|accessdate=3 March 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vg.no/sport/langrenn/i/bKlGVk/klaebo-hadde-vonde-droemmer-om-tour-avslutningen-i-natt-var-sikkert-opp-monsterbakken-ti-ganger|title=Klæbo hadde vonde drømmer om Tour-avslutningen i natt: -Var sikkert opp monsterbakken ti ganger|last=Tinius Folvik|first=Herman|date=6 January 2019|work=vg.no|accessdate=3 March 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vg.no/sport/langrenn/i/1kLBMe/klaebo-hyller-morfaren-etter-historisk-gull|title=Klæbo hyller morfaren etter historisk gull|last=Tinius Folvik|first=Herman|date=21 February 2019|work=vg.no|accessdate=3 March 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.langrenn.com/tidenes-yngste-vinner-av-ol-gull.6088985-1743.html|title=Tidenes yngste vinner av OL-gull|work=Langrenn.com|accessdate=3 March 2019}}</ref> За време на сезоната на Светското првенство 2019–2020 година, Клабо станал најуспешниот машки спринтер во историјата на Светското првенство во однос на индивидуалните победи во трки, и поставил нов рекорд за најмногу освоени титули во спринтер, со 4.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=CC&competitorid=184205&type=cups|title=KLABO Johannes Hoesflot – Athlete Information|work=FIS-SKI.com|publisher=FIS|accessdate=14 March 2020}}</ref> Во 2026 година е најуспешниот машки победник во генералниот пласман во историјата на натпреварувањето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fis-ski.com/DB/cross-country/cup-standings.html|title=Cup Standings|work=FIS-SKI.com|publisher=FIS|accessdate=14 March 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=CC&competitorid=184205&type=result|title=KLAEBO Johannes Hoesflot – Athlete Information|work=FIS-SKI.com|publisher=FIS|accessdate=14 March 2020}}</ref> Клабо освоил три златни медали на [[Зимски олимписки игри 2018|Зимските олимписки игри 2018]], во своето деби учество на Олимписките игри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.newsinenglish.no/2018/02/22/klaebo-heads-home-from-a-golden-ol/|title=Klæbo headed home from a 'golden OL'|last=Berglund|first=Nina|date=22 February 2018|work=Norway's News in English|language=en|accessdate=22 February 2018|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207145511/https://www.newsinenglish.no/2018/02/22/klaebo-heads-home-from-a-golden-ol/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.eurosport.com/olympics/athletes/athlete/johannes-hosflot-kl%C3%A6bo/|title=KLÆBO Johannes Høsflot|work=Eurosport|access-date=22 February 2018|language=en}}</ref> Од 2026 година, тој е тринаесет-кратен освојувач на олимписки медали, со единаесет златни медали. На [[Зимски олимписки игри 2026|Зимските олимписки игри 2026 година]], тој ги срушил рекордите за најмногу златни медали освоени на една Зимска олимпијада, и најмногу златни медали во кариерата освоени од кој било спортист на Зимските олимписки игри, а сега заостанува само зад пливачот [[Мајкл Фелпс]] на списокот на спортисти со најмногу златни олимписки медали на сите времиња.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/sport/winter-olympics/johannes-klaebo-gold-medals-cross-country-skiing-b2920725.html|title=Nine golds and counting: Norway's Johannes Klaebo and the chase for Winter Olympics history|last=Hampton|first=Liz|last2=Lund|first2=Tommy|date=15 February 2026|work=The Independent|language=en|accessdate=15 February 2026}}</ref> == Кариера == Клабо започнал со своето деби на Светскиот куп во сезоната 2015–2016 година во класичниот спринт во Драмен, Норвешка, на 3 февруари 2016 година. Завршил на 15. место во трката.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://data.fis-ski.com/dynamic/athlete-biography.html?sector=CC&competitorid=184205&type=result&category=ALL&season=2016&sort=&discipline=ALL&position=&place=&Submit=Search&limit=100|title=KLAEBO Johannes Hoesflot – Results – 2016|work=FIS|language=en|accessdate=12 March 2018}}</ref> Наредната сезона, 2016–2017 година, Клабо го освоил својот прв подиум на Светскиот куп откако завршил трет во класичниот спринт во Рука, Финска, на 26 ноември 2016 година.<ref>{{cite web|url=https://www.nrk.no/sport/reservene-herjet-i-ruka_-_-de-gjorde-jobben-1.13246722|title=Reservene herjet i Ruka: – Dette betyr mye|date=26 November 2016|publisher=NRK|language=no|access-date=8 March 2018}}</ref> Подоцна во сезоната 2016–2017, на 18 февруари 2017 година, Клабо ја остварил својата прва победа на Светскиот куп, кога победил во спринт слободен стил во Отепа, [[Естонија]].<ref>{{cite web|url=https://www.nrk.no/sport/overlegen-klaebo-knuste-alle-og-vant-sprinten-1.13385510|title=Overlegen Klæbo knuste alle og vant sprinten: – En nytelse å se på|date=18 February 2017|publisher=NRK|language=no|access-date=8 March 2018}}</ref> На 17 март 2017 година во Квебек Сити тој го освоил својот прв мал кристален глобус на Светскиот куп во спринт, а исто така го освоил и генералниот пласман на Хелветија до 23 години по освојувањето на мини-турнејата на крајот од сезоната. Клабо учествувал на своите први Олимписки игри на [[Зимски олимписки игри 2018|Зимските олимписки игри 2018]] во [[Пјонгчанг]], Јужна Кореја. Пред Олимписките игри, тој имал девет победи на Светскиот куп 2017–2018 година.<ref>{{cite web|url=https://data.fis-ski.com/dynamic/athlete-biography.html?sector=CC&competitorid=184205&type=result&category=ALL&season=2018&sort=&discipline=ALL&position=&place=&Submit=Search&limit=100|title=KLAEBO Johannes Hoesflot – Results – 2018|work=FIS|language=en|access-date=12 March 2018}}</ref> На своето олимписко деби завршил на 10. место во машки скијатлон.<ref>{{cite web|url=https://data.fis-ski.com/dynamic/athlete-biography.html?sector=CC&competitorid=184205&type=result&category=ALL&season=2018&sort=&discipline=ALL&position=&place=&Submit=Search&limit=100|title=KLAEBO Johannes Hoesflot – Results – 2018|work=FIS|language=en|access-date=12 March 2018}}</ref> На 13 февруари 2018 година тој станал олимписки шампион по победата во машки спринт. Оваа победа го направила најмладиот маж што победил на олимписки настан во скијачко трчање.<ref>{{cite web|url=https://www.langrenn.com/tidenes-yngste-vinner-av-ol-gull.6088985-1743.html|title=Tidenes yngste vinner av OL-gull|date=13 February 2018|work=langrenn.com|language=no|access-date=8 March 2018}}</ref> Со три златни медали, тој се изедначил со францускиот биатлонец [[Мартен Форкад]] по најмногу златни медали освоени на игрите.<ref>{{cite web|url=https://www.pyeongchang2018.com/en/game-time/results/OWG2018/en/general/multi-medallists.htm|title=Multi-medallists|work=PyeongChang 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180228024037/https://www.pyeongchang2018.com/en/game-time/results/OWG2018/en/general/multi-medallists.htm|archive-date=28 February 2018|access-date=12 March 2018|url-status=dead}}</ref> Клабо го освоил вкупното Светско првенство 2017–2018 со разлика од 119 поени зад [[Дарио Колоња]], што го прави најмладиот победник на [[Светско првенство во скијачко трчање|Светско првенство]].<ref>{{cite web |url=https://www.aftenposten.no/100Sport/vintersport/langrenn/Klabo-ble-tidenes-yngste-mannlige-verdenscupvinner-i-langrenn-252222b.html|title=Klæbo ble tidenes yngste mannlige verdenscupvinner i langrenn|date=18 March 2018|publisher=Aftenposten|last1=Løfaldli|first1=Reidar|website=Aftenposten.no|access-date=3 March 2019}}</ref> Тој исто така го соборил рекордот за најмногу победи во спринтови во една сезона на Светскиот куп, со седум победи. Клабо го освоил Тур де Ски 2018–2019 при своето прво појавување. Со 22 години и 76 дена, тој станал најмладиот скијач кој го освоил Тур де Ски во генералниот пласман.<ref>{{cite web|url=https://www.vg.no/sport/langrenn/i/bKlGVk/klaebo-hadde-vonde-droemmer-om-tour-avslutningen-i-natt-var-sikkert-opp-monsterbakken-ti-ganger|title=Klæbo hadde vonde drømmer om Tour-avslutningen i natt: -Var sikkert opp monsterbakken ti ganger|date=6 January 2019|publisher=[[Verdens Gang]]|language=no|website=vg.no|access-date=8 January 2019}}</ref> Клабо освоил три златни медали на Светско првенство во нордиско скијање во 2019 година, кое се одржало во Зифелд ин Тирол, [[Австрија]]. Тој ги започнал шампионатите со титула светски шампион во дисциплина индивидуален спринт. Со победата во спринтот, Клабо станал најмладиот машки победник на трка на Светското првенство во скијачко трчање.<ref>{{cite web|url=https://www.vg.no/sport/langrenn/i/1kLBMe/klaebo-hyller-morfaren-etter-historisk-gull|title=Klæbo hyller morfaren etter historisk gull|date=21 February 2019|publisher=[[Verdens Gang]]|language=no|website=vg.no|access-date=1 March 2019}}</ref> Тој завршил на 30. место на скијатлонот, откако не успеал да го одржи темпото на класичниот дел од трката. Заедно со [[Емил Иверсен]], Клабо освоил медал на екипно ниво, откако го победил Русинот [[Александар Болшунов]] во последните фази од финалната етапа. На 1 март 2019 година, Клабо се тркал на четвртата етапа за норвешкиот тим, кој победил на штафета 4 × 10 километри на претпоследниот настан од шампионатот. По пократка сезона 2019–2020 година како резултат на пандемијата [[COVID-19|КОВИД-19]], како и повреда на раката што резултирало со кратко отсуство од натпреварувањето, Клабо се пласирал на второто место во генералниот пласман на Светското првенство во скијачко трчање 2019–2020 година.<ref>{{cite web|url=https://www.fis-ski.com/DB/cross-country/cup-standings.html|title=Cup Standings – Overall|publisher=International Ski Federation (FIS)|website=FIS-SKI.com|access-date=14 March 2020}}</ref> Тој исто така се пласирал на третото место на Тур де Ски 2019–2020 година,<ref>{{cite web|url=http://medias4.fis-ski.com/pdf/2020/CC/2388/2020CC2388TDS.pdf|title=Men's 14th Tour de Ski overall standings|publisher=International Ski Federation (FIS)|website=fis-ski.com|access-date=14 March 2020}}</ref> и го постигнал својот најдобар пласман на крајот од сезоната во дисциплината на далечина, пласирајќи се на шестото место.<ref>{{cite web|url=https://www.fis-ski.com/DB/cross-country/cup-standings.html?sectorcode=CC&seasoncode=2020&cupcode=WC&disciplinecode=DI&gendercode=M&nationcode=|title=Cup Standings – Distance|publisher=International Ski Federation (FIS)|website=FIS-SKI.com|access-date=14 March 2020}}</ref> Клабо, исто така, ја освоил својата четврта титула во спринт, со што постави рекорд за најмногу титули во спринт во историјата.<ref>{{cite web|url=https://www.fis-ski.com/DB/cross-country/cup-standings.html?sectorcode=CC&seasoncode=2020&cupcode=WC&disciplinecode=SP&gendercode=M&nationcode=|title=Cup Standings – Sprint|publisher=International Ski Federation (FIS)|website=FIS-SKI.com|access-date=14 March 2020}}</ref> Тој исто така го надминал рекордот на [[Емил Јенсон]] на сите времиња за најмногу индивидуални победи во спринтови на Светскиот куп, зголемувајќи го својот рекорд на 24. Во јуни 2020 година, Клабо објавил дека потпишал петгодишен договор, вклопувајќи велосипедски тренинг и трки покрај неговите обврски за скијање.<ref>{{cite web|url=https://olympics.com/en/news/olympic-daily-news-7-june-2020|title=Olympic Daily News: 7 June 2020|author=<!--Not stated-->|date=7 June 2020|website=[[olympics.com]]|access-date=1 September 2021}}</ref> Клабо имал силен почеток на сезоната 2020–2021 на Нордиско отворање во Рука, освојувајќи го второто место на воведното спринт натпреварување, пред да го освои класикот од 15 км и да го освои трипл-пласманот во Рука.<ref>{{cite web|url=https://www.ledauphine.com/skichrono/2020/11/29/johannes-hoesflot-klaebo-domine-de-la-tete-et-des-epaules-le-mini-tour-a-ruka-les-bleus-decoivent|title=Johannes Hoesflot Klaebo domine de la tête et des épaules le Mini tour à Ruka, les Bleus déçoivent|author=<!--Not stated-->|date=29 November 2020|language=French|trans-title=Johannes Hoesflot Klaebo dominates head and shoulders the Mini tour in Ruka, the Blues disappoint|website=[[Le Dauphiné libéré]]|access-date=1 September 2021}}</ref> Сепак, следната станица на Светското првенство на домашен снег во Лилехамер била откажана поради тековната пандемија КОВИД-19, а тркачката програма на Клабо и неговите соиграчи била дополнително нарушена откако норвешките, шведските и финските тимови одлучиле да не се натпреваруваат во следните рунди на Светското првенство во декември поради загриженост во врска со ризиците од пандемијата. Кон крајот на јануари 2021 година, Клабо настапил во Фалун, каде завршил втор на класичниот масовен старт од 15 км, а во последниот спринт бил поразен од Болшунов.<ref>{{cite web|url=https://usskiandsnowboard.org/index.php/news/diggins-schumacher-lead-us-falun-world-cup|title=Diggins, Schumacher Lead U.S At Falun World Cup|last=Horrocks|first=Tom|date=30 January 2021|website=[[U.S. Ski & Snowboard]]|access-date=1 September 2021}}</ref> На Светското првенство во [[Оберстдорф]], во 2021 година, Клабо започнал со успешна одбрана на титулата на спринт, водејќи ги домашните соиграчи [[Ерик Валнес]] и [[Хавард Солас Таугбол]] во чиста победа на подиумот за Норвешка, со што станал првиот човек што освоил последователни светски титули во спринт и втор скијач во целина, по колешката Норвежанка [[Марит Бјерген]].<ref>{{cite web|url=https://olympics.com/en/news/johannes-hoesflot-klaebo-norwegian-sprint-podium-2021-world-championships|title=Johannes Hoesflot Klaebo leads Norwegian sprint podium sweep at Worlds as Sundling wins women's sprint|last=Goh|first=ZK|date=25 February 2021|website=[[olympics.com]]|access-date=1 September 2021}}</ref> Тој го освоил својот втор златен медал на шампионатите на спринт заедно со Валнес, надминувајќи го дефицитот од 4,3 секунди пред последниот круг од трката, и напаѓајќи на последното искачување за да ја обезбеди победата со 1,68 секунди.<ref>{{cite web|url=https://olympics.com/en/news/johannes-hoesflot-klaebo-norway-cross-country-skiing-world-championship|title=Johannes Hoesflot Klaebo leads Norway's men to cross country team sprint world title, Sweden take women's crown|last=Knowles|first=Ed|date=28 February 2021|website=[[olympics.com]]|access-date=1 September 2021}}</ref> Клабо си обезбедил уште едно злато на Светското првенство во скијање во нордиска конкуренција во 2021 година, штафета 4 × 10 километри за мажи. Тој завршил трет во вкупниот пласман на сезоната Светското првенство во 2021 година.<ref>{{cite web|url=https://www.fis-ski.com/DB/cross-country/cup-standings.html?sectorcode=CC&seasoncode=2021&cupcode=WC&disciplinecode=ALL&gendercode=M&nationcode=|title=Cup standings|author=<!--Not stated-->|date=14 March 2021|website=[[International Ski Federation]]|access-date=1 September 2021}}</ref> Тој беше награден со [[Медал Холменколен|Медалот Холменколен]] во 2022 година.<ref>{{cite encyclopedia|title=Holmenkollmedaljen|first1=Rolf|last1=Bryhn|first2=Jørn|last2=Sundby|encyclopedia=[[Store norske leksikon]]|date=20 March 2022|editor-last=Bolstad|editor-first=Erik|publisher=Norsk nettleksikon|location=Oslo|url=https://snl.no/Holmenkollmedaljen|language=no|access-date=22 October 2022}}</ref> Клабо го освоил својот седми златен олимписки медал на 10 февруари 2026 година, освојувајќи злато во машки спринт, и завршувајќи во финалето со време од 3:39.74, откако веќе освоил злато на [[Зимски олимписки игри 2026|Игрите во Милано Кортина 2026]] во машки скијатлон на 20 км.<ref>{{Cite news|url=https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/news/winter-olympics-2026-cross-country-skiing-johannes-hosflot-kl%C3%A6bo-wins-gold-in-men-s-sprint-classic|title=Johannes Høsflot Klæbo clinches seventh gold at Winter Olympics 2026|last=Gunston|first=Jo|date=10 February 2026|work=Olympics|access-date=10 February 2026|language=en}}</ref> На 15 февруари, тој го освоил својот деветти златен олимписки медал како дел од норвешкиот тим во машка штафета 4 × 7,5 километри, соборувајќи го рекордот за најмногу златни медали освоени од спортист на Зимските олимписки игри во историјата.<ref>{{Cite news |url=https://www.reuters.com/sports/crosscountry-klaebo-leads-norway-relay-win-claim-record-ninth-gold-2026-02-15/|title=Crosscountry-Klaebo leads Norway to relay win for record ninth gold|last=Hampton|first=Liz|last2=Lund|first2=Tommy|date=15 February 2026|work=Reuters|language=en|access-date=15 February 2026}}</ref> На 18 февруари, Клабо го освоил десеттиот златен олимписки медал во екипен спринт со соиграчот Ејнар Хедегарт. Клабо го освоил својот 11-ти златен олимписки медал на 21 февруари во машка класична трка на 50 км. Клебо го освоил златниот медал во сите шест машки крос-кантри скијачки настани на Зимските олимписки игри 2026, со што станал првиот спортист кој освоил шест златни медали на едни Зимски олимписки игри.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2026/02/21/world/johannes-klaebo-winter-olympics-photos.html|title=Klaebo. Inevitable.|last1=Mather|first1=Victor|date=February 21, 2026|publisher=The New York Times|last2=Alban|first2=Vincent}}</ref> Со вкупно 11 златни медали во кариерата на крајот од Зимските олимписки игри во 2026 година, Клабо има повеќе златни медали од кој било друг Зимски олимпиец, а меѓу сите олимпијци следува само пливачот [[Мајкл Фелпс]], кој освоил 23 златни медали. Меѓу Зимските олимпијци, 13-те вкупни медали на Клабо следат само бијатлонецот [[Оле Ејнар Бјорндален]], и скијачката во скијачко трчање [[Марит Бјорген]], од кои втората го држи рекордот со 15 медали.<ref>{{cite news|url=https://sports.yahoo.com/articles/most-gold-medals-one-winter-080002684.html|title=Most gold medals in one Winter Olympics: Johannes Hoesflot Klaebo's legendary 2026 breaks all-time record|last1=Treacy|first1=Dan|date=February 21, 2026|publisher=Yahoo sports}}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Приватен живот == Клабо е роден во [[Осло]], главниот град на [[Норвешка]]. Тој живеел таму до петгодишна возраст пред тој и неговото семејство да се преселат во [[Трондхејм]]. Клабо пораснал таму, и денес сè уште живее таму. Клабо е многу близок со своето семејство и поминува многу време со нив.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sb1markets.no/tjenester/johannes-h-klaebo/2cf083d9-1aa9-46e2-bd33-337694e95b23|title=Markets sponser Johannes H. Klæbo|work=Sparebank 1 Markets|trans-title=Markets sponsors Johannes H. Klæbo|archive-url=https://web.archive.org/web/20180331040354/http://www.sb1markets.no/tjenester/johannes-h-klaebo/2cf083d9-1aa9-46e2-bd33-337694e95b23|archive-date=31 March 2018|accessdate=23 August 2018}}</ref> Неговиот татко, Хакон Клабо, е негов менаџер, а неговиот дедо, Коре Хесфлот, е негов тренер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nrk.no/sport/xl/slik-ble-han-millionaer-og-superstjerne-1.13435666|title=Slik ble han millionær og superstjerne|last=Skjerdingstad|first=Anders|date=19 March 2017|publisher=NRK|language=no|trans-title=How he became a millionaire and superstar|accessdate=23 August 2018}}</ref> Надвор од спортот, Клабо и неговиот помлад брат, Ола, водат [[YouTube]] канал каде што објавуваат неделни [[Видеоблог|видеоблогови]] за секојдневниот живот на Клабо како спортист. Тој го започнал својот канал затоа што сакал луѓето да видат што прават скијачите надвор од натпреварите и вон сезона. Неговите браќа и сестри му помагаат со уредување и преведување на видеата. Тој бил дел од елитниот спринтерски тим на Норвешка до средината на 2019 година, кога станал дел од елитниот машки олраунд тим на Норвешка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vg.no/sport/i/zGOm09/tv-2-klaebo-bytter-fra-sprintlaget-til-allroundlandslaget|title=TV 2: KLÆBO BYTTER FRA SPRINTLAGET TIL ALLROUNDLANDSLAGET|last=HØIDALEN|first=IDA|date=10 April 2019|work=VG|publisher=VG.no|accessdate=8 August 2019}}</ref> Тој се вратил во елитниот спринтерски тим пред сезоната на Светскиот куп во скијачко трчање ФИС 2020–2021.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.aftenposten.no/sport/i/X8wxoo/mener-de-har-funnet-aarsaken-til-klaebos-distanse-svikt|title=Mener de har funnet årsaken til Klæbos distanse-svikt|date=2 October 2020|access-date=29 November 2020|publisher=Aftenposten}}</ref> Во март 2019 година, Клабо бил осуден на 16 дена затвор, и бил казнет со 10.000 норвешки круни за предизвикување судир на 12 декември 2018 година, во кој било повредено дванаесетгодишно девојче. Наводно, тој не забележал дека автомобил застанал на пешачки премин, а потоа се забил во автомобилот, кој пак го удрил девојчето. Исто така, му било забрането да скија во траење од девет месеци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vg.no/i/P3k4VX|title=Klæbo dømt til 16 dagers betinget fengsel|date=6 March 2019|work=vg.no|language=no|accessdate=6 March 2019}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} * [https://www.olympedia.org/athletes/137724 Клабо на Оlympedia] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Клабо,Јоханес Хесфлот}} [[Категорија:Олимписки бронзени медалисти за Норвешка]] [[Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2026]] [[Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2022]] [[Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2018]] [[Категорија:Нордиски скијачи на Зимските олимписки игри 2018]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1996 година]] [[Категорија:Натпреварувачи на Зимските олимписки игри 2026]] [[Категорија:Норвешки спортисти]] gvqcecbpm3rxn3ml9cbkl80pxvnhluv 0 1387593 5582133 5517516 2026-06-25T01:27:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582133 wikitext text/x-wiki {{Infobox skier|name=Јан Херл|image=20190228 Seefeld SJ 8551.jpg|caption=Херл во 2019|nationality=Австрија|birth_date={{birth date and age|1998|10|16|df=y}}|birth_place=[[Шварцах им Понгау]], Австрија|height=1.75 m<ref>{{cite web |url=https://www.silberpfeil.com/de/sponsoring/JanHoerl |title=JanHoerl |website=silberpfeil.com |language=de |access-date=31 December 2024 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517180826/https://www.silberpfeil.com/de/sponsoring/JanHoerl |url-status=dead }}</ref>}} '''Јан Херл''' (роден 16 октомври 1998 г.) е австриски [[Скијачки скокови|ски-скокач]]<ref name="fis-ski">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=JP&competitorid=197640&type=result|title=HOERL Jan – Athlete Information|work=fis-ski.com|accessdate=22 December 2019}}</ref> и двократен олимписки шампион. == Кариера == Дебито на Херл на Светски куп во скијачки скокови на FIS се одржало во Инсбрук на 4 јануари 2019 година, каде што завршил на 29-то место. На 5 декември 2021 година го освоил својот прв индивидуален натпревар во Светски куп во [[Висла (град)|Висла]], Полска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sportowefakty.wp.pl/skoki-narciarskie/974426/wisla-ponownie-przyniosla-niespodzianke-hoerl-po-raz-pierwszy-najlepszy|title=Wisła ponownie przyniosła niespodziankę. Hoerl po raz pierwszy najlepszy|date=7 December 2021|work=sportowefakty.wp.pl|language=pl|trans-title=Wisła again brought a surprise. Hoerl the best for the first time}}</ref> На 14 февруари 2022 година го постигнал својот најголем успех кога Јан Херл, заедно со Стефан Крафт, Даниел Хубер и [[Мануел Фетнер]], го освоиле златниот медал во екипно натпреварување во [[Зимски олимписки игри 2022|Пекинг 2022 година]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fis-ski.com/en/ski-jumping/ski-jumping-news-multimedia/news/2021-22/team-austria-wins-ski-jumping-thriller-in-zhangjiakou|title=team austria wins ski jumping thriller in zhnagjiakou|date=14 February 2022|work=fis-ski.com|language=en}}</ref> Негова најдобра сезона досега е Светски куп во скијачки скокови на ФИС 2021-22, каде што завршил на 9-то место во генерален пласман со 662 поени и ја остварил својата прва индивидуална победа во Светски куп во [[Висла (град)|Висла]] и завршил на 3-то место на патека Паул-Аусерлајтнер-Шанце во неговиот роден град [[Бишофсхофен]]. Херл победил во три екипни дисциплини оваа сезона во [[Висла (град)|Висла]], [[Бишофсхофен]] и Лахти. Тој исто така завршил прв на големото екипно натпреварување во скијачко скокање во [[Зимски олимписки игри 2022|Пекинг]]. == Наводи == {{Наводи}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Херл, Јан }} [[Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2026]] [[Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2022]] [[Категорија:Родени во 1998 година]] [[Категорија:Статии со извори на германски (de)]] [[Категорија:Натпреварувачи на Зимските олимписки игри 2026]] 8k04crp1m2jja0xb6hfbrerllerk7iu 0 1387805 5582140 5521014 2026-06-25T02:10:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582140 wikitext text/x-wiki {{Infobox mineral | name = Јарозит | category = [[Сулфатни минерали]] | boxwidth = 24 | boxbgcolor = | image = Jarosite on quartz Potassium iron sulfate Arabia District, Pershing County, Nevada 2779.jpg | caption = Јарозит на кварц од округот Арабија, округ Першинг, Невада | formula = KFe₃(SO₄)₂(OH)₆ | IMAsymbol = Jrs<ref>{{Cite journal|last=Warr|first=L.N.|date=2021|title=IMA–CNMNC approved mineral symbols|journal=Mineralogical Magazine|volume=85|issue=3|pages=291–320|doi=10.1180/mgm.2021.43|bibcode=2021MinM...85..291W|s2cid=235729616|doi-access=free}}</ref> | molweight = 500.8 g/mol | strunz = 7.BC.10 | dana = 30.2.5.1 | system = [[Тригонални]] | class = Rhombohedral ({{overline|3}}m) <br />[[H-M symbol]]: ({{overline|3}}m) | symmetry = ''R''{{overline|3}}m | unit cell = a = 7.304&nbsp;[[Ångstrom|Å]], c = 17.268&nbsp;Å; Z&nbsp;=&nbsp;3 | color = Килибарно жолта или темно кафеава | habit = Кристалите се обично псевдокубни или табеларни, исто така како грануларни кори, нодули, фиброзни маси или конкрециони. | twinning = | cleavage = Специфично на {0001} | fracture = Нерамномерно до конхоидно | tenacity = Кршлив | mohs = 2.5–3.5 | luster = Субадамантин до стаклесто тело, смолесто на фрактури | refractive = n_ω = 1.815 to 1.820; n_ε = 1.713 to 1.715 | opticalprop = Едноаксијален (−), обично аномално биаксијален со многу мали 2V | birefringence = 0.102 to 0.105 | pleochroism = Безбоен, многу бледо жолт или бледо зеленикаво жолт, длабоко златно жолт или црвеникаво-кафеав | streak = Светло жолт | gravity = 2.9 to 3.3 | density = | melt = | fusibility = | diagnostic = | solubility = Нерастворлив во вода. Растворлив во HCl. | diaphaneity = Проѕирен | other = Силно [[пироелектрично]]. Нефлуоресцентно. Едвај детектибилна радиоактивност | references = <ref name=Dana>Gaines et al (1997) Dana's New Mineralogy Eighth Edition, Wiley</ref><ref name=Mindat>{{Cite web|url=http://www.mindat.org/min-2078.html|title = Jarosite}}</ref><ref name=HOM>{{cite web |last1=Anthony |first1=John W. |last2=Bideaux |first2=Richard A. |last3=Bladh |first3=Kenneth W. |last4=Nichols |first4=Monte C. |title=Jarosite |url=http://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/jarosite.pdf |website=Handbook of Mineralogy |publisher=Mineral Data Publishing |access-date=14 March 2022 |date=2005}}</ref>}}'''Јарозит —''' [[Хидрат|воден]] сулфат од [[калиум]] и [[железо]] (Fe-III) со хемиска формула KFe₃(SO₄)₂(OH)₆. Овој [[Сулфатни минерали|сулфатен минерал]] се формира во [[Руда|рудните]] наслаги со [[Оксидационо-редукциона реакција|оксидација]] на железни [[Сулфид|сулфиди]]. Јарозитот често се произведува како нуспроизвод за време на прочистувањето и рафинирањето на [[Цинк|цинкот]], а исто така се јавува и со кисела дренажа на рудници и кисели сулфатни почвени средини. == Физички својства == [[Податотека:Jarosite-34304.jpg|лево|мини|Јарозит кристали од Сиера Пења Бланка, Алдама, Чивава, Мексико (5,6 × 3,1 × 1,6 см)]] Јарозитот има тригонална кристална структура и е кршлив, со базален процеп, [[Мосова скала|тврдост]] од 2,5–3,5 и специфична тежина од 3,15–3,26. Тој може да е проѕирен или непроѕирен со стаклен до мат сјај и е обоен темножолт до жолтеникаво-кафеав. Понекогаш може да се помеша со [[лимонит]] или [[гетит]] со кои најчесто се јавува во госанот (оксидиран дел над рудно тело). Јарозитот е железен аналог на калиум алуминиум сулфатот, [[алунит]]. == Серија на цврсти раствори == Алунитната супергрупа ги вклучува подгрупите [[алунит]], јарозит, [[Беудандит|беудантит]], крандалит и флоренцит. Минералите од алунитната супергрупа се изоструктурни едни со други и се јавува супституција меѓу нив, што резултира со неколку серии на цврсти раствори. Алунитната супергрупа има општа формула AB₃(TO₄)₂(OH)₆. Во алунитната подгрупа B е Al, а во јарозитната подгрупа B е Fe³⁺. Подгрупата беудантит има општа формула AB₃(XO₄)(SO₄)(OH)₆, подгрупата крандалит AB₃(TO₄)₂(OH)₅•H₂Oи подгрупата флоренцит AB₃(TO₄)₂(OH)_{5&#x2009;или&#x2009;6}. [[Податотека:Jarosite_crystal_structure.png|лево|мини|Кристална структура на јарозит Код на боја: Калиум, K: виолетова; Сулфур, S: маслинеста; Железо, Fe: виолетово-сина; Клеточна: небесно сина.]] Во серијата јарозит-алунит, Al може да го замени Fe и веројатно постои комплетна серија на цврсти раствори помеѓу јарозитот и алунитот, KAl₃(SO₄)₂(OH)₆, но средните членови се ретки. Материјалот од Копец, [[Чешка]], има приближно еднаков Fe и Al, но количината на Al во јарозитот е обично мала. Кога јарозитот се формира од [[оксидационо-редукциона реакција]] на [[пирит]] во седиментни глини, главните извори на K ⁺ се илит, глина што не отекува или K-фелдспат. Во други геолошки услови, алтерација на мика исто така може да биде извор на калиум. Во серијата јарозит-натројарозит, Na го заменува K со најмалку Na/K = 1:2,4, но чистиот натриумов краен елемент NaFe₃(SO₄)₂(OH)₆ не е познат во природата. Минералите со Na > K се познати како натројарозит. Формирањето на краен елемент (јарозит и натројарозит) е фаворизирано од средина со ниска температура, помала од 100°C, и е илустрирано со осцилаторното зонирање на јарозитот и натројарозитот пронајдено во примероци од рудникот Апекс, Аризона, и Голд Хил, Јута. Ова укажува дека постои голема разлика во мешањето помеѓу двата крајни елементи,<ref name="AM922">American Mineralogist (2007) 92:444–447</ref> и е дискутабилно е дали постои комплетна серија помеѓу јарозитот и натројарозитот. Во хидрониумјарозитот<ref name="AM9214642">American Mineralogist (2007) 92:1464–1473</ref> [[Хидрониум|хидрониумскиот]] јон H₃O⁺ може да го замени и K ⁺, при што зголемената содржина на хидрониумски јони предизвикува значително намалување на параметарот на решетката ''c'', иако има мала промена во ''a''.<ref name="AM50">American Mineralogist (1965) 50:1595–1607</ref> Хидрониумјарозитот ќе се формира само од раствори со недостаток на алкали, бидејќи јарозитот богат со алкали се формира преференцијално. Двовалентните катјони можат да го заменат и моновалентниот катјон K ⁺ во местото А.<ref name="AM722">American Mineralogist (1987) 72:178–187</ref> Рамнотежата на полнежот може да се постигне на три начина. : Прво со замена на два моновалентни катјони со еден двовалентен катјон и оставање слободно место на А-местото, како кај плумбогумитот, Pb²⁺Al₃(PO₄)₂(OH)₅.H₂O, кој е член на подгрупата на крандалит. : Второ, со вклучување на двовалентни јони во B местата, како кај осаризаваите, Pb²⁺Cu²⁺Al₂(SO₄)₂(OH)₆, подгрупа на алунит, и биверит, Pb²⁺Cu²⁺(Fe³⁺,Al)₂(SO₄)₂(OH)₆, подгрупа на јарозит. : Трето, со замена на двовалентните анјони со тривалентни анјони, како кај [[Беудандит|беудантитот]], PbFe³⁺₃(AsO₄)³⁻(SO₄)(OH)₆, подгрупа на беудантитот. == Историја == Јарозитот за прв пат е опишан во 1852 година од Август Брајтаупт во Баранко дел Јаросо во Сиера Алмагрера (во близина на Лос Лобос, Куевас дел Алманзора, [[Алмерија (покраина)|Алмерија]], [[Шпанија]]). Името јарозит е директно изведено од „јара“, шпанското име за жолт цвет кој припаѓа на родот ''Cistus'' и расте во сиерата. Минералот и цветот имаат иста боја. Мистериозни сфери од глина, од 4 до 12.5см во дијаметар и покриени со јарозит, се пронајдени под Храмот на пердувестата змија, древна скалеста пирамида со шест нивоа 50 км од Мексико Сити.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.discovery.com/history/archaeology/mysterious-spheres-emerge-from-ancient-temple-1304291.htm|title=Discovery News (2013) "Robot Finds Mysterious Spheres in Ancient Temple"|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319032519/http://news.discovery.com/history/archaeology/mysterious-spheres-emerge-from-ancient-temple-1304291.htm|archive-date=2015-03-19|accessdate=2013-04-30}}</ref> === Истражување на Марс === Феричен сулфат и јарозит се откриени од три марсовски ровери: ''Спирит'', ''Опортјунити'' и ''Кјуриосити''. Овие супстанции укажуваат на силно оксидирачки услови што преовладуваат на површината на [[Марс (планета)|Марс]]. Во мај 2009 година, роверот ''Спирит'' се заглавил кога поминал преку мека земја со фери сулфат што беше скриен под облога од почва со нормален изглед.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2009/05/19/science/19rove.html?partner=rss&emc=rss|title=Mars rover's 5 working wheels are stuck in hidden soft spot|last=Chang|first=Kenneth|date=2009-05-19|work=The New York Times|access-date=2009-05-19|issn=0362-4331}}</ref> Бидејќи железниот сулфат има многу мала кохезија, тркалата на роверот не можеа да добијат доволна влечна сила за да го извлечат телото на роверот од делот од железен сулфат. Беа обидени повеќе техники за да се извлече роверот, но тркалата на крајот потонаа толку длабоко во железниот сулфат што телото на роверот се застана на површината на Марс, спречувајќи ги тркалата да вршат каква било сила врз материјалот под нив. Бидејќи тимот [[Лабораторија за реактивен погон|на JPL]] не успеа да ја врати мобилноста на ''Спирит'', тоа означи крај на патувањето за роверот. === Копање на длабочини на Антарктикот === На Земјата, јарозитот е главно поврзан со крајната фаза на оксидација на пирит во глинеста средина, а може да се најде и во отпадот од [[Јаловина|рудници]] каде што преовладуваат кисели услови. Наспроти сите очекувања, јарозитот е случајно откриен и во мали количини во форма на мали честички прашина во јадра од мраз извадени од длабока бушотина на [[Антарктик|Антарктикот]]. Тоа изненадувачко откритие го направиле геолози кои барале специфични минерали способни да укажуваат на циклуси на ледено доба во слоевите на ледено јадро долго 1620 метри.<ref name="Joosse2021">{{Наведено списание|last=Joosse|first=Tess|year=2021|title=Substance found in Antarctic ice may solve a martian mystery|journal=Science|doi=10.1126/science.abg7690|issn=0036-8075}}</ref> Геолозите шпекулираат дека јарозитната прашина можеби се акумулирала и во мразот во глечерите на Марс.<ref name="Baccolo2021">{{Наведено списание|last=Baccolo|first=Giovanni|last2=Delmonte|first2=Barbara|last3=Niles|first3=P. B.|last4=Cibin|first4=Giannantonio|last5=Di Stefano|first5=Elena|last6=Hampai|first6=Dariush|last7=Keller|first7=Lindsay|last8=Maggi|first8=Valter|last9=Marcelli|first9=Augusto|year=2021|title=Jarosite formation in deep Antarctic ice provides a window into acidic, water-limited weathering on Mars|journal=Nature Communications|volume=12|issue=1|page=436|bibcode=2021NatCo..12..436B|doi=10.1038/s41467-020-20705-z|issn=2041-1723|pmc=7815727|pmid=33469027|doi-access=free}}</ref> Сепак, таа хипотеза е контроверзна бидејќи на Марс, наслагите од јарозит можат да бидат многу дебели (до 10 метри). Сепак, Марс е исто така многу прашлива планета и, во отсуство на [[Тектоника на плочите|тектоника на плочи]] на Марс, наслагите од глацијална прашина можеби се акумулирале во текот на долги временски периоди. == Употреба во науката за материјали == Јарозитот е исто така поопшт термин што означува широко семејство на соединенија од формата AM₃(OH)₆(SO₄)₂, каде што A ⁺ = [[Натриум|Na]], [[Калиум|K]], [[Рубидиум|Rb]], NH₄, H₃O, [[Сребро|Ag]], [[Талиум|Tl]] и M3 ⁺ = [[Железо|Fe]], [[Хром|Cr]], [[Ванадиум|V.]] Во [[Физика на кондензираната материја|физиката на кондензирана материја]] и науката за материјали, тие се познати по тоа што содржат слоеви со структура на кагомска решетка, што се однесува на геометриски фрустрирани магнети.<ref>{{Наведено списание|last=Harrison|first=A.|year=2004|title=First catch your hare: the design and synthesis of frustrated magnets|journal=J. Phys.: Condens. Matter|volume=16|issue=9–12|pages=S553–S572|bibcode=2004JPCM...16S.553H|doi=10.1088/0953-8984/16/11/001}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Wills|first=A. S.|last2=Harrison|first2=A.|last3=Ritter|first3=C.|last4=Smith|first4=R.|displayauthors=etal|year=2000|title=Magnetic properties of pure and diamagnetically doped jarosites: Model kagomé antiferromagnets with variable coverage of the magnetic lattice|journal=Phys. Rev. B|volume=61|issue=9|pages=6156–6169|bibcode=2000PhRvB..61.6156W|doi=10.1103/PhysRevB.61.6156}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Литература == * Палаче К., Берман Х. и Фрондел К. (1951) Системот на минералогија на Дана, (7-мо издание), том II, 560–562. * [http://webmineral.com/data/Jarosite.shtml Податоци од Webmineral] * [https://www.news.cornell.edu/Chronicle/04/3.4.04/jarosite.html Универзитет Корнел (2004) ''Како еден нејасен минерал обезбедил витална трага за марсовската вода.''] * [http://news.discovery.com/history/archaeology/mysterious-spheres-emerge-from-ancient-temple-1304291.htm Discovery News (2013) „Робот наоѓа мистериозни сфери во антички храм“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150319032519/http://news.discovery.com/history/archaeology/mysterious-spheres-emerge-from-ancient-temple-1304291.htm |date=2015-03-19 }} Archived == Надворешни врски == * [http://tierra.rediris.es/jarosite/ Повеќе информации за хидротермалниот систем Јарос] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211101083423/http://tierra.rediris.es/jarosite/ |date=2021-11-01 }} [[Категорија:Триаголни минерали]] [[Категорија:Минерали на калиумот]] qjz4wrrd73j30ujuyowhmo7hzyfpuov 0 1387807 5582247 5519710 2026-06-25T08:07:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582247 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Минерал|boxbgcolor=#555647|name=Џејмсонит|image=Jamesonite-rom27a.jpg|imagesize=260px|caption=Џејмсонитни кристали|category=Сулфосолна|formula=Pb₄FeSb₆S₁₄|molweight=|strunz=2.HB.15|dana=|system=[[Моноклиничен]]|symmetry=''P2''₁/a|color=Сива до црна|habit=|twinning=|cleavage={001} добро; можно и на {010} и {120}|fracture=|tenacity=|mohs={{frac|2|1|2}}|luster=металик|streak=сиво-црна|diaphaneity=непроѕирен|gravity=5.63|density=|opticalprop=|refractive=|birefringence=|pleochroism=|2V=|melt=|fusibility=|diagnostic=|solubility=|other=|references=}} '''Џејмсонит —''' сулфитен минерал, поточно [[Олово|оловен]], [[Железо|железен]], [[Антимон|антимонски]] [[сулфид]] со формула Pb₄FeSb₆S₁₄. Со додавање на [[манган]] формира серија со бенавидезит.<ref name="Handbook2">http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/jamesonite.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120323023054/http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/jamesonite.pdf |date=2012-03-23 }} Handbook of Mineralogy</ref> Тоа е темно сив метален минерал кој формира ацикуларни призматични моноклинични кристали. Тој има [[Мосова скала|Мосова тврдост]] од 2,5 и има специфична тежина од 5,5 - 5,6.<ref>[http://webmineral.com/data/Jamesonite.shtml Webmineral data]</ref> Тој е еден од ретките сулфидни минерали што формираат влакнести или иглести кристали. Исто така, може да формира големи призматични кристали слични на [[антимонит]] со кои може да се поврзе. Обично се наоѓа во хидротермални наслаги со ниска до умерена температура.<ref name="Handbook">http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/jamesonite.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120323023054/http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/jamesonite.pdf |date=2012-03-23 }} Handbook of Mineralogy</ref> Именуван е по [[Шкотланѓани|шкотскиот]] минералог Роберт Џејмсон (1774–1854). Првпат е идентификуван во 1825 година во [[Корнвол|Корнвол, Англија]].<ref>[http://www.mindat.org/min-2072.html Mindat]</ref> Исто така, се среќава во [[Јужна Дакота]] и [[Арканзас]], САД; [[Закатекас|Сакатекас]], [[Мексико]]; и [[Романија]]. Џејмсонитот генерално има исклучително голем број синоними, како и регионални и тривијални имиња, што е невообичаено дури и за толку впечатливи минерали од практична гледна точка. Пред сè, тука спаѓаат веќе споменатите домингит, комуцит, пфафит, сив антимон или пердувеста руда. Покрај тоа, јамесонитот е познат и под своите англиски имиња: варенит, волфсбергит, плумит, розелан, розенит, сахароваит, блејантимонит, антимонски радијален сјај, фалкманит и други. Во старата германска минералошка литература, исто така, се среќаваат следниве имиња за џејмсонитот: лумпенерц, шталантимонгланц, шписгласфедерерз, зундерерц.<ref name="kriv">''Krivovichev V. G.'' Mineralogical glossary.</ref> Покрај тоа, терминот „аксоатомски антимонски сјај“ до почетокот на 19 век се сметал за научен во минералошките кругови и бил доминантен. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20051102004947/http://mineral.galleries.com/minerals/sulfides/jamesoni/jamesoni.htm Минерални галерии] [[Категорија:Моноклински минерали]] [[Категорија:Сулфосоли]] [[Категорија:Минерали на оловото]] dtbqdvzessz0qhdp943tq8ye4s2ir35 0 1388191 5582051 5563669 2026-06-24T21:04:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582051 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} {{Speciesbox|image=Papaver hybridum la amapola blaugrana (6919562314).jpg|image_alt=|image_caption=Цвет|image2=Britishentomologyvolume6Plate503.png|image2_caption=Ботанички приказ|genus=Roemeria|species=sicula|authority=([[Guss.]]) Galasso, Banfi, L.Sáez & Bartolucci|synonyms_ref=<ref name="POWO 77319917-1">{{cite POWO |id=77319917-1 |title=''Roemeria sicula'' (Guss.) Galasso, Banfi, L.Sáez & Bartolucci |access-date=20 December 2025}}</ref>|synonyms={{Collapsible list | {{Species list | Papaver argemone f. siculum | | Papaver hybridum | | Papaver hybridum subsp. siculum | | Papaver hybridum var. siculum | | Papaver siculum | }} }}}} [[Податотека:Papaver_hybridum_MHNT.BOT.2021.17.33.jpg|мини|''Папавер хибридум'']] '''''Roemeria sicula''''', '''груб афион''' или '''тркалезен афион со бодликава глава''',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://floraofalabama.org/Plant.aspx?id=2814|title=Papaver hybridum - Species Page - APA: Alabama Plant Atlas|work=floraofalabama.org|accessdate=2021-12-15}}</ref> — широко распространет вид цветно растение од [[Афиони|семејството афиони]]. Потекнува од медитеранскиот регион и [[Југозападна Азија|Западна Азија]], па сè до западните [[Хималаи]], и е воведено во голем дел од остатокот од [[Европа]], [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]], цела [[Австралија]], некои американски држави, [[Чиле]] и [[Аргентина]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/160227/Papaver-hybridum/Details|title=''Papaver hybridum'' rough poppy|date=2021|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=27 June 2021}}</ref> Тоа е мал плевел кај житните култури, а се очекува неговиот опсег значително да се прошири поради климатските промени.<ref name="1_of_1410_Google_Scholar_Hits">{{Наведено списание|last=Hyvönen|first=Terho|last2=Luoto|first2=Miska|last3=Uotila|first3=Pertti|year=2012|title=Assessment of weed establishment risk in a changing European climate|journal=Agricultural and Food Science|volume=21|issue=4|pages=348–360|doi=10.23986/afsci.6321|hdl-access=free}}</ref> == Опис == Papaver hybridum е [[едногодишно растение]] кое е високо 10–50&nbsp;cm. [[Стебло]]то во основата е со расперени влакна, а во горниот дел со прилегнати влакна. Стеблото е разгрането по целата должина или само во горниот дел. [[Лист]]овите се еден или два пати пересто насечени а насечените делови се линејно ланцетни до издолжени и на врвот честопати зашилени и завршуваат со долг осил. Горната страна на листот е зелена и со ретки прилегнати или со нежни расперени влакна, а долната страна е сивозелена и со долги четинести влакна, и тоа пред сè по должината на спроводните жили.<ref name="Флора на Македонија" /> [[Цвет]]овите се поединечни, до 4&nbsp;cm во пречник, на долги дршки. [[Пупка]]та има јајцевидна форма, чашкините ливчиња се две на број и имаат зелена боја со долги, делумно расперени и свртени нагоре четинести белузлави влакна, долги 2–3&nbsp;mm. Венечните ливчиња се четири на број и се долги 10–20 m, со обратно јајцевидна форма и со црвена или циглеста боја и со црна дамка во основата.<ref name="Флора на Македонија" /> Филаментите во горниот дел се проширени, темно-виолетови, со жолтеникави до светлосини антери. Кутијката е јајцевидно топчеста, со должина од 10–12&nbsp;mm и со многубројни расперени и лачно свиени нагоре жолтеникаво бели четинки долги 2–3&nbsp;mm. Таа се отвора со четири до осум круглести отвори. Дискот на жиговите е многу мал, со 3–4&nbsp;mm во пречник и со четири до осум радијални жига. Семките се сивокафеави, бубреговидни и со мрежестовидни вдлабнатини.<ref name="Флора на Македонија">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија|author-link=Кирил Мицевски|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=Македонска академија за науките и уметностите|year=1993|location=Скопје|volume=Том I св.2|page=160-161|access-date=}}</ref> == Таксономија == Во 1753 година, [[Карл Линеј]] го именувал еден вид како ''Papaver hybridum'', но иако не е ист со ''Roemeria sicula'', се смета за еден од неговите [[Синоним (таксономија)|синоними]]. Првиот опис ист со денешниот вид го објавил ботаничарот [[Џовани Гусоне]] во 1844 година со името ''Papaver siculum''. Сепак, некои ботаничари го сметале за [[подвид]] или сорта на ''Papaver hybridum'' дури до 2007 година. Неодамна, Габриеле Галасо, Енрико Аугусто Банфи, Лоренс Саез и Фабрицио Бартолучи го преместиле во родот ''[[Roemeria]]''. Иако ''Roemeria sicula'' е наведена како [[Биномна номенклатура|прифатено име]] во ''[[Plants of the World Online]]'' и World Plants,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldplants.de?name=Roemeria-sicula|title=''Roemeria sicula'' in Synonymic Checklist and Distribution of the World Flora. Version 25.11|last=Hassler|first=Michael|date=11 November 2025|work=World Plants|language=en|accessdate=20 December 2025}}</ref> многу често се наведува како ''Papaver hybridum'' од извори како што се Службата за зачувување на природните ресурси на USDA, [[Флора на Северна Америка|Флората на Северна Америка]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://floranorthamerica.org/Papaver_hybridum|title=''Papaver hybridum''|last=FNA|date=5 November 2020|work=[[Flora of North America]]|language=en|isbn=978-0-19-511246-7|oclc=48601434|accessdate=20 December 2025|archive-date=2025-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20251227071727/https://floranorthamerica.org/Papaver_hybridum|url-status=dead}}</ref> и Флората на Австралија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://profiles.ala.org.au/opus/foa/profile/Papaver%20hybridum|title=''Papaver hybridum''|last=Kiger|first=R.W.|date=19 February 2020|work=Flora of Australia|publisher=Australian Biological Resources Study, Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water|location=Canberra, Australia|language=en-au|accessdate=20 December 2025}}</ref> Следејќи го концептот на вид во POWO, има 17 [[Синоним (таксономија)|синоними]]. {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |+ class="nowrap" |Табела со синоними !Име !Година !Rank !Белешка |- |''Cerastites hybridus'' {{small|(L.) Gray}} |1821 | data-sort-value="A" |вид | data-sort-value="B" |= het. |- |''Papaver apulum'' var. ''gracillimum'' {{small|Fedde}} |1909 | data-sort-value="D" |разновиден | data-sort-value="B" |= het. |- |''Papaver argemone'' var. ''hybridum'' {{small|(L.) Kuntze}} |1887 | data-sort-value="D" |разновиден | data-sort-value="B" |= het. |- |''Papaver argemone'' f. ''siculum'' {{small|(Guss.) Kuntze}} |1887 | data-sort-value="F" |форма | data-sort-value="A" |≡ hom. |- |''Papaver heterotricum'' {{small|Lojac. ex Tornab.}} |1887 | data-sort-value="A" |вид | data-sort-value="B" |= het. |- |''Papaver hispidum'' {{small|Lam.}} |1779 | data-sort-value="A" |вид | data-sort-value="B" |= het., [[nom. superfl.]] |- |''Papaver hispidum'' var. ''ambiguum'' {{small|Rouy & Foucaud}} |1893 | data-sort-value="D" |разновиден | data-sort-value="B" |= het. |- |''Papaver hybridum'' {{small|L.}} |1753 | data-sort-value="A" |вид | data-sort-value="B" |= het. |- |''Papaver hybridum'' var. ''dissectum'' {{small|Rouy & Foucaud}} |1893 | data-sort-value="D" |разновиден | data-sort-value="B" |= het. |- |''Papaver hybridum'' var. ''lanuginosum'' {{small|Fedde}} |1909 | data-sort-value="D" |разновиден | data-sort-value="B" |= het. |- |''Papaver hybridum'' f. ''latifolium'' {{small|Maire & Weiller}} |1939 | data-sort-value="F" |форма | data-sort-value="B" |= het. |- |''Papaver hybridum'' var. ''pinnatifidum'' {{small|Rouy & Foucaud}} |1893 | data-sort-value="D" |разновиден | data-sort-value="B" |= het. |- |''Papaver hybridum'' subsp. ''siculum'' {{small|(Guss.) Arcang.}} |1882 | data-sort-value="B" |подвид | data-sort-value="A" |≡ hom. |- |''Papaver hybridum'' var. ''siculum'' {{small|(Guss.) Raimondo & Spadaro}} |2007 | data-sort-value="D" |разновиден | data-sort-value="A" |≡ hom. |- |''Papaver hybridum'' var. ''tenuifolium'' {{small|L.Chevall.}} |1903 | data-sort-value="D" |разновиден | data-sort-value="B" |= het. |- |''Papaver siculum'' {{small|Guss.}} |1844 | data-sort-value="A" |вид | data-sort-value="A" |≡ hom. |- |''Roemeria hispida'' {{small|Stace}} |2017 | data-sort-value="A" |вид | data-sort-value="B" |= het. |- ! colspan="4" style="text-align: left;" |Notes: ≡ '''Објективни синоними'''; = '''Субјективни синоними''' |} ==Распространетост во Македонија== Во [[Македонија]] тоа е распространето по суви, тревести и каменливи места во низинските делови, но и како коровно растение. Познато за [[Катлановска Бања]], [[Пчиња (село)|Пчиња]], [[Штип]], [[Делисинци]], [[Оризари (Скопје)|Оризари]], [[Жеденска Клисура]], [[Таорска Клисура]]. Се посочува [[Николиќ]], [[Водно]], [[Велес]] и [[Градско]].<ref name="Флора на Македонија" /> == Наводи == {{наводи}} {{Taxonbar|from1=Q129646397|from2=Q149637}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] qs8b1qv85qtk6yd6w7mcepzt3tni7lh 10 1389337 5582109 5526340 2026-06-24T23:21:16Z SpectralWiz 106165 5582109 wikitext text/x-wiki {{Навкутија Општина во Грција | name = Мустафчево | state = {{{state|autocollapse}}} | munic = [[Мустафчево]] | group1 = [[Козлуџа]]<!--Κοτύλη--> | list1= * [[В’лканово]]<!--Αιμόνιο--> * [[Демирџик]]<!--Δημάρι--> * [[Козлуџа]]<!--Κοτύλη--> * [[Пашевик]]<!--Πάχνη--> | group2 = [[Л’џа (Скечанско)|Л’џа]]<!--Θέρμες--> | list2= * [[Горна Л’џа]]<!--Άνω Θέρμες--> * [[Исмаил Маала]]<!--Διάσπαρτο--> * [[Кошналар]]<!--Κοττάνη--> * [[Л’џа (Скечанско)|Л’џа]]<!--Θέρμες--> * [[Мемково]]<!--Μέδουσα--> * [[Средна Л’џа]]<!--Μέσες Θέρμες--> * [[Сареле]]<!--Κίδαρις--> * [[Скечанска Бања|Топли Извори]]<!--Ιαματικές Πηγές--> | group3 = [[Мустафчево]]<!--Μύκη--> | list3= * [[Бара (Скечанско)|Бара]]<!--Στήριγμα--> * [[Басајково]]<!--Μάνταινα--> * [[Братанково]]<!--Γοργόνα--> * [[Брештене]]<!--Ωραίο--> * [[Василохори]]<!--Βασιλοχώρι--> ¹ * [[Горна К’р Маала]]<!--Άνω Κίρρα--> * '''[[Долапан]]'''<!--Σμίνθη--> ² * [[Ѓокчебунар]]<!--Γλαύκη--> * [[Егнила]]<!--Άλμα--> * [[Елмали]]<!--Μελίβοια--> * [[Зумбулче]]<!--Ζουμπούλι--> * [[Кетенлик]]<!--Κένταυρος--> * [[Козловец]]<!--Κρανιά--> ¹ * [[Кочина (Скечанско)|Кочина]]<!--Κότινο--> * [[Круша (Скечанско)|Круша]]<!--Αχλαδιά--> ¹ * [[Кула (Скечанско)|Кула]]<!--Πύργος--> * [[К’р Маала]]<!--Κίρρα--> * [[Лежачко]]<!--Κουτσομύτης--> * [[Летница (Скечанско)|Летница]]<!--Όασις--> * [[Љулка]]<!--Αιώρα--> * [[Мустафчево]]<!--Μύκη--> * [[Пара Маала]]<!--Χρυσό--> * [[Присојката]]<!--Σούλα--> * [[Пулево (Скечанско)|Пулево]]<!--Προσήλιο--> * [[Рахи (Скечанско)|Рахи]]<!--Ράχη--> ¹ * [[Саднево]]<!--Κύκνος--> * [[Стамотско]]<!--Σταμάτι--> * [[Секизбунар]]<!--Πανέρι--> * [[Теотоково]]<!--Θεοτόκος--> * [[Тригоно]]<!--Τρίγωνο--> * [[Турлу Тарла]]<!--Διάφορο--> * [[Чај Маала (Мустафчево)|Чај Маала]]<!--Ρεύμα--> * [[Чепердаг]]<!--Καπνόανθος--> ¹ * [[Чука (Скечанско)|Чука]]<!--Κορυφή--> * [[Шахин]]<!--Εχίνος--> * [[Широка Полјана (Скечанско)|Широка Полјана]]<!--Σιρόκο--> | group4 = [[Синиково]]<!--Σάτρες--> | list4= * [[Долово]]<!--Ακραίος--> * [[Дур Маала (Синиково)|Дур Маала]]<!--Ποταμοχώρι--> * [[Дургутлар]]<!--Δουργούτι--> * [[Корчалар]]<!--Λυκότοπος--> * [[Синиково]]<!--Σάτρες--> * [[Согучак]]<!--Πολύσκι--> * [[Татар Месе]]<!--Γιδότοπος--> * [[Ќоруклер]]<!--Κούνδουρος--> * [[Угурли (Скечанско)|Угурли]]<!--Καλότυχο--> * [[Чај Маала (Синиково)|Чај Маала]]<!--Ρεματιά--> * [[Чалаперде]]<!--Τσαλαπετεινός--> * [[Џами Маала (Скечанско)|Џами Маала]]<!--Τέμενος--> | below =¹ ''Без трајни жители.'' •&nbsp;² ''Општинско седиште од 1997 г.'' }}<noinclude> {{расклоп}} [[Категорија:Предлошки за општини во Грција]] [[Категорија:Мустафчево|Ψ]] </noinclude><includeonly>[[Категорија:Населени места во Скеча (округ)]]</includeonly> 3msx3um2w79lg4eb1u998zs3ipcvszu 0 1389468 5582039 5566411 2026-06-24T20:22:56Z Виолетова 1975 5582039 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Tufted vetch close 800.jpg|display_parents=2|taxon=Vicia cracca|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]}} '''Птичји граор''' ''(Vicia cracca'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое спаѓа во семејството [[Бобови]]. Потекнува од [[Европа]] и [[Азија]]. Се јавува и на други континенти како воведен вид, вклучувајќи ја и Северна Америка, каде што е чест [[плевел]]. Најчесто се јавува во места со нарушени живеалишта, вклучувајќи ги и старите полиња и рововите покрај патиштата. == Опис == Птичји граор спаѓа во семејството Fabaceae и е сличен на [[грашок]]от по раст, со искачувачки стебла што достигнуваат висини до 150 сантиметри.<ref name="Parnell 12">Parnell, J. and Curtis, T. (2012). ''Webb's An Irish Flora.'' Cork University Press. {{ISBN|978-185918-4783}}</ref> Испушта разгранети [[Витица (ботаника)|ластари]] слични на јамката од врвовите на [[лист]]овите кога ќе дојде во контакт со друго растение, при што безбедно ќе се прицврсти. Ова може да предизвика „давење“ на помалите растенија. Едно растение може да достигне должина (или висина) од 2 метра со бел корен, кој може да се протега до 1 метар. Листовите се 3-8 сантиметри долги, пердувести, со 8-12 пара ливчиња, каде што секое ливче е 5-10 милиметри долго. Растението брзо расте и цвета обилно, испуштајќи од 10 до 40 еднострани гроздовидни цветови во облик на [[Цвет|грашок,]] кои се извишуваат од лисната пазува, во текот на доцниот пролетен период до крајот на летото. Цветовите најчесто се посетуваат од страна на бумбарите;<ref>{{Наведено списание|last=Van Der Kooi|first=C. J.|last2=Pen|first2=I.|last3=Staal|first3=M.|last4=Stavenga|first4=D. G.|last5=Elzenga|first5=J. T. M.|year=2015|title=Competition for pollinators and intra-communal spectral dissimilarity of flowers|url=https://www.researchgate.net/publication/273158762|journal=Plant Biology|volume=18|issue=1|pages=56–62|doi=10.1111/plb.12328|pmid=25754608}}</ref> кога цветовите паѓаат, се појавуваат ситни светло зелени мешунки од семе кои имаат должина од 10-20 милиметри, и тогаш започнуваат да се формираат.<ref>Clapham, A.R., Tutin, T.G. and Warburg, E.F. (1968). ''Excursion Flora of the British Isles.'' Cambridge University Press. {{ISBN|0 521 04656 4}}.</ref> Птичји граор е многу сличен на влакнестиот граор (''Vicia villosa''), но се разликува од него поради своето мазно стебло. [[Податотека:Vicia_cracca_MHNT.BOT.2005.0.968.jpg|лево|мини|Мешунки и семиња]] [[Семе]]нските мешунки се со должина од 2 сантиметри и содржат 6 до 8 семки.<ref name="webb">Webb, S.A., Parnell, J. and Doogue, D. (1996). ''An Irish Flora.'' Dundalgen Press Ltd. Dundalk. {{ISBN|0-85221-131-7}}.</ref> Тие наликуваат на семки од мал грашок. Ситните [[Семе|семки]] се зрели кога мешунките ќе поцрнат. Незрелите семки се отечени и имаат зелена нијанса, но се одолеваат кога ќе созреат. Мешунките се движат од светло-кафеава до темно-кафеава боја со црни точки. == Дистрибуција == ''Vicia cracca'' води потекло од Европа и Азија, но се дистрибуира и во некој области во Северна Америка.<ref name="Burnham">{{Наведена мрежна страница|url=http://climbers.lsa.umich.edu/?p=315|title=Vicia cracca|last=Burnham|first=Robyn J.|work=Climbers|publisher=University of Michigan|accessdate=12 February 2020}}</ref> == Одгледување и употреба == [[Податотека:Bombus_sylvarum_-_Vicia_cracca_-_Keila.jpg|лево|мини|Со ''Bombus sylvarum'']] Птичји граор е широко користен како [[Фуражни култури|фуражна]] култура за [[Домашно говедо|говеда]] и е корисен за други растенија, бидејќи како и другите мешункасти растенија, ја збогатува [[почва]]та во која расте со својата азотофиксација. Птичји граор е исто така многу „ценет“ од страна на [[пчели]]те и пеперутките како извор на [[нектар]]. Растението може да се користи и за спречување [[Ерозија|на ерозијата]]. Сопствениците на домашни миленици — [[птици]], како што се [[Тигрица (птица)|тигрица]], често го користат Птичји граор за исхрана, но покрај тоа можат да се исхрануваат и со лисја. Неговата употребливост како покривна култура и извор на [[зелено ѓубриво]] го поттикна воведувањето и одомаќинувањета на Птичји граор далеку надвор од неговиот автохтон опсег. Во [[Северна Америка]], растението е одомаќинето од јужна [[Канада]] до северниот дел на Јужна Каролина; во некои области се смета за [[Инвазивен вид|инвазивен]] [[плевел]] и неговата продажба може да биде регулирана. Птичји граор може да биде потенцијално штетен вид во областите каде што не е автохтон. Тој може да ги истисне автохтоните растенија, особено во области со нарушени почви каде што гравот може целосно да доминира, пред другите растенија да имаат шанса. Ова е особено заканувачки за проектите за реставрација [[Прерија|на прериите]] и другите природни живеалишта или рекултивација на земјиштето во Северна Америка. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?3691,4296,4299 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=VICR Профил на растенија од USDA] * [http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Vicia&Species=cracca Музеј Вашингтон Бурк] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Vicia+cracca Фото галерија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Фуражни култури]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Глушина]] [[Категорија:Флора на Македонија]] jq60k6fptkhjeyx6u0b481ej4ofir65 0 1389940 5582075 5559327 2026-06-24T21:28:21Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582075 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Caryophyllaceae - Silene vallesia.jpg |image_caption = Цвеќето ''Silene vallesia'' во [[Алпска ботаничка градина Ханусија|Алпската ботаничка градина Ханусија]] |genus = Silene |species = vallesia |authority = [[L.]] }} '''''Silene vallesia''''' — вид цветно растение од семејството [[Каранфили|''Caryophyllaceae'']]. == Опис == ''Silene vallesia'' може да достигне висина од 5 до 15 см.<ref name=":0">Кирил Мицевски: Флора на Република Македонија, МАНУ, Скопје, 1993 г., том 1, свеска 2, стр. 325-326</ref> Тоа е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] лепливо растение со растечки цветни стебла. Листовите се издолжено-ланцетни, спротивни, постепено помали, 1-3 сантиметри долги. Гроздот е со само 1-3 цветови, 2 до 2,5 мм долги. Ливчињата се бледо розови, со длабоки овални лобуси. Неговите цветовите цветаат од јуни до август. == Живеалиште == Овој вид е широко распространет низ западните [[Алпи]] до [[Апенини]]те. Ова растение расте во карпести предели, карпести пасишта и падини на надморска височина од 900 до 2500 метри надморска височина. Во Македонија расте единствено на планината [[Галичица]].<ref name=":0"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://luirig.altervista.org/flora/taxa/index2.php?scientific-name=silene+vallesia Luirig altervista] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250123182712/http://luirig.altervista.org/flora/taxa/index2.php?scientific-name=silene+vallesia |date=2025-01-23 }} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1759 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] dxh68n12x50arvbum2bj0b9jb0ih3ei 0 1389941 5582074 5559326 2026-06-24T21:26:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582074 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Silene gallica quinquevulnera.jpg |genus = Silene |species = gallica |authority = [[L.]] }}'''''Silene gallica''''' — вид [[цветно растение]] од семејството ''[[Caryophyllaceae]]'', познато и како '''розова ветерница'''. Потекнува од Евроазија и Северна Африка, но може да се најде низ поголемиот дел од умерениот свет како вообичаен [[плевел]] покрај патот. == Опис == ''Silene gallica'' е исправена или полуисправена едногодишна билка која во височина расте до 50 см, неговото разгрането стебло е обложено со долги ,виткани влакна и пократки жлездести влакна. Спротивните, цели ,листови во облик на копје имаат остри врвови, се до 3.5 см долги на долните делови од растението, а помали на горните делови. Цветовите растат во терминална инфлоресценција на врвот од стеблото, а некои се појавуваат во лисните оски. Секој цвет има цевчеста чашка од споени чашки обложени со десет зелени или виолетово-црвени вени. Чашката е обложена со долги, понекогаш жлездести, влакна и се надувува со плодови. Постојат пет бели, розови или двобојни, шпатуласти ливчиња, секое со мал додаток во основата. Постојат десет прашници и три стила. Плодот е кафеава, овална капсула со шест апикални заби.<ref name="Mohlenbrock">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=UP4FnDJHYpsC&pg=PP237|title=Flowering Plants: Pokeweeds, Four-o'clocks, Carpetweeds, Cacti, Purslanes, Goosefoots, Pigweeds, and Pinks|last=Mohlenbrock, Robert H.|publisher=SIU Press|year=2001|isbn=978-0-8093-2380-7|page=237}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Овој вид, по потекло од Европа, има субмедитеранска/субатлантска дистрибуција. На Британските острови најчесто се јавува во близина на брегот на Англија, Велс, Шкотска и Ирска, но исто така и спорадично во внатрешноста. Се среќава во песокливи или чакалести, често кисели почви во обработливи полиња, на пустелии и на ѕидови, како и на сиромашни суви пасишта на брегот и на песочни дини во [[Каналски Острови|Каналските Острови]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/silene-gallica|title=''Silene gallica''|work=Online Atlas of the British and Irish Flora|accessdate=8 March 2020}}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во Македонија расте на тревести и каменливи места, и се посочува само за два локалитета, и тоа: село [[Николиќ]] кај Нов Дојран и [[Градско]].<ref name=":0">Кирил Мицевски: Флора на Република Македонија, МАНУ, Скопје, 1993 г., том 1, свеска 2, стр. 345</ref> == Статус == Ова растение е во долгорочен пад, особено во посеверните делови на Европа, и повеќе не е присутно во многу внатрешни места во Велика Британија и Ирска, со намалување на популацијата од 80% во последните десет години, според пријавеното во 2006 година. Ова може да се должи на промени во земјоделските практики. Наведено е како приоритетен вид во Велика Британија, а Црвената листа на податоци на Велика Британија го рангира како загрозен вид.<ref name="NIPriority">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.habitas.org.uk/priority/species.asp?item=2991|title=''Silene gallica'' – small-flowered catchfly|last=Forbes, Ralph|work=Northern Ireland Priority Species|accessdate=8 March 2020}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2907,3003,3015 ucjeps.berkeley.edu] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=SIGA Профил на растенија од Министерството за земјоделство на САД] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=242348995 Флора на Северна Америка] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Silene+gallica Фото галерија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 6cxcg7nyqcv5g0eqg3ojw6yogaf29m1 0 1390385 5581933 5581550 2026-06-24T15:52:27Z Carshalton 30527 /* Група Л */ 5581933 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Јужна Африка|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Михал Садилек|Садилек]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|83|пен.}} [[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Мокоена]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67.442 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Луис Ромо|Ромо]] {{goal|50}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.522 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Босна и Херцеговина|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|74}}, {{goal|90}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|84}} *[[Гранит Џака|Џака]] {{goal|90+7|пен.}} |голови2 = *{{goal|90+3}} [[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.026 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Катар|6–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|16}} *[[Џонатан Дејвид|Џ. Дејвид]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}} *[[Нејтн Салиба|Салиба]] {{goal|64}} *[[Мохамед Манај|Манај]] {{goal|75|авт.}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|CHL}} [[Кристијан Гарај]] }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Мароко|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Хаити|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Матеуш Куња|Куња]] {{goal|23}}, {{goal|36}} *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|45+3}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = *[[Камерон Брџис|Брџис]] {{goal|11|авт.}} *[[Алекс Фриман|Фриман]] {{goal|43}} |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - Парагвај|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Матијас Галарса|Галарса]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Брег на Слоновата Коска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|30}} [[Франк Кесие|Кесие]] |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.598 |судија = {{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг]] }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Шведска|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Брајан Броби|Броби]] {{goal|{{0}}5}}, {{goal|17}} *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|47}}, {{goal|54}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Јапонија|0–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = * {{goal|{{0}}4}} [[Даичи Камада|Камада]] * {{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ајасе Уеда|Уеда]] * {{goal|69}} [[Џунја Ито|Џ. Ито]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|HUN}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Иран|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.317 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Египет|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Фин Срман|Срман]] {{goal|15}} |голови2 = *{{goal|58}} [[Мостафа Зико|Зико]] *{{goal|67}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{goal|82}} [[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Саудиска Арабија|4–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = *[[Ламин Јамал|Јамал]] {{goal|10}} *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|21}}, {{goal|24}} *[[Хасан Ал-Тамбакти|Ал-Тамбакти]] {{goal|49|авт.}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Зелен ’Рт|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] {{goal|44}} *[[Агустин Канобио|Канобио]] {{goal|45+6}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Кевин Пина (фудбалер)|К. Пина]] *{{goal|61}} [[Елио Варела|Варела]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.003 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|14}}, {{goal|54}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Маркус Холмгрен Педерсен|Педерсен]] {{goal|43}} *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |голови2 = *{{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Австрија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Алжир|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Низар Ал-Рашан|Ал-Рашдан]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|69}} [[Надир Бенбуали|Бенбуали]] *{{goal|86}} [[Амин Гуири|Гуири]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.371 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Хрватска|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|12|пен.}}, {{goal|42}} *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{goal|47}} *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] {{goal|85}} |голови2 = *{{goal|36}} [[Мартин Батурина|Батурина]] *{{goal|45+5}} [[Петар Муса|Муса]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.389 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Гана - Панама|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = *[[Кејлеб Јиренки|Јиренки]] {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 42.942 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Гана|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.983 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Хрватска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{Светско првенство во фудбал 2026}} {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] 9c5sz49qo5roijl1qkscl0u4iqhbmol 5581934 5581933 2026-06-24T15:53:33Z Carshalton 30527 /* Група Л */ 5581934 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Јужна Африка|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Михал Садилек|Садилек]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|83|пен.}} [[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Мокоена]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67.442 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Луис Ромо|Ромо]] {{goal|50}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.522 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Босна и Херцеговина|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|74}}, {{goal|90}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|84}} *[[Гранит Џака|Џака]] {{goal|90+7|пен.}} |голови2 = *{{goal|90+3}} [[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.026 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Катар|6–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|16}} *[[Џонатан Дејвид|Џ. Дејвид]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}} *[[Нејтн Салиба|Салиба]] {{goal|64}} *[[Мохамед Манај|Манај]] {{goal|75|авт.}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|CHL}} [[Кристијан Гарај]] }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Мароко|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Хаити|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Матеуш Куња|Куња]] {{goal|23}}, {{goal|36}} *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|45+3}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = *[[Камерон Брџис|Брџис]] {{goal|11|авт.}} *[[Алекс Фриман|Фриман]] {{goal|43}} |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - Парагвај|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Матијас Галарса|Галарса]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Брег на Слоновата Коска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|30}} [[Франк Кесие|Кесие]] |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.598 |судија = {{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг]] }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Шведска|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Брајан Броби|Броби]] {{goal|{{0}}5}}, {{goal|17}} *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|47}}, {{goal|54}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Јапонија|0–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = * {{goal|{{0}}4}} [[Даичи Камада|Камада]] * {{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ајасе Уеда|Уеда]] * {{goal|69}} [[Џунја Ито|Џ. Ито]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|HUN}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Иран|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.317 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Египет|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Фин Срман|Срман]] {{goal|15}} |голови2 = *{{goal|58}} [[Мостафа Зико|Зико]] *{{goal|67}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{goal|82}} [[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Саудиска Арабија|4–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = *[[Ламин Јамал|Јамал]] {{goal|10}} *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|21}}, {{goal|24}} *[[Хасан Ал-Тамбакти|Ал-Тамбакти]] {{goal|49|авт.}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Зелен ’Рт|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] {{goal|44}} *[[Агустин Канобио|Канобио]] {{goal|45+6}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Кевин Пина (фудбалер)|К. Пина]] *{{goal|61}} [[Елио Варела|Варела]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.003 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|14}}, {{goal|54}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Маркус Холмгрен Педерсен|Педерсен]] {{goal|43}} *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |голови2 = *{{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Австрија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Алжир|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Низар Ал-Рашан|Ал-Рашдан]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|69}} [[Надир Бенбуали|Бенбуали]] *{{goal|86}} [[Амин Гуири|Гуири]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.371 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Хрватска|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|12|пен.}}, {{goal|42}} *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{goal|47}} *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] {{goal|85}} |голови2 = *{{goal|36}} [[Мартин Батурина|Батурина]] *{{goal|45+5}} [[Петар Муса|Муса]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.389 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Гана - Панама|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = *[[Кејлеб Јиренки|Јиренки]] {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 42.942 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Гана|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.983 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Хрватска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|54}} [[Анте Будимир|Будимир]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{Светско првенство во фудбал 2026}} {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] adwupi1s4bwq782hw4w34az9l84nhjy 5581956 5581934 2026-06-24T16:12:18Z Carshalton 30527 /* Група К */ 5581956 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Јужна Африка|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Михал Садилек|Садилек]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|83|пен.}} [[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Мокоена]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67.442 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Луис Ромо|Ромо]] {{goal|50}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.522 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Босна и Херцеговина|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|74}}, {{goal|90}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|84}} *[[Гранит Џака|Џака]] {{goal|90+7|пен.}} |голови2 = *{{goal|90+3}} [[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.026 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Катар|6–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|16}} *[[Џонатан Дејвид|Џ. Дејвид]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}} *[[Нејтн Салиба|Салиба]] {{goal|64}} *[[Мохамед Манај|Манај]] {{goal|75|авт.}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|CHL}} [[Кристијан Гарај]] }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Мароко|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Хаити|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Матеуш Куња|Куња]] {{goal|23}}, {{goal|36}} *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|45+3}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = *[[Камерон Брџис|Брџис]] {{goal|11|авт.}} *[[Алекс Фриман|Фриман]] {{goal|43}} |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - Парагвај|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Матијас Галарса|Галарса]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Брег на Слоновата Коска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|30}} [[Франк Кесие|Кесие]] |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.598 |судија = {{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг]] }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Шведска|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Брајан Броби|Броби]] {{goal|{{0}}5}}, {{goal|17}} *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|47}}, {{goal|54}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Јапонија|0–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = * {{goal|{{0}}4}} [[Даичи Камада|Камада]] * {{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ајасе Уеда|Уеда]] * {{goal|69}} [[Џунја Ито|Џ. Ито]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|HUN}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Иран|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.317 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Египет|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Фин Срман|Срман]] {{goal|15}} |голови2 = *{{goal|58}} [[Мостафа Зико|Зико]] *{{goal|67}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{goal|82}} [[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Саудиска Арабија|4–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = *[[Ламин Јамал|Јамал]] {{goal|10}} *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|21}}, {{goal|24}} *[[Хасан Ал-Тамбакти|Ал-Тамбакти]] {{goal|49|авт.}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Зелен ’Рт|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] {{goal|44}} *[[Агустин Канобио|Канобио]] {{goal|45+6}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Кевин Пина (фудбалер)|К. Пина]] *{{goal|61}} [[Елио Варела|Варела]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.003 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|14}}, {{goal|54}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Маркус Холмгрен Педерсен|Педерсен]] {{goal|43}} *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |голови2 = *{{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Австрија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Алжир|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Низар Ал-Рашан|Ал-Рашдан]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|69}} [[Надир Бенбуали|Бенбуали]] *{{goal|86}} [[Амин Гуири|Гуири]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.371 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - Узбекистан|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|{{0}}6}}, {{goal|39}} * [[Нуно Мендеш (фудбалер 2002)|Мендеш]] {{goal|17}} * [[Абдувохид Нематов|Нематов]] {{goal|60|авт.}} * [[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|87}} |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Жајед]] }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - ДР Конго|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = * [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.358 |судија = {{flasgsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Хрватска|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|12|пен.}}, {{goal|42}} *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{goal|47}} *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] {{goal|85}} |голови2 = *{{goal|36}} [[Мартин Батурина|Батурина]] *{{goal|45+5}} [[Петар Муса|Муса]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.389 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Гана - Панама|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = *[[Кејлеб Јиренки|Јиренки]] {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 42.942 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Гана|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.983 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Хрватска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|54}} [[Анте Будимир|Будимир]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{Светско првенство во фудбал 2026}} {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] 99v3keguv4v191vl61y78fgvllklvby 5581957 5581956 2026-06-24T16:12:50Z Carshalton 30527 /* Група К */ 5581957 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Јужна Африка|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Михал Садилек|Садилек]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|83|пен.}} [[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Мокоена]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67.442 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Луис Ромо|Ромо]] {{goal|50}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.522 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Босна и Херцеговина|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|74}}, {{goal|90}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|84}} *[[Гранит Џака|Џака]] {{goal|90+7|пен.}} |голови2 = *{{goal|90+3}} [[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.026 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Катар|6–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|16}} *[[Џонатан Дејвид|Џ. Дејвид]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}} *[[Нејтн Салиба|Салиба]] {{goal|64}} *[[Мохамед Манај|Манај]] {{goal|75|авт.}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|CHL}} [[Кристијан Гарај]] }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Мароко|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Хаити|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Матеуш Куња|Куња]] {{goal|23}}, {{goal|36}} *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|45+3}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = *[[Камерон Брџис|Брџис]] {{goal|11|авт.}} *[[Алекс Фриман|Фриман]] {{goal|43}} |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - Парагвај|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Матијас Галарса|Галарса]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Брег на Слоновата Коска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|30}} [[Франк Кесие|Кесие]] |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.598 |судија = {{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг]] }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Шведска|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Брајан Броби|Броби]] {{goal|{{0}}5}}, {{goal|17}} *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|47}}, {{goal|54}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Јапонија|0–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = * {{goal|{{0}}4}} [[Даичи Камада|Камада]] * {{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ајасе Уеда|Уеда]] * {{goal|69}} [[Џунја Ито|Џ. Ито]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|HUN}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Иран|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.317 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Египет|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Фин Срман|Срман]] {{goal|15}} |голови2 = *{{goal|58}} [[Мостафа Зико|Зико]] *{{goal|67}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{goal|82}} [[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Саудиска Арабија|4–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = *[[Ламин Јамал|Јамал]] {{goal|10}} *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|21}}, {{goal|24}} *[[Хасан Ал-Тамбакти|Ал-Тамбакти]] {{goal|49|авт.}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Зелен ’Рт|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] {{goal|44}} *[[Агустин Канобио|Канобио]] {{goal|45+6}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Кевин Пина (фудбалер)|К. Пина]] *{{goal|61}} [[Елио Варела|Варела]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.003 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|14}}, {{goal|54}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Маркус Холмгрен Педерсен|Педерсен]] {{goal|43}} *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |голови2 = *{{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Австрија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Алжир|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Низар Ал-Рашан|Ал-Рашдан]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|69}} [[Надир Бенбуали|Бенбуали]] *{{goal|86}} [[Амин Гуири|Гуири]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.371 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - Узбекистан|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|{{0}}6}}, {{goal|39}} * [[Нуно Мендеш (фудбалер 2002)|Мендеш]] {{goal|17}} * [[Абдувохид Нематов|Нематов]] {{goal|60|авт.}} * [[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|87}} |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Жајед]] }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - ДР Конго|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = * [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.358 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Хрватска|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|12|пен.}}, {{goal|42}} *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{goal|47}} *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] {{goal|85}} |голови2 = *{{goal|36}} [[Мартин Батурина|Батурина]] *{{goal|45+5}} [[Петар Муса|Муса]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.389 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Гана - Панама|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = *[[Кејлеб Јиренки|Јиренки]] {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 42.942 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Гана|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.983 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Хрватска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|54}} [[Анте Будимир|Будимир]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{Светско првенство во фудбал 2026}} {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] e3ehb4ejwysywa59ctifglodbq4dq1d 5581958 5581957 2026-06-24T16:13:38Z Carshalton 30527 /* Група К */ 5581958 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |1||1||0||0||2||0||+2||3 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|KOR}} |1||1||0||0||2||1||+1||3 |- style="background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CZE|}} |1||0||0||1||1||2||–1||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|RSA|}} |1||0||0||1||0||2||–2||0 |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулиан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Јужна Африка|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Михал Садилек|Садилек]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|83|пен.}} [[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Мокоена]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67.442 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Луис Ромо|Ромо]] {{goal|50}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.522 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = |судија = }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|CAN|}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|BIH}} |1||0||1||0||1||1||0||1 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|QAT|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SUI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Босна и Херцеговина|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|74}}, {{goal|90}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|84}} *[[Гранит Џака|Џака]] {{goal|90+7|пен.}} |голови2 = *{{goal|90+3}} [[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.026 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Катар|6–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|16}} *[[Џонатан Дејвид|Џ. Дејвид]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}} *[[Нејтн Салиба|Салиба]] {{goal|64}} *[[Мохамед Манај|Манај]] {{goal|75|авт.}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|CHL}} [[Кристијан Гарај]] }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|HAI|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SCO|}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Мароко|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Хаити|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Матеуш Куња|Куња]] {{goal|23}}, {{goal|36}} *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|45+3}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|PAR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUS}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = *[[Камерон Брџис|Брџис]] {{goal|11|авт.}} *[[Алекс Фриман|Фриман]] {{goal|43}} |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - Парагвај|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Матијас Галарса|Галарса]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = |судија = }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = |судија = }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CUW}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|CIV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|ECU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Брег на Слоновата Коска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|30}} [[Франк Кесие|Кесие]] |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.598 |судија = {{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг]] }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Шведска|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Брајан Броби|Броби]] {{goal|{{0}}5}}, {{goal|17}} *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|47}}, {{goal|54}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Јапонија|0–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = * {{goal|{{0}}4}} [[Даичи Камада|Камада]] * {{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ајасе Уеда|Уеда]] * {{goal|69}} [[Џунја Ито|Џ. Ито]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|HUN}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Иран|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.317 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Египет|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Фин Срман|Срман]] {{goal|15}} |голови2 = *{{goal|58}} [[Мостафа Зико|Зико]] *{{goal|67}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{goal|82}} [[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = |судија = }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = |судија = }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|SAU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|URU}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Саудиска Арабија|4–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = *[[Ламин Јамал|Јамал]] {{goal|10}} *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|21}}, {{goal|24}} *[[Хасан Ал-Тамбакти|Ал-Тамбакти]] {{goal|49|авт.}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Зелен ’Рт|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] {{goal|44}} *[[Агустин Канобио|Канобио]] {{goal|45+6}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Кевин Пина (фудбалер)|К. Пина]] *{{goal|61}} [[Елио Варела|Варела]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.003 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = |судија = }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = |судија = }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|SEN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|IRQ}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|14}}, {{goal|54}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Маркус Холмгрен Педерсен|Педерсен]] {{goal|43}} *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |голови2 = *{{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = |судија = }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = |судија = }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|ALG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|AUT}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Австрија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Алжир|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Низар Ал-Рашан|Ал-Рашдан]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|69}} [[Надир Бенбуали|Бенбуали]] *{{goal|86}} [[Амин Гуири|Гуири]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.371 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = |судија = }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|POR}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|COD}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|UZB}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|COL}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - Узбекистан|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|{{0}}6}}, {{goal|39}} * [[Нуно Мендеш|Мендеш]] {{goal|17}} * [[Абдувохид Нематов|Нематов]] {{goal|60|авт.}} * [[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|87}} |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Жајед]] }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - ДР Конго|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = * [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.358 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = |судија = }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style=background:#CCFFFF;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |0||0||0||0||0||0||0||0 |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Хрватска|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|12|пен.}}, {{goal|42}} *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{goal|47}} *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] {{goal|85}} |голови2 = *{{goal|36}} [[Мартин Батурина|Батурина]] *{{goal|45+5}} [[Петар Муса|Муса]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.389 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Гана - Панама|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = *[[Кејлеб Јиренки|Јиренки]] {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 42.942 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Гана|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.983 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Хрватска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|54}} [[Анте Будимир|Будимир]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = |судија = }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = – |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = |судија = }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=27%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' || style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || '''0''' |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{Светско првенство во фудбал 2026}} {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] ggvhgb8uadojxl98pn4zq7bfeu0ld4g 0 1391932 5582095 5541732 2026-06-24T22:02:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582095 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Видеоигра | title = | image = Terraria Steam artwork.jpg | alt = Лик во сребрен оклоп со факел и копач, со логото на Terraria под ликот | developer = [[Re-Logic]]{{efn|name=developer|Портирана на мобилни и конзолни платформи од страна на [[DR Studios]].<ref>{{cite news |last1=Carpenter |first1=Nicole |title=Kongregate, Digital Bros. Cut Jobs in a Growing Wave of Video Game Industry Layoffs |url=https://www.polygon.com/23962772/kongregate-505-games-digital-bros-layoffs-2023 |access-date=March 12, 2026 |work=[[Polygon (website)|Polygon]] |date=November 15, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202065144/https://www.polygon.com/23962772/kongregate-505-games-digital-bros-layoffs-2023 |archive-date=December 2, 2023}}</ref> Мобилната верзија претходно била развивана од Codeglue.<ref name="Codeglue">"[https://www.codeglue.com/projects/terraria/ Terraria]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}". Codeglue.</ref> Верзијата за конзоли претходно била развивана од [[Pipeworks Studios]] и [[Engine Software]].<ref name="Purchese-2012">Purchese, Robert (2012). "[https://www.eurogamer.net/terraria-release-date-announced-for-ps3-and-xbox-360 Terraria release date announced for PS3 and Xbox 360]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}". Eurogamer.</ref><ref name="Pipeworks">"[https://pipeworks.com/games/terraria/ Terraria]". Pipeworks Studios.</ref>}} | publisher = [[505 Games]]{{efn|name=publisher|Верзиите за компјутер се самостојно објавени од [[Re-Logic]]; малопродажната верзија за Windows во Европа била објавена од [[Headup Games]].<ref>{{cite news |last1=Hillier |first1=Brenna |title=''Terraria'' and ''Binding of Isaac'' to See Physical Release in Europe |url=https://www.vg247.com/terraria-and-binding-of-isaac-to-see-physical-release-in-europe |access-date=March 12, 2026 |work=[[VG247]] |date=November 7, 2011}}</ref> Јапонската верзија е објавена од [[Spike Chunsoft]].<ref name="Gifford-2013">Gifford, Kevin (2013). "[https://www.polygon.com/2013/1/30/3932226/terraria-coming-to-ps3-in-japan-with-new-armor-and-monsters Terraria coming to PS3 in Japan]{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}". Polygon.</ref>}} | platforms = {{Collapsible list|title={{nobold|[[Windows]]}} | [[PlayStation 3]] | [[Xbox 360]] | [[PlayStation Vita]] | [[iOS]] | [[Андроид (оперативен систем)|Android]] | [[Windows Phone]] | [[PlayStation 4]] | [[Xbox One]] | [[macOS]] | [[Linux]] | [[Nintendo 3DS]] | [[Wii U]] | [[Nintendo Switch]] | [[Google Stadia]] }} | released = {{Collapsible list|title={{nobold|16 мај 2011}} | '''Windows''' | 16 мај 2011 | '''PlayStation 3''' | {{знамеикона|САД}} 26 март 2013<br />PAL: 15 мај 2013 | '''Xbox 360''' | 27 март 2013 | '''PlayStation Vita''' | PAL: 11 декември 2013<br />{{знамеикона|САД}} 17 декември 2013 | '''iOS''' | 29 август 2013 | '''Android''' | 13 септември 2013 | '''Windows Phone''' | 12 септември 2014 | '''PlayStation 4''' | 11 ноември 2014 | '''Xbox One''' | 14 ноември 2014 | '''macOS''', '''Linux''' | 12 август 2015 | '''Nintendo 3DS''' | 10 декември 2015 | '''Wii U''' | PAL: 24 јуни 2016<br />{{знамеикона|САД}} 28 јуни 2016 | '''Nintendo Switch''' | 27 јуни 2019 | '''Google Stadia''' | 18 март 2021 }} | genre = [[Акционо-авантуристичка игра|акциона авантура]], песочник | modes = [[Едноиграчка игра|едноиграчки]], [[Повеќеиграчка игра|повеќеиграчки]] | producer = Витни Спинкс | designer = {{Unbulleted list | Ендру „Redigit“ Спинкс | Витни Спинкс | Јорај Омер }} | programmer = {{Unbulleted list | Јорај Омер | Ендру „Redigit“ Спинкс | Крис Беднарц }} | artist = {{Unbulleted list | Виктор Моура | Џејмс Хејс | Џим Кјексруд }} | composer = Скот Лојд Шели | version = 1.4.5 ''Bigger & Boulder'' (27 јануари 2026) | media = оптички диск, дигитална распределба, [[DVD]], Blu-ray и Nintendo Switch | input = [[тастатура]], [[сметачко глувче|глувче]], контролер, [[допирен екран]] и [[џоистик]] | engine = Microsoft XNA }} '''''Terraria'''''{{efn|''[[Множина|мн.]]'' од '''''Terrarium''''' — [[терариум]]<ref>{{Cite web |url=https://en.wiktionary.org/wiki/terraria#English |title=Terraria во Викиречник |archive-date=2025-01-14 |access-date=2025-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114140447/https://en.wiktionary.org/wiki/terraria#English |url-status=live }}</ref>}} — [[акционо-авантуристичка игра]] од типот песочник, развиена од американското студио [[Re-Logic]]. Била објавена во 2011 г. за [[персонален компјутер|сметачи]] со [[Microsoft Windows]] преку системот за дигитална распределба [[Steam (софтвер)|Steam]]. По објавувањето, ''Terraria'' била портирана на други [[оперативен систем|оперативни системи]] за лични сметачи и мобилни уреди, како и на играчки конзоли. Компанијата Codeglue ја издала играта за мобилни уреди, додека [[505 Games]], Spike Chunsoft и Pipeworks Software ја издале за конзоли. Студиото Spike Chunsoft ја локализирало играта во Јапонија, а Headup Games во Германија. Играта, развиена со користење на алатките [[Microsoft XNA]], на играчот му дава процедурно генериран и променлив [[дводимензионален простор|двомерен]] свет. Покрај собирањето ресурси и изградбата на објекти, во [[Играчки процес|играчкиот процес]] на ''Terraria'' големо внимание се посветува и на истражувањето на светот, потрагата по богатства и борбите со непријателите. ''Terraria'' добила многубројни потврдни оцени од играчкиот печат. Критичарите ја пофалиле можноста за повторно играње, големиот број предмети и суштества, што го прави истражувањето на светот уште поинтересно. Освен тоа, тие ја пофалиле двомерната графика, слична на видеоигрите од епохата на 16-битната конзола [[Super Nintendo Entertainment System|SNES]], како и музиката во чиптјун-стил. Играчките списанија честопати го споредувале играчкиот процес на ''Terraria'' со ''[[Minecraft]]''. ''Terraria'' постигнала огромен трговски успех: заклучно со 2024 г., на сите платформи се продадени над 58 милиони примероци. Во 2013 г., [[Ендру Спинкс]] изјавил дека планира да објави продолжение — ''Terraria 2''. Во 2015 г., Re-Logic го најавиле [[спиноф]]-проектот ''Terraria: Otherworld'', но во 2018 г. играта била откажана. == Оценки и одзиви == ''Terraria'' добила општо потврдни одзиви од критичарите: на веб-страницата [[Metacritic]], играта има просечна оценка 83/100, заснована на 29 рецензии. Рецензентот од [[Destructoid]] ја пофалил играта за нејзината „интензивна длабочина“.<ref>{{Cite web|url=http://www.destructoid.com/impressions-terraria-201941.phtml|title=Impressions: Terraria|last=Devore, Jordan|date=25 мај 2011|publisher=[[Destructoid]]|accessdate=28 мај 2011}}</ref> Многумина ја опишале играта како 2D-верзија на [[Minecraft|''Minecraf''t]].<ref>{{cite news |url=http://www.videogame.it/indie-games/97025/un-tris-di-mini-recensioni.html |title=Un tris di mini-recensioni |last=Castelli |first=Stefano |date=23 мај 2011 |work=Videogame.it |accessdate=28 мај 2011}}</ref> [[GameZone]] на играта ѝ доделил 9 од 10 бода.<ref>{{Cite web|url=http://pc.gamezone.com/reviews/item/terraria/|title=Terraria Review &#124; Review &#124; Terraria &#124; GameZone|last=Sanchez|first=David|publisher=[[GameZone]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927220729/http://pc.gamezone.com/reviews/item/terraria|archivedate=2011-09-27|accessdate=2012-04-07}}</ref> == Белешки == {{notelist}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://terraria.org}} [[Категорија:Игри за Windows]] [[Категорија:Игри за Андроид]] [[Категорија:Игри за Xbox One]] [[Категорија:Игри за Линукс]] [[Категорија:Игри за Nintendo Switch]] [[Категорија:Игри за PlayStation 4]] [[Категорија:Игри за iOS]] [[Категорија:Игри за PlayStation 3]] [[Категорија:Игри за Xbox 360]] [[Категорија:Игри за PlayStation Vita]] [[Категорија:Игри за Mac OS X]] it47v972wocduayb95xyz98jh572re9 0 1392588 5582153 5561835 2026-06-25T04:11:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582153 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | name = Јоси Бенајун | image = [[Податотека:Benayoun Haifa (2a).jpg|220px]] | fullname = Јоси Шаи Бенајун<ref>{{cite web |url=https://editorial.uefa.com/resources/01e4-0e69fa3be6ab-9af0130fa984-1000/2009_10_uefa_europa_league_disciplinary_chart_prior_to_semi-finals_second_leg.pdf |title=UEFA Europa League 2009/2010: Booking List Semi-Finals, Second Leg Match |page=3 |publisher=UEFA |access-date=18 September 2024}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1980|5|5|df=y}}<ref>{{Hugman|22268|access-date=27 March 2018}}</ref> | birth_place = [[Димона]], [[Израел]] | nationality = {{flagsport|ISR}} [[Израел]] | height = {{height|m=1.73}}<ref>{{cite web |url=https://www.maccabi-tlv.co.il/en/team/yossi-benayoun/ |title=Yossi Benayoun |publisher=Maccabi Tel Aviv F.C. |access-date=29 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319015055/https://www.maccabi-tlv.co.il/en/team/yossi-benayoun/ |archive-date=19 March 2017 |url-status=dead }}</ref> | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = | retired = 2019 <small>(39 г.)</small> | youthyears1 = 1989–1992 | youthclubs1 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Хапоел Димона | youthyears2 = 1992–1995 | youthclubs2 = {{Fb team Hapoel Be'er Sheva}} | youthyears3 = 1995–1996 | youthclubs3 = {{Fb team Ajax}} | youthyears4 = 1996–1997 | youthclubs4 = {{Fb team Hapoel Be'er Sheva}} | years1 = 1997–1998 | caps1 = 25 | goals1 = 15 | clubs1 = {{Fb team Hapoel Be'er Sheva}} | years2 = 1998–2002 | caps2 = 130 | goals2 = 55 | clubs2 = {{Fb team Maccabi Haifa}} | years3 = 2002–2005 | caps3 = 101 | goals3 = 20 | clubs3 = {{Fb team Racing Santander}} | years4 = 2005–2007 | caps4 = 63 | goals4 = 8 | clubs4 = {{Fb team West Ham United}} | years5 = 2007–2010 | caps5 = 92 | goals5 = 18 | clubs5 = {{Fb team Liverpool}} | years6 = 2010–2013 | caps6 = 14 | goals6 = 1 | clubs6 = {{Fb team Chelsea}} | years7 = 2011–2012 | caps7 = 19 | goals7 = 4 | clubs7 = →{{Fb team Arsenal}} | years8 = 2012 | caps8 = 6 | goals8 = 0 | clubs8 = →{{Fb team West Ham United}} | years9 = 2013-2014 | caps9 = 16 | goals9 = 3 | clubs9 = {{Fb team Queens Park Rangers}} | years10 = 2014–2016 | caps10 = 55 | goals10 = 11 | clubs10 = {{Fb team Maccabi Haifa}} | years11 = 2016–2017 | caps11 = 27 | goals11 = 1 | clubs11 = {{Fb team Maccabi Tel Aviv}} | years12 = 2017–2018 | caps12 = 14 | goals12 = 3 | clubs12 = {{Fb team Beitar Jerusalem}} | years13 = 2018–2019 | caps13 = 22 | goals13 = 7 | clubs13 = {{Fb team Maccabi Petah Tikva}} | years14 = 2019 | caps14 = 15 | goals14 = 0 | clubs14 = {{Fb team Beitar Jerusalem}} | nationalyears1 = 1995 | nationalcaps1 = 30 | nationalgoals1 = 6 | nationalteam1 = {{flagsport|ISR}} [[Фудбалска репрезентација на Израел под 16 години|Израел 16]] | nationalyears2 = 1996–1997 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 12 | nationalteam2 = {{flagsport|ISR}} [[Фудбалска репрезентација на Израел под 18 години|Израел 18]] | nationalyears3 = 1998–2001 | nationalcaps3 = 11 | nationalgoals3 = 5 | nationalteam3 = {{flagsport|ISR}} [[Фудбалска репрезентација на Израел под 21 година|Израел 21]] | nationalyears4 = 1998–2017 | nationalcaps4 = 102 | nationalgoals4 = 24 | nationalteam4 = {{flagsport|ISR}} [[Фудбалска репрезентација на Израел|Израел]] }} '''Јоси Шаи Бенајун''' (роден на [[5 мај]] [[1980]] година, во [[Димона]]) — [[Израел|израелски]] поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Роден во [[Димона]], во текот на својата кариера бил познат по прекарот „Дијамантот од Димона“ во Израел и се смета за еден од најголемите израелски фудбалери на сите времиња. Поголемиот дел од својата кариера, тој го поминал играјќи во [[Израел]] и [[Англија]] и бил [[капитен]] на [[Фудбалска репрезентација на Израел|израелската репрезентација]], чиј е рекордер по бројот на настапи (102) во моментов. Од 2023 година, работи како спортски директор на израелската репрезентација.<ref>{{cite web|date=24 May 2023|title=Top Israelis to Play in Europe|url=https://footballexpress.co.uk/top-israelis-to-play-in-europe/|website=FootballExpress.co.uk|access-date=23 May 2023|archive-date=23 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230523235555/https://footballexpress.co.uk/top-israelis-to-play-in-europe/|url-status=dead}}</ref> ==Биографија== Бенајун е роден во [[Димона]], [[Израел]], во семејство од [[Мароко|мароканско]] [[Сефарди|сефардско-еврејско]] потекло.<ref>{{cite web|url=https://www.complex.com/sports/2014/12/the-12-best-current-jewish-athletes/yossi-benayoun|title=The 12 Best Current Jewish AthletesYossi Benayoun|website=Complex}}</ref><ref>[http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-3059721,00.html Benayoun hopes to get Spanish nationality in August] [[Ynet]], 17:03:05</ref> Неговиот татко, Дуду Бенајун, исто така бил фудбалер.<ref>{{cite web|url=http://www.haokets.org/2014/09/15/%D7%A2%D7%9C-%D7%99%D7%99%D7%A6%D7%95%D7%92-%D7%9B%D7%A4%D7%99-%D7%A9%D7%9C%D7%99%D7%9E%D7%93-%D7%90%D7%95%D7%AA%D7%99-%D7%99%D7%95%D7%A1%D7%99-%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%95%D7%9F/|title=על ייצוג כפי שלימד אותי יוסי בניון – עמית בוטבול|work=העוקץ |date=15 September 2014|access-date=20 July 2016 |last1=נעמן |first1=יונית }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dimona.org/index.php?option=com_content&view=article&id=918:2010-11-04-22-00-10&catid=25&Itemid=233|title=הפועל דימונה אימפריה של פעם מסמך נוסטלגי מרגש.|last=igal|access-date=20 July 2016}}</ref> ==Технички карактеристики== Како напаѓачки настроен [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]], тој можел да игра и како [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од средниот ред|офанзивен играч од средниот ред]] и како [[Среден ред (фудбал)#Крило|лево крило]]. Поради неговата брзина и дриблинг, тој бил често споредуван со [[Кака]]. ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Бенајун ја започнал својата фудбалска кариера на возраст од 9 години, во екипата на Хапоел Димона. На 11-годишна возраст бил етикетиран како гениј, а на 13-годишна возраст неговото лице почнало да се појавува во израелските списанија. Во 1992 година, се преселил во [[ФК Хапоел Бершева|Хапоел Бершева]], каде за да може да присуствува на тренинг, тој стопирал 60 км во двата правци заедно со својот татко.<ref name=uefa>{{cite news|url=http://www.uefa.com/magazine/news/kind=512/newsid=319108.html |title=Benayoun the kid for Hammers |publisher=UEFA |date=22 July 2005 |access-date=11 July 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013092928/http://uefa.com/magazine/news/kind%3D512/newsid%3D319108.html |archive-date=13 October 2007 |url-status=dead }}</ref> Кога имал 15 години, [[ФК Ајакс|Ајакс]] го поканил Бенајун и неговото семејство во Холандија. До својот 16-ти роденден, тој бил најдобар стрелец и најдобар играч во младинскиот тим на Ајакс, па клубот му понудил четиригодишен професионален договор.<ref name=independent>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/incoming/the-kid-from-the-negev-desert-314820.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/incoming/the-kid-from-the-negev-desert-314820.html |archive-date=7 May 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=The Kid from the Negev Desert|first=Jason|last=Burt|work=The Independent|location=UK|date=24 September 2005|access-date=4 June 2014}}{{cbignore}}</ref> Сепак, на Бенајун и неговото семејство им било тешко да се прилагодат на Амстердам и се вратиле во Израел по осум месеци. ===Хапоел Бершева=== На 16-годишна возраст, тој бил промовиран во сениорскиот тим на [[ФК Хапоел Бершева|Хапоел Бершева]] за [[Лига Леумит 1997–1998]], но не можел да спречи клубот да испадне во втората лига на Израел. Во последниот натпревар од сезоната против [[ФК Макаби Хаифа|Макаби Хаифа]], Бенајун изборил пенал во 90-тата минута. Голманот на Хаифа, [[Нир Давидович]], го одбранил ударот од белата точка, но Бенајун ја сместил одбиената топка во мрежата одбиениот со што му донел победа на својот тим. Сепак, бидејќи нивниот конкурент за опстанок го добил натпреварот, тоа значело дека неговиот тим сепак ќе испадне од лигата. Неколку секунди по постигнувањето на голот, додека ја славел победата и она што го сметал за гол за опстанок во лигата, Бенајун дознал дека неговиот тим ќе испадне и се расплакал.<ref name = "sbase">{{soccerbase}}</ref> Бенајун завршил како четврти најдобар стрелец во израелското првенство за таа сезона, со 15 гола во 25 настапи. ===Макаби Хаифа=== По завршувањето на сезоната 1997-1998, Бенајун се преселил во Макаби Хаифа во договор потпишан од [[Јаков Шахар]] (претседател на Макаби Хаифа) и Ели Зино (поранешен претседател на Бершева), и било договорено двата клуба да ја поделат заработката од продажбата на Бенајун во некој европски клуб. Во 1998 година, под водство на [[Душан Ухрин]] и [[Даниел Браиловски]], Бенајун и Хаифа стигнале до четвртфиналето на [[УЕФА Куп на победниците на куповите 1998–99|Купот на победниците на куповите]], а тој постигнал доцен израмнувачки гол против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], а и исто така и против [[ФК Рид|Рид]] во победата од 4–1. Тој, исто така, постигнал 16 гола на 29 натпревари за Хаифа во [[Лига Леумит 1998–1999|првенството]]. Во 1999 година, тој се соочил со својот менаџер [[Ели Коен (фудбалер 1951)|Ели Коен]], кога Бенајун наводно одбил да биде заменет за време на натпревар. Овој инцидент, плус лошиот месец за клубот, на крајот предизвикал оставка на Коен. Во [[Премиер лига на Израел 1999–2000|сезоната 1999–2000]], првата сезона на новоформираната [[Премиер лига на Израел]], Бенајун постигнал 19 гола на 38 натпревари за [[ФК Макаби Хаифа|Макаби Хаифа]] и бил трет најдобар стрелец во првенството. Во [[Премиер лига 2000–2001|сезоната 2000–2001]] под водство на [[Аврам Грант]], Бенајун ја предводел Хаифа до првата првенствена титула по седум години и бил избран за [[Фудбалер на годината во Израел|најдобар играч на сезоната]], откако постигнал 13 гола на 37 натпревари. Во [[Премиер лига на Израел 2001–2002|следната сезона]], Бенајун му помогнал на Макаби Хаифа да освои уште едно првенство, и покрај тоа што се повредил на почетокот на сезоната. Кога се вратил во акција, тој бил еден од клучните играчи и соработувал одлично во нападот со [[Џовани Росо]], [[Рајмондас Жутаутас]] и [[Јакубу Ајегбени]] давајќи значаен придонес за освојувањето на првенството. Во својата последна сезона со Макаби Хаифа, Бенајун постигнал 7 гола во 28 натпревари. Бенајун одиграл вкупно 130 натпревари во дресот на Макаби Хаифа, постигнувајќи 55 гола. ===Расинг Сантандер=== Во април 2002 година, Бенајун потпишал петгодишен договор со шпанскиот клуб од [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]], [[ФК Расинг Сантандер|Расинг Сантандер]], кој стапил на сила во летото истата година.<ref>{{cite web|url=https://www.lavanguardia.com/deportes/20020409/51262752664/el-racing-ficha-al-israeli-benayoun-por-cinco-temporadas.html|title=El Racing ficha al israelí Benayoun por cinco temporadas|language=es|date=9 април 2002|access-date=5 мај 2026}}</ref> Своето деби за клубот го направил во натпреварот од првото коло на [[Примера Дивисион (Шпанија) 2002-2003|првенството]] против [[ФК Реал Ваљадолид|Реал Ваљадолид]] загубен на домашен терен со 0-1. Својте први голови (постигнал два) во дресот на Расинг ги постигнал на 15 декември 2002, во победата со 3-0 над {{Fb team (N) Celta Vigo}} на [[Стадион Ел Сардинеро|Ел Сардинеро]]. Во Расинг Сантандер, Бенајун поминал три сезони забележувајќи вкупно 101 настап и 21 постигнат гол. Тој бил редовен стартер во најголемиот дел од својот престој во клубот и имал значител придонес во секоја сезона помагајќи му на клубот кој главно се борел за опстанок да избегне испаѓање во секоја од неговите три сезони во клубот. Во неговата последна сезона, тој постигнал 9 гола во првенството, вклучувајќи го и [[хет-трик]]от во победа со 1-4 против [[ФК Депортиво Ла Коруња|Депортиво Ла Коруња]].<ref>{{cite web|url=https://www.racinguismo.com/2021/12/racing-santander-ultimos-hat-tricks.html|title=Recordando los últimos hat-tricks|language=es|publisher=racinguismo.com|date=20 декември 2021|access-date=5 мај 2026}}</ref> По завршувањето на сезоната 2004-2005, Сантандер одлучил да профитира од Бенајун продавајќи го на неговите агенти [[Пини Захави]] и Ронен Кацав за 3,5 милиони евра. Бенајун одбил трансфер од 5 милиони евра во [[ПФК ЦСКА Москва|ЦСКА Москва]], претпочитајќи преселба во Англија или останување во Шпанија. Ова предизвикало голем интерес за играчот, а како најверојатни кандидати за неговиот потпис се сметале [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]], [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]], [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], [[ФК Болтон Вондерерс|Болтон Вондерерс]], [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]] и Депортиво Ла Коруња.<ref>{{cite news |last=Kendall |first=Mark |title=Agents buy Benayoun's rights |publisher=Sky Sports |url=http://www.skysports.com/story/0,19528,11840_2340953,00.html# |access-date=6 August 2008}}</ref> ===Вест Хем Јунајтед=== Во јули 2005 година, новопромовираниот тим во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата на Англија]], [[ФК Вест Хем Јунајтед|Вест Хем Јунајтед]], го комплетирале трансферот на Бенајун за надомест од 2,5 милиони фунти; играчот потпишал четиригодишен договор.<ref>[https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/w/west_ham_utd/4689691.stm ''"West Ham complete Benayoun swoop"''], ''BBC Sport'', 19 July 2005. Retrieved 23 June 2007.</ref> Менаџерот [[Алан Пардју]] го поздравил потпишувањето, наведувајќи ја способноста на Бенајун да „отвора врата кога тимовите се во тешка ситуација“, додека Бенајун открил дека е возбуден од можноста да игра за Вест Хем и во Премиер лигата..<ref>{{cite news |title=West Ham complete Benayoun swoop |website=BBC Sport |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/w/west_ham_utd/4689691.stm |date= 19 June 2005 |access-date=30 November 2009}}</ref> Тој го имал своето деби во Премиер лигата за Вест Хем во првото коло од [[Премиер лига на Англија 2005–2006|сезоната 2005–2006]], на 13 август 2005 година, во победата со 3-1 над [[ФК Блекбурн Роверс|Блекбурн Роверс]].<ref>{{cite news |title=West Ham 3–1 Blackburn |website=BBC Sport |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/4127042.stm |date=13 August 2005 |access-date=6 August 2008}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол во Премиер лигата во победата од 4–0 на домашен терен над [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] на 12 септември 2005 година.<ref>{{cite news |title=West ham 4–0 Aston Villa |website=BBC Sport |date=12 September 2005 |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/4210912.stm |access-date=6 August 2008}}</ref> Во мај 2006 година, Бенајун играл во [[Финале на ФА купот во 2006 година|финалето]] на [[ФА куп 2005-2006|ФА купот]] за Вест Хем против Ливерпул во Кардиф, каде што Вест Хем загубиле по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување на пенали]] откако натпреварот завршил со нерешен резултат 3–3.<ref>[https://archive.today/20140604215338/http://www.thefa.com/TheFACup/News/2006/May/FACF06_MatchReport ''"Reds in seventh heaven"''], The Football Association, 13 May 2006. Retrieved 4 June 2014.</ref> Бенајун постигнал пет гола во 34 првенствени натпревари во својата прва сезона во Вест Хем и три гола во 29 настапи во својата втора сезона. Неговиот последен натпревар за Вест Хем бил во победата од 1–0 против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] на [[Олд Трафорд]] на 13 мај 2007 година, натпревар во кој Вест Хем избегнале испаѓање благодарение на победничкиот гол кој го постигнал [[Карлос Тевес]].<ref>{{cite news | url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/6627803.stm | title=Manchester United 0-1 West Ham United | website=BBC Sport | access-date=20 May 2015}}</ref><ref name="whustats">{{cite web | url=http://www.westhamstats.info/westham.php?west=2&ham=812&united=Yossi_Benayoun | title=Welcome to the Wonderful World of West Ham United Statistics – Yossi Benayoun | publisher=www.westhamstats.info | access-date=20 May 2015}}</ref> ===Ливерпул=== Во летото 2007 година, Бенајун се преселил во [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] под контроверзни околности. Тој усно се согласил на нов четиригодишен договор со Вест Хем во мај 2007 година, само за да се откаже од истиот во обид да се пресели во Ливерпул.<ref>{{cite news |last=O'Rourke |first=Peter |title=Yossi agrees new hammers deal |publisher=Sky Sports |url=http://www.skysports.com/story/0,19528,11685_2389133,00.html |access-date=6 August 2008}}</ref> Контроверзноста се заострила на 10 јули кога израелските медиуми објавиле дека агентот на Бенајун, Ронен Кацав, се согласил на договор со Ливерпул, што би значело дека Бенајун ќе прима пониска плата од 50.000 фунти неделно што ја понудил Вест Хем во мај.<ref>[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3423780,00.html ''"Benayoun leaves West Ham for Liverpool"''], ynetnews.com, 10 July 2007. Retrieved 10 July 2007.</ref> На 12 јули, Ливерпул објавил на својата официјална веб-страница дека потпишувањето на Бенајун е завршено, трансфер вреден 5 милиони фунти, при што тој потпишал четиригодишен договор.<ref>[http://www.liverpoolfc.com/news/latest-news/benayoun-signs-for-liverpool ''"Benayoun signs for Liverpool"''] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140606220353/http://www.liverpoolfc.com/news/latest-news/benayoun-signs-for-liverpool |date=6 June 2014 }}, Liverpool F.C., 12 July 2007. Retrieved 4 June 2014.</ref><ref>[https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/6289760.stm ''"Benayoun seals Liverpool transfer"''], ''BBC Sport'', 12 July 2007. Retrieved 14 July 2007.</ref> Бенајун бил претставен како играч на Ливерпул заедно со [[Рајан Бабел]] на 13 јули, и му бил даден дресот со број 11. Своето деби за ''„црвените“'' го имал на 15 август против [[ФК Тулуза|Тулуза]] во првиот натпревар од третото квалификациско коло за [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]]. На своето деби во првенството, Бенајун појавувајќи се од клупата забележал асистенција за голот на [[Чаби Алонсо]] во победата со 6-0 над [[ФК Дарби Каунти|Дарби Каунти]]. Неговиот прв гол за Ливерпул дошол на 25 септември 2007 година, кога постигнал гол против [[ФК Рединг|Рединг]] во победата со 2-4 во третото коло на Лига купот. На 7 ноември 2007 година, во натпревар на домашен терен од Лигата на шампионите против [[ФК Бешикташ|Бешикташ]] во групната фаза, Бенајун постигнал [[хет-трик]] во победата на Ливерпул од 8–0 против тимот од [[Истанбул]]. Кон крајот на јануари, тој постигнал уште еден хет-трик против нисколигашот [[ФК Хавант енд Вотерлувил|Хавант енд Вотерлувил]] во победата со 5-2 на [[Анфилд]] во четвртото коло на [[ФА куп 2007-2008|ФА купот]]. Бенајун ја завршил успешната прва сезона во Ливерпул со 48 одиграни натпревари и 11 постигнати гола, вклучувајќи и четири гола во [[Премиер лига на Англија 2007-2008|Премиер лигата]] против [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]], [[ФК Портсмут|Портсмут]], Астон Вила и [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]]. Неговите настапи не биле доволни за да ги спречат гласините за трансфер во летото 2008 година. Ова довело до тоа израелецот отворено да ја објави својата намера да остане, велејќи: „Ливерпул е добар за мене и секогаш ми беше јасно дека сакам да останам и дека Ливерпул ме сака мене“.<ref>{{cite news |title=Benayoun staying with reds |publisher=Sky Sports |url=http://www.skysports.com/story/0,19528,11669_3793337,00.html |access-date=6 August 2008 |date=8 July 2008}}</ref> Пред почетокот на неговата втора сезона, Бенајун го зел неговиот омилен број на дресот 15 (претходно носен од [[Питер Крауч]] во сезоната 2007-2008, но бил испразнет по неговиот трансфер во Портсмут), кој претходно го носел во [[ФК Хапоел Бершева|Хапоел Бершева]], [[ФК Макаби Хаифа|Макаби Хаифа]], [[ФК Расинг Сантандер|Расинг Сантандер]], [[ФК Вест Хем Јунајтед|Вест Хем Јунајтед]] и во [[Фудбалска репрезентација на Израел|израелската репрезентација]].<ref>{{cite web |title=Yossi switches numbers |publisher=Liverpool F.C. |url=http://www.liverpoolfc.tv/news/drilldown/N160789080805-0948.htm |access-date=6 August 2008 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080822074958/http://www.liverpoolfc.tv/news/drilldown/N160789080805-0948.htm |archive-date = 22 August 2008}}</ref> На 6 декември 2008 година, Бенајун го постигнал својот прв гол во сезоната 2008–2009 во победата на Ливерпул од 3–1 над [[ФК Блекбурн Роверс|Блекбурн Роверс]]. На 25 февруари 2009 година, Бенајун постигнал гол со глава по слободниот удар на [[Фабио Аурелио]] во 82-рата минута во натпреварот против [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] на стадионот [[Стадион „Сантјаго Бернабеу“|„Сантјаго Бернабеу“]] во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]], во којшто Ливерпул победил со 1-0.<ref>{{cite news| url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/7899591.stm |website=BBC Sport | title=Real Madrid 0–1 Liverpool | date=25 February 2009}}</ref> На 4 април 2009 година, Бенајун влегол како замена во натпреварот на Ливерпул против [[ФК Фулам|Фулам]] и го постигнал победничкиот гол во 94-тата минута.<ref>{{cite news |title=Liverpool's late reward may mask prime form for Europe|work=Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/2009/apr/06/fulham-liverpool-premier-league-yossi-benayoun|first=Dominic|last=Fifield|access-date=4 May 2014|date=6 April 2009}}</ref> На 21 април 2009 година, во домашниот натпревар против [[ФК Арсенал|Арсенал]], тој постигнал гол со глава и израмнил со волеј-удар во судиското надополнување за да го израмни резултатот на 4–4.<ref>{{cite web |title=English Soccer: Benayoun scores 2 but Arshavin dents Liverpool's title hopes|work=The Jerusalem Post|date=22 April 2009 |url=https://www.jpost.com/Sports/English-Soccer-Benayoun-scores-2-but-Arshavin-dents-Liverpools-title-hopes|access-date=4 June 2014}}</ref> Својата втора сезона на Анфилд ја завршил на спектакуларен начин; постигнувајќи по еден гол во секој од последните три домашни натпревари на Ливерпул. Во сезоната 2008–2009, Бенајун одиграл 39 натпревари, постигнувајќи 9 гола, од кои осум биле во првенственото. Во втората половина од сезоната, тој ја зацврстил својата позиција во почетната постава на Ливерпул. На 6 јули 2009 година, тој потпишал двегодишно продолжување на договорот со кое бил врзан за клубот до 2013 година.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/8137165.stm|title=Benayoun extends Liverpool deal |date=5 July 2009|website=BBC Sport|access-date=6 July 2009}}</ref> На 12 септември 2009 година, тој го постигнал својот прв хет-трик во Премиер лигата за Ливерпул во победата од 4–0 против [[ФК Барнли|Барнли]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/leagues/premierleague/liverpool/6174222/Liverpool-4-Burnley-0-match-report.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090915175840/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/leagues/premierleague/liverpool/6174222/Liverpool-4-Burnley-0-match-report.html|url-status=dead|archive-date=15 September 2009|title=Liverpool 4 Burnley 0|date=12 September 2009|work=The Daily Telegraph |location=London |access-date=12 September 2009 | first=Rory | last=Smith}}</ref> Со ова, тој станал првиот играч во историјата кој постигнал хет-трик во Премиер лигата, Лигата на шампионите и ФА купот, но подоцна му се придружиле [[Серхио Агуеро]],[[Хари Кејн]] и [[Ерлинг Холанд]], како единствени играчи на кои им успеал овој подвиг.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.co.uk/news/Football/27072/Answer_Who_is_the_only_player_to_have_scored_hat-tricks_in_the_Premier_League_FA_Cup_and_Champions_League_.aspx|title=Who is the only player to have scored hat-tricks in the Premier League, FA Cup and Champions League?|date=5 July 2009|publisher=Sport.co.uk|access-date=18 January 2011|archive-date=5 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005112458/http://www.sport.co.uk/news/Football/27072/Answer_Who_is_the_only_player_to_have_scored_hat-tricks_in_the_Premier_League_FA_Cup_and_Champions_League_.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>[https://www.facebook.com/onsidefootballfooty/posts/4-players-have-scored-a-hattrick-in-the-uefa-champions-league-premier-league-and/1243593507773817/ 4 Players have scored a hattrick in the UEFA Champions League, Premier League and the FA Cup;] Onside Footy on Facebook</ref> Тој го постигна првиот гол во победата на Ливерпул од 3–0 над неговиот поранешен клуб Вест Хем. Последниот гол на Бенајун за клубот дошол во полуфиналето на [[УЕФА Лига Европа 2009–2010|Лига Европа 2009-2010]] против [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]]; Бенајун постигна гол во продолжението за да му даде на Ливерпул водство од 2–1, пред [[Диего Форлан]] да постигне гол за пласман на Атлетико во финалето.<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8649664.stm|title=Liverpool 2 – 1 Atletico Madrid (agg 2 – 2)|last=Ornstein|first=David|date=29 April 2010|website=BBC Sport |access-date=4 July 2017}}</ref> ===Челси=== [[File:Yossibenayounch.jpg|thumb|upright|Бенајун со [[ФК Челси|Челси]] во 2010]] На 2 јули 2010 година, Бенајун потпишал за [[ФК Челси|Челси]], согласувајќи се на тригодишен договор во трајност до летото 2013 година.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/news/2896/premier-league/2010/07/02/2005672/liverpool-winger-yossi-benayoun-to-ink-55m-deal-at-chelsea-today- |title=Liverpool winger Yossi Benayoun to ink £6.5m deal at Chelsea today – report |publisher=Goal.com |date=2 July 2010 |access-date=6 January 2011}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.chelseafc.com/news-article/article/2082180 |title=YOSSI BENAYOUN SIGNS |date=2 July 2010 |access-date=4 June 2014 |work=Chelsea FC |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100805010758/http://www.chelseafc.com/page/LatestNews/0%2C%2C10268~2082180%2C00.html |archive-date=5 August 2010 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.liverpoolfc.tv/news/latest-news/yossi-joins-chelsea |title=Yossi joins Chelsea |date=2 July 2010 |access-date=8 April 2011 |work=Liverpool FC |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100726062046/http://www.liverpoolfc.tv/news/latest-news/yossi-joins-chelsea |archive-date=26 July 2010 }}</ref> Вредноста на трансферот изнесувала околу 5,5 милиони фунти за трансферот. Тој, во изјава за официјалната веб-страница на клубот, рекол: „Многу сум возбуден што дојдов во клуб како Челси, тоа е голем клуб и мислам дека е сон за секој играч. Се надевам дека ќе бидеме успешни.“ Своето деби за ''„сините“'' го направил на 8 август во поразот од 3–1 од [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] во [[ФА Комјунити Шилд 2010]], влегувајќи во игра наместото на [[Флорен Малуда]] во 72-рата минута. На 21 август, Бенајун го постигна својот прв гол за Челси, погодувајќи ја мрежата на [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]] во 93-тата минута од првенствената победата со 6–0 на стадионот [[Ди Даблју (стадион)|Ди Даблју]].<ref>{{cite web|url=http://www.chelseafc.com/news-article/article/2130495 |title=MATCH REPORT: WIGAN ATHLETIC 0 CHELSEA 6 |publisher=Chelsea FC |access-date=4 June 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140630163356/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2130495 |archive-date=30 June 2014 }}</ref> На 22 септември, Бенајун се здобил со повреда на Ахиловата тетива за време на поразот со 4–3 од [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] во Лига купот. На 26 август 2011 година, Бенајун му го понудил на [[Хуан Мата]] својот дрес со број 10. Бенајун рекол: „Решив да му го дадам на Мата бројот 10 - неговиот омилен. За мене тоа е само број, а не е мојата среќна 15-ка.“ (Флорен Малуда го носел бројот 15 во тоа време). Мата, кој го носел бројот 10 за Валенсија и додека бил капитен на шпанската репрезентација под 21 година во летото, му ја изразил својата благодарност на Бенајун. „Тоа е многу важен број за мене, па затоа ми е драго што го носам. Сакам да му се заблагодарам на Јоси“, рекол тој.<ref>{{cite web|url=http://www.givemefootball.com/premier-league/chelsea-playmaker-confirms-new-no-10|title=Chelsea playmaker confirms new No.10|work=GiveMeSport|access-date=13 May 2012|archive-date=1 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121001031902/http://www.givemefootball.com/premier-league/chelsea-playmaker-confirms-new-no-10|url-status=dead}}</ref> За време на Турнејата на Азија во 2011 година, во пријателскиот натпревар против тимот од играчи од малезиската лига, Бенајун постојано добивал исвиркувања од малезиската публика секој пат кога ќе ја допрел топката. Причината се претпоставува дека била таа што „Малезија, која е мнозинско муслиманско население, била цврст поддржувач на Палестинците и немала дипломатски односи со Израел. Играчот од средниот ред бил исмејуван во текот на целиот свој настап во првото полувреме од пријателскиот натпревар.“<ref>{{cite news|title=EPL giants Chelsea win friendly in Malaysia; Israeli midfielder Yossi Benayoun booed by large crowd|url=http://www.foxsports.com.au/football/premier-league/epl-giants-chelsea-win-friendly-in-malaysia-israeli-midfielder-yossi-benayoun-booed-by-large-crowd/story-e6frf4a3-1226099472584|access-date=26 July 2011|newspaper=Fox Sports|date=22 July 2011}}</ref><ref>{{cite news|last=Dalleres|first=Frank|title=Benayoun abused as Chelsea fail to shine under Villas-Boas|url=http://www.cityam.com/sport/benayoun-abused-chelsea-fail-shine-under-villas-boas|access-date=26 July 2011|newspaper=City A.M.|date=22 July 2011}}</ref> ===Арсенал=== [[Податотека:Yossi Benayoun Arsenal.jpg|thumb|left|280px|Бенајун се загрева додека игра за [[ФК Арсенал|Арсенал]]]] На 31 август 2011 година, Бенајун му се приклучил на [[ФК Арсенал|Арсенал]] на едногодишна позајмица, бидејќи неговите можност за игра во Челси биле ограничени. Тој го имаше своето деби на 10 септември 2011 година, влегувајќи како замена во второто полувреме за [[Андреј Аршавин]] во натпреварот против [[АФК Свонзи Сити|Свонзи Сити]]. На 20 септември 2011 година, тој го постигнал својот прв гол за Арсенал во 78-мата минута од натпреварот од [[Лига куп на Англија 2011-2012|Лига Купот]] против [[ФК Шрузбери Таун|Шрузбери Таун]].<ref>{{cite news|title=Arsenal 3 – 1 Shrewsbury|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/14893648|website=BBC Sport|access-date=21 September 2011|date=20 September 2011}}</ref> Бенајун го постигнал својот прв гол во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] за Арсенал во поразот од 3–1 од [[ФК Олимпијакос|Олимпијакос]]. Својот прв гол во Премиер лигата за Арсенал го постигнал против [[ФК Астон Вила|Астон Вила]], сместувајќи ја топката во мрежата со глава во 87-та минута во победата од 2–1 на 21 декември 2011 година.<ref>{{cite web | url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=317935&cc=4716 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114013450/http://soccernet.espn.go.com/report?id=317935&cc=4716 |archive-date=14 January 2012 | title=Report: Aston Villa v Arsenal – Barclays Premier League – ESPN Soccernet | access-date=12 April 2012}}</ref> Бенајун бил капитен на Арсенал во поразот со 1–0 во Лига купот од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]]. Тој изјавил: „Вистината е дека не го очекував ова, но беше убав момент. Кога составот беше откриен во хотелот, ја видов буквата „C“ до моето име; мислев дека има некаква забуна. Но, генерално, тоа беше убаво искуство“.<ref>{{cite web|url=http://goonertalk.com/2011/12/01/benayoun-when-i-saw-the-team-sheet-i-thought-it-was-a-mix-up/|title=Benayoun: 'When I saw the team-sheet I thought it was a mix-up!' – Gooner Talk|work=goonertalk.com|date=December 2011|accessdate=2026-05-08|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203041733/https://goonertalk.com/2011/12/01/benayoun-when-i-saw-the-team-sheet-i-thought-it-was-a-mix-up/|url-status=dead}}</ref> На 26 февруари 2012 година, тој го започнал [[Севернолондонско дерби|Севернолондонското дерби]] против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]]: во 88-мата минута бил заменет од [[Жервињо]], добивајќи овации од верните навивачи на Арсенал, а ''„топџиите“'' го добиле натпреварот со 5–2, откако губеле со 2–0. Потоа, го започнал и натпреварот против неговиот поранешен клуб Ливерпул, на 3 март 2012 година, пред да биде заменет во 74-тата минута повторно од Жервињо, додека Арсенал славеле победа со 2–1. На 11 април 2012 година, тој го постигна својот втор гол во лигата за сезоната во Премиер лигата, во победата од 3–0 на гости против [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Воиндерерс]], резултат што го зацврстил третата позиција на Арсенал на табелата, зголемувајќи ја разликата од пет бода пред нивниот најголем ривал Тотенхем и Њукасл Јунајтед, на пет натпревари до крајот.<ref>{{cite web | url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=317991&cc=4716 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414001212/http://soccernet.espn.go.com/report?id=317991&cc=4716 |archive-date=14 April 2012 | title=Report: Wolverhampton Wanderers v Arsenal – Barclays Premier League – ESPN Soccernet | access-date=12 April 2012}}</ref> Потоа, тој го отворил резултатот против [[ФК Норич Сити|Норич Сити]] во последниот домашен натпревар на Арсенал за сезоната, кој завршил 3–3<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/17878309|title=Arsenal 3–3 Norwich|author=Graham Chase|work=BBC Sport |date=3 May 2012 }}</ref> и ја завршил сезоната со уште еден гол во последниот натпревар за сезоната на Арсенал против [[ФК Вест Бромвич Албион|Вест Бромвич Албион]] на [[Хоторнс]] во натпреварот што завршил 3–2 за Арсенал. Своето искуство во Арсенал го завршил со 25 настапи и 6 гола во сите натпреварувања. ===Вест Хем Јунајтед и враќање во Челси=== На 31 август 2012 година, Бенајун се вратил во [[ФК Вест Хем Јунајтед|Вест Хем Јунајтед]] на позајмица за сезоната 2012–2013, станувајќи нивното единаесетто засилување во преодниот рок.<ref name=whuloan>{{cite news|last=Ornstein|first=David|title=Yossi Benayoun to join West Ham on loan from Chelsea|work=BBC Sport |date=31 August 2012 |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/19446475|access-date=1 September 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=Benayoun returns|url=http://www.whufc.com/articles/20120901/benayoun-returns_2236884_2906876|publisher=whufc.com|access-date=1 September 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120903223831/http://www.whufc.com/articles/20120901/benayoun-returns_2236884_2906876|archive-date=3 September 2012}}</ref> Тој се повредил во натпреварот против [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] во ноември и ги истегнал лигаментите откако се вратил на тренинзите. Поради ова, тој не одиграл повеќе ниту еден натпревар за Вест Хем и се вратил во Челси во декември 2012 година, откако одигра само шест натпревари на позајмица во Вест Хем.<ref>{{cite news|last=Griver|first=Simon|title=D-day looms for injured Benayoun|url=http://www.thejc.com/sport/sport-news/94888/d-day-looms-injured-benayoun|access-date=2 January 2013|newspaper=www.thejc.com|date=21 December 2012}}</ref> По враќањето во Челси, тој играл повремено за ''„сините“'', но без преголема минутажа. Исто така, имал неколку настапи во победничката кампања во [[УЕФА Лига Европа 2012-2013|Лигата на Европа]], но двата натпревари од полуфиналето против [[ФК Базел|Базел]] како и финалето против [[ФК Бенфика|Бенфика]] ги преседел на клупата. На крајот од сезоната, договорот на Бенајун со Челси кој истекувал не му бил обновен и тој го напуштил клубот станувајќи слободен играч во летото 2013.<ref>{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/transfer-news/chelsea-transfer-news-yossi-benayoun-2262512|title=Yossi Benayoun set for Getafe move following Chelsea release|publisher=Mirror|date=9 септември 2013|access-date=8 мај 2026}}</ref> ===Квинс Парк Ренџерс=== На 10 декември 2013 година, Бенајун се приклучил на [[ФК Квинс Парк Ренџерс|Квинс Парк Ренџерс]], со кој потпишал договор до крајот на сезоната 2013–2014.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/25316206|title=Yossi Benayoun: QPR sign ex-Chelsea and Liverpool midfielder|website=BBC Sport|date=10 December 2013|access-date=10 December 2013}}</ref> Дебитирал во натпреварот од [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионип]] против [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]], загубен со 1–0, влегувајќи како замена во 69-тата минута за [[Том Керол (англиски фудбалер)|Том Керол]].<ref>{{cite web|title=QPR vs Leicester City|url=https://int.soccerway.com/matches/2013/12/21/england/championship/queens-park-rangers-fc/leicester-city-fc/1484281/?ICID=HP_MS_02_01|publisher=Soccerway|access-date=21 December 2013}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за клубот на 22 март 2014 година на гостувањето кај [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]], со што моментално го израмнил резултатот во натпреварот кој КПР го добил со 1–3.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/26589061|title=Middlesbrough 1–3 Queens Park Rangers|work=BBC Sport |date=21 March 2014 }}</ref> ===Враќање во Израел и подоцнежните години=== На 6 јуни 2014 година, Бенајун се вратил во својата татковина потпишувајќи двегодишен договор со неговиот поранешен клуб, [[ФК Макаби Хаифа|Макаби Хаифа]].<ref>{{cite web|url=https://www.maccabi-tlv.co.il/en/2016/06/benayoun-signs-one-year-deal-maccabi/|title=BENAYOUN SIGNS ONE-YEAR-DEAL AT MACCABI – Maccabi Tel Aviv Football Club|date=13 June 2016|access-date=20 July 2016}}</ref> Тој бил назначен за капитен на тимот, заменувајќи го ветеранот [[Јанив Катан]] кој се пензионирал од фудбалот. Во двете негови сезони, Бенајун постигнал пет и шест гола соодветно, но клубот играл под очекувањата освојувајќи ги петтото и четвртото место во првенството. Сепак, тие го освоиле [[Фудбалски куп на Израел|Купот на Израел]] во 2016 година, по 18 години. Бенајун имал конфронтации и со навивачите, а откако тој и Хаифа го освоиле купот, тој објавил дека ја напушта Хаифа и ќе им се придружи на нивните лути ривали [[ФК Макаби Тел Авив|Макаби Тел Авив]]. Во дресот на Макаби Тел Авив, Бенајун одиграл само една сезона, во која одиграл 27 натпревари и постигнал еден гол во првенството, кое тимот го завршил на второто место зад шампионот Хапоел Бершева. На почетокот на сезоната 2017-2018, тој потпишал за [[ФК Беитар Ерусалим|Беитар Ерусалим]].<ref>{{cite web|url=https://www.jpost.com/Israel-News/Sports/Benayoun-bolts-Maccabi-Tel-Aviv-for-Beitar-Jerusalem-497347|title=Benayoun bolts Maccabi Tel Aviv for Beitar Jerusalem|website=The Jerusalem Post|date=19 June 2017}}</ref> Тој започнал добро, постигнувајќи три гола во лигата, додека Беитар бил рангиран меѓу водечките тимови во лигата. Подоцна, тој го загубил местото во почетниот состав во јануари и играл многу малку. Како резултат на тоа, тој го напушти Беитар и потпишал за [[ФК Макаби Петах Тиква|Макаби Петах Тиква]]. По краток период во Макаби Петах Тиква, тој се вратил во Беитар Ерусалим во јануари 2019 година,<ref>{{cite news |date=31 January 2018 |title=Benayoun finalizes deal with Maccabi Petah Tikvah |url=https://www.jpost.com/Israel-News/Sports/Benayoun-finalizes-deal-with-Maccabi-Petah-Tikvah-540277 |newspaper=The Jerusalem Post}}</ref> а во април истата година го објавил своето пензионирање.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/announcements/345427-yossi-benayoun-announces-retirement|title=Yossi Benayoun announces retirement|website=Liverpool FC|date=11 April 2019}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Бенајун бил член на израелската репрезентација под 16 години, која го освоила третото место на [[Европското првенство во фудбал за играчи под 16 години 1996|Европското првенство во категоријата]] во 1996.<ref name="uefa"/> Подоцна, тој настапувал и за репрезентациите под 18 и под 21 година. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Израел|сениорската репрезентација]] го направил во пријателски натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]] на 18 ноември 1998 година, завршен со пораз од 2–0 во Сетубал. Својот прв гол за репрезентацијата го постигнал на 5 септември 1999 година, во поразот со 3-2 на гости од {{NazNB|FUrep|CYP}} во квалификациите за [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]]. Три дена подоцна, во следниот квалификациски натпревар тој постигнал хет-трик против [[Фудбалска репрезентација на Сан Марино|Сан Марино]] во победата со 8–0. За време на квалификациите за [[Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство 2006]], Бенајун станал водечка фигура на израелската репрезентација. Тој постигнал гол во победата на домашен терен над Кипар (2-1) и постигнал два гола против ремито 2-2 против {{NazNB|FUrep|SUI}}. На гостувањето во Кипар, тој асистирал за победничкиот гол во успехот со 1-2. Неговите одлични игри му донеле шанса на Израел да се квалификува за Светското првенство, но на крајот тоа не било доволно ниту за баражот, откако завршиле на третото место со еднаков број на бодови како Швајцарија но со полоша гол-разлика од нив. Непосредно пред квалификациите за [[Европско првенство во фудбал 2008|Европското првенство 2008]], Бенајун ја доби [[Капитен|капитенската лента]] на израелската репрезентација. Во осум настапи во квалификациите постигнал два гола. На 2 септември 2010 година, во победата од 3–1 против {{NazNB|FUrep|MLT}}, тој го постигнал својот втор хет-трик во репрезентативниот дрес. На 28 мај 2014 година, со настапот во пријателскиот натпревар против {{NazNB|FUrep|MEX}} загубен со 3-0, Бенајун станал играчот со најмногу настапи за Израел (95), надминувајќи го [[Арик Бенадо]]. Тој се збогувал со репрезентацијата во 2017 година, после 102 одиграни натпревари и 23 постигнати гола. === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|ISR}} {{Cronopar|18-11-1998|Сетубал|PRT|2|0|ISR|-|Пријателска|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|23-12-1998|Тел Авив|ISR|2|0|YUG (1992-2003)|-|Пријателска|13={{subon|83}}}} {{Cronopar|5-9-1999|Лимасол|CYP|3|2|ISR|1|Квал. за ЕП|2000|13={{subon|55}}}} {{Cronopar|8-9-1999|Рамат Ган|ISR|8|0|SMR|3|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|10-10-1999|Албасете|ESP|3|0|ISR||Квал. за ЕП|2000|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|13-11-1999|Хаифа|ISR|0|5|DNK|-|Квал. за ЕП|2000|13={{subon|37}}}} {{Cronopar|17-11-1999|Копенхаген|DNK|3|0|ISR|-|Квал. за ЕП|2000|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|16-8-2000|Москва|RUS|1|0|ISR|-|Пријателска|13={{subon|66}}}} {{Cronopar|2-9-2000|Рамат Ган|ISR|2|0|LIE|-|Квал. за СП|2002|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|7-10-2000|Мадрид|ESP|2|0|ISR|-|Квал. за СП|2002|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|11-10-2000|Тел Авив|ISR|3|1|BIH|-|Квал. за СП|2002|13={{subon|61}}}} {{Cronopar|15-11-2000|Брага|PRT|2|1|ISR|1|Пријателска}} {{Cronopar|17-1-2001|Бет Шеан|ISR|2|0|UZB|-|Пријателска|13={{suboff|82}}}} {{Cronopar|14-2-2001|Херцлија|ISR|1|0|MDA|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|28-3-2001|Виена|AUT|2|1|ESP|-|Квал. за СП|2002}} {{Cronopar|24-4-2001|Тбилиси|GEO (1990-2004)|3|2|ISR|-|Пријателска}} {{Cronopar|2-6-2001|Вадуц|LIE|0|3|ISR|-|Квал. за СП|2002|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|6-6-2001|Рамат Ган|ISR|1|1|ESP|-|Квал. за СП|2002|13={{subon|87}}}} {{Cronopar|15-8-2001|Каунас|LTU (1989-2004)|2|3|ISR|-|Пријателска|13={{yel|27}} {{suboff|68}}}} {{Cronopar|13-2-2002|Кајзерслаутерн|DEU|7|1|ISR|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-4-2002|Копенхаген|DNK|3|1|ISR|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|5-9-2002|Луксембург|LUX|0|5|ISR|1|Пријателска|13={{subon|76}}|14=Луксембург (град)}} {{Cronopar|12-10-2002|Та Кали|MLT|0|2|ISR|-|Квал. за ЕП|2004|13={{subon|72}}}} {{Cronopar|20-11-2002|Скопје|MKD|2|3|ISR|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|12-2-2003|Рамат Ган|ISR|2|0|ARM|-|Пријателска|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|29-3-2003|Лимасол|CYP|1|1|ISR|-|Квал. за ЕП|2004|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|2-4-2003|Палермо|ISR|1|2|FRA|-|Квал. за ЕП|2004|13={{subon|74}}}} {{Cronopar|30-4-2003|Палермо|ISR|2|0|CYP|-|Квал. за ЕП|2004|13={{subon|52}}}} {{Cronopar|7-6-2003|Анталија|ISR|0|0|SVN|-|Пријателска|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|6-9-2003|Љубљана|SVN|3|1|ISR|-|Квал. за ЕП|2004|13={{suboff|82}}}} {{Cronopar|10-9-2003|Анталија|ISR|2|2|MLT|-|Квал. за ЕП|2004|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|11-10-2003|Сен Дени|FRA|3|0|ISR|-|Квал. за ЕП|2004}} {{Cronopar|18-2-2004|Рамат Гам|ISR|6|0|AZE|-|Пријателска}} {{Cronopar|28-4-2004|Рамат Ган|ISR|1|1|MDA|-|Пријателска|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|27-5-2004|Тбилиси|GEO|0|1|ISR|-|Пријателска}} {{Cronopar|18-8-2004|Вараждин|HRV|1|0|ISR|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|4-9-2004|Сен Дени|FRA|0|0|ISR|-|Квал. за СП|2006|13={{suboff|80}}}} {{Cronopar|8-9-2004|Рамат Ган|ISR|2|1|CYP|1|Квал. за СП|2006}} {{Cronopar|9-10-2004|Рамат Ган|ISR|2|2|CHE|2|Квал. за СП|2006}} {{Cronopar|17-11-2004|Строволос|CYP|1|2|ISR|-|Квал. за СП|2006}} {{Cronopar|9-2-2005|Ерусалим|ISR|3|3|HRV|1|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2005|Рамат Ган|ISR|1|1|IRL|-|Квал. за СП|2006}} {{Cronopar|30-3-2005|Рамат Ган|ISR|1|1|FRA|-|Квал. за СП|2006}} {{Cronopar|4-6-2005|Даблин|IRL|2|2|ISR|-|Квал. за СП|2006|13={{yel|90+1}}}} {{Cronopar|3-9-2005|Базел|CHE|1|0|ISR|-|Квал. за СП|2006|13={{suboff|90+4}}}} {{Cronopar|7-9-2005|Торшавн|FRO|0|2|FRO|-|Квал. за ЕП|2008}} {{Cronopar|8-10-2005|Рамат Ган|ISR|2|1|FRO|1|Квал. за ЕП|2008}} {{Cronopar|1-3-2006|Рамат Ган|ISR|0|2|DNK|-|Пријателска|13={{suboff|85}}}} {{Cronopar|15-8-2006|Цеље|SVN|1|1|ISR|1|Пријателска|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|2-9-2006|Талин|EST|0|1|ISR|-|Квал. за ЕП|2008|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|6-9-2006|Најмеген|ISR|4|1|AND|1|Квал. за ЕП|2008|13={{Капитен}} {{yel|31}} {{suboff|69}}}} {{Cronopar|7-10-2006|Москва|RUS|1|1|ISR|-|Квал. за ЕП|2008|13={{Капитен}} {{suboff|75}}|14=Mosca (Russia)}} {{Cronopar|15-11-2006|Рамат Ган|ISR|3|4|HRV|1|Квал. за ЕП|2008|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|7-2-2007|Рамат Ган|ISR|1|1|UKR|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|24-3-2007|Рамат Ган|ISR|0|0|ENG|-|Квал. за ЕП|2008|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|28-3-2007|Тел Авив|ISR|4|0|EST|-|Квал. за ЕП|2008|13={{Капитен}} {{yel|76}}}} {{Cronopar|6-6-2007|Андора ла Веља|AND|0|2|ISR|-|Квал. за ЕП|2008|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|22-8-2007|Минск|BLR (1995-2012)|2|1|ISR|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{yel|26}}}} {{Cronopar|8-9-2007|Лондон|ENG|3|0|ISR|-|Квал. за ЕП|2008|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|13-10-2007|Загреб|HRV|1|0|ISR|-|Квал. за ЕП|2008|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|6-2-2008|Рамат Ган|ISR|1|0|ROU|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|26-3-2008|Рамат Ган|ISR|1|0|CHL|1|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|79}}}} {{Cronopar|20-8-2008|Тампере|FIN|2|0|ISR|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|69}}}} {{Cronopar|6-9-2008|Рамат Ган|ISR|2|2|CHE|1|Квал. за СП|2010|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|10-9-2008|Кишињев|MDA|1|2|ISR|-|Квал. за СП|2010|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|11-10-2008|Луксембург|LUX|1|3|ISR|1|Квал. за СП|2010|13={{Капитен}} {{suboff|88}}|14=Луксембург (град)}} {{Cronopar|15-10-2008|Рига|LAT|1|1|ISR|1|Квал. за СП|2010|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|19-11-2008|Рамат Ган|ISR|2|2|CIV|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|11-2-2009|Рамат Ган|ISR|1|0|HUN|1|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|90}}}} {{Cronopar|28-3-2009|Рамат Ган|ISR|1|1|GRC|-|Квал. за СП|2010|13={{Капитен}} {{suboff|77}}}} {{Cronopar|1-4-2009|Ираклион|GRC|2|1|ISR|-|Квал. за СП|2010|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|12-8-2009|Белфаст|NIR|1|1|ISR|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|54}}}} {{Cronopar|5-9-2009|Рамат Ган|ISR|0|1|LAT|-|Квал. за СП|2010|13={{Капитен}} {{suboff|67}}}} {{Cronopar|9-9-2009|Рамат Ган|ISR|7|0|LUX|-|Квал. за СП|2010|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|10-10-2009|Рамат Ган|ISR|3|1|MDA|-|Квал. за СП|2010|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|14-10-2009|Базел|CHE|0|0|ISR|-|Квал. за СП|2010|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|3-3-2010|Темишвар|ROU|0|2|ISR|1|Пријателска|13={{Капитен}} {{yel|60}} {{suboff|80}}}} {{Cronopar|2-9-2010|Рамат Ган|ISR|3|1|MLT|3|Квал. за ЕП|2012|13={{Капитен}} {{yel|40}}}} {{Cronopar|7-9-2010|Тбилиси|GEO|0|0|ISR|-|Квал. за ЕП|2012|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|29-3-2011|Тел Авив|ISR|1|0|GEO|-|Квал. за ЕП|2012|13={{subon|72}}}} {{Cronopar|4-6-2011|Рига|LAT|1|2|ISR|1|Квал. за ЕП|2012|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|10-8-2011|Женева|CIV|4|3|ISR|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|61}}}} {{Cronopar|2-9-2011|Тел Авив|ISR|0|1|GRC|-|Квал. за ЕП|2012|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|6-9-2011|Загреб|HRV|3|1|ISR|-|Квал. за ЕП|2012|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|29-2-2012|Петах Тиква|ISR|2|3|UKR|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|26-5-2012|Грац|CZE|2|1|ISR|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|74}}}} {{Cronopar|31-5-2012|Лајпциг|DEU|2|0|ISR|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|7-9-2012|Баку|AZE|1|1|ISR|-|Квал. за СП|2014|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|11-9-2012|Рамат Ган|ISR|0|4|RUS|-|Квал. за СП|2014|13={{Капитен}} {{suboff|74}}}} {{Cronopar|22-3-2013|Тел Авив|ISR|3|3|PRT|-|Квал. за СП|2014|13={{subon|81}}}} {{Cronopar|26-3-2013|Белфаст|NIR|0|2|ISR|-|Квал. за СП|2014|13={{subon|86}}}} {{Cronopar|2-6-2013|Њујорк|ISR|2|0|HON (1949-2022)|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|14-8-2013|Киев|UKR|2|0|ISR|-|Пријателска|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|28-5-2014|Мексико Сити|MEX|3|0|ISR|-|Пријателска|13={{subon|64}}|14=Мексико (град)}} {{Cronopar|1-6-2014|Хјустон|HON (1949-2022)|2|4|ISR|-|Пријателска|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|23-3-2016|Осиек|HRV|2|0|ISR|-|Пријателска|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|6-6-2017|Нетанја|ISR|1|1|MDA|-|Пријателска|13={{subon|61}}}} {{Cronopar|11-6-2017|Хаифа|ISR|0|3|ALB|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|5-9-2017|Реџо Емилија|ITA|1|0|ISR|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|69}}}} {{Cronopar|6-10-2017|Вадуц|LIE|0|1|ISR|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|9-10-2017|Ерусалим|ISR|0|1|ESP|-|Квал. за СП|2018|13={{subon|75}}}} {{Cronofin|102|24|1|2|Фудбалска репрезентација на Израел#Играчи со најмногу настапи|Фудбалска репрезентација на Израел#Играчи со најмногу постигнати голови}} ==Статистика== ===Хет-трикови=== <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување !width="59" |Извештај |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 14/11/1998 || align=left|{{flagsport|ISR}} [[Стадион Кирјат Елиезер|Кирјат Елиезер]], [[Хаифа]] || align=left|{{Fb team Maccabi Haifa}} || align=left|{{Fb team Bnei Yehuda}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''4''' - 0 || align=left|{{flagsport|ISR}} [[Лига Леумит 1998-1999]] || [https://www.transfermarkt.com/maccabi-haifa_bnei-yehuda-tel-aviv/index/spielbericht/3552750 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 08/09/1999 || align=left|{{flagsport|ISR}} [[Стадион Рамат Ган]], [[Рамат Ган]] || align=left|{{Naz|FUrep|ISR}} || align=left|{{Naz|FUrep|SMR}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''8''' - 0 || align=left|{{симбол2|UEFA Euro 2016 qualifying.png}} [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2000|Квал. за ЕП 2000]] || [https://www.transfermarkt.com/israel_san-marino/index/spielbericht/944264 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''3''' || 04/03/2000 || align=left|{{flagsport|ISR}} [[Стадион Кирјат Елиезер|Кирјат Елиезер]], [[Хаифа]] || align=left|{{Fb team Maccabi Haifa}} || align=left|{{Fb team Maccabi Netanya}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''7''' - 0 || align=left|{{flagsport|ISR}} [[Премиер лига на Израел 1999-2000]] || [https://www.transfermarkt.com/maccabi-haifa_maccabi-netanya/index/spielbericht/3499621 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''4''' || 27/05/2000 || align=left|{{flagsport|ISR}} [[Општински стадион во Херцлија|Општински стадион]], [[Херцлија]] || align=left|{{Fb team Maccabi Haifa}} || align=left|{{Fb team Maccabi Herzliya}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 2 - '''4''' || align=left|{{flagsport|ISR}} [[Премиер лига на Израел 1999-2000]] || [https://www.transfermarkt.com/yossi-benayoun/meistetore/spieler/7858 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''5''' || 24/04/2005 || align=left|{{flagsport|ESP}} [[Риасор]], [[А Коруња]] || align=left|{{Fb team Racing Santander}} || align=left|{{Fb team Deportivo La Coruna}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 1 - '''4''' || align=left|{{flagsport|ESP}} [[Примера Дивисион (Шпанија) 2004-2005|Примера Дивисион 2004-2005]] || [https://www.transfermarkt.com/deportivo-de-la-coruna_racing-santander/index/spielbericht/28227 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''6''' || 06/11/2007 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Анфилд]], [[Ливерпул]] || align=left|{{Fb team Liverpool}} || align=left|{{Fb team Besiktas}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''8''' - 0 || align=left|{{симбол2|UEFA Champions League logo 2.svg}} [[УЕФА Лига на шампиони 2006-2007]] || [https://www.transfermarkt.com/liverpool-fc_besiktas-jk/index/spielbericht/83364 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''7''' || 26/01/2008 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Анфилд]], [[Ливерпул]] || align=left|{{Fb team Liverpool}} || align=left|{{Fb team Havant & Waterlooville}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''5''' - 2 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[ФА куп 2008-2009]] || [https://www.transfermarkt.com/liverpool-fc_havant-amp-waterlooville-fc/index/spielbericht/88664 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''8''' || 12/09/2009 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Анфилд]], [[Ливерпул]] || align=left|{{Fb team Liverpool}} || align=left|{{Fb team Burnley}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''4''' - 0 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Премиер лига на Англија 2009-2010]] || [https://www.transfermarkt.com/liverpool-fc_burnley-fc/index/spielbericht/954292 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''9''' || 02/09/2010 || align=left|{{flagsport|ISR}} [[Стадион Рамат Ган]], [[Рамат Ган]] || align=left|{{Naz|FUrep|ISR}} || align=left|{{Naz|FUrep|MLT}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''3''' - 1 || align=left|{{симбол2|UEFA Euro 2016 qualifying.png}} [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2012|Квал. за ЕП 2012]] || [https://www.transfermarkt.com/israel_malta/index/spielbericht/1052525 Извештај] |} </center><br> |} </center> ==Титули== ===Клупски=== ====={{flagsport|ISR}} Макаби Хаифа===== *'''[[Премиер лига на Израел|Израелско првенство]]''' : 2 : 2000-2001, 2001-2002 *'''[[Фудбалски куп на Израел|Куп на Израел]]''' : 1 : 2015-2016 ====={{flagsport|ENG}} Челси===== *'''{{Трофеј-УЕФА Лига Европа}} [[УЕФА Лига Европа]]''' : 1 : 2012-2013 ===Индивидуални=== *[[Фудбалер на годината во Израел]]: 2000-2001<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/israpoy.html|title = Israel - Player of the Year}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Израел |image3=Flag of Israel.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/benayoun-yossi/ppfLYtjB/ Јоси Бенајун на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/yossi-benayoun/profil/spieler/7858 Јоси Бенајун на transfermarkt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/19091/yossi-benayoun Јоси Бенајун на espn] * [https://www.whoscored.com/players/4490/show/yossi-benayoun Јоси Бенајун на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бенајун, Јоси}} [[Категорија:Израелски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Хапоел Бершева]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Расинг Сантандер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вест Хем Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Челзи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Квинс Парк Ренџерс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Макаби Хаифа]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Макаби Тел Авив]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Беитар Ерусалим]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Макаби Петах Тиква]] [[Категорија:Родени во 1970 година]] 9w7mjnstz35h8t6stauuuykjmrecaa0 0 1393684 5581875 5566307 2026-06-24T13:58:32Z Gurther 105215 5581875 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Емин-ага|native_name=Emin-ağa|birth_date=неизв.|birth_place=[[Велес]], [[Румелиски Пашалак]], [[Отоманска Империја]]|death_date=[[1830]]|death_place=[[Велес]], [[Румелиски Пашалак]], [[Отоманска Империја]]|children=[[Ќор Али]]}} '''Емин-ага''' ({{Langx|tr|Emin-ağа}}) — [[Османлиска Империја|османлиски]] [[политичар]] од [[Македонски Турци|турска]] народност и управник на [[Велешка Каза|Велешката Каза]] со која управувал од околу крајот на [[XVIII век]] и почетокот на [[XIX век]]. == Животопис == Емин-ага е роден во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнувал од благородно турско семејство. Околу крајот на [[XVIII век]], бил назначен за управител на [[Велешка Каза|Велешката Каза]]. Емин-ага побарал помош од значајното [[Мијаци|мијачко семејство]] [[Рензовци]] да му изградат [[Конак|коник]] кај левиот брег на реката [[Вардар]].<ref name=":0">{{Наведени вести|url=http://makedonskosonce.com/old.makedonskosonce.com/broevis/2006/sonce604.pdf/46_47_prikazna.pdf|title=Скопје повторно го доби божјиот храм „Св. Богородица“|last=Брковски|first=Мелетије|date=27 јануари 2006|work=[[Македонско сонце]]}}</ref> Емин му дозволил на Силјан Рензов, прадедо на [[Андреја Дамјанов]], да се пресели во [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]] за да ги избегне [[Албанци|арнаутските]] банди во [[Тресонче]].<ref>{{Наведени вести|url=https://tresonce.mk/rezbarite-raskazuvaci-vo-drvo/|title=Резбарите: раскажувачи во дрво|last=Аврамовски|first=Аврам|date=24 април 2022|work=Тресонче}}</ref> Синот на Емин, [[Ќор Али|Ќор Али-бег]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.brigien.com/Kolonisti.pdf|title=Албанците во Република Македонија — само од 1780 година|last=Ивановски|first=Ристо|publisher=Бригиен|year=2014|location=[[Битола]]|pages=16|access-date=2026-05-04|archive-date=2023-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230318034501/http://brigien.com/Kolonisti.pdf|url-status=dead}}</ref> подоцна ги примил останатите Мијаци од [[Велешко]] во самиот град.<ref name=":0" /> По уништувањето на [[Москополе]] од [[Али-паша Јанински]], Емин им дозволил на [[Македонски Власи|влашките трговци]] да се преселат во Велес. Емин-ага помогнал со трговско и економското напредување на градот.<ref>{{Наведена книга|url=https://dinitrandu.com/wp-content/uploads/2018/10/O-tsintsarima.pdf|title=О Цинцарима|last=Поповиќ|first=Јован|publisher=Прометеј|year=1998|location=[[Белград]]|pages=41}}</ref> Емин-ага умрел во [[1830|1830 година]] во Велес. По смртта го наследи неговиот син.<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/25564-2018-07-08-00-23-45/|title=Патувањето со гемија на Јозеф Хан по Вардар, од Велес до Солун|last=Данов|first=Љупчо|date=8 јули 2018|work=Дума}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ага, Емин}} [[Категорија:Родени во непозната година]] [[Категорија:Починати во 1830 година]] [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Починати во Велес]] [[Категорија:Македонски Турци]] [[Категорија:Турски политичари]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Отомански политичари]] [[Категорија:Управници на Велешката Каза]] 9v541w8d49rdglexdo1eps0lq2bh6vf 0 1393688 5581874 5549843 2026-06-24T13:58:16Z Gurther 105215 5581874 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност |name=Ќор Али |native_name=Kor Ali-beğ |birth_date=неизв. |birth_place=[[Велес]], [[Румелиски Пашалак]], [[Отоманска Империја]] |death_date=[[1860]] |death_place=[[Велес]], [[Солунски Пашалак]], [[Отоманска Империја]] |parents=[[Емин Ага]] }} '''Ќор Али-бег''' ({{Langx|tr|Kor Ali-beğ}}) — [[Османлиска Империја|османлиски]] политичар од [[Македонски Турци|турска]] народност и управник на [[Велешка Каза|Велешката Каза]]<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/25564-2018-07-08-00-23-45/|title=Патувањето со гемија на Јозеф Хан по Вардар, од Велес до Солун|last=Данов|first=Љупчо|date=8 јули 2018|work=Дума}}</ref> од [[1830|1830 година]] сѐ до неговата смрт во [[1860|1860 година]].<ref name=":1">{{Наведена книга|url=https://www.brigien.com/Kolonisti.pdf|title=Албанците во Република Македонија — само од 1780 година|last=Ивановски|first=Ристо|publisher=Бригиен|year=2014|location=[[Битола]]|pages=16}}</ref> Тој бил син на [[Емин Ага]]. == Животопис == Ќор Али-бег е роден во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнувал од благородно турско семејство. Неговиот татко, [[Емин Ага]], ја управувал [[Велешка Каза|Велешката Каза]] од крајот на [[XVIII век]] до неговата смрт во [[1830|1830 година]]. Околу почетокот на [[XIX век]], тој соработувал со [[Рензовци]]те за да му изградат [[конак]] покрај левиот брег на реката [[Вардар]].<ref name=":0">{{Наведени вести|url=http://makedonskosonce.com/old.makedonskosonce.com/broevis/2006/sonce604.pdf/46_47_prikazna.pdf|title=Скопје повторно го доби божјиот храм „Св. Богородица“|last=Брковски|first=Мелетије|date=27 јануари 2006|work=[[Македонско сонце]]}}</ref> Неговиот татко му дозволил на Силјан Рензов, прадедо на [[Андреја Дамјанов]], да се пресели во [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]] за да ги избегне арнаутските банди во [[Тресонче]].<ref>{{Наведени вести|url=https://tresonce.mk/rezbarite-raskazuvaci-vo-drvo/|title=Резбарите: раскажувачи во дрво|last=Аврамовски|first=Аврам|date=24 април 2022|work=Тресонче}}</ref> Подоцна Ќор Али им дозволил на останатите [[Мијаци]] од [[Велешко]] да се преселат во градот. Ќор Али помогнал со економското напредување на градот Велес. Околу [[XIX век]] имал [[чифлик]] во [[Раковец (Велешко)|Раковец]].<ref>{{Наведена книга|title=Зборник за народни живот и обичаје јужних Славена|last=ХАЗУ|publisher=[[ЈАЗУ|Југословенска академија на науките и уметностите]]|year=1977|location=[[Белград]]|pages=265}}</ref> Починал во Велес, [[1860|1860 година]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Али, Ќор}} [[Категорија:Родени во непозната година]] [[Категорија:Починати во 1860 година]] [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Починати во Велес]] [[Категорија:Отомански политичари]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Македонски Турци]] [[Категорија:Управници на Велешката Каза]] dsw6jzl1j2sddo08252ayspx3q9a264 5582187 5581874 2026-06-25T06:27:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582187 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност |name=Ќор Али |native_name=Kor Ali-beğ |birth_date=неизв. |birth_place=[[Велес]], [[Румелиски Пашалак]], [[Отоманска Империја]] |death_date=[[1860]] |death_place=[[Велес]], [[Солунски Пашалак]], [[Отоманска Империја]] |parents=[[Емин Ага]] }} '''Ќор Али-бег''' ({{Langx|tr|Kor Ali-beğ}}) — [[Османлиска Империја|османлиски]] политичар од [[Македонски Турци|турска]] народност и управник на [[Велешка Каза|Велешката Каза]]<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/25564-2018-07-08-00-23-45/|title=Патувањето со гемија на Јозеф Хан по Вардар, од Велес до Солун|last=Данов|first=Љупчо|date=8 јули 2018|work=Дума}}</ref> од [[1830|1830 година]] сѐ до неговата смрт во [[1860|1860 година]].<ref name=":1">{{Наведена книга|url=https://www.brigien.com/Kolonisti.pdf|title=Албанците во Република Македонија — само од 1780 година|last=Ивановски|first=Ристо|publisher=Бригиен|year=2014|location=[[Битола]]|pages=16|access-date=2026-05-04|archive-date=2023-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230318034501/http://brigien.com/Kolonisti.pdf|url-status=dead}}</ref> Тој бил син на [[Емин Ага]]. == Животопис == Ќор Али-бег е роден во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнувал од благородно турско семејство. Неговиот татко, [[Емин Ага]], ја управувал [[Велешка Каза|Велешката Каза]] од крајот на [[XVIII век]] до неговата смрт во [[1830|1830 година]]. Околу почетокот на [[XIX век]], тој соработувал со [[Рензовци]]те за да му изградат [[конак]] покрај левиот брег на реката [[Вардар]].<ref name=":0">{{Наведени вести|url=http://makedonskosonce.com/old.makedonskosonce.com/broevis/2006/sonce604.pdf/46_47_prikazna.pdf|title=Скопје повторно го доби божјиот храм „Св. Богородица“|last=Брковски|first=Мелетије|date=27 јануари 2006|work=[[Македонско сонце]]}}</ref> Неговиот татко му дозволил на Силјан Рензов, прадедо на [[Андреја Дамјанов]], да се пресели во [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]] за да ги избегне арнаутските банди во [[Тресонче]].<ref>{{Наведени вести|url=https://tresonce.mk/rezbarite-raskazuvaci-vo-drvo/|title=Резбарите: раскажувачи во дрво|last=Аврамовски|first=Аврам|date=24 април 2022|work=Тресонче}}</ref> Подоцна Ќор Али им дозволил на останатите [[Мијаци]] од [[Велешко]] да се преселат во градот. Ќор Али помогнал со економското напредување на градот Велес. Околу [[XIX век]] имал [[чифлик]] во [[Раковец (Велешко)|Раковец]].<ref>{{Наведена книга|title=Зборник за народни живот и обичаје јужних Славена|last=ХАЗУ|publisher=[[ЈАЗУ|Југословенска академија на науките и уметностите]]|year=1977|location=[[Белград]]|pages=265}}</ref> Починал во Велес, [[1860|1860 година]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Али, Ќор}} [[Категорија:Родени во непозната година]] [[Категорија:Починати во 1860 година]] [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Починати во Велес]] [[Категорија:Отомански политичари]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Македонски Турци]] [[Категорија:Управници на Велешката Каза]] 9yn5rfdw7cewz1smwykn0gknd77ubl2 0 1394502 5582125 5555069 2026-06-25T00:22:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582125 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Horse riding in coca cola arena - melbourne show 2005.jpg|мини|Млад јавач на коњички собир во [[Австралија]]]] '''Јавање''' или '''коњичко јавање''' — начин на движење при кој човекот (јавачот) се наоѓа на грбот на животно (најчесто [[коњ]], поретко — [[магаре]], [[камила]], [[слон]] и други). Во потесна смисла, тоа е еден од видовите на професионален и љубителски [[спорт]] или [[рекреација]]. Во професионалниот [[коњички спорт]], јавањето е поделено на посебни дисциплини, како што се коњски трки, дресурно јавање, прескокнување пречки, коњички триатлон, џигитовка и волтижирање. Употребата на јавањето за лековити цели се нарекува [[хипотерапија]]. Коњот наменет за јавање се нарекува '''јавачки коњ'''. == Историја == [[Податотека:Buslaevskaya psaltir.jpg|мини|лево|Цртеж на јавач во „Буслаевскиот псалтир“ (1485 — 1490 г.)]] Иако луѓето ги припитомиле дивите коњи пред најмалку 6.000 години, јавањето започнало значително подоцна. Според археолошките податоци, јавањето настанало во [[Бронзено време|бронзеното време]] во евроазиските степи. За времето на првите обиди се суди според индиректни докази — комплекс од конкретни промени на коскеното ткиво на зглобовите на колковите, предизвикани од влијанието на јавањето врз човекот. Најраните такви промени се откриени кај мажи од погребувањата на [[Јамна култура|јамната култура]] од почетокот на III [[Милениум|илјадалетие]] пр. н. е. во долниот тек на [[Дунав]].<ref>''Trautmann M. et al.'' [https://www.science.org/doi/pdf/10.1126/sciadv.ade2451 First bioanthropological evidence for Yamnaya horsemanship] // [[Science Advances]]. 2023. Т. 9. №. 9.</ref> Некои од најраните наоди непосредно поврзани со јавањето (псалии, черепи на коњи со траги од употреба на узда), се откриени во гробиштата Новоилиновски II во Казахстан (андроновска култура) и датираат од првата половина на II илјадалетие пр. н. е.<ref>{{Cite web |url=https://www.susu.ru/ru/news/2020/07/15/rossiyskie-uchenye-obnaruzhili-samye-drevnie-dokazatelstva-vsadnichestva-v-bronzovom |title=Российские ученые обнаружили самые древние доказательства всадничества в бронзовом веке |access-date=2023-08-16 }}</ref> Европјаните го презеле овој начин на движење од [[Персијци|Персијците]], главно за воени цели, и веднаш достигнале голема умешност во тој поглед; особено популарни биле [[коњица|коњиците]] на [[Тесалија]] и [[Тракија]]. На ова придонело и основањето на посебни академии за јавање во [[Стара Грција]], а подоцна и во [[Стар Рим]]. Меѓутоа, во епохата на римското владеење, коњицата била само помошен род на војска. Самата вештина на јавање не можела да достигне висок степен бидејќи и Грците и Римјаните јавале без седла и [[узенгија|узенгии]], па поради недостаток на стабилност, јавањето немало толку успешна воена примена. Како и да е, нивната положба при јавањето била практична и лесна. Промената на вештината следувала по пронаоѓањето на седлото (околу VI век пр. н. е.), а подоцна и на тешкиот витешки [[оклоп]]. Понатамошните промени во јавањето биле условени од воените и тактичките барања наметнати од коњицата, а кај љубителите — од модните трендови во коњичкиот спорт. [[Податотека:Kopeck - Ivan IV, 1535-1547.jpg|мини|Приказ на јавач со копје на монета на Иван Грозниот.]] [[Витез|Витезите]], кои биле принудени цврсто да се држат во седлото за да дејствуваат со [[копје]], имале седла со посебна конструкција — со високи и цврсти лакови што му давале на седлото изглед на кутија. Во ваквите седла јавачот седел со испружени нозе, силно потпирајќи се на узенгиите и наведнувајќи го телото напред. Со воведувањето на огнострелно оружје, положбата на јавачот во седлото станала подлабока. Војните во XVIII и почетокот на XIX век барале од коњицата голема збиеност и дисциплинирано движење на цели единици. Ова барало точно определена, напрегната и „стегната“ положба на телото. Се појавила потреба од особено суптилна [[дресура]] на коњот, често на сметка на неговата брзина, што водело до обука на луѓето и коњите во [[манеж|манежи]]. Со понатамошниот развој на огнострелното оружје, карактерот на јавањето кај коњаниците повторно се променил: тоа се префрлило на отворен терен, на долги растојанија и на нерамни површини, со брзи [[Коњски од|коњски одови]] и совладување пречки. За секој коњски од се препорачува посебна положба на телото. == Одлики кај различни народи == Откако било воведено кај цивилизираните народи, јавањето нагло се поделило на два вида: едноставно користење на коњот без претходна обука, со примена на само неколку техники за потчинување на неговата волја, и јавање на коњи што се специјално подготвени за таа цел според правилата на одредени школи. Источните народи претежно го користеле првиот начин, бидејќи биле природни јавачи што од мали нозе живееле со коњите. На овој начин и денес јаваат азиските народи, жителите на [[Јужна Америка]] ([[Каубоец|каубојците]]), како и [[козаци|козаците]], кои во основата на своето јавање ги задржале традиционалните принципи. Сите европски народи го прифатиле вештачкиот (школски) начин на јавање, кој низ вековите претрпел бројни измени. Денес во [[Европа]] постојат четири основни школи за јавање: * [[Шпанска школа за јавање|Шпанската школа во Виена]] (Австрија), * ''Le Cadre noir'' во Сомир (Франција), * [[Кралска андалусиска школа за јавање]] (Шпанија), * [[Национална школа за јавање во Лисабон]] (Португалија). Сите овие школи се фокусираат на максимален развој на физичките можности на коњот: силата, флексибилноста и умешноста. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Horse riding}} {{Commons category|Equestrian sports}} {{Wikivoyage|Horse riding}} {{EB1911 poster|Horsemanship}} * [https://web.archive.org/web/20160211081332/http://horsesport.org/ International Federation for Equestrian Sports] FEI official homepage * United States Equestrian Federation [http://www.usef.org/ USEF Official web site] * Equestrian Federation of Australia [http://www.efanational.com/ Equestrian Federation of Australia web site] * Equestrian Federation of Ireland [https://web.archive.org/web/20070210020616/http://www.horsesport.ie/homel.html – EFI web site] * [https://web.archive.org/web/20060805085033/http://kazequestrian.org/ Equestrian Federation of Kazakhstan] Russian – [https://web.archive.org/web/20090727234118/http://en.kazequestrian.org/ Equestrian Federation of Kazakhstan] English * [http://www.usdf.org/ United States Dressage Federation] * [http://www.aerc.org/ American Endurance Ride Conference] * [http://www.natrc.org/ The North American Trail Ride Conference] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110316220842/http://www.natrc.org/ |date=2011-03-16 }} – Competitive Trail Riding * [http://www.sportendurance.co.uk/ UK Endurance Horse Riding] * [http://www.rideandtie.org/ Ride and Tie Association] * [http://www.americanvaulting.org/ The American Vaulting Association] – Equestrian Vaulting * [https://rideforbund.dk/ Danish Riding Federation] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20260521170338/https://rideforbund.dk/ |date=2026-05-21 }} *[http://www.nchacutting.com/ National Cutting Horse Association] [[Категорија:Јавање| ]] [[Категорија:Коњички спорт]] [[Категорија:Поединечни спортови]] stfd1r9abakadc0bjqtqfghlsatg3fm 0 1394519 5582274 5564098 2026-06-25T09:43:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582274 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|image=George Washington Carver c1910 - Restoration.jpg|caption=Карвер {{circa|1910}}|birth_date={{circa|јануари 1, 1864}}|birth_place=[[Дајмонд (Мисури)|Дајмонд]], [[Мисури]], САД|death_date={{Death date and age|1943|1|5|1864}}|death_place=[[Таскиги (Алабама)|Таскаги]], [[Алабама]], САД|resting_place=[[Универзитет Таскиги]]|education=[[Ајовашки државен универзитет]] (дипломирал по уметност, магистрирал по наука)|awards=[[Спингарнов медал]] (1923)|signature=George Washington Carver signature2.svg|signature_alt=Geo. W. Carver}}'''Џорџ Вашингтон Карвер''' ({{Околу}} 1864<ref name="gwcnps">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/gwc_tour_01.htm|title=About GWC: A Tour of His Life|work=[[George Washington Carver National Monument]]|publisher=[[National Park Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080201171906/http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/gwc_tour_01.htm|archive-date=February 1, 2008|quote=George Washington Carver did not know the exact date of his birth, but he thought it was in January 1864 (some evidence indicates July 1861, but not conclusively). He knew it was sometime before slavery was abolished in Missouri, which occurred in January 1865.}}</ref> — 5 јануари 1943) — американски земјоделски научник и пронаоѓач кој промовирал алтернативни култури на [[памук]]от и методи за спречување на [[Сиромашување на почва|осиромашување на почвата]].<ref name="GW Carver">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.livescience.com/41780-george-washington-carver.html|title=George Washington Carver|date=December 7, 2013|work=[[Live Science]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215120050/https://www.livescience.com/41780-george-washington-carver.html|archive-date=December 15, 2021|accessdate=January 16, 2019}}</ref> Тој бил еден од најистакнатите научници од црнечката раса од почетокот на 20 век. Додека бил професор на Институтот Таскиги, Карвер развил техники за подобрување на типовите почви исцрпени од повторени садења памук. Тој сакал сиромашните земјоделци да одгледуваат други култури, како што се [[Кикиритка|кикирики]] и [[Сладок компир|слатки компири]], како извор на сопствена храна и да го подобрат квалитетот на својот живот.<ref name="Macintosh on Carver">{{Наведено списание|last=Macintosh|first=Barry|date=August 1977|title=George Washington Carver and the Peanut|url=https://www.americanheritage.com/george-washington-carver-and-peanut|journal=American Heritage Magazine|volume=28|issue=5}}</ref> Под негово водство, експерименталната станица во Таскиги објавила над четириесет практични билтени за земјоделци, многу од нив напишани од него, кои вклучувале рецепти, а многу од билтените содржеле совети за сиромашните земјоделци, вклучувајќи начини за борба против исцрпувањето на почвата со ограничени финансиски средства, производство на поголеми култури и зачувување на храната. Освен неговата работа за подобрување на животот на земјоделците, Карвер бил и лидер во промовирањето на екологијата.<ref>Mark D. Hersey (2011), [https://www.questia.com/library/120080065/my-work-is-that-of-conservation-an-environmental ''My Work Is That of Conservation: An Environmental Biography of George Washington Carver''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201023133222/https://www.questia.com/library/120080065/my-work-is-that-of-conservation-an-environmental|date=2020}}, University of Georgia Press, {{ISBN|978-0-8203-3870-5}}.</ref> Тој добил бројни почести за својата работа, вклучувајќи го и Спингарновиот медал на [[NAACP]]. Во ерата на висока расна поларизација, неговата слава стигнала подалеку од црната заедница. Тој бил широко признат и пофален во белата заедница за неговите бројни достигнувања и таленти. Во 1941 година, списанието ''[[Тајм (списание)|„Тајм“]]'' го нарекло Карвер „Црн [[Леонардо да Винчи|Леонардо]]“.<ref name="time_article1">{{Наведен нестручен часопис|access-date=August 10, 2008}}</ref> {{Ботаничар|Carver}} == Рани години == [[Податотека:Moses_Carver_Farm_(7100120493).jpg|мини|Селската куќа на Мојсеј Карвер (изградена во 1881 година), во близина на местото каде што живеел Џорџ Карвер во младите години]] Карвер бил роден во [[ропство]], во Дајмонд Гроув (сега Дајмонд, округ Њутн, Мисури), во близина на Кристал Палас, некаде во раните 1860-ти. Датумот на неговото раѓање е неизвесен и не му бил познат на Карвер бидејќи тоа било пред укинувањето на ропството во Мисури, што се случило во јануари 1865 година, за време на [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]]. Неговиот робовладетел, Мозес Карвер, потекнувал од семејство имигранти од германско или англиско потекло,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://npshistory.com/publications/gwca/hrs.pdf|title=HE SHALL DIRECT THY PATHS: THE EARLY LIFE OF GEORGE W. CARVER|last=Gart|first=Jason|date=2014|publisher=National Park Service|accessdate=19 February 2023}} "Some writers have indicated that the Carvers emigrated from Germany, while others have argued that they were of English descent.", page 1.</ref> ги купил родителите на Џорџ, Мери и Џајлс, од Вилијам П. Мекгинис на 9 октомври 1855 година, за 700 долари (~18 609 долари во {{Inflation/year|US-GDP}}).<ref name="gwcnps" /><ref name="Macintosh on Carver"/> Џајлс починал пред да се роди Џорџ, а кога тој имал само една недела, неговата сестра и неговата мајка биле киднапирани од ноќни напаѓачи од [[Арканзас]]. Братот на Џорџ, Џејмс, бил брзо однесен на безбедно место од киднаперите. Киднаперите го продале тројцата во [[Кентаки]]. Мозес Карвер го ангажирал Џон Бентли да ги пронајде, но го пронашол само бебето Џорџ. Мозес преговарал со напаѓачите за да го добие враќањето на момчето и го наградил Бентли. Откако ропството било укинато, Мозес Карвер и неговата сопруга, Сузан, ги одгледале Џорџ и неговиот постар брат, Џејмс, како свои деца. Тие го охрабриле Џорџ да продолжи со своите интелектуални занимања, а „тетка Сузан“ го научила на основите на читањето и пишувањето.<ref name="Pioneers">{{Наведување|editor1-first=Richard|editor1-last=Rennert|others=[[Coretta Scott King]] (introduction)|title=Profiles of Great Black Americans: Pioneers of Discovery|year=1994|publisher=Chelsea House Publishers|place=New York|isbn=978-0-7910-2067-8|pages=[https://archive.org/details/pioneersofdiscov00renn/page/26 26–32]|url=https://archive.org/details/pioneersofdiscov00renn/page/26}}</ref> На [[црнци]]те не им било дозволено да влезат во јавното училиште во Дајмонд Гроув. Џорџ одлучил да оди во училиштето за црнци кое било на оддалеченост од 16 км јужно, во Неошо. Кога стигнал во градот, го нашол училиштето затворено за ноќта. Спиел во блиска штала. Според негова сопствена приказна, следниот ден сретнал една љубезна жена, Мараја Воткинс, од која сакал да изнајми соба. Кога се претставил како „Карверовиот Џорџ“, како што правел целиот свој живот, таа одговорила дека отсега неговото име е „Џорџ Карвер“. На Џорџ му се допаднала Мараја Воткинс и нејзините зборови: „Мора да научиш сè што можеш, а потоа да се вратиш во светот и да им го дадеш своето знаење на луѓето“, оставиле голем впечаток врз него.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/georgewashington00abra/page/16|title=George Washington Carver: Scientist and Educator|last=Abrams|first=Dennis|publisher=Chelsea House Publications|year=2008|isbn=978-0-7910-9717-5|pages=[https://archive.org/details/georgewashington00abra/page/16 16]}}</ref> На 13-годишна возраст, бидејќи сакал да ја посетува тамошната академија, се преселил во домот на друго згрижувачко семејство, во Форт Скот, Канзас.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jocogov.org/newsroom/black-history-month-when-george-washington-carver-came-olathe|title=Black History Month: When George Washington Carver came to Olathe|date=2022-02-11|work=Johnson County Kansas|language=en|accessdate=2024-05-18}}</ref> Откако бил сведок на убиството на еден црнец од страна на група белци, Карвер го напуштил градот. Посетувал низа училишта пред да ја добие својата диплома во средното училиште „Минеаполис“ во Минеаполис, Канзас.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nps.gov/gwca/learn/education/upload/Grade-4-Bio-Cards_Lucy-Seymour.pdf|title=Lucy Seymour|work=[[National Park Service]]|accessdate=2024-05-18}}</ref> За време на неговиот престој во Минеаполис, во градот имало уште еден Џорџ Карвер, што предизвикувало забуна околу примањето пошта. Карвер по случаен избор одбрал средно име и почнал да бара писмата упатени до него да бидат адресирани до Џорџ В. Карвер. Некој еднаш го прашал дали „В“ стои за Вашингтон, а Карвер се насмевнал и рекол: „Зошто да не?“ Меѓутоа, тој никогаш не го користел Вашингтон како свое средно име и се потпишувал или како Џорџ В. Карвер или едноставно како Џорџ Карвер. == Факултетско образование == [[Податотека:Carver1web.jpg|мини|272x272пкс|Карвер на работа во својата лабораторија]] Карвер аплицирал на неколку факултети пред да биде примен на Хајлендовиот универзитет во Хајленд, Канзас. Кога пристигнал, тие одбиле да му дозволат да присуствува поради неговата раса.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/georgewashington0000burg/page/37|title=George Washington Carver: Scientist, Inventor, and Teacher|last=Burgan|first=Michael|date=2007|publisher=[[Capstone Publishers|Compass Point Books]]|isbn=978-0-7565-1882-0|location=[[Minneapolis, MN]]|page=[https://archive.org/details/georgewashington0000burg/page/37 37]}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=George Washington Carver: A Biography|last=Kremer|first=Gary R.|date=2011|publisher=[[ABC-CLIO]]|isbn=978-0-313-34796-2|location=[[Santa Barbara, CA]]|page=21}}</ref> Во август 1886 година, Карвер патувал со кола со Џ. Ф. Билер од Хајленд до општината Еден во округот Нес, Канзас. Тој се вдомил на имот во близина на Билер, каде што одржувал мала зимска градина со растенија и цвеќиња и геолошка колекција. Тој рачно изорал 69 000 метри квадратни садејќи ориз, пченка, [[Пченка|индиска пченка]] и градинарски производи, како и разни овошни дрвја, шумски дрвја и грмушести растенија. Тој исто така заработувал пари од разни работи во градот и работел како [[каубоец]].<ref name="skyways">[http://skyways.lib.ks.us/counties/NS/gwcarver.html George Washington Carver: Scientist, Scholar, and Educator] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212103355/http://skyways.lib.ks.us/counties/NS/gwcarver.html |date=February 12, 2009}} from the "Blue Skyways" website of the [[Kansas State Library]].</ref> На почетокот на 1888 година, Карвер добил заем од 300 долари (~8170 долари во {{Inflation/year|US}}) од Банката на Нес Сити за образование. До јуни ја напуштил областа. Во 1890 година, Карвер почнал да студира уметност и пијано на колеџот Симпсон во Индијанола, Ајова.<ref name="simpson">{{Наведена мрежна страница|url=https://simpson.edu/dunn-library/archives-special-collections/george-washington-carver|title=George Washington Carver|work=Dunn Library Archives & Special Collections|publisher=[[Simpson College]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20081016085253/http://www.simpson.edu/library/research/carver.html|archive-date=October 16, 2008|accessdate=February 1, 2021}} </ref> Неговата наставничка по уметност, Ета Бад, го препознала талентот на Карвер за сликање цвеќиња и растенија и таа го охрабрила да студира [[ботаника]] на Ајовашкиот државен земјоделски факултет (сега Ајовашки државен универзитет) во Ејмс.<ref name="simpson" /> Кога започнал таму во 1891 година, тој бил првиот црн студент на Ајовашкиот државен универизтет.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalcollections.lib.iastate.edu/george-washington-carver/biography|title=George Washington Carver Bio|work=Digital Collections, Iowa State University|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205021632/http://digitalcollections.lib.iastate.edu/george-washington-carver/biography|archive-date=February 5, 2018|accessdate=November 19, 2018}}</ref> Дипломската теза на Карвер за диплома по земјоделство била „Растенијата модифицирани од човекот“, датирана од 1894 година.<ref name="BSthesis0">{{Наведена мрежна страница|url=http://cdm16001.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15031coll7/id/287/|title=Plants as Modified by Man.|last=Geo. W. Carver|year=1894|archive-url=https://web.archive.org/web/20150218094553/http://cdm16001.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15031coll7/id/287/|archive-date=February 18, 2015|accessdate=February 18, 2015}}</ref><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.admissions.iastate.edu/distinguished_alumni.php|title=Distinguished Alumni|work=Iowa State University, Office of Admissions|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701203848/https://www.admissions.iastate.edu/distinguished_alumni.php|archive-date=July 1, 2020|accessdate=November 19, 2018}}</ref> Професорите на Ајовашкиот државен универзитет, Џозеф Бад и [[Луис Херман Памел|Луис Памел,]] го убедиле Карвер да продолжи таму за магистерски студии.<ref name=":0" /> Карвер истражувал на Експерименталната станица за земјоделство и домашна економија во Ајова под водство на Памел во текот на следните две години. Неговата работа на експерименталната станица по [[патологија]] на растенијата и [[микологија]] прво му донела национално признание и почит како ботаничар. Карвер го добил својот магистрирал во 1896 година.<ref name=":1" /> Карвер бил првиот афроамерикански член на факултетот на Државниот универзитет во Ајова.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iastate.edu/life-at-iowa-state/history-and-traditions|title=History and Traditions - Iowa State University|work=www.iastate.edu|language=en|accessdate=2024-05-18}}</ref> И покрај тоа што повремено бил нарекуван „доктор“, Карвер никогаш не добил официјален докторат, а во лична комуникација со Памел, тој забележал дека тоа е „погрешен назив“, даден од други поради неговите способности и нивните претпоставки за неговото образование.<ref name="doctorate">{{Наведена книга|title=George Washington Carver: A Biography|last=Kremer|first=Gary|date=2011|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara, CA|page=115}}</ref> Иако немал заработено докторат, и колеџот Симпсон и Универзитетот Селма му доделиле почесни докторати на науки во текот на неговиот живот.<ref name="doctorate" /><ref>{{Наведена книга|title=George Washington Carver: Scientist and Educator|last=Abrams|first=Dennis|last2=Adair|first2=Gene|date=2008|publisher=Infobase Publishing|page=104}}</ref> Покрај тоа, Ајовашкиот државен универзитет му доделил постхумна диплома за [[доктор по хуманистички науки]] во 1994 година.<ref>{{Наведена книга|title=George Washington Carver: In His Own Words, Second Edition|date=2017|publisher=University of Missouri Press|editor-last=Kremer|editor-first=Gary|location=Columbia, MO}}</ref> == Институтот Таскиги == [[Податотека:George_Washington_Carver,_ca._1902.jpg|мини|Џорџ Вашингтон Карвер, во првиот ред, во центарот, позира со колегите од Институтот Таскиги на фотографија, направена од Франсес Бенџамин Џонстон. ({{Околу|1902}})]] Во 1896 година, Букер Т. Вашингтон, првиот директор и претседател на Институтот Таскиги (сега Универзитет Таскиги), го поканил Карвер да го води Одделот за земјоделство.<ref name="Macintosh on Carver"/> Карвер предавал таму 47 години, развивајќи го одделот во силен истражувачки центар и работејќи со уште двајца претседатели на колеџи за време на неговиот мандат. Тој предавал методи на плодоред, вовел неколку алтернативни култури за земјоделците кои исто така ќе ја подобрат почвата во областите силно обработени со памук, иницирал истражување на растителни производи (хемија) и научил генерации црни студенти на техники на земјоделство за самоодржливост.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nps.gov/people/george-washington-carver.htm|title=George Washington Carver (U.S. National Park Service)|work=www.nps.gov|language=en|accessdate=2024-05-18}}</ref> Карвер дизајнирал мобилна училница за да го прошири образованието на земјоделците. Тој ја нарекол „запрежна кола на Џесап“ по њујоршкиот финансиер и [[Филантропија|филантроп]] Морис Кечам Џесап, кој обезбеди средства за поддршка на програмата.<ref>[http://www.cr.nps.gov/museum/exhibits/tuskegee/gwcwagon.htm "The first Jesup Wagon"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130128200833/http://www.cr.nps.gov/museum/exhibits/tuskegee/gwcwagon.htm}}, George Washington Carver Museum, Tuskegee University Historic Site, National Park Service website.</ref> За да го привлече Карвер во Таскиги, Вашингтон му дал надпросечна плата и две простории за негова лична употреба, иако двете отстапки предизвикале незадоволство кај некои други членови на факултетот. Бидејќи магистрирал во научна област на една институција во која претежно биле припадници на белата раса, некои професори го сметале за арогантен. Неженетите членови на факултетот нормално морале да делат соби, по двајца во соба, во спартанските рани денови на институтот. Една од должностите на Карвер била да управува со фармите на Земјоделската експериментална станица. Тој морал да управува со производството и продажбата на земјоделски производи за да генерира приходи за институтот. Наскоро се покажал како лош администратор и се судрил со други членови на факултетот, особено со Џорџ Рафин Бриџфорт.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=hlMkIgwg9KEC|title=George Washington Carver: Scientist and Symbol|last=McMurry|first=Linda O.|publisher=Oxford University Press|year=1981|isbn=978-0-19-503205-5|location=New York|pages=59–161|language=en-US}}</ref> Во 1900 година, Карвер се пожалил дека физичката работа и пишувањето писма му создавале премногу замор. Во 1904 година, комитет на Институтот известил дека извештаите на Карвер за приносите од живинарскиот двор биле претерани, а Вашингтон се соочил со Карвер за ова прашање. Карвер писмено одговорил: „Сега да бидам етикетиран како лажго и учесник во таква пеколна измама е повеќе од она што можам да го поднесам, и ако вашиот комитет смета дека намерно сум лажел или [бил] учесник во такви лаги како што биле кажани, мојата оставка ви е на располагање.“ Во текот на последните пет години на Вашингтон во Таскиги, Карвер неколку пати поднел или се заканил со оставка: кога администрацијата ги реорганизирала земјоделските програми, кога не му се допаѓала задача за настава, за да управува со експериментална станица на друго место, и кога не добил летни задачи за настава во 1913-14 година. Во секој случај, Вашингтон ги смирувал работите. [[Податотека:George_Washington_Carver_by_Frances_Benjamin_Johnston.jpg|мини|Фотографија од Џорџ Вашингтон Карвер направена од Франсес Бенџамин Џонстон, 1906 година]] Карвер ја започнал својата академска кариера како истражувач и предавач. Во 1911 година, Вашингтон му испратил писмо во кое изразил незадоволство што Карвер не ги почитувал наредбите да засади одредени култури на експерименталната станица. Ова го разоткрило Вашингтоновото [[микроуправување]] со одделот на Карвер, кој тој го раководел повеќе од 10 години до тогаш. Истовремено, Вашингтон ги одбивал барањата на Карвер за нова лабораторија, истражувачки материјали за негова исклучителна употреба и ослободување од предавања. Вашингтон ги пофалил способностите на Карвер за предавање и оригинално истражување, но за неговите административни вештини рекол следново:<blockquote>Кога станува збор за организација на часови, способноста потребна за обезбедување правилно организирано и големо училиште или дел од училиште, ви недостасува способност. Кога станува збор за практично управување со фарма кое ќе обезбеди дефинитивни, практични, финансиски резултати, повторно ви недостасува способност.</blockquote>Во 1911 година, Карвер се пожалил дека неговата лабораторија не ја добила опремата што Вашингтон ја ветил 11 месеци претходно. Тој, исто така, се пожалил и на состаноците на одборот на Институтот. Вашингтон го пофалил Карвер во своите мемоари од 1911 година, ''„Моето пошироко образование: Како поглавја од моето искуство“''.<ref>[http://docsouth.unc.edu/fpn/washeducation/menu.html Booker T. Washington, 1856–1915 My Larger Education: Being Chapters from My Experience] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070213060503/http://docsouth.unc.edu/fpn/washeducation/menu.html}}, 1911. Documenting the American South.</ref> Вашингтон го нарекол Карвер „еден од најтемелните научни луѓе од црнечката раса со кои сум запознаен“.<ref name="jjcxob">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/auto_bio.htm|title=GWC {{!}} His Life in his own words<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20070214092321/http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/auto_bio.htm|archive-date=February 14, 2007|accessdate=February 7, 2007}}</ref> Откако Вашингтон починал во 1915 година, неговиот наследник имал помалку барања од Карвер за административни задачи. Од 1915 до 1923 година, Карвер се насочил кон истражување и експериментирање со нови примени на кикириките, слатките компири, сојата, пеканите и други култури, како и кон ангажирање на неговите асистенти да истражуваат и да ги собираат постоечките употреби. Оваа работа, а особено неговото обраќање пред националната конференција на Здружението на одгледувачи на кикирики во 1920 година и сведочењето пред Конгресот во 1921 година за поддршка на воведувањето царина за увезените кикирики, му донеле широка публицитет и зголемена слава. Во текот на овие години, тој станал еден од најпознатите Афроамериканци во своето време. == Достигнување на слава == [[Податотека:GEORGE_WASHINGTON_CARVER_-_ONE_OF_AMERICA'S_GREAT_SCIENTISTS_-_NARA_-_535694.jpg|мини|300x300пкс|„Еден од најголемите американски научници“ – еден од неколкуте постери фокусирани на Карвер од Ч.Х. Алстон, кој во овој случај се осврнувал на напорите за време на Втората светска војна ({{Околу|1943}})]] Карвер развил техники за подобрување на почвите исцрпени од повторени садења [[памук]]. Заедно со други земјоделски експерти, тој ги повикал земјоделците да го вратат [[азот]]от во своите почви со практикување систематски [[плодоред]]: наизменично одгледување памук со садење [[сладок компир]] или мешунки, како што се [[Кикиритка|кикирики]], [[соја]] и грашок. Овие култури го вратиле азотот во почвата и биле добри за човечка исхрана. Следењето на практиката на ротација на културите резултираше со подобрени приноси од памук им дала на земјоделците алтернативни профитабилни култури. За да ги обучи земјоделците успешно да ги ротираат и одгледуваат новите култури, Карвер развил програма за земјоделско проширување за Алабама, слична на онаа на Државниот универзитет во Ајова. За да поттикне подобра исхрана на југот, тој широко дистрибуирал рецепти користејќи ги алтернативните култури. Тој основал лабораторија за индустриско истражување, каде што тој заедно со неговите асистенти работеле на популаризација на новите култури преку развивање стотици примени за нив. Тие вршеле оригинални истражувања, но и промовирале примени и рецепти, кои ги собирале од други. Карвер ги дистрибуирал своите информации како земјоделски билтени. Работата на Карвер им била позната на службениците во главниот град пред тој да стане јавна личност. Претседателот [[Теодор Рузвелт]] јавно се восхитувал на неговата работа. Поранешни професори на Карвер од Ајовашкиот државен универзитет биле назначени на позиции како секретар за земјоделство: Џејмс Вилсон, поранешниот декан и професор на Карвер, бил од 1897 до 1913 година. Хенри Кантвел Волас бил од 1921 до 1924 година. Тој го познавал Карвер лично бидејќи неговиот син Хенри А. Волас и истражувачот биле пријатели.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lib.iastate.edu/spcl/gwc/friends/friends8.html|title=The legacy of George Washington Carver – Friends & Colleagues (Henry Wallace|date=January 31, 2007|work=iastate.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20090415211140/http://www.lib.iastate.edu/spcl/gwc/friends/friends8.html|archive-date=April 15, 2009}}</ref> Помладиот Волас бил секретар за земјоделство на САД од 1933 до 1940 година, а од 1941 до 1945 година бил потпретседател на [[Франклин Д. Рузвелт|Франклин Делано Рузвелт]]. Во 1916 година, Карвер бил назначен за член на Кралското друштво за уметност во Англија, еден од само неколкуте Американци во тоа време кои ја добиле оваа чест. Најголемо влијание на Карвер му донела промоцијата на кикириките. До 1920 година, американските одгледувачи на кикирики биле потценети од ниските цени на увезените кикирики од Република Кина.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=32Fa9lCDjSwC&pg=PA95|title=The Green Vision of Henry Ford and George Washington Carver|last=Skrabec|first=Quentin R. Jr.|date=2013|publisher=McFarland & Company|isbn=978-0-7864-6982-6|location=Jefferson, NC|page=94|ref={{sfnRef|Skrabec}}|via=[[Google Books]]}}</ref> Во 1921 година, одгледувачите на кикирики и претставниците на индустријата планираа да се појават на конгресните сослушувања за да побараат царина.{{Sfn|Skrabec}} Врз основа на квалитетот на презентацијата на Карвер на нивната конвенција, тие го замолиле афроамериканскиот професор да сведочи за прашањето за царината пред Комитетот за начини и средства на [[Претставнички дом на Соединетите Американски Држави|Претставничкиот дом на Соединетите Американски Држави]].{{Sfn|Skrabec}} Поради сегрегацијата, било многу невообичаено Афроамериканец да се појави како вештак, но Карвер се појавил и распакувал бројни експонати и примероци за да го изнесе својот аргумент за поголема употреба на кикириките во храна и индустрија.{{Sfn|Skrabec}} Јужните конгресмени му се потсмевале, но додека зборувал за важноста на кикириките и нивната употреба за американското земјоделство и производство, членовите на комитетот постојано го продолжувале времето за неговото сведочење.{{Sfn|Skrabec}} Тарифата Фордни-Мекамбер била донесена во 1922 година и вклучувала царина за увезените кикирики.{{Sfn|Skrabec}} Сведочењето на Карвер, кое вклучувало примероци од млеко од кикирики, брашно од кикирики, индустриски бои направени од кикирики и други производи на база на кикирики, го направило широко познат како јавна личност.{{Sfn|Skrabec}} == Животот додека бил познат == [[Податотека:George_Washington_Carver-crop.jpg|десно|мини|Портрет на Администрацијата за безбедност на фармите на Соединетите Американски Држави, март 1942 година]] [[Податотека:George_Washington_Carver-peanut_specimen.jpeg|десно|мини|254x254пкс|Примерок од кикирики собран од Карвер]] Во текот на последните две децении од својот живот, се чинело дека Карвер уживал во својот статус на позната личност. Честопати патувал промовирајќи го Универзитетот Таскиги, [[Кикиритка|кикириките]], слаткиот компир и расната хармонија. Иако објавил само шест земјоделски билтени по 1922 година, објавувал статии во списанија за индустријата за кикирики и пишувал колумна во синдициран весник, „Советот на професорот Карвер“. Бизнис лидерите доаѓале да побараат негова помош, а тој често одговарал со бесплатни совети. Три американски претседатели - [[Теодор Рузвелт]], [[Келвин Кулиџ|Калвин Кулиџ]] и [[Франклин Д. Рузвелт]] - се сретнале со него, а престолонаследникот на [[Шведска]] студирал со него три недели. Од 1923 до 1933 година, Карвер ги обиколувал белите колеџи на југот за Комисијата за меѓурасна соработка. Со неговата зголемена значајност, Карвер станал тема на биографии и статии. Рали Х. Мерит го контактирал за неговата биографија објавена во 1929 година. Мерит напишал:<blockquote>Во моментов не е направено многу за комерцијално искористување на откритијата на д-р Карвер. Тој вели дека само ја гребе површината на научните истражувања за можностите на кикириките и другите јужни производи.<ref name="merritt">Raleigh Howard Merritt. [http://docsouth.unc.edu/neh/merritt/merritt.html ''From Captivity to Fame or The Life of George Washington Carver''.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070211131001/http://docsouth.unc.edu/neh/merritt/merritt.html|date=2007-02-11}}</ref></blockquote>Во 1932 година, писателот Џејмс Саксон Чајлдерс напишал дека Карвер и неговите производи од кикирики се речиси единствено одговорни за зголемувањето на производството на кикирики во САД откако цвеќето го уништило американскиот посев на памук почнувајќи од околу 1892 година. Неговата статија „Момче кое беше заменето за коњ“ (1932), во списанието ''„Американ магазин“'', и нејзиното препечатување од 1937 година во''„Ридерс Дајџест“'', придонеле за овој мит за влијанието на Карвер. Други популарни медиуми имале тенденција да го преувеличуваат влијанието на Карвер врз индустријата за кикирики.<ref name="time_article1"/> Од 1933 до 1935 година, Карвер работел на развој на масажи со масло од кикирики за лекување на детска парализа ([[Детска парализа|полио]]). На крајот, истражувачите откриле дека масажите, а не маслото од кикирики, обезбедуваат придобивки од одржување на одредена подвижност на парализираните екстремитети. Од 1935 до 1937, Карвер учествувал во анкетата за болести на Министерство за земјоделство на САД. Карвер се специјализирал за микологија и болести на растенијата за време на неговите мастер студии. Во 1937 година, Карвер присуствувал на две конференции за хемија, област во развој во 1930-тите, за време на [[Големата депресија]] и Прашината, која се занимавала со развој на нови производи од земјоделски култури. Тој бил поканет од [[Хенри Форд]] да зборува на конференцијата одржана во [[Дирборн (Мичиген)|Дирборн, Мичиген]], и тие развиле пријателство. Истата година здравјето на Карвер се влошило, а Форд подоцна инсталирал лифт во студентскиот дом во Таскиги каде што живеел Карвер, за да не мора постариот човек да се качува по скали.<ref name="time_article1"/><ref name="edwards">Linda McMurry Edwards, [https://books.google.com/books?id=DYAl4rJpewoC ''George Washington Carver: The Life of the Great American Agriculturist''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160429230718/https://books.google.com/books?id=DYAl4rJpewoC&source=gbs_navlinks_s|date=April 29, 2016}}, Rosen Publishing Group, 2004, pp. 90–92. Retrieved July 7, 2011.</ref> Карвер бил штедлив во својот живот, а во своите седумдесетти години создал наследство со создавање на музеј на своите дела, како и Фондацијата „Џорџ Вашингтон Карвер“ во Таскиги во 1938 година за да продолжи со земјоделските истражувања. Донирал речиси 60 000 американски долари (~ 1 043 121 америкасни долари во 2016) од неговите заштеди за да ја создаде фондацијата. == Врски == [[Податотека:AUSTIN_CURTIS_-_SCIENTIST_SUCCESSOR_TO_DR._CARVER_-_NARA_-_535696.jpg|мини|''„Остин Кертис – научник, наследник на д-р Карвер“'', цртан филм од Ц. Х. Алстон]] Карвер никогаш не се оженил. На 40-годишна возраст, тој започнал врска со Сара Л. Хант, наставничка во основно училиште и снаа на Ворен Логан, благајник на Институтот Таскиги. Ова траело три години сè додека таа не се вработила како наставничка во Калифорнија.<ref>Kremer, Gary R., ''George Washington Carver: A Biography'', Greenwood, 2011, {{ISBN|0-313-34796-4}}, p. 68.</ref> Во својата биографија од 2015 година, Кристина Вела ги разгледува неговите врски и сугерира дека Карвер бил бисексуалец и ограничен од обичаите на неговиот историски период.<ref>Christina Vella, ''[https://books.google.com/books?id=CXs-CgAAQBAJ George Washington Carver: A Life] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211215120050/https://books.google.com/books/about/George_Washington_Carver.html?id=CXs-CgAAQBAJ|date=December 15, 2021}}'', Southern Biography Series, Louisiana State University Press, 2015.</ref> Кога имал 70 години, Карвер воспоставил пријателство и истражувачко партнерство со научникот Остин В. Кертис Џуниор. Овој млад црнец, дипломиран на [[Универзитет Корнел|Универзитетот Корнел]], имал одредено искуство во наставата пред да дојде во Таскиги. Карвер му ги оставил на Кертис своите авторски права од овластена биографија од 1943 година од Ракам Холт. Откако Карвер починал во 1943 година, Кертис бил отпуштен од Институтот Таскиги. Тој ја напуштил Алабама и се преселил во [[Детроит]]. Таму произведувал и продавал производи за лична нега на база на кикирики. == Смрт == Еден ден, по враќањето дома, Карвер доживеал тежок пад по скалите. Бил пронајден во несвест од слугинка која го однела во болница. Карвер починал на 5 јануари 1943 година, на 78 или 79 години од компликации ([[анемија]]) што произлегле од овој пад. Неговата смрт се случила кога седел во креветот додека сликал божиќна честитка на која пишувало: „Мир на земјата и добра волја за сите луѓе“. Биографот на Карвер, Према Рамакришнан, рекол за него дека „Неговата смрт била карактеристична за него и за целото негово животно дело“.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/TheGuidingLight-GeorgeWashingtonCarver-English/mode/2up?q=died|title=A guiding Light|last=Ramakrishnan|first=Prema}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=MruJfhRisygC&q=christmas|title=George Washington Carver|last=Perry|first=John|date=August 2011|publisher=Christian + ORM|isbn=978-1-59555-4048}}</ref> Тој бил погребан до Букер Т. Вашингтон на Универзитетот Таскиги. Поради неговата штедливост, животните заштеди на Карвер изнесувале вкупно 60 000 тогашни американски долари, од кои сите ги донирал во последните години и по неговата смрт на Музејот Карвер и на Фондацијата „Џорџ Вашингтон Карвер“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/gwc_tour_06.htm|title=GWC {{!}} Tour Of His Life {{!}}Page 6<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20090329065039/http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/gwc_tour_06.htm|archive-date=March 29, 2009|accessdate=April 17, 2008}}</ref> На неговиот гроб било напишано: „Можеше да додаде богатство на славата, но не грижејќи се за ниту за едното ниту за другото, тој наоѓаше среќа и чест во тоа да биде од помош на светот.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.samford.edu/alabama-mens-hall-of-fame/inductees/Carver.html|title=George Washington Carver|work=www.samford.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215120052/https://www.samford.edu/alabama-mens-hall-of-fame/inductees/Carver.html|archive-date=December 15, 2021|accessdate=January 18, 2021}}</ref> == Личен живот == === Христијанство === Карвер верувал дека може да има вера и во Бог и во науката и ги интегрирал во својот живот. Тој во многу наврати сведочел дека неговата вера во [[Исус Христос|Исус]] е единствениот механизам со кој можел ефикасно да се стреми и да ја извршува уметноста на науката. Карвер станал христијанин кога бил сè уште млад, како што напишал во врска со неговото обраќање во 1931 година:<ref>Carver, George Washington; Kremer, Gary R. (ed.) ''[https://books.google.com/books?id=JcncXGNSJQQC George Washington Carver in his own words] {{Семарх}}''. University of Missouri Press. February 1, 1991, p. 128.</ref> Не се очекувало да го преживее својот 21-ви роденден поради влошено здравје. Тој живеел долго и по 21 година, а како резултат на тоа неговата вера се продлабочила.<ref name="jjcxob"/> Во текот на својата кариера, тој секогаш наоѓал пријателство со други христијани. Се потпирал на нив, особено кога бил критикуван од научната заедница и медиумите во врска со неговата методологија на истражување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.lib.unc.edu/mss/inv/n/Newman,Wilson_L.html|title=Wilson L. Newman correspondence with George Washington Carver, 1926–1943|archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054413/http://www2.lib.unc.edu/mss/inv/n/Newman,Wilson_L.html|archive-date=August 8, 2014|accessdate=August 3, 2014}}</ref> Карвер ја гледал верата во [[Исус Христос]] како средство за уништување и на бариерите на расната дисхармонија и на социјалната стратификација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/quotes_2.htm|title=Quotes From Dr. Carver Page 2|work=nps.gov|publisher=[[National Park Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090708005845/http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/quotes_2.htm|archive-date=July 8, 2009}}</ref> Тој бил подеднакво заинтересиран за развојот на карактерот на своите студенти, како и за нивниот интелектуален развој. Тој составил список од „осум основни доблести“ чие поседување го дефинира „една дама или еден господин“: [[Податотека:George_Washington_Carver-Bush_Gardens_Monument.jpg|десно|мини|Споменик на Карвер во Ботаничката градина на Мисури во Сент Луис]] <blockquote> * Бидете чисти и одвнатре и однадвор. * Кој ниту ги цени богатите, ниту ги потценува сиромашните. * Кој губи, ако треба, без да вреска. * Кој победува без да се фали. * Кој секогаш е внимателен кон жените, децата и старите луѓе. * Кој е премногу храбар да лаже. * Кој е премногу дарежлив за да измами. * Кој го зема својот дел од светот и им го дава на другите својот.<ref>Letter to a student, January 9, 1922, quoted in George Washington Carver, Gary R. Kremer, ''George Washington Carver: In His Own Words'', 1987, {{ISBN|0-8262-0785-5}}, p. 85.</ref> </blockquote>Почнувајќи од 1906 година во Таскиги, Карвер водел час по Библија во неделите за неколку студенти на нивно барање. Тој редовно прикажувал приказни преку нивно глумење. === Висина на гласот === Дури и како возрасен, Карвер зборувал со висок тон. Историчарката Линда О. Мекмари забележала дека тој „бил кревко и болежливо дете“ кое страдало „од тежок случај на [[голема кашлица]] и чести напади на она што се нарекувало [[ангина]].<ref name="McMurry14" /> Мекмари ја оспорила дијагнозата на круп, тврдејќи дека „неговиот застој во растот и очигледно оштетените гласни жици сугерираат на туберкулозна или пневмококна инфекција. Честите инфекции од таква природа можеле да предизвикаат раст на полипи на [[грклан]]от и можеби се резултат на недостаток на гама глобулин.... сè до неговата смрт, високиот тон на неговиот глас ги збунувал сите што го среќавале, а тој страдал од чести затнати гради и губење на гласот.“<ref name="McMurry14">{{Наведена книга|title=George Washington Carver: Scientist and Symbol|last=McMurry|first=Linda O.|publisher=Oxford University Press|year=1981|page=14}}</ref> [[Податотека:George_Washington_Carver_NM_-_lace_made_by_George_Washington_Carver.jpg|мини|Џорџ Вашингтон Карвер, Ну Мексико - чипка изработена од Џорџ Вашингтон Карвер]] === Текстилно хоби === Карвер бил страствен за [[хеклање]]то, а примероци од неговата работа се изложени и архивирани денес.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pieceworkmagazine.com/george-washington-carver/|title=The Scientist Who Crocheted: George Washington Carver’s Unexpected Legacy|work=PieceWork|language=en|accessdate=2026-02-12}}</ref> Во 1941 година, изложба на неговата работа била достапна во Музејот „Џорџ Вашингтон Карвер“. Биле прикажани многу примери на рабови во стилот на чипка и предмети од хиџаб.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thehenryford.org/collections-and-research/digital-collections/artifact/523347|title=Display of Textile Art by George Washington Carver, "Needle Work by Carver," circa 1941 - The Henry Ford|work=www.thehenryford.org|language=en|accessdate=2026-02-12}}</ref> Овие примероци останале во колекцијата на Националниот сториски локалитет на Институтот Таскиги. == Почести == [[Податотека:George_W_Carver_-_NARA_-_559197.jpg|мини|Слика од Бетси Грејвс Рејно]] * 1923 година, медалот Спингарн од [[NAACP]], доделуван годишно за извонредни достигнувања. * 1928, почесен докторат од колеџот Симпсон * 1939 година, медалот Рузвелт за извонреден придонес во јужното земјоделство * Во 1940 година, Карвер ја основал Фондацијата „Џорџ Вашингтон Карвер“ во Институтот Таскиги. * 1941 година, Музејот „Џорџ Вашингтон Карвер“ бил отворен во Институтот Таскиги. * Во 1942 година, Форд изградил реплика на родилната колиба на Карвер во Музејот Хенри Форд и Гринфилд Вилиџ во Дирборн како знак на почит. * Во 1942 година, Форд отворил лабораторија во Дирборн именувана по Карвер. * 1943 година, бродот „Либерти SS Џорџ Вашингтон Карвер бил лансиран * 1947 година, Средното училиште „Џорџ Вашингтон Карвер“, именувано во негова чест, било отворено од страна на јавните училишта во Чикаго во областа Ривердејл/Фар Саут Сајд во [[Чикаго|Чикаго, Илиноис]], САД. * 1950 година, бил именуван Државниот парк „Џорџ Вашингтон Карвер“ * 1951–1954, Ковачницата на САД го прикажува Карвер на сребрена комеморативна монета од 50 центи * 1965 година, била лансиран подморница со балистички ракети {{USS|George Washington Carver|SSBN-656}}. * 1969 година, Државниот универзитет во Ајова ја изградил Карвер Хол во чест на Карвер - дипломиран на универзитетот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fpm.iastate.edu/maps/buildings/building.asp?id=20|title=Carver Hall, Iowa State University, Facilities Planning & Management|archive-url=https://web.archive.org/web/20140321110942/http://www.fpm.iastate.edu/maps/buildings/building.asp?id=20|archive-date=March 21, 2014|accessdate=March 21, 2014}}</ref> * 1943 година?, Конгресот на САД го прогласил 5 јануари, годишнината од неговата смрт, за Ден на оддавање признание на Џорџ Вашингтон Карвер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rilin.state.ri.us/statutes/title25/25-2/25-2-39.HTM|title=25-2-39. Dr. George Washington Carver Recognition Day|publisher=Rilin.state.ri.us|archive-url=https://web.archive.org/web/20051106152843/http://www.rilin.state.ri.us/Statutes/TITLE25/25-2/25-2-39.HTM|archive-date=November 6, 2005|accessdate=March 21, 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aaregistry.org/historic_events/view/george-washington-carver-recognition-day-celebrated|title=George Washington Carver Recognition Day Celebrated|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223001809/http://www.aaregistry.org/historic_events/view/george-washington-carver-recognition-day-celebrated|archive-date=February 23, 2015|accessdate=February 22, 2015}}</ref> * Во 1999 година, [[Министерство за земјоделство на САД|Министерството за земјоделство на САД]] дел од својот кампус во Белтсвил, Мериленд, го именувал Центарот „Џорџ Вашингтон Карвер“.<ref>{{Наведена изјава за печат|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/usda-names-building-complex-to-honor-dr-george-washington-carver-scientists-legacy-of-innovation-continues-at-tuskegee-university-76425417.html|title=USDA Names Building Complex to Honor Dr. George Washington Carver|accessdate=May 3, 2016}}</ref> * 2002, Награда од Ајова, највисоката државна награда за граѓани.<ref>{{Наведена книга|url=http://publications.iowa.gov/16716/1/Redbook-2013-2014%20%2885GA%29.pdf|title=Iowa Official Register (2013–2014)|publisher=Iowa General Assembly|year=2014|page=437|access-date=November 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210705194015/http://publications.iowa.gov/16716/1/Redbook-2013-2014%20(85GA).pdf|archive-date=July 5, 2021}}</ref> * 2004, Мостот „Џорџ Вашингтон Карвер“, [[Де Мојн|Де Мојн, Ајова]] * Во 2007 година, Ботаничката градина во Мисури добила градинарска област именувана во негова чест, со комеморативна статуа и материјал за неговата работа. * Во 2022 година, гувернерката Ким Рејнолдс потпишала закон со кој 1 февруари секоја година се прогласува за Ден на Џорџ Вашингтон Карвер во Ајова. * Паркот на соседството Вилоубрук во Вилоубрук, Калифорнија, бил преименуван во Паркот Џорџ Вашингтон Карвер во негова чест.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://parks.lacounty.gov/wps/portal/dpr/Parks/George_Washington_Carver_Park|title=George Washington Carver Park|publisher=[[Los Angeles County, California]] Department of Parks and Recreation|archive-url=https://web.archive.org/web/20150311144211/http://parks.lacounty.gov/wps/portal/dpr/Parks/George_Washington_Carver_Park|archive-date=March 11, 2015|accessdate=April 13, 2015}}</ref> * Училиштата именувани по Карвер се основното училиште „Џорџ Вашингтон Карвер“ во рамките на Обединетиот училишен округ Комптон во округот Лос Анџелес, Калифорнија,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gwces-compton-ca.schoolloop.com|title=Welcome to Carver Elementary School|publisher=[[Compton Unified School District]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415225820/http://gwces-compton-ca.schoolloop.com/|archive-date=April 15, 2015|accessdate=April 13, 2015}}</ref> Училиштето за уметност и наука „Џорџ Вашингтон Карвер“ во рамките на Обединетиот училишен округ Сакраменто Сити во [[Сакраменто|Сакраменто, Калифорнија]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://carverartsandscience.org/who_is_carver.php|title=Who Is George Washington Carver?|publisher=[[Sacramento City Unified School District]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150330072739/http://www.carverartsandscience.org/who_is_carver.php|archive-date=March 30, 2015|accessdate=April 13, 2015}}</ref> и основното училиште „Д-р Џорџ Вашингтон Карвер“, јавно училиште од Њуарк во Њуарк, Њу Џерси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nps.k12.nj.us/car/|title=Dr. George Washington Carver: Where Achievement is Realistic, Obtainable & Infinite!|publisher=[[Newark Public Schools]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170223130121/http://www.nps.k12.nj.us/car/|archive-date=February 23, 2017|accessdate=February 22, 2017}}</ref> * Таксони именувани по него се: ''[[Colletotrichum carveri]]'' и ''[[Metasphaeria carveri]]'', и двата именувани од [[Џоб Бикнел Елис]] и [[Бенџамин Матлак Еверхарт]] во 1902 година;<ref>{{Наведено списание|last=Ellis|first=J. B.|last2=Everhart|first2=B. M.|date=1902|title=New Alabama Fungi|journal=The Journal of Mycology|volume=8|issue=2|pages=62–73|doi=10.2307/3752297|jstor=3752297|jstor-access=free}}</ref> ''[[Cercospora carveriana]]'', именувана од [[Пјер Андреа Сакардо]] и [[Доменико Сакардо]] во 1906 година;<ref>{{Наведена книга|url=https://biodiversitylibrary.org/page/32884368|title=Sylloge fungorum omnium hucusque cognitorum|last=Saccardo|first=P. A.|last2=Saccardo|first2=D.|date=1906|publisher=P. A. Saccardo|volume=18|location=Patavius|page=607|access-date=November 6, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107175245/https://www.biodiversitylibrary.org/page/32884368|archive-date=November 7, 2017}}</ref> ''[[Taphrina carveri]]'' именувана од [[Ана Елиза Џенкинс]] во 1939 година;<ref>{{Наведено списание|last=Jenkins|first=Anna E.|date=1939|title=New species of Taphrina on red maple and on silver maple|url=https://biodiversitylibrary.org/page/39699626|journal=Journal of the Washington Academy of Sciences|volume=29|issue=5|pages=222–230|jstor=24529580|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107181025/https://www.biodiversitylibrary.org/page/39699626|archive-date=November 7, 2017|access-date=November 6, 2017}}</ref> и ''[[Pestalotia carveri]]'', именувана од [[Е. Ф. Губа]] во 1961 година.<ref>{{Наведено списание|last=Collins|first=Daniel J.|last2=Frederick|first2=Lafayette|last3=Warren|first3=Herman|last4=Rossman|first4=Amy|last5=Dominick|first5=Shannon|date=2014|title=Contributions of Dr. George Washington Carver to global food security: Historical reflections of Dr. Carver's Fungal Plant Disease Survey in the southeastern United States|journal=APSnet Features|doi=10.1094/APSFeature-2014-02|doi-broken-date=July 12, 2025|doi-access=}}</ref> * 2025 година, Монтгомери Бисквитс се соочил со алтернативниот идентитет на „Алабама Пинат Ранерс“ за два натпревари на 28 август и 31 август 2025 година, како почит кон Џорџ Вашингтон Карвер и неговата пионерска работа со кикирики.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wsfa.com/2025/07/16/montgomery-biscuits-change-name-one-weekend/|title=Montgomery Biscuits to change name for one weekend|last=|first=|date=2025-07-16|work=WSFA|language=en|accessdate=2025-07-30}}</ref> == Наследство == [[Податотека:George_Washington_Carver,_3c,_1948_issue.jpg|мини|Во 1948 година, владата на САД издала комеморативна поштенска марка издадена на роденденот на Карвер, пет години по неговата смрт.]] [[Податотека:1951_Carver-Washington_half_dollar_commemorative,_obverse.jpg|мини|Комеморативен пола долар од Карвер-Вашингтон од 1951 година]] [[Податотека:2024_Missouri_American_Innovation_Dollar.jpg|мини|Карвер е прикажан на задната страна на американскиот иновациски долар на Мисури за 2024 година.]] Движењето за изградба на национален споменик на Карвер во САД започнало пред неговата смрт. Поради [[Втора светска војна|Втората светска војна]], ваквите невоени трошоци биле забранети со претседателска наредба. Сенаторот од Мисури, [[Хари Труман|Хари С. Труман,]] предложил закон во корист на споменикот. На расправата за законот пред комисијата, еден поддржувач рекол:<blockquote>Предлог-законот не е само моментална пауза од страна на зафатени луѓе вклучени во водењето на војната, за да му се оддаде почит на еден од вистинските големи Американци во оваа земја, туку во суштина е удар против [[Сили на Оската|Оската]], во суштина е воена мерка во смисла дека дополнително ќе ги ослободи енергиите на околу 15 000 000 црнци во оваа земја за целосна поддршка на нашите воени напори.</blockquote>Предлог-законот бил едногласно усвоен во двата дома. На 14 јули 1943 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nps.gov/gwca/index.htm|title=George Washington Carver National Monument (U.S. National Park Service)<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213014204/https://www.nps.gov/gwca/index.htm|archive-date=December 13, 2020|accessdate=July 12, 2005}}</ref> претседателот [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] посветил 30 000 тогашни долари за Националниот споменик Џорџ Вашингтон Карвер западно-југозападно од Дајмонд, Мисури, областа каде што Карвер поминал време во своето детство. Ова бил првиот национален споменик посветен на Афроамериканец и првиот во чест на некој друг, освен претседател. Споменикот кој претставува национален споменички комплекс со површина од 0,8 километри квадратни, вклучува [[биста]] на Карвер, шумска патека во должина од околу 1,2 километри, музеј, куќата на Мојсеј Карвер од 1881 година и гробиштата Карвер. Националниот споменик бил отворен во јули 1953 година. Во декември 1947 година, во Музејот Карвер избувнал пожар, а голем дел од колекцијата била оштетена. Списанието ''„Тајм“'' објавило дека сите освен 3 од 48-те слики на Карвер во музејот биле уништени. Неговата најпозната слика, изложена на Светската колумбиска изложба во 1893 година во Чикаго, прикажува јука и кактус. Ова платно преживеало и е конзервирано. Изложено е заедно со неколку негови други слики.<ref name="time_article1"/> Карвер бил прикажан на комеморативните марки на САД од 1948 година. Од 1951 до 1954 година, тој бил прикажан на комеморативната монета од половина долар Карвер-Вашингтон заедно со Букер Т. Вашингтон. Втора марка во чест на Карвер, со номинална вредност од 32 центи, била издадена на 3 февруари 1998 година, како дел од серијата марки „Прославете го векот“. Два брода, бродот Либерти СС Џорџ Вашингтон Карвер и [[Атомска подморница|нуклеарната подморница]] УСС Џорџ Вашингтон Карвер (SSBN-656), биле именувани во негова чест. Во 1977 година, Карвер беше избран во Куќата на славните за големи Американци. Во 1990 година, тој бил примен во Националната сала на славните на пронаоѓачи. Во 1994 година, Државниот универзитет во Ајова му доделил на Карвер титула доктор по хуманитарни писма. Во 2000 година, Карвер бил повелбен член во Куќата на хероите на [[Министерство за земјоделство на САД|Министерството за земјоделство на САД]] како „Татко на хемијата“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usda.gov/da/hallofheroes/|title=USDA Hall of Heroes<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20060925105945/http://www.usda.gov/da/hallofheroes/|archive-date=September 25, 2006}}</ref> Многу институции продолжиле да го почитуваат Џорџ Вашингтон Карвер. Десетици основни и средни училишта биле именувани по него. Ѕвездата [[Национална кошаркарска асоцијација|на Националната кошаркарска асоцијација,]] Дејвид Робинсон, и неговата сопруга Валери, основале академија именувана по Карвер; таа била отворена на 17 септември 2001 година, во Сан Антонио, Тексас. Културниот центар на заедницата Карвер, историски центар лоциран во Сан Антонио, бил именуван по него. Во 2002 година, научникот Молефи Кете Асанте го вклучил Џорџ Вашингтон Карвер во списокот на 100-те најголеми Афроамериканци.<ref>Asante, Molefi Kete (2002). ''100 Greatest African Americans: A Biographical Encyclopedia''. Amherst, New York. Prometheus Books. {{ISBN|1-57392-963-8}}.</ref> Во 2005 година, истражувањето на Карвер во Институтот Таскиги било прогласено за Национално историско хемиско обележје од страна на Американското хемиско друштво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content?_nfpb=true&_pageLabel=PP_SUPERARTICLE&node_id=604&use_sec=false&sec_url_var=region1&__uuid=e6752a14-c3b5-425d-bd7b-9f46c4691b13|title=George Washington Carver: Chemist, Teacher, Symbol|last=Ginsberg|first=Judah|date=January 27, 2005|publisher=[[American Chemical Society]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107072612/http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content?_nfpb=true|archive-date=November 7, 2012|accessdate=March 2, 2012}}</ref> На 15 февруари 2005 година, една епизода од ''„Модерни чуда“'' вклучувала сцени од зградата за прехранбени науки на Државниот универзитет во Ајова и за работата на Карвер. Во 2005 година, Ботаничката градина на Мисури во Сент Луис, Мисури, отворила градина „Џорџ Вашингтон Карвер“ во негова чест, која вклучувала и негова статуа во природна големина. Филм во боја од Карвер, снимен околу 1937 година од афроамериканскиот хирург Ц. Ален Александар, бил додаден во Националниот филмски регистар на [[Конгресна библиотека|Конгресната библиотека]] во 2019 година. Снимката од 12 минути е направена во Институтот Таскиги и го вклучува Карвер во неговиот стан, канцеларија и лабораторија, како и сцени каде што се грижи за цвеќе и ги изложува своите слики.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.loc.gov/item/prn-19-116/women-rule-2019-national-film-registry/2019-12-11/|title=Women Rule 2019 National Film Registry|publisher=[[Library of Congress]]|location=Washington, D.C.|archive-url=https://web.archive.org/web/20191211155249/https://www.loc.gov/item/prn-19-116/women-rule-2019-national-film-registry/2019-12-11/|archive-date=December 11, 2019|accessdate=October 5, 2020}}</ref> === Влијание врз црната дијаспора === Џорџ Вашингтон Карвер имал големо влијание врз индустријата за наука, технологија, инженерство, уметност и математика (STEAM) наука, технологија, инженерство и математика, како и врз црната дијаспора како целина. Карвер се погрижил црните земјоделци да ги знаат темелите и стратегиите при наоѓање и одржување на своите култури. Неговото широко забележано влијание со кикириките дури и ги зближило црно-белите заедници бидејќи неговите земјоделски стратегии биле од суштинско значење за обете раси додека тој работел кон расна еднаквост. Институции низ целиот свет, како што се Универзитетот Таскиги и програмите STEAM во различни делови од светот, продолжиле да го центрираат Карвер како модел за неговата храброст, пронајдоци и комбинирање на науката и земјоделството со овластување на црнците. Тој не бил само „Човекот од кикирики“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.communityharvestsrq.org/blog/black-history-spotlight-george-washington-carver|title=Black History Spotlight: George Washington Carver|work=Community Harvest SRQ {{!}} Building Resilience Through Community|language=en-US|accessdate=2025-10-18|archive-date=2025-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20251202125215/https://www.communityharvestsrq.org/blog/black-history-spotlight-george-washington-carver|url-status=dead}}</ref> туку бил и пионер кој ја користел својата способност за да ја разбере науката и земјоделството како начин за едукација и подигнување на црната дијаспора. Идеите на Карвер беа далеку пред неговото време. Неговите методи и откритија околу земјоделството промовираат еколошка свест, економски можности и црнечка извонредност во рамките на STEAM. Традициите што Карвер ги научил земјоделците сè уште се учат и користат како стратегии за готвење и технолошки стратегии денес. Примерите вклучуваат учење на Карвер како да ги претвори слатките компири во брашно, мастило за пишување и оцет, нагласувајќи дека културите можат да се толкуваат на толку многу начини.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.invent.org/inductees/george-washington-carver|title=George Washington Carver {{!}} National Inventors Hall of Fame® Inductee|date=2025-11-27|work=www.invent.org|language=en|accessdate=2025-11-28}}</ref> Преку овие иновации, афроамериканските земјоделци научиле различни методи што им помогнале да создадат бизниси и техники за одржливо земјоделство кои помагнале во преобликувањето на земјоделството на Југот и да станат забележани низ целиот свет, дури и се учат во училиштата денес.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencehistory.org/education/scientific-biographies/george-washington-carver/|title=George Washington Carver|work=Science History Institute|language=en-US|accessdate=2025-11-29}}</ref> Во ерата на интензивна расна неправда, Карвер станал еден од најзабележаните и најценетите научници во светот. Превртувајќи го светот на расизам и дискриминација, тој ја користел својата платформа за едукација на луѓето од дијаспората и за застапување на еднакви права.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.richmondprogressivealliance.net/american_history_is_black_history|title=American History is Black History|date=February 24, 2023|work=Richmond Progressive Alliance|language=en|accessdate=2025-11-29}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Извонредните достигнувања му донеле на научникот многу пријателства, како што се Франклин Д. Рузвелт и [[Хенри Форд]]. Карвер дури и се спријателил со [[Махатма Ганди]], летајќи до Индија за да разговара и да го едуцира Ганди за исхраната за да го подобри своето здравје<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biography.com/scientists/george-washington-carver-friends|title=George Washington Carver's Powerful Circle of Friends|date=2021-01-28|work=Biography|language=en-US|accessdate=2025-11-29}}</ref>. Неговото наследство ѝ помогнало на црната дијаспора денес да се стреми кон образование и да ги предизвика системите на дискриминација со тоа што им покажал на црнците низ целиот свет дека можат да напредуваат во антагонистички средини и да покажат извонредност. == Реномирани пронајдоци == Карвер во популарниот фолклор е заслужен за многу пронајдоци кои не произлегле од неговата лабораторија. Три патенти (еден за козметика и два за бои и флеки) биле издадени на Карвер во периодот од 1925 до 1927 година, сепак, тие не биле комерцијално успешни.<ref>[http://inventors.about.com/od/cstartinventors/a/GWC.htm "George Washington Carver"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220311031443/https://www.thoughtco.com/george-washington-carver-biography-1991496|date=March 11, 2022}}. Inventors.about.com. Retrieved July 12, 2013.</ref> Освен овие патенти и некои рецепти за храна, Карвер не оставил никакви записи за формули или процедури за производство на неговите производи. Тој не водел лабораториска тетратка. Макинтош забележал дека „Карвер не тврдел експлицитно дека лично ги открил сите атрибути и употреби на кикириките што ги навел, но не рекол ништо за да ја спречи својата публика да извлече заклучок“. Истражувањето на Карвер имало за цел да произведе замена од вообичаените култури за комерцијални производи, кои генерално биле надвор од буџетот на малиот земјоделец со еден коњ. Се појавила заблуда дека неговото истражување за производи за земјоделци кои се занимаваат со егзистенција ги развиле други личности комерцијално со цел за да го променат јужното земјоделство. Работата на Карвер за обезбедување ресурси за мали земјоделци за поголема независност од готовинската економија ја наговестила работата на Е.Ф. Шумахер за „соодветна технологија“. === Производи од кикирики === Денис Кини, директор на Центарот „Леополд“ за одржливо земјоделство на Ајовашкиот државен универзитет, напишал во ''„Писмо од Леополд'' “ (билтен):<blockquote>Карвер работел на подобрување на почвите, одгледувајќи култури со ниски вложувања и користејќи видови што го фиксираат азотот (оттука, работата со грашокот и кикириките). Карвер напишал во „Потребата од научно земјоделство на југот“: „Девствената плодност на нашите почви и огромната количина на неквалификувана работна сила биле повеќе проклетство отколку благослов за земјоделството. Овој исцрпувачки систем за одгледување, односно уништување на шумите, брзото и речиси постојано распаѓање на органската материја, го направил нашиот земјоделски проблемво проблем што бара повеќе мозок отколку на Северот, Истокот или Западот.<ref>Fishbein, Toby. [http://digitalcollections.lib.iastate.edu/george-washington-carver/biography "The Legacy of George Washington Carver"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180205021632/http://digitalcollections.lib.iastate.edu/george-washington-carver/biography|date=2018-02-05}}, Iowa State University Library.</ref></blockquote>Карвер со години работел на создавање компанија за пласирање на своите производи. Најважна била компанијата „Карвер Пенол“, која продавала мешавина од креозот и кикирики како патентиран лек за респираторни заболувања како што е [[туберкулоза]]та. Продажбата била слаба, а производот неефикасен според Администрацијата за храна и лекови.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=hlMkIgwg9KEC&pg=PA195|title=George Washington Carver|last=McMurry|date=1982|publisher=Oup USA|isbn=978-0-19-503205-5|pages=195–96|access-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801221328/https://books.google.com/books?id=hlMkIgwg9KEC&pg=PA195|archive-date=August 1, 2020}}</ref> Други потфати биле компанијата „Карвер Продуктс“ и компанијата „Карволин“. „Карволин Антисептик Хеар Дресинг“ била мешавина од масло од кикирики и [[ланолин]]. „Карволин Рубинг Оил“ било масло од кикирики за масажи. Карвер честопати погрешно се сметал за пронаоѓач на [[Путер од кикиритки|путер од кикирики]].<ref name="NPB">{{Наведување|last=National Peanut Board|author-link=National Peanut Board|title=Who Invented Peanut Butter?|url=http://nationalpeanutboard.org/peanut-info/who-invented-peanut-butter.htm|access-date=November 24, 2016|postscript=.|archivedate=November 25, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161125044806/http://nationalpeanutboard.org/peanut-info/who-invented-peanut-butter.htm}}</ref> До времето кога Карвер ја објавил книгата „Како да се одгледува кикирики и 105 начини за нивна подготовка за човечка конзумација“ во 1916 година, многу методи за подготовка на путер од кикирики биле развиени или патентирани од разни фармацевти, лекари и научници за храна кои работеле во САД и Канада.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pdfpiw.uspto.gov/.piw?Docid=00306727&homeurl=http%3A%2F%2Fpatft.uspto.gov%2Fnetacgi%2Fnph-Parser%3FSect1%3DPTO2%2526Sect2%3DHITOFF%2526p%3D1%2526u%3D%25252Fnetahtml%25252FPTO%25252Fsearch-bool.html%2526r%3D1%2526f%3DG%2526l%3D50%2526co1%3DAND%2526d%3DPALL%2526s1%3D0306727.PN.%2526OS%3DPN%2F0306727%2526RS%3DPN%2F0306727&PageNum=&Rtype=&SectionNum=&idkey=NONE&Input=View+first+page|title=US Patent #306727|archive-url=https://web.archive.org/web/20170405145402/http://pdfpiw.uspto.gov/.piw?Docid=00306727&homeurl=http%3A%2F%2Fpatft.uspto.gov%2Fnetacgi%2Fnph-Parser%3FSect1%3DPTO2%2526Sect2%3DHITOFF%2526p%3D1%2526u%3D%25252Fnetahtml%25252FPTO%25252Fsearch-bool.html%2526r%3D1%2526f%3DG%2526l%3D50%2526co1%3DAND%2526d%3DPALL%2526s1%3D0306727.PN.%2526OS%3DPN%2F0306727%2526RS%3DPN%2F0306727&PageNum=&Rtype=&SectionNum=&idkey=NONE&Input=View+first+page|archive-date=April 5, 2017|accessdate=October 20, 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pdfpiw.uspto.gov/.piw?docid=00604493&PageNum=1&IDKey=611D5B869ACB&HomeUrl=http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect2=PTO1%2526Sect2=HITOFF%2526p=1%2526u=%25252Fnetahtml%25252FPTO%25252Fsearch-bool.html%2526r=1%2526f=G%2526l=50%2526d=PALL%2526S1=0604493.PN.%2526OS=PN/0604493%2526RS=PN/0604493|title=US Patent #604493|archive-url=https://web.archive.org/web/20170405172017/http://pdfpiw.uspto.gov/.piw?docid=00604493&PageNum=1&IDKey=611D5B869ACB&HomeUrl=http%3A%2F%2Fpatft.uspto.gov%2Fnetacgi%2Fnph-Parser%3FSect2%3DPTO1%2526Sect2%3DHITOFF%2526p%3D1%2526u%3D%25252Fnetahtml%25252FPTO%25252Fsearch-bool.html%2526r%3D1%2526f%3DG%2526l%3D50%2526d%3DPALL%2526S1%3D0604493.PN.%2526OS%3DPN%2F0604493%2526RS%3DPN%2F0604493|archive-date=April 5, 2017|accessdate=March 11, 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.innovatestl.org/stlouishistory.html|title=Innovation in St. Louis History – Innovate St. Louis|last=Innovate St. Louis|date=August 25, 2011|publisher=Innovatestl.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20111227090829/http://www.innovatestl.org/stlouishistory.html|archive-date=December 27, 2011|accessdate=December 18, 2011}}</ref> Познато е дека [[Ацтеки]]те правеле путер од кикирики од мелени кикирики уште во 15 век. Канадскиот фармацевт Марселус Гилмор Едсон го добил {{US Patent|306727}} (за неговото производство) во 1884 година, 12 години пред Карвер да ја започне својата работа во Таскиги. === Производи од сладок компир === Карвер е поврзан и со развојот на производи од [[сладок компир]]. Во својот билтен за сладок компир од 1922 година, Карвер навел неколку десетици рецепти, „многу од нив ги препишал дословно од Билтен бр. 129, Министерството за земјоделство на САД“. Записите на Карвер ги вклучувале следниве производи од сладок компир: 73 бои, 17 дрвени полнила, 14 бомбони, 5 библиотечни пасти, 5 јадења за појадок, 4 скробни производи, 4 брашна и 3 меласа. Тој исто така имал записи за оцет, суво кафе и инстант кафе, бомбони, ментол бомбони по вечера, капки од портокал и капки од лимон. == Билтени на Карвер == За време на неговите повеќе од четири децении во Таскиги, официјално објавените дела на Карвер се состоеле главно од 44 практични билтени за земјоделци.<ref>[http://www.tuskegee.edu/Global/story.asp?S=1107189&nav=menu200_2 List of Bulletins by George Washington Carver] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060830120300/http://www.tuskegee.edu/Global/story.asp?S=1107189&nav=menu200_2|date=August 30, 2006}} from the Tuskegee University website.</ref> Неговиот прв билтен во 1898 година бил за хранење на домашните животни со желади. Неговиот последен билтен во 1943 година бил за кикириките. Тој, исто така, објавил шест билтени за слатки компири, пет за памук и четири за грашок. Некои други индивидуални билтени се занимавале со луцерка, дива слива, домат, украсни растенија, пченка, живина, млечни производи, свињи, конзервирање месо во топло време и изучување на природата во училиштата. Неговиот најпопуларен билтен, ''„Како да се одгледува кикирики и 105 начини за нивна подготовка за човечка конзумација“'', првпат бил објавен во 1916 година<ref name="105ways">Carver, George Washington. 1916. [http://aggie-horticulture.tamu.edu/fruit-nut/carver-peanut/ "How to Grow the Peanut and 105 Ways of Preparing it for Human Consumption"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121213082146/http://aggie-horticulture.tamu.edu/fruit-nut/carver-peanut/|date=December 13, 2012}}, ''Tuskegee Institute Experimental Station Bulletin'' 31.</ref> и бил препечатен број пати. Дал краток преглед на производството на кикирики и содржи список на рецепти од други земјоделски билтени, готварски книги, списанија и весници, како што се „ ''Peerless Cookbook“'', ''„Good Housekeeping'' “ и ''„Berry's Fruit Recipes“''. Иако „Carver's“ не бил првиот американски земјоделски билтен посветен на кикириките, неговите билтени се чинело дека биле попопуларни и пораспространети од оние што им претходеле на неговите. == Општи наводи == === Научни студии === * Макинтош, Бери. „Џорџ Вашингтон Карвер: Создавањето на мит“. ''Весник за јужна историја'' 42#4 (1976): 507–528. [https://www.jstor.org/stable/2208004 во JSTOR] * [https://web.archive.org/web/20070219221800/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/1977/5/1977_5_66.shtml Бери Макинтош, „Џорџ Вашингтон Карвер и кикириката: Нова светлина врз еден многу сакан мит“], ''Американ Херитиџ'' 28(5): 66–73, 1977. * Мекмари, ЛО „Карвер, Џорџ Вашингтон“. ''Американска национална биографија онлајн'' февруари 2000 година * Мекмари, Линда О. ''Џорџ Вашингтон Карвер: Научник и симбол'' (Oxford University Press, 1982). [https://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=106358296 онлајн] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110628211903/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=106358296|date=June 28, 2011}}; [https://books.google.com/books?id=ISBN0195032055 Копија од Google]{{Мртва врска|date=May 2023}} ) === Популарни дела === * Карвер, Џорџ Вашингтон. „1897 или приближно таму: Кратка историја на животот на Џорџ Вашингтон Карвер“. Национален споменик на Џорџ Вашингтон Карвер. * Колинс, Дејвид Р. ''Џорџ Вашингтон Карвер: Човечки роб, Божји научник'', (Мот Медиа, 1981) * Вилијам Џ. Федерер, ''Џорџ Вашингтон Карвер: Неговиот живот и вера со свои зборови'', AmeriSearch (2003) * Кремер, Гр. уредник. ''Џорџ Вашингтон Карвер: Со свои зборови'', Универзитетска издавачка куќа во Мисури; 1987, препечатено издание (1991) * Х.М. Морис, ''Луѓе на науката, Луѓе на Бога'' (1982) * Е.Ц. Барнет и Д. Фишер, ''Научници кои веруваат'' (1984) == Дополнително читање == * Греј, Џејмс Марион. ''Џорџ Вашингтон Карвер''. Енглвуд Клифс, Њу Џерси: Силвер Бурдет Прес, 1991. * Холт, Ракам. ''Џорџ Вашингтон Карвер: Американска биографија'', ревидирано издание. Гарден Сити, Њујорк: Даблдеј, 1963. * Кремер, Гари Р. ''Раса и значење: Искуството на Афроамериканците во Мисури'', Универзитетска издавачка куќа во Мисури, 2014 година. * Мекисак, Пет и Фредерик Мекисак. ''Џорџ Вашингтон Карвер: Научникот за кикирики'', ревидирано издание. Беркли Хајтс, Њу Џерси: Издавачка куќа „Енслоу“, 2002. * Мур, Ева. ''Приказната за Џорџ Вашингтон Карвер'', Њујорк: Сколастик, 1995. * Вела, Кристина. ''Карвер'', Издавачка куќа на Универзитетот на Државниот универзитет на Луизијана, 2015. == Надворешни врски == '''Архивски збирки''' * [http://www.oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/kt4x0nc787/ Водич за писмото на Џорџ Вашингтон Карвер до Дана Х. Џонсон.] Специјални збирки и архиви, Библиотеките на Калифорнискиот универзитет во Ирвин, Ирвин, Калифорнија. * [https://n2t.net/ark:/87292/w95z28 Наоѓање помош за колекцијата на Џорџ Вашингтон Карвер]. Оддел за специјални збирки, Библиотека на Државниот универзитет во Ајова, Ејмс, Ајова. * [http://archives.lib.byu.edu/repositories/14/archival_objects/682 Колекција на Вилијам и Анет Кертис од предмети на Џорџ Вашингтон Карвер, ракопис 6223] во [https://sites.lib.byu.edu/sc/ специјалните колекции Л. Том Пери], Универзитет Бригам Јанг Џајлс починал пред Џорџ да се роди, а кога тој имал една недела, тој, неговата сестра и мајка му биле киднапирани од ноќни напаѓачи од Арканзас. Џорџовиот брат, Џејмс, бил извлечен на сигурно место од киднаперите. Киднаперите го продале тројката во Кентаки. Мозис Карвер го ангажирал Џон Бентли да ги пронајде, но тој го пронашол само бебето Џорџ. Мозис преговарал со напаѓачите за да го врати момчето и го наградил Бентли. Откако ропството било укинато, Мозис Карвер и неговата сопруга, Сузан, го одгледале Џорџ и неговиот постар брат Џејмс како свои деца. Тие го охрабрувале Џорџ да ги продолжува своите интелектуални стремежи, а „тетка Сузан“ го научила основите на читањето и пишувањето. * Национална служба за паркови : :: [http://www.cr.nps.gov/museum/exhibits/Tuskegee/gwcoverview.htm Легенди за Таскиги: Џорџ Вашингтон Карвер] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150413035310/http://www.cr.nps.gov/museum/exhibits/Tuskegee/gwcoverview.htm|date=April 13, 2015}} од Службата за национални паркови :: [https://web.archive.org/web/20061014032000/http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/main.htm Национален споменик „Џорџ Вашингтон Карвер“] од Службата за национални паркови * [https://web.archive.org/web/20081228085906/http://www.tuskegee.edu/global/story.asp?s=1107203&ClientType=Print Почит кон Карвер] од Универзитетот Таскиги * [https://wayback.archive-it.org/855/20110505232216/http://www.lib.iastate.edu/spcl/gwc/bio.html Наследството на Џорџ Вашингтон Карвер] од Државниот универзитет во Ајова * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content?_nfpb=true&_pageLabel=PP_SUPERARTICLE&node_id=604&use_sec=false&sec_url_var=region1&__uuid=f5b76d8f-a818-4c7f-b5b8-dd8400b93a30 Национален историски хемиски обележје] од Американското хемиско друштво * [https://www.nal.usda.gov/speccoll/collectionsguide/collection2.php?search=carver%2C+george+washington%2C+correspondence+ Колекцијата за кореспонденција на Џорџ Вашингтон Карвер] Archived Колекција ракописи во Специјални збирки, Национална земјоделска библиотека. * [https://web.archive.org/web/20110716133536/http://statues.com/mrc/index.php?option=com_content&view=article&id=125&Itemid=141 Награда на Организацијата за биотехнологија] * A film clip * [https://n2t.net/ark:/87292/w9901zf8r Дигитална колекција на Џорџ Вашингтон Карвер], Државен универзитет во Ајова. * Works by George Washington Carver * „ [[iarchive:DestinationFreedom/DF_48-10-17_ep017-The_Boy_Who_Was_Traded_for_a_Horse.mp3|Момчето кое беше заменето за коњ]] “, радио драма од 1948 година од ''„Дестинација Фридом“'', напишана од Ричард Дарам * [[nara:74887660|Подвижни слики поврзани со Џорџ Вашингтон Карвер]], филм во боја од 1937 година на Џорџ Вашингтон Карвер во Институтот Таскиги. Вклучен во Националниот филмски регистар во 2019 година. '''Печатени публикации''' * Џорџ Вашингтон Карвер. [http://aggie-horticulture.tamu.edu/fruit-nut/carver-peanut/ „Како да се одгледува кикирики и 105 начини за нивна подготовка за човечка конзумација“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121213082146/http://aggie-horticulture.tamu.edu/fruit-nut/carver-peanut/|date=December 13, 2012}} , ''Билтен 31 на експерименталната станица на Институтот Таскиги''. * Џорџ Вашингтон Карвер. [http://aggie-horticulture.tamu.edu/vegetable/additional-resources/carver-sweetpotatoes/ „Како земјоделецот може да ги зачува своите слатки компири и начини за нивно подготвување за на маса“], ''Билтен на експерименталната станица на Институтот Таскиги,'' број 38, 1936 година. * Џорџ Вашингтон Карвер. [http://aggie-horticulture.tamu.edu/vegetable/carver-tomato/ „Како да се одгледува домат и 115 начини да се подготви за на маса“], ''Билтен на експерименталната станица на Институтот Таскиги'' 36, 1936 година. * Питер Д. Бурчард, [https://web.archive.org/web/20060616092214/http://www.nps.gov/applications/parks/gwca/ppdocuments/Special%20History%20Study.pdf „Џорџ Вашингтон Карвер: За неговото и нашето време“], Национална служба за паркови: Национален споменик на Џорџ Вашингтон Карвер. 2006. * Луис Р. Харлан (ур.), [http://www.historycooperative.org/btw/Vol.4/html/127.html ''Документите на Букер Т. Вашингтон''], том 4, стр.&nbsp;127–128. Чикаго: Универзитетски печат на Илиноис. 1975. * Рали Х. Мерит, [http://docsouth.unc.edu/neh/merritt/merritt.html ''Од заробеништво до слава или животот на Џорџ Вашингтон Карвер''], Бостон: Издавачка куќа „Мидор“. 1929. * [http://www.encyclopediaofalabama.org/face/Article.jsp?id=h-1064 Џорџ Вашингтон Карвер] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100613224131/http://encyclopediaofalabama.org/face/Article.jsp?id=h-1064|date=June 13, 2010}} * Мери Бегли, [http://www.livescience.com/41780-george-washington-carver.html Џорџ Вашингтон Карвер: Биографија, пронајдоци и цитати] (2013).  == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Американски миколози]] [[Категорија:Американски ботаничари]] [[Категорија:Американски природозаштитници]] [[Категорија:Починати во 1943 година]] [[Категорија:Родени во 1860-тите]] [[Категорија:Несигурна година на раѓање]] [[Категорија:Родени на непознат датум]] 0b0glunznn7lx3vgtm5zs6qg2loj9r6 0 1395362 5582162 5581220 2026-06-25T04:42:40Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582162 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јошко Гвардиол | image = [[File:2023-10-04 Fußball, Männer, UEFA Champions League, RB Leipzig - Manchester City FC 1DX 2611 (Joško Gvardiol).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Јошко Гвадиол<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Croatia (CRO) |publisher=[[FIFA]] |page=8 |date=18 December 2022 |access-date=9 August 2024}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2002|1|23|df=yes}}<ref>{{cite web |title=Joško Gvardiol – Croatia – European Qualifiers |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/players/250127284--josko-gvardiol/ |access-date=13 June 2023 |publisher=[[UEFA]]}}</ref> | birth_place = [[Загреб]], [[Хрватска]] | nationality = {{flagsport|CRO}} [[Хрватска]] | height = {{height|m=1.85}}<ref>{{cite web |url=https://rbleipzig.com/en/first-team/team/josko-gvardiol/ |title=Joško Gvardiol |publisher=RB Leipzig |access-date=5 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607224731/https://rbleipzig.com/en/first-team/team/josko-gvardiol/ |archive-date=7 June 2023 |url-status=dead }}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = {{Fb team Manchester City}} | clubnumber = 24 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px solid HEX-007500.svg}} [[НК Трешњевка|Трешњевка]] | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Dinamo Zagreb}} | years1 = 2019–2020 | caps1 = 4 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Dinamo Zagreb II}} | years2 = 2019–2021 | caps2 = 36 | goals2 = 3 | clubs2 = {{Fb team Dinamo Zagreb}} | years3 = 2021–2023 | caps3 = 59 | goals3 = 3 | clubs3 = {{Fb team RB Leipzig}} | years4 = 2023- | caps4 = 82 | goals4 = 11 | clubs4 = {{Fb team Manchester City}} | nationalyears1 = 2016 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 1 |nationalteam1 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 14 години|Хрватска 14]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 16 години|Хрватска 16]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 2 |nationalteam3 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 17 години|Хрватска 17]] | nationalyears4 = 2019 | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 |nationalteam4 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 19 години|Хрватска 19]] | nationalyears5 = 2019-2021 | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 1 |nationalteam5 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 21 година|Хрватска 21]] | nationalyears6 = 2021- | nationalcaps6 = 46 | nationalgoals6 = 4 |nationalteam6 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска|Хрватска]] }} '''Јошко Гвардиол''' (роден на [[23 јануари]] [[2002]] година, во [[Загреб]]) — [[Хрватска|хрватски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] и на [[Фудбалска репрезентација на Хрватска|хрватската репрезентација]]. ==Биогарфија== Гвардиол е роден на 23 јануари 2002 година во [[Средњаци]], населба во [[Загреб]], Хрватска, каде што пораснал.<ref>{{Cite web |title=Gvardiolovi prijatelji i obitelj otkrili kakav je on privatno: "Nikad nije imao mira" |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2486627 |access-date=2026-02-27 |website=www.index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Joško Gvardiol: Man City's Only Good News for Today|url=https://sports.yahoo.com/jo-ko-gvardiol-man-city-190000638.html|website=[[Yahoo Sports]]|publisher=[[Yahoo]]|date=23 January 2025|access-date=6 June 2025|via=[[OneFootball]]}}</ref> Неговиот татко, Тихомир, по потекло од [[Новиград (Задарска жупанија)|Новиград]] во близина на [[Задар]], работи како [[рибар]], додека неговата мајка, Сања, по потекло од Средњаци,<ref>{{cite web | title = Joško Gvardiol – biografija i titule | website = Formula.ba | date = 2025-06-14 | access-date = 2025-06-16 | url = https://www.formula.ba/blog/josko-gvardiol-biografija-porijeklo-karijera | language = hr-BA }}</ref> била вработена во компанија за големопродажба.<ref name="Gloria 2021">{{Cite magazine |date=18 June 2021 |title=Dečko za velike stvari! Joško Gvardiol skromni je ribarev sin i reprezentativac o kojem svi pričaju |trans-title=Boy for great stuff! Josko Gvardiol is a modest fisherman's son and representative that everyone is talking about |url=https://www.gloria.hr/gl/scena/price/decko-za-velike-stvari-josko-gvardiol-skromni-je-ribarev-sin-i-reprezentativac-o-kojem-svi-pricaju-15081909 |access-date=6 June 2025 |magazine=[[Gloria (magazine)|Gloria]] |language=hr}}</ref> Тој има две постари сестри Лорена и Франка кои се модел, односно ракометарка.<ref>{{Cite magazine|title=Priča Joška Gvardiola: Skromni dečko iz NK Trešnjevke sada igra kod slavnog imenjaka Pepa|trans-title=Joško Gvardiol's story: A humble boy from NK Trešnjevke is now playing with the famous namesake Pep|url=https://www.gloria.hr/gl/scena/price/prica-joska-gvardiola-skromni-decko-iz-nk-tresnjevke-sada-igra-kod-slavnog-imenjaka-pepa-15362378|magazine=Gloria|date=5 August 2023|access-date=6 June 2025|language=hr}}</ref> Како млад фудбалер на [[ГНК Динамо Загреб|Динамо Загреб]], Гвардиол се соочувал со проблеми околу минутажата и размислувал да се откаже од фудбалот за да продава риба. Tој, исто така, размислувал да премине на [[кошарка]], бидејќи многу негови пријатели во тоа време играле кошарка. Сепак, решил да ја продолжи својата кариера откако семеен пријател му направил [[Mental mapping|ментална мапа]] за да го охрабри.<ref>{{Cite web|first=Richard|last=Martin|title=Revealed: Manchester City defender Josko Gvardiol wanted to quit football and sell fish in a market due to doubts over his ability|url=https://www.goal.com/en/news/revealed-manchester-city-defender-josko-gvardiol-wanted-quit-football-sell-fish-market/bltd3d053c00a5d01b0|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=24 August 2023|access-date=6 June 2025}}</ref> ==Технички карактеристики== [[Одбрана (фудбал)|Централен дефанзивец]], многу добар во маркирање и во играта со глава. Способен е да ја организира играта од задната линија но и да се приклучува во нападот, при што успева да постигнува и голови.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2002/josko-gvardiol-talento-croato-classe-2002/|title=Josko Gvardiol: talento croato classe 2002|data=4 април 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/josko-gvardiol-la-nuova-star-croata-acquisita-per-19-milioni-dal-/vlladdsrawjz1o2hatl47joxj|title=Josko Gvardiol: la nuova star croata acquistata per 19 milioni dal Lipsia|date=29 септември 2020}}</ref> Може да биде користен и на позицијата [[Одбрана (фудбал) #Страничен бек|лев бек]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/01-09-2021/calciomercato-germania-bundesliga-bayern-lipsia-420887841772.shtml|title=Il Bayern mette muscoli, sorprese a Lipsia: Andre Silva e tanti giovani|access-date=2 септември 2021}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и рани години=== Гвардиол почнал да игра фудбал на седумгодишна возраст кога неговиот татко Тихомир, некогаш аматерски играч во родниот Новиград, го одвел во [[НК Трешњевка|Трешњевка]].<ref>{{Cite web|first=Nizaar|last=Kinsella|title='This is the most beautiful period of our careers' – NXGN star Gvardiol eyeing Europa League glory with Dinamo Zagreb|url=https://www.goal.com/en/news/beautiful-period-nxgn-gvardiol-europa-league-dinamo-zagreb/mu7jc44z43ds163320vucorte|website=Goal (website)|date=26 March 2021|access-date=6 June 2025}}</ref> Додека бил таму, бил забележан од [[НК Локомотива|Локомотива]] и [[НК Загреб]], но сепак, во последен момент, тој добил понуда од [[ГНК Динамо Загреб|Динамо Загреб]] која неговото семејство ја прифатила.<ref name=":0">{{Cite web |last=Juranović |first=Tomislav |date=13 September 2020 |title=Ovo je zlatni dječak od 200 milijuna kuna: 'Ako do 20. godine ne postane Vatreni, netko mora u zatvor!' |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/ovo-je-zlatni-djecak-od-200-milijuna-kuna-ako-do-20-godine-ne-postane-vatreni-netko-mora-u-zatvor-15018772 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> [[Податотека:Next Generation Trophy Tag 43.jpg|thumb|left|200px|Гвардиол (десно) играјќи во академијата на [[ГНК Динамо Загреб|Динамо]] во 2017]] Првично, тој играл како [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|лев бек]] или [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од среден ред|централен играч за врска]] сè додека тренерот во академијата на Динамо, [[Далибор Полдругач]] не го преместил на во [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|центрарот на одбраната]]. Набргу потоа, Гвардиол почнал да привлекува интерес од истакнати европски клубови,<ref name=":0" /> вклучувајќи ги [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]], [[ФК Лил|Лил]], [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]], [[РБ Лајпциг]], [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Ајакс|Ајакс]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Рома|Рома]].<ref>{{Cite web |last=Olivari |first=Davorin |date=29 August 2020 |title=Za Dinamovog tinejdžera sprema se ponuda od čak 20 milijuna eura s bonusima! Ruši rekord Kovačića! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/za-dinamovog-tinejdzera-sprema-se-ponuda-od-cak-20-milijuna-eura-s-bonusima-rusi-rekord-kovacica-15016038 |access-date=29 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 May 2020 |title=Bayern: Guardiola? Nein, Gvardiol ist im Visier |url=https://www.krone.at/2153433 |access-date=29 August 2020 |website=Kronen Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tironi |first=Hrvoje |date=4 July 2019 |title=Veliki je fan Virgila van Dijka, a još s 15 godina odbio je Inter! |url=https://www.24sata.hr/sport/veliki-je-fan-virgila-van-dijka-a-jos-s-15-godina-odbio-je-inter-637737 |access-date=30 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web|date=15 November 2019 |title=Talijani: Roma ove zime kupuje mladog stopera Dinama |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2132413 |access-date=31 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref> Тој одиграл клучна улога во кампањата на Динамо [[УЕФА Младинска лига 2018–2019|УЕФА Младинската лига 2018-2019]],<ref>{{Cite web|date=12 March 2019 |title=Tko su mladi dinamovci na čelu s vratarom koji rasturaju u Europi |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2070413 |access-date=29 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref> каде што стигнале до четвртфиналето пред да загубат со 4–2 од Челси по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување на пенали]].<ref>{{Cite web |last1=Dasović |first1=Tomislav |last2=Pavić |first2=Marko |date=3 April 2019 |title=Dinamo vodio 2:0 pa ispao na penale, Chelsea spasio hrvatski vratar |url=https://www.vecernji.hr/sport/od-16-sati-juniori-dinama-u-londonu-protiv-chelseaja-po-povijesni-uspjeh-1310939 |access-date=29 August 2020 |website=Večernji list |language=hr}}</ref> Откако бил импресиониран од неговите настапи за младинските тимови, тренер на првиот тим на Динамо, [[Ненад Бјелица]], го повикал Гвардиол во сениорскиот тим за предсезонските натпревари во [[Словенија]] во летото 2019 година. На 2 јули, тој постигнал гол во пријателската победа од 2–0 над [[ФК Австрија Клагенфурт (2007)|Австрија Клагенфурт]].<ref>{{Cite web|date=2 July 2019 |title=Dinamo polako hvata zalet, Gavranović i Gvardiol za sigurnu pobjedu protiv Austrije |url=https://www.tportal.hr/sport/clanak/dinamo-polako-hvata-zalet-gavranovic-i-gvardiol-za-sigurnu-pobjedu-protiv-austrije-foto-20190702 |access-date=29 August 2020 |website=Tportal.hr |language=hr}}</ref> На 10 октомври 2019, тој бил вклучен на листата играчи „Следна генерација“ издадена од „''[[The Guardian]]''“.<ref>{{Cite news|last1=Christenson|first1=Marcus|last2=Powell|first2=Jim|last3=Blight|first3=Garry|date=10 October 2019|title=Next Generation 2019: 60 of the best young talents in world football|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2019/oct/10/next-generation-2019-60-of-the-best-young-talents-in-world-football|access-date=29 August 2020|issn=0261-3077}}</ref> ===Динамо Загреб=== Гвардиол го имал своето деби за сениорскиот тим на Динамо во [[Прва фудбалска лига на Хрватска 2019–2020|хрватското првенство]] на 18 октомври, во победата од 4–2 над [[ХНК Горица|Горица]], влегувајќи во игра на местото на [[Марио Гаврановиќ]] во 87-мата минута.<ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=2 November 2019 |title=Tinejdžer (17) Zabio Za Dinamo I Otišao Kući Tramvajem! 'Suigrače sam čuo kako viču 'catering', pravilo je da ih častim! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/tinejdzer-17-zabio-za-dinamo-i-otisao-kuci-tramvajem-suigrace-sam-cuo-kako-vicu-catering-pravilo-je-da-ih-castim-9565349 |access-date=29 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref> Во неговиот втор првенствен настап за клубот на 2 ноември, тој го постигнал единствениот гол во победата од 1–0 над [[НК Интер Запрешиќ|Интер Запрешиќ]]. Тоа го направило шесттиот најмлад стрелец во првенството за Динамо, по [[Ален Халиловиќ]], [[Матео Ковачиќ]], [[Нико Крањчар]], [[Анте Ќориќ]] и [[Тин Једвај]].<ref>{{Cite web |last=Tironi |first=Hrvoje |date=2 November 2019 |title=Srušio Inter pa tramvajem išao kući: Vikali su mu 'catering'... |url=https://www.24sata.hr/sport/gvardiol-suigraci-su-mi-poslije-gola-vikali-catering-catering-657216 |access-date=29 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref> На 12 февруари 2020 година, во плејофот на [[УЕФА Младинска лига 2019-2020|УЕФА Младинската лига]] против [[ФК Динамо Киев|Динамо Киев]], Гвардиол успешно реализирал [[Пенал (фудбал)|пенал]] во победата по изведувањето на пеналите со 4-3, со која Динамо се квалификувале за осминафиналето.<ref>{{Cite web |last1=Tironi |first1=Hrvoje |last2=Barišić |first2=Zdravko |last3=Vukušić |first3=Danijel |date=12 February 2020 |title=Bravo, dečki: Dinamo je nakon penala prošao u osminu finala! |url=https://www.24sata.hr/sport/dinamova-mladost-u-kijevu-ide-po-osminu-finala-lige-prvaka-675544 |access-date=29 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref> Во осминафиналето против [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] на 4 март, Гвардиол си постигнал [[автогол]] откако топката се одбила од него по ударот на [[Леон Дајаку]], со што бил поставен конечниот резултат 2–2. Во пенал-изведбата, тој повторно успешно го реализирал својот удар, со што Динамо победил со 6–5 и се пласирале во четвртфиналето.<ref>{{Cite web |last1=Kovačević |first1=Davor |last2=Tironi |first2=Hrvoje |date=4 March 2020 |title=Pao i Bayern! Dinamo je poslije penala ušao u četvrtfinale LP-a |url=https://www.24sata.hr/sport/tko-ce-u-cetvrtfinale-bayern-i-dinamo-bez-najopasnijih-igraca-679254 |access-date=29 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref> На 25 јуни, Гвардиол потпишал петгодишен договор со Динамо.<ref>{{Cite web |date=25 June 2020 |title=Joško Gvardiol potpisao novi ugovor |url=https://gnkdinamo.hr/hr/Novosti/Clanak/josko-gvardiol-potpisao-novi-ugovor1 |access-date=29 August 2020 |website=GNK Dinamo Zagreb |language=hr}}</ref> На 5 јули, во [[Дерби Динамо Загреб–Риека|дербито]] против [[ХНК Риека|Риека]] кога првенствената титула веќе била обезбедена, Гвардиол си постигнал автогол по ударот на [[Франко Андријашевиќ]] во поразот со 2–0, што на крајот неговиот тренер [[Игор Јовиќевиќ]] ќе го чини работата.<ref>{{Cite web |last=Jurišić |first=Predrag |date=5 July 2020 |title=Video: Pogledajte kako je Rijeka 'slomila' Dinamo 2–0 i opet izborila šansu za Ligu prvaka! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/video-pogledajte-kako-je-rijeka-slomila-dinamo-2-0-i-opet-izborila-sansu-za-ligu-prvaka-15006469 |access-date=29 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 July 2020 |title=Igor Jovićević dobio otkaz u Dinamu! |url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/igor-jovicevic-dobio-otkaz-u-dinamu---612017.html |access-date=29 August 2020 |website=Gol.hr |language=hr}}</ref> На 26 август, во натпреварот од квалификациите за [[УЕФА Лига на шампиони 2020–2021|Лигата на шампионите]] против [[ЧФР Клуж]], Гвардиол влегол како замена за Марио Гаврановиќ во 54-тата минута по црвениот картон на [[Кевин Теофил-Катерин]]. Натпреварот стигнал до изведување на пенали, каде Гвардиол бил успешен, а Динамо победил со 6–5 и се пласирал во третото квалификациско коло.<ref>{{Cite web |date=26 August 2020 |title=Dinamo prošao u 3. pretkolo Lige prvaka nakon drame penala protiv Cluja |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2207901 |access-date=29 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 August 2020 |title=Dinamov klinac junak penala: Gdje nam je kraj? Idemo do kraja jer mi smo Dinamo |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2208039 |access-date=29 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=27 August 2020 |title=Ako ga Dinamo proda, to bi bio veliki autogol! Mamićev novi prvotimac sinoć je od fakina postao mangup |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-prvaka/ako-ga-dinamo-proda-to-bi-bio-veliki-autogol-mamicev-novi-prvotimac-sinoc-je-od-fakina-postao-mangup-15015748 |access-date=31 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> Кон крајот на август и почетокот на септември, медиумите известиле дека новопромовираниот клуб во [[Премиер лига на Англија 2020-2021|Премиер лигата на Англија]], [[ФК Лидс Јунајтед|Лидс Јунајтед]], понудил 22 милиони евра за да го добие 18-годишниот Хрват.<ref>{{Cite news|date=30 August 2020|title=Leeds United told to pay up to £31m for Udinese midfielder Rodrigo De Paul|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/2020/aug/30/leeds-united-told-to-pay-up-to-31m-for-udinese-midfielder-rodrigo-de-paul|access-date=11 September 2020|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web|last=Smyth|first=Graham|date=2 September 2020|title=Leeds United mulling defender decision – Joško Gvardiol and Swansea's Ben Cabango among Victor Orta's potential targets|url=https://www.yorkshireeveningpost.co.uk/sport/football/leeds-united/leeds-united-mulling-defender-decision-josko-gvardiol-and-swanseas-ben-cabango-among-victor-ortas-potential-targets-2959962|access-date=11 September 2020|website=Yorkshire Evening Post}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 September 2020 |title=Leeds za Gvardiola nudi 22 milijuna eura. Može postati najskuplji dinamovac ikad |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2211336 |access-date=11 September 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref> Сепак, Гвардиол ја одбил понудата и одлучил да остане во Динамо за да може понатаму да се развива.<ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=11 September 2020 |title=Ovo već dugo nismo vidjeli: 'Luđak' nudi milijune Dinamovom biseru, on ne želi otići! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/ovo-vec-dugo-nismo-vidjeli-ludak-nudi-milijune-dinamovom-biseru-on-ne-zeli-otici-15018379 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref><ref>{{Cite web|last=Maston|first=Tom|date=29 September 2020|title=Josko Gvardiol: The €19m teen star who rejected Leeds for Leipzig|url=https://www.goal.com/en/news/josko-gvardiol-19m-teen-star-rejected-leeds-for-leipzig/14xfazgglkeg31040ewf4wqxds|access-date=20 December 2020|website=Goal (website)}}</ref> На 16 септември, во квалификацискиот натпревар за Лигата на шампионите против [[ФК Ференцварош|Ференцварош]], Гвардиол направил грешка која довела до победничкиот гол на унгарците постигнат од [[Мирто Узуни]], по што Динамо својата европска сезона морал да ја продолжи во [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]].<ref>{{Cite web |date=16 September 2020 |title=Video: Pogledajte grešku dinamovca od 20 milijuna eura i sudbonosni bijeg bivšeg hit-igrača Lokomotive |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-prvaka/video-pogledajte-gresku-dinamovca-od-20-milijuna-eura-i-sudbonosni-bijeg-bivseg-hit-igraca-lokomotive-15019440 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mršnik |first=Patrik |date=16 September 2020 |title=Bivši Lokos presudio Dinamu! Modri se ispromašivali, ostali bez Lige prvaka i direktnog euro-plasmana |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-prvaka/bivsi-lokos-presudio-dinamu-modri-se-ispromasivali-ostali-bez-lige-prvaka-i-direktnog-euro-plasmana-15019411 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 28 септември било објавено дека Гвардиол потпишал за клубот од германската [[Бундеслига]], [[РБ Лајпциг]], согласувајќи се на петгодишен договор додека вредноста на трансферот изнесувала 16 милиони евра, плус бонуси.<ref name=":1" /> Износот бил највисокиот некогаш платен за хрватски тинејџер и третиот највисок некогаш платен за хрватски дефанзивец, веднаш зад [[Дејан Ловрен]] и [[Дује Ќалета-Цар]].<ref>{{Cite web |last=Dobrinić |first=Damir |date=30 September 2020 |title=Pogledajte u kakvo je društvo ušao Dinamov dragulj! Ostvari li se sve, mogao bi koštati više od Ronalda |trans-title=See the company Dinamo's gem has joined! If everything goes as planned, he could be worth more than Ronaldo. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/nogomet-mix/pogledajte-u-kakvo-je-drustvo-usao-dinamov-dragulj-ostvari-li-se-sve-mogao-bi-kostati-vise-od-ronalda-15022120 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> Сепак, Гвардиол останал во Динамо до крајот на сезоната 2020–2021.<ref name=":1">{{Cite web |date=28 September 2020 |title=Gvardiol potpisao za RB Leipzig! Iz Dinama škrti na riječima, evo kako su ga predstavili u Njemačkoj |trans-title=Gvardiol has signed for RB Leipzig! Dinamo is stingy with words, here's how he was introduced in Germany. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/gvardiol-potpisao-za-rb-leipzig-iz-dinama-skrti-na-rijecima-evo-kako-su-ga-predstavili-u-njemackoj-15021742 |access-date=19 June 2025|website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 22 октомври, го имал своето деби во [[Европски фудбалски натпреварувања|европските натпреварувања]] во ремито без голови против [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] во [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]].<ref>{{Cite web|date=22 October 2020 |title=Dinamo uzeo bod protiv Feyenoorda na startu Europske lige |trans-title=Dinamo took a point against Feyenoord at the start of the Europa League. |url=https://sport.hrt.hr/669242/europska-liga-dinamo-feyenoord |publisher=Hrvatska radiotelevizija |language=hr}}</ref> На 16 ноември, Гвардиол бил позитивен на тестот за [[COVID-19]], поради што морал да го пропушти дербито против [[НК Осиек|Осиек]] на 21 ноември.<ref>{{Cite web |date=16 November 2020 |title=Sedam Mladih Vatrenih Pozitvno Na Koronavirus Uoči Ključne Utakmice: Bišćan hitno pozvao još petoricu igrača |trans-title=Seven Young Vatreni test positive for coronavirus ahead of the crucial match: Bišćan urgently called up five more players. |url=https://net.hr/sport/nogomet/sedam-mladih-vatrenih-pozitivno-na-koronavirus-uoci-kljucne-utakmice-biscan-hitno-pozvao-jos-petoricu-igraca/ |access-date=18 November 2020 |website=Net.hr |language=hr |archive-date=2020-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201208080446/https://net.hr/sport/nogomet/sedam-mladih-vatrenih-pozitivno-na-koronavirus-uoci-kljucne-utakmice-biscan-hitno-pozvao-jos-petoricu-igraca/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Olivari |first=Davorin |date=18 November 2020 |title=Udarac za Dinamo uoči okršaja protiv Osijeka: Mamić u obračun protiv Bjelice bez supervažnog dvojca |trans-title=A blow for Dinamo ahead of the clash against Osijek: Mamić faces Bjelica without the super-important duo. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/udarac-za-dinamo-uoci-okrsaja-protiv-osijeka-mamic-u-obracun-protiv-bjelice-bez-supervaznog-dvojca-15031963 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 10 декември, Гвардиол го постигнал својот прв гол во европските натпреварувања, во победата на Динамо над [[ПФК ЦСКА Москва|ЦСКА Москва]] со 3–1 во Лигата на Европа.<ref>{{Cite web |last1=Ničota |first1=Tomo |last2=Mršnik |first2=Patrik |date=10 December 2020 |title=Dinamo slavi, ali ipak nije postao svjetski rekorder! Hrvat pokvario potpuni show Modrih na Maksimiru |trans-title=Dinamo celebrates, but they still haven't become world record holders! A Croatian player ruined Dinamo’s complete show at Maksimir. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/europska-liga/dinamo-slavi-ali-ipak-nije-postao-svjetski-rekorder-hrvat-pokvario-potpuni-show-modrih-na-maksimiru-15036166 |access-date=10 December 2020 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 28 февруари 2021 година, Гвардиол го постигнал воведниот гол и асистирал за третиот во победата од 3–0 против [[НК Славен Белупо|Славен Белупо]].<ref>{{cite web |last=Tironi |first=Hrvoje |date=28 February 2021 |title=Gvardiol pokazao zašto vrijedi više od drugih, budi se i Kastrati |url=https://www.24sata.hr/sport/gvardiol-pokazao-zasto-vrijedi-vise-od-drugih-budi-se-i-kastrati-748161 |access-date=9 March 2021 |website=24sata |language=hr}}</ref> Сепак, по повредата на [[Четвороглав бедрен мускул|квадрицепсот]] за време на тренинг на почетокот на март, тој бил принуден да ги пропушти двата натпревари од осминафиналето на [[УЕФА Лига Европа 2020–2021#Осминафинале|Лига Европа]] против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]], кое Динамо го добило со вкупен резултат 3–2.<ref name=":3" /><ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=22 March 2021 |title=Pojačanje od ključne važnosti: Joško Gvardiol navodno bi mogao biti spreman za Villarreal |url=https://telesport.telegram.hr/na-prvu/pojacanje-od-kljucne-vaznosti-josko-gvardiol-navodno-bi-mogao-biti-spreman-za-villarreal/ |access-date=22 March 2021 |website=Telesport |language=hr}}</ref> Тој се врати за четвртфиналниот натпревар против [[ФК Виљареал|Виљареал]] на 8 април, кој заврши со пораз од 1–0.<ref>{{Cite web |date=2 April 2021 |title=Dinamo: Fenomenalno, Petković i Gvardiol se vraćaju za Villarreal! |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2265896 |access-date=12 April 2021 |website=Index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Dinamovci puni optimizima nakon poraza od Villarreala: "Možemo mi puno bolje, sve je otvoreno" |url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/petkovic-i-gvardiol-puni-optimizma-nakon-poraza-od-villarreala-vjeruju-da-dinamo-moze-proci---647149.html |access-date=12 April 2021 |website=Gol.hr |language=hr}}</ref> Три дена подоцна, тој го постигна својот трет гол за сезоната во победата од 2–0 против Локомотива.<ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=11 April 2021 |title=Video: Dinamo rutinski kroz Kranjčevićevu! Modri zasjeli na vrh HNL-a, Gvardiol i Atiemwen srušili Lokose |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/video-dinamo-rutinski-kroz-kranjcevicevu-modri-zasjeli-na-vrh-hnl-a-gvardiol-i-atiemwen-srusili-lokose-15064650 |access-date=12 April 2021 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 22 мај, Гвардиол го одиграл својот последен натпревар за Динамо, во победата од 1–0 против [[ХНК Шибеник|Шибеник]].<ref>{{cite web |date=23 May 2021 |title=Gvardiol se oprostio od Dinama: Vratit ću se. Klub mu odgovorio |url=https://www.index.hr/sport/clanak/gvardiol-se-oprostio-od-dinama-vratit-cu-se-klub-mu-odgovorio/2278133.aspx |access-date=24 May 2021 |website=Index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olivari |first=Davorin |date=29 May 2021 |title='Želim veliki rezultat na dva Eura! Nijemci me vide u prvih 11, a ja se nadam da ću se vratiti u Dinamo' |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/reprezentacija/zelim-veliki-rezultat-na-dva-eura-nijemci-me-vide-u-prvih-11-a-ja-se-nadam-da-cu-se-vratiti-u-dinamo-15076858 |access-date=29 May 2021 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> ===РБ Лајпциг=== [[File:2021-11-06 Fußball, Männer, 1. Bundesliga, RB Leipzig - Borussia Dortmund 1DX 1735 by Stepro.jpg|thumb|Гвардиол (лево) со РБ Лајпциг во 2021, во дуел со [[Јусуфа Мукоко]]]] Во летото 2021 година, Гвардиол му се приклучил на РБ Лајпциг, по трансферот кој бил реализиран уште во септември претходната година. Тој го направил своето деби во [[Прва Бундеслига 2021–2022|Бундеслигата]] на 20 август 2021 година, во победата од 4–0 над [[ФК Штутгарт|Штутгарт]], играјќи го целиот натпревар.<ref>{{Cite web |date=20 August 2021 |title=Sportske novosti – Gvardiol debitirao i odmah 'razbio' izravnog konkurenta među Vatrenima, show ukrao mađarski wunderkind |trans-title=Sportske novosti – Gvardiol debuted and immediately 'destroyed' his direct competition among the Vatreni, the show was stolen by the Hungarian wunderkind. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/bundesliga/gvardiol-debitirao-i-odmah-razbio-izravnog-konkurenta-medu-vatrenima-show-ukrao-madarski-wunderkind-15096359 |access-date=2025-04-15 |website=sportske.jutarnji.hr |language=hr-hr}}</ref> Тој брзо се наметнал во почетната постава на Лајпциг и привлекол внимание со своите добри игри.<ref>{{Cite web |last=Trifunović |first=Boris |date=5 February 2022 |title='Došli smo sa 60 milijuna € za Gvardiola. Leipzig nije htio čuti' |trans-title="We came with €60 million for Gvardiol. Leipzig didn’t want to listen." |url=https://www.24sata.hr/sport/dosli-smo-sa-60-milijuna-eur-za-gvardiola-leipzig-nije-htio-cuti-813592 |access-date=3 March 2022 |website=24sata |language=hr}}</ref> На 15 септември 2021 година, тој го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во поразот од 6–3 од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]].<ref>{{Cite news|last=Johnston|first=Neil|date=15 September 2021|title=Man City beat RB Leipzig in nine-goal thriller|website=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58562369|access-date=15 September 2021}}</ref><ref>{{Cite news |date=29 March 2022 |title=Wunderkids: Building football's most exciting young XI – week seven: Josko Gvardiol, centre-back |website=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/60802882 |access-date=3 April 2022}}</ref> На 11 декември, го постигнал својот деби гол за Лајпциг во победата од 4–1 над [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]].<ref>{{Cite web |title=Domenico Tedesco celebrates winning start as RB Leipzig coach with Borussia Mönchengladbach drubbing |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/rb-leipzig-borussia-monchengladbach-live-line-ups-stats-nkunku-olmo-szoboszlai-18141 |access-date=11 December 2021 |website=Bundesliga}}</ref><ref>{{Cite web |last=Trifunović |first=Boris |date=11 December 2021 |title=Video Projektil Gvardiola! Top glavom bacio 'Gladbach u očaj |trans-title=Video: Gvardiol's missile! A perfect header left 'Gladbach in despair. |url=https://www.24sata.hr/sport/video-projektil-gvardiola-top-glavom-bacio-gladbach-u-ocaj-802624 |access-date=11 December 2021 |website=24sata |language=hr}}</ref> Гвардиол имал голема улога во добрата форма на Лајпциг под водството на [[Доменико Тедеско]] како тренер, по слабиот почеток на сезоната за време на неговиот претходник [[Џеси Марш]]. На 23 јануари 2022 година, тој го постигнал својот втор гол за сезоната во победата од 2–0 над [[ВФЛ Волфсбург|Волфсбург]].<ref>{{Cite web |last=Deželić |first=Vanja |date=23 January 2022 |title=Video Gvardiol zabio na 20. rođendan, pogledajte majstoriju u stilu najvećih golgetera |trans-title=Video: Gvardiol scored on his 20th birthday, check out the masterpiece in the style of the greatest goal scorers. |url=https://www.vecernji.hr/sport/video-gvardiol-zabio-na-20-rodendan-pogledajte-majstoriju-u-stilu-najvecih-golgetera-1557498 |access-date=29 April 2022 |website=Večernji list |language=hr}}</ref> До крајот на сезоната, Гвардиол му помогнал на Лајпциг да го освои [[Фудбалски куп на Германија 2021–2022|Купот на Германија]] и да стигне до [[УЕФА Лига Европа 2021–2022|полуфиналето]] на [[УЕФА Лига Европа 2021–2022|Лига Европа]], постигнувајќи ги двата подвига за прв пат во историјата на клубот.<ref>{{Cite web |last=Trifunović |first=Boris |date=22 May 2022 |title=Video Pivo je teklo u potocima: Gvardiol s hrvatskom zastavom žustro proslavio prvi trofej kupa |url=https://www.24sata.hr/sport/video-pivo-je-teklo-u-potocima-gvardiol-s-hrvatskom-zastavom-zustro-proslavio-prvi-trofej-kupa-837263 |access-date=22 May 2022 |website=24sata |language=hr}}</ref> Понатаму, победата во Купот на Германија била и првата голема трофејна титула во историјата на клубот.<ref>{{Cite web |last=Ford |first=Matt |date=21 May 2022 |title=RB Leipzig's first major trophy: 'The club belongs to the people who identify with it' |url=https://www.dw.com/en/rb-leipzigs-first-major-trophy-the-club-belongs-to-the-people-who-identify-with-it/a-61879045 |access-date=12 August 2022 |publisher=Deutsche Welle}}</ref> На 12 август, ''„[[France Football]]“'' го избрале Гвардиол како еден од номинираните за [[Трофеј Копа|Трофејот Копа]],<ref>{{Cite web |last=Westwood |first=James |date=12 August 2022 |title=Kopa Trophy 2022 nominees announced: Bellingham, Camavinga and Saka headline top 10 |url=https://www.goal.com/en-bh/lists/kopa-trophy-2022-nominees-announced-bellingham-camavinga-and/blt94d5e629b1c76cdb |access-date=12 August 2022 |website=Goal (website)}}</ref> освојувајќи го шесттото место.<ref>{{cite web| url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/zlatna-lopta-modric-najbolji-nogometas-svijeta-gvardiol-sesti-medju-mladima---747382.html |title=Modrić i Gvardiol ispisali hrvatsku povijest: Među najboljima su na svijetu! |date=17 October 2022 |access-date=17 October 2022 |website=Gol.hr |language=hr}}</ref> На 1 септември, Гвардиол го продолжил договорот со РБ Лајпциг до 2027 година, откако клубот ја отфрлил понудата на [[ФК Челси|Челзи]] од 90 милиони евра за играчот.<ref>{{Cite news |last=Bosher |first=Luke |date=1 September 2022 |title=Chelsea target Josko Gvardiol signs new RB Leipzig contract |url=https://www.nytimes.com/athletic/3557050/2022/09/01/gvardiol-contract-chelsea-transfer/ |access-date=2025-04-15 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> На 25 октомври, Гвардиол го постигнал својот прв гол во [[УЕФА Лига на шампиони 2022–2023|Лигата на шампионите]] во победатата од 3–2 над [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]].<ref>{{Cite web |last=Barišić |first=Zdravko |date=25 October 2022 |title=Gvardiol zabio prvijenac, Real bez Modrića izgubio u Leipzigu! Juventus ispao iz Lige prvaka |url=https://www.24sata.hr/sport/treba-vam-gol-decki-evo-me-gvardiol-sjajno-zabio-realu-869323 |access-date=25 October 2022 |website=24sata.hr |language=hr}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2035716--leipzig-vs-real-madrid/ |title=Leipzig 3–2 Real Madrid |publisher=UEFA |date=25 October 2022 }}</ref> На 22 февруари 2023 година, Гвардиол го постигнал израмнувачки гол во ремито 1–1 против Манчестер Сити во [[УЕФА Лига на шампиони 2022–2023#Осминафинале|осминафиналето на истото натпреварување]]. На возраст од 21 година и 30 дена, тој станал најмладиот хрватски играч кој постигнал гол во нокаут-фазата на Лигата на шампионите.<ref>{{Cite web |last=Žurić |first=Ivan |title=[FOTO] Jedan podatak najbolje govori kakvu je utakmicu odigrao Joško Gvardiol; Erling Haaland ovo još nije doživio |url=https://www.tportal.hr/sport/clanak/foto-jedan-podatak-najbolje-govori-kakvu-je-utakmicu-odigrao-josko-gvardiol-erling-haaland-ovo-jos-nije-dozivio-foto-20230223 |date=23 February 2023 |access-date=23 February 2023 |website=tportal.hr |language=hr}}</ref> Вкупно во дресот на РБ Лајпциг во двете сезони одиграл 88 натпревари и постигнал 5 гола. === Манчестер Сити === На 5 август 2023 година, Гвардиол потпишал петгодишен договор со англискиот клуб Манчестер Сити,<ref>{{cite news |last1=Brown |first1=Paul |date=5 August 2023 |title=City confirm Gvardiol signing |url=https://www.mancity.com/news/mens/josko-gvardiol-joins-manchester-city-63826818 |access-date=5 August 2023 |publisher=Manchester City F.C.}}</ref> станувајќи третиот Хрват во историјата на клубот по [[Ведран Ќорлука]] и [[Матео Ковачиќ]].<ref>{{cite web |last=Antolić |first=Dražen |date=3 August 2023 |title=Gvardiol spektakularnim, povijesnim transferom porušio je sve barijere! Dinamu u blagajnu skoro 14 milijuna eura |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/premiership/gvardiol-spektakularnim-povijesnim-transferom-porusio-je-sve-barijere-dinamu-u-blagajnu-skoro-14-milijuna-eura-15361582 |access-date=22 September 2023 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> Сумата не била официјално објавена, но се смета дека изнесувала околу 90 милиони евра, што го направило најскапиот дефанзивец во светот.<ref>{{cite web |last1=Stone |first1=Simon |title=Josko Gvardiol: Manchester City agree £77m fee with RB Leipzig for defender |url=https://www.bbc.com/sport/football/66386222 |website=BBC Sport |access-date=6 August 2023 |date=2 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=Man City complete Josko Gvardiol transfer in €90m deal |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/38123125/manchester-city-complete-josko-gvardiol-transfer-90m |publisher=ESPN |access-date=6 August 2023 |date=5 August 2023}}</ref> Своето деби за Манчестер Сити и во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] го направил на 11 август во победата од 3–0 над [[ФК Барнли|Барнли]], влегувајќи во игра на местото на [[Рико Луис]] во 79-тата минута. Тој го имаше својот прв старт за Манчестер Сити во [[Суперкуп на УЕФА 2023|Суперкупот на УЕФА]] против [[ФК Севиља|Севиља]], играјќи ги сите 90 минути, а неговиот тим победил со 5–4 по изведувањето на пенали по нерешениот резултат (1–1) во регуларното време.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefasupercup/match/2037792--man-city-vs-sevilla/ |title=Manchester City 1–1(5-4p) Sevilla |publisher=UEFA |date=17 August 2023}}</ref> На 6 септември, Гвардиол се нашол на списокот на номинираните играчи за „[[Златна топка 2023|Златната топка]]“.<ref>{{cite news |date=6 September 2023 |title=Ballon d'Or 2023 : la liste complète des nommés |url=https://www.lequipe.fr/France-Football/Actualites/Ballon-d-or-2023-la-liste-complete-des-nommes/1418228 |access-date=6 September 2023 |newspaper=[[L'Équipe]] |publisher=[[Éditions Philippe Amaury]] |language=fr}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за Манчестер Сити на 9 април 2024 година, во првиот натпревар од четвртфиналето на Лигата на шампионите против Реал Мадрид, кој завршил нерешено 3–3 на стадионот [[Стадион „Сантјаго Бернабеу“|Сантијаго Бернабеу]].<ref>{{cite news |last=de Lisle |first=Tim|date=9 April 2024 |title=Real Madrid v Manchester City: Champions League quarter-final, first leg – live |url=https://www.theguardian.com/football/live/2024/apr/09/real-madrid-v-manchester-city-champions-league-quarter-final-first-leg-live |access-date=9 April 2024 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref> Четири дена подоцна, тој го постигнал својот прв гол и асистенција во Премиер лигата во победата од 5–1 над [[ФК Лутон Таун|Лутон Таун]].<ref>{{Cite news |last=Begley |first=Emlyn |date=12 April 2024 |title=Manchester City 5–1 Luton Town: Erling Haaland scores as City go top of Premier League |url=https://www.bbc.com/sport/football/68747537 |access-date=13 May 2024 |work=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> На 11 мај, Гвардиол постигнал два гола во ист натпревар за првпат во својата кариера, помагајќи му на Сити да го престигне [[ФК Арсенал|Арсенал]] во трката за титулата во Премиер лигата со победа од 4–0 на гостински терен против [[ФК Фулам|Фулам]].<ref>{{cite news |last=Smith |first=Jonathan |date=11 May 2024 |title=Brilliant City hit top spot with emphatic victory at Fulham |url=https://www.mancity.com/news/mens/fulham-away-premier-league-match-report-2324-63851022 |access-date=11 May 2024 |publisher=Manchester City F.C.}}</ref> Осум дена подоцна, Гвардиол го одиграл целиот натпревар против [[ФК Вест Хем Јунајтед|Вест Хем Јунајтед]], кој Манчестер Сити го добил со 3–1, обезбедувајќи ја титулата во [[Премиер лига на Англија 2023-2024|Премиер лигата]].<ref>{{Cite web |last=Trifunović |first=Boris |date=19 May 2024 |title=Gvardiol i Kova prvaci Engleske! City uzeo 10. titulu Premier lige |url=https://www.24sata.hr/sport/uzivo-gvardiol-od-prve-minute-lovi-titulu-u-premier-ligi-kova-na-klupi-arsenal-se-nada-cudu-983486 |access-date=2024-06-10 |website=[[24sata (Croatia)|24sata]] |language=hr}}</ref> Успехот ги направил Гвардиол и неговиот соиграч Ковачиќ втори и трети хрватски играчи во историјата што ја освоиле Премиер лигата, по [[Дејан Ловрен]] во [[Премиер лига на Англија 2019-2020|сезоната 2019-2020]].<ref>{{Cite web |last=Džindo |first=Edi |date=20 May 2024 |title=Lovren više nije jedini Hrvat, pridružili su mu se Gvardiol i Kovačić |url=https://www.vecernji.hr/sport/lovren-vise-nije-jedini-hrvat-pridruzili-su-mu-se-gvardiol-i-kovacic-1770603 |access-date=2024-06-10 |website=[[Večernji list]] |language=hr}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Гвардиол бил младински репрезентативец на Хрватска речиси во сите селекции играјќи за под 14, [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 16 години|под 16]] , [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 19 години|под 19]] и [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 21 година|под 21 година]]. За последната селекција дебитирал на 14 ноември 2019 година, на возраст од само 17 години, играјќи како стартер во победата со 3-1 над [[Фудбалска репрезентација на Литванија под 21 година|Литванија]] во квалификациите за [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2021|Европското првенство 2021]].<ref>{{Cite web|last=Olivari|first=Davorin|date=14 November 2019|title=Hrvatska Uz Dosta Muke Do Važne Pobjede Protiv Skromnog Suparnika Bišćanovi džokeri s klupe odigrali ključnu ulogu kod odlučujućeg trenutka susreta|url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hrvatska-uz-dosta-muke-do-vazne-pobjede-protiv-skromnog-suparnika-biscanovi-dzokeri-s-klupe-odigrali-kljucnu-ulogu-kod-odlucujuceg-trenutka-susreta-9616324|access-date=21 September 2020|website=[[Sportske novosti]]|language=hr-hr}}</ref> На 8 октомври 2020 година, тој го постигнал десеттиот гол во победата на Хрватска од 10–0 над [[Фудбалска репрезентација на Сан Марино под 21 година|Сан Марино]], најголемата победа во историјата на репрезентацијата.<ref>{{Cite web|last=Olivari|first=Davorin|date=8 October 2020|title=Video: Mladi Vatreni u Kranjčevićevoj brojali do deset! Strašan gol Majera, Ivanušec zabio hat-trick|url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/reprezentacija/video-mladi-vatreni-u-kranjcevicevoj-brojali-do-deset-strasan-gol-majera-ivanusec-zabio-hat-trick-15024045|website=[[Sportske novosti]]|language=hr}}</ref> На 9 март 2021 година, тој бил избран во составот на селекторот [[Игор Бишќан]] за групната фаза од Европското првенство за играчи под 21 година 2021; сепак, тој бил принуден да се повлече поради повреда на квадрицепсот.<ref>{{cite web |date=9 March 2021 |title=Ova Hrvatska zaista izgleda moćno: Igor Bišćan objavio popis reprezentativaca za Europsko prvenstvo |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/nogomet-mix/ova-hrvatska-zaista-izgleda-mocno-igor-biscan-objavio-popis-reprezentativaca-za-europsko-prvenstvo-15056347 |access-date=9 March 2021 |website=[[Sportske novosti]] |language=hr}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Olivari |first=Davorin |date=9 March 2021 |title=Teški udarci za Bišćana odmah nakon objave popisa: Ostao bez mlade zvijezde Dinama i igrača Atalante! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/reprezentacija/teski-udarci-za-biscana-odmah-nakon-objave-popisa-ostao-bez-mlade-zvijezde-dinama-i-igraca-atalante-15056473 |access-date=9 March 2021 |website=[[Sportske novosti]] |language=hr}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=12 March 2021 |title=Mamić u problemima, Bišćan u još i većim: Kako je nova zvijezda HR nogometa ostala bez Spursa i bez Eura |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/nogomet-mix/mamic-u-problemima-biscan-u-jos-i-vecim-kako-je-nova-zvijezda-hr-nogometa-ostala-bez-spursa-i-bez-eura-15057277 |access-date=12 March 2021 |website=[[Sportske novosti]] |language=hr}}</ref> На 17 мај, повторно бил избран во составот на Бишќан за нокаут фазата на турнирот,<ref>{{Cite web|date=17 May 2021|title=Modri dragulj i na Bišćanovom popisu, tu je i nova zvijezda Hajduka: 'To mu je nagrada za sve učinjeno'|url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/reprezentacija/modri-dragulj-i-na-biscanovom-popisu-tu-je-i-nova-zvijezda-hajduka-to-mu-je-nagrada-za-sve-ucinjeno-15073706|access-date=17 May 2021|website=[[Sportske novosti]]|language=hr}}</ref> играјќи во поразот од [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија]] со 2-1 [[Продолжеток (спорт)|по продолженија]] во четвртфиналето.<ref>{{Cite web|last=Deželić|first=Vanja|date=31 May 2021|title=Ništa od polufinala Eura: Španjolci nakon produžetaka slomili Hrvatsku!|url=https://www.vecernji.hr/sport/uzivo-hrvatska-u-borbi-za-polufinale-eura-protiv-mocne-spanjolske-1496866|access-date=6 June 2021|website=[[Večernji list]]|language=hr}}</ref> Неколку дена подоцна, Гвардиол добил повик и од селекторот на [[Фудбалска репрезентација на Хрватска|сениорската репрезентација]], [[Златко Далиќ]],<ref>{{Cite web|date=4 June 2021|title=Hrvatska reprezrentacija vratila se u Zagreb bogatija za Kovačića i mlade|url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/hrvatska-reprezentacija/hrvatska-reprezrentacija-vratila-se-u-zagreb-bogatija-za-kovacica-i-mlade---654500.html|access-date=6 June 2021|website=[[Gol.hr]]|language=hr}}</ref> кој го вклучил во списокот од 26 играчи кои учествувале на [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]]. Во склоп на подготовките за првенството, Гвардиол го направил своето деби за ''„коцкестите“'' на 6 јуни во поразот со 1-0 во пријателскиот натпревар против {{NazNB|FUrep|BEL}}, во кој влегол како замена на полувремето на местото на [[Борна Баришиќ]].<ref>{{Cite web|date=6 June 2021|title=Neuvjerljiva Hrvatska izgubila je u Belgiji. Pratili smo i komentirali|url=https://telesport.telegram.hr/na-prvu/hrvatska-s-belgijom-igra-posljednju-pripremnu-utakmicu-pratimo-i-komentiramo/|access-date=6 June 2021|website=Telesport|language=hr}}</ref><ref>{{Cite web|last=Olivari|first=Davorin|date=6 June 2021|title=Livaković i sreća spasili nas od težeg poraza, jedinu pravu šansu imali smo u zadnjim sekundama!|url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/reprezentacija/livakovic-i-sreca-spasili-nas-od-tezeg-poraza-jedinu-pravu-sansu-imali-smo-u-zadnjim-sekundama-15078792|access-date=6 June 2021|website=[[Sportske novosti]]|language=hr}}</ref> На Евро 2020, тој ги одиграл сите четири натпревари за Хрватска, вклучително и осминафиналната елиминација од {{NazNB|FUrep|ESP}} со 3-5 по продолженија.<ref>{{Cite web |last=Antolić |first=Dražen |date=2 September 2021 |title=Anketa: Je li Borna Sosa svojom igrom protiv Rusije opravdao poziv izbornika Zlatka Dalića? |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/reprezentacija/anketa-je-li-borna-sosa-svojom-igrom-protiv-rusije-opravdao-poziv-izbornika-zlatka-dalica-15099223 |access-date=3 March 2022 |website=[[Sportske novosti]]|language=hr}}</ref> На 8 октомври 2021 година, тој го постигнал својот прв гол за Хрватска во победата од 3–0 над [[Фудбалска репрезентација на Кипар|Кипар]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|квалификациите]] за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]].<ref>{{Cite web|date=8 October 2021|title=Nastavljena je lijepa jesenska priča na putu prema Kataru: bez velikog stresa ubilježeni su novi bodovi uvjerljivom pobjedom na Cipru|url=https://slobodnadalmacija.hr/sport/domaci-nogomet/cipar-hrvatska-dalic-otkrio-karte-krece-po-bodove-s-provjerenom-postavom-u-napadu-i-najmladim-obrambenim-kvartetom-1133519|url-access=subscription|access-date=9 October 2021|website=[[Slobodna Dalmacija]]|language=hr}}</ref> Откако бил стандарден во последните натпревари од квалификациите, според очекувањата бил повикан од Далиќ за Мундијалот одржан во Катар.<ref>{{cite web |url=https://www.index.hr/sport/clanak/dalic-objavio-popis-za-svjetsko-prvenstvo-u-kataru/2410337.aspx |title=Dalić objavio popis za Svjetsko prvenstvo u Kataru |website=[[Index.hr]] |date=9 November 2022 |access-date=1 December 2022 |language=hr}}</ref> Малку пред турнирот тој го скршил носот за време на натпревар од Бундеслигата, поради што морал да носи заштитна маска за време на целиот турнир.<ref>{{cite web|url=https://bulinews.com/news/15224/gvardiol-sent-hospital-during-freiburg-game|title=Gvardiol sent to the hospital during Freiburg game|date=10 November 2022 |access-date=1 December 2022 |first=Jonathan |last=Dicks |website=Bulinews}}</ref><ref>{{cite news |last=Elbaba |first=Julla |title=Croatia's Josko Gvardiol Uses Face Mask to Protect Facial Injury |url=https://sports.yahoo.com/croatias-josko-gvardiol-uses-face-171759592.html |website=[[Yahoo Sports]] |date=23 November 2022 |access-date=27 November 2022 |archive-date=2022-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202143759/https://sports.yahoo.com/croatias-josko-gvardiol-uses-face-171759592.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://story.hr/Celebrity/a236741/Zasto-Josko-Gvardiol-nosi-masku.html |title=Zašto Gvardiol Na Prvenstvu Nosi Masku Na Licu? 'Trebate vidjeti onog drugog...' |first=Antonia |last=Hrvatin |website=Story.hr |date=28 November 2022 |access-date=2 December 2022 |language=hr |archive-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202093131/https://story.hr/amp/a236741/Celebrity/Zasto-Josko-Gvardiol-nosi-masku.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/sp-2022/isprobaj-masku-naseg-superheroja-podrzimo-vatrene-jer-oni-su-nasi-superheroji---756659.html |title=Isprobaj masku našeg superheroja: Podržimo Vatrene jer oni su naši superheroji |website=[[Gol.hr]] |date=14 December 2022 |access-date=14 December 2022 |language=hr}}</ref> Тој бил едно откритијата на првенството, добивајќи бројни пофалби за своите настапи на турнирот.<ref>{{cite web|url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/sp-2022/tony-cascarino-odusevljen-joskom-gvardiolom---754620.html |title=Svi su ludi za Gvardiolom, legenda oduševljena partijom: "Lukaku će ga sanjati, ono je bio potez turnira" |website=[[Gol.hr]] |date=2 December 2022 |access-date=2 December 2022 |language=hr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://talksport.com/football/1263938/croatia-belgium-world-cup-josko-gvardiol/ |title='He was just brilliant' – Josko Gvardiol produces 'tackle of the tournament' to send Croatia into World Cup last-16 at expense of Belgium as Chelsea target labelled 'extraordinary' and 'superb' |website=[[Talksport]] |first=Jake |last=Lambourne |date=1 December 2022 |access-date=1 December 2022}}</ref> Играјќи ги сите седум натпревари на Хрватска, тој постигнал и еден гол во победата со 2–1 над {{NazNB|FUrep|MAR}} во натпреварот за третото место, помагајќи и на својата земја да го освои бронзениот медал. Благодарение на одличните игри, тој бил фаворит за освојување на наградата за [[Награди на Светските првенства во фудбал#ФИФА Најдобар млад играч|Најдобар млад играч на Светското првенство]],<ref>{{Cite web |last=Karin |first=Vice |date=18 December 2022|title=Cannavaro je zbog SP-a 2006. uzeo Zlatnu loptu. Gvardiol je sad odigrao još bolje |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2421945 |access-date=18 December 2022|website=[[Index.hr]] |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Flanagan |first=Chris |date=17 December 2022|title=Croatia's manager believes Josko Gvardiol deserves World Cup young player award |url=https://www.fourfourtwo.com/news/croatias-manager-believes-josko-gvardiol-deserves-world-cup-young-player-award |access-date=18 December 2022|magazine=[[FourFourTwo]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Josko Gvardiol: The defender on everybody's lips |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/world-cup-2022-qatar-josko-gvardiol-croatia-profile |access-date=18 December 2022|publisher=[[FIFA]]}}</ref> но на крајот таа му припаднала на аргентинецот [[Енцо Фернандес]].<ref>{{Cite web |date=18 December 2022 |title=Joško Gvardiol pokraden za zasluženu nagradu, otišla je u ruke Argentincu |url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/sp-2022/josko-gvardiol-pokraden-za-zasluzenu-nagradu-ista-je-pripala-argentincu---757315.html |access-date=2022-12-18 |website=[[Gol.hr]] |language=hr}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Summerscales |first=Robert |date=18 December 2022|title=Enzo Fernandez Wins FIFA Young Player Award After Dazzling At First World Cup |url=https://www.si.com/fannation/soccer/futbol/news/enzo-fernandez-wins-fifa-young-player-award-at-qatar-2022 |access-date=18 December 2022|magazine=[[Sports Illustrated]]}}</ref> На 5 јуни 2023 година, Гвардиол бил избран во составот на Далиќ за завршната фаза на [[Завршен турнир на УЕФА Лигата на нации 2023|УЕФА Лигата на нации 2023]];<ref>{{cite web |url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/hrvatska-reprezentacija/zlatko-dalic-objavio-konacan-popis-za-ligu-nacija---785426.html |title=Zlatko Dalić objavio konačan popis za Ligu nacija: Otpao je mladi napadač |website=[[Gol.hr]] |language=hr |agency=Croatian News Agency |date=5 June 2023 |access-date=6 June 2023}}</ref> сепак, на 10 јуни, тој се повлекол поради повреда на абдоменот и бил заменет од [[Дион Дрена Бељо]].<ref>{{cite web |url=https://www.vecernji.hr/sport/novi-udarac-za-vatrene-josko-gvardiol-napustio-kamp-reprezentacije-1686753 |title=Novi udarac za vatrene: Joško Gvardiol napustio kamp reprezentacije! |website=[[Večernji list]] |language=hr |date=10 June 2023 |accessdate=24 August 2023 |first=Željko |last=Janković}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vecernji.hr/sport/dalic-odlucio-tko-ce-u-reprezentaciju-umjesto-gvardiola-1686773 |title=Dalić odlučio tko će u reprezentaciju umjesto Gvardiola |website=[[Večernji list]] |language=hr |date=10 June 2023 |accessdate=24 August 2023}}</ref> На 7 јуни 2024 година, бил повикан за своето второ Европско првенство во кариерата, [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]] во Германија.<ref>{{Cite web|url=https://www.vecernji.hr/sport/zlatko-dalic-objavio-konacni-popis-vatrenih-evo-tko-sve-putuje-na-euro-1775472|title=Zlatko Dalić objavio konačni popis vatrenih, evo tko sve putuje na Euro|date=7 June 2024|access-date=2024-06-10|website=[[Večernji list]]|language=hr}}</ref> Таму тој ги одиграл сите три натпревари од [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групна фаза]], после која Хрватска и го завршила своето учество на турнирот.<ref>{{Cite web|url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/euro/skupina-b/evo-zasto-gvardiol-nije-bio-vrhunski-na-euru-a-dalic-ocito-nije-imao-povjerenja-u-jednog-drugog-vatrenog-15477043|title=Evo zašto Gvardiol nije bio vrhunski na Euru, a Dalić očito nije imao povjerenja u jednog drugog Vatrenog|date=1 July 2024|access-date=19 November 2024|website=[[Sportske novosti]]|last=Matteoni|first=Robert|language=hr}}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|HRV}} {{Cronopar|6-6-2021|Брисел|BEL|1|0|HRV|-|Пријателска|13={{subon|61}}}} {{Cronopar|13-6-2021|Лондон|ENG|1|0|HRV|-|Евро|2020|Прва фаза}} {{Cronopar|18-6-2021|Глазгов|HRV|1|1|CZE|-|Евро|2020|Прва фаза}} {{Cronopar|22-6-2021|Глазгов|HRV|3|1|SCO|-|Евро|2020|Прва фаза|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|28-6-2021|Копенхаген|HRV|3|5|ESP|-|Евро|2020|Осминафинале|dts}} {{Cronopar|8-10-2021|Ларнака|CYP|0|3|HRV|1|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|11-10-2021|Осиек|HRV|2|2|SVK|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|11-11-2021|Та' Кали|MLT|1|7|HRV|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|14-11-2021|Сплит|HRV|1|0|RUS|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|26-3-2022|Ал Рајан|HRV|1|1|SVN|-|Пријателска}} {{Cronopar|22-9-2022|Загреб|HRV|2|1|DNK|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза}} {{Cronopar|25-9-2022|Виена|AUT|1|3|HRV|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза}} {{Cronopar|23-11-2022|Ал Хор|MAR|0|0|HRV|-|Светско првенство|2022|Прва фаза}} {{Cronopar|27-11-2022|Доха|HRV|4|1|CAN|-|Светско првенство|2022|Прва фаза}} {{Cronopar|1-12-2022|Ал Рајан|HRV|0|0|BEL|-|Светско првенство|2022|Прва фаза}} {{Cronopar|5-12-2022|Ал Вакра|JPN|1|1|HRV|-|Светско првенство|2022|Осминафинале|dts|1 – 3}} {{Cronopar|9-12-2022|Ал Рајан|HRV|1|1|BRA|-|Светско првенство|2022|Четвртфинале|dts|4 – 2}} {{Cronopar|13-12-2022|Лусаил|ARG|3|0|HRV|-|Светско првенство|2022|Полуфинале}} {{Cronopar|17-12-2022|Ал Рајан|HRV|2|1|MAR|1|Светско првенство|2022|натп. за 3. место}} {{Cronopar|25-3-2023|Сплит|HRV|1|1|WAL|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|28-3-2023|Бурса|TUR|0|2|HRV|-|Квал. за ЕП|2024|13={{yel|69}}}} {{Cronopar|8-9-2023|Риека|HRV|5|0|LAT|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|11-9-2023|Ереван|ARM|0|1|HRV|-|Квал. за ЕП|2024|13={{yel|21}}}} {{Cronopar|12-10-2023|Осиек|HRV|0|1|TUR|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|15-10-2023|Кардиф|WAL|2|1|HRV|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|18-11-2023|Рига|LAT|0|2|HRV|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|21-11-2023|Загреб|HRV|1|0|ARM|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|23-3-2024|Каиро|TUN|0|0|HRV|-|Пријателска|11=dcr|12=4 – 5}} {{Cronopar|26-3-2024|Каиро|EGY|2|4|HRV|-|Пријателска|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|8-6-2024|Оеираш|PRT|1|2|HRV|-|Пријателска}} {{Cronopar|15-6-2024|Берлин|ESP|3|0|HRV|-|Евро|2024|Прва фаза}} {{Cronopar|19-6-2024|Хамбург|HRV|2|2|ALB|-|Евро|2024|Прва фаза}} {{Cronopar|24-6-2024|Лајпциг|HRV|1|1|ITA|-|Евро|2024|Прва фаза}} {{Cronopar|5-9-2024|Лисабон|PRT|2|1|CRO|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|8-9-2024|Осиек|CRO|1|0|POL|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|12-10-2024|Загреб|CRO|2|1|SCO|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|15-10-2024|Варшава|POL|3|3|CRO|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{yel|32}}}} {{Cronopar|15-11-2024|Глазгов|SCO|1|0|CRO|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|18-11-2024|Сплит|CRO|1|1|PRT|1|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|20-3-2025|Сплит|CRO|2|0|FRA|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Четвртфинале}} {{Cronopar|23-3-2025|Сен Дени|FRA|2|0|CRO|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Четвртфинале|11=dts|12=5 – 4|13={{yel|45+3}} {{suboff|106}}}} {{Cronopar|9-6-2025|Осиек|CRO|5|1|CZE|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|9-10-2025|Прага|CZE|0|0|CRO|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|12-10-2025|Вараждин|CRO|3|0|GIB|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|14-11-2025|Риека|14=Риека|CRO|3|1|FRO|1|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|17-11-2025|Подгорица|MNE|2|3|CRO|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|46}}}} {{Cronofin|46|4}} ==Статистика== === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 29 мај 2026'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Динамо Загреб сезона 2019-2020|2019-2020]] || rowspan=2|{{flagsport|HRV}} {{Fb team (N) Dinamo Zagreb}} || [[Prva hrvatska nogometna liga 2019-2020|1. HNL]] || 11 || 1 || [[Hrvatski nogometni kup 2019-2020|CC]] || 1 || 0 || [[UEFA Champions League 2019-2020|UCL]] || 0 || 0 || [[Supercoppa di Croazia 2019|SC]] || 0 || 0 || 12 || 1 |- || [[Građanski nogometni klub Dinamo Zagreb 2020-2021|2020-2021]] || [[Prva hrvatska nogometna liga 2020-2021|1. HNL]] || 25 || 2 || [[Hrvatski nogometni kup 2020-2021|CC]] || 2 || 0 || [[UEFA Champions League 2020-2021|UCL]]+[[UEFA Europa League 2020-2021|UEL]] || 2<ref name=pr>Nei turni preliminari.</ref>+11<ref>Una presenza nei turni preliminari.</ref> || 0+1 || - || - || - || 40 || 3 |- ! colspan="3" |Вкупно Динамо Загреб || 36 || 3 || || 3 || 0 || || 13 || 1 || || 0 || 0 || 52 || 4 |- || [[RasenBallsport Leipzig 2021-2022|2021-2022]] || rowspan=2|{{flagsport|GER}} {{Fb team (N) RB Leipzig}} || [[Fußball-Bundesliga 2021-2022|BL]] || 29 || 2 || [[DFB-Pokal 2021-2022|CG]] || 5 || 0 || [[UEFA Champions League 2021-2022|UCL]]+[[UEFA Europa League 2021-2022|UEL]] || 6+6 || 0 || - || - || - || 46 || 2 |- | [[RasenBallsport Leipzig 2022-2023|2022-2023]]||[[Fußball-Bundesliga 2022-2023|BL]] || 30 || 1 || [[DFB-Pokal 2022-2023|CG]] || 5 || 0 || [[UEFA Champions League 2022-2023|UCL]] || 6 || 2 || [[Supercoppa di Germania 2022|SG]] || 0 || 0 || 41 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно РБ Лајпциг || 59 || 3 || || 10 || 0 || || 18 || 2 || || 0 || 0 || 87 || 5 |- || [[Manchester City Football Club 2023-2024|2023-2024]] || rowspan="3" | {{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Manchester City}} ||[[Premier League 2023-2024|PL]] || 28 || 4 || [[FA Cup 2023-2024|FACup]]+[[English Football League Cup 2023-2024|CdL]] || 4+1 || 0 || [[UEFA Champions League 2023-2024|UCL]] || 6 || 1 || [[FA Community Shield 2023|CS]]+[[Supercoppa UEFA 2023|SU]]+[[Coppa del mondo per club FIFA 2023|Cmc]] || 0+1+2 || 0 || 42 || 5 |- | [[Manchester City Football Club 2024-2025|2024-2025]] || [[Premier League 2024-2025|PL]] || 37 || 5 || [[FA Cup 2024-2025|FACup]]+[[English Football League Cup 2024-2025|CdL]] || 3+2 || 1+0 || [[UEFA Champions League 2024-2025|UCL]] || 10 || 0 || [[FA Community Shield 2024|CS]]+[[Coppa del mondo per club FIFA 2025|Cmc]] || 1+2 || 0 || 55 || 6 |- |[[Manchester City Football Club 2025-2026|2025-2026]] |[[Premier League 2025-2026|PL]] |9 |1 |[[FA Cup 2025-2026|FACup]]+[[English Football League Cup 2025-2026|CdL]] |0+1 |0+0 |[[UEFA Champions League 2025-2026|UCL]] |4 |0 | - | - | - |14 |1 |- ! colspan="3" |Вкупно Манчестер Сити !74 !10 ! !11 !1 ! !20 !1 ! !6 !0 !111 !12 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 173 || 16 || || 24 || 1 || || 51 || 4 || || 6 || 0 || 254 || 21 |} ==Титули== ===Клупски=== ; Динамо Загреб *'''[[Прва Хрватска фудбалска лига|Прва ХНЛ]]''' : 2 : 2019-2020, 2020-2021 *'''[[Фудбалски куп на Хрватска|Куп на Хрватска]]''' : 1 : 2020-2021 ; РБ Лајпциг *'''{{Трофеј-Фудбалски куп на Германија}} [[Фудбалски куп на Германија|Куп на Германија]]''' : 2 : 2021-2022, 2022-2023 ; Манчестер Сити *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија]]''' : 1 : [[Премиер лига на Англија 2023-2024|2023-2024]] *'''{{Трофеј-Англија (Лига куп)}} [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига куп на Англија]]''' : 1 : 2025-2026 *'''{{Трофеј-Комјунити Шилд}} [[ФА Комјунити Шилд]]''' : 1 : 2024 *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони|Лига на шампиони]]''' : 1 : 2022-2023 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на УЕФА]]''' : 1 : 2023 *'''{{Трофеј-Светско клупско првенство}} [[Светско клупско првенство во фудбал|Светско клупско првенство]]''' : 1 : 2023 ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Joško Gvardiol}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Хрватска |image3=Flag of Croatia.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/gvardiol-josko/86K1f1fd/ Јошко Гвардиол на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/josko-gvardiol/profil/spieler/475959 Јошко Гвардиол на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/299910/josko-gvardiol Јошко Гвардиол на espn] *[https://www.whoscored.com/players/402664/show/josko-gvardiol Јошко Гвардиол на whoscored] {{Состав на Хрватска на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гвардиол, Јошко}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Хрватски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Динамо Загреб]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] fpve174cuq08jicyblw488vai6pfw88 0 1395477 5582024 5561792 2026-06-24T19:58:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582024 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = NymphoidesPeltata-flower2-hr.jpg |image_caption = Цвет, фотографирано во Холандија |genus = Nymphoides |species = peltata |authority = (S.G. Gmel.) Kuntze |status=LC |status_system=IUCN3.1 |status_ref=<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=Lansdown, R.V. |date=2014 |title=''Nymphoides peltata'' |volume=2014 |article-number=e.T164309A42398483 |doi=10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T164309A42398483.en |access-date=12 November 2021}}</ref> }} '''''Nymphoides peltata''''' е повеќегодишно, вкоренето водно растение со лебдечки листови од семејството [[Menyanthaceae]]. Синоними се ''Menyanthes nymphoides'' L., ''Villarsia nymphoides'', ''Limnanthemum peltatum'' S.G.Gmel., ''Nymphoides nymphoides'' (L.) Britton. Се јавува низ поголемиот дел од Европа (со исклучок на Ирска и Скандинавија) и умерена Азија, а локално и во Алжир во северозападна Африка.<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:370207-1|title=Nymphoides peltata (S.G.Gmel.) Kuntze|date=17 July 2020|work=Plants of the World Online|accessdate=5 September 2025}}</ref> Расте и во Македонија.<ref name="Флора на РМ2">Владо Матевски: Флора на Република Македонија, том II, св. 1, стр. 48 издавач: МАНУ, Скопје, 2010</ref> Се проширил преку човечко одгледување надвор од неговиот роден опсег и сега го има во Ирска,<ref name="PlantAtlas">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.vp2|title=Fringed Water-lily ''Nymphoides peltata'' Kuntze|work=PlantAtlas|accessdate=5 September 2025}}</ref> Данска и Шведска,<ref name="POWO" /> голем дел од Северна Америка,<ref name="POWO" /><ref name="USGS">{{Наведена мрежна страница|url=https://nas.er.usgs.gov/queries/FactSheet.aspx?speciesID=243|title=Nymphoides peltata (S.G. Gmel.) Kuntze|work=USGS|accessdate=24 March 2018}}</ref><ref name="Nault">{{Наведена мрежна страница|url=https://dnr.wi.gov/files/PDF/pubs/ss/SS1051.pdf|title=Yellow Floating Heart (Nymphoides peltata): A Technical Review of Distribution, Ecology, Impacts, and Management|last=Nault|first=Michelle E.|last2=Mikulyuk|first2=Allison|work=Wisconsin DNR|accessdate=24 March 2018}}</ref> и Нов Зеланд.<ref name="Nault" /> Во многу од неговите воведени региони, ''N. peltata'' се смета за штетен плевел, бидејќи може да формира густи делови со кои ги пригушува локалните домашни водни растителни видови, и со тоа се намалува биодиверзитетот.<ref name="Nault" /> == Опис == [[Податотека:Nymphoides_peltata_kz29.jpg|лево|мини|Листови, фотографирано во долина на Одра во близина на Биелинек, Полска]] [[Податотека:Nymphoides_peltata_on_cracked_mud,_Appledore_(52260634916).jpg|мини|''Nymphoides peltata'' за време на суша, во Аплдор, Девон, Англија]] [[Податотека:2018.09.25.-02-Grand_Etang_de_Birieux-Birieux--Europaeische_Seekanne.jpg|лево|мини|Набраните реси на работ на цветот кои му го даваат на видот неговото англиско име. Фотографирано во близина на Лион, Франција.]] Повеќегодишно водно тревесто растение, со долг членковиден, ползечки ризом, со должина до 1,5 м. Листовите обли, обло-елиптични или бубреговидни, со пречник од 3–8 цм, во основата длабоко срцевидно всечени, по рабовите целокрајни или брановидно, речиси незабележително назабени, голи, сивкавозелени, од долната страна со густи, кафеави жлездести точки; лисните дршки во основата често ракавичесто проширени. Цветовите собрани најчесто по 2–5, во лажни штитовидни соцветија во пазувите на листовите и пливаат по површината на водата, дршките на цветовите 3–8 цм. Чашката длабоко петделна, чашкините сегменти ланцетни, по прецветуваwето се задржуваат на плодот. Венчето жолто, со пречник од 30–40 мм, со куса венечна трубичка, длабоко всечено на 5 сегменти кои по рабовите се со куси ресести влакненца. Прашници 5, сраснати со венечната трубичка, во основата на филаментите се присутни снопчиwа од долги влакна. Плодникот со подолго или покусо столпче, со дводелен жиг. Плодот црвеникаво-кафеава, јајцевидна или јајцевидно-елиптична кутијка, 15–25 мм долга, на врвот со издолжено клунче; семките во голем број, 4–6 мм долги, сплескани, јајцевидни или елиптични, по рабовите со долги цилии.<ref name="Флора на РМ2" /> ''N. peltata'' е сличен по изглед со видовите од родовите ''[[Nuphar]]'' и ''[[Nymphaea]]'' во семејството водни божури ([[Водни божури|Nymphaeaceae)]]. Може да се разликува и по своите брановидни рабови на листовите и по тоа што цветовите се во гроздови од 2-5 заедно, а не поединечно.<ref name="Streeter">{{Наведена книга|title=Flower Guide|last=Streeter|first=David|date=2010|publisher=Collins|isbn=978-0-00-718389-0|publication-place=London|page=370}}</ref> ''Nuphar'' исто така најлесно може да се разликува од ''N. peltata'' по своите поголеми листови, кои можат да достигнат големина до 30&nbsp;см, а неговиот цвет е во форма на чаша.<ref name="Streeter" /> ''Nymphaea'' имаат аголни основи на листовите за разлика од заоблените основи на листовите на ''Nymphoides'', а ''Nymphoides'' имаат значително подолги стебла кои поддржуваат помали цветови.<ref name="Nault" /> За да се идентификуваат различни видови во ''Nymphoides'', обично се потребни цветови.<ref name="Nault" /> == Екологија == [[Податотека:Nymphoides_peltata_sl18.jpg|мини|Незрело овошје, во Гмунд, Австрија]] ''N. peltata'' е слатководен вид и не се јавува во води со просечна [[соленост]] што надминува околу 300&nbsp;mg/L.<ref name="Van der Velder">{{Наведено списание|last=Van der Velder|first=G.|last2=Giesen|first2=T. G.|last3=Van der Heijden|first3=L.|date=1979|title=Structure, biomass and seasonal changes in biomass of Nymphoides peltata (Gmel.) O. Kuntze (Menyanthaceae), a preliminary study|journal=Aquatic Botany|volume=7|pages=279–399|bibcode=1979AqBot...7..279V|doi=10.1016/0304-3770(79)90029-9}}</ref> ''N. peltata'' најчесто се наоѓа во реки кои течат бавно, во езера, бари и акумулации, но може да се насели и во мочуришта.<ref name="Nault" /> Познато е дека се јавува и во ровови, канали, пробивни базени на насипи и застоени води, особено оние кои се подложни на зимски поплави.<ref name="Van der Velder" /><ref name="Van der Voo">{{Наведено списание|last=Van der Voo|first=E. E.|last2=Westhoff|first2=V.|date=1961|title=An autecological study of some limnophytes and helophytes in the area of the large rivers|journal=Wentia|volume=5|issue=163–258|page=163|bibcode=1961Wenti...5..163V|doi=10.1111/j.1438-8677.1961.tb00008.x}}</ref> Присуството на N. peltata може да сигнализира средина со движење на вода.<ref name="Van der Velder" /> == Во Македонија == Познат за с. [[Грнчари]], с. [[Долно Перово]]. Се посочува за Керасу, [[Битола]], за [[Преспанско Езеро]] уште од 1909 г., во [[Стење]], како и [[Охридско Езеро]].<ref name="Флора на РМ2" /> == Употреба == ''N. peltata'' е јадливо растение. Листовите и цветовите се готват како билка, како и стеблата, но се јаде само внатрешноста на стеблото.<ref name="Lim">{{Наведена книга|title=Edible Medicinal and Non Medicinal Plants: Volume 8, Flowers|last=Lim|first=T. K.|date=2014|publisher=Springer}}</ref> Семето се меле и се користи за други кулинарски цели.<ref name="Lim" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-вметнато}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?5154,5157,5158 Jepson Manual Treatment] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Nymphoides+peltata Photo gallery] * [https://nas.er.usgs.gov/queries/GreatLakes/SpeciesInfo.asp?NoCache=6%2F11%2F2010+12%3A45%3A17+PM&SpeciesID=243&State=&HUCNumber=DGreatLakes/ GLANSIS Species Fact Sheet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170204061957/https://nas.er.usgs.gov/queries/GreatLakes/SpeciesInfo.asp?NoCache=6%2F11%2F2010+12%3A45%3A17+PM&SpeciesID=243&State=&HUCNumber=DGreatLakes/ |date=2017-02-04 }} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 1a4wjv7zojn88d2w5fy51xmebzm5ofp 0 1395767 5582189 5565481 2026-06-25T06:30:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582189 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Водна површина | name = Џакартски Залив | native_name = {{native name|id|Teluk Jakarta}} | other_name = | image = Sailboat Jakarta bay.JPG | caption = Џакартски Залив од [[Анкол]] | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Југоисточна Азија]] | pushpin_label = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | type = [[Залив]] | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Индонезија]] | length = | width = | area = | depth = | max-depth = | website = | reference = [https://latitude.to/articles-by-country/id/indonesia/152780/jakarta-bay Jakarta Bay] }}'''Џакартскиот Залив''' — [[залив]] северно од градот [[Северна Џакарта]]. Серибу или Илјада Острови се наоѓаат во Заливот Џакарта. 13 [[Река|реки]] се влеваат во заливот. Поголемиот дел од крајбрежните заедници на заливот се сости од луѓе кои живеат под [[Линија на сиромаштија|линијата на сиромаштија]], во несанитарни услови. Внесувањето на хранливи материи од земјоделските отпадни води, индустриското загадување и отпадните води довеле до [[еутрофикација]], што пак довело до промени во биодиверзитетот на областа.<ref>{{Наведено списание|last=van der Meij|first=Sancia E.T.|year=2009|title=Decline of the Jakarta Bay molluscan fauna linked to human impact|url=http://www.repository.naturalis.nl/document/353830|journal=Marine Pollution Bulletin|volume=59|issue=4–7|pages=101–107|doi=10.1016/j.marpolbul.2009.02.021|pmid=19342065}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=van der Meij|first=Sancia E.T.|year=2010|title=Long-term changes in coral assemblages under natural and anthropogenic stress in Jakarta Bay (1920–2005)|url=http://www.repository.naturalis.nl/record/409044|journal=Marine Pollution Bulletin|volume=60|issue=9|pages=1442–1454|doi=10.1016/j.marpolbul.2010.05.011|pmid=20615515}}</ref> Забележано е цветање на штетни алги. [[Податотека:Johannes_Rach_jakarta_bay.jpg|мини|Батавискиот Залив во 18 век]] Холанѓаните го нарекувале '''Батависки Залив''', административен главен град на [[Холандска источноиндиска компанија|Холандската Источноиндиска компанија]], во 1619 година. Неколку реки се влеваат во Џакартскиот Залив, вклучувајќи (по редослед од исток кон запад): Бекаси, Чакунг, Буаран, Сунтер, Чиливунг, Крукут, Ангке.<ref name="WebGIS">{{Наведена мрежна страница|url=http://webgis.menlhk.go.id/|title=Peta Interaktif|work=WebGIS MenLHK|language=id|accessdate=2023-10-09|archive-date=2022-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220802140020/http://webgis.menlhk.go.id/|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{In lang|id}} [https://web.archive.org/web/20060920021524/http://www.telukjakarta.net/ TelukJakarta.net] {{Водни површини во Индонезија}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со текст на индонезиски]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Заливи во Индонезија]] 10w3avpqmmhdgkl9c4ue1fbq6g8g34d 0 1396580 5582309 5570560 2026-06-25T10:49:33Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582309 wikitext text/x-wiki '''Абортусот во Канада''' — легален во текот на целата бременост и е јавно финансиран како медицинска процедура според комбинираните ефекти од федералниот [[Закон за здравство на Канада]] и покраинските системи за здравствена заштита. <ref name="StrachanPoloni-Staudinger2019">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=UCiHDwAAQBAJ&pg=PA115|title=Why Don't Women Rule the World?: Understanding Women's Civic and Political Choices|last=J. Cherie Strachan|last2=Lori M. Poloni-Staudinger|last3=Shannon Jenkins|last4=Candice D. Ortbals|publisher=SAGE Publications|year=2019|isbn=978-1-5443-1727-4|page=115}}</ref> Иако постојат некои ограничувања, [[Канада]] е една од ретките земји без кривични ограничувања за абортус. <ref name="SheldonWellings2020">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QGXXDwAAQBAJ&pg=PA104|title=Decriminalising Abortion in the UK: What Would It Mean?|last=Sally Sheldon|last2=Kaye Wellings|date=March 2020|publisher=Policy Press|isbn=978-1-4473-5401-7|pages=104–105}}</ref> <ref name="AmmerManson2009">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=_MRDimrELCIC&pg=PA7|title=The Encyclopedia of Women's Health|last=Christine Ammer|last2=JoAnn E. Manson|date=February 2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-7407-5|page=7|access-date=November 28, 2011}}</ref> Пристапот до услуги и ресурси варира во зависност од регионот, <ref name="Sethna Doull 2013 pp. 52–62">{{Наведено списание|last=Sethna|first=Christabelle|last2=Doull|first2=Marion|year=2013|title=Spatial disparities and travel to freestanding abortion clinics in Canada|journal=Women's Studies International Forum|publisher=Elsevier BV|volume=38|pages=52–62|doi=10.1016/j.wsif.2013.02.001|issn=0277-5395}}</ref> бидејќи абортусот е предмет на покраинските регулаторни правила за здравствена заштита и упатства за лекарите. <ref name="StettnerBurnettHay2017">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=imhADwAAQBAJ&pg=PA224|title=Abortion: History, Politics, and Reproductive Justice after Morgentaler|date=1 December 2017|publisher=UBC Press|isbn=978-0-7748-3576-3|editor-last=Shannon Stettner|page=224|oclc=1013541249|editor-last2=Kristin Burnett|editor-last3=Travis Hay}}</ref> <ref name="SallyKaye2020">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QmXXDwAAQBAJ&pg=PA107|title=Decriminalising Abortion in the UK: What Would It Mean?|date=23 March 2020|publisher=Policy Press|isbn=978-1-4473-5402-4|editor-last=Sheldon, Sally|pages=107–|oclc=1145588167|editor-last2=Wellings, Kaye}}</ref> Ниту една судска практика не нуди абортус по барање на 24 недели и понатаму, иако постојат исклучоци за одредени медицински компликации. <ref name="auto1">{{Наведена мрежна страница|url=https://nafcanada.org/abortion-coverage-region/|title=Abortion Coverage by Region|work=National Abortion Federation Canada|accessdate=2026-06-02|archive-date=2023-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307201451/https://nafcanada.org/abortion-coverage-region/|url-status=dead}}</ref> <ref name="Action">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actioncanadashr.org/resources/factsheets-guidelines/2019-09-19-access-glance-abortion-services-canada|title=Access at a Glance: Abortion Services in Canada &#124; Action Canada for Sexual Health and Rights|publisher=Action Canada for Sexual Health & Rights|quote=While abortions after 20 weeks are statistically very rare (<2.5% of all abortions), there are people in Canada who require abortion beyond 20 weeks for serious and important reasons. There are only three service locations in Canada that offer abortion up to 23 weeks and 6 days (one in British Columbia, one in Southern Ontario, and one in Quebec). No providers in Canada offer abortion care beyond 23 weeks and 6 days.}}</ref> Формално абортусот бил забранет во 1869 година, и останал нелегален во канадскиот закон во следните 100 години. <ref name="Bromley2012">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=UfHTPNPymsMC&pg=PA26|title=Feminisms Matter: Debates, Theories, Activism|last=Victoria Bromley|date=2012|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-1-4426-0502-2|pages=26–32}}</ref> Во 1969 година, ''Законот за измена на кривичниот закон од 1968-69 година'' ги легализирал терапевтските абортуси, сè додека одборот од лекари потврдил дека продолжувањето на бременоста веројатно ќе го загрози животот или здравјето на жената. Во 1988 година, [[Врховен суд на Канада|Врховниот суд на Канада]] пресудил во ''случајот Р. против Моргенталер'' дека постојниот закон станал неуставен и го поништил Законот од 1969 година. <ref name="Jhappan2002">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=XGMienMpAaIC&pg=PA335|title=Women's Legal Strategies in Canada|last=Radha Jhappan|publisher=University of Toronto Press|year=2002|isbn=978-0-8020-7667-0|pages=335–338}}</ref> Пресудата утврдила дека законот за абортус од 1969 година го крши правото на жената на „живот, слобода и безбедност на личноста“ гарантирано со Член 7 од Канадската повелба за права и слободи, воспоставена во 1982 година. Во Канада, сите хируршки абортуси ги извршува лекар, а [[Медицинска сестра|медицинските сестри]], [[Фармација|фармацевтите]] и [[Акушерство|акушерките]] можат да обезбедат лекови за неинвазивни медицински абортуси во рок од девет недели (63 дена) од бременоста. <ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=https://love4life.ca/methods/|title=Love4Life, Methods}}</ref> <ref name="nine">{{Наведено списание|last=Dunn|first=Sheila|last2=Brooks|first2=Melissa|year=2018|title=Mifepristone|journal=Canadian Medical Association Journal|volume=190|issue=22|pages=E688|doi=10.1503/cmaj.180047|issn=0820-3946|pmc=5988520|pmid=29866894}}</ref> Канада има релативно стабилна стапка на абортуси од декриминализацијата; стапката на регистрирани абортуси на 1000 жени во репродуктивна возраст (15&#x2013;44) била 10,2 во 1974 година, се искачила на 16,4 абортуси на илјада жени во 1997 година и се намалила на 10,1 абортуси на 1000 жени во 2020 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1310016701|title=Pregnancy outcomes (live births, induced abortions, and fetal loss)|last=Government of Canada|first=Statistics Canada|date=2010-10-25|work=www150.statcan.gc.ca|accessdate=2022-05-05}}</ref> <ref name="Canadian Institute for Health Information">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cihi.ca/sites/default/files/document/induced-abortions-reported-in-canada-2020-en.xlsx|title=Induced Abortions Reported in Canada in 2020|last=Canadian Institute for Health Information}}</ref> <ref>{{Наведено списание|last=Shaw|first=Dorothy|last2=Norman|first2=Wendy V.|year=2020|title=When there are no abortion laws: A case study of Canada|url=https://researchonline.lshtm.ac.uk/id/eprint/4654994/20/When-there-are-no-abortion-laws.pdf|journal=Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology|volume=62|pages=49–62|doi=10.1016/j.bpobgyn.2019.05.010|pmid=31281015}}</ref> Сепак, овие стапки на абортус го одразуваат единствено бројот на абортуси пријавени од клиниките за абортус и болниците. Тие не ги земаат предвид непријавените абортуси во овие услови, ниту ги бројат абортусите предизвикани од лекови на рецепт како што се мифепристон и мизопростол земени дома, па затоа овие официјални стапки на абортус ја потценуваат вистинската стапка на абортус. <ref name="Canadian Institute for Health Information" /> Сепак, Канада има ниска стапка на абортуси во споредба со останатите земји, <ref name="a337">{{Наведена мрежна страница|url=https://news.ubc.ca/2025/04/abortion-rates-canada-vs-global-trends/|title=Why abortion rates are rising abroad—but not in Canada|date=2025-04-14|work=UBC News|accessdate=2025-09-25}}</ref> со приближно 74.000 пријавени абортуси во 2020 година. Приближно половина од абортусите се случуваат кај жени на возраст од 18 до 29 години и приближно 90% од абортусите се вршат во првиот триместар (12 недели). <ref name="Stats2017">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.arcc-cdac.ca/wp-content/uploads/2020/07/statistics-abortion-in-canada.pdf|title=Statistics - Abortion in Canada|year=2020|work=Abortion Rights Coalition of Canada - Statistics Canada}}</ref> == Историја == === Рана историја === [[Податотека:Portrait_of_Emily_Stowe.jpg|мини|[[Емили Хауард Стоу]] станала првата жена лекар што работела во Канада, втората лиценцирана жена лекар во Канада и активистка за правата на жените и правото на глас.]] Во текот на 18 и почетокот на 19 век, абортусот пред „забрзувањето“ (15–20 недели ) бил легален во британските северноамерикански колонии. <ref name="Saurette Gordon 2016 p. 95">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=HRn8CwAAQBAJ&pg=PA95|title=The Changing Voice of the Anti-Abortion Movement: The Rise of "Pro-Woman" Rhetoric in Canada and the United States|last=Saurette|first=P.|last2=Gordon|first2=K.|publisher=University of Toronto Press|year=2016|isbn=978-1-4426-6876-8|pages=92–97|access-date=2023-06-04}}</ref> Меѓутоа, како што напредувал векот, [[Обединетото Кралство]] почнало да донесува закони кои создавале кривични дела поврзани со абортусот, како што е ''Законот на Лорд Еленбород од 1803 година'', со кој извршувањето или обидот за извршување абортус по забрзувањето претставувало смртна казна. Потоа, во 1837 година, следел ''Законот за прекршоци против личноста од 1837 година'', со кој се отстранила клаузулата за [[смртна казна]], а воедно било какво [[спонтан абортус]] станало незаконско. <ref name="Paterson2014">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=LZHdAwAAQBAJ&pg=PA234|title=Fertile Ground: Exploring Reproduction in Canada|last=Stephanie Paterson|date=June 2014|publisher=MQUP|isbn=978-0-7735-9212-4|page=234}}</ref> Британските северноамерикански провинции го следеле британскиот пример и започнале да ги ограничуваат правата за абортус. Абортусот бил забранет во Канада во 1869 година, две години по формирањето на земјата. Таа забрана продолжила во ''Кривичниот законик'' до 1969 година. Секој што ќе предизвика спонтан абортус кај жена бил подложен на доживотна казна затвор, додека жена која ќе предизвика спонтан абортус сама по себе била подложена на казна затвор од две години. Како и во другите земји, нелегалните абортуси сè уште се вршеле, а во некои случаи се тврдело дека тоа довело до смрт на жени. Судењето за абортус на Емили Стоу (1879) претставува еден ран пример за тоа. <ref>Constance B. Backhouse, "The Celebrated Abortion Trial of Dr. Emily Stowe, Toronto, 1879", ''Canadian Bulletin of Medical History/{{Јаз|fr|Bulletin canadien d'histoire de la médecine}}'', Volume 8: 1991, pages 159–187.</ref> Друг таков случај, ''Азулеј против Кралицата'', стигнал дури до Врховниот суд во 1952 година. Во двата случаи, наводниот давател на услуги за абортус на крајот бил ослободен од одговорност за смртта на жената. Активистката за права на абортус Мерилин Вилсон, поранешна извршна директорка на Канадскиот сојуз за акција за права на абортус, рекла: „Нелегалните абортуси биле вообичаени, но честопати со лоша безбедност. Неколку стотици жени годишно умирале од неуспешни абортуси.“ === Либерализација на законите === ==== Мртвопроверител Шулман ==== Движењето за либерализација на канадските закони за абортус започнало во 1960-тите. Поранешниот главен [[мртвопроверител]] на [[Онтарио|Онтарио,]] [[Мортон Шулман]], се сетил дека во шеесеттите години, абортусот можел легално да се изврши единствено за да се спаси животот на жената, па затоа практично немало легални абортуси. Тој изјавил дека бремените ќерки на богатите биле испраќани кај доверливи лекари кои правеле абортуси за пари. Тој проценил дека овие лекари правеле дваесет до триесет абортуси неделно. Жените кои не биле богати биле оставени сами да извршат абортус или да одат кај она што тој го нарекувал „медицинска сестра“ за абортус. Нивниот метод најчесто бил вбризгување [[лизол]] во матката на жената. Стапката на смртност била висока, а стапката на инфекција била над 50%. Тој додал: „Додека станав главен [[мртвопроверител]], имав непријатно искуство да ги видам телата на неколку десетици млади жени кои починале како резултат на овие аматерски абортуси.“ Шулман одлучил да ги објави смртните случаи од нелегалните абортуси. <ref name="Gazdar2016">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=xznaDAAAQBAJ&pg=PT148|title=Feminism's Founding Fathers: The Men Who Fought for Women's Rights|last=Kaevan Gazdar|date=2016|publisher=John Hunt Publishing|isbn=978-1-78099-161-0|page=148}}</ref> Тој им наложил на своите [[Мртвопроверител|мртвопроверители]] да свикаат јавна истрага за секоја смрт при абортус. Тој опишал еден случај за кој верува дека бил пресвртница, случајот на 34-годишната Лоти Лиен Кларк, мајка на три деца, која починала од масивна инфекција во 1964 година по нелегален абортус и покрај медицинскиот третман и антибиотиците. На истрагата за нејзината смрт, поротата препорачала да се ревидираат законите за терапевтски абортус. Шулман додал дека федерален владин комитет треба да го разгледа прашањето за абортусот и законот. Весниците објавувале уреднички статии во кои се препорачувало реформа на законот за абортус. Во 1965 година, министерот за правда, Гај Фавро, му пишал на Шулман дека препораката ќе биде разгледана во програмата за измена на ''Кривичниот законик''. Евентуалниот амандман тесно ги следел препораките на поротите на [[Мртвопроверител|мртвопроверителите]]. ==== Делумна декриминализација ==== Во 1967 година, министерот за правда [[Пјер Трудо]] предложил закон кој вклучувал амандман на одредбата од ''Кривичниот законик'' со која се забранувале абортусите. <ref name="MorganDavies2008">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=EXjHAAAAQBAJ&pg=PA227|title=The Federal Nation: Perspectives on American Federalism|last=I. Morgan|last2=P. Davies|publisher=Springer|year=2008|isbn=978-0-230-61725-4|page=227}}</ref> Законот, познат како ''Закон за изменување на кривичниот закон, 1968–69'', ја продолжил основната забрана за абортус, со потенцијална доживотна казна затвор. Сепак, законот направил исклучок за абортуси извршени во болница со одобрение од тричлениот комитет за терапевтски абортус на таа болница. Комитетот ќе мора да потврди дека бременоста веројатно ќе го загрози животот или здравјето на бремената жена. Терминот здравје не бил дефиниран, а комитетите за терапевтски абортус биле слободни да развијат свои теории за тоа кога веројатна опасност за „здравјето“ (што може да вклучува и психолошко здравје) би оправдала терапевтски абортус. Истиот закон, исто така, ја легализирал [[Хомосексуалност|хомосексуалноста]] и [[Контрацепција|контрацепцијата]] и станала тема на еден од најпознатите цитати на Трудо: „Државата нема работа во спалните соби на нацијата“. <ref name="StettnerBurnett2017">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=imhADwAAQBAJ&pg=PA76|title=Abortion: History, Politics, and Reproductive Justice after Morgentaler|last=Shannon Stettner|last2=Kristin Burnett|last3=Travis Hay|date=1 December 2017|publisher=UBC Press|isbn=978-0-7748-3576-3|pages=76–}}</ref> Кога го предложил законот во 1967 година, Трудо бил министер за правда во владата на премиерот [[Лестер Пирсон]]. Во 1968 година, Пирсон се пензионирал, а Трудо го наследил како премиер. Законот не бил усвоен пред изборите во 1968 година, туку бил повторно воведен од [[Џон Тарнер]], министер за правда во владата на Трудо. Парламентот го усвоил законот во 1969 година. Во ревизијата на федералниот закон од 1970 година, одредбата била пренумерирана како член 251 од ''Кривичниот законик''. ==== Извештај на Беџли ==== Во 1975 година, бил назначен Комитет за функционирање на Законот за абортус „за да спроведе студија за да утврди дали постапката предвидена во Кривичниот законик за добивање терапевтски абортуси [функционирала] правично низ цела Канада“ и да даде препораки „за функционирањето на овој закон, а не препораки за основната политика“. Комитетот, познат како Комитет Беџли по неговиот претседател, д-р Робин Ф. Беџли, <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.legacy.com/amp/obituaries/thestar/157302950|title=ROBIN BADGLEY Obituary - (2012) - Toronto Star|work=www.legacy.com}}</ref> известил во јануари 1977 година. Едноставно кажано, комитетот утврдил дека „постапките утврдени за функционирање на Законот за абортус не функционираат правично низ цела Канада“. Во голема мера, ова се случило затоа што намерата на законот не била ниту јасна, ниту договорена. Пристапот до абортус како што е утврден во Кривичниот законик не бил достапен за многу жени поради варијации во распределбата на болниците и лекарите, и во тоа дали се формирани Комитети за терапевтски абортус и во толкувањата на лекарите за „здравјето“ за жените, возраста на согласност и барањата за известување од родителите. Извештајот препорачал подобро планирање на семејството за да се намали бројот на несакани бремености, но нивниот главен заклучок бил дека услугите за абортус не се испорачуваат како што се барало. <ref name="dev-badgley"> {{Наведена книга|title=Abortion: Constitutional and Legal Developments, Section D: The Badgley Report|last=Dunsmuir|first=Mollie|publisher=Government of Canada, Law and Government Division}} </ref> === Тешкотии во пристапот пред декриминализацијата === До 1982 година, во Канада биле извршени 66.319 легални абортуси. Толкувањето на законот од 1969 година варирало многу меѓу лекарите и болниците, што довело до нееднаков пристап. Стандардот бил физичката или менталната благосостојба на жената, за која одлучувал Комитетот за терапевтски абортус на болницата. Сепак, не постоело барање болницата да има TAC за евалуација на жените. Само околу една третина од болниците имале таков. Некои комисии зазеле либерален став и дозволиле повеќето барања, додека други ги блокирале речиси сите барања. Пристапот до легални абортуси бил лесен во големите метрополитенски области, но многу потежок надвор од големите градови. Во покраината [[Остров Принц Едвард|Островот на Принц Едвард]], единствениот Комитет за терапевтски абортус се затворил и легални абортуси во покраината по 1982 година немало. Комитетите за терапевтски абортус честопати траеле со денови или недели за да ги донесат своите одлуки, туркајќи ја бременоста понатаму отколку што би било поинаку. Жените не биле прегледани од комитетот и немале право да се жалат на одлуката. Застапниците на правото на абортус верувале дека изборот треба да го направи жената, а не панел од лекари. Поради недостатокот на објекти во помалите провинции и руралните области, жените честопати биле принудени да патуваат до поголемите градови на свој трошок. Во Њуфаундленд имало само еден гинеколог кој вршел абортуси. Многу жени морале да купуваат скапи авионски билети до Торонто или Монтреал за да направат абортус Други жени избрале да патуваат во Соединетите Американски Држави, каде што абортусите станале достапни во многу приватни клиники по одлуката ''Роу против Вејд'' во 1973 година. Во 1982 година, 4.311 Канаѓанки патувале во Соединетите Американски Држави за да абортираат === Уставни предизвици === [[Податотека:Henry_Morgentaler_(2005).png|мини|Д- р Хенри Моргенталер бил лекар, застапник на правата за абортус, кој водел бројни правни битки насочени кон проширување на правата за абортус.]] Во спротивност со законот, д-р Хенри Моргенталер започнал да врши абортуси во својата клиника во [[Монтреал]] без одобрение од комитет за терапевтски абортуси. <ref name="LewisDyck2001">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=QtaHDnmMQTMC&pg=PA92|title=Geographies of Women's Health: Place, Diversity and Difference|last=Nancy Lewis|last2=Isabel Dyck|last3=Sara McLafferty|publisher=SUNY Press|year=2001|isbn=978-0-203-18602-2|pages=92–94}}</ref> Тој ја оспорил уставноста на законот за абортус во два одделни наврати. Врховниот суд на Канада го отфрлил неговиот прв уставен оспор во 1975 година, поднесен врз основа на поделбата на властите и ''Канадската повелба за правата'', но во 1988 година, Врховниот суд го прифатил неговиот втор оспор, поднесен врз основа на ''Канадската повелба за права и слободи''. Судот пресудил дека законот за абортус станал неважечки. Моргенталер на крајот поднел трет уставен оспор, на покраински закон со кој се ограничувало пристапот до абортуси. Тој бил успешен и во тој оспор. Борбата на Моргенталер предизвикало национално движење за реформирање на законите за абортус во Канада. Во 1970 година, како дел од Караванот за абортус, 35 жени се врзале со синџири за парламентарната галерија во Долниот дом, затворајќи го Парламентот за прв пат во канадската историја. <ref name="Sawer2008">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Zq5OCPYG9jUC&pg=PA54|title=Women's movements: flourishing or in abeyance?|last=Marian Sawer|date=June 24, 2008|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-46245-7|page=54|access-date=November 28, 2011}}</ref> ==== Првиот предизвик на Моргенталер: 1975 година ==== Во 1973 година, Моргенталер јавно изјавил дека извршил 5.000 абортуси без дозвола од трите лекарски комисии, дури отишол дотаму што се снимал себеси како изведува операции. <ref name="Stevenson2019">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=E5WWDwAAQBAJ&pg=PT72|title=My Body My Choice: The Fight for Abortion Rights|last=Robin Stevenson|publisher=Orca Book Publishers|year=2019|isbn=978-1-4598-1714-2|page=72}}</ref> Крунската обвинителска служба на [[Квебек]] го гонел Моргенталер три пати, и секој пат поротата одбивала да го осуди и покрај неговото директно признание дека извршил многу абортуси. Круната се жалела на првата ослободителна пресуда. Во 1974 година, Апелациониот суд на Квебек ја поништил ослободителната пресуда на поротата во првиот случај, ја заменил пресудата со вина и го вратил предметот кај судијата на првостепениот суд за изрекување казна. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.canlii.org/en/qc/qcca/doc/1974/1974canlii1369/1974canlii1369.html|title=''Regina v. Morgentaler (No. 5)'', 1974 CanLII 1369 (QC CA).}}</ref> Потоа, Моргенталер поднел жалба до Врховниот суд на Канада по неколку основи, тврдејќи дека: * одредбата ''од Кривичниот законик'' е неуставна според поделбата на властите; * одредбата е неважечка според ''Канадската повелба за правата''; * Апелациониот суд нема овластување да ја поништи ослободителната пресуда на поротата; * одбраната е достапна; * Член 45 од ''Кривичниот законик'', кој предвидува дека лекарот не е кривично одговорен за извршување хируршки процедури, е достапен како одбрана. Во 1975 година, Врховниот суд ја отфрлил неговата жалба со одлука од 6-3: ''Моргенталер против Кралицата''. Судот бил едногласен дека одредбата е важечка кривична постапка и затоа е во рамките на уставната надлежност на федералниот парламент; таа не се меша во покраинската надлежност над здравството. Судот, исто така, едногласно пресудил дека законот не ја прекршува ''Канадската повелба за правата''. Судот ги донел тие одлуки од клупата, со писмени образложенија за овие точки што подоцна ги дал претседателот на Врховниот судија Ласкин. Сепак, Судот се поделил со 6-3 гласови по прашањата за неопходноста и член 45 од ''Кривичниот законик'', кој предвидува дека лекар кој извршил операција според разумни медицински стандарди е имун од кривична одговорност: * Шест члена на Судот, од причини напишани од судијата Пиџон, сметале дека одредбите од ''Кривичниот законик'' во врска со жалбите на Круната го овластуваат Апелациониот суд да ја замени пресудата со пресуда за виновен. * Шест члена, исто така, сметале, од причините наведени од судиите Пиџон и Диксон, дека одбраната од нужда и член 45 не се однесуваат на кривичното дело набавување абортус. * Во спротивност, тројца членови на Судот, од причини напишани од главниот судија Ласкин, би сметале дека одбраната на неопходноста и член 45 биле достапни и затоа правилно разгледани од поротата. Како резултат на тоа, Врховниот суд ја потврдил пресудата донесена од Апелациониот суд и го вратил предметот кај судијата на првостепениот суд за изрекување казна. Судијата на првостепениот суд изрекол казна затвор од осумнаесет месеци. Јавното негодување околу одлуката ја натерало федералната влада да воведе амандман на ''Кривичниот законик'' (попознат како Моргенталеров амандман) со кој им се одзело надлежноста на апелационите судови да ја заменат ослободителната пресуда со осуда. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cbc.ca/news/politics/a-crusader-s-legacy-how-henry-morgentaler-changed-canada-s-laws-1.1369361|title=A crusader's legacy: How Henry Morgentaler changed Canada's laws|work=cbc.ca}}</ref> По третата ослободителна пресуда од страна на поротата, владата на [[Квебек]] прогласила дека законот е неспроведлив и не биле покренати понатамошни обвиненија. ==== Вториот предизвик на Моргенталер: 1988 година ==== По неговото ослободување од затвор во Квебек, Моргенталер одлучил да го оспори федералниот закон за абортус во други провинции. Во текот на следните десет години, тој отворил и управувал со приватни клиники за абортус низ целата земја, со што директно го прекршил законот. По четвртата ослободителна пресуда од страна на поротата во 1984 година, покраинското обвинителство на круната поднело жалба на одлуката. Апелациониот суд во Онтарио ја поништил ослободителната пресуда и наредил повторно судење. Моргенталер, пак, поднел жалба до Врховниот суд на Канада. Во значајна одлука, Врховниот суд во 1988 година го прогласил целиот закон за абортус во земјата за неуставен: <nowiki><i id="mwAY4">Р против Могенталер</i></nowiki>. Со одлука од 5-2, Судот пресудил дека член 251 од Кривичниот законик нема никаква сила или ефект бидејќи го прекршува член 7 од ''Канадската повелба за права и слободи''. Член 7 наведува дека: „Секој има право на живот, слобода и безбедност на личноста, како и право да не биде лишен од нив, освен во согласност со принципите на фундаменталната правда“. Судот, исто така, пресудил дека прекршувањето не може да се оправда според член 1 од <nowiki><i id="mwAZY">Повелбата</i></nowiki>, што во некои случаи ѝ дозволува на владата да даде разумно оправдување за прекршувањето. Не постоела единствена мнозинска пресуда. Главниот судија Диксон, судијата Биц и судијата Вилсон напишале одлуки со кои го утврдиле законот како неуставен, но од различни причини во поддршка на одлуката. Судијата Мекинтајр го напишал издвоеното мислење. Главниот судија Диксон пресудил дека „[с]илувањето жена, со закана од кривична санкција, да го носи фетусот до крај, освен доколку не ги исполнува одредени критериуми кои не се поврзани со нејзините сопствени приоритети и аспирации“ го нарушува правото на жената на лична безбедност, како што е заштитено со член 7 од ''Повелбата''. Судијата Вилсон утврдил дека законот „тврди дека способноста на жената да се репродуцира треба да биде предмет, не на нејзина сопствена контрола, туку на контрола на државата“, што слично го нарушува правото на лична безбедност. Откако се утврдило дека законот го нарушува правото на безбедност на лицето, мнозинството потоа разгледало дали тоа прекршување е во согласност со принципите на фундаменталната правда, што е втора гранка од член 7 од ''Повелбата'' . Судиите во мнозинство се согласиле дека процедуралните барања за извршување абортус, како што е наведено во законот, се особено проблематични. Единствено акредитирани или одобрени болници можеле да вршат абортуси, што претставувало пречка за локален пристап. Законот, исто така, наведувал дека жените кои сакаат абортус се должни да добијат одобрение од „комисија за терапевтски абортус“ во болница. Комисијата била составена од најмалку три лекари назначени од одборот на членови на болницата и не го вклучувала практичарот кој требало да ја изврши постапката. Судот утврдил дека барањето за комисија е длабоко погрешно, делумно поради долгите одложувања предизвикани од комисиите и дека во многу болници, комисиите биле само комисии на хартија и всушност не одобрувале абортуси. Главниот судија Диксон сметал дека „структурата – системот што го регулира пристапот до терапевтски абортуси – е очигледно неправедна. Содржи толку многу потенцијални бариери за сопственото работење што одбраната што ја создава во многу околности практично ќе биде недостапна за жените кои ''prima facie'' би се квалификувале...“ Забележаните бариери вклучуваат недостаток на болници со комисии, лекари кои не сакале да ги упатуваат прашањата до комисиите, недостаток на стандардно значење за „здравје“ што доведува до неконзистентни стандарди меѓу комисиите и географски и финансиски разлики во третманот. Тој заклучи дека одредбата ги крши принципите на фундаменталната правда. Мнозинството од судот во ''Моргенталер'' не сметало за потребно да разгледа дали постои суштинско право на абортус според член 7. Судијата Вилсон бил на мислење дека такво право постои, но другите судии во мнозинство ја донеле својата одлука врз основа на процедурални причини, поврзани со недостатоците во процесот на одборот. === Обиди за нов закон === По одлуката на Врховниот суд од 1988 година, владата на Малрони направила два обида да донесе нов закон за абортус. Во пролетта 1988 година, владата прво направила обид да најде компромисно решение кое би овозможило лесен пристап до абортус во раните фази од бременоста и би ги криминализирало доцните термини. Предлогот во Долниот дом бил отфрлен со 147 наспроти 76, гласајќи против и пратениците кои се спротивставиле на лесниот пристап до абортуси и оние кои се спротивставиле на додавањето на какви било правила за абортус во Кривичниот законик. Одлуката на Врховниот суд станала важно прашање на федералните избори во 1988 година подоцна таа есен. И прогресивните конзервативни и либералните партии биле остро поделени по ова прашање и ниту една партија не изнела конкретна платформа за прашањето за абортусот. Премиерот [[Брајан Малруни]] изјавил дека е против „абортус по барање“, но не дал детали за тоа што тоа значи правно. Лидерот на либералите, Џон Тарнер, изјавил дека на пратениците треба да им биде дозволено да гласаат по своја совест, но одбил да го даде своето мислење за ова прашање. Лидерот на НДП, Ед Бродбент, имал цврст став дека абортусот е медицинско прашање, а не кривично, и треба да се остави на жената и нејзиниот лекар. Владата на Малруни била вратена на изборите во 1988 година. ==== Предлог-закон C-43 (1989–1990) ==== На 3 ноември 1989 година, министерот за правда Даг Луис го претставил Предлог-законот C-43 (насловен ''како Закон во врска со абортусот''), многу построг закон, во Долниот дом. <ref>{{Наведено списание|date=3 November 1989|title=Journals - Friday, November 3, 1989|url=https://parl.canadiana.ca/view/oop.HOC_3402_131_01/753|journal=House of Commons Journals, 34th Parliament, 2nd Session|volume=131|issue=1|pages=799–800|access-date=24 September 2025}}</ref> Доколку се донел, тој требало да г забрани сите абортуси освен ако лекар не пресуди дека животот или здравјето на жената ќе бидат загрозени. Секој што ќе го прекрши законот можел да биде затворен до две години. На 29 мај 1990 година, Долниот дом го усвоил новиот закон со девет гласа, при што кабинетот бил „ за“, а повеќето членови против абортусот го поддржале. И застапниците за живот и застапниците за избор гласале против законот. <ref>{{Наведени вести|url=https://numerique.banq.qc.ca/patrimoine/details/52327/2169226|title=L'avortement redevient un crime|last=Gauthier|first=Gilles|date=30 May 1990|work=La Presse|access-date=24 September 2025|page=A1|language=fr}}</ref> {| class="wikitable" align="center" style="text-align:center; font-size:90%" |+Гласање во трето читање на Долниот дом<br /><br /><br /><br /> за Предлог-законот C-43 ( ''Закон што се однесува на абортусот'' ) <ref>{{Наведено списание|date=29 May 1990|title=Journals - Tuesday, May 29, 1990|url=https://parl.canadiana.ca/view/oop.HOC_3402_131_02/663|journal=House of Commons Journals, 34th Parliament, 2nd Session|volume=131|issue=2|pages=1770–1771|access-date=24 September 2025}}</ref> ! colspan="2" | Партија ! width="60px" | За ! width="60px" | Против ! width="60px" | Отсутни |- | style="background:{{Canadian party colour|CA|Progressive Conservative}};" | | align="left" | Прогресивни конзервативци | 136 | 15 | 13 |- | style="background:{{Canadian party colour|CA|Liberal}};" | | align="left" | Либерали | 2 | 72 | 8 |- | style="background:{{Canadian party colour|CA|NDP}};" | | align="left" | Нови демократи | 0 | 42 | 1 |- | style="background:{{Canadian party colour|CA|Reform}};" | | align="left" | Реформисти | 0 | 1 | 0 |- | style="background:{{Canadian party colour|CA|Independent}};" | | align="left" | Независни | 2 | 1 | 0 |- ! colspan="2" | Вкупно ! 140 ! 131 ! 22 |} Во јуни 1990 година, тинејџерка од Киченер, Онтарио, била повредена за време на неуспешен абортус извршен во домот на еден маж. Неколку дена подоцна, на 13 јуни, жена од Торонто, Ивон Јуревич, починала од самоиндуциран абортус, направен од закачалка за облека. <ref name="torstar1"> {{Наведена мрежна страница|url=https://www.proquest.com/docview/436215831|title=Woman bleeds to death after aborting her fetus|last=Todd, Paula|date=June 13, 1990|page=A3|id={{ProQuest|436215831}}|accessdate=2012-12-14}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>. A 20-year-old Toronto woman has died after performing an abortion on herself, probably with a coat hanger, police say. Yvonne Jurewicz of Westminster Ave. was found dead Monday night in her west-end apartment. An autopsy performed yesterday revealed Jurewicz bled to death after aborting, said Detective Sergeant Thomas Imrie, who is heading the investigation. </ref> Овие случаи биле објавени во вестите, а вториот случај бил дискутиран на повеќе нивоа на власт. Зборувајќи во Законодавното собрание на Британска Колумбија, пратеничката од Новата демократска партија, Дарлин Марзари, истакнала:<blockquote>За наши цели, иако технички гледано, законот не е објавен, Законот Ц-43, во умовите на јавноста и во умовите на жените, сега е закон. Всушност, додека ние танцуваме на врвот на игла и се сметаме себеси за ангели, една жена во Торонто почина - таа искрвави до смрт - пред три недели. Нејзиното име беше Ивон Јуревич, имаше 20 години и веројатно се плашеше да оди на лекар и се плашеше да оди во болница откако се обиде да абортира сама. Ова е тажниот факт за Законот Ц-43. Додека дебатираме за помалите точки за тоа дали заменик-гувернерот или генералниот гувернер на Канада го забележале тоа или не, знаеме дека младите жени во оваа земја имаат впечаток дека ќе бидат сметани за криминалци ако се појават во вратата на одделот за итни случаи со крварење. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.leg.bc.ca/content/Hansard/34th4th/34p_04s_900626a.htm#10573|title=Hansard -- Tuesday, June 26, 1990 -- Morning Sitting|work=Legislative Assembly of British Columbia|publisher=Hansard Services|accessdate=14 July 2019|archive-date=2018-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117083314/https://www.leg.bc.ca/content/Hansard/34th4th/34p_04s_900626a.htm#10573|url-status=dead}}</ref></blockquote>Пратеничката од Реформската партија, Дебора Греј, која го поддржала законот, негирала дека оваа смрт, првата позната смрт од нелегален абортус во Онтарио за дваесет години, би можела да има каква било врска со публицитетот околу усвојувањето на Законот C-43. Но, во Онтарио, врската била воспоставена. Ричард Џонстон, пратеник во парламентот, му предложил на премиерот Дејвид Петерсон Онтарио да објави дека нема да покрене никакви гонења од трети страни против жени или лекари, за да се спречат понатамошни трагедии и да се уверат лекарите дека можат да продолжат да им обезбедуваат услуги на жените во Онтарио. <ref name="ont-hansard1"> {{Наведена мрежна страница|url=http://hansardindex.ontla.on.ca/hansardECAT/34-2/L046_90-4.htm|title=Ontario Hansard, 13 June 1990, Oral Questions, ''Abortion''|date=June 13, 1990|publisher=Ontario Hansard|accessdate=2012-12-14}} </ref> Неколку месеци подоцна, законот не успеал во Сенатот поради нерешено гласање. Според правилата на Уставот во член 36 од Уставниот закон од 1867 година, нерешено гласање значело дека мерката била отфрлена. Поразот бил донекаде неочекуван бидејќи тоа било прв пат од 1941 година Сенатот, чии членови се назначени, целосно да го отфрлат законодавството усвоено од Домот. Ајке-Хенер Клуге, директор на Комитетот за етика и правни работи на Канадското медицинско здружение, сметал дека законот е етички погрешен. Клуге изготвил анализа за Комитетот на Сенатот за Законот C-43 и неговата презентација можеби влијаела на промена на два гласа, што резултирало со нерешено гласање, што резултирало со тоа што Сенатот не го усвои Законот C-43. По контроверзноста околу усвојувањето на данокот на стоки и услуги, прогресивната конзервативна влада не сакала да предизвика натпревар на волји со Сенатот и објавила дека нема повторно да го воведе законодавството. Фактот дека ниедна последователна влада не ја разгледала повторно оваа одлука довело до ситуација [[Канада]] да нема закон за кривичен абортус. Абортусот денес се третира како и секоја друга медицинска процедура, регулирана со покраински и медицински прописи. === Подоцнежни случаи поврзани со абортус === Судот во ''Моргенталер'' не го разгледал прашањето дали неродените деца се вклучени во „секој“ што има право на живот. Во тоа време, друг случај пред судовите би го покренал тоа прашање; го покренал [[Џо Боровски]], поранешен член на Законодавното собрание на Манитоба. Сепак, по одлуката ''на Моргенталер'', Врховниот суд пресудил, во ''случајот Боровски против Канада (AG)'', дека неговиот случај е неважечки бидејќи ''Моргенталер'' ги поништил одредбите што Боровски ги оспорувал. Два дополнителни случаи, ''Тремблеј против Дејгл'' и ''Р. против Саливан'' се потпирале на правилото за живородено дете, наследено од англиското обичајно право, за да утврдат дека фетусот не е личност: Саливан не можел да биде обвинет за убиство на фетус, а Тремблеј не можел да бара судска постапка како старател на фетус. Случајот ''Тремблеј против Дејгл'' <ref name="Tremblay" /> на Врховниот суд на Канада од 1989 година е еден од најшироко објавените случаи во врска со абортусот во Канада откако законот што ги забранува абортусите бил поништен од Врховниот суд на Канада. Поранешното момче на Дејгл добило забрана за абортус. Иако забраната била издадена во [[Квебек]], таа законски ограничувала низ цела Канада. Врховниот суд на Канада пресудил дека само жената може да го направи изборот; мажот нема законски збор во изборот на жената да ја прекине бременоста или да ја заврши. Дејгл веќе имала абортус во доцниот втор триместар пред Судот да донесе одлука за нејзиниот случај. Иако случајот бил забрзан, напредокот бил толку бавен што Дејгл ќе била во третиот триместар доколку чекала да биде донесена пресудата. Дејгл абортирала во Соединетите Американски Држави додека случајот бил пред Врховниот суд на Канада. Ова не било објавено сè до по донесувањето на пресудата, иако не било неочекувано. Ова е спротивно на случајот ''Роу против Вејд'' во САД каде што Роу ја одложила бременоста до крај. Сепак, тој случај бил различен од случајот ''Тремблеј'' против ''Дејгл'' по тоа што се однесувал на тоа дали абортусот е легален. Во случајот ''Тремблеј'' против ''Дејгл'', прашањето било дали машкиот партнер има право на глас во тоа дали жената може да добие одлука за абортус. Два дополнителни случаи се однесувале на „интересот за фетусот“. Во ''случајот Dobson (Litigation Guardian of) против Dobson'', еден дедо се обидел да дејствува во име на дете родено со церебрална парализа, наводно како резултат на сообраќајна несреќа во која мајката била возачка. Тој се обидел да ја тужи мајката за небрежност при возење. Мајката била за успех на тужбата бидејќи тоа ќе ѝ обезбеди средства за одгледување на нејзиното дете со попреченост; нејзината осигурителна компанија ја бранела тужбата преку суброгација. Повикувајќи се на случајот ''Камлупс против Нилсен'', Судот одлучил дека судовите не можат да наметнат обврска за грижа на бремена жена кон нејзиниот фетус бидејќи тоа би се мешало во остварувањето на нејзините права на автономија за време на бременоста и се соочило со тешкотии во дефинирањето на стандард на грижа во бременоста. Единствено законодавно тело може да го стори ова. Во ''случајот'' Услуги за деца и семејства во Винипег (Северозападна област) против Г. (ДФ), Врховниот суд утврдил дека бремена жена зависна од растворувачи не може да биде граѓански прифатена на лекување. == Наводи == {{наводи}} == Дополнително читање == {{refbegin}} *{{cite book|author=Rachael Johnstone|title=After Morgentaler: The Politics of Abortion in Canada|url=https://books.google.com/books?id=s-EyDwAAQBAJ&pg=PP1|date=15 September 2017|publisher=UBC Press|isbn=978-0-7748-3441-4}} *{{cite book|author=Raymond Tatalovich|title=The Politics of Abortion in the United States and Canada: A Comparative Study|url=https://books.google.com/books?id=kphzCQAAQBAJ&pg=PP1|date=20 May 2015|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-317-45538-7}} *{{cite book|author=Shannon Stettner|title=Without Apology: Writings on Abortion in Canada|url=https://books.google.com/books?id=Po_lDAAAQBAJ&pg=PP1|date=26 August 2016|publisher=Athabasca University Press|isbn=978-1-77199-159-9}} {{refend}} ==Надворешни врски== * Richer, Karine. [https://publications.gc.ca/site/eng/9.565953/publication.html Abortion in Canada: Twenty years after ''R. v. Morgentaler'']. Parliament of Canada, Law and Government Division. PRB-08-22E. *[https://www.arcc-cdac.ca/clinics/ List of abortion clinics in Canada] at the Abortion Rights Coalition of Canada *[https://nafcanada.org/abortion-coverage-region/ List of abortion clinics in Canada] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230307201451/https://nafcanada.org/abortion-coverage-region/ |date=2023-03-07 }} at the National Abortion Federation [[Категорија:Абортусот по земја|Канада]] [[Категорија:Историја на човековите права во Канада]] [[Категорија:Жените во Канада]] i1kun3qom44jwxor93qm32w2ln66hy6 0 1396919 5582023 5581653 2026-06-24T19:57:51Z ГП 23995 /* Осма глава */ 5582023 wikitext text/x-wiki '''„Руската шума“''' ([[Руски јазик|руски]]: ''Русский лес'') — [[роман]] на рускиот писател [[Леонид Леонов]], пишуван од 1950 до 1953, а објавен во 1954 година. ==Содржина== ===Прва глава=== Аполинарија (Поља) Вихровна доаѓа на студии во [[Москва]] и се сместува во станот на нејзината другарка Варвара (Варја) Черњецова. Родителите на Поља се одамна разделени: татко ѝ, шумарскиот професор Иван Матвејич Вихров, живее во Москва, а Поља и мајка ѝ Елена (Леночка) живеат во малото место Лошкарјов крај реката Јенга. Веднаш по пристигнувањето во градот, Поља оди во станот на татко ѝ, а таму ја затекнува тетка ѝ Таиска при што од разговорот со неа сфаќа дека нејзините предрасуди за татко ѝ биле целосно погрешни. Истата ноќ, германската војска го напаѓа [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]].<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 41-83.</ref> ===Втора глава=== Кога се враќа дома, професорот Вихров дознава дека во меѓувреме го посетила Поља и тоа го поттикнува да се замисли над своето минато. Во стручната јавност тој е познат како голем критичар на претераното сечење на шумите поради што е остро напаѓан од познатиот професор Грацијански, неговиот дамнешен другар од студентските денови. Тој живее во мал стан, заедно со својата полусестра и со посинокот Сергеј, а сопругата одамна го напуштила. Возбуден од посетата на ќерка си, тој се присетува на детството: смртта на татко му, другарот Демитка, љубовта кон природата, дружењето со старецот Калина Глухов, сечењето на старата шума и преселбата со мајка си во [[Санкт Петербург|Петроград]].<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 84-137.</ref> ===Трета глава=== Поља е многу исплашена од бомбардирањето на Москва и постојано се крие во подрумот. Таму го запознава Грацијански, кој ѝ раскажува за татко ѝ. Под влијание на неговите зборови, таа повторно создава лоша претстава за него и запаѓа во тага. Срамејќи се од татко си, таа почнува да помага во јавните работи во градот, а Варја постојано ја советува, овозможувајќи ѝ да го надмине стравот. Најпосле, Поља ѝ ја кажува својата мака на Варја, која го посетува Вихров со цел да добие подобра претстава за него.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 138-175.</ref> ===Четврта глава=== Летото 1899 година, Иван Вихров и мајка му пристигаат во Петроград. Во една прилика, Иван пак го среќава претприемачот Книшов кој ја исекол старата шума во родниот крај на Иван. Тогаш, Книшов му дава пари, а Иван не сака да ги прими. Во текот на следните пет години, Иван работи како шумар, а по враќањето во Петроград дознава за смртта на мајка му и за исчезнувањето на стрико му. Одвреме навреме, непознат добротвор му испраќа пари и тој се запишува на шумарскиот институт. Тој се сомнева дека парите му ги испраќа Книшов, но таа претпоставка ја отфрла две години подоцна, кога случајно го среќава некогашниот трговец како питач. За време на студиите, Иван се дружи со Грацијански, кој е единственото богато момче во друштвото. Во 1911 година, Иван е уапсен и испратен во прогонство во северните краишта на [[Русија]], каде работи како шумар. Во 1913 година е амнестиран и некое време скита низ Русија, гледајќи како систематски се уништуваат шумите. Кога започнува [[Прва светска војна|Првата светска војна]], тој е мобилизиран, но во 1916 година е ранет во ногата, така што е ослободен од воената служба и се вработува како шумар во родниот крај.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 176-227.</ref> ===Петта глава=== Поради бомбардирањето, власта ги евакуира децата од Москва. Линијата на фронтот се доближува до градот и Поља и Варја работат на одбранбената линија. Тогаш, Поља повторно ја зафаќа паничен страв од можната смрт. Таа решава да ја открие тајната на минатото на татко ѝ. Таиска ѝ раскажува за детството на Леночка и за запознавањето со Иван Вихров, кој во тоа време работи како шумар во родниот крај.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 228-270.</ref> ===Шеста глава=== За време на Првата светска војна, Леночка живее на спахискиот имот на една осиромашена вдовица. Откако селаните го палат имотот, Вихров ѝ помага на Леночка која подоцна ја испраќа да се школува за болничарка. За тоа време, тој ја пишува својата прва голема книга, „Судбината на руската шума“ која постигнува голем успех. По две години, Леночка се враќа и сите очекуваат Вихров да ја побара за жена, но тој никако не собира храброст да ѝ предложи брак, иако го посакува тоа. Во тоа време, него го посетуваат студентските другари Чередилов и Грацијански, кој уште тогаш ги критикува шумарските погледи на Вихров. Еден месец подоцна, Вихров е преместен на Шумарскиот институт во Москва. Непосредно пред заминувањето, тој ја бара Леночка за жена и таа заминува со него.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 271-317.</ref> ===Седма глава=== Поља присуствува на воведното предавање кое Вихров традиционално го одржува пред почетокот на учебната година, а кое предизвикува големо внимание. Во него, тој дава опширен историски преглед на уништувањето на руските шуми, се спротивставува на нивната претерана експлоатација и ги повикува студентите да се грижат за заштита на шумите.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 318-362.</ref> ===Осма глава=== По предавањето, ставовите на Поља за татко ѝ почнуваат да се менуваат, а таа се присетува дека пред пет години, кога Вихров го посетил родниот крај, тие се виделе, иако таа не знаела дека тој е татко ѝ. Истата вечер, Варја заминува на партиска задача, оставајќи ја Поља сама во станот. Таа, пак, бара да биде префрлена на фронтот, но нејзината молба е отфрлена и така, без голема волја, ги започнува студиите по [[архитектура]]. Еден ден, Таиска ја посетува Поља, раскажувајќи ѝ за судбината на нејзините родители: По преселбата во Москва, Леночка целосно му се посветува на домаќинството, а Иван се труди да го зголеми нејзиното образование, така што кај неа се раѓа љубов за книжевноста. Сепак, уште од првата нивна средба, Леночка воопшто не го сака Иван, а се мажи со него само за да добие потпора во животот. Во една прилика, Иван случајно дознава дека Леночка не е среќна со него, а еден ден, таа неочекувано бега заедно со шестгодишната Поља. Откривајќи го бегството на сопругата, за првпат во животот, Иван се опива.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 363-401.</ref> ===Деветта глава=== Цела година, Иван безуспешно настојува да открие каде е Леночка, најпрвин сомневајќи се дека го оставила за еден негов студент. Една вечер, него го посетува Демид (Демитка) Залатухин, неговиот другар од детството со кого не се виделе 30 години. Од него дознава дека Леночка се вратила во родниот крај, а Демид му го остава синот Серјожа. Пролетта 1929 година, Леночка пристига во селото Пашутино, каде се вработува во селската болница. Таму, на Леночка ѝ се додворува еден маж, но иако најпрвин паѓа во искушение, таа ги прекинува односите со него. Подоцна, тој е тешко ранет, а Леночка пожртвувано го негува и со тоа стекнува голем углед во околината. Годините минуваат, а Вихров го посвојува Серјожа и грижливо го воспитува. За да се запознае со работничкиот живот, кога станува полнолетен, Серјожа станува возач на локомотива.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 402-445.</ref> ===Десетта глава=== За да стекне поблиска претстава за научната работа на татка си, Поља се распрашува за Грацијански и за неговата долгогодишна остра критика на творештвото на татко ѝ. Всушност, уште од почетокот на научната кариера, Вихров е постојано напаѓан како противник на индустријализацијата и социјалистичката изградба, а во нападите учествува не само Грацијански, туку и уште еден негов близок другар од студентските денови – Чередилов. Нападите кулминираат во 1936 година, кога се организира посебен состанок за бркање на Вихров од Шумарскиот институт, но сепак, на тајното гласање тој добива мнозинство гласови. На 7 ноември 1941 година, Поља добива покана да ја следи традиционалната парада на [[Црвен плоштад|Црвениот плоштад]], а потоа, по бројните неуспешни обиди, таа конечно добива дозвола да работи како болничарка на фронтот.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 446-485.</ref> ===Единаесетта глава=== Во тоа време и Серјожа заминува на фронтот, како возач на оклопен воз. Пред заминувањето, Поља конечно се среќава со својот татко и од него ја бара [[фотографија|фотографијата]] на мајка ѝ. Подоцна, само што го напушта станот, нејзината зграда е погодена од граната и во таа прилика е смртно ранета нејзината сосетка Наталија Сергеевна Золотинска. Тука се појавува и Грацијански во кого Наталија била заљубена цел живот. Поља е сведок на таа сцена и веднаш потоа заминува на фронтот.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 486-518.</ref> ===Дванаесетта глава=== Моршчихин, поранешен студент на Вихров, кој пишува дисертација за напредното младинско движење во периодот пред [[Октомвриска револуција|Октомвриската револуција]], го посетува Грацијански со цел да обезбеди дополнителни информации за тоа време. Наместо тоа, преплашениот Грацијански му кажува лажни верзии за некои лични настани поврзани со неговата божемна револуционерна активност. Неколку дена подоцна, Грацијански го посетува Вихров, кој во меѓувреме е награден со орден, лицемерно честитајќи му на успехот. Тогаш, во станот доаѓа Серјожа, кој настапува остро против Грацијански, а истата вечер заминува на фронтот.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 519-583.</ref> ===Тринаесетта глава=== На фронтот, Серјожа разговара со Моршчихин за Грацијански и за неговото непријателство кон Вихров. Истовремено, Поља се истакнува со пожртвуваната грижа за ранетите во болницата. Еден ден, таа е испратена во Лошкарјов со задача да обезбеди разузнавачки информации за германската војска. Меѓутоа, веднаш по пристигнувањето во родниот крај, таа е заробена.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 584-626.</ref> ===Четиринаесетта глава=== За време на сослушувањето, Поља се труди да го залаже германскиот офицер, но тој не попушта. Кога таа помислува дека ќе биде стрелана, селскиот старешина го убива офицерот и така таа неочекувано се спасува. Потоа, Поља доаѓа во Лошкарјов, и тоа во куќата на Варја чиј татко треба да ја преземе пораката што ја носи таа. Од него, Поља дознава дека Варја погинала во една акција и дека мајка ѝ е болничарка во месниот [[партизан|партизански]] одред. Откако успешно ја извршува својата задача, утредента Поља го напушта родниот град.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 627-671.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Леонид Леонов]] [[Категорија:Руски романи]] [[Категорија:Романи на руски јазик]] [[Категорија:Книги од 1954 година]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Русија]] 78hr05k08a3ljm6cdtka7a0lop8j29k 5582028 5582023 2026-06-24T20:05:43Z ГП 23995 /* Четиринаесетта глава */ дополнување 5582028 wikitext text/x-wiki '''„Руската шума“''' ([[Руски јазик|руски]]: ''Русский лес'') — [[роман]] на рускиот писател [[Леонид Леонов]], пишуван од 1950 до 1953, а објавен во 1954 година. ==Содржина== ===Прва глава=== Аполинарија (Поља) Вихровна доаѓа на студии во [[Москва]] и се сместува во станот на нејзината другарка Варвара (Варја) Черњецова. Родителите на Поља се одамна разделени: татко ѝ, шумарскиот професор Иван Матвејич Вихров, живее во Москва, а Поља и мајка ѝ Елена (Леночка) живеат во малото место Лошкарјов крај реката Јенга. Веднаш по пристигнувањето во градот, Поља оди во станот на татко ѝ, а таму ја затекнува тетка ѝ Таиска при што од разговорот со неа сфаќа дека нејзините предрасуди за татко ѝ биле целосно погрешни. Истата ноќ, германската војска го напаѓа [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]].<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 41-83.</ref> ===Втора глава=== Кога се враќа дома, професорот Вихров дознава дека во меѓувреме го посетила Поља и тоа го поттикнува да се замисли над своето минато. Во стручната јавност тој е познат како голем критичар на претераното сечење на шумите поради што е остро напаѓан од познатиот професор Грацијански, неговиот дамнешен другар од студентските денови. Тој живее во мал стан, заедно со својата полусестра и со посинокот Сергеј, а сопругата одамна го напуштила. Возбуден од посетата на ќерка си, тој се присетува на детството: смртта на татко му, другарот Демитка, љубовта кон природата, дружењето со старецот Калина Глухов, сечењето на старата шума и преселбата со мајка си во [[Санкт Петербург|Петроград]].<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 84-137.</ref> ===Трета глава=== Поља е многу исплашена од бомбардирањето на Москва и постојано се крие во подрумот. Таму го запознава Грацијански, кој ѝ раскажува за татко ѝ. Под влијание на неговите зборови, таа повторно создава лоша претстава за него и запаѓа во тага. Срамејќи се од татко си, таа почнува да помага во јавните работи во градот, а Варја постојано ја советува, овозможувајќи ѝ да го надмине стравот. Најпосле, Поља ѝ ја кажува својата мака на Варја, која го посетува Вихров со цел да добие подобра претстава за него.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 138-175.</ref> ===Четврта глава=== Летото 1899 година, Иван Вихров и мајка му пристигаат во Петроград. Во една прилика, Иван пак го среќава претприемачот Книшов кој ја исекол старата шума во родниот крај на Иван. Тогаш, Книшов му дава пари, а Иван не сака да ги прими. Во текот на следните пет години, Иван работи како шумар, а по враќањето во Петроград дознава за смртта на мајка му и за исчезнувањето на стрико му. Одвреме навреме, непознат добротвор му испраќа пари и тој се запишува на шумарскиот институт. Тој се сомнева дека парите му ги испраќа Книшов, но таа претпоставка ја отфрла две години подоцна, кога случајно го среќава некогашниот трговец како питач. За време на студиите, Иван се дружи со Грацијански, кој е единственото богато момче во друштвото. Во 1911 година, Иван е уапсен и испратен во прогонство во северните краишта на [[Русија]], каде работи како шумар. Во 1913 година е амнестиран и некое време скита низ Русија, гледајќи како систематски се уништуваат шумите. Кога започнува [[Прва светска војна|Првата светска војна]], тој е мобилизиран, но во 1916 година е ранет во ногата, така што е ослободен од воената служба и се вработува како шумар во родниот крај.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 176-227.</ref> ===Петта глава=== Поради бомбардирањето, власта ги евакуира децата од Москва. Линијата на фронтот се доближува до градот и Поља и Варја работат на одбранбената линија. Тогаш, Поља повторно ја зафаќа паничен страв од можната смрт. Таа решава да ја открие тајната на минатото на татко ѝ. Таиска ѝ раскажува за детството на Леночка и за запознавањето со Иван Вихров, кој во тоа време работи како шумар во родниот крај.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 228-270.</ref> ===Шеста глава=== За време на Првата светска војна, Леночка живее на спахискиот имот на една осиромашена вдовица. Откако селаните го палат имотот, Вихров ѝ помага на Леночка која подоцна ја испраќа да се школува за болничарка. За тоа време, тој ја пишува својата прва голема книга, „Судбината на руската шума“ која постигнува голем успех. По две години, Леночка се враќа и сите очекуваат Вихров да ја побара за жена, но тој никако не собира храброст да ѝ предложи брак, иако го посакува тоа. Во тоа време, него го посетуваат студентските другари Чередилов и Грацијански, кој уште тогаш ги критикува шумарските погледи на Вихров. Еден месец подоцна, Вихров е преместен на Шумарскиот институт во Москва. Непосредно пред заминувањето, тој ја бара Леночка за жена и таа заминува со него.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 271-317.</ref> ===Седма глава=== Поља присуствува на воведното предавање кое Вихров традиционално го одржува пред почетокот на учебната година, а кое предизвикува големо внимание. Во него, тој дава опширен историски преглед на уништувањето на руските шуми, се спротивставува на нивната претерана експлоатација и ги повикува студентите да се грижат за заштита на шумите.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 318-362.</ref> ===Осма глава=== По предавањето, ставовите на Поља за татко ѝ почнуваат да се менуваат, а таа се присетува дека пред пет години, кога Вихров го посетил родниот крај, тие се виделе, иако таа не знаела дека тој е татко ѝ. Истата вечер, Варја заминува на партиска задача, оставајќи ја Поља сама во станот. Таа, пак, бара да биде префрлена на фронтот, но нејзината молба е отфрлена и така, без голема волја, ги започнува студиите по [[архитектура]]. Еден ден, Таиска ја посетува Поља, раскажувајќи ѝ за судбината на нејзините родители: По преселбата во Москва, Леночка целосно му се посветува на домаќинството, а Иван се труди да го зголеми нејзиното образование, така што кај неа се раѓа љубов за книжевноста. Сепак, уште од првата нивна средба, Леночка воопшто не го сака Иван, а се мажи со него само за да добие потпора во животот. Во една прилика, Иван случајно дознава дека Леночка не е среќна со него, а еден ден, таа неочекувано бега заедно со шестгодишната Поља. Откривајќи го бегството на сопругата, за првпат во животот, Иван се опива.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 363-401.</ref> ===Деветта глава=== Цела година, Иван безуспешно настојува да открие каде е Леночка, најпрвин сомневајќи се дека го оставила за еден негов студент. Една вечер, него го посетува Демид (Демитка) Залатухин, неговиот другар од детството со кого не се виделе 30 години. Од него дознава дека Леночка се вратила во родниот крај, а Демид му го остава синот Серјожа. Пролетта 1929 година, Леночка пристига во селото Пашутино, каде се вработува во селската болница. Таму, на Леночка ѝ се додворува еден маж, но иако најпрвин паѓа во искушение, таа ги прекинува односите со него. Подоцна, тој е тешко ранет, а Леночка пожртвувано го негува и со тоа стекнува голем углед во околината. Годините минуваат, а Вихров го посвојува Серјожа и грижливо го воспитува. За да се запознае со работничкиот живот, кога станува полнолетен, Серјожа станува возач на локомотива.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 402-445.</ref> ===Десетта глава=== За да стекне поблиска претстава за научната работа на татка си, Поља се распрашува за Грацијански и за неговата долгогодишна остра критика на творештвото на татко ѝ. Всушност, уште од почетокот на научната кариера, Вихров е постојано напаѓан како противник на индустријализацијата и социјалистичката изградба, а во нападите учествува не само Грацијански, туку и уште еден негов близок другар од студентските денови – Чередилов. Нападите кулминираат во 1936 година, кога се организира посебен состанок за бркање на Вихров од Шумарскиот институт, но сепак, на тајното гласање тој добива мнозинство гласови. На 7 ноември 1941 година, Поља добива покана да ја следи традиционалната парада на [[Црвен плоштад|Црвениот плоштад]], а потоа, по бројните неуспешни обиди, таа конечно добива дозвола да работи како болничарка на фронтот.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 446-485.</ref> ===Единаесетта глава=== Во тоа време и Серјожа заминува на фронтот, како возач на оклопен воз. Пред заминувањето, Поља конечно се среќава со својот татко и од него ја бара [[фотографија|фотографијата]] на мајка ѝ. Подоцна, само што го напушта станот, нејзината зграда е погодена од граната и во таа прилика е смртно ранета нејзината сосетка Наталија Сергеевна Золотинска. Тука се појавува и Грацијански во кого Наталија била заљубена цел живот. Поља е сведок на таа сцена и веднаш потоа заминува на фронтот.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 486-518.</ref> ===Дванаесетта глава=== Моршчихин, поранешен студент на Вихров, кој пишува дисертација за напредното младинско движење во периодот пред [[Октомвриска револуција|Октомвриската револуција]], го посетува Грацијански со цел да обезбеди дополнителни информации за тоа време. Наместо тоа, преплашениот Грацијански му кажува лажни верзии за некои лични настани поврзани со неговата божемна револуционерна активност. Неколку дена подоцна, Грацијански го посетува Вихров, кој во меѓувреме е награден со орден, лицемерно честитајќи му на успехот. Тогаш, во станот доаѓа Серјожа, кој настапува остро против Грацијански, а истата вечер заминува на фронтот.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 519-583.</ref> ===Тринаесетта глава=== На фронтот, Серјожа разговара со Моршчихин за Грацијански и за неговото непријателство кон Вихров. Истовремено, Поља се истакнува со пожртвуваната грижа за ранетите во болницата. Еден ден, таа е испратена во Лошкарјов со задача да обезбеди разузнавачки информации за германската војска. Меѓутоа, веднаш по пристигнувањето во родниот крај, таа е заробена.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 584-626.</ref> ===Четиринаесетта глава=== За време на сослушувањето, Поља се труди да го залаже германскиот [[офицер]], преправајќи се дека е осиромашена благородничка која ја мрази комунистичката власт, но тој не попушта. Кога таа помислува дека ќе биде стрелана, селскиот старешина го убива офицерот и така таа неочекувано се спасува. Потоа, Поља доаѓа во Лошкарјов, и тоа во куќата на Варја чиј татко треба да ја преземе пораката што ја носи таа. Од него, Поља дознава дека Варја погинала во една акција и дека мајка ѝ е болничарка во месниот [[партизан|партизански]] одред. Откако успешно ја извршува својата задача, утредента Поља го напушта родниот град и оди во партизанскиот одред во кој се наоѓа мајка ѝ, но не се среќава со неа, зашто таа се наоѓа на друго место. Таму, на присутните им ги раскажува впечатоците од парадата на Црвениот плоштад.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 627-671.</ref> ===Петнаесетта глава=== За време на една битка во која е уништен неговиот оклопен воз, Серјожа е повреден и додека лежи во бесознание го пронаоѓа Поља, која низ шумата се враќа во својата единица. Сепак, таа не знае кој е Серјожа, а ниту тој не ја познава неа. Во меѓувреме, Вихров ја прифаќа поканата на Грацијански и го посетува на новогодишната ноќ, известувајќи го за намерата да даде оставка на професорското место. Наеднаш, без никакво објаснување, Грацијански го брка од станот, а кога Вихров се враќа дома, таму го чека стариот другар Валериј.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 672-709.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Леонид Леонов]] [[Категорија:Руски романи]] [[Категорија:Романи на руски јазик]] [[Категорија:Книги од 1954 година]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Русија]] jwldjy6tvzh1sxzwj8904hwgohlq7wo 0 1397211 5582148 5573688 2026-06-25T03:55:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5582148 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Јанет Флеминг | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{birth year and age |1968}} | birth_place = [[Гвајана]] | education = | occupation = [[урбано земјоделство|урбана земјоделка]] | known_for = [[Движење за правда за храна|праведност во исхраната]] | spouse = | partner = | children = | parents = | relatives = | signature = | website = | footnotes = }}'''Јонет Флеминг''' (родена 1968 година) — американска урбана земјоделка и општествен управувач со животната средина со седиште во [[Бедфорд-Стујвесант (Бруклин)|Бедфорд-Стујвесант]], [[Бруклин]]. Флеминг е дел од еколошкото движење, а нејзината работа се фокусира на урбаните [[Општествено градинарство|заеднички градини]] и црните земјоделци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbnomics.com/top-five-black-farmers-black-farming-back-rise/|title=Top Five Black Farmers, Black Farming is back on the rise!|date=6 May 2016|work=Bbnomics.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826010419/https://www.bbnomics.com/top-five-black-farmers-black-farming-back-rise/|archive-date=2016-08-26|accessdate=2016-08-01}}</ref><ref name=":0">{{Наведен нестручен часопис|access-date=2019-04-27}}</ref> == Ран живот == Јонет Флеминг била родена во [[Гвајана]]. Нејзиното семејство работело со домородните заедници, одгледувајќи кокос, шеќер, ориз и други земјоделски култури.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://civileats.com/2015/05/14/how-a-former-wall-street-exec-invested-in-fresh-food-for-her-community/|title=How a Former Wall Street Worker Invested in Fresh Food for Her Community|last=Chrisman|first=Siena|date=14 May 2015|work=[[Civil Eats]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160728145034/http://civileats.com/2015/05/14/how-a-former-wall-street-exec-invested-in-fresh-food-for-her-community/|archive-date=2016-07-28|accessdate=2016-07-29}}</ref> Таа емигрирала во Њујорк во 1983 година од [[Џорџтаун (Гвајана)|Џорџтаун]], Гвајана.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nydailynews.com/new-york/not-building-coming-article-1.302391|title='We're not just building for us, but for those who are coming after'|last=Silver|first=Laura|date=28 October 2008|work=[[New York Daily News]]|accessdate=2019-04-27}}</ref> == Кариера == Јонет Флеминг се приклучила на Градината на заедницата „Хети Картан“, која се наоѓа кај улицата „Марси и Лафајет“ во населбата Бедфорд-Стујвесант [[Бруклин|во Бруклин]], во 2003 година, додека работела на Волстрит.<ref name=":1"/> Во 2008 година, таа ја напуштила работата на Волстрит за да се посвети на отпорноста на заедницата и храната.<ref name=":1" /> Во 2009 година, по „тешка битка“ против градот, таа го основала ''Пазарот на земјоделци на заедницата „Хети Картан“'' на рекултивирана парцела веднаш до главната градина.<ref name=":0"/><ref>{{Наведени вести|url=https://www.brooklynpaper.com/wp-content/uploads/assets/pdf/wod/cng_women-of-distinction_2012.pdf|title=Yonnette Fleming: Green-thumbed foodie makes the human garden grow|last=Abruzzo|first=Shavana|date=2012|work=[[The Brooklyn Paper]]|access-date=2024-06-01|page=12}}</ref> Во 2010 година, заедно со Карен Вашингтон, Флеминг го соосновала Земјоделското училиште Њујорк како образовен центар за „да ги научи членовите на заедницата како да создадат свои локализирани системи за храна“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://grist.org/equity/ny-urban-gardening-food-justice-unexpected-climate-solution/|title=Food justice advocates didn't set out to save the climate. Their solutions are doing it anyway.|last=Oglesby|first=Cameron|date=2023-10-23|work=grist.org|accessdate=2024-06-02}}</ref> Флеминг моментално е потпретседател на Градината на заедницата „Хети Картан“, а нејзината работа се занимава со прашања поврзани со безбедноста на храната и правдата во врска со храната.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.brooklyndaily.com/stories/2016/4/all-britview-community-gardens-2016-01-22-bd_.html|title=Hey, Mr. Mayor, Brooklyn's community gardens don't deserve a date with the wrecking ball|work=BrooklynDaily.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160924073308/http://www.brooklyndaily.com/stories/2016/4/all-britview-community-gardens-2016-01-22-bd_.html|archive-date=2016-09-24|accessdate=2016-08-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.caes.uga.edu/alumni/news/southscapes/spring11/extension.html|title=Extension - Southscapes Spring 2011 - News - Alumni & Friends at CAES - UGA|last=Cindy Tucker|work=[[University of Georgia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908121821/http://www.caes.uga.edu/alumni/news/southscapes/spring11/extension.html|archive-date=2015-09-08|accessdate=2016-08-03}}</ref> Таа одржува меѓугенерациски работилници кои вклучуваат готвење, урбано земјоделство, билкарство и растителна медицина, притоа фокусирајќи се на потребите на заедницата. Во рамките на своите работилници, таа ги повикува учесниците да размислат за тоа како структурите на угнетувањето влијаеле врз нивните сопствени животи и како да се соочат со нив.<ref name=":3">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.farmschoolnyc.org/yonnette-fleming|title=Yonnette Fleming|work=Farm School NYC|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427013854/http://www.farmschoolnyc.org/yonnette-fleming|archive-date=2019-04-27|accessdate=2019-04-27}}</ref><ref name=":4">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=S8w_DAAAQBAJ&pg=PA2|title=Beyond the Kale: Urban Agriculture and Social Justice Activism in New York City|last=Reynolds|first=Kristin|last2=Cohen|first2=Nevin|date=2016|publisher=[[University of Georgia Press]]|isbn=9780820349503|language=en}}</ref> Флеминг е исто така член на советодавниот одбор на Земјоделското училиште каде што предава курс за правда во врска со храната.<ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref name="topi.com">{{Наведена мрежна страница|url=https://jfc2016.topi.com/speaker/yonnette-fleming-QjmUF|title=Yonnette Fleming|work=Jfc2016.topi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024154830/https://jfc2016.topi.com/speaker/yonnette-fleming-QjmUF|archive-date=2018-10-24|accessdate=2016-07-29}}</ref> Покрај нејзината работа како застапник за храна, Флеминг е ракоположен свештеник, практичар за растенија и здрава медицина, мајстор за реики и билкар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.urbanbusheducator.com/About-Us.html|title=The Urban Bush Educator Project - About Us|work=Urbanbusheducator.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160507225343/http://www.urbanbusheducator.com/About-Us.html|archive-date=2016-05-07|accessdate=2016-08-08}}</ref><ref name=":2"/> Флеминг ја гледа земјоделската работа како „суштински дел од заздравувањето од траумата на расизмот“. Таа цитирала неколку ученици на кои им предавала, кои потоа создале акциони групи во нивните локални училишта за да дискутираат за суверенитетот на храната.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=2024-06-02}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.hattiecarthancommunitymarket.com/ Матична мрежна страница на градината на заедницата „Хети Картан“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240411102219/https://www.hattiecarthancommunitymarket.com/ |date=2024-04-11 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Флеминг, Јонет }} [[Категорија:Родени во 1968 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Историја на човековите права]] on9i4d5tfxg2hseac4a0fyb1edb14tn 0 1398155 5582244 5581535 2026-06-25T07:58:04Z Bjankuloski06 332 5582244 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Светилник | слика = Boston Light.jpg | местоположба = [[Литл Брустер Ајленд]], [[Бостон]], Масачусетс | координати = {{coord|42.32794|-70.8901|format=dms|region:US-MA_type:landmark|display=inline,title}} | година_на_изградба = 1716 г. | година_на_осветлување = 1783 г. (сегашна кула) | автоматизиран = 1998 г. | деактивиран = 1776 — 1783 (за време на Американската револуција) | основа = гранитна карпа | материјал = ѕидарија, кршен камен со внатрешна облога од тули | облик = конусен | ознаки = Бела боја со пет челични појаси и црни рабови | висина = 27 м | фокусна_висина = 31 м | леќа = лоени свеќи (1716), 2-ри ред [[Френелова леќа]] (тековна) | интензитет = 1.800.000 свеќи | домет = 50 км | одлика = блескаво бело светло на секои 10 секунди | сигнал_за_магла = ТРУБА: 1 на секои 30 сек. | модул = {{Infobox NRHP | embed = yes | name = Boston Light | nrhp_type = nhl | added = 15 октомври 1966 | area = 3,5 хектари | refnum = 66000133 }} }} '''Бостонски светилник''' ({{Langx|en|Boston Light}}) — [[светилник]] сместен на островот [[Литл Брустер Ајленд]] во надворешното пристаниште на [[Бостон]], [[Масачусетс]].<ref name="hln">{{cite web|url=http://www.cr.nps.gov/MARITIME/nhl/boston.htm|title=National Historic Landmark nomination for Boston Light|publisher=National Park Service|archive-url=https://web.archive.org/web/20060614191446/http://www.cr.nps.gov/maritime/nhl/boston.htm|archive-date=June 14, 2006|access-date=June 18, 2006|url-status=dead}}</ref><ref name="youtube">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=UjdlHhnMgT4|title=Boston Lighthouse – by Light Keeper Sally Snowman|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/UjdlHhnMgT4|archive-date=2021-12-21|url-status=live|website=[[YouTube]]}}{{cbignore}}</ref> Првиот светилник на ова место бил изграден во 1716 г. и бил првиот светилник изграден на територијата на денешните [[Соединети Американски Држави]]. За време на [[Американската револуција]], првичниот светилник бил заземен од [[Британци|британските]] сили, а во два наврата бил напаѓан и запален од американските сили. Кога британските сили се повлекувале во 1776 г., тие ја разнеле кулата и целосно ја уништиле. Светилникот бил повторно изграден во 1783 г., со иста висина од 23 м како и оригиналната кула. Во 1856 г., тој бил подигнат на денешната висина од 30 м, а била додадена нова просторија за фенерот, заедно со 12-страна [[Френелова леќа]] од втор ред. Тој е втор најстар активен светилник во САД (по светилникот [[Сенди Хук]] во [[Њу Џерси]]) и е единствениот светилник што сѐ уште е активно опслужуван од Крајбрежна стража на САД, и покрај тоа што е автоматизиран во 1998 г. Градбата е прогласена за Национална историска знаменитост во 1964 г. == Историја == [[Податотека:Boston Light ppmsca.09357.jpg|мини|лево|Илустрација од 1729 г. на која се гледа сигналниот топ во заднина]] [[Податотека:Karl Bodmer Travels in America (1).jpg|мини|лево|„Бостонски светилник“ (''Leuchtthurm von Boston''; ''Phare de Boston'') од [[Карл Бодмер]], 1839 г.]] Првиот светилник во [[Америка]] бил поставен на островот [[Литл Брустер Ајленд]] во Бостонскиот Залив и првпат бил запален на 14 септември 1716 г. Одржувањето на светлото се финансирало преку данок на тонажа од 1 пени по тон за сите пловни објекти, освен за крајбрежните, кои влегувале или излегувале од пристаништето во [[Бостон]]. Првиот чувар, [[Џорџ Вортилајк]], со плата од 50 фунти годишно, исто така служел и како пилот за бродовите што влегувале во пристаништето. Во 1718 г., тој, неговата сопруга и ќерката, заедно со уште двајца мажи, се удавиле кога чамецот на светилникот се превртел додека се враќале на островот од Бостон. Младиот [[Бенџамин Френклин]], тогаш печатар во Бостон, напишал балада за овој настан насловена како „Трагедија на светилникот“ и ја продавал по улиците на Бостон. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Boston Light}} * [http://unitedstateslighthouses.com/explore-us-lighthouses/east-coast-region/33-boston-light.html Boston Light - United States Lighthouses] * [https://web.archive.org/web/20060826134802/http://www.bostonislands.org/isle_littlebrewster.html Little Brewster Island web page], with visitor information. rc00kzzr4tfzz0ka3gzth1uihtcnrdo 0 1398167 5582081 5581643 2026-06-24T21:36:09Z Carshalton 30527 5582081 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Тијаго Алмада | image = [[Податотека:Almada asse ol 2425.png|200px]] | fullname = Тијаго Есекиел Алмада<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Argentina (ARG) |publisher=[[FIFA]] |page=1 |date=18 November 2022 |access-date=18 November 2022 |archive-date=18 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |url-status=live}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|4|26}} | cityofbirth = {{роден во|Сиудадела|}} | countryofbirth = [[Аргентина]] | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | height = {{height|m=1.71}} | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team Atletico Madrid}} | clubnumber = 11 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Velez}} | years1 = 2018-2022 | caps1 = 45 | goals1 = 10 | clubs1 = {{Fb team Velez}} | years2 = 2022-2024 | caps2 = 77 | goals2 = 23 | clubs2 = {{Fb team Atlanta United}} | years3 = 2024-2025 | caps3 = 17 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Botafogo}} | years4 = 2025 | caps4 = 16 | goals4 = 1 | clubs4 = →{{Fb team Olympique Lyonnais}} | years5 = 2025- | caps5 = 27 | goals5 = 3 | clubs5 = {{Fb team Atletico Madrid}} | nationalyears1 = 2019 | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 1 | nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 20 години|Аргентина 20]] | nationalyears2 = 2021-2024 | nationalcaps2 = 13 | nationalgoals2 = 7 | nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина (олимп.)]] | nationalyears3 = 2022- | nationalcaps3 = 18 | nationalgoals3 = 5 | nationalteam3 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] }} '''Тијаго Алмада''' (роден на [[26 април]] [[2001]], во [[Сиудадела]]) — [[Аргентина|аргентински]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Atletico Madrid}} и на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|аргентинската репрезентација]]. ==Титули== ===Клупски=== ; Ботафого *'''[[Кампеонато Бразилеиро Серија А|Бразилско првенство]]''' : 1 : 2024 *'''[[Копа Либертадорес]]''' : 1 : 2024 ===Репрезентативни=== ; Аргентина *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] ===Индивидуални=== * [[Дебитант на годината во МЛС лигата]] : 2022.<ref name="Алмада">{{cite web |title=Thiago Almada |url=https://www.atlutd.com/players/thiago-almada/ |website=atlutd.com |language=енглески}}</ref> * [[Млад играч на годината во МЛС лигата]] : 2023.<ref name="Алмада" /> * [[МЛС Ол-стар натпревар|МЛС ол-стар]] : 2023.<ref name="Алмада" /> * [[Тим на годината во МЛС лигата]]: 2023.<ref name="Алмада" /> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Аргентина |image3= Flag of Argentina.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/almada-thiago/CSKGShgi/ Тијаго Алмада на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/thiago-almada/profil/spieler/576028 Тијаго Алмада на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/277208/thiago-almada Тијаго Алмада на espn] *[https://www.whoscored.com/players/361732/show/thiago-almada Тијаго Алмада на whoscored] {{Состав на ФК Атлетико Мадрид}} {{Состав на Аргентина на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алмада, Тијаго}} [[Категорија:Фудбалери на ФК Атланта Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Атлетико Мадрид]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] lc82zvyigjdanp9q64li6tef2tl5onl 4 1398190 5581902 5581819 2026-06-24T15:23:02Z Виолетова 1975 /* Четириилјадници */ 5581902 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во август е планирано да се одржат 5 (пет) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] ==Претстојни викенди== === Четириилјадници === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Четириилјадници“]] Во периодот 1-2 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Четириилјадници“, односно планински врвови над 4000 метри надморска височина. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за овие врвови може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Four-thousanders]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Поранешни замоци === [[Податотека:Castello araldico.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Поранешни замоци“]] Во периодот 8-9 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Поранешни замоци“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за поранешните замоци може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Former castles]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Магионичари === [[Податотека:Crystal Project wizard.png|десно|250п|Уредувачки ден „Магионичари“]] Во периодот 15-16 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Магионичари“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со магионичарите може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Magicians]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Судири во 21 век === [[Податотека:Battle icon.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Судири во 21 век“]] Во периодот 22-23 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Судири во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со судирите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century conflicts]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови здравец === [[Податотека:Gxermo2.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови здравец“]] Во периодот 29-30 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови здравец“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите здравец може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на видови здравец#А|Видови здравец]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|7]] ku72mmoaygh46rkg44s1osgqnmp2sp2 0 1398202 5581870 2026-06-24T13:45:08Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306463617|Sedum cepaea]]“ 5581870 wikitext text/x-wiki '''''Sedum cepaea''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae'').<ref name="commonname">{{Наведена мрежна страница|url=https://identify.plantnet.org/k-world-flora/species/Sedum%20cepaea%20L./data|title=''Sedum cepaea'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=plantnet.org|publisher=Pl@ntNet|accessdate=30 October 2023}}</ref> Видот е распространет генерално по планините на [[Средоземно Море|Медитеранот]], и се протега во [[Франција]] сè до [[Париз]] на север, а е донесен и во [[Белгија]], [[Германија]] и, се чини, во [[Нов Зеланд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://temperate.theferns.info/plant/Sedum+cepaea|title=Useful Temperate Plants ''Sedum cepaea'' L. Crassulaceae|last=Fern|first=Ken|date=12 October 2022|work=temperate.theferns.info|publisher=Temperate Plants Database|accessdate=30 October 2023}}</ref> Опис и распространетост '''''Sedum cepaea''''' е грмушето [[Едногодишно растение|едногодишно]] или [[Двегодишно растение|двегодишно]] [[Растенија|растение]] чии базални [[Лист|листови]] најчесто се групирани во розета. Цветните стебла достигнуваат висина од 15 до 30 см, со малку жлездести влакна при основата, а погоре тие се многу погусти. Листовите се од обратно-јајцевидна до ланцетна форма, долги 10–30 мм, со плочеста и месеста структура, понекогаш голи, а понекогаш со малку жлездести влакна; долните се спирално распоредени со дршки, а горните се спротивно поставени или во пршлени и без дршки. [[Цвет|Цветовите]] се петчлени и собрани во ретко, издолжено метличесто [[соцветие]]; дршките им се влакнести со жлезди и долги приближно колку самиот цвет. Ливчињата на чашката се јајцевидно-ланцетни, долги 1–1,5 мм, заострени на врвот и покриени со жлездести влакна. Ливчињата на венецот се долги 3–5 мм, јајцевидно-ланцетни, бели со розова или црвена средна жила, понекогаш со ретки жлездести влакна, завршуваат со остар врв и тенко издолжено врвче. Има десет [[Прашник|прашници]] со бели филаменти и темновиолетови антери. Мешунчињата (плодовите) се исправени, со крем или светлокафеава боја, без влакна, и со долго странично распоредено столпче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1062-1063}}</ref> Се среќава на каменити места, карпи, поретки шуми и нивните рабови, до височина од 1500 метри. Растението е забележано на планините [[Китка]]; [[Јакупица]]; [[Жеден]]; [[Скопска Црна Гора]]; [[Шар Планина]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; [[Галичица]]; [[Баба (планина)|Баба]] со [[Пелистер]]; [[Кожуф]]; [[Беласица]]; [[Осоговски Планини|Осогово]]; потоа [[Таорска Клисура]]; [[Куманово]] - с. [[Бедиње]]; [[Маврови Анови]]; клисура на [[Мавровска Река]]; [[Кичево]] - с. [[Светораче]]; [[Демир Хисар]] - с. [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] и помеѓу с. [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]] и с. [[Железнец]]; [[Ресен]] - с. [[Лева Река]] и помеѓу селата [[Стење]] и [[Коњско (Охридско)|Коњско]]; [[Охрид]] — помеѓу селата [[Пештани (Охридско)|Пештани]] и [[Трпејца]]; [[Крушево]]; [[Кавадарци]] - с. [[Мрежичко]]; [[Кочани]] - с. [[Оризари (Кочанско)|Оризари]]; [[Струмица]] - с. [[Свидовица]]; [[Гевгелија]] - с. [[Богданци]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Сирија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Швајцарија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Дебелци]] hgeztukxyarjh2mfsb9ljz1fhkq9n0o 5581872 5581870 2026-06-24T13:52:11Z Orce Wiki 121850 5581872 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Sedum cepaea 5.JPG | image_caption = Крупен план од цветот на Sedum cepaea | image2 = Sedum cepaea — Flora Batava — Volume v20.jpg | image2_caption = Ботаничка илустрација на Sedum cepaea | genus = Sedum | species = cepaea | authority = [[Карл Линеј|Карл Линеј]] | synonyms_ref = <ref name="POWO_275208-1" /> | synonyms = {{Collapsible list| *''Anacampseros cepaea'' {{small|(L.) Willd.}} *''Cepaea caesalpini'' {{small|Fourr.}} *''Sedum amani'' {{small|Post}} *''Sedum calabrum'' {{small|Ten.}} *''Sedum cepaea'' var. ''gallioides'' {{small|(All.) Rouy & E.G.Camus}} *''Sedum cepaea'' var. ''gracilescens'' {{small|Maire & Weiller}} *''Sedum cepaeum'' {{small|St.-Lag.}} *''Sedum gallioides'' {{small|All.}} *''Sedum paniculatum'' {{small|Lam.}} *''Sedum schwarzii'' {{small|Werderm.}} *''Sedum spathulatum'' {{small|Waldst. & Kit.}} *''Sedum strictum'' {{small|K.Koch}} *''Sedum tetraphyllum'' {{small|Sm.}} }}}} '''''Sedum cepaea''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae'').<ref name="commonname">{{Наведена мрежна страница|url=https://identify.plantnet.org/k-world-flora/species/Sedum%20cepaea%20L./data|title=''Sedum cepaea'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=plantnet.org|publisher=Pl@ntNet|accessdate=30 October 2023}}</ref> Видот е распространет генерално по планините на [[Средоземно Море|Медитеранот]], и се протега во [[Франција]] сè до [[Париз]] на север, а е донесен и во [[Белгија]], [[Германија]] и, се чини, во [[Нов Зеланд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://temperate.theferns.info/plant/Sedum+cepaea|title=Useful Temperate Plants ''Sedum cepaea'' L. Crassulaceae|last=Fern|first=Ken|date=12 October 2022|work=temperate.theferns.info|publisher=Temperate Plants Database|accessdate=30 October 2023}}</ref> == Опис и распространетост == '''''Sedum cepaea''''' е грмушето [[Едногодишно растение|едногодишно]] или [[Двегодишно растение|двегодишно]] [[Растенија|растение]] чии базални [[Лист|листови]] најчесто се групирани во розета. Цветните стебла достигнуваат висина од 15 до 30 см, со малку жлездести влакна при основата, а погоре тие се многу погусти. Листовите се од обратно-јајцевидна до ланцетна форма, долги 10–30 мм, со плочеста и месеста структура, понекогаш голи, а понекогаш со малку жлездести влакна; долните се спирално распоредени со дршки, а горните се спротивно поставени или во пршлени и без дршки. [[Цвет|Цветовите]] се петчлени и собрани во ретко, издолжено метличесто [[соцветие]]; дршките им се влакнести со жлезди и долги приближно колку самиот цвет. Ливчињата на чашката се јајцевидно-ланцетни, долги 1–1,5 мм, заострени на врвот и покриени со жлездести влакна. Ливчињата на венецот се долги 3–5 мм, јајцевидно-ланцетни, бели со розова или црвена средна жила, понекогаш со ретки жлездести влакна, завршуваат со остар врв и тенко издолжено врвче. Има десет [[Прашник|прашници]] со бели филаменти и темновиолетови антери. Мешунчињата (плодовите) се исправени, со крем или светлокафеава боја, без влакна, и со долго странично распоредено столпче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1062-1063}}</ref> Се среќава на каменити места, карпи, поретки шуми и нивните рабови, до височина од 1500 метри. Растението е забележано на планините [[Китка]]; [[Јакупица]]; [[Жеден]]; [[Скопска Црна Гора]]; [[Шар Планина]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; [[Галичица]]; [[Баба (планина)|Баба]] со [[Пелистер]]; [[Кожуф]]; [[Беласица]]; [[Осоговски Планини|Осогово]]; потоа [[Таорска Клисура]]; [[Куманово]] - с. [[Бедиње]]; [[Маврови Анови]]; клисура на [[Мавровска Река]]; [[Кичево]] - с. [[Светораче]]; [[Демир Хисар]] - с. [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] и помеѓу с. [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]] и с. [[Железнец]]; [[Ресен]] - с. [[Лева Река]] и помеѓу селата [[Стење]] и [[Коњско (Охридско)|Коњско]]; [[Охрид]] — помеѓу селата [[Пештани (Охридско)|Пештани]] и [[Трпејца]]; [[Крушево]]; [[Кавадарци]] - с. [[Мрежичко]]; [[Кочани]] - с. [[Оризари (Кочанско)|Оризари]]; [[Струмица]] - с. [[Свидовица]]; [[Гевгелија]] - с. [[Богданци]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Sedum cepaea 184488503.jpg|Листови на Sedum cepaea Податотека:Sedum cepaea 2.JPG|Примерок на Sedum cepaea во саксија Податотека:Sedum cepaea - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum cepaea Податотека:Sedum cepaea 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum cepaea Податотека:Sedum cepaea 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum cepaea </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Сирија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Швајцарија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Дебелци]] 2l1ij68k5oe0ayngaokimfainhnt0gx 1 1398203 5581873 2026-06-24T13:52:32Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5581873 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398204 5581881 2026-06-24T14:36:13Z Gurther 105215 Пренасочување кон [[Список на загинати бранители во воениот конфликт во Македонија, 2001]] 5581881 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Список на загинати бранители во воениот конфликт во Македонија, 2001]] kva41y8pmbqokxceai4emkmk3kgaz14 0 1398205 5581883 2026-06-24T14:40:08Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306463619|Sedum dasyphyllum]]“ 5581883 wikitext text/x-wiki '''''Sedum dasyphyllum'''''<ref>{{In lang|fr}} [http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/62201 ''Sedum dasyphyllum'' on tela-botanica.org]</ref> ([[Синоним (таксономија)|син]]. ''Sedum burnatii'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот е типичен за [[Средоземно Море|медитеранскиот регион]]. == Опис и распространетост == ''Sedum dasyphyllum'' е ниско растение, кое од основата силно се разгранува и развива многу цветни стебленца и стерилни гранчиња. Цветните стебла се тенки и кончести, високи 3–10 см, со малку листови и жлездести влакна, додека долниот дел е без влакна; кај стерилните гранчиња листовите се густо збиени. [[Лист|Листовите]] се најчесто спротивно или спирално поставени, со боја од синкаво-зелена до сивкасто-црвена, форма јајцевидна или речиси округла, голи и месести, долги 5–7 мм и дебели 3–5 мм; горната страна е рамна или благо испакната, а долната полукружна, со тап врв и кратко торбесто продолжение во основата. [[Цвет|Цветовите]] се 5-члени или 6-члени, собрани во кратки цимозни гранчиња со неколку цвета, кои заедно создаваат мало [[соцветие]] налик на штит; дршките им се влакнести со жлезди и долги колку или подолги од цветовите. Ливчињата на чашката се триаглести, долги околу 1,5 мм, со тап врв, без влакна или со малку жлезди, а при прецветување нивната основа побелува. Венечните ливчиња се бели или розови со црвена жила во средината, двапати подолги од чашкините, со ретки жлезди по жилката и остар врв. Цветот има 10 или 12 прашници со бели, тенки филаменти и антери во црвеникаво-виолетова боја. Мешунчињата (плодовите) се исправени, долги колку венечните ливчиња, без влакна, со малку жлезди долж стомачниот раб на карпелите и заострени на врвот. Столпчето е долго приближно 0,5 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1061-1062}}</ref> Во [[Македонија]] расте на варовнички карпи до височина од 2 500 метри. Се среќава на планините [[Јакупица]]; [[Шар Планина]]; [[Кораб]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; [[Илинска Планина]]; [[Галичица]]; [[Кожуф]]; потоа [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]], клисурата на р. [[Треска]] - [[Матка (село)|Матка]]; клисурите на [[Мавровска Река]] и [[Радика]], [[Аџина Река]]; [[Македонски Брод]] - [[Пешница]].<ref name=":0" /> Варијабилност * ''Sedum dasyphyllum var. dasyphyllum -'' Целото растение има жлездести влакна по површината. Наведените информации погоре се однесуваат на ова растение.<ref name=":0" /> * ''Sedum dasyphyllum var. glabratum -'' Целото растение е голо. Единствено се среќава во [[Демиркаписка Клисура|Демиркаписката Клисура]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum_dasyphyllum_1_-_Buffalo_Botanical_Gardens.jpg|алт=A shrub at Buffalo Botanical Garden| Грмушка (''Sedum dasyphyllum)'' во Ботаничката градина во [[Бафало (Њујорк)|Бафало]] Податотека:Sedumdasyphyllum.jpg|алт=Detail of leaves| Детал од лисја на ''Sedum dasyphyllum'' Податотека:Sedum_dasyphyllum_(1)_6.jpg|алт=Flowers| Цвеќиња на ''Sedum dasyphyllum'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Sedum dasyphyllum}} * {{Викивидови-ред|Sedum dasyphyllum}} * [http://www.backyardgardener.com/plantname/pd_ecdd.html ''Sedum dasyphyllum'': infos on backyardgardner.com] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Дебелци]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 9rybab1cjlpn5nzackmd43ybd86p69i 5581885 5581883 2026-06-24T14:50:25Z Orce Wiki 121850 5581885 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Sedum dasyphyllum (June 2010).jpg |image_caption = Sedum dasyphyllum со цветови во рурална куќа во Јужна [[Италија]] |genus = Sedum |species = dasyphyllum |authority = [[Карл Линеј|Карл Линеј]] |synonyms = ''Sedum burnatii'' }} '''''Sedum dasyphyllum'''''<ref>{{In lang|fr}} [http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/62201 ''Sedum dasyphyllum'' on tela-botanica.org]</ref> ([[Синоним (таксономија)|син]]. ''Sedum burnatii'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот е типичен за [[Средоземно Море|медитеранскиот регион]]. == Опис и распространетост == ''Sedum dasyphyllum'' е ниско растение, кое од основата силно се разгранува и развива многу цветни стебленца и стерилни гранчиња. Цветните стебла се тенки и кончести, високи 3–10 см, со малку листови и жлездести влакна, додека долниот дел е без влакна; кај стерилните гранчиња листовите се густо збиени. [[Лист|Листовите]] се најчесто спротивно или спирално поставени, со боја од синкаво-зелена до сивкасто-црвена, форма јајцевидна или речиси округла, голи и месести, долги 5–7 мм и дебели 3–5 мм; горната страна е рамна или благо испакната, а долната полукружна, со тап врв и кратко торбесто продолжение во основата. [[Цвет|Цветовите]] се 5-члени или 6-члени, собрани во кратки цимозни гранчиња со неколку цвета, кои заедно создаваат мало [[соцветие]] налик на штит; дршките им се влакнести со жлезди и долги колку или подолги од цветовите. Ливчињата на чашката се триаглести, долги околу 1,5 мм, со тап врв, без влакна или со малку жлезди, а при прецветување нивната основа побелува. Венечните ливчиња се бели или розови со црвена жила во средината, двапати подолги од чашкините, со ретки жлезди по жилката и остар врв. Цветот има 10 или 12 прашници со бели, тенки филаменти и антери во црвеникаво-виолетова боја. Мешунчињата (плодовите) се исправени, долги колку венечните ливчиња, без влакна, со малку жлезди долж стомачниот раб на карпелите и заострени на врвот. Столпчето е долго приближно 0,5 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1061-1062}}</ref> Во [[Македонија]] расте на варовнички карпи до височина од 2 500 метри. Се среќава на планините [[Јакупица]]; [[Шар Планина]]; [[Кораб]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; [[Илинска Планина]]; [[Галичица]]; [[Кожуф]]; потоа [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]], клисурата на р. [[Треска]] - [[Матка (село)|Матка]]; клисурите на [[Мавровска Река]] и [[Радика]], [[Аџина Река]]; [[Македонски Брод]] - [[Пешница]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == * ''Sedum dasyphyllum var. dasyphyllum -'' Целото растение има жлездести влакна по површината. Наведените информации погоре се однесуваат на ова растение.<ref name=":0" /> * ''Sedum dasyphyllum var. glabratum -'' Целото растение е голо. Единствено се среќава во [[Демиркаписка Клисура|Демиркаписката Клисура]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum dasyphyllum 2 - Buffalo Botanical Gardens.jpg| Детал од стеблото на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum_dasyphyllum_1_-_Buffalo_Botanical_Gardens.jpg|алт=A shrub at Buffalo Botanical Garden| Грмушка (''Sedum dasyphyllum)'' во Ботаничката градина во [[Бафало (Њујорк)|Бафало]] Податотека:Sedumdasyphyllum.jpg|алт=Detail of leaves| Детал од лисја на ''Sedum dasyphyllum'' Податотека:Sedum_dasyphyllum_(1)_6.jpg|алт=Flowers| Цвеќиња на ''Sedum dasyphyllum'' Податотека:Sedum dasyphyllum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum Податотека:Sedum dasyphyllum var. glabratum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum dasyphyllum var. glabratum </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Sedum dasyphyllum}} * {{Викивидови-ред|Sedum dasyphyllum}} * [http://www.backyardgardener.com/plantname/pd_ecdd.html ''Sedum dasyphyllum'': infos on backyardgardner.com] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Дебелци]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] k10nnlycyc4lcbdgxy1gfs4o6kkx6ko 1 1398206 5581886 2026-06-24T14:50:47Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5581886 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 4 1398207 5581896 2026-06-24T15:08:32Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јули 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се... 5581896 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јули 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Претстојни денови == === Видови лен === [[Податотека:Environment - The Noun Project.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лен“]] На 4 август 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на лен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на видови лен|Видови лен]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Староегипетски династии === [[Податотека:Pyramide2.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Староегипетски династии“]] На 6 август 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Староегипетски династии“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за староегипетските династии може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на староегипетски династии|Староегипетски династии]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1820-ти и 1830-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметнста во 1820-ти и 1830-ти години“]] На 11 август 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1820-ти и 1830-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1820-ти и 1830-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1820-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1830-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Нобеловци за хемија од 1926 до 1950 година === [[Податотека:Nobel_Prize.png|десно|230п|Уредувачки ден „Нобеловци за хемија од 1926 до 1950 година“]] На 13 август 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Нобеловци за хемија од 1926 до 1950 година“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за нобеловците за хемија од 1926 до 1950 година може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Нобелова награда за хемија#1926–1950|Предлошка:Нобелова награда за хемија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Реки во Нов Зеланд === [[Податотека:Historic Place on River (6282) - The Noun Project.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Реки во Нов Зеланд“]] На 18 август 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Реки во Нов Зеланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за реките во Нов Зеланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Реки во Нов Зеланд|Реки во Нов Зеланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1880-ти и 1890-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1880-ти и 1890-ти години“]] На 20 август 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1880-ти и 1890-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1880-ти и 1890-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1880-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1890-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Министерства на Србија === [[Податотека:Flag of Serbia.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Србија“]] На 25 август 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Србија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Србија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Србија|Министерства на Србија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Населени места во Општина Гросупље === [[Податотека:Karte_Grosuplje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Гросупље“]] На 27 август 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Гросупље“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во општина Гросупље може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Гросупље|Населени места во Општина Гросупље]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|8]] 4xeljafjffbwy5bq9e2nvh1xaso1ohx 0 1398208 5581903 2026-06-24T15:29:40Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1012680024|Rubus canescens]]“ 5581903 wikitext text/x-wiki '''''Rubus canescens''''' е европски и блискоисточен вид од [[Рози|фамилијата рози]]. Расте во јужна и централна Европа и во југозападна Азија од [[Португалија]] до [[Иран]], на север сè до [[Германија]], [[Полска]] и [[Украина]]. Генетиката на видовите од родот ''Rubus'' е исклучително сложена, така што е тешко да се одлучи кои групи треба да се препознаат како видови. Постојат многу ретки видови со ограничен опсег како овој. Се предлагаат понатамошни студии за да се разјасни таксономијата. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Капина (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] mdwpcimhd1rxzceuqj20ighpt87kllv 5581905 5581903 2026-06-24T15:30:38Z Виолетова 1975 5581905 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Rubus canescens - Filz-Brombeere (10800103895).jpg |image_caption = |genus = Rubus |species = canescens |authority =[[DC.]] 1813 |synonyms_ref = <ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/rjp-2271 The Plant List, Rubus canescens DC. ]</ref> |synonyms = {{collapsible list|bullets = true |title=<small>Synonymy</small> |''[[Rubus albicans]]'' <small>Kit.</small> |''[[Rubus argenteus]]'' <small>C.C.Gmel.</small> |''[[Rubus australis]]'' <small>A.Kern.</small> |''Rubus canescens'' var. ''glabratus'' <small>(Godr.) P.H.Davis & Meikle</small> |''Rubus canescens'' subsp. ''lloydianus'' <small>(Genev.) Soç.</small> |''Rubus canescens'' f. ''setosoglandulosus'' <small>(Wirtg.) H.E.Weber</small> |''[[Rubus cistoides]]'' <small>Pau</small> |''[[Rubus hypoleucos]]'' <small>Vest</small> |''[[Rubus hypoleucus]]'' <small>Vest</small> |''[[Rubus ibericus]]'' <small>Sennen & T.S.Elias</small> |''[[Rubus lloydianus]]'' <small>Genev.</small> }}}} '''''Rubus canescens''''' е европски и блискоисточен вид од [[Рози|фамилијата рози]]. Расте во јужна и централна Европа и во југозападна Азија од [[Португалија]] до [[Иран]], на север сè до [[Германија]], [[Полска]] и [[Украина]]. Генетиката на видовите од родот ''Rubus'' е исклучително сложена, така што е тешко да се одлучи кои групи треба да се препознаат како видови. Постојат многу ретки видови со ограничен опсег како овој. Се предлагаат понатамошни студии за да се разјасни таксономијата. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Капина (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] gmymx0bsqtghe0at989o1h4vnbswk4z 1 1398209 5581904 2026-06-24T15:29:54Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5581904 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1398210 5581906 2026-06-24T15:33:15Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Сина капинка]] 5581906 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Сина капинка]] 9oa2iw5x0gjd70fxmmylgskiddo9zv7 0 1398211 5581908 2026-06-24T15:34:35Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Роза]] 5581908 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Роза]] d5lrok18bha4fc3t1ifpumur2yu49bm 0 1398212 5581909 2026-06-24T15:35:42Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Полска роза]] 5581909 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Полска роза]] 5old4joxgre2yt90tdmlzdyj1a02qbd 0 1398213 5581911 2026-06-24T15:38:28Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Шипка]] 5581911 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Шипка]] 838d3oglkw6yq1kz44a4nf1gbxxrffg 0 1398214 5581917 2026-06-24T15:43:57Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Леплива роза]] 5581917 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Леплива роза]] 86cufwdanzhab12ecpticprct06b56l 10 1398215 5581918 2026-06-24T15:44:38Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{#invoke:navbox|navbox | name = Уметноста во 1820-ти години | title = Уметноста во 1820-ти години | state = {{{state|collapse}}} | listclass = hlist |list1= * [[1820 во уметноста|Уметноста во 1820 година]] * [[1821 во уметноста|Уметноста во 1821 година]] * [[1822 во уметноста|Уметноста во 1822 година]] * 1823 во уметно... 5581918 wikitext text/x-wiki {{#invoke:navbox|navbox | name = Уметноста во 1820-ти години | title = Уметноста во 1820-ти години | state = {{{state|collapse}}} | listclass = hlist |list1= * [[1820 во уметноста|Уметноста во 1820 година]] * [[1821 во уметноста|Уметноста во 1821 година]] * [[1822 во уметноста|Уметноста во 1822 година]] * [[1823 во уметноста|Уметноста во 1823 година]] * [[1824 во уметноста|Уметноста во 1824 година]] * [[1825 во уметноста|Уметноста во 1825 година]] * [[1826 во уметноста|Уметноста во 1826 година]] * [[1827 во уметноста|Уметноста во 1827 година]] * [[1828 во уметноста|Уметноста во 1828 година]] * [[1829 во уметноста|Уметноста во 1829 година]] }} omzveqlsjbi0t38kbbjmn7zixeyd7ec 11 1398216 5581919 2026-06-24T15:45:01Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5581919 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 10 1398217 5581921 2026-06-24T15:45:41Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{#invoke:navbox|navbox | name = Уметноста во 1830-ти години | title = Уметноста во 1830-ти години | state = {{{state|collapse}}} | listclass = hlist |list1= * [[1830 во уметноста|Уметноста во 1830 година]] * [[1831 во уметноста|Уметноста во 1831 година]] * [[1832 во уметноста|Уметноста во 1832 година]] * 1833 во уметно... 5581921 wikitext text/x-wiki {{#invoke:navbox|navbox | name = Уметноста во 1830-ти години | title = Уметноста во 1830-ти години | state = {{{state|collapse}}} | listclass = hlist |list1= * [[1830 во уметноста|Уметноста во 1830 година]] * [[1831 во уметноста|Уметноста во 1831 година]] * [[1832 во уметноста|Уметноста во 1832 година]] * [[1833 во уметноста|Уметноста во 1833 година]] * [[1834 во уметноста|Уметноста во 1834 година]] * [[1835 во уметноста|Уметноста во 1835 година]] * [[1836 во уметноста|Уметноста во 1836 година]] * [[1837 во уметноста|Уметноста во 1837 година]] * [[1838 во уметноста|Уметноста во 1838 година]] * [[1839 во уметноста|Уметноста во 1839 година]] }} j65nhn9slzj75v6mlg44f7rqtj27jk3 11 1398218 5581922 2026-06-24T15:45:49Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5581922 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 10 1398219 5581923 2026-06-24T15:46:59Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{#invoke:navbox|navbox | name = Книжевноста во 1880-ти години | title = Книжевноста во 1880-ти години | state = {{{state|collapse}}} | listclass = hlist |list1= * [[1880 во книжевноста|Книжевноста во 1880 година]] * [[1881 во книжевноста|Книжевноста во 1881 година]] * 1882 во книжевноста|Книжевноста во 1882 годи... 5581923 wikitext text/x-wiki {{#invoke:navbox|navbox | name = Книжевноста во 1880-ти години | title = Книжевноста во 1880-ти години | state = {{{state|collapse}}} | listclass = hlist |list1= * [[1880 во книжевноста|Книжевноста во 1880 година]] * [[1881 во книжевноста|Книжевноста во 1881 година]] * [[1882 во книжевноста|Книжевноста во 1882 година]] * [[1883 во книжевноста|Книжевноста во 1883 година]] * [[1884 во книжевноста|Книжевноста во 1884 година]] * [[1885 во книжевноста|Книжевноста во 1885 година]] * [[1886 во книжевноста|Книжевноста во 1886 година]] * [[1887 во книжевноста|Книжевноста во 1887 година]] * [[1888 во книжевноста|Книжевноста во 1888 година]] * [[1889 во книжевноста|Книжевноста во 1889 година]] }} aq0rryl4ffnuvduq0hkst8uw6z2ok7q 11 1398220 5581924 2026-06-24T15:47:06Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5581924 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1398221 5581925 2026-06-24T15:47:29Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Петровец (растение)]] 5581925 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Петровец (растение)]] nf3y5v4w85b91a78jiwlox1b8lgsk33 10 1398222 5581926 2026-06-24T15:48:27Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{#invoke:navbox|navbox | name = Книжевноста во 1890-ти години | title = Книжевноста во 1890-ти години | state = {{{state|collapse}}} | listclass = hlist |list1= * [[1890 во книжевноста|Книжевноста во 1890 година]] * [[1891 во книжевноста|Книжевноста во 1891 година]] * 1892 во книжевноста|Книжевноста во 1892 годи... 5581926 wikitext text/x-wiki {{#invoke:navbox|navbox | name = Книжевноста во 1890-ти години | title = Книжевноста во 1890-ти години | state = {{{state|collapse}}} | listclass = hlist |list1= * [[1890 во книжевноста|Книжевноста во 1890 година]] * [[1891 во книжевноста|Книжевноста во 1891 година]] * [[1892 во книжевноста|Книжевноста во 1892 година]] * [[1893 во книжевноста|Книжевноста во 1893 година]] * [[1894 во книжевноста|Книжевноста во 1894 година]] * [[1895 во книжевноста|Книжевноста во 1895 година]] * [[1896 во книжевноста|Книжевноста во 1896 година]] * [[1897 во книжевноста|Книжевноста во 1897 година]] * [[1898 во книжевноста|Книжевноста во 1898 година]] * [[1899 во книжевноста|Книжевноста во 1899 година]] }} e9cx4h9ddjtbtdvdh4my34z3tv6on4h 11 1398223 5581927 2026-06-24T15:48:38Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5581927 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1398224 5581928 2026-06-24T15:49:47Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1223775316|Aremonia]]“ 5581928 wikitext text/x-wiki '''''Aremonia agrimonoides''''' е тревно [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството рози, [[Рози|Rosaceae]].<ref name="Stace">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/newflorabritishi00stac|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=9780521707725|edition=3rd|page=[https://archive.org/details/newflorabritishi00stac/page/n296 261]|author-link=Stace, C. A.|url-access=limited}}</ref> Автохтониот опсег на овој вид е од централна и југоисточна Европа до Турција. Тоа е единствениот вид во родот '''''Aremonia'''''. == Наводи == {{Наводи}} * {{Ризница-ред|Aremonia}} * {{Викивидови-ред|Agrimoniinae}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Рози]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 7dz41sady63in4r1q85c1xbgv21hpab 5581929 5581928 2026-06-24T15:50:20Z Виолетова 1975 5581929 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Aremonia agrimonoides.jpg |image_caption = ''Aremonia agrimonoides'' |display_parents = 3 |genus = Aremonia |parent_authority = Neck. ex Nestl. (1816), nom. cons. |species = agrimonoides |authority = (L.) DC. (1825) |synonyms = Genus: *''Agrimonioides'' {{small|Wolf (1776)}} *''Agrimonoides'' {{small|Mill. (1754), nom. rejic.}} *''Amonia'' {{small|Nestl. (1816)}} *''Sestinia'' {{small|Raf. (1814), nom. superfl.}} Species: *''Agrimonia agrimonoides'' {{small|L. (1753)}} *''Amonia agrimonioides'' {{small|(L.) Nestl. (1816)}} *''Sanguisorba agrimonioides'' {{small|(L.) Cout. (1913)}} *''Spallanzania agrimonoides'' {{small|(L.) Pollini (1816)}} |synonyms_ref = <ref name = powo1>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331364-2 ''Aremonia'' Neck. ex Nestl.] ''[[Plants of the World Online]]''. Retrieved 17 December 2023.</ref><ref name = powo2>{{Cite web |title=Aremonia agrimonoides (L.) DC. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1000915-2 |access-date=17 December 2023|website=Plants of the World Online |language=en}}</ref> }} '''''Aremonia agrimonoides''''' е тревно [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството рози, [[Рози|Rosaceae]].<ref name="Stace">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/newflorabritishi00stac|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=9780521707725|edition=3rd|page=[https://archive.org/details/newflorabritishi00stac/page/n296 261]|author-link=Stace, C. A.|url-access=limited}}</ref> Автохтониот опсег на овој вид е од централна и југоисточна Европа до Турција. Тоа е единствениот вид во родот '''''Aremonia'''''. == Наводи == {{Наводи}} * {{Ризница-ред|Aremonia}} * {{Викивидови-ред|Agrimoniinae}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Рози]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] rv6kd03y309c3ez7mpvhbvwm1jtqwfu 0 1398225 5581930 2026-06-24T15:50:50Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Aremonia]] 5581930 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Aremonia]] p2dcn1rfgnyhekmolfhfgcz1u9jvklc 1 1398226 5581931 2026-06-24T15:51:02Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5581931 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1398227 5581932 2026-06-24T15:51:54Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Големо крвавче]] 5581932 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Големо крвавче]] 8nfdneo8n8bm4lpq6eq14pvnt246g0c 0 1398228 5581935 2026-06-24T15:55:01Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Зајачко стапало]] 5581935 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Зајачко стапало]] 3q77t7in74jaovlagxz575fwewk4wi3 0 1398229 5581939 2026-06-24T15:57:56Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1013878246|Waldsteinia]]“ 5581939 wikitext text/x-wiki '''''Waldsteinia''''' е [[Род (биологија)|род]] од семејството рози ([[Рози|Rosaceae]]). Содржи околу шест видови кои потекнуваат од [[Умерена клима|умерената]] [[Северна полутопка|северна хемисфера]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=134730|title=34. WALDSTEINIA Willdenow|work=Flora of China}}</ref> Голем број видови се одгледуваат како покривка на земја во градините, вклучувајќи ги ''[[Waldsteinia fragarioides]]'' од Северна Америка, ''[[Waldsteinia geoides]]'' од Европа, ''[[Waldsteinia lobata]]'' и ''[[Waldsteinia ternata]]'' од Евроазија (од Централна Европа до [[Сибир]], Кина и Јапонија).<ref name="David1997">{{Наведена книга|title=Perennial Ground Covers|last=David S. MacKenzie|publisher=Timber Press|year=1997|isbn=0-88192-557-8}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Рози]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] dc0b8n6zlhdwpbfeec1z8f6likdo40q 5581940 5581939 2026-06-24T15:58:36Z Виолетова 1975 5581940 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Waldsteinia-geoides.JPG |image_caption = ''[[Waldsteinia geoides]]'' |display_parents = 2 |taxon = Waldsteinia |authority = [[Willd.]] |subdivision_ranks = Species |subdivision = ''[[Waldsteinia fragarioides]]'' <br> ''[[Waldsteinia geoides]]''<br> ''[[Waldsteinia idahoensis]]'' <br> ''[[Waldsteinia lobata]]'' <br> ''[[Waldsteinia ternata]]''<br> et al. |}} '''''Waldsteinia''''' е [[Род (биологија)|род]] од семејството рози ([[Рози|Rosaceae]]). Содржи околу шест видови кои потекнуваат од [[Умерена клима|умерената]] [[Северна полутопка|северна хемисфера]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=134730|title=34. WALDSTEINIA Willdenow|work=Flora of China}}</ref> Голем број видови се одгледуваат како покривка на земја во градините, вклучувајќи ги ''[[Waldsteinia fragarioides]]'' од Северна Америка, ''[[Waldsteinia geoides]]'' од Европа, ''[[Waldsteinia lobata]]'' и ''[[Waldsteinia ternata]]'' од Евроазија (од Централна Европа до [[Сибир]], Кина и Јапонија).<ref name="David1997">{{Наведена книга|title=Perennial Ground Covers|last=David S. MacKenzie|publisher=Timber Press|year=1997|isbn=0-88192-557-8}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Рози]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] rdh753xentlt0gfdbom66vzs9zb78a2 1 1398230 5581941 2026-06-24T15:58:51Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5581941 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 4 1398231 5581944 2026-06-24T16:01:55Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: [[Податотека:Environment_-_The_Noun_Project.svg|лево|25п|Уредувачки ден „Видови лен“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 4 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''Википедија:Уредувачки денови 2026/ав... 5581944 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Environment_-_The_Noun_Project.svg|лево|25п|Уредувачки ден „Видови лен“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 4 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''[[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Видови лен|Видови лен]]'''“ 6gnk4h8kasvar2r911pifokoxyvdnvu 4 1398232 5581945 2026-06-24T16:02:48Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: [[Податотека:Pyramide2.svg|лево|35п|Уредувачки ден „Староегипетски династии“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 6 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''Википедија:Уредувачки денови 2026/... 5581945 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Pyramide2.svg|лево|35п|Уредувачки ден „Староегипетски династии“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 6 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''[[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Староегипетски династии|Староегипетски династии]]'''“ ruppt5oqqwh31vs7my8d0p2ejrbgnqs 4 1398233 5581946 2026-06-24T16:03:53Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: [[Податотека:Art-1300258.svg|лево|35п|Уредувачки ден „Уметноста во 1820-ти и 1830-ти години“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 11 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''Википедија:Уредувачки... 5581946 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Art-1300258.svg|лево|35п|Уредувачки ден „Уметноста во 1820-ти и 1830-ти години“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 11 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''[[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Уметноста во 1820-ти и 1830-ти години|Уметноста во 1820-ти и 1830-ти години]]'''“ 69qhy8b2hd5o98fp3dru71azkh3hmly 4 1398234 5581947 2026-06-24T16:04:35Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: [[Податотека:Nobel_Prize.png|лево|25п|Уредувачки ден „Нобеловци за хемија од 1926 до 1950 година“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 13 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''Википедија:Уредув... 5581947 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Nobel_Prize.png|лево|25п|Уредувачки ден „Нобеловци за хемија од 1926 до 1950 година“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 13 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''[[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Нобеловци за хемија од 1926 до 1950 година|Нобеловци за хемија од 1926 до 1950 година]]'''“ 44rcczxd5t1ol6fj1n7mwynxiroxvnf 5581948 5581947 2026-06-24T16:04:41Z Jtasevski123 69538 5581948 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Nobel_Prize.png|лево|35п|Уредувачки ден „Нобеловци за хемија од 1926 до 1950 година“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 13 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''[[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Нобеловци за хемија од 1926 до 1950 година|Нобеловци за хемија од 1926 до 1950 година]]'''“ mte7lhk8lyyhcswjw3coqmo275h27j3 4 1398235 5581950 2026-06-24T16:05:51Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: [[Податотека:Historic Place on River (6282) - The Noun Project.svg|лево|25п|Уредувачки ден „Реки во Нов Зеланд“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 18 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''Википедија:Уреду... 5581950 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Historic Place on River (6282) - The Noun Project.svg|лево|25п|Уредувачки ден „Реки во Нов Зеланд“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 18 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''[[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Реки во Нов Зеланд|Реки во Нов Зеланд]]'''“ eorx42u8p3vvhip30xewcd2d6z55qft 4 1398236 5581951 2026-06-24T16:06:31Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: [[Податотека:Book3.svg|лево|35п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1880 и 1890-тите“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 20 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''Википедија:Уредувачки денови 2026... 5581951 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Book3.svg|лево|35п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1880 и 1890-тите“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 20 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''[[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Книжевноста во 1880 и 1890-тите|Книжевноста во 1880 и 1890-тите]]'''“ 5sonjthbv1pnxiy559eq1xgj0td8quz 5581952 5581951 2026-06-24T16:06:48Z Jtasevski123 69538 5581952 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Book3.svg|лево|35п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1880 и 1890-тите“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 20 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''[[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Книжевноста во 1880-ти и 1890-ти години|Книжевноста во 1880 и 1890-тите]]'''“ 8784qehfbhpw4a31apqj2cefv91kdsr 4 1398237 5581953 2026-06-24T16:07:44Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: [[Податотека:Flag of Serbia.svg|лево|25п|Уредувачки ден „Министерства на Србија“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 25 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''Википедија:Уредувачки денови 20... 5581953 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Flag of Serbia.svg|лево|25п|Уредувачки ден „Министерства на Србија“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 25 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''[[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Министерства на Србија|Министерства на Србија]]'''“ dfu6cowcdj8wmlf7xugogy8lecqvhe3 5581954 5581953 2026-06-24T16:07:50Z Jtasevski123 69538 5581954 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Flag of Serbia.svg|лево|35п|Уредувачки ден „Министерства на Србија“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 25 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''[[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Министерства на Србија|Министерства на Србија]]'''“ s6vy4p17tpv1krins95c34o6zcs8gfy 4 1398238 5581955 2026-06-24T16:08:30Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: [[Податотека:Karte Grosuplje si.png|лево|35п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Гросупље“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 27 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''Википедија:Уреду... 5581955 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Karte Grosuplje si.png|лево|35п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Гросупље“]] Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 27 август 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''[[Википедија:Уредувачки денови 2026/август#Населени места во Општина Гросупље|Населени места во Општина Гросупље]]'''“ 7omat799w1z3dw2c50zyqtxp29pajcv 0 1398239 5581972 2026-06-24T18:04:57Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1277906583|Alchemilla plicata]]“ 5581972 wikitext text/x-wiki '''''Alchemilla plicata''''' е вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на семејството [[Рози|Rosaceae]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:721145-1|title=Alchemilla plicata Buser {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> Неговиот роден опсег е Европа.<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:721145-1|title=Alchemilla plicata Buser {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:721145-1 "Alchemilla plicata Buser | Plants of the World Online | Kew Science"]. ''Plants of the World Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">15 February</span> 2021</span>.</cite></ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] 6wiawixla0enpzue6cxz9yljdrzltj4 5581973 5581972 2026-06-24T18:05:30Z Виолетова 1975 5581973 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Alchemilla plicata Przywrotnik płaskolistny 2019-05-26 02.jpg | genus = Alchemilla | species = plicata | authority = Buser }} '''''Alchemilla plicata''''' е вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на семејството [[Рози|Rosaceae]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:721145-1|title=Alchemilla plicata Buser {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> Неговиот роден опсег е Европа.<ref name="POWO" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] o1eva3vzb2cntmmecszpe049z5ei47w 1 1398240 5581974 2026-06-24T18:05:43Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5581974 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1398241 5581982 2026-06-24T18:17:20Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Круша]] 5581982 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Круша]] 65yq28b7wdhhocd17m51e27841wo5mf 0 1398242 5581986 2026-06-24T18:21:57Z SpectralWiz 106165 Создадена страница со: {{Инфокутија Црква | icon = | icon_width = | icon_alt = | name = Свети Тома | fullname = | other name = | native_name = Αγίου Θωμά | native_name_lang = el | image = Saint Thomas Church, Kastoria 02.jpg | image_size = | alt = | caption = Погле... 5581986 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Црква | icon = | icon_width = | icon_alt = | name = Свети Тома | fullname = | other name = | native_name = Αγίου Θωμά | native_name_lang = el | image = Saint Thomas Church, Kastoria 02.jpg | image_size = | alt = | caption = Поглед на црквата | pushpin map = | pushpin label position = | pushpin map alt = | pushpin mapsize = | relief = | map caption = | coordinates = {{coord|40.5185|21.2728|type:landmark_region:GR|display=inline,title}} | osgraw = <!-- TEXT --> | osgridref = <!-- {{gbmappingsmall| TEXT}} --> | location = [[Костур (град)|Костур]] | country = [[Егејска Македонија]], [[Грција]] | denomination = [[Цариградска патријаршија]] | previous denomination = | tradition = | religious institute = <!-- Can be substituted with 'religious order'--> | churchmanship = | membership = | attendance = | website = <!-- {{URL| example.com}} --> | former name = | bull date = | founded date = <!-- {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} - but see note below --> | founder = | dedication = | dedicated date = | consecrated date = | cult = | relics = | events = | past bishop = | people = | status = | functional status = | heritage designation = | designated date = | architect = | architectural type = трикорабна базилика | style = | years built = 1849 | groundbreaking = | completed date = | construction cost = | closed date = | demolished date = | capacity = | length = <!-- {{convert| }} --> | width = <!-- {{convert| }} --> | width nave = <!-- {{convert| }} --> | height = <!-- {{convert| }} --> | diameter = <!-- {{convert| }} --> | other dimensions = | floor count = | floor area = <!-- {{convert| }} --> | dome quantity = | dome height outer = <!-- {{convert| }} --> | dome height inner = <!-- {{convert| }} --> | dome dia outer = <!-- {{convert| }} --> | dome dia inner = <!-- {{convert| }} --> | spire quantity = | spire height = <!-- {{convert| }} --> | materials = | bells = | bells hung = | bell weight = <!-- {{long ton|0| }} --> | parish = | benefice = | deanery = | archdeaconry = | episcopalarea = Костурско | archdiocese = | metropolis = | diocese = [[Костурска епархија|Костурска]] | province = | presbytery = | synod = | circuit = | district = | division = | subdivision = | archbishop = | bishop = | auxiliary bishop = | cardinal protector = | abbot = | prior = | subprior = | exarch = | provost-rector = | provost = | viceprovost = | rector = | vicar = | dean = | subdean = | archpriest = | precentor = | succentor = | chancellor = | canonchancellor = | canon = | canonpastor = | canonmissioner = | canontreasurer = | prebendary = | priestincharge = | priest = | asstpriest = | honpriest = | curate = | asstcurate = | nonstipendiaryminister = | minister = | assistant = | seniorpastor = | pastor = | chaplain = | archdeacon = | deacon = | deaconess = | reader = | student intern = | organistdom = | director = | organist = | organscholar = | chapterclerk = | laychapter = | warden = | verger = | businessmgr = | liturgycoord = | reledu = | rcia = | youthmin = | flowerguild = | musicgroup = | parishadmin = | serversguild = | sacristan = | logo = | logosize = | logolink = | logoalt = | embedded = }} '''Свети Тома''' ({{langx|el|Αγίου Θωμά}}) — [[црква]] во градот [[Костур (град)|Костур]], [[Егејска Македонија]]. Влегува во состав на [[Костурска епархија|Костурската епархија]] на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]]. Има улога на парохиски храм.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=10117&v17=|title=ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Β1/Φ36/13304/240/16-4-1991 - ΦΕΚ 866/Β/23-10-1991|publisher=Διαρκής κατάλογος κηρυγμένων αρχαιολογικών τόπων και μνημείων|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029191806/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=10117&v17=|archive-date=29 октомври 2020|accessdate=24 јуни 2026}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kastoria.wifi-192.gr/catalog/poi_culture/10/96|title=Αγίου Θωμά|publisher=Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Καστοριάς|archive-url=https://web.archive.org/web/20161228032550/http://kastoria.wifi-192.gr/catalog/poi_culture/10/96|archive-date=28 декември 2016|accessdate=24 јуни 2026}}</ref><ref name="Ζήκος 106" /> Градбата претставува [[Камен|камена]] [[трикорабна]] [[базилика]] со дрвен покрив.<ref name=":0" /> Според натписот на вградената мермерна плоча, храмот е подигнат во 1849 г. Внатрешноста била живописана во 1876 г. од поп [[Томас Икономидис]] од [[Селица]], за што сведочи зографскиот натпис на северниот ѕид:<ref name="Ζήκος 106">{{Наведено списание|last=Ζήκος|first=Θωμάς Ε|title=Ο ναός του Αγίου Αθανασίου στο Άγκιστρο του Νομού Σερρών|journal=Σερραϊκά Σύμμικτα|pages=106|id=ISSN: 1792 – 5045|url=http://www.serrelib.gr/pdf/simikta_1.pdf|lang-hide=1|lang=el|archive-date=2022-10-20|access-date=2016-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020151154/https://serrelib.gr/pdf/simikta_1.pdf}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Ζήκος|first=Θωμάς Ε|authorlink=|coauthors=|year=2005|month=Ιούνιος|title=Οι τοιχογραφίες του Αγίου Θωμά Μουζεβίκη (1876) στην Καστοριά. Ένα άγνωστο έργο του παπα-Θωμά Οικονομίδη από την Εράτυρα|journal=Ελιμειακά|volume=|issue=54|pages=|doi=|id=|url=|format=|accessdate=|lang-hide=1|lang=el}}</ref><ref name="КММК 163">{{КММК|163}}</ref> {{Цитатник|ΑΙ ΤΙΜΙΑΙ ΕΙΚΟΝΕC ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΤΟΥΤΟΥ ΕΙΚΟΝΙCΘΗCΑΝ ΑΡΧΙΕΑΤΕΥΟΝΤΟC ΤΟΥ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΑCΤΟΡΙΑC κ. κ. ΙΛΑΡΙΩΝΟC. ΔΑΠΑΝΗ ΔΕ ΠΑΝΤΟΝ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΤΗC ΕΝΟΡΙΑC ΤΑΥΤΗC ΕΝ ΕΤΕΙ CΩΤΙΡΙΩ 1876 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 12 ΚΑCΤΟΡΙΑ Ο ΕΚ ΤΗC CΙCΑΝΙΟΥ ΕΠΑΡΧΙΑC ΠΡΩΤΟΠΑΠΑC ΠΑΠΑΘΟΜΑC ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗC ΖΩΓΡΑΦΟC ΕΓΡΑΨΕ.<ref name="КММК 163"/>}} Иконостасот е од времето на изградбата на храмот. На една од иконите има натпис со годината 1842: „Δέησις του δούλου του Θεού Γεωργίου του μακαρίτου Ιωάννου ιερέος και της συζήγου αυτού Μαλαματής και υιού αυτού Βασιλίου 1842“.<ref name="КММК 163"/> Во 1991 г. црквата е прогласена за заштитен споменик на културата.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150" caption="Иконостасни икони од храмот, XIX век"> Податотека:Saint Thomas Church, Kastoria Saint Thomas Icon 02.jpg|„Томиното неверство“ Податотека:Η αγία Αικατερίνη Ιερός Ναός Αγίου Θωμά, Ενορία Μουζεβίκη, Καστοριά.jpg|„Св. Екатерина“ Податотека:Ο άγιος Ναούμ Ιερός Ναός Αγίου Θωμά, Ενορία Μουζεβίκη, Καστοριά, 19.jpg|„Св. Наум“ Податотека:Ο άγιος Μηνάς Ιερός Ναός Αγίου Θωμά, Ενορία Μουζεβίκη, Καστοριά, 1867.jpg|„Св. Мина“ Податотека:Ο άγιος Σπυρίδων Ιερός Ναός Αγίου Θωμά, Ενορία Μουζεβίκη, Καστοριά, 19.jpg|„Св. Спиридон“ </gallery> == Поврзано == * [[Костурска епархија]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Saint Thomas Church, Kastoria}} {{Цркви во Костур}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Тома - Костур}} [[Категорија:Цркви во Костур]] [[Категорија:Цркви во Костурската епархија]] [[Категорија:Споменици на културата во Костур]] [[Категорија:Појавено во 1849 година]] 7nan7od9p29jyrovzvh3nmivw9kq72b 0 1398243 5581988 2026-06-24T18:23:14Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Оскоруша]] 5581988 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Оскоруша]] azqk0oj46fmu03d7svzpdareh1n6xly 0 1398244 5581989 2026-06-24T18:23:35Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Оскоруша]] 5581989 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Оскоруша]] azqk0oj46fmu03d7svzpdareh1n6xly 0 1398245 5581992 2026-06-24T18:30:10Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Огнен трн]] 5581992 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Огнен трн]] jsgcu35fy262pz94r3er7vi4h6fu4zg 0 1398246 5581995 2026-06-24T18:32:00Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Глог]] 5581995 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Глог]] h6y1h7l3dzy033wh0jr4fgaafjsrrdc 0 1398247 5581996 2026-06-24T18:32:52Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Обичен глог]] 5581996 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Обичен глог]] 4of8pq90pqpkm8hdtaoopcm4h6ul89c 0 1398248 5581998 2026-06-24T18:34:50Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1321498745|Crataegus heldreichii]]“ 5581998 wikitext text/x-wiki '''''Crataegus heldreichii''''' е вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството [[Рози|Rosaceae]].<ref name="WFoL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000988458|title=Crataegus heldreichii Boiss.|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=World Flora Online|publisher=The World Flora Online Consortium|accessdate=September 7, 2020}}</ref> Тоа е [[глог]] со црвени плодови кој е по потекло од [[Албанија]], [[Бугарија]], [[Грција]] и [[Југославија]], а расте и во Македонија. == Наводи == {{Наводи|refs=<ref name=KIC>{{cite book |first=Knud Ib |last=Christensen |title=Revision of ''Crataegus'' sect. ''Crataegus'' and nothosect. ''Crataeguineae'' (Rosaceae-Maloideae) in the Old World|url=https://books.google.com/books?id=vz0lAQAAMAAJ |year=1992 |publisher=American Society of Plant Taxonomists |isbn=978-0-912861-35-7}}</ref>}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Глог]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 70np31rey5an3uigrjhsx173fbe3yo6 5581999 5581998 2026-06-24T18:35:49Z Виолетова 1975 5581999 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name="iucn status 20 November 2021">{{cite iucn |author=Beech, E. |author2=Matevski, V. |date=2017 |title=''Crataegus heldreichii'' |volume=2017 |article-number=e.T83724857A86135866 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T83724857A86135866.en |access-date=20 November 2021}}</ref> |taxon = Crataegus heldreichii |authority = [[Boiss.]] |synonyms = ''Crataegus tanacetifolia'' var. ''heldreichii'' <small>(Boiss.) Regel</small> |synonyms_ref = <ref name = KewPOWO>{{cite web|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:723507-1|title = Crataegus heldreichii Boiss.|author = <!--Not stated-->|date = n.d.|website = Plants of the World Online|publisher = The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|access-date = September 7, 2020}}</ref> }} '''''Crataegus heldreichii''''' е вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството [[Рози|Rosaceae]].<ref name="WFoL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000988458|title=Crataegus heldreichii Boiss.|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=World Flora Online|publisher=The World Flora Online Consortium|accessdate=September 7, 2020}}</ref> Тоа е [[глог]] со црвени плодови кој е по потекло од [[Албанија]], [[Бугарија]], [[Грција]] и [[Југославија]], а расте и во Македонија. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Глог]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ezd9q7xmmifu8mddoti63lolhe3tzlk 1 1398249 5582000 2026-06-24T18:36:02Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5582000 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1398250 5582001 2026-06-24T18:47:17Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Томпсонова чуваркуќа]] 5582001 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Томпсонова чуваркуќа]] 2pjp7fyjmvim8zqebi7t9urzcbdvl2p 0 1398251 5582002 2026-06-24T18:50:30Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Македонска чуваркуќа]] 5582002 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Македонска чуваркуќа]] 869xmw8tqijb2272ypw7oibyjjomsrd 0 1398252 5582022 2026-06-24T19:56:42Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Здралка]] 5582022 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Здралка]] 2i9h9kftwdxuutrgwu586rvogg0cdh0 0 1398253 5582029 2026-06-24T20:06:34Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Меурест козинец]] 5582029 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Меурест козинец]] oz9xkkvkzup3xar4727zqjcly2ycm1z 0 1398254 5582033 2026-06-24T20:15:44Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1139839409|Biserrula]]“ 5582033 wikitext text/x-wiki '''''Biserrula''''' е род на цветни растенија од семејството [[Бобови|Fabaceae]], кој се среќава во Португалија (вклучувајќи ги Мадеира и Селвагенс), Канарските Острови, сите медитерански земји, Арапскиот Полуостров и во источна Африка, сè до Танзанија на југ.<ref name="21813-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21813-1|title=''Biserrula'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2017|work=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=7 August 2020}}</ref> ''[[Biserrula pelecinus]],'' вид кој расте и во Македонија, се одгледува во Австралија како фуражна мешункаста билка.<ref>{{Наведено списание|last=Swinny|first=E.|last2=Revell|first2=C. K.|last3=Campbell|first3=N.|last4=Spadek|first4=E.|last5=Russo|first5=C.|year=2015|title=In search of photosensitising compounds in the annual forage legume ''Biserrula pelecinus'' L|journal=Crop and Pasture Science|volume=66|issue=11|page=1161|doi=10.1071/CP14342}}</ref> == Видови == Моментално прифатените видови вклучуваат: <ref name="21813-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21813-1|title=''Biserrula'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2017|work=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=7 August 2020}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21813-1 "''Biserrula'' L."] ''Plants of the World Online''. Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 August</span> 2020</span>.</cite></ref> ** ''[[:en:Biserrula_epiglottis|Biserrula epiglottis]] <small>(L.) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison</small>'' ** ''[[:en:Biserrula_pelecinus|Biserrula pelecinus]] <small>L.</small>'' == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Глушини]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 36i050y70i132bh1b3cq4fpx4hhjy26 5582034 5582033 2026-06-24T20:16:56Z Виолетова 1975 5582034 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Biserrula |authority = [[L.]]<ref>[[Sp. Pl.]]: 762 (1753)</ref> |subdivision_ranks = |subdivision = |synonyms = *''Pelecinus'' <small>Mill.</small> |synonyms_ref=<ref name = "21813-1" /> }} '''''Biserrula''''' е род на цветни растенија од семејството [[Бобови|Fabaceae]], кој се среќава во Португалија (вклучувајќи ги Мадеира и Селвагенс), Канарските Острови, сите медитерански земји, Арапскиот Полуостров и во источна Африка, сè до Танзанија на југ.<ref name="21813-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21813-1|title=''Biserrula'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2017|work=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=7 August 2020}}</ref> ''[[Biserrula pelecinus]],'' вид кој расте и во Македонија, се одгледува во Австралија како фуражна мешункаста билка.<ref>{{Наведено списание|last=Swinny|first=E.|last2=Revell|first2=C. K.|last3=Campbell|first3=N.|last4=Spadek|first4=E.|last5=Russo|first5=C.|year=2015|title=In search of photosensitising compounds in the annual forage legume ''Biserrula pelecinus'' L|journal=Crop and Pasture Science|volume=66|issue=11|page=1161|doi=10.1071/CP14342}}</ref> == Видови == Моментално прифатените видови вклучуваат:<ref name="21813-1" /> * ''[[:en:Biserrula_epiglottis|Biserrula epiglottis]] <small>(L.) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison</small>'' * ''[[:en:Biserrula_pelecinus|Biserrula pelecinus]] <small>L.</small>'' == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Глушини]] [[Категорија:Флора на Македонија]] fi24v9h9d2qo7grpkn175tdv1vjjgmv 1 1398255 5582035 2026-06-24T20:17:10Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5582035 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1398256 5582038 2026-06-24T20:22:05Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Птичји граор]] 5582038 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Птичји граор]] 35vdu0f2iah7ytwanm4ed697wsxsxmj 0 1398257 5582040 2026-06-24T20:28:28Z ГП 23995 нова страница 5582040 wikitext text/x-wiki '''„Секси комедија на Иванската ноќ“''' (англиски: ''Hannah and her sisters'') — филм на режисерот [[Вуди Ален]] (Woody Allen) од 1982 година. Тој е автор и на [[сценарио|сценариото]], а главните улоги ги играат: Вуди Ален, [[Миа Фароу|Мија Фароу]] (Mia Farrow), Хосе Ферер (José Ferrer), Џули Хагерти (Julie Hagerty), Тони Робертс (Tony Roberts) и Мери Стинбурген (Mary Steenburgen). Ова е првиот од 13. филмови на Ален во кои глумела Фароу.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2026-06-24 Filmovi Woodyja Allena: Seksi komedija Ivanjske noći, američki film (1982.) (пристапено на 24.6.2026)]</ref> == Содржина == Дејствието на филмот се одвива на почетокот на 20 век. Познатиот филозоф Леополд (го игра Ферер) и неговата свршеница Ариел (ја игра Фароу) се подготвуваат да го поминат викендот во едно село, заедно со роднината на Леополд, Едриен (ја игра Стинбурген) и со нејзиниот маж Ендрју (го игра Ален). Меѓу гостите се и женкарот д-р Максвел (го игра Робертс) и неговата најнова девојка Далси (ја игра Хагерти). За време на викендот се обновуваат некои стари љубовни врски и започнуваат нови при што секој од присутните прави сплетки против другите... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Филмови со Вуди Ален]] [[Категорија:Филмови со Миа Фароу]] [[Категорија:Филмови со Мери Стинбурген]] [[Категорија:Филмови со Тони Робертс]] [[Категорија:Филмови со Џули Хагерти]] [[Категорија:Филмови со Хосе Ферер]] [[Категорија:Филмови на Вуди Ален]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1982 година]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Њујорк]] kh2j0dghk2thpbst8w60az1v0n1b7c1 5582044 5582040 2026-06-24T20:32:33Z ГП 23995 дополнување 5582044 wikitext text/x-wiki '''„Секси комедија на Иванската ноќ“''' (англиски: ''A Midsummer Night's Sex Comedy'') — филм на режисерот [[Вуди Ален]] (Woody Allen) од 1982 година. Тој е автор и на [[сценарио|сценариото]], а главните улоги ги играат: Вуди Ален, [[Миа Фароу|Мија Фароу]] (Mia Farrow), Хосе Ферер (José Ferrer), Џули Хагерти (Julie Hagerty), Тони Робертс (Tony Roberts) и Мери Стинбурген (Mary Steenburgen). Ова е првиот од 13. филмови на Ален во кои глумела Фароу.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2026-06-24 Filmovi Woodyja Allena: Seksi komedija Ivanjske noći, američki film (1982.) (пристапено на 24.6.2026)]</ref> == Содржина == Дејствието на филмот се одвива на почетокот на 20 век. Познатиот филозоф Леополд (го игра Ферер) и неговата свршеница Ариел (ја игра Фароу) се подготвуваат да го поминат викендот во едно село, заедно со роднината на Леополд, Едриен (ја игра Стинбурген) и со нејзиниот маж Ендрју (го игра Ален). Меѓу гостите се и женкарот д-р Максвел (го игра Робертс) и неговата најнова девојка Далси (ја игра Хагерти). За време на викендот се обновуваат некои стари љубовни врски и започнуваат нови при што секој од присутните прави сплетки против другите... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Филмови со Вуди Ален]] [[Категорија:Филмови со Миа Фароу]] [[Категорија:Филмови со Мери Стинбурген]] [[Категорија:Филмови со Тони Робертс]] [[Категорија:Филмови со Џули Хагерти]] [[Категорија:Филмови со Хосе Ферер]] [[Категорија:Филмови на Вуди Ален]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1982 година]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Њујорк]] 1lmah9e0nkla9zml2n5thvjz0avk6r3 14 1398258 5582045 2026-06-24T20:33:21Z ГП 23995 нова страница 5582045 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Филмови по глумец]] 9z6646vkkx4867ech26lqrfwtu7t4kb 0 1398259 5582052 2026-06-24T21:05:08Z Buli 2648 Создадена страница со: Во раниот среден век во Сплит биле одржани неколку црковни собори, чии одлуки имале значење за целата територија на раното Хрватско Кралство. Од 920-тите години Византиското Царство значително ослабело во регионот, поради што царот Роман I му ја дов... 5582052 wikitext text/x-wiki Во раниот среден век во Сплит биле одржани неколку црковни собори, чии одлуки имале значење за целата територија на раното Хрватско Кралство. Од 920-тите години Византиското Царство значително ослабело во регионот, поради што царот Роман I му ја доверил управата над Далмација на хрватскиот крал Томислав. Ова му било потребно на Томислав за да ги обедини црковните власти во Хрватска и Далмација и полесно да ја вклучи Далмација во своето кралство. Овој пренос на власта се потврдува со фактот што византискиот управител на Далмација не е наведен меѓу учесниците во официјалните документи од соборот. 0g1gctsu5bpdwirnkimo5hl1xrlqsfl 5582053 5582052 2026-06-24T21:07:50Z Buli 2648 5582053 wikitext text/x-wiki Во раниот среден век во [[Сплит]] биле одржани неколку црковни собори, чии одлуки имале значење за целата територија на раното [[Кралство Хрватска (925–1102)|Хрватско Кралство]]. Од 920-тите години Византиското Царство значително ослабело во регионот, поради што царот [[Роман I Лакапин|Роман I]] му ја доверил управата над [[Далмација]] на хрватскиот крал Томислав. Ова му било потребно на [[Томислав]] за да ги обедини црковните власти во Хрватска и Далмација и полесно да ја вклучи Далмација во своето кралство. Овој пренос на власта се потврдува со фактот што византискиот управител на Далмација не е наведен меѓу учесниците во официјалните документи од соборот. a1bog7hn5u82f8jt6q7yn3zr0b9ncx0 5582054 5582053 2026-06-24T21:10:20Z Buli 2648 5582054 wikitext text/x-wiki Во раниот среден век во [[Сплит]] биле одржани неколку црковни собори, чии одлуки имале значење за целата територија на раното [[Кралство Хрватска (925–1102)|Хрватско Кралство]]. Од 920-тите години Византиското Царство значително ослабело во регионот, поради што царот [[Роман I Лакапин|Роман I]] му ја доверил управата над [[Далмација]] на хрватскиот крал Томислав. Ова му било потребно на [[Томислав]] за да ги обедини црковните власти во Хрватска и Далмација и полесно да ја вклучи Далмација во своето кралство. Овој пренос на власта се потврдува со фактот што византискиот управител на Далмација не е наведен меѓу учесниците во официјалните документи од соборот. == Соборот од 925 == Првиот сплитски црковен собор бил свикан од [[Папа Јован X|папата Јован X]] во 925 година. Главната задача на соборот била да ги реши прашањата поврзани со црковната јурисдикција во Хрватското Кралство, како и да го ограничи користењето на словенскиот јазик и глаголицата во богослужбата. mqnvmfkh5olrkmo4g9olmadjt1iiamt 5582055 5582054 2026-06-24T21:10:41Z Buli 2648 /* Соборот од 925 */ 5582055 wikitext text/x-wiki Во раниот среден век во [[Сплит]] биле одржани неколку црковни собори, чии одлуки имале значење за целата територија на раното [[Кралство Хрватска (925–1102)|Хрватско Кралство]]. Од 920-тите години Византиското Царство значително ослабело во регионот, поради што царот [[Роман I Лакапин|Роман I]] му ја доверил управата над [[Далмација]] на хрватскиот крал Томислав. Ова му било потребно на [[Томислав]] за да ги обедини црковните власти во Хрватска и Далмација и полесно да ја вклучи Далмација во своето кралство. Овој пренос на власта се потврдува со фактот што византискиот управител на Далмација не е наведен меѓу учесниците во официјалните документи од соборот. == Соборот од 925 == Првиот сплитски црковен собор бил свикан од [[Папа Јован X|папата Јован X]] во 925 година. Главната задача на соборот била да ги реши прашањата поврзани со црковната јурисдикција во Хрватското Кралство, како и да го ограничи користењето на словенскиот јазик и глаголицата во богослужбата.<ref>Goldstein, Ivo, Hrvatski rani srednji vijek, Zagreb, 1995. {{ISBN|953-175-043-2}}, p. 278.-279.</ref><ref>Povijest, srednji vijek, Zagreb, 2003. {{ISBN|953-0-60573-0}}, p. 92</ref> cx6o60qp30sj9noppv9cds8iezrirgk 5582056 5582055 2026-06-24T21:10:56Z Buli 2648 /* Соборот од 925 */ 5582056 wikitext text/x-wiki Во раниот среден век во [[Сплит]] биле одржани неколку црковни собори, чии одлуки имале значење за целата територија на раното [[Кралство Хрватска (925–1102)|Хрватско Кралство]]. Од 920-тите години Византиското Царство значително ослабело во регионот, поради што царот [[Роман I Лакапин|Роман I]] му ја доверил управата над [[Далмација]] на хрватскиот крал Томислав. Ова му било потребно на [[Томислав]] за да ги обедини црковните власти во Хрватска и Далмација и полесно да ја вклучи Далмација во своето кралство. Овој пренос на власта се потврдува со фактот што византискиот управител на Далмација не е наведен меѓу учесниците во официјалните документи од соборот. == Соборот од 925 == Првиот сплитски црковен собор бил свикан од [[Папа Јован X|папата Јован X]] во 925 година. Главната задача на соборот била да ги реши прашањата поврзани со црковната јурисдикција во Хрватското Кралство, како и да го ограничи користењето на словенскиот јазик и глаголицата во богослужбата.<ref>Goldstein, Ivo, Hrvatski rani srednji vijek, Zagreb, 1995. {{ISBN|953-175-043-2}}, p. 278.-279.</ref><ref>Povijest, srednji vijek, Zagreb, 2003. {{ISBN|953-0-60573-0}}, p. 92</ref> == Наводи == {{наводи}} l1yo1wey9t1d2pn8h9q238w2fjn2ctc 5582057 5582056 2026-06-24T21:12:17Z Buli 2648 /* Соборот од 925 */ 5582057 wikitext text/x-wiki Во раниот среден век во [[Сплит]] биле одржани неколку црковни собори, чии одлуки имале значење за целата територија на раното [[Кралство Хрватска (925–1102)|Хрватско Кралство]]. Од 920-тите години Византиското Царство значително ослабело во регионот, поради што царот [[Роман I Лакапин|Роман I]] му ја доверил управата над [[Далмација]] на хрватскиот крал Томислав. Ова му било потребно на [[Томислав]] за да ги обедини црковните власти во Хрватска и Далмација и полесно да ја вклучи Далмација во своето кралство. Овој пренос на власта се потврдува со фактот што византискиот управител на Далмација не е наведен меѓу учесниците во официјалните документи од соборот. == Соборот од 925 == Првиот сплитски црковен собор бил свикан од [[Папа Јован X|папата Јован X]] во 925 година. Главната задача на соборот била да ги реши прашањата поврзани со црковната јурисдикција во Хрватското Кралство, како и да го ограничи користењето на словенскиот јазик и глаголицата во богослужбата.<ref>Goldstein, Ivo, Hrvatski rani srednji vijek, Zagreb, 1995. {{ISBN|953-175-043-2}}, p. 278.-279.</ref><ref>Povijest, srednji vijek, Zagreb, 2003. {{ISBN|953-0-60573-0}}, p. 92</ref> Непосредно пред почетокот на соборот, папата испратил двајца свои легати — Јован, бискуп на Анкона, и Леон, бискуп на Палестина — кои им предале покани на словенските владетели, на сплитскиот надбискуп и на другите далматински бискупи. == Наводи == {{наводи}} j7rpi837eyuzuah07gsrwb6lez9tmmj 5582058 5582057 2026-06-24T21:12:36Z Buli 2648 /* Соборот од 925 */ 5582058 wikitext text/x-wiki Во раниот среден век во [[Сплит]] биле одржани неколку црковни собори, чии одлуки имале значење за целата територија на раното [[Кралство Хрватска (925–1102)|Хрватско Кралство]]. Од 920-тите години Византиското Царство значително ослабело во регионот, поради што царот [[Роман I Лакапин|Роман I]] му ја доверил управата над [[Далмација]] на хрватскиот крал Томислав. Ова му било потребно на [[Томислав]] за да ги обедини црковните власти во Хрватска и Далмација и полесно да ја вклучи Далмација во своето кралство. Овој пренос на власта се потврдува со фактот што византискиот управител на Далмација не е наведен меѓу учесниците во официјалните документи од соборот. == Соборот од 925 == Првиот сплитски црковен собор бил свикан од [[Папа Јован X|папата Јован X]] во 925 година. Главната задача на соборот била да ги реши прашањата поврзани со црковната јурисдикција во Хрватското Кралство, како и да го ограничи користењето на словенскиот јазик и глаголицата во богослужбата.<ref>Goldstein, Ivo, Hrvatski rani srednji vijek, Zagreb, 1995. {{ISBN|953-175-043-2}}, p. 278.-279.</ref><ref>Povijest, srednji vijek, Zagreb, 2003. {{ISBN|953-0-60573-0}}, p. 92</ref> Непосредно пред почетокот на соборот, папата испратил двајца свои легати — Јован, бискуп на Анкона, и Леон, бискуп на Палестина — кои им предале покани на словенските владетели, на сплитскиот надбискуп и на другите далматински бискупи.<ref>Zelić-Bučan, Benedikta, Članci i rasprave iz starije hrvatske povijesti, HKD sv. Jeronima, Zagreb, 1994. {{ISBN|953-6111-06-3}}, p.135</ref> == Наводи == {{наводи}} ane5lvd2htuvb9tlbamiwxdrhzlxj0s 5582068 5582058 2026-06-24T21:22:34Z Buli 2648 /* Соборот од 925 */ 5582068 wikitext text/x-wiki Во раниот среден век во [[Сплит]] биле одржани неколку црковни собори, чии одлуки имале значење за целата територија на раното [[Кралство Хрватска (925–1102)|Хрватско Кралство]]. Од 920-тите години Византиското Царство значително ослабело во регионот, поради што царот [[Роман I Лакапин|Роман I]] му ја доверил управата над [[Далмација]] на хрватскиот крал Томислав. Ова му било потребно на [[Томислав]] за да ги обедини црковните власти во Хрватска и Далмација и полесно да ја вклучи Далмација во своето кралство. Овој пренос на власта се потврдува со фактот што византискиот управител на Далмација не е наведен меѓу учесниците во официјалните документи од соборот. == Соборот од 925 == Првиот сплитски црковен собор бил свикан од [[Папа Јован X|папата Јован X]] во 925 година. Главната задача на соборот била да ги реши прашањата поврзани со црковната јурисдикција во Хрватското Кралство, како и да го ограничи користењето на словенскиот јазик и глаголицата во богослужбата.<ref>Goldstein, Ivo, Hrvatski rani srednji vijek, Zagreb, 1995. {{ISBN|953-175-043-2}}, p. 278.-279.</ref><ref>Povijest, srednji vijek, Zagreb, 2003. {{ISBN|953-0-60573-0}}, p. 92</ref> Непосредно пред почетокот на соборот, папата испратил двајца свои легати — Јован, бискуп на Анкона, и Леон, бискуп на Палестина — кои им предале покани на словенските владетели, на сплитскиот надбискуп и на другите далматински бискупи.<ref>Zelić-Bučan, Benedikta, Članci i rasprave iz starije hrvatske povijesti, HKD sv. Jeronima, Zagreb, 1994. {{ISBN|953-6111-06-3}}, p.135</ref> На соборот присуствувале хрватскиот крал [[Томислав]], кнезот Михаило од Захумје, како и други неименувани хрватски, српски или далматински градски велможи (''Croatorum atque Serborum/Urborum proceribus''). За време на заседанијата биле разгледани различни прашања поврзани со црковната организација и дисциплина, а биле усвоени вкупно 15 заклучоци. Најважното прашање се однесувало на седиштето на новооснованата црковна покраина на Хрватска и Далмација. Претенденти за митрополитското седиште биле Јован, надбискупот на Сплит, како наследник на Салонитанската црква, која според преданието ја основал свети Домниј, ученик на [[Апостол Петар|свети Петар]]; Формин, бискуп на Задар, како претставник на тогашниот главен град на Далмација; и [[Гргур Нински|Гргур]], бискупот на Нин, чија епархија била територијално најголема. Во првиот член од соборските одлуки било утврдено дека „седиштето на новооснованата црковна покраина ќе ѝ припадне на црквата и градот во кои почиваат моштите на свети Домниј“, односно на сплитскиот надбискуп Јован. Понатаму, членовите 2, 3, 8 и 9 покажуваат дека учесниците постигнале согласност околу границите меѓу поединечните епархии, додека членовите 4 и 5 се однесувале на уредувањето на црковните имоти. Членот 14 ја нагласувал нераскинливата врска меѓу христијанскиот брак и образованието на свештенството, додека членот 15 го регулирал прашањето за брачниот статус на свештениците. Казни за тешки злосторства, како што се убиство на господар, свештеник или владетел, биле предвидени во членовите 6, 7 и 13. Во членот 11 изречно се нагласува дека епископот на Нин бил под јурисдикција на сплитскиот митрополит. Членот 10 забранувал ракополагање и унапредување на свештеници кои не го познавале латинскиот јазик, освен во случај на недостиг од свештенство во одредена област. Оваа одлука била насочена против глаголското свештенство и против свештениците кои богослужеле на словенски јазик, бидејќи папата не го разбирал тој јазик и стравувал дека преку таквото богослужење би можеле да се шират ереси. == Наводи == {{наводи}} 0x3e15jny7b4ypwmiatqt4alety5wqi 5582070 5582068 2026-06-24T21:22:59Z Buli 2648 /* Соборот од 925 */ 5582070 wikitext text/x-wiki Во раниот среден век во [[Сплит]] биле одржани неколку црковни собори, чии одлуки имале значење за целата територија на раното [[Кралство Хрватска (925–1102)|Хрватско Кралство]]. Од 920-тите години Византиското Царство значително ослабело во регионот, поради што царот [[Роман I Лакапин|Роман I]] му ја доверил управата над [[Далмација]] на хрватскиот крал Томислав. Ова му било потребно на [[Томислав]] за да ги обедини црковните власти во Хрватска и Далмација и полесно да ја вклучи Далмација во своето кралство. Овој пренос на власта се потврдува со фактот што византискиот управител на Далмација не е наведен меѓу учесниците во официјалните документи од соборот. == Соборот од 925 == Првиот сплитски црковен собор бил свикан од [[Папа Јован X|папата Јован X]] во 925 година. Главната задача на соборот била да ги реши прашањата поврзани со црковната јурисдикција во Хрватското Кралство, како и да го ограничи користењето на словенскиот јазик и глаголицата во богослужбата.<ref>Goldstein, Ivo, Hrvatski rani srednji vijek, Zagreb, 1995. {{ISBN|953-175-043-2}}, p. 278.-279.</ref><ref>Povijest, srednji vijek, Zagreb, 2003. {{ISBN|953-0-60573-0}}, p. 92</ref> Непосредно пред почетокот на соборот, папата испратил двајца свои легати — Јован, бискуп на Анкона, и Леон, бискуп на Палестина — кои им предале покани на словенските владетели, на сплитскиот надбискуп и на другите далматински бискупи.<ref>Zelić-Bučan, Benedikta, Članci i rasprave iz starije hrvatske povijesti, HKD sv. Jeronima, Zagreb, 1994. {{ISBN|953-6111-06-3}}, p.135</ref> На соборот присуствувале хрватскиот крал [[Томислав]], кнезот Михаило од Захумје, како и други неименувани хрватски, српски или далматински градски велможи (''Croatorum atque Serborum/Urborum proceribus''). За време на заседанијата биле разгледани различни прашања поврзани со црковната организација и дисциплина, а биле усвоени вкупно 15 заклучоци. Најважното прашање се однесувало на седиштето на новооснованата црковна покраина на Хрватска и Далмација. Претенденти за митрополитското седиште биле Јован, надбискупот на Сплит, како наследник на Салонитанската црква, која според преданието ја основал свети Домниј, ученик на [[Апостол Петар|свети Петар]]; Формин, бискуп на Задар, како претставник на тогашниот главен град на Далмација; и [[Гргур Нински|Гргур]], бискупот на Нин, чија епархија била територијално најголема. Во првиот член од соборските одлуки било утврдено дека „седиштето на новооснованата црковна покраина ќе ѝ припадне на црквата и градот во кои почиваат моштите на свети Домниј“, односно на сплитскиот надбискуп Јован. Понатаму, членовите 2, 3, 8 и 9 покажуваат дека учесниците постигнале согласност околу границите меѓу поединечните епархии, додека членовите 4 и 5 се однесувале на уредувањето на црковните имоти. Членот 14 ја нагласувал нераскинливата врска меѓу христијанскиот брак и образованието на свештенството, додека членот 15 го регулирал прашањето за брачниот статус на свештениците. Казни за тешки злосторства, како што се убиство на господар, свештеник или владетел, биле предвидени во членовите 6, 7 и 13. Во членот 11 изречно се нагласува дека епископот на Нин бил под јурисдикција на сплитскиот митрополит. Членот 10 забранувал ракополагање и унапредување на свештеници кои не го познавале латинскиот јазик, освен во случај на недостиг од свештенство во одредена област. Оваа одлука била насочена против глаголското свештенство и против свештениците кои богослужеле на словенски јазик, бидејќи папата не го разбирал тој јазик и стравувал дека преку таквото богослужење би можеле да се шират ереси.<ref>Zelić-Bučan, Benedikta, Članci i rasprave iz starije hrvatske povijesti, HKD sv. Jeronima, Zagreb, 1994. {{ISBN|953-6111-06-3}}, p.136</ref> == Наводи == {{наводи}} jhmvumbcw0gd6m9nd2exsgebfnmqqzc 5582073 5582070 2026-06-24T21:24:48Z Buli 2648 /* Наводи */ 5582073 wikitext text/x-wiki Во раниот среден век во [[Сплит]] биле одржани неколку црковни собори, чии одлуки имале значење за целата територија на раното [[Кралство Хрватска (925–1102)|Хрватско Кралство]]. Од 920-тите години Византиското Царство значително ослабело во регионот, поради што царот [[Роман I Лакапин|Роман I]] му ја доверил управата над [[Далмација]] на хрватскиот крал Томислав. Ова му било потребно на [[Томислав]] за да ги обедини црковните власти во Хрватска и Далмација и полесно да ја вклучи Далмација во своето кралство. Овој пренос на власта се потврдува со фактот што византискиот управител на Далмација не е наведен меѓу учесниците во официјалните документи од соборот. == Соборот од 925 == Првиот сплитски црковен собор бил свикан од [[Папа Јован X|папата Јован X]] во 925 година. Главната задача на соборот била да ги реши прашањата поврзани со црковната јурисдикција во Хрватското Кралство, како и да го ограничи користењето на словенскиот јазик и глаголицата во богослужбата.<ref>Goldstein, Ivo, Hrvatski rani srednji vijek, Zagreb, 1995. {{ISBN|953-175-043-2}}, p. 278.-279.</ref><ref>Povijest, srednji vijek, Zagreb, 2003. {{ISBN|953-0-60573-0}}, p. 92</ref> Непосредно пред почетокот на соборот, папата испратил двајца свои легати — Јован, бискуп на Анкона, и Леон, бискуп на Палестина — кои им предале покани на словенските владетели, на сплитскиот надбискуп и на другите далматински бискупи.<ref>Zelić-Bučan, Benedikta, Članci i rasprave iz starije hrvatske povijesti, HKD sv. Jeronima, Zagreb, 1994. {{ISBN|953-6111-06-3}}, p.135</ref> На соборот присуствувале хрватскиот крал [[Томислав]], кнезот Михаило од Захумје, како и други неименувани хрватски, српски или далматински градски велможи (''Croatorum atque Serborum/Urborum proceribus''). За време на заседанијата биле разгледани различни прашања поврзани со црковната организација и дисциплина, а биле усвоени вкупно 15 заклучоци. Најважното прашање се однесувало на седиштето на новооснованата црковна покраина на Хрватска и Далмација. Претенденти за митрополитското седиште биле Јован, надбискупот на Сплит, како наследник на Салонитанската црква, која според преданието ја основал свети Домниј, ученик на [[Апостол Петар|свети Петар]]; Формин, бискуп на Задар, како претставник на тогашниот главен град на Далмација; и [[Гргур Нински|Гргур]], бискупот на Нин, чија епархија била територијално најголема. Во првиот член од соборските одлуки било утврдено дека „седиштето на новооснованата црковна покраина ќе ѝ припадне на црквата и градот во кои почиваат моштите на свети Домниј“, односно на сплитскиот надбискуп Јован. Понатаму, членовите 2, 3, 8 и 9 покажуваат дека учесниците постигнале согласност околу границите меѓу поединечните епархии, додека членовите 4 и 5 се однесувале на уредувањето на црковните имоти. Членот 14 ја нагласувал нераскинливата врска меѓу христијанскиот брак и образованието на свештенството, додека членот 15 го регулирал прашањето за брачниот статус на свештениците. Казни за тешки злосторства, како што се убиство на господар, свештеник или владетел, биле предвидени во членовите 6, 7 и 13. Во членот 11 изречно се нагласува дека епископот на Нин бил под јурисдикција на сплитскиот митрополит. Членот 10 забранувал ракополагање и унапредување на свештеници кои не го познавале латинскиот јазик, освен во случај на недостиг од свештенство во одредена област. Оваа одлука била насочена против глаголското свештенство и против свештениците кои богослужеле на словенски јазик, бидејќи папата не го разбирал тој јазик и стравувал дека преку таквото богослужење би можеле да се шират ереси.<ref>Zelić-Bučan, Benedikta, Članci i rasprave iz starije hrvatske povijesti, HKD sv. Jeronima, Zagreb, 1994. {{ISBN|953-6111-06-3}}, p.136</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Кралство Хрватска]] 1eoijjqpbq8y44osmm83464lq0y34l7 0 1398260 5582059 2026-06-24T21:14:08Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1332592427|Stipule]]“ 5582059 wikitext text/x-wiki '''Прилисник''' - израсток што обично се наоѓа од двете страни (понекогаш само од едната страна) на основата на стеблото на листот (петиолот). Тие првенствено се наоѓаат кај [[Дикотиледони|дикотиледоните]], а ретки кај [[Монокотиледони|монокотиледоните]]. Прилисниците се сметаат за дел од анатомијата на [[Лист|листот]] на типично [[Скриеносеменици|цветно растение]], иако кај многу видови тие може да бидат незабележливи - или понекогаш целосно отсутни. На другиот крај од скалата се видови како ''Artocarpus elasticus'' каде што прилисниците можат да бидат долги до дваесет сантиметри. (Во некои постари ботанички списи, поимот „прилисник“ се користел поопшто за да се однесува на какви било мали листови или делови од листот, особено [[Прицветник|профили]].) <ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/organographyofpl02goeb|title=Organography of plants, especially of the Archegoniatae and Spermaphyta|last=Goebel, K.E.v.|publisher=Hofner publishing company|year=1969|volume=Part 2 Special organography|location=New York|translator-last=I.B. Balfour|orig-year=1905}}</ref> Поимот го вовел [[Карл Линеј|Линеј]]<ref name="CED">''Concise English Dictionary'' Wordsworth Editions Ltd. 1994, {{ISBN|1-85326-328-1}}</ref> од [[Латински јазик|латинскиот]] ''збор stipula'', слама, стебло. == Видови прилисници == {| |[[Податотека:E_pteroneura_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<br /><span style="font-size:100%;">Жлезден прилисник на ''[[Euphorbia pteroneura]]''</span>]] |[[Податотека:N_Prop_S0162.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилиснички боцки на дрвото мескит ( ''Prosopis pallida'' )</span>]] |[[Податотека:Alchemilla_mollis_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Споени заедно и листовидни прилисници на ''Alchemilla mollis''</span>]] | |} {| |[[Податотека:Rosa_canina_blatt_2005.05.26_11.50.13.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Листовидни стебленца во основата на листот [[Роза|од роза]] ( ''[[Шипка|Rosa canina]]'' )</span>]] |[[Податотека:Jatropha_spicata_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисниците градат жлездени влакна на ''[[Jatropha spicata]]''</span>]] |[[Податотека:Carpinus_betulus_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисници кои ги штитат младите листови од ''Carpinus betulus'' ( европски габер )</span>]] | |} {| |[[Податотека:Monadenium_spectabile_ies.jpg|лево|мини|210x210пкс|<br /><span style="font-size:100%;">Прилиснички 'рбетни кластери на ''[[Euphorbia spectabilis]]''</span>]] |[[Податотека:E_didieroides_ies.jpg|лево|мини|210x210пкс|<span style="font-size:100%;">Прилиснички боцки придружени со боцки од ''Euphorbia didiereoides''</span>]] |[[Податотека:菩提樹_Ficus_religiosa_20210421111446_01.jpg|лево|мини|210x210пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисник на ''Ficus religiosa''.</span> <span style="font-size:100%;">Белио прилисник содржи нов лист и нов прилисник.</span>]] | |} == Општи одлики == Позицијата на прилисниците на растението во голема мера се менува од вид до вид, иако тие често се наоѓаат во близина на основата на листот. Прилисниците се најчести кај дикотиледоните, каде што се појавуваат во парови покрај секој лист. Некои монокотиледонски растенија прикажуваат структури слични на прилисници, но прикажуваат само еден по лист. Постои врска помеѓу анатомијата на стеблото и присуството или отсуството на прилисници: повеќето растенија со ''трилакунарни'' [[Стебло|јазли]] имаат прилисници; видовите со ''унилакунарни'' јазли немаат прилисници.<ref>{{Наведено списание|last=Sinnott, E. W.|last2=I. W. Bailey|year=1914|title=Investigations on the phylogeny of the angiosperms. 3. Nodal anatomy and the morphology of stipules|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/312592|journal=American Journal of Botany|volume=1|issue=9|pages=441–453|doi=10.2307/2435043|jstor=2435043}}</ref> Прилисниците се морфолошки варијабилни и може да се појават како жлезди, лушпи, влакна, боцки или ламинарни (листовидни) структури. Ако еден прилисник се протега низ целото стебло, се нарекува [[охреа]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|title=Plant Form: An Illustrated Guide to Flowering Plant Morphology|last=Bell|first=Adrian D.|date=2008-01-01|publisher=Timber Press|isbn=9780881928501|pages=74–79|language=en|access-date=2020-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414083947/https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|archive-date=2023-04-14}}</ref> == Видови == === Според времетраењето === Трите вида прилисници според времетраењето се кадуцозни, [[Листопадни растенија|листопадни]] и перзистентни. Кадуцозните прилисници паѓаат пред да се одвие листот, додека листопадните прилисници паѓаат веднаш откако ќе се одвие листот. Перзистентните прилисници остануваат прикачени на растението.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/botanysoutherns00darbgoog|title=Botany of the Southern States|last=Darby|first=John|date=1860-01-01|publisher=A.S. Barnes & H.L. Burr|pages=[https://archive.org/details/botanysoutherns00darbgoog/page/n64 59]–61|language=en|quote=Caducous, Deciduous and Persistent stipules.}}</ref> === Според обликот, големината и положбата === Прилисниците може да се сметаат за слободни странични, аднатни, интерпетиоларни, интрапетиоларни, окреатни, лиснати, со пупчести лушпи, тендриларни или бодликави. Прилисникот може да се спои со стеблото или со друг прилисник од истиот јазол. Прилисникот е „аднат“ ако е споен на дел од должината на петеолот, но предната страна е сè уште слободна. Прилисникот е „интерпетиоларен“ ако се наоѓа помеѓу петелките, наместо да биде прикаченана петелките, и главно една петелка од секој лист е споена заедно, па се чини дека има само една петелка помеѓу секој лист.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=9HOmOElZL6IC&q=stipule&pg=PA33|title=How to Identify Trees in Southern Africa|last=Wyk|first=Braam Van|last2=Wyk|first2=Piet Van|date=2007-01-01|publisher=Struik|isbn=9781770072404|pages=33–36|language=en}}</ref> Прилиснкот е „интрапетиоларен“ ако се наоѓа во аголот помеѓу стеблото и петелката. Во овој случај, двата прилисници главно се образуваат заедно и изгледаат како еден прилисник. Прилисникот е „окреатен“ ако еден прилисник изгледа како цврста цевка што се протега целиот околу стеблото. Прилисникот е „листовиден“ ако е сличен на лист. Тие главно се користат за фотосинтеза. Прилисникот се смета за „лушпа од пупка“ ако е тврд или лушпест и ги штити лисните пупки додека се образуваат. Тие главно паѓаат штом листот се одвитка. Прилисникот се смета за „тендиларен“ ако се работи за долги тенки ластари и главно се користат од страна на качувачки растенија. Прилисниците се сметаат за „боцкави“ ако се долги и зашилени. Тие главно се користат за одвраќање на животните. Прилисникот се смета за „абаксијален“, „спротивен“ или „наспроти листот“ ако се наоѓа на спротивната страна од местото каде што листот се среќава со стеблото.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|title=Plant Form: An Illustrated Guide to Flowering Plant Morphology|last=Bell|first=Adrian D.|date=2008-01-01|publisher=Timber Press|isbn=9780881928501|pages=74–79|language=en|access-date=2020-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414083947/https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|archive-date=2023-04-14}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBell2008">Bell, Adrian D. (2008-01-01). [https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76 ''Plant Form: An Illustrated Guide to Flowering Plant Morphology'']. Timber Press. pp.&nbsp;<span class="nowrap">74–</span>79. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780881928501|<bdi>9780881928501</bdi>]]. [https://web.archive.org/web/20230414083947/https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76 Archived] from the original on 2023-04-14<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-10-20</span></span>.</cite></ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.publishyourarticles.net/knowledge-hub/science/what-are-stipules-and-what-are-its-types/4494/|title=What are Stipules and what are its types ?|date=2012-02-14|work=PublishYourArticles.net - Publish Your Articles Now|access-date=2017-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302180420/https://www.publishyourarticles.net/knowledge-hub/science/what-are-stipules-and-what-are-its-types/4494/|archive-date=2021-03-02|language=en-US}}</ref> == Намена на прилисниците == Прилисниците имаат различни функции. Некои прилисници не се добро разбрани или може да бидат трагични. Познато е дека лиснатите прилисници се користат како лисја за производство на енергија за растенијата. Понекогаш прилисниците го штитат следниот лист или пупка додека расте, а потоа паѓаат откако листот ќе се расклопи, како кај тополите-лалиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|title=Plant Form: An Illustrated Guide to Flowering Plant Morphology|last=Bell|first=Adrian D.|date=2008-01-01|publisher=Timber Press|isbn=9780881928501|pages=74–79|language=en|access-date=2020-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414083947/https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|archive-date=2023-04-14}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBell2008">Bell, Adrian D. (2008-01-01). [https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76 ''Plant Form: An Illustrated Guide to Flowering Plant Morphology'']. Timber Press. pp.&nbsp;<span class="nowrap">74–</span>79. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780881928501|<bdi>9780881928501</bdi>]]. [https://web.archive.org/web/20230414083947/https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76 Archived] from the original on 2023-04-14<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-10-20</span></span>.</cite></ref> Прилисниците можат да се користат како ластари за качување од страна на ползачите. Бодливите прилисници можат да се користат за да се заштити растението од животни.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/b21931902|title=A Manual of Botany: Anatomical and Physiological for the Use of Students|last=Brown|first=Robert|date=1874-01-01|publisher=Blackwood|pages=[https://archive.org/details/b21931902/page/149 149]–152|language=en|quote=stipule.}}</ref> == Наводи == == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Stipules}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителна морфологија]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 46trbvj4mpw3l97sgy90skmh7ktnhzs 5582061 5582059 2026-06-24T21:18:06Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5582061 wikitext text/x-wiki '''Прилисник''' — израсток што обично се наоѓа од двете страни (понекогаш само од едната страна) на основата на стеблото на листот (петиолот). Тие првенствено се наоѓаат кај [[Дикотиледони|дикотиледоните]], а ретки кај [[Монокотиледони|монокотиледоните]]. Прилисниците се сметаат за дел од анатомијата на [[Лист|листот]] на типично [[Скриеносеменици|цветно растение]], иако кај многу видови тие може да бидат незабележливи - или понекогаш целосно отсутни. На другиот крај од скалата се видови како ''Artocarpus elasticus'' каде што прилисниците можат да бидат долги до дваесет сантиметри. (Во некои постари ботанички списи, поимот „прилисник“ се користел поопшто за да се однесува на какви било мали листови или делови од листот, особено [[Прицветник|профили]].) <ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/organographyofpl02goeb|title=Organography of plants, especially of the Archegoniatae and Spermaphyta|last=Goebel, K.E.v.|publisher=Hofner publishing company|year=1969|volume=Part 2 Special organography|location=New York|translator-last=I.B. Balfour|orig-year=1905}}</ref> Поимот го вовел [[Карл Линеј|Линеј]]<ref name="CED">''Concise English Dictionary'' Wordsworth Editions Ltd. 1994, {{ISBN|1-85326-328-1}}</ref> од [[Латински јазик|латинскиот]] ''збор stipula'', слама, стебло. == Видови прилисници == {| |[[Податотека:E_pteroneura_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<br /><span style="font-size:100%;">Жлезден прилисник на ''[[Euphorbia pteroneura]]''</span>]] |[[Податотека:N_Prop_S0162.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилиснички боцки на дрвото мескит ( ''Prosopis pallida'' )</span>]] |[[Податотека:Alchemilla_mollis_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Споени заедно и листовидни прилисници на ''Alchemilla mollis''</span>]] | |} {| |[[Податотека:Rosa_canina_blatt_2005.05.26_11.50.13.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Листовидни стебленца во основата на листот [[Роза|од роза]] ( ''[[Шипка|Rosa canina]]'' )</span>]] |[[Податотека:Jatropha_spicata_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисниците градат жлездени влакна на ''[[Jatropha spicata]]''</span>]] |[[Податотека:Carpinus_betulus_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисници кои ги штитат младите листови од ''Carpinus betulus'' ( европски габер )</span>]] | |} {| |[[Податотека:Monadenium_spectabile_ies.jpg|лево|мини|210x210пкс|<br /><span style="font-size:100%;">Прилиснички 'рбетни кластери на ''[[Euphorbia spectabilis]]''</span>]] |[[Податотека:E_didieroides_ies.jpg|лево|мини|210x210пкс|<span style="font-size:100%;">Прилиснички боцки придружени со боцки од ''Euphorbia didiereoides''</span>]] |[[Податотека:菩提樹_Ficus_religiosa_20210421111446_01.jpg|лево|мини|210x210пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисник на ''Ficus religiosa''.</span> <span style="font-size:100%;">Белио прилисник содржи нов лист и нов прилисник.</span>]] | |} == Општи одлики == Позицијата на прилисниците на растението во голема мера се менува од вид до вид, иако тие често се наоѓаат во близина на основата на листот. Прилисниците се најчести кај дикотиледоните, каде што се појавуваат во парови покрај секој лист. Некои монокотиледонски растенија прикажуваат структури слични на прилисници, но прикажуваат само еден по лист. Постои врска помеѓу анатомијата на стеблото и присуството или отсуството на прилисници: повеќето растенија со ''трилакунарни'' [[Стебло|јазли]] имаат прилисници; видовите со ''унилакунарни'' јазли немаат прилисници.<ref>{{Наведено списание|last=Sinnott, E. W.|last2=I. W. Bailey|year=1914|title=Investigations on the phylogeny of the angiosperms. 3. Nodal anatomy and the morphology of stipules|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/312592|journal=American Journal of Botany|volume=1|issue=9|pages=441–453|doi=10.2307/2435043|jstor=2435043}}</ref> Прилисниците се морфолошки варијабилни и може да се појават како жлезди, лушпи, влакна, боцки или ламинарни (листовидни) структури. Ако еден прилисник се протега низ целото стебло, се нарекува [[охреа]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|title=Plant Form: An Illustrated Guide to Flowering Plant Morphology|last=Bell|first=Adrian D.|date=2008-01-01|publisher=Timber Press|isbn=9780881928501|pages=74–79|language=en|access-date=2020-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414083947/https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|archive-date=2023-04-14}}</ref> == Видови == === Според времетраењето === Трите вида прилисници според времетраењето се кадуцозни, [[Листопадни растенија|листопадни]] и перзистентни. Кадуцозните прилисници паѓаат пред да се одвие листот, додека листопадните прилисници паѓаат веднаш откако ќе се одвие листот. Перзистентните прилисници остануваат прикачени на растението.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/botanysoutherns00darbgoog|title=Botany of the Southern States|last=Darby|first=John|date=1860-01-01|publisher=A.S. Barnes & H.L. Burr|pages=[https://archive.org/details/botanysoutherns00darbgoog/page/n64 59]–61|language=en|quote=Caducous, Deciduous and Persistent stipules.}}</ref> === Според обликот, големината и положбата === Прилисниците може да се сметаат за слободни странични, аднатни, интерпетиоларни, интрапетиоларни, окреатни, лиснати, со пупчести лушпи, тендриларни или бодликави. Прилисникот може да се спои со стеблото или со друг прилисник од истиот јазол. Прилисникот е „аднат“ ако е споен на дел од должината на петеолот, но предната страна е сè уште слободна. Прилисникот е „интерпетиоларен“ ако се наоѓа помеѓу петелките, наместо да биде прикаченана петелките, и главно една петелка од секој лист е споена заедно, па се чини дека има само една петелка помеѓу секој лист.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=9HOmOElZL6IC&q=stipule&pg=PA33|title=How to Identify Trees in Southern Africa|last=Wyk|first=Braam Van|last2=Wyk|first2=Piet Van|date=2007-01-01|publisher=Struik|isbn=9781770072404|pages=33–36|language=en}}</ref> Прилиснкот е „интрапетиоларен“ ако се наоѓа во аголот помеѓу стеблото и петелката. Во овој случај, двата прилисници главно се образуваат заедно и изгледаат како еден прилисник. Прилисникот е „окреатен“ ако еден прилисник изгледа како цврста цевка што се протега целиот околу стеблото. Прилисникот е „листовиден“ ако е сличен на лист. Тие главно се користат за фотосинтеза. Прилисникот се смета за „лушпа од пупка“ ако е тврд или лушпест и ги штити лисните пупки додека се образуваат. Тие главно паѓаат штом листот се одвитка. Прилисникот се смета за „тендиларен“ ако се работи за долги тенки ластари и главно се користат од страна на качувачки растенија. Прилисниците се сметаат за „боцкави“ ако се долги и зашилени. Тие главно се користат за одвраќање на животните. Прилисникот се смета за „абаксијален“, „спротивен“ или „наспроти листот“ ако се наоѓа на спротивната страна од местото каде што листот се среќава со стеблото.<ref name=":0"/> == Намена на прилисниците == Прилисниците имаат различни функции. Некои прилисници не се добро разбрани или може да бидат трагични. Познато е дека лиснатите прилисници се користат како лисја за производство на енергија за растенијата. Понекогаш прилисниците го штитат следниот лист или пупка додека расте, а потоа паѓаат откако листот ќе се расклопи, како кај тополите-лалиња.<ref name=":0"/> Прилисниците можат да се користат како ластари за качување од страна на ползачите. Бодливите прилисници можат да се користат за да се заштити растението од животни.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/b21931902|title=A Manual of Botany: Anatomical and Physiological for the Use of Students|last=Brown|first=Robert|date=1874-01-01|publisher=Blackwood|pages=[https://archive.org/details/b21931902/page/149 149]–152|language=en|quote=stipule.}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Stipules}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителна морфологија]] 4ldrajwde5v05dkc9p2fa5d12894v45 5582063 5582061 2026-06-24T21:18:27Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5582063 wikitext text/x-wiki '''Прилисник''' — израсток што обично се наоѓа од двете страни (понекогаш само од едната страна) на основата на стеблото на листот (петиолот). Тие првенствено се наоѓаат кај [[Дикотиледони|дикотиледоните]], а ретки кај [[Монокотиледони|монокотиледоните]]. Прилисниците се сметаат за дел од анатомијата на [[Лист|листот]] на типично [[Скриеносеменици|цветно растение]], иако кај многу видови тие може да бидат незабележливи - или понекогаш целосно отсутни. На другиот крај од скалата се видови како ''Artocarpus elasticus'' каде што прилисниците можат да бидат долги до дваесет сантиметри. (Во некои постари ботанички списи, поимот „прилисник“ се користел поопшто за да се однесува на какви било мали листови или делови од листот, особено [[Прицветник|профили]].) <ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/organographyofpl02goeb|title=Organography of plants, especially of the Archegoniatae and Spermaphyta|last=Goebel, K.E.v.|publisher=Hofner publishing company|year=1969|volume=Part 2 Special organography|location=New York|translator-last=I.B. Balfour|orig-year=1905}}</ref> Поимот го вовел [[Карл Линеј|Линеј]]<ref name="CED">''Concise English Dictionary'' Wordsworth Editions Ltd. 1994, {{ISBN|1-85326-328-1}}</ref> од [[Латински јазик|латинскиот]] ''збор stipula'', слама, стебло. == Видови прилисници == {| |[[Податотека:E_pteroneura_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<br /><span style="font-size:100%;">Жлезден прилисник на ''[[Euphorbia pteroneura]]''</span>]] |[[Податотека:N_Prop_S0162.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилиснички боцки на дрвото мескит ( ''Prosopis pallida'' )</span>]] |[[Податотека:Alchemilla_mollis_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Споени заедно и листовидни прилисници на ''Alchemilla mollis''</span>]] | |} {| |[[Податотека:Rosa_canina_blatt_2005.05.26_11.50.13.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Листовидни стебленца во основата на листот [[Роза|од роза]] ( ''[[Шипка|Rosa canina]]'' )</span>]] |[[Податотека:Jatropha_spicata_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисниците градат жлездени влакна на ''[[Jatropha spicata]]''</span>]] |[[Податотека:Carpinus_betulus_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисници кои ги штитат младите листови од ''Carpinus betulus'' ( европски габер )</span>]] | |} {| |[[Податотека:Monadenium_spectabile_ies.jpg|лево|мини|210x210пкс|<br /><span style="font-size:100%;">Прилиснички 'рбетни кластери на ''[[Euphorbia spectabilis]]''</span>]] |[[Податотека:E_didieroides_ies.jpg|лево|мини|210x210пкс|<span style="font-size:100%;">Прилиснички боцки придружени со боцки од ''Euphorbia didiereoides''</span>]] |[[Податотека:菩提樹_Ficus_religiosa_20210421111446_01.jpg|лево|мини|210x210пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисник на ''Ficus religiosa''.</span> <span style="font-size:100%;">Белио прилисник содржи нов лист и нов прилисник.</span>]] | |} == Општи одлики == Позицијата на прилисниците на растението во голема мера се менува од вид до вид, иако тие често се наоѓаат во близина на основата на листот. Прилисниците се најчести кај дикотиледоните, каде што се појавуваат во парови покрај секој лист. Некои монокотиледонски растенија прикажуваат структури слични на прилисници, но прикажуваат само еден по лист. Постои врска помеѓу анатомијата на стеблото и присуството или отсуството на прилисници: повеќето растенија со ''трилакунарни'' [[Стебло|јазли]] имаат прилисници; видовите со ''унилакунарни'' јазли немаат прилисници.<ref>{{Наведено списание|last=Sinnott, E. W.|last2=I. W. Bailey|year=1914|title=Investigations on the phylogeny of the angiosperms. 3. Nodal anatomy and the morphology of stipules|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/312592|journal=American Journal of Botany|volume=1|issue=9|pages=441–453|doi=10.2307/2435043|jstor=2435043}}</ref> Прилисниците се морфолошки варијабилни и може да се појават како жлезди, лушпи, влакна, боцки или ламинарни (листовидни) структури. Ако еден прилисник се протега низ целото стебло, се нарекува [[охреа]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|title=Plant Form: An Illustrated Guide to Flowering Plant Morphology|last=Bell|first=Adrian D.|date=2008-01-01|publisher=Timber Press|isbn=9780881928501|pages=74–79|language=en|access-date=2020-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414083947/https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|archive-date=2023-04-14}}</ref> == Видови == === Според времетраењето === Трите вида прилисници според времетраењето се кадуцозни, [[Листопадни растенија|листопадни]] и перзистентни. Кадуцозните прилисници паѓаат пред да се одвие листот, додека листопадните прилисници паѓаат веднаш откако ќе се одвие листот. Перзистентните прилисници остануваат прикачени на растението.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/botanysoutherns00darbgoog|title=Botany of the Southern States|last=Darby|first=John|date=1860-01-01|publisher=A.S. Barnes & H.L. Burr|pages=[https://archive.org/details/botanysoutherns00darbgoog/page/n64 59]–61|language=en|quote=Caducous, Deciduous and Persistent stipules.}}</ref> === Според обликот, големината и положбата === Прилисниците може да се сметаат за слободни странични, аднатни, интерпетиоларни, интрапетиоларни, окреатни, лиснати, со пупчести лушпи, тендриларни или бодликави. Прилисникот може да се спои со стеблото или со друг прилисник од истиот јазол. Прилисникот е „аднат“ ако е споен на дел од должината на петеолот, но предната страна е сè уште слободна. Прилисникот е „интерпетиоларен“ ако се наоѓа помеѓу петелките, наместо да биде прикаченана петелките, и главно една петелка од секој лист е споена заедно, па се чини дека има само една петелка помеѓу секој лист.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=9HOmOElZL6IC&q=stipule&pg=PA33|title=How to Identify Trees in Southern Africa|last=Wyk|first=Braam Van|last2=Wyk|first2=Piet Van|date=2007-01-01|publisher=Struik|isbn=9781770072404|pages=33–36|language=en}}</ref> Прилиснкот е „интрапетиоларен“ ако се наоѓа во аголот помеѓу стеблото и петелката. Во овој случај, двата прилисници главно се образуваат заедно и изгледаат како еден прилисник. Прилисникот е „окреатен“ ако еден прилисник изгледа како цврста цевка што се протега целиот околу стеблото. Прилисникот е „листовиден“ ако е сличен на лист. Тие главно се користат за фотосинтеза. Прилисникот се смета за „лушпа од пупка“ ако е тврд или лушпест и ги штити лисните пупки додека се образуваат. Тие главно паѓаат штом листот се одвитка. Прилисникот се смета за „тендиларен“ ако се работи за долги тенки ластари и главно се користат од страна на качувачки растенија. Прилисниците се сметаат за „боцкави“ ако се долги и зашилени. Тие главно се користат за одвраќање на животните. Прилисникот се смета за „абаксијален“, „спротивен“ или „наспроти листот“ ако се наоѓа на спротивната страна од местото каде што листот се среќава со стеблото.<ref name=":0"/> == Намена на прилисниците == Прилисниците имаат различни функции. Некои прилисници не се добро разбрани или може да бидат трагични. Познато е дека лиснатите прилисници се користат како лисја за производство на енергија за растенијата. Понекогаш прилисниците го штитат следниот лист или пупка додека расте, а потоа паѓаат откако листот ќе се расклопи, како кај тополите-лалиња.<ref name=":0"/> Прилисниците можат да се користат како ластари за качување од страна на ползачите. Бодливите прилисници можат да се користат за да се заштити растението од животни.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/b21931902|title=A Manual of Botany: Anatomical and Physiological for the Use of Students|last=Brown|first=Robert|date=1874-01-01|publisher=Blackwood|pages=[https://archive.org/details/b21931902/page/149 149]–152|language=en|quote=stipule.}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Stipules}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителна морфологија]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] a15e8xpeqimz3yimx4fbix5uascx3rm 5582072 5582063 2026-06-24T21:24:07Z P.Nedelkovski 47736 ситна поправка 5582072 wikitext text/x-wiki '''Прилисник''' — израсток што обично се наоѓа од двете страни (понекогаш само од едната страна) на основата на стеблото на листот (петиолот). Тие првенствено се наоѓаат кај [[Дикотиледони|дикотиледоните]], а ретки кај [[Монокотиледони|монокотиледоните]]. Прилисниците се сметаат за дел од анатомијата на [[Лист|листот]] на типично [[Скриеносеменици|цветно растение]], иако кај многу видови тие може да бидат незабележливи - или понекогаш целосно отсутни. На другиот крај од скалата се видови како ''Artocarpus elasticus'' каде што прилисниците можат да бидат долги до дваесет сантиметри. (Во некои постари ботанички списи, поимот „прилисник“ се користел поопшто за да се однесува на какви било мали листови или делови од листот, особено [[Прицветник|профили]].) <ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/organographyofpl02goeb|title=Organography of plants, especially of the Archegoniatae and Spermaphyta|last=Goebel, K.E.v.|publisher=Hofner publishing company|year=1969|volume=Part 2 Special organography|location=New York|translator-last=I.B. Balfour|orig-year=1905}}</ref> Поимот го вовел [[Карл Линеј|Линеј]]<ref name="CED">''Concise English Dictionary'' Wordsworth Editions Ltd. 1994, {{ISBN|1-85326-328-1}}</ref> од [[Латински јазик|латинскиот]] ''збор stipula'', слама, стебло. == Видови прилисници == {| |[[Податотека:E_pteroneura_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<br /><span style="font-size:100%;">Жлезден прилисник на ''[[Euphorbia pteroneura]]''</span>]] |[[Податотека:N_Prop_S0162.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилиснички боцки на дрвото мескит ( ''Prosopis pallida'' )</span>]] |[[Податотека:Alchemilla_mollis_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Споени заедно и листовидни прилисници на ''Alchemilla mollis''</span>]] | |} {| |[[Податотека:Rosa_canina_blatt_2005.05.26_11.50.13.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Листовидни стебленца во основата на листот [[Роза|од роза]] ( ''[[Шипка|Rosa canina]]'' )</span>]] |[[Податотека:Jatropha_spicata_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисниците градат жлездени влакна на ''[[Jatropha spicata]]''</span>]] |[[Податотека:Carpinus_betulus_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисници кои ги штитат младите листови од ''Carpinus betulus'' ( европски габер )</span>]] | |} {| |[[Податотека:Monadenium_spectabile_ies.jpg|лево|мини|210x210пкс|<br /><span style="font-size:100%;">Прилиснички 'рбетни кластери на ''[[Euphorbia spectabilis]]''</span>]] |[[Податотека:E_didieroides_ies.jpg|лево|мини|210x210пкс|<span style="font-size:100%;">Прилиснички боцки придружени со боцки од ''Euphorbia didiereoides''</span>]] |[[Податотека:菩提樹_Ficus_religiosa_20210421111446_01.jpg|лево|мини|210x210пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисник на ''Ficus religiosa''.</span> <span style="font-size:100%;">Белио прилисник содржи нов лист и нов прилисник.</span>]] | |} == Општи одлики == Позицијата на прилисниците на растението во голема мера се менува од вид до вид, иако тие често се наоѓаат во близина на основата на листот. Прилисниците се најчести кај дикотиледоните, каде што се појавуваат во парови покрај секој лист. Некои монокотиледонски растенија прикажуваат структури слични на прилисници, но прикажуваат само еден по лист. Постои врска помеѓу анатомијата на стеблото и присуството или отсуството на прилисници: повеќето растенија со ''трилакунарни'' [[Стебло|јазли]] имаат прилисници; видовите со ''унилакунарни'' јазли немаат прилисници.<ref>{{Наведено списание|last=Sinnott, E. W.|last2=I. W. Bailey|year=1914|title=Investigations on the phylogeny of the angiosperms. 3. Nodal anatomy and the morphology of stipules|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/312592|journal=American Journal of Botany|volume=1|issue=9|pages=441–453|doi=10.2307/2435043|jstor=2435043}}</ref> Прилисниците се морфолошки варијабилни и може да се појават како жлезди, лушпи, влакна, боцки или ламинарни (листовидни) структури. Ако еден прилисник се протега низ целото стебло, се нарекува [[охреа]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|title=Plant Form: An Illustrated Guide to Flowering Plant Morphology|last=Bell|first=Adrian D.|date=2008-01-01|publisher=Timber Press|isbn=9780881928501|pages=74–79|language=en|access-date=2020-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414083947/https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|archive-date=2023-04-14}}</ref> == Видови == === Според времетраењето === Трите вида прилисници според времетраењето се кадуцозни, [[Листопадни растенија|листопадни]] и перзистентни. Кадуцозните прилисници паѓаат пред да се одвие листот, додека листопадните прилисници паѓаат веднаш откако ќе се одвие листот. Перзистентните прилисници остануваат прикачени на растението.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/botanysoutherns00darbgoog|title=Botany of the Southern States|last=Darby|first=John|date=1860-01-01|publisher=A.S. Barnes & H.L. Burr|pages=[https://archive.org/details/botanysoutherns00darbgoog/page/n64 59]–61|language=en|quote=Caducous, Deciduous and Persistent stipules.}}</ref> === Според обликот, големината и положбата === Прилисниците може да се сметаат за слободни странични, аднатни, интерпетиоларни, интрапетиоларни, окреатни, лиснати, со пупчести лушпи, тендриларни или бодликави. Прилисникот може да се спои со стеблото или со друг прилисник од истиот јазол. Прилисникот е „аднат“ ако е споен на дел од должината на петеолот, но предната страна е сè уште слободна. Прилисникот е „интерпетиоларен“ ако се наоѓа помеѓу петелките, наместо да биде прикаченана петелките, и главно една петелка од секој лист е споена заедно, па се чини дека има само една петелка помеѓу секој лист.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=9HOmOElZL6IC&q=stipule&pg=PA33|title=How to Identify Trees in Southern Africa|last=Wyk|first=Braam Van|last2=Wyk|first2=Piet Van|date=2007-01-01|publisher=Struik|isbn=9781770072404|pages=33–36|language=en}}</ref> Прилиснкот е „интрапетиоларен“ ако се наоѓа во аголот помеѓу стеблото и петелката. Во овој случај, двата прилисници главно се образуваат заедно и изгледаат како еден прилисник. Прилисникот е „окреатен“ ако еден прилисник изгледа како цврста цевка што се протега целиот околу стеблото. Прилисникот е „листовиден“ ако е сличен на лист. Тие главно се користат за фотосинтеза. Прилисникот се смета за „лушпа од пупка“ ако е тврд или лушпест и ги штити лисните пупки додека се образуваат. Тие главно паѓаат штом листот се одвитка. Прилисникот се смета за „тендиларен“ ако се работи за долги тенки ластари и главно се користат од страна на качувачки растенија. Прилисниците се сметаат за „боцкави“ ако се долги и зашилени. Тие главно се користат за одвраќање на животните. Прилисникот се смета за „абаксијален“, „спротивен“ или „наспроти листот“ ако се наоѓа на спротивната страна од местото каде што листот се среќава со стеблото.<ref name=":0"/> == Намена на прилисниците == Прилисниците имаат различни функции. Некои прилисници не се добро разбрани или може да бидат трагични. Познато е дека лиснатите прилисници се користат како лисја за производство на енергија за растенијата. Понекогаш прилисниците го штитат следниот лист или пупка додека расте, а потоа паѓаат откако листот ќе се расклопи, како кај тополите-лалиња.<ref name=":0"/> Прилисниците можат да се користат како ластари за качување од страна на ползачите. Бодливите прилисници можат да се користат за да се заштити растението од животни.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/b21931902|title=A Manual of Botany: Anatomical and Physiological for the Use of Students|last=Brown|first=Robert|date=1874-01-01|publisher=Blackwood|pages=[https://archive.org/details/b21931902/page/149 149]–152|language=en|quote=stipule.}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Рвр|Stipules}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителна морфологија]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] 4qm1byta3n46rd587xepfovlf3f4lhj 0 1398261 5582062 2026-06-24T21:18:24Z Joker from Debar 134439 Создадена страница со: {{Infobox football biography 3 | playername = Џулијано Симеоне | image = [[Податотека:Giuliano Simeone, FC Salzburg vs. Atletico Madrid (2025-01-29 UEFA Championsleague) 53 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Џулијано Симеоне Балдини<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Sq... 5582062 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Џулијано Симеоне | image = [[Податотека:Giuliano Simeone, FC Salzburg vs. Atletico Madrid (2025-01-29 UEFA Championsleague) 53 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Џулијано Симеоне Балдини<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Argentina (ARG) |publisher=[[FIFA]] |page=1 |date=18 November 2022 |access-date=18 November 2022 |archive-date=18 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |url-status=live}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2002|12|18}} | cityofbirth = {{роден во|Рим|}} | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | height = {{height|m=1.73}} | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | currentclub = {{Fb team Atletico Madrid}} | clubnumber = 20 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team River Plate}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Atletico Madrid}} | years1 = 2021-2022 | caps1 = 51 | goals1 = 29 | clubs1 = {{Fb team Atletico Madrid B}} | years2 = 2022- | caps2 = 65 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Atletico Madrid}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 36 | goals3 = 9 | clubs3 = →{{Fb team Real Zaragoza}} | years4 = 2023-2024 | caps4 = 14 | goals4 = 1 | clubs4 = →{{Fb team Alaves}} | nationalyears1 = 2024- | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 2 | nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 23 години|Аргентина 23]] | nationalyears2 = 2024 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 1 | nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина (олимп.)]] | nationalyears3 = 2024- | nationalcaps3 = 13 | nationalgoals3 = 2 | nationalteam3 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] }} '''Џулијано Симеоне Балдини''' (роден на [[18 декември]] [[2002]], во [[Рим]]) — [[Аргентина|аргентински]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на {{Fb team (N) Atletico Madrid}} и на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|аргентинската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Рим]], во време кога неговиот татко [[Диего Симеоне]], исто така [[Аргентина|аргентински]] фудбалер и репрезентативец, играл за екипата на [[СС Лацио|Лацио]].<ref name=Goal>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/giuliano-simeone-cholo-teenage-son-success-atletico-madrid/z9js5diuim2j12rzwxajj2mnu |title=Giuliano Simeone: Can Cholo's teenage son be a success at Atletico Madrid? |publisher=[[Goal (website)|Goal]] |date=5 October 2021 |accessdate=21 January 2022}}</ref> Тој е третото дете на, Диего и [[Модел (личност)|моделот]] Каролина Балдини. Неговите постари браќа Џанлука и [[Џовани Симеоне|Џовани]], исто така, се фудбалери.<ref>{{cite web|url=https://www.hola.com/actualidad/2016093088722/cholo-simeone-hijos/|title=Tres futbolistas y un biberón... ¿Conoces a los hijos de Simeone?|language=es}}</ref> На четиригодишна возраст, Симеоне се вратил во Аргентина да живее со својата мајка,<ref name=Goal/> каде ја започнал својата фудбалска кариера во екипата на [[Клуб Атлетико Ривер Плејт|Ривер Плејт]].<ref>{{cite web |url=https://www.tycsports.com/river-plate/river-quien-es-giuliano-simeone-el-hijo-que-el-cholo-se-llevo-al-atletico-de-madrid-id402462.html |title=Quién es Giuliano Simeone, el hijo que el Cholo se llevó de River a Atlético de Madrid |trans-title=Who is Giuliano Simeone, the son that ''Cholo'' took from River to Atlético de Madrid |publisher=[[TyC Sports]] |language=es |date=2 January 2022 |accessdate=21 January 2022}}</ref> Во септември 2019 година, тој се преселил во младинските категории на [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]];<ref>{{cite web |url=https://en.as.com/en/2019/09/11/soccer/1568196001_199869.html |title=Giuliano Simeone quits River Plate "without permission" to join Atlético de Madrid's youth team |publisher=[[Diario AS]] |date=11 September 2019 |accessdate=21 January 2022}}</ref> бидејќи не потпишал професионален договор со Ривер, клубот не можел да го задржи, а трансферот подоцна бил одобрен од [[ФИФА]].<ref name=Marca>{{cite web |url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2019/09/12/5d7a6a56268e3e0c238b45db.html |title=FIFA approve Giuliano Simeone's move to Atletico Madrid |publisher=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=12 September 2019 |accessdate=21 January 2022}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Аргентина |image3= Flag of Argentina.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/simeone-giuliano/IJTJu41i/ Џулијано Симеоне на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/giuliano-simeone/profil/spieler/742201 Џулијано Симеоне на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/323838/giuliano-simeone Џулијано Симеоне на espn] *[https://www.whoscored.com/players/422918/show/giuliano-simeone Џулијано Симеоне на whoscored] {{Состав на ФК Атлетико Мадрид}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Симеоне, Џулијано}} [[Категорија:Фудбалери на ФК Атлетико Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Сарагоса]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Алавес]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] qu63y1gommnu86dnfpug2gy2d2rj0qn 5582082 5582062 2026-06-24T21:36:31Z Carshalton 30527 5582082 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Џулијано Симеоне | image = [[Податотека:Giuliano Simeone, FC Salzburg vs. Atletico Madrid (2025-01-29 UEFA Championsleague) 53 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Џулијано Симеоне Балдини<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Argentina (ARG) |publisher=[[FIFA]] |page=1 |date=18 November 2022 |access-date=18 November 2022 |archive-date=18 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |url-status=live}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2002|12|18}} | cityofbirth = {{роден во|Рим|}} | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | height = {{height|m=1.73}} | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | currentclub = {{Fb team Atletico Madrid}} | clubnumber = 20 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team River Plate}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Atletico Madrid}} | years1 = 2021-2022 | caps1 = 51 | goals1 = 29 | clubs1 = {{Fb team Atletico Madrid B}} | years2 = 2022- | caps2 = 65 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Atletico Madrid}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 36 | goals3 = 9 | clubs3 = →{{Fb team Real Zaragoza}} | years4 = 2023-2024 | caps4 = 14 | goals4 = 1 | clubs4 = →{{Fb team Alaves}} | nationalyears1 = 2024- | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 2 | nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 23 години|Аргентина 23]] | nationalyears2 = 2024 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 1 | nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина (олимп.)]] | nationalyears3 = 2024- | nationalcaps3 = 13 | nationalgoals3 = 2 | nationalteam3 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] }} '''Џулијано Симеоне Балдини''' (роден на [[18 декември]] [[2002]], во [[Рим]]) — [[Аргентина|аргентински]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на {{Fb team (N) Atletico Madrid}} и на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|аргентинската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Рим]], во време кога неговиот татко [[Диего Симеоне]], исто така [[Аргентина|аргентински]] фудбалер и репрезентативец, играл за екипата на [[СС Лацио|Лацио]].<ref name=Goal>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/giuliano-simeone-cholo-teenage-son-success-atletico-madrid/z9js5diuim2j12rzwxajj2mnu |title=Giuliano Simeone: Can Cholo's teenage son be a success at Atletico Madrid? |publisher=[[Goal (website)|Goal]] |date=5 October 2021 |accessdate=21 January 2022}}</ref> Тој е третото дете на, Диего и [[Модел (личност)|моделот]] Каролина Балдини. Неговите постари браќа Џанлука и [[Џовани Симеоне|Џовани]], исто така, се фудбалери.<ref>{{cite web|url=https://www.hola.com/actualidad/2016093088722/cholo-simeone-hijos/|title=Tres futbolistas y un biberón... ¿Conoces a los hijos de Simeone?|language=es}}</ref> На четиригодишна возраст, Симеоне се вратил во Аргентина да живее со својата мајка,<ref name=Goal/> каде ја започнал својата фудбалска кариера во екипата на [[Клуб Атлетико Ривер Плејт|Ривер Плејт]].<ref>{{cite web |url=https://www.tycsports.com/river-plate/river-quien-es-giuliano-simeone-el-hijo-que-el-cholo-se-llevo-al-atletico-de-madrid-id402462.html |title=Quién es Giuliano Simeone, el hijo que el Cholo se llevó de River a Atlético de Madrid |trans-title=Who is Giuliano Simeone, the son that ''Cholo'' took from River to Atlético de Madrid |publisher=[[TyC Sports]] |language=es |date=2 January 2022 |accessdate=21 January 2022}}</ref> Во септември 2019 година, тој се преселил во младинските категории на [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]];<ref>{{cite web |url=https://en.as.com/en/2019/09/11/soccer/1568196001_199869.html |title=Giuliano Simeone quits River Plate "without permission" to join Atlético de Madrid's youth team |publisher=[[Diario AS]] |date=11 September 2019 |accessdate=21 January 2022}}</ref> бидејќи не потпишал професионален договор со Ривер, клубот не можел да го задржи, а трансферот подоцна бил одобрен од [[ФИФА]].<ref name=Marca>{{cite web |url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2019/09/12/5d7a6a56268e3e0c238b45db.html |title=FIFA approve Giuliano Simeone's move to Atletico Madrid |publisher=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=12 September 2019 |accessdate=21 January 2022}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Аргентина |image3= Flag of Argentina.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/simeone-giuliano/IJTJu41i/ Џулијано Симеоне на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/giuliano-simeone/profil/spieler/742201 Џулијано Симеоне на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/323838/giuliano-simeone Џулијано Симеоне на espn] *[https://www.whoscored.com/players/422918/show/giuliano-simeone Џулијано Симеоне на whoscored] {{Состав на ФК Атлетико Мадрид}} {{Состав на Аргентина на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Симеоне, Џулијано}} [[Категорија:Фудбалери на ФК Атлетико Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Сарагоса]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Алавес]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] geaolxdd98snba5apms55hbzqe96smo 1 1398262 5582065 2026-06-24T21:18:56Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5582065 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 10 1398263 5582080 2026-06-24T21:35:35Z Carshalton 30527 Создадена страница со: {{National squad | name = Состав на Аргентина на Светското првенство 2026 | bg = white | fg = #0074E7 | bordercolor = black | country = Аргентина | comp link = Светско првенство во фудбал 2026 | comp = СП 2026 | p1 = [[Хуан Мусо|Мусо]] | p2 = [[Маркос Сенеси|Сенеси]] | p3... 5582080 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = Состав на Аргентина на Светското првенство 2026 | bg = white | fg = #0074E7 | bordercolor = black | country = Аргентина | comp link = Светско првенство во фудбал 2026 | comp = СП 2026 | p1 = [[Хуан Мусо|Мусо]] | p2 = [[Маркос Сенеси|Сенеси]] | p3 = [[Николас Таљафико|Таљафико]] | p4 = [[Гонсало Монтиел|Монтиел]] | p5 = [[Леандро Паредес|Паредес]] | p6 = [[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] | p7 = [[Родриго Де Паул|Де Паул]] | p8 = [[Валентин Барко|Барко]] | p9 = [[Хулијан Алварес|Алварес]] | p10 = [[Лионел Меси|Меси]]&nbsp;{{Капитен}} | p11 = [[Џовани Ло Селсо|Ло Селсо]] | p12 = [[Херонимо Рули|Рули]] | p13 = [[Кристијан Ромеро|Ромеро]] | p14 = [[Ексекиел Паласиос|Паласиос]] | p15 = [[Николас Гонсалес (фудбалер 1998)|Гонсалес]] | p16 = [[Тијаго Алмада|Алмада]] | p17 = [[Џулијано Симеоне|Симеоне]] | p18 = [[Нико Пас|Пас]] | p19 = [[Николас Отаменди|Отаменди]] | p20 = [[Алексис Макалистер|Макалистер]] | p21 = [[Хосе Мануел Лопес|Лопес]] | p22 = [[Лаутар Мартинес|Ла. Мартинес]] | p23 = [[Емилијано Мартинес|Е. Мартинес]] | p24 = [[Енцо Фернандес|Фернандес]] | p25 = [[Факундо Медина|Медина]] | p26 = [[Науел Молина|Молина]] | coach = [[Лионел Скалони|Скалони]] }}<noinclude> {{Squad maintenance}} [[Категорија:Предлошки за аргентински фудбал|ФИФА СП 2026]] [[Категорија:Предлошки за земјите учеснички на СП 2026|Аргентина]] </noinclude> lbas0oxhjc5j6b7s6r33eug5bblxdgr 5582083 5582080 2026-06-24T21:37:06Z Carshalton 30527 5582083 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = Состав на Аргентина на Светското првенство 2026 | bg = white | fg = #0074E7 | bordercolor = black | country = Аргентина | comp link = Светско првенство во фудбал 2026 | comp = СП 2026 | p1 = [[Хуан Мусо|Мусо]] | p2 = [[Маркос Сенеси|Сенеси]] | p3 = [[Николас Таљафико|Таљафико]] | p4 = [[Гонсало Монтиел|Монтиел]] | p5 = [[Леандро Паредес|Паредес]] | p6 = [[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] | p7 = [[Родриго Де Паул|Де Паул]] | p8 = [[Валентин Барко|Барко]] | p9 = [[Хулијан Алварес|Алварес]] | p10 = [[Лионел Меси|Меси]]&nbsp;{{Капитен}} | p11 = [[Џовани Ло Селсо|Ло Селсо]] | p12 = [[Херонимо Рули|Рули]] | p13 = [[Кристијан Ромеро|Ромеро]] | p14 = [[Ексекиел Паласиос|Паласиос]] | p15 = [[Николас Гонсалес|Гонсалес]] | p16 = [[Тијаго Алмада|Алмада]] | p17 = [[Џулијано Симеоне|Симеоне]] | p18 = [[Нико Пас|Пас]] | p19 = [[Николас Отаменди|Отаменди]] | p20 = [[Алексис Макалистер|Макалистер]] | p21 = [[Хосе Мануел Лопес|Лопес]] | p22 = [[Лаутар Мартинес|Ла. Мартинес]] | p23 = [[Емилијано Мартинес|Е. Мартинес]] | p24 = [[Енцо Фернандес|Фернандес]] | p25 = [[Факундо Медина|Медина]] | p26 = [[Науел Молина|Молина]] | coach = [[Лионел Скалони|Скалони]] }}<noinclude> {{Squad maintenance}} [[Категорија:Предлошки за аргентински фудбал|ФИФА СП 2026]] [[Категорија:Предлошки за земјите учеснички на СП 2026|Аргентина]] </noinclude> rkk8ux15zea6s6gl66uf65oo3g8jhd8 0 1398264 5582107 2026-06-24T23:17:43Z SpectralWiz 106165 Создадена страница со: {{Infobox person | name = Апостол Лаговски | native_name = Αποστόλης Λογγιανός | native_name_lang = el | image = | image_size = 200п | image_upright = | landscape = | caption = | birth_name = | birth_date = втора половина на [[XVIII век]] | birth_place = [[Лагот]], Отоманско Царств... 5582107 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Апостол Лаговски | native_name = Αποστόλης Λογγιανός | native_name_lang = el | image = | image_size = 200п | image_upright = | landscape = | caption = | birth_name = | birth_date = втора половина на [[XVIII век]] | birth_place = [[Лагот]], [[Отоманско Царство]] | baptised = | death_date = [[XIX век]] | death_place = | monuments = | nationality = [[Отоманско Царство|Отоманец]] | ethnicity = [[Македонец]] | other_names = | siglum = | citizenship = | education = | alma_mater = | occupation = [[зограф]] и [[иконописец]] | years_active = | era = | employer = | organization = | known_for = | notable_works = во текстот | style = | title = | term = | predecessor = | successor = | spouse = | children = | mother = | father = | relatives = | family = | callsign = | awards = | website = | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''Апостол Лаговски''' или '''Апостол Л’готски''' ({{Langx|el|Αποστόλης Λογγιανός}}) — [[Македонци|македонски]] [[зограф]] и [[иконописец]] од XVIII век.<ref>{{Наведено списание|last=Kίσσας|first=Σωτήρης|year=1983|month=Mάιος|title=Πολιτιστικές και καλλιτεχνικές σχέσεις Θεσσαλονίκης και Σλάβων|journal=Aρχαιολογία, Aφιέρωμα στη Θεσσαλονίκη|issue=7|pages=47|url=http://www.archaiologia.gr/wp-content/uploads/2011/06/7-8.pdf|lang-hide=1|lang=el}}</ref><ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.culture.gr/DocLib/taxidevodas_me_tous_zografous.pdf|title=Ταξιδεύοντας με τους ζωγράφους|work=Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Εφορεία Αρχαιοτήτων Κιλκίς|accessdate=25 јуни 2026}}</ref> == Животопис == [[Податотека:Virgin Mary on the throne Apostolis Longianos 02.jpg|мини|„Пресв. Богородица на престол“, 1772 г., темпера на дрво, размери 61,5/44,5 см]] Роден е во втората половина на XVII век<ref name=":0" /> во [[Македонци|македонско]] семејство во селото [[Лагот]], [[Воденско]], тогаш во [[Отоманското Царство]], денес во [[Грција]]. Живеел во [[Солун]].<ref name=":2">{{cite book|title=Гръцки зографи в България след 1453 г|last=Мутафов|first=Емануел Стефанов|publisher=Институт за изкуствознание при Българската академия на науките|year=2008|isbn=9548594129, 9789548594127|location=София|pages=71|coauthors=Иванка Йорданова Гергова, Александър Куюмджиев, Елена Попова, Елена Иванова Генова, Димитриос Гонис}}</ref> Се потпишувал како ''Апостолис Лонгијанос Водениотис'' (Αποστόλης Λογγιάνος Βοδενιώτης), односно ''Апостол Лаговски Воденски''.<ref name=":2" /> Автор е на иконите „Пресв. Богородица на Света Гора со сцени од нејзиниот живот“ (1772) и „Пресв. Богородица на престол“ (1775), кои денес се чуваат во [[Градска уметничка галерија (Пловдив)|Градската галерија]] во [[Пловдив]], [[Бугарија]].<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.galleryplovdiv.com/bg/expositions/view/318/sv_bogorodica_na_tron/?author_id=738|title=Апостолис Лонгианос Водениотис (1772, 1775)|work=Градската художествена галерия Пловдив|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714122028/http://www.galleryplovdiv.com/bg/expositions/view/318/sv_bogorodica_na_tron/?author_id=738|archive-date=14 јули 2014|accessdate=25 јуни 2026}}</ref> Негови дела денес се наоѓаат уште во [[Кожани]] и [[Солун]]. Творел во периодот од околу 1750 до 1778 г.<ref>{{Наведено списание|last=Поповска-Коробар|first=Викторија|authorlink=|coauthors=|year=|month=|title=За иконостасот на црквата Св. Ѓорѓи во Лазарополе|journal=Патримониум.мк|volume=|location=Скопје|issue=11|pages=226|doi=|id=|url=https://www.academia.edu/5260760/_._On_the_Iconostasis_in_the_Church_of_St_George_at_Lazaropole|format=|accessdate=}}</ref> Видливо е западното влијание врз светогледот на иконописецот, на што посочуваат бравурозните барокни рамки во композицијата и сцената со крунисувањето на [[Богородица]] на иконата „Пресв. Богородица на престол“.<ref name=":1" /> Починал во почетокот на XIX век.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лаговски, Апостол}} [[Категорија:Македонски зографи]] [[Категорија:Македонски иконописци]] iy4fgyz41l0mm73c0tv7d1f0kxp7yzk 0 1398265 5582110 2026-06-24T23:28:35Z Almir Mirtoski 133996 /* */ https://carsijatimes.mk/aktuelno/almir-mirtoski-od-lisichani-se-stekna-so-titulata-hafiz-i-dobi-idhaza-od-al-azhar/?fbclid=IwdGRjcASpR11jbGNrBKlHUWV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHhXLBOA5GN8AZNDNvlj0Te94px3MKKp4z2aWTYlqloPbkTcsYeiN2iORPgoU_aem_IVvhbozr35wJrFKmh3AqIg 5582110 wikitext text/x-wiki {{Ве молиме оставете го овој ред ваков како што е}} 9z3tq79kv3jwf7kpv46lksnz7w9fmxg 0 1398266 5582157 2026-06-25T04:35:08Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306463621|Sedum hispanicum]]“ 5582157 wikitext text/x-wiki '''''Sedum hispanicum''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се среќава од јужно-централна и југоисточна [[Европа]] до [[Иран]] и [[Арапски Полуостров|Арапскиот Полуостров]]. И покрај неговиот специфичен епитет хиспаникум, ова растение не е [[Домороден вид|автохтоно]] во [[Шпанија]].<ref name="POWO_275520-1">{{Наведен POWO|id=275520-1}}</ref> == Опис и распространетост == ''Sedum hispanicum'' е најчесто [[Едногодишно растение|едногодишно]] растение, понекогаш [[Двегодишно растение|двегодишно]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]], но тогаш има стерилни гранчиња при основата. Растението може да биде голо, делумно или целосно покриено со жлездести влакна. [[Стебло|Стеблото]] е исправено, достигнува висина до 15 см, може да биде неразгрането или разгрането од основата, покриено со жлездести влакна и густо обраснато со листови. [[Лист|Листовите]] се со сива, сиво-зелена или црвенкава боја, месести и голи, тесни и полуцилиндрични, долги 5-12 мм, на врвот малку заострени, а во основата имаат кратко торбесто проширување. [[Цвет|Цветовите]] се составени од 6-9 делови, речиси приседнати, собрани во цимозни [[Соцветие|соцветија]] со 1-8 цветови; дршките им се многу кратки, голи или покриени со жлездести влакна. Ливчињата на чашката се триаглести до ланцетни, долги 1,5-2 мм, на врвот остро завршуваат и можат да бидат голи или со жлездести влакна. Венечните листови се долги 4-7 мм, ланцетни, постепено се стеснуваат и завршуваат со шилест врв, обично бели или светлорозови, со средна жила и две покуси странични жили кои се црвенкави. Има 12-18 [[Прашник|прашници]], со бели кончести филаменти и розови антери кои подоцна стануваат темновиолетови. Мешунчињата се распоредени како ѕвезда, во основата се многу проширени, бели или розови, покриени со жлездести влакна и имаат долго столпче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1067-1068}}</ref> Цвета од март до јуни. Во [[Македонија]] расте на карпести и каменливи места, покрај шумски рабови и во ретки шуми, на височини до 1800 метри. Се среќава во [[Скопје]] - с. [[Патишка Река]]; [[Скопска Црна Гора]], [[Јакупица]] - [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]]; клисура на р. [[Треска]]; клисура на р. [[Пчиња]] - с. [[Кожле]]; [[Таорска Клисура]]; [[Шар Планина]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; Мавровско; клисура на [[Мавровска Река]]; [[Стогово]]; [[Пелистер]]; [[Кожуф]]; [[Огражден]]; [[Осоговски Планини|Осогово]]; [[Плачковица]]; [[Демир Хисар]] - помеѓу с. [[Железнец]] и с. [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]]; околината на [[Охрид]]; [[Крушево]]; [[Прилеп]] - Дабничка Планина, [[Плетвар]]; [[Кавадарци]] - [[Тиквешко Езеро]]; [[Велес]] - [[Башино Село]]; клисура на р. [[Тополка]]; [[Штип]] - Кумлак и Исар; [[Кочани]] - с. [[Оризари (Кочанско)|Оризари]], [[Кочанска Река]]; [[Гевгелија]] - [[Богданци]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи|refs=<ref name=Tohme14>{{cite book |last1=Tohme |first1=Georges |last2=Tohme |first2=Henriette |date=2014 |title=Illustrated Flora of Lebanon |edition=2nd |publisher=National Council For Scientific Research}}</ref>}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Дебелци]] [[Категорија:Флора на Европа]] liyzkbhuvkvwvqbqxum3vp8bris9xst 5582160 5582157 2026-06-25T04:40:18Z Orce Wiki 121850 5582160 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Sedum hispanicum 2.jpg |image_caption = Sedum hispanicum |genus = Sedum |species = hispanicum |authority = [[Карл Линеј|Карл Линеј]] }} '''''Sedum hispanicum''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Природно се среќава од јужно-централна и југоисточна [[Европа]] до [[Иран]] и [[Арапски Полуостров|Арапскиот Полуостров]]. И покрај неговиот специфичен епитет хиспаникум, ова растение не е [[Домороден вид|автохтоно]] во [[Шпанија]].<ref name="POWO_275520-1">{{Наведен POWO|id=275520-1}}</ref> == Опис и распространетост == ''Sedum hispanicum'' е најчесто [[Едногодишно растение|едногодишно]] растение, понекогаш [[Двегодишно растение|двегодишно]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]], но тогаш има стерилни гранчиња при основата. Растението може да биде голо, делумно или целосно покриено со жлездести влакна. [[Стебло|Стеблото]] е исправено, достигнува висина до 15 см, може да биде неразгрането или разгрането од основата, покриено со жлездести влакна и густо обраснато со листови. [[Лист|Листовите]] се со сива, сиво-зелена или црвенкава боја, месести и голи, тесни и полуцилиндрични, долги 5-12 мм, на врвот малку заострени, а во основата имаат кратко торбесто проширување. [[Цвет|Цветовите]] се составени од 6-9 делови, речиси приседнати, собрани во цимозни [[Соцветие|соцветија]] со 1-8 цветови; дршките им се многу кратки, голи или покриени со жлездести влакна. Ливчињата на чашката се триаглести до ланцетни, долги 1,5-2 мм, на врвот остро завршуваат и можат да бидат голи или со жлездести влакна. Венечните листови се долги 4-7 мм, ланцетни, постепено се стеснуваат и завршуваат со шилест врв, обично бели или светлорозови, со средна жила и две покуси странични жили кои се црвенкави. Има 12-18 [[Прашник|прашници]], со бели кончести филаменти и розови антери кои подоцна стануваат темновиолетови. Мешунчињата се распоредени како ѕвезда, во основата се многу проширени, бели или розови, покриени со жлездести влакна и имаат долго столпче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1067-1068}}</ref> Цвета од март до јуни. Во [[Македонија]] расте на карпести и каменливи места, покрај шумски рабови и во ретки шуми, на височини до 1800 метри. Се среќава во [[Скопје]] - с. [[Патишка Река]]; [[Скопска Црна Гора]], [[Јакупица]] - [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]]; клисура на р. [[Треска]]; клисура на р. [[Пчиња]] - с. [[Кожле]]; [[Таорска Клисура]]; [[Шар Планина]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] - [[Крчин]]; Мавровско; клисура на [[Мавровска Река]]; [[Стогово]]; [[Пелистер]]; [[Кожуф]]; [[Огражден]]; [[Осоговски Планини|Осогово]]; [[Плачковица]]; [[Демир Хисар]] - помеѓу с. [[Железнец]] и с. [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]]; околината на [[Охрид]]; [[Крушево]]; [[Прилеп]] - Дабничка Планина, [[Плетвар]]; [[Кавадарци]] - [[Тиквешко Езеро]]; [[Велес]] - [[Башино Село]]; клисура на р. [[Тополка]]; [[Штип]] - Кумлак и Исар; [[Кочани]] - с. [[Оризари (Кочанско)|Оризари]], [[Кочанска Река]]; [[Гевгелија]] - [[Богданци]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum Hispanicum.jpg| Sedum Hispanicum Податотека:Sedum hispanicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum hispanicum Податотека:Sedum hispanicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum hispanicum Податотека:Sedum hispanicum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum hispanicum Податотека:Sedum hispanicum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum hispanicum Податотека:Sedum hispanicum 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum hispanicum </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Дебелци]] [[Категорија:Флора на Европа]] ooyhwu2ks02yvcrgmy2sge4j513gdnr 1 1398267 5582161 2026-06-25T04:40:38Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5582161 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398268 5582168 2026-06-25T05:02:14Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sv:Special:Redirect/revision/58305629|Sedum laconicum]]“ 5582168 wikitext text/x-wiki '''''Sedum laconicum''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Опис и распространетост ''Sedum laconicum'' е ниско растение без влакна, високо од 5 до 15 см. Цветните стебленца се исправени, неразгранети или разгранети од основата, при основата свиени во лак, со густо поставени листови. [[Лист|Листовите]] се тесни, ланцетни до линејни, речиси цилиндрични, долги 5-8 мм, на врвот заоблени, во основата со шпоресто продолжение, распоредени спирално и преклопени, често со црвенкава боја. [[Цвет|Цветовите]] се собрани во 2 или повеќе кратки цимозни [[Соцветие|соцветија]] со 1-6 цветови, понекогаш има само едно соцветие, а под нив, во пазувите на листовите, се развиваат кратки цимозни гранчиња со 1-3 цветови. Цветовите се составени од 5 делови, речиси приседнати или со многу кратки дршки. Ливчињата на чашката се јајцевидни, долги 2-3 мм, со заоблен врв. Венечните листови се светложолти, најчесто со црвена средна жила, долги 3-5 мм, ланцетни и завршуваат со остар врв. Има 10 [[Прашник|прашници]], со бели кончести филаменти и жолти антери. Мешунчињата се пократки од венечните листови, делумно распоредени и без влакна. Столпчињата се тенки и долги 0,5-0,8 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1056}}</ref> Расте на варовнички карпести терени, на надморска височина околу 2000 метри. Овој вид се среќава единствено на планината [[Галичица]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве подвидови: * ''Sedum laconicum laconicum'' * ''Sedum laconicum pallidum'' == Наводи == <references> <ref name="COL">{{webbref|url=http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16730989|titel=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|hämtdatum=26 May 2014|författare=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|datum=2014|verk=|utgivare=Species 2000: Reading, UK.}}</ref> <ref name="source">{{Webbref|url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/|titel=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World|hämtdatum=2014-08-25|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/|arkivdatum=2019-03-18}}</ref> </references> [[Категорија:Дебелци]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] ev5j8tgk04mjc19wgdxqwq6r1s7ik72 5582170 5582168 2026-06-25T05:07:02Z Orce Wiki 121850 5582170 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Sedum laconicum'' | status = | image = Sedum laconicum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg | image_caption = Хербариумски примерок на Sedum laconicum | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Saxifragales | familia_sv = | familia = Crassulaceae | genus_sv = | genus = Sedum | species_sv = | species = '''Sedum laconicum''' | taxon = Sedum laconicum | taxon_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }}'''''Sedum laconicum''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). == Опис и распространетост == ''Sedum laconicum'' е ниско растение без влакна, високо од 5 до 15 см. Цветните стебленца се исправени, неразгранети или разгранети од основата, при основата свиени во лак, со густо поставени листови. [[Лист|Листовите]] се тесни, ланцетни до линејни, речиси цилиндрични, долги 5-8 мм, на врвот заоблени, во основата со шпоресто продолжение, распоредени спирално и преклопени, често со црвенкава боја. [[Цвет|Цветовите]] се собрани во 2 или повеќе кратки цимозни [[Соцветие|соцветија]] со 1-6 цветови, понекогаш има само едно соцветие, а под нив, во пазувите на листовите, се развиваат кратки цимозни гранчиња со 1-3 цветови. Цветовите се составени од 5 делови, речиси приседнати или со многу кратки дршки. Ливчињата на чашката се јајцевидни, долги 2-3 мм, со заоблен врв. Венечните листови се светложолти, најчесто со црвена средна жила, долги 3-5 мм, ланцетни и завршуваат со остар врв. Има 10 [[Прашник|прашници]], со бели кончести филаменти и жолти антери. Мешунчињата се пократки од венечните листови, делумно распоредени и без влакна. Столпчињата се тенки и долги 0,5-0,8 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1056}}</ref> Расте на варовнички карпести терени, на надморска височина околу 2000 метри. Овој вид се среќава единствено на планината [[Галичица]].<ref name=":0" /> == Варијабилност == Видот е поделен на следниве подвидови: * ''Sedum laconicum laconicum'' * ''Sedum laconicum pallidum'' == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum laconicum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum laconicum </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Дебелци]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 5nbgiye8selciebc2ee4y91bs1v579k 1 1398269 5582171 2026-06-25T05:07:25Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5582171 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398270 5582182 2026-06-25T06:07:51Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sv:Special:Redirect/revision/55724415|Sedum magellense]]“ 5582182 wikitext text/x-wiki '''''Sedum magellense''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за првпат е опишан од италијанскиот ботаничар Микеле Теноре. Опис и распространетост ''Sedum magellense'' претставува голо растение, со тенок разгранет [[ризом]] што ползи, има неколку цветни [[Стебло|стебла]] и стерилни гранчиња при основата. Стеблата се исправени, високи 6-10 см, при основата свиени во лак, со ретко поставени листови кои се спирално или наспрамно распоредени. [[Лист|Листовите]] се издолжени обратно-јајцевидни, долги 6-8 мм, месести, плочести или полуцилиндрични, со тап врв; кај вегетативните гранчиња листовите се речиси округли и плочести. [[Цвет|Цветовите]] се петчлени, со дршки, собрани во ретко гроздовидно [[соцветие]] со 5-15 цветови. Ливчињата на чашката се триаглести, долги околу 1,5 мм, најчесто завршуваат остро и се зелени. Венечните листови се ланцетни, долги 3-4 мм, остро завршуваат, бели или бледо розови, со три розови жили. Има десет [[Прашник|прашници]], со тенки бели филаменти и виолетови антери. Мешунчињата се без влакна, исправени и со тап завршеток, а имаат и кратки столпчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1062}}</ref> Расте на варовнички карпести терени, на височини од 1000 до 2500 метри. Се среќава на планините [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Дешат]]-[[Крчин]], [[Јабланица]] и [[Галичица]].<ref name=":0" /> == Наводи == <references> <ref name="COL">{{webbref|url=http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16731047|titel=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|hämtdatum=26 May 2014|författare=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|datum=2014|verk=|utgivare=Species 2000: Reading, UK.}}</ref> <ref name="C132">Ten., 1811 ''In: Prodr. Fl. Nap. 26''</ref> <ref name="source">{{Webbref|url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/|titel=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World|hämtdatum=2014-08-25|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/|arkivdatum=2019-03-18}}</ref> </references> == Надворешни врски == * {{Викивидови|Sedum magellense|''Sedum magellense''}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Дебелци]] [[Категорија:Флора на Европа]] pxqjfd13lz6lqat8hjb9i1cpemtrnim 5582183 5582182 2026-06-25T06:16:40Z Orce Wiki 121850 5582183 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Sedum magellense'' | status = | image = Sedum magellense - Flora Exsiccata Macedonica.jpg | image_caption = Хербариумски примерок на Sedum magellense | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Saxifragales | familia_sv = | familia = Crassulaceae | genus_sv = | genus = Sedum | species_sv = | species = '''Sedum magellense''' | taxon = Sedum magellense | taxon_authority = [[Микеле Теноре|Микеле Теноре]] | range_map = | range_map_caption = Utbredningsområde | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Sedum olympicum'' <small>[[Pierre Edmond Boissier|Boiss.]]</small><br>''Sedum magellense'' subsp.'' olympicum'' <small>([[Pierre Edmond Boissier|Boiss.]]) [[Werner Rodolfo Greuter|Greuter]] &amp; Burdet</small><br>''Sedum magellense'' var.'' olympicum'' <small>([[Pierre Edmond Boissier|Boiss.]]) Fröderstr.</small><br>''Sedum brutium'' <small>Terracc.</small><br>''Oreosedum magellense'' <small>([[Michele Tenore|Ten.]]) V. Grulich</small> }} '''''Sedum magellense''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за првпат е опишан од италијанскиот ботаничар [[Микеле Теноре]]. Опис и распространетост ''Sedum magellense'' претставува голо растение, со тенок разгранет [[ризом]] што ползи, има неколку цветни [[Стебло|стебла]] и стерилни гранчиња при основата. Стеблата се исправени, високи 6-10 см, при основата свиени во лак, со ретко поставени листови кои се спирално или наспрамно распоредени. [[Лист|Листовите]] се издолжени обратно-јајцевидни, долги 6-8 мм, месести, плочести или полуцилиндрични, со тап врв; кај вегетативните гранчиња листовите се речиси округли и плочести. [[Цвет|Цветовите]] се петчлени, со дршки, собрани во ретко гроздовидно [[соцветие]] со 5-15 цветови. Ливчињата на чашката се триаглести, долги околу 1,5 мм, најчесто завршуваат остро и се зелени. Венечните листови се ланцетни, долги 3-4 мм, остро завршуваат, бели или бледо розови, со три розови жили. Има десет [[Прашник|прашници]], со тенки бели филаменти и виолетови антери. Мешунчињата се без влакна, исправени и со тап завршеток, а имаат и кратки столпчиња.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1062}}</ref> Расте на варовнички карпести терени, на височини од 1000 до 2500 метри. Се среќава на планините [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Дешат]]-[[Крчин]], [[Јабланица]] и [[Галичица]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum magellense 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum magellense Податотека:Sedum magellense 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum magellense </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == * {{Викивидови|Sedum magellense|''Sedum magellense''}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Дебелци]] [[Категорија:Флора на Европа]] gfkqw5wgfj465i36on6fvxskd4j6vur 1 1398271 5582184 2026-06-25T06:17:08Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5582184 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398272 5582194 2026-06-25T06:54:56Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354820658|Pyracantha]]“ 5582194 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Red_pommes_of_Firethorn_(Pyracantha).jpg|image_caption=''Pyracantha'' branch with berry-like [[pome]]s|display_parents=3|taxon=Pyracantha|authority=[[Max Joseph Roemer|M.Roem.]]|subdivision_ranks=Species|subdivision=See text|synonyms=''Timbalia'' {{small|Clos}}|synonyms_ref=<ref name = powo>{{cite web |title=''Pyracantha'' M.Roem. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30154448-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=19 May 2025}}</ref>}}{{Наводи|30em}}'''''Pyracantha''''' (од грчкиот {{Трансл|grc|pyr}} „оган“ и {{Трансл|grc|akanthos}} „трн“)<ref name="JohnsonSmithStockdalev">{{Наведување|last=Johnson|first=A.T.|last2=Smith|first2=H.A.|last3=Stockdale|first3=A.P.|year=2019|title=Plant Names Simplified: Their Pronunciation Derivation & Meaning|place=Sheffield, Yorkshire|publisher=5M Publishing|isbn=9781910455067|page=127}}</ref> е [[Род (биологија)|род]] на големи, трнливи [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Грмушка|грмушки]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Рози]]. Тие се автохтони во област што се протега од Југозападна Европа па на исток до Југоисточна Азија. Растението личи и е поврзано со ''[[Мушмулица|Мушмуица]]'', но имаат назабени рабови на листовите и бројни трње. == Опис == [[Податотека:2015-12-19_008_ed1.jpg|мини|Pyracantha која расте диво во приватна градина во [[Јапонија]]. Плодот е важен извор на храна за презимување на ''Tarsiger cyanurus''.]] [[Податотека:Scarlet_Firethorn_(Pyracantha_coccinea).jpg|десно|мини|Цвеќиња]] Растенијата достигнуваат до 4,5 м. Листовите се мали и овални. Седумте видови имаат мали бели [[Цвет|цветови]] кои се со 5 венечни ливчиња и многу од нив се со [[прашник]]. Плодовите се црвени, портокалови или жолти.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/plant/firethorn|title=Firethorn {{!}} plant|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=2019-09-24}}</ref> Цветовите се создаваат кон крајот на пролетта и почетокот на летото; плодот се развива кон крајот на летото и созрева кон крајот на есента. === Плод === Плодовите на Pyracantha се класифицираат како јаболковини. Пулпата е безбедна за човечка конзумација, но е безвкусна, а семето е благо отровно бидејќи содржи [[Гликозид|цијаногени гликозиди]] (како [[Јаболко|јаболката]], сливите, црешите и [[Бадем|бадемите]]).<ref name="rightdiagnosis.com">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rightdiagnosis.com/p/plant_poisoning_cyanogenic_glycoside/intro.htm|title=Plant poisoning—Cyanogenic glycoside Symptoms, Diagnosis, Treatments and Causes|publisher=RightDiagnosis.com|accessdate=2019-09-24}}</ref> Семето што се џвака и крши додека е сурово ќе ослободи цијаногени гликозиди и може да предизвика благи гастроинтестинални проблеми кога се јадат во доволно големи количини.<ref name="rightdiagnosis.com" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cfsanappsexternal.fda.gov/scripts/plantox/detail.cfm?id=1349|title=FDA Poisonous Plant Database|work=www.cfsanappsexternal.fda.gov}}</ref> Од овошјето може да се направи желе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://aggie-horticulture.tamu.edu/archives/parsons/trees/pyracan.html|title=Pyracantha {{!}} Archives {{!}} Aggie Horticulture|work=aggie-horticulture.tamu.edu|accessdate=2019-09-24}}</ref> Плодовите траат значително и во зима, што ги прави вредна храна за птици.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/plant/firethorn|title=Firethorn {{!}} plant|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=2019-09-24}}</ref> === Фосилни записи === Голем број [[Фосил|фосилни]] [[Овошје|плодови]] од † ''[[Pyracantha acuticarpa]]'' се опишани од слоевите од средниот миоцен во областа Фастерхолт во близина на [[Силкеборг]] во Централен [[Јитланд]], [[Данска]]. == Таксономија == Pyracantha е член на семејството [[рози]] и вклучува седум видови. Родот бил опишан од ботаничарот од 19 век, Макс Џозеф Ремер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=25291#null|title=ITIS Standard Report Page: Pyracantha|work=www.itis.gov|accessdate=2019-09-24}}</ref> == Видови == Прифатени се шест видови. * ''[[Pyracantha angustifolia]]'' {{Мали|(Franch.) C.K.Schneid.}} – источна Хималаја до јужна Кина * ''[[Огнен трн|Pyracantha coccinea]]'' {{Мали|M.Roem.}} – јужна Европа, Турција, Крим, Кавказ и Иран * ''[[Pyracantha crenulata]]'' {{Мали|(D.Don) M.Roem.}} – [[Хималаи]] (синоними ''[[Pyracantha atalantioides]]'' {{Мали|(Hance) Stapf}}, ''[[Pyracantha fortuneana]]'' {{Мали|(Maxim.) H.L.Li}} и ''[[Pyracantha rogersiana]]'' {{Мали|(A.B.Jacks.) Bean}} ) – од Хималаи до Кина * ''[[Pyracantha densiflora]]'' {{Мали|T.T.Yu}} – јужна Кина (северозападен Гуангкси) * ''[[Pyracantha inermis]]'' {{Мали|J.E.Vidal}} - југо-централна Кина и Лаос * ''[[Pyracantha koidzumii]]'' {{Мали|(Hayata) Rehder}} – [[Тајван (држава)|Тајван]] == Одгледување == Pyracantha се вредни [[Украсно растение|украсни растенија]], одгледувани во градините поради нивните декоративни цвеќиња и [[Овошје|плодови]], честопати многу густо садени. Трњата лесно можат да ја прободат човечката кожаи да предизвикаат мало воспаление и силна болка. Нивната густа трнлива структура ги прави особено ценети во ситуации каде што е потребна непробојна бариера. Естетските карактеристики на Pyracantha, во комбинација со нивните квалитети за безбедност на домот, ги прават алтернатива на вештачките огради и [[Ѕид|ѕидови]]. Тие се исто така добри грмушки за градина со дивиот свет, бидејќи обезбедуваат густа покривка за птици што се гнездат и лежат, летни цвеќиња за пчели и изобилство од бобинки како извор на храна. === Култивари === [[Податотека:Firethorn,_Ehrenbach,_detail.jpg|мини|Портокалова сорта огнен трн во Еренбах, Германија]] Следните сорти ја освоиле наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]]: * Pyracantha „Портокалова светлина“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/70048/Pyracantha-Orange-Glow/Details|title=''Pyracantha'' 'Orange Glow'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалови бобинки) * ''Пиракантна'' {{Trade designation|'''Saphyr Orange'''}} („Каданж“) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/80987/pyracantha-saphyr-orange-(-cadange-)/details|title=''Pyracantha'' {{tdes|'''Saphyr Orange'''}} ('Cadange')|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалови бобинки) * Pyracantha {{Trade designation|'''Saphyr Rouge'''}} („Кадроу“) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/79022/Pyracantha-Saphyr-Rouge-Cadrou/Details|title=''Pyracantha'' {{tdes|'''Saphyr Rouge'''}} ('Cadrou')|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалово-црвени бобинки) * Pyracantha „Тетон“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/54331/Pyracantha-Teton/Details|title=''Pyracantha'' 'Teton'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалово-жолти бобинки) * ''Pyracantha rogersiana'' 'Flava' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/63757/Pyracantha-rogersiana-Flava/Details|title=''Pyracantha rogersiana'' 'Flava'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (жолти бобинки) == Екологија == Плодот на Pyracantha може да се шири во природни области, дозволувајќи им на растенијата да ги напаѓаат природните заедници. Видовите Pyracantha се сметаат за инвазивни во делови од Соединетите Американски Држави, вклучувајќи ги државите Калифорнија и Џорџија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.invasiveplantatlas.org/subject.html?sub=14117|title=scarlet firethorn: Pyracantha coccinea (Rosales: Rosaceae): Invasive Plant Atlas of the United States|work=www.invasiveplantatlas.org|accessdate=2017-12-31}}</ref> Портокаловиот огнен трн (''Pyracantha angustifolia'') се смета за плевел или потенцијален плевел во неколку држави или територии на Австралија, како што се Викторија, Австралиската престолнинска територија и Нов Јужен Велс.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://keyserver.lucidcentral.org/weeds/data/media/Html/pyracantha_angustifolia.htm|title=Pyracantha angustifolia|work=keyserver.lucidcentral.org|accessdate=2017-12-31}}</ref> Како последица на тоа, увозот и размножувањето се забранети во некои делови од Австралија.<ref name=":0" /> == Наводи == == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Pyracantha}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] f6vvp6smz1u8vq3glzczmc9tlyhzkb0 5582195 5582194 2026-06-25T06:56:56Z BosaFi 115936 /* Наводи */ 5582195 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Red_pommes_of_Firethorn_(Pyracantha).jpg|image_caption=''Pyracantha'' гранка со плодови|display_parents=3|taxon=Pyracantha|authority=[[Max Joseph Roemer|M.Roem.]]|subdivision_ranks=Species|subdivision=See text|synonyms=''Timbalia'' {{small|Clos}}|synonyms_ref=<ref name = powo>{{cite web |title=''Pyracantha'' M.Roem. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30154448-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=19 May 2025}}</ref>}}'''''Pyracantha''''' (од грчкиот {{Трансл|grc|pyr}} „оган“ и {{Трансл|grc|akanthos}} „трн“)<ref name="JohnsonSmithStockdalev">{{Наведување|last=Johnson|first=A.T.|last2=Smith|first2=H.A.|last3=Stockdale|first3=A.P.|year=2019|title=Plant Names Simplified: Their Pronunciation Derivation & Meaning|place=Sheffield, Yorkshire|publisher=5M Publishing|isbn=9781910455067|page=127}}</ref> е [[Род (биологија)|род]] на големи, трнливи [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Грмушка|грмушки]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Рози]]. Тие се автохтони во област што се протега од Југозападна Европа па на исток до Југоисточна Азија. Растението личи и е поврзано со ''[[Мушмулица|Мушмуица]]'', но имаат назабени рабови на листовите и бројни трње. == Опис == [[Податотека:2015-12-19_008_ed1.jpg|мини|Pyracantha која расте диво во приватна градина во [[Јапонија]]. Плодот е важен извор на храна за презимување на ''Tarsiger cyanurus''.]] [[Податотека:Scarlet_Firethorn_(Pyracantha_coccinea).jpg|десно|мини|Цвеќиња]] Растенијата достигнуваат до 4,5 м. Листовите се мали и овални. Седумте видови имаат мали бели [[Цвет|цветови]] кои се со 5 венечни ливчиња и многу од нив се со [[прашник]]. Плодовите се црвени, портокалови или жолти.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/plant/firethorn|title=Firethorn {{!}} plant|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=2019-09-24}}</ref> Цветовите се создаваат кон крајот на пролетта и почетокот на летото; плодот се развива кон крајот на летото и созрева кон крајот на есента. === Плод === Плодовите на Pyracantha се класифицираат како јаболковини. Пулпата е безбедна за човечка конзумација, но е безвкусна, а семето е благо отровно бидејќи содржи [[Гликозид|цијаногени гликозиди]] (како [[Јаболко|јаболката]], сливите, црешите и [[Бадем|бадемите]]).<ref name="rightdiagnosis.com">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rightdiagnosis.com/p/plant_poisoning_cyanogenic_glycoside/intro.htm|title=Plant poisoning—Cyanogenic glycoside Symptoms, Diagnosis, Treatments and Causes|publisher=RightDiagnosis.com|accessdate=2019-09-24}}</ref> Семето што се џвака и крши додека е сурово ќе ослободи цијаногени гликозиди и може да предизвика благи гастроинтестинални проблеми кога се јадат во доволно големи количини.<ref name="rightdiagnosis.com" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cfsanappsexternal.fda.gov/scripts/plantox/detail.cfm?id=1349|title=FDA Poisonous Plant Database|work=www.cfsanappsexternal.fda.gov}}</ref> Од овошјето може да се направи желе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://aggie-horticulture.tamu.edu/archives/parsons/trees/pyracan.html|title=Pyracantha {{!}} Archives {{!}} Aggie Horticulture|work=aggie-horticulture.tamu.edu|accessdate=2019-09-24}}</ref> Плодовите траат значително и во зима, што ги прави вредна храна за птици.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/plant/firethorn|title=Firethorn {{!}} plant|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=2019-09-24}}</ref> === Фосилни записи === Голем број [[Фосил|фосилни]] [[Овошје|плодови]] од † ''[[Pyracantha acuticarpa]]'' се опишани од слоевите од средниот миоцен во областа Фастерхолт во близина на [[Силкеборг]] во Централен [[Јитланд]], [[Данска]]. == Таксономија == Pyracantha е член на семејството [[рози]] и вклучува седум видови. Родот бил опишан од ботаничарот од 19 век, Макс Џозеф Ремер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=25291#null|title=ITIS Standard Report Page: Pyracantha|work=www.itis.gov|accessdate=2019-09-24}}</ref> == Видови == Прифатени се шест видови. * ''[[Pyracantha angustifolia]]'' {{Мали|(Franch.) C.K.Schneid.}} – источна Хималаја до јужна Кина * ''[[Огнен трн|Pyracantha coccinea]]'' {{Мали|M.Roem.}} – јужна Европа, Турција, Крим, Кавказ и Иран * ''[[Pyracantha crenulata]]'' {{Мали|(D.Don) M.Roem.}} – [[Хималаи]] (синоними ''[[Pyracantha atalantioides]]'' {{Мали|(Hance) Stapf}}, ''[[Pyracantha fortuneana]]'' {{Мали|(Maxim.) H.L.Li}} и ''[[Pyracantha rogersiana]]'' {{Мали|(A.B.Jacks.) Bean}} ) – од Хималаи до Кина * ''[[Pyracantha densiflora]]'' {{Мали|T.T.Yu}} – јужна Кина (северозападен Гуангкси) * ''[[Pyracantha inermis]]'' {{Мали|J.E.Vidal}} - југо-централна Кина и Лаос * ''[[Pyracantha koidzumii]]'' {{Мали|(Hayata) Rehder}} – [[Тајван (држава)|Тајван]] == Одгледување == Pyracantha се вредни [[Украсно растение|украсни растенија]], одгледувани во градините поради нивните декоративни цвеќиња и [[Овошје|плодови]], честопати многу густо садени. Трњата лесно можат да ја прободат човечката кожаи да предизвикаат мало воспаление и силна болка. Нивната густа трнлива структура ги прави особено ценети во ситуации каде што е потребна непробојна бариера. Естетските карактеристики на Pyracantha, во комбинација со нивните квалитети за безбедност на домот, ги прават алтернатива на вештачките огради и [[Ѕид|ѕидови]]. Тие се исто така добри грмушки за градина со дивиот свет, бидејќи обезбедуваат густа покривка за птици што се гнездат и лежат, летни цвеќиња за пчели и изобилство од бобинки како извор на храна. === Култивари === [[Податотека:Firethorn,_Ehrenbach,_detail.jpg|мини|Портокалова сорта огнен трн во Еренбах, Германија]] Следните сорти ја освоиле наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]]: * Pyracantha „Портокалова светлина“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/70048/Pyracantha-Orange-Glow/Details|title=''Pyracantha'' 'Orange Glow'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалови бобинки) * ''Пиракантна'' {{Trade designation|'''Saphyr Orange'''}} („Каданж“) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/80987/pyracantha-saphyr-orange-(-cadange-)/details|title=''Pyracantha'' {{tdes|'''Saphyr Orange'''}} ('Cadange')|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалови бобинки) * Pyracantha {{Trade designation|'''Saphyr Rouge'''}} („Кадроу“) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/79022/Pyracantha-Saphyr-Rouge-Cadrou/Details|title=''Pyracantha'' {{tdes|'''Saphyr Rouge'''}} ('Cadrou')|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалово-црвени бобинки) * Pyracantha „Тетон“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/54331/Pyracantha-Teton/Details|title=''Pyracantha'' 'Teton'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалово-жолти бобинки) * ''Pyracantha rogersiana'' 'Flava' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/63757/Pyracantha-rogersiana-Flava/Details|title=''Pyracantha rogersiana'' 'Flava'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (жолти бобинки) == Екологија == Плодот на Pyracantha може да се шири во природни области, дозволувајќи им на растенијата да ги напаѓаат природните заедници. Видовите Pyracantha се сметаат за инвазивни во делови од Соединетите Американски Држави, вклучувајќи ги државите Калифорнија и Џорџија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.invasiveplantatlas.org/subject.html?sub=14117|title=scarlet firethorn: Pyracantha coccinea (Rosales: Rosaceae): Invasive Plant Atlas of the United States|work=www.invasiveplantatlas.org|accessdate=2017-12-31}}</ref> Портокаловиот огнен трн (''Pyracantha angustifolia'') се смета за плевел или потенцијален плевел во неколку држави или територии на Австралија, како што се Викторија, Австралиската престолнинска територија и Нов Јужен Велс.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://keyserver.lucidcentral.org/weeds/data/media/Html/pyracantha_angustifolia.htm|title=Pyracantha angustifolia|work=keyserver.lucidcentral.org|accessdate=2017-12-31}}</ref> Како последица на тоа, увозот и размножувањето се забранети во некои делови од Австралија.<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Pyracantha}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] g7t7baxh3af6ujksc1gvvo4vuox0vwh 5582196 5582195 2026-06-25T06:58:58Z BosaFi 115936 /* Наводи */ 5582196 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Red_pommes_of_Firethorn_(Pyracantha).jpg|image_caption=''Pyracantha'' гранка со плодови|display_parents=3|taxon=Pyracantha|authority=[[Max Joseph Roemer|M.Roem.]]|subdivision_ranks=Species|subdivision=See text|synonyms=''Timbalia'' {{small|Clos}}|synonyms_ref=<ref name = powo>{{cite web |title=''Pyracantha'' M.Roem. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30154448-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=19 May 2025}}</ref>}}'''''Pyracantha''''' (од грчкиот {{Трансл|grc|pyr}} „оган“ и {{Трансл|grc|akanthos}} „трн“)<ref name="JohnsonSmithStockdalev">{{Наведување|last=Johnson|first=A.T.|last2=Smith|first2=H.A.|last3=Stockdale|first3=A.P.|year=2019|title=Plant Names Simplified: Their Pronunciation Derivation & Meaning|place=Sheffield, Yorkshire|publisher=5M Publishing|isbn=9781910455067|page=127}}</ref> е [[Род (биологија)|род]] на големи, трнливи [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Грмушка|грмушки]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Рози]]. Тие се автохтони во област што се протега од Југозападна Европа па на исток до Југоисточна Азија. Растението личи и е поврзано со ''[[Мушмулица|Мушмуица]]'', но имаат назабени рабови на листовите и бројни трње. == Опис == [[Податотека:2015-12-19_008_ed1.jpg|мини|Pyracantha која расте диво во приватна градина во [[Јапонија]]. Плодот е важен извор на храна за презимување на ''Tarsiger cyanurus''.]] [[Податотека:Scarlet_Firethorn_(Pyracantha_coccinea).jpg|десно|мини|Цвеќиња]] Растенијата достигнуваат до 4,5 м. Листовите се мали и овални. Седумте видови имаат мали бели [[Цвет|цветови]] кои се со 5 венечни ливчиња и многу од нив се со [[прашник]]. Плодовите се црвени, портокалови или жолти.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/plant/firethorn|title=Firethorn {{!}} plant|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=2019-09-24}}</ref> Цветовите се создаваат кон крајот на пролетта и почетокот на летото; плодот се развива кон крајот на летото и созрева кон крајот на есента. === Плод === Плодовите на Pyracantha се класифицираат како јаболковини. Пулпата е безбедна за човечка конзумација, но е безвкусна, а семето е благо отровно бидејќи содржи [[Гликозид|цијаногени гликозиди]] (како [[Јаболко|јаболката]], сливите, црешите и [[Бадем|бадемите]]).<ref name="rightdiagnosis.com">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rightdiagnosis.com/p/plant_poisoning_cyanogenic_glycoside/intro.htm|title=Plant poisoning—Cyanogenic glycoside Symptoms, Diagnosis, Treatments and Causes|publisher=RightDiagnosis.com|accessdate=2019-09-24}}</ref> Семето што се џвака и крши додека е сурово ќе ослободи цијаногени гликозиди и може да предизвика благи гастроинтестинални проблеми кога се јадат во доволно големи количини.<ref name="rightdiagnosis.com" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cfsanappsexternal.fda.gov/scripts/plantox/detail.cfm?id=1349|title=FDA Poisonous Plant Database|work=www.cfsanappsexternal.fda.gov}}</ref> Од овошјето може да се направи желе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://aggie-horticulture.tamu.edu/archives/parsons/trees/pyracan.html|title=Pyracantha {{!}} Archives {{!}} Aggie Horticulture|work=aggie-horticulture.tamu.edu|accessdate=2019-09-24}}</ref> Плодовите траат значително и во зима, што ги прави вредна храна за птици.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/plant/firethorn|title=Firethorn {{!}} plant|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=2019-09-24}}</ref> === Фосилни записи === Голем број [[Фосил|фосилни]] [[Овошје|плодови]] од † ''[[Pyracantha acuticarpa]]'' се опишани од слоевите од средниот миоцен во областа Фастерхолт во близина на [[Силкеборг]] во Централен [[Јитланд]], [[Данска]]. == Таксономија == Pyracantha е член на семејството [[рози]] и вклучува седум видови. Родот бил опишан од ботаничарот од 19 век, Макс Џозеф Ремер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=25291#null|title=ITIS Standard Report Page: Pyracantha|work=www.itis.gov|accessdate=2019-09-24}}</ref> == Видови == Прифатени се шест видови. * ''[[Pyracantha angustifolia]]'' {{Мали|(Franch.) C.K.Schneid.}} – источна Хималаја до јужна Кина * ''[[Огнен трн|Pyracantha coccinea]]'' {{Мали|M.Roem.}} – јужна Европа, Турција, Крим, Кавказ и Иран * ''[[Pyracantha crenulata]]'' {{Мали|(D.Don) M.Roem.}} – [[Хималаи]] (синоними ''[[Pyracantha atalantioides]]'' {{Мали|(Hance) Stapf}}, ''[[Pyracantha fortuneana]]'' {{Мали|(Maxim.) H.L.Li}} и ''[[Pyracantha rogersiana]]'' {{Мали|(A.B.Jacks.) Bean}} ) – од Хималаи до Кина * ''[[Pyracantha densiflora]]'' {{Мали|T.T.Yu}} – јужна Кина (северозападен Гуангкси) * ''[[Pyracantha inermis]]'' {{Мали|J.E.Vidal}} - југо-централна Кина и Лаос * ''[[Pyracantha koidzumii]]'' {{Мали|(Hayata) Rehder}} – [[Тајван (држава)|Тајван]] == Одгледување == Pyracantha се вредни [[Украсно растение|украсни растенија]], одгледувани во градините поради нивните декоративни цвеќиња и [[Овошје|плодови]], честопати многу густо садени. Трњата лесно можат да ја прободат човечката кожаи да предизвикаат мало воспаление и силна болка. Нивната густа трнлива структура ги прави особено ценети во ситуации каде што е потребна непробојна бариера. Естетските карактеристики на Pyracantha, во комбинација со нивните квалитети за безбедност на домот, ги прават алтернатива на вештачките огради и [[Ѕид|ѕидови]]. Тие се исто така добри грмушки за градина со дивиот свет, бидејќи обезбедуваат густа покривка за птици што се гнездат и лежат, летни цвеќиња за пчели и изобилство од бобинки како извор на храна. === Култивари === [[Податотека:Firethorn,_Ehrenbach,_detail.jpg|мини|Портокалова сорта огнен трн во Еренбах, Германија]] Следните сорти ја освоиле наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]]: * Pyracantha „Портокалова светлина“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/70048/Pyracantha-Orange-Glow/Details|title=''Pyracantha'' 'Orange Glow'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалови бобинки) * ''Пиракантна'' {{Trade designation|'''Saphyr Orange'''}} („Каданж“) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/80987/pyracantha-saphyr-orange-(-cadange-)/details|title=''Pyracantha'' {{tdes|'''Saphyr Orange'''}} ('Cadange')|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалови бобинки) * Pyracantha {{Trade designation|'''Saphyr Rouge'''}} („Кадроу“) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/79022/Pyracantha-Saphyr-Rouge-Cadrou/Details|title=''Pyracantha'' {{tdes|'''Saphyr Rouge'''}} ('Cadrou')|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалово-црвени бобинки) * Pyracantha „Тетон“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/54331/Pyracantha-Teton/Details|title=''Pyracantha'' 'Teton'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалово-жолти бобинки) * ''Pyracantha rogersiana'' 'Flava' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/63757/Pyracantha-rogersiana-Flava/Details|title=''Pyracantha rogersiana'' 'Flava'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (жолти бобинки) == Екологија == Плодот на Pyracantha може да се шири во природни области, дозволувајќи им на растенијата да ги напаѓаат природните заедници. Видовите Pyracantha се сметаат за инвазивни во делови од Соединетите Американски Држави, вклучувајќи ги државите Калифорнија и Џорџија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.invasiveplantatlas.org/subject.html?sub=14117|title=scarlet firethorn: Pyracantha coccinea (Rosales: Rosaceae): Invasive Plant Atlas of the United States|work=www.invasiveplantatlas.org|accessdate=2017-12-31}}</ref> Портокаловиот огнен трн (''Pyracantha angustifolia'') се смета за плевел или потенцијален плевел во неколку држави или територии на Австралија, како што се Викторија, Австралиската престолнинска територија и Нов Јужен Велс.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://keyserver.lucidcentral.org/weeds/data/media/Html/pyracantha_angustifolia.htm|title=Pyracantha angustifolia|work=keyserver.lucidcentral.org|accessdate=2017-12-31}}</ref> Како последица на тоа, увозот и размножувањето се забранети во некои делови од Австралија.<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Категорија:Рози]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Pyracantha}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] 11q0vjrhyxegta7deo6o7gz4et9nmeq 5582197 5582196 2026-06-25T06:59:26Z BosaFi 115936 5582197 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Red_pommes_of_Firethorn_(Pyracantha).jpg|image_caption=''Pyracantha'' гранка со плодови|display_parents=3|taxon=Pyracantha|authority=[[Max Joseph Roemer|M.Roem.]]|subdivision_ranks=Species|subdivision=See text|synonyms=''Timbalia'' {{small|Clos}}|synonyms_ref=<ref name = powo>{{cite web |title=''Pyracantha'' M.Roem. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30154448-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=19 May 2025}}</ref>}}'''''Pyracantha''''' (од грчкиот {{Трансл|grc|pyr}} „оган“ и {{Трансл|grc|akanthos}} „трн“)<ref name="JohnsonSmithStockdalev">{{Наведување|last=Johnson|first=A.T.|last2=Smith|first2=H.A.|last3=Stockdale|first3=A.P.|year=2019|title=Plant Names Simplified: Their Pronunciation Derivation & Meaning|place=Sheffield, Yorkshire|publisher=5M Publishing|isbn=9781910455067|page=127}}</ref> е [[Род (биологија)|род]] на големи, трнливи [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Грмушка|грмушки]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Рози]]. Тие се автохтони во област што се протега од Југозападна Европа па на исток до Југоисточна Азија. Растението личи и е поврзано со ''[[Мушмулица|Мушмуица]]'', но имаат назабени рабови на листовите и бројни трње. == Опис == [[Податотека:2015-12-19_008_ed1.jpg|мини|Pyracantha која расте диво во приватна градина во [[Јапонија]]. Плодот е важен извор на храна за презимување на ''Tarsiger cyanurus''.]] [[Податотека:Scarlet_Firethorn_(Pyracantha_coccinea).jpg|десно|мини|Цвеќиња]] Растенијата достигнуваат до 4,5 м. Листовите се мали и овални. Седумте видови имаат мали бели [[Цвет|цветови]] кои се со 5 венечни ливчиња и многу од нив се со [[прашник]]. Плодовите се црвени, портокалови или жолти.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/plant/firethorn|title=Firethorn {{!}} plant|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=2019-09-24}}</ref> Цветовите се создаваат кон крајот на пролетта и почетокот на летото; плодот се развива кон крајот на летото и созрева кон крајот на есента. === Плод === Плодовите на Pyracantha се класифицираат како јаболковини. Пулпата е безбедна за човечка конзумација, но е безвкусна, а семето е благо отровно бидејќи содржи [[Гликозид|цијаногени гликозиди]] (како [[Јаболко|јаболката]], сливите, црешите и [[Бадем|бадемите]]).<ref name="rightdiagnosis.com">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rightdiagnosis.com/p/plant_poisoning_cyanogenic_glycoside/intro.htm|title=Plant poisoning—Cyanogenic glycoside Symptoms, Diagnosis, Treatments and Causes|publisher=RightDiagnosis.com|accessdate=2019-09-24}}</ref> Семето што се џвака и крши додека е сурово ќе ослободи цијаногени гликозиди и може да предизвика благи гастроинтестинални проблеми кога се јадат во доволно големи количини.<ref name="rightdiagnosis.com" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cfsanappsexternal.fda.gov/scripts/plantox/detail.cfm?id=1349|title=FDA Poisonous Plant Database|work=www.cfsanappsexternal.fda.gov}}</ref> Од овошјето може да се направи желе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://aggie-horticulture.tamu.edu/archives/parsons/trees/pyracan.html|title=Pyracantha {{!}} Archives {{!}} Aggie Horticulture|work=aggie-horticulture.tamu.edu|accessdate=2019-09-24}}</ref> Плодовите траат значително и во зима, што ги прави вредна храна за птици.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/plant/firethorn|title=Firethorn {{!}} plant|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=2019-09-24}}</ref> === Фосилни записи === Голем број [[Фосил|фосилни]] [[Овошје|плодови]] од † ''[[Pyracantha acuticarpa]]'' се опишани од слоевите од средниот миоцен во областа Фастерхолт во близина на [[Силкеборг]] во Централен [[Јитланд]], [[Данска]]. == Таксономија == Pyracantha е член на семејството [[рози]] и вклучува седум видови. Родот бил опишан од ботаничарот од 19 век, Макс Џозеф Ремер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=25291#null|title=ITIS Standard Report Page: Pyracantha|work=www.itis.gov|accessdate=2019-09-24}}</ref> == Видови == Прифатени се шест видови. * ''[[Pyracantha angustifolia]]'' {{Мали|(Franch.) C.K.Schneid.}} – источна Хималаја до јужна Кина * ''[[Огнен трн|Pyracantha coccinea]]'' {{Мали|M.Roem.}} – јужна Европа, Турција, Крим, Кавказ и Иран * ''[[Pyracantha crenulata]]'' {{Мали|(D.Don) M.Roem.}} – [[Хималаи]] (синоними ''[[Pyracantha atalantioides]]'' {{Мали|(Hance) Stapf}}, ''[[Pyracantha fortuneana]]'' {{Мали|(Maxim.) H.L.Li}} и ''[[Pyracantha rogersiana]]'' {{Мали|(A.B.Jacks.) Bean}} ) – од Хималаи до Кина * ''[[Pyracantha densiflora]]'' {{Мали|T.T.Yu}} – јужна Кина (северозападен Гуангкси) * ''[[Pyracantha inermis]]'' {{Мали|J.E.Vidal}} - југо-централна Кина и Лаос * ''[[Pyracantha koidzumii]]'' {{Мали|(Hayata) Rehder}} – [[Тајван (држава)|Тајван]] == Одгледување == Pyracantha се вредни [[Украсно растение|украсни растенија]], одгледувани во градините поради нивните декоративни цвеќиња и [[Овошје|плодови]], честопати многу густо садени. Трњата лесно можат да ја прободат човечката кожаи да предизвикаат мало воспаление и силна болка. Нивната густа трнлива структура ги прави особено ценети во ситуации каде што е потребна непробојна бариера. Естетските карактеристики на Pyracantha, во комбинација со нивните квалитети за безбедност на домот, ги прават алтернатива на вештачките огради и [[Ѕид|ѕидови]]. Тие се исто така добри грмушки за градина со дивиот свет, бидејќи обезбедуваат густа покривка за птици што се гнездат и лежат, летни цвеќиња за пчели и изобилство од бобинки како извор на храна. === Култивари === [[Податотека:Firethorn,_Ehrenbach,_detail.jpg|мини|Портокалова сорта огнен трн во Еренбах, Германија]] Следните сорти ја освоиле наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]]: * Pyracantha „Портокалова светлина“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/70048/Pyracantha-Orange-Glow/Details|title=''Pyracantha'' 'Orange Glow'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалови бобинки) * ''Пиракантна'' {{Trade designation|'''Saphyr Orange'''}} („Каданж“) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/80987/pyracantha-saphyr-orange-(-cadange-)/details|title=''Pyracantha'' {{tdes|'''Saphyr Orange'''}} ('Cadange')|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалови бобинки) * Pyracantha {{Trade designation|'''Saphyr Rouge'''}} („Кадроу“) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/79022/Pyracantha-Saphyr-Rouge-Cadrou/Details|title=''Pyracantha'' {{tdes|'''Saphyr Rouge'''}} ('Cadrou')|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалово-црвени бобинки) * Pyracantha „Тетон“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/54331/Pyracantha-Teton/Details|title=''Pyracantha'' 'Teton'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалово-жолти бобинки) * ''Pyracantha rogersiana'' 'Flava' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/63757/Pyracantha-rogersiana-Flava/Details|title=''Pyracantha rogersiana'' 'Flava'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (жолти бобинки) == Екологија == Плодот на Pyracantha може да се шири во природни области, дозволувајќи им на растенијата да ги напаѓаат природните заедници. Видовите Pyracantha се сметаат за инвазивни во делови од Соединетите Американски Држави, вклучувајќи ги државите Калифорнија и Џорџија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.invasiveplantatlas.org/subject.html?sub=14117|title=scarlet firethorn: Pyracantha coccinea (Rosales: Rosaceae): Invasive Plant Atlas of the United States|work=www.invasiveplantatlas.org|accessdate=2017-12-31}}</ref> Портокаловиот огнен трн (''Pyracantha angustifolia'') се смета за плевел или потенцијален плевел во неколку држави или територии на Австралија, како што се Викторија, Австралиската престолнинска територија и Нов Јужен Велс.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://keyserver.lucidcentral.org/weeds/data/media/Html/pyracantha_angustifolia.htm|title=Pyracantha angustifolia|work=keyserver.lucidcentral.org|accessdate=2017-12-31}}</ref> Како последица на тоа, увозот и размножувањето се забранети во некои делови од Австралија.<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Градинарски растенија]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Pyracantha}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Рози]] htjaokjftf2gmeou8ap7vsd2q93f7ml 5582240 5582197 2026-06-25T07:57:13Z Виолетова 1975 5582240 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Red_pommes_of_Firethorn_(Pyracantha).jpg|image_caption=''Pyracantha'' гранка со плодови|display_parents=3|taxon=Pyracantha|authority=[[M.Roem.]]|subdivision_ranks=Species|subdivision=See text|synonyms=''Timbalia'' {{small|Clos}}|synonyms_ref=<ref name = powo>{{cite web |title=''Pyracantha'' M.Roem. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30154448-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=19 May 2025}}</ref>}}'''''Pyracantha''''' (од грчкиот {{Трансл|grc|pyr}} „оган“ и {{Трансл|grc|akanthos}} „трн“)<ref name="JohnsonSmithStockdalev">{{Наведување|last=Johnson|first=A.T.|last2=Smith|first2=H.A.|last3=Stockdale|first3=A.P.|year=2019|title=Plant Names Simplified: Their Pronunciation Derivation & Meaning|place=Sheffield, Yorkshire|publisher=5M Publishing|isbn=9781910455067|page=127}}</ref> е [[Род (биологија)|род]] на големи, трнливи [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Грмушка|грмушки]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Рози]]. Тие се автохтони во област што се протега од Југозападна Европа па на исток до Југоисточна Азија. Растението личи и е поврзано со ''[[Мушмулица|Мушмуица]]'', но имаат назабени рабови на листовите и бројни трње. == Опис == [[Податотека:2015-12-19_008_ed1.jpg|мини|Pyracantha која расте диво во приватна градина во [[Јапонија]]. Плодот е важен извор на храна за презимување на ''Tarsiger cyanurus''.]] [[Податотека:Scarlet_Firethorn_(Pyracantha_coccinea).jpg|десно|мини|Цвеќиња]] Растенијата достигнуваат до 4,5 м. Листовите се мали и овални. Седумте видови имаат мали бели [[Цвет|цветови]] кои се со 5 венечни ливчиња и многу од нив се со [[прашник]]. Плодовите се црвени, портокалови или жолти.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/plant/firethorn|title=Firethorn {{!}} plant|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=2019-09-24}}</ref> Цветовите се создаваат кон крајот на пролетта и почетокот на летото; плодот се развива кон крајот на летото и созрева кон крајот на есента. === Плод === Плодовите на Pyracantha се класифицираат како јаболковини. Пулпата е безбедна за човечка конзумација, но е безвкусна, а семето е благо отровно бидејќи содржи [[Гликозид|цијаногени гликозиди]] (како [[Јаболко|јаболката]], сливите, црешите и [[Бадем|бадемите]]).<ref name="rightdiagnosis.com">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rightdiagnosis.com/p/plant_poisoning_cyanogenic_glycoside/intro.htm|title=Plant poisoning—Cyanogenic glycoside Symptoms, Diagnosis, Treatments and Causes|publisher=RightDiagnosis.com|accessdate=2019-09-24}}</ref> Семето што се џвака и крши додека е сурово ќе ослободи цијаногени гликозиди и може да предизвика благи гастроинтестинални проблеми кога се јадат во доволно големи количини.<ref name="rightdiagnosis.com" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cfsanappsexternal.fda.gov/scripts/plantox/detail.cfm?id=1349|title=FDA Poisonous Plant Database|work=www.cfsanappsexternal.fda.gov}}</ref> Од овошјето може да се направи желе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://aggie-horticulture.tamu.edu/archives/parsons/trees/pyracan.html|title=Pyracantha {{!}} Archives {{!}} Aggie Horticulture|work=aggie-horticulture.tamu.edu|accessdate=2019-09-24}}</ref> Плодовите траат значително и во зима, што ги прави вредна храна за птици.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/plant/firethorn|title=Firethorn {{!}} plant|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=2019-09-24}}</ref> === Фосилни записи === Голем број [[Фосил|фосилни]] [[Овошје|плодови]] од † ''[[Pyracantha acuticarpa]]'' се опишани од слоевите од средниот миоцен во областа Фастерхолт во близина на [[Силкеборг]] во Централен [[Јитланд]], [[Данска]]. == Таксономија == Pyracantha е член на семејството [[рози]] и вклучува седум видови. Родот бил опишан од ботаничарот од 19 век, Макс Џозеф Ремер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=25291#null|title=ITIS Standard Report Page: Pyracantha|work=www.itis.gov|accessdate=2019-09-24}}</ref> == Видови == Прифатени се шест видови. * ''[[Pyracantha angustifolia]]'' {{Мали|(Franch.) C.K.Schneid.}} – источна Хималаја до јужна Кина * ''[[Огнен трн|Pyracantha coccinea]]'' {{Мали|M.Roem.}} – јужна Европа, Турција, Крим, Кавказ и Иран * ''[[Pyracantha crenulata]]'' {{Мали|(D.Don) M.Roem.}} – [[Хималаи]] (синоними ''[[Pyracantha atalantioides]]'' {{Мали|(Hance) Stapf}}, ''[[Pyracantha fortuneana]]'' {{Мали|(Maxim.) H.L.Li}} и ''[[Pyracantha rogersiana]]'' {{Мали|(A.B.Jacks.) Bean}} ) – од Хималаи до Кина * ''[[Pyracantha densiflora]]'' {{Мали|T.T.Yu}} – јужна Кина (северозападен Гуангкси) * ''[[Pyracantha inermis]]'' {{Мали|J.E.Vidal}} - југо-централна Кина и Лаос * ''[[Pyracantha koidzumii]]'' {{Мали|(Hayata) Rehder}} – [[Тајван (држава)|Тајван]] == Одгледување == Pyracantha се вредни [[Украсно растение|украсни растенија]], одгледувани во градините поради нивните декоративни цвеќиња и [[Овошје|плодови]], честопати многу густо садени. Трњата лесно можат да ја прободат човечката кожаи да предизвикаат мало воспаление и силна болка. Нивната густа трнлива структура ги прави особено ценети во ситуации каде што е потребна непробојна бариера. Естетските карактеристики на Pyracantha, во комбинација со нивните квалитети за безбедност на домот, ги прават алтернатива на вештачките огради и [[Ѕид|ѕидови]]. Тие се исто така добри грмушки за градина со дивиот свет, бидејќи обезбедуваат густа покривка за птици што се гнездат и лежат, летни цвеќиња за пчели и изобилство од бобинки како извор на храна. === Култивари === [[Податотека:Firethorn,_Ehrenbach,_detail.jpg|мини|Портокалова сорта огнен трн во Еренбах, Германија]] Следните сорти ја освоиле наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]]: * Pyracantha „Портокалова светлина“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/70048/Pyracantha-Orange-Glow/Details|title=''Pyracantha'' 'Orange Glow'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалови бобинки) * ''Пиракантна'' {{Trade designation|'''Saphyr Orange'''}} („Каданж“) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/80987/pyracantha-saphyr-orange-(-cadange-)/details|title=''Pyracantha'' {{tdes|'''Saphyr Orange'''}} ('Cadange')|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалови бобинки) * Pyracantha {{Trade designation|'''Saphyr Rouge'''}} („Кадроу“) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/79022/Pyracantha-Saphyr-Rouge-Cadrou/Details|title=''Pyracantha'' {{tdes|'''Saphyr Rouge'''}} ('Cadrou')|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалово-црвени бобинки) * Pyracantha „Тетон“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/54331/Pyracantha-Teton/Details|title=''Pyracantha'' 'Teton'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (портокалово-жолти бобинки) * ''Pyracantha rogersiana'' 'Flava' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/63757/Pyracantha-rogersiana-Flava/Details|title=''Pyracantha rogersiana'' 'Flava'|publisher=RHS|accessdate=17 February 2021}}</ref> (жолти бобинки) == Екологија == Плодот на Pyracantha може да се шири во природни области, дозволувајќи им на растенијата да ги напаѓаат природните заедници. Видовите Pyracantha се сметаат за инвазивни во делови од Соединетите Американски Држави, вклучувајќи ги државите Калифорнија и Џорџија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.invasiveplantatlas.org/subject.html?sub=14117|title=scarlet firethorn: Pyracantha coccinea (Rosales: Rosaceae): Invasive Plant Atlas of the United States|work=www.invasiveplantatlas.org|accessdate=2017-12-31}}</ref> Портокаловиот огнен трн (''Pyracantha angustifolia'') се смета за плевел или потенцијален плевел во неколку држави или територии на Австралија, како што се Викторија, Австралиската престолнинска територија и Нов Јужен Велс.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://keyserver.lucidcentral.org/weeds/data/media/Html/pyracantha_angustifolia.htm|title=Pyracantha angustifolia|work=keyserver.lucidcentral.org|accessdate=2017-12-31}}</ref> Како последица на тоа, увозот и размножувањето се забранети во некои делови од Австралија.<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Градинарски растенија]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Pyracantha}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Рози]] lhs5aqy5pmy3a2rqhesu8rtf6jr59hx 0 1398273 5582198 2026-06-25T07:02:05Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:hr:Special:Redirect/revision/7039490|Žućkastozeleni žednjak]]“ 5582198 wikitext text/x-wiki '''''Petrosedum ochroleucum''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''Sedum ochroleucum'') ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое некогаш припаѓало на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum''), но денес е вклучено во родот ''Petrosedum'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот е широко распространет во [[Франција]], [[Швајцарија]], [[Апенински Полуостров|Апенинскиот]] и [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. Опис и распространетост ''Petrosedum ochroleucum'' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] голо растение, со хоризонтален разгранет [[ризом]], од кој излегуваат исправени цветни [[Стебло|стебла]] и бројни кратки стерилни гранчиња, обраснати со густи листови. [[Лист|Листовите]] се тесни и цилиндрични, сиво-зелени, делумно распоредени, со остар врв, а при основата имаат кратко тапо шпоровидно продолжение, најчесто белузлаво. Цветните стебла достигнуваат висина од 15-25 см. [[Цвет|Цветовите]] се составени од 5-8 делови, приседнати, собрани во неколку кратки цимозни соцветија на врвот на стеблото, наредени во една линија и создаваат едно густо [[соцветие]]. Ливчињата на чашката се долги 5-7 мм, триаглести до ланцетни, завршуваат остро и се покриени со жлездести влакна. Венечните листови се кремови, долги 7-10 мм, тесно ланцетни, двојно подолги од чашките и завршуваат со остар врв. [[Прашник|Прашниците]] се двапати побројни од венечните листови, со кремови и голи филаменти. Мешунчињата се жолтозелени, без влакна, исправени и завршуваат со долг остар врв.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1053-1054}}</ref> Расте на каменливи терени во брдски и планински области, до височина од 2200 метри. Во [[Македонија]] овој вид е широко распространет.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Флора на Швајцарија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Флора на Романија]] [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Хрватска]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Дебелци]] [[Категорија:Флора на Европа]] kmdod3bunulfryuy2uw971v593lc926 5582200 5582198 2026-06-25T07:10:53Z Orce Wiki 121850 5582200 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Sedum ochroleucum.JPG | genus = Petrosedum | species = ochroleucum | authority = [[Chaix]]) Niederle | synonyms = {{hidden begin|title = List}} * ''Sedum ochroleucum'' <small>Chaix</small> * ''Petrosedum anopetalum'' <small>(DC.) Grulich</small> * ''Petrosedum rupestre'' subsp. ''anopetalum'' <small>(DC.) Velayos</small> * ''Sedum anopetalum'' <small>DC.</small> * ''Sedum verlotii'' <small>Jord.</small> {{hidden end}} }} '''''Petrosedum ochroleucum''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''Sedum ochroleucum'') ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое некогаш припаѓало на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum''), но денес е вклучено во родот ''[[Petrosedum]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот е широко распространет во [[Франција]], [[Швајцарија]], [[Апенински Полуостров|Апенинскиот]] и [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. == Опис и распространетост == ''Petrosedum ochroleucum'' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] голо растение, со хоризонтален разгранет [[ризом]], од кој излегуваат исправени цветни [[Стебло|стебла]] и бројни кратки стерилни гранчиња, обраснати со густи листови. [[Лист|Листовите]] се тесни и цилиндрични, сиво-зелени, делумно распоредени, со остар врв, а при основата имаат кратко тапо шпоровидно продолжение, најчесто белузлаво. Цветните стебла достигнуваат висина од 15-25 см. [[Цвет|Цветовите]] се составени од 5-8 делови, приседнати, собрани во неколку кратки цимозни соцветија на врвот на стеблото, наредени во една линија и создаваат едно густо [[соцветие]]. Ливчињата на чашката се долги 5-7 мм, триаглести до ланцетни, завршуваат остро и се покриени со жлездести влакна. Венечните листови се кремови, долги 7-10 мм, тесно ланцетни, двојно подолги од чашките и завршуваат со остар врв. [[Прашник|Прашниците]] се двапати побројни од венечните листови, со кремови и голи филаменти. Мешунчињата се жолтозелени, без влакна, исправени и завршуваат со долг остар врв.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1053-1054}}</ref> Расте на каменливи терени во брдски и планински области, до височина од 2200 метри. Во [[Македонија]] овој вид е широко распространет.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery widths="145"> Податотека:Sedum ochroleucum 3.jpg| Petrosedum ochroleucum (Sedum ochroleucum) Податотека:Sedum ochroleucom - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Petrosedum ochroleucum (Sedum ochroleucum) Податотека:Sedum ochroleucom 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Petrosedum ochroleucum (Sedum ochroleucum) </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Taxonbar|from1=Q91454379|from2=Q164398}} [[Категорија:Флора на Швајцарија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Флора на Романија]] [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Хрватска]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Дебелци]] [[Категорија:Флора на Европа]] dns4qdycd0s5s5902auvmno2csxqxop 0 1398274 5582199 2026-06-25T07:04:30Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1251684006|Max Joseph Roemer]]“ 5582199 wikitext text/x-wiki '''Макс Јозеф Ремер''' (1791, [[Минхен]] – 1849) бил германски [[Ботаника|ботаничар]] кој работел во [[Вајмар]]. Ремер работел како селски судија во [[Баварија|баварскиот]] град Ауб пред да почне да работи како приватен научник во [[Вирцбург]]. и е [[Биномна номенклатура|таксономски авторитет]] за родовите ''[[Heteromeles]]'', ''[[Pyracantha]]'' и ''[[Erythrocarpus]]'', како и за бројни други растителни видови. == Публикации == * {{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/49482#/summary|title=Familiarum naturalium regni vegetabilis synopses monographicae; seu, Enumeratio omnium plantarum hucusque detectarum secundum ordines naturales, genera et species digestarum, additis diagnosibus, synonymis, novarumque vel minus cognitarum descriptionibus|last=Roemer|first=Max Joseph|date=1845–1847|publisher=Landes-Industrie-Comptoir|location=Weimar|format=4 fascicles|author-link=Max Joseph Roemer}} {{Ботаничар|M.Roem.|Roemer, Max Joseph}} == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Германски природонаучници]] [[Категорија:Починати во 1849 година]] [[Категорија:Родени во 1791 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 56dwgh0pp9klu3kuchbgfcrlrbcs7d1 1 1398275 5582201 2026-06-25T07:11:23Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5582201 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398276 5582203 2026-06-25T07:14:36Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1348986700|Pisum]]“ 5582203 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Doperwt_rijserwt_bloemen_Pisum_sativum.jpg|мини|''Pisum sativum'' или ''Lathyrus oleraceus'']] '''''Pisum''''' е можен род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од семејството бобови, [[Бобови|Fabaceae]], по потекло од југозападна [[Азија]] и североисточна [[Африка]]. {{На|2026|April}} година, [[Plants of the World Online]] го сметал родот за [[Синоним (таксономија)|синоним]] на ''[[Lathyrus]],'' додека Меѓународната информативна служба за база на податоци за мешунки (ILDIS) прифатила три вида:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.legumes-online.net/ildis/aweb/taxonomy/genera/Pisum.htm|title=Genus: ''Pisum''|work=ILDIS World Database of Legumes|accessdate=2026-04-14}}</ref> == Таксономија == Родот ''Pisum'' го востановил [[Карл Линеј]] во 1753 година. ''Pisum'' е античкото [[Латински јазик|латинско]] име за грашок.<ref name="gledhill">Gledhill, David (2008). ''The Names of Plants''. Cambridge University Press. {{ISBN|9780521866453}} (hardback), {{ISBN|9780521685535}} (paperback). p. 304.</ref> Молекуларните филогенетски студии сугерирале дека ''Pisum'' не се разликува од ''Lathyrus'' и го внеле во тој род.<ref>{{Наведено списание|last=Schaefer|first=Hanno|last2=Hechenleitner|first2=Paulina|last3=Santos-Guerra|first3=Arnoldo|last4=de Sequeira|first4=Miguel Menezes|last5=Pennington|first5=R Toby|last6=Kenicer|first6=Gregory|last7=Carine|first7=Mark A|date=2012|title=Systematics, biogeography, and character evolution of the legume tribe Fabeae with special focus on the middle-Atlantic island lineages|journal=BMC Evolutionary Biology|language=en|volume=12|issue=1|pages=250|bibcode=2012BMCEE..12..250S|doi=10.1186/1471-2148-12-250|issn=1471-2148|pmc=3547781|pmid=23267563|doi-access=free}}</ref> Други ја оспориле оправданоста, а со тоа и потребата од оваа промена.<ref name="EllisEtAl24">{{Наведено списание|last=Ellis|first=Noel|last2=Smýkal|first2=Petr|last3=Maxted|first3=Nigel|last4=Coyne|first4=Clarice|last5=Domoney|first5=Claire|last6=Burstin|first6=Judith|last7=Bouchenak-Khelladi|first7=Yanis|last8=Chayut|first8=Noam|date=2024|title=The Taxonomic Status of Genera within the Fabeae (Vicieae), with a Special Focus on ''Pisum''|journal=[[Diversity (journal)|Diversity]]|language=en|volume=16|issue=7|page=365|bibcode=2024Diver..16..365E|doi=10.3390/d16070365|doi-access=free}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Бобови]] [[Категорија:Грашок]] [[Категорија:Флора на Македонија]] jdxllntntkzzoimsril3jojzt91io0t 5582204 5582203 2026-06-25T07:16:06Z Виолетова 1975 5582204 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Doperwt_rijserwt_bloemen_Pisum_sativum.jpg|мини|''Pisum sativum'' или ''Lathyrus oleraceus'']] '''''Pisum''''' е можен род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од семејството бобови, [[Бобови|Fabaceae]], по потекло од југозападна [[Азија]] и североисточна [[Африка]]. {{На|2026|April}} , [[Plants of the World Online]] го сметал родот за [[Синоним (таксономија)|синоним]] на ''[[Lathyrus]],'' додека Меѓународната информативна служба за база на податоци за мешунки (ILDIS) прифатила три вида:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.legumes-online.net/ildis/aweb/taxonomy/genera/Pisum.htm|title=Genus: ''Pisum''|work=ILDIS World Database of Legumes|accessdate=2026-04-14}}</ref> * ''Pisum abyssinicum'' (syn. ''P.&nbsp;sativum'' subsp. ''abyssinicum'') = ''[[Lathyrus oleraceus]]''<ref name="POWO_501912-1">{{Cite POWO|title=''Lathyrus oleraceus'' Lam..|id=501912-1|access-date=2026-04-15|mode=cs1}}</ref> * ''Pisum fulvum'' = ''[[Lathyrus fulvus]]''<ref name="POWO_60476264-2">{{Cite POWO|title=''Lathyrus fulvus'' (Sm.) Kosterin|id=60476264-2|access-date=2026-04-15|mode=cs1}}</ref> * ''Pisum sativum'' = ''Lathyrus oleraceus''<ref name="POWO_501912-1" /> == Таксономија == Родот ''Pisum'' го востановил [[Карл Линеј]] во 1753 година. ''Pisum'' е античкото [[Латински јазик|латинско]] име за грашок.<ref name="gledhill">Gledhill, David (2008). ''The Names of Plants''. Cambridge University Press. {{ISBN|9780521866453}} (hardback), {{ISBN|9780521685535}} (paperback). p. 304.</ref> Молекуларните филогенетски студии сугерирале дека ''Pisum'' не се разликува од ''Lathyrus'' и го внеле во тој род.<ref>{{Наведено списание|last=Schaefer|first=Hanno|last2=Hechenleitner|first2=Paulina|last3=Santos-Guerra|first3=Arnoldo|last4=de Sequeira|first4=Miguel Menezes|last5=Pennington|first5=R Toby|last6=Kenicer|first6=Gregory|last7=Carine|first7=Mark A|date=2012|title=Systematics, biogeography, and character evolution of the legume tribe Fabeae with special focus on the middle-Atlantic island lineages|journal=BMC Evolutionary Biology|language=en|volume=12|issue=1|pages=250|bibcode=2012BMCEE..12..250S|doi=10.1186/1471-2148-12-250|issn=1471-2148|pmc=3547781|pmid=23267563|doi-access=free}}</ref> Други ја оспориле оправданоста, а со тоа и потребата од оваа промена.<ref name="EllisEtAl24">{{Наведено списание|last=Ellis|first=Noel|last2=Smýkal|first2=Petr|last3=Maxted|first3=Nigel|last4=Coyne|first4=Clarice|last5=Domoney|first5=Claire|last6=Burstin|first6=Judith|last7=Bouchenak-Khelladi|first7=Yanis|last8=Chayut|first8=Noam|date=2024|title=The Taxonomic Status of Genera within the Fabeae (Vicieae), with a Special Focus on ''Pisum''|journal=[[Diversity (journal)|Diversity]]|language=en|volume=16|issue=7|page=365|bibcode=2024Diver..16..365E|doi=10.3390/d16070365|doi-access=free}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Бобови]] [[Категорија:Грашок]] [[Категорија:Флора на Македонија]] lsnb865kv660ls0f3n3saptse29po6f 5582205 5582204 2026-06-25T07:16:38Z Виолетова 1975 5582205 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Doperwt_rijserwt_bloemen_Pisum_sativum.jpg|мини|''Pisum sativum'' или ''Lathyrus oleraceus'']] '''''Pisum''''' е можен род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од семејството бобови, [[Бобови|Fabaceae]], по потекло од југозападна [[Азија]] и североисточна [[Африка]]. Од април 2026 година, [[Plants of the World Online]] го сметал родот за [[Синоним (таксономија)|синоним]] на ''[[Lathyrus]],'' додека Меѓународната информативна служба за база на податоци за мешунки (ILDIS) прифатила три вида:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.legumes-online.net/ildis/aweb/taxonomy/genera/Pisum.htm|title=Genus: ''Pisum''|work=ILDIS World Database of Legumes|accessdate=2026-04-14}}</ref> * ''Pisum abyssinicum'' (syn. ''P.&nbsp;sativum'' subsp. ''abyssinicum'') = ''[[Lathyrus oleraceus]]''<ref name="POWO_501912-1">{{Cite POWO|title=''Lathyrus oleraceus'' Lam..|id=501912-1|access-date=2026-04-15|mode=cs1}}</ref> * ''Pisum fulvum'' = ''[[Lathyrus fulvus]]''<ref name="POWO_60476264-2">{{Cite POWO|title=''Lathyrus fulvus'' (Sm.) Kosterin|id=60476264-2|access-date=2026-04-15|mode=cs1}}</ref> * ''Pisum sativum'' = ''Lathyrus oleraceus''<ref name="POWO_501912-1" /> == Таксономија == Родот ''Pisum'' го востановил [[Карл Линеј]] во 1753 година. ''Pisum'' е античкото [[Латински јазик|латинско]] име за грашок.<ref name="gledhill">Gledhill, David (2008). ''The Names of Plants''. Cambridge University Press. {{ISBN|9780521866453}} (hardback), {{ISBN|9780521685535}} (paperback). p. 304.</ref> Молекуларните филогенетски студии сугерирале дека ''Pisum'' не се разликува од ''Lathyrus'' и го внеле во тој род.<ref>{{Наведено списание|last=Schaefer|first=Hanno|last2=Hechenleitner|first2=Paulina|last3=Santos-Guerra|first3=Arnoldo|last4=de Sequeira|first4=Miguel Menezes|last5=Pennington|first5=R Toby|last6=Kenicer|first6=Gregory|last7=Carine|first7=Mark A|date=2012|title=Systematics, biogeography, and character evolution of the legume tribe Fabeae with special focus on the middle-Atlantic island lineages|journal=BMC Evolutionary Biology|language=en|volume=12|issue=1|pages=250|bibcode=2012BMCEE..12..250S|doi=10.1186/1471-2148-12-250|issn=1471-2148|pmc=3547781|pmid=23267563|doi-access=free}}</ref> Други ја оспориле оправданоста, а со тоа и потребата од оваа промена.<ref name="EllisEtAl24">{{Наведено списание|last=Ellis|first=Noel|last2=Smýkal|first2=Petr|last3=Maxted|first3=Nigel|last4=Coyne|first4=Clarice|last5=Domoney|first5=Claire|last6=Burstin|first6=Judith|last7=Bouchenak-Khelladi|first7=Yanis|last8=Chayut|first8=Noam|date=2024|title=The Taxonomic Status of Genera within the Fabeae (Vicieae), with a Special Focus on ''Pisum''|journal=[[Diversity (journal)|Diversity]]|language=en|volume=16|issue=7|page=365|bibcode=2024Diver..16..365E|doi=10.3390/d16070365|doi-access=free}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Бобови]] [[Категорија:Грашок]] [[Категорија:Флора на Македонија]] jo3uuspzc6wrrnnrrvfc6l75jlwu5jr 1 1398277 5582206 2026-06-25T07:16:55Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5582206 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1398278 5582209 2026-06-25T07:24:51Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1320330099|Gottlob Ludwig Rabenhorst]]“ 5582209 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gottlob_Ludwig_Rabenhorst,_1860.png|мини|Готлоб Лудвиг Рабенхорст во 1860 година]] '''Готлоб Лудвиг Рабенхорст''' (22 март 1806 - 24 април 1881) бил германски [[Ботаника|ботаничар]] и [[Микологија|миколог]]. == Биографија == Рабенхорст бил роден во [[Тројенбрицен]]. Студирал во Берлин и [[Бад Белциг]] од 1822 до 1830 година, работел како фармацевт во [[Лукау]] до 1840 година и докторирал во [[Јена]] во 1841 година. Од 1840 година живеел во [[Дрезден]], а потоа се преселил во [[Мајсен]] во 1875 година, каде што починал на 75-годишна возраст. Познат по неговото истражување на [[Криптогам|криптогами]] родена во централна Европа, неговото име се поврзува со ''Криптогамска флора на Германија, Австрија и Швајцарија.''<ref>[http://www.lichenology.org/PDFs/Kaernefelt&al2012_LichenologyInGermany.pdf Schlechtendalia 23] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220121173609/http://www.lichenology.org/PDFs/Kaernefelt%26al2012_LichenologyInGermany.pdf}} Lichenology in Germany: past, present and future</ref><ref>[https://www.biodiversitylibrary.org/item/16602 Biodiversity Heritage Library] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181120013538/https://www.biodiversitylibrary.org/item/16602}} Rabenhorst's Kryptogamen-Flora</ref> Рабенхорст го уредувал научното списание ''Хедвигија'' од 1852 до ''1878.'' Објавил повеќе од 20 exsiccata дела, едно од нив со [[Александар Браун]] (1805–1877) и [[Ернст Стизенбергер]] (1827–1895) под наслов ''Characeae на Европа во сушени примероци, собрани и објавени со помош на неколку пријатели на ботаниката од проф. А. Браун, Л. Рабенхорст и Е. Стиценбергер''. Рабенхорст и Е. Стизенбергер<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=1692955391|title=Die Characeen Europa's in getrockneten Exemplaren, unter Mitwirkung mehrerer Freunde der Botanik, gesammelt und herausgegeben von Prof. A. Braun, L. Rabenhorst und E. Stizenberger: IndExs ExsiccataID=1692955391|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=11 May 2024}}</ref><ref>[http://www.deutsche-biographie.de/sfz81455.html Deutsche Biographie] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130320161714/http://www.deutsche-biographie.de/sfz81455.html}} Stizenberger, Ernst</ref> [[Карл Мориц Готше]] и Рабенхорст заедно го уредувале бр. 221 до бр. 600 од серијата exsiccata ''Hepaticae Europaeae.'' ''Џигерниците на Европа, во соработка со неколку истакнати ботаничари''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=464504064|title=Hepaticae Europaeae. Die Lebermoose Europa's unter Mitwirkung mehrer namhafter Botaniker: IndExs ExsiccataID=464504064|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=22 March 2025}}</ref>{{Ботаничар|Rabenh.}} == Дела == * Rabenhorst, L. G. ''Deutschlands Kryptogamen-Flora oder Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des Lombardisch-Venetianischen Königreich und Istriens''. Leipzig: E. Kummer. 1844–1848. ** Vol. 1. {{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=OO8UAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR1|title=Deutschlands Kryptogamen-Flora: Bd. Pilze|last=Rabenhorst|first=Ludwig|date=11 October 2023}}<cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">[https://books.google.com/books?id=OO8UAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR1 "Deutschlands Kryptogamen-Flora: Bd. Pilze"].</cite> Pilze. 1844. ** Vol. 2. Div. 1. {{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=xJ0LAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR8-IA1|title=Deutschlands Kryptogamen-Flora: Bd. 1. Abth. Lichenen. 2. Abth. Algen. 3. Abth. Leber-, Laubmoose und Farrn|last=Rabenhorst|first=Ludwig|date=11 October 2023}}<cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">Rabenhorst, Ludwig (11 October 2023). [https://books.google.com/books?id=xJ0LAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR8-IA1 "Deutschlands Kryptogamen-Flora: Bd. 1. Abth.]</cite><cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">[https://books.google.com/books?id=xJ0LAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR8-IA1 Lichenen. 2. Abth. Algen. 3. Abth. Leber-, Laubmoose und Farrn"].</cite> Lichenen. 1845. ** Vol. 2. Div. 2. {{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=bDs-AAAAcAAJ&pg=PR3|title=Deutschlands Kryptogamen-Flora oder Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des Lombardisch-Venetianischen Königreichs und Istriens: Algen|last=Rabenhorst|first=Ludwig|date=11 October 2023}}<cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">Rabenhorst, Ludwig (11 October 2023). </cite><cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">[https://books.google.com/books?id=bDs-AAAAcAAJ&pg=PR3 "Deutschlands Kryptogamen-Flora oder Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des Lombardisch-Venetianischen Königreichs und Istriens: Algen"].</cite> Algen. 1847. ** Vol. 2. Div. 3. {{Наведена мрежна страница|url=https://archive.org/details/bub_gb_IZ4LAQAAIAAJ|title=Deutschlands KryptogamenFlora oder, Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des LombardischVenetianischen Königreichs und Istriens|date=11 October 2023|publisher=E. Kummer}}<cite class="citation web cs1">[[iarchive:bub_gb_IZ4LAQAAIAAJ|"Deutschlands KryptogamenFlora oder, Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des LombardischVenetianischen Königreichs und Istriens"]]. E. Kummer. </cite><cite class="citation web cs1">11 October 2023.</cite> Leber-, Laubmoose und Farrn. 1848. * ''Dr. L. Rabenhorst's Kryptogamen-Flora von Deutschland, Oesterreich und der Schweiz''. Zweite Auflage (2nd ed.).Stafleu, F.A., Cowan, R.S. {{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/103624#page/7/mode/1up|title=Taxonomic literature : A selective guide to botanical publications and collections with dates, commentaries and types|last=Stafleu|first=Frans Antonie|date=11 October 1983|publisher=Bohn, Scheltema & Holkema|isbn=9789031302246}}<cite class="citation book cs1" id="CITEREFStafleu1983">[https://www.biodiversitylibrary.org/item/103624#page/7/mode/1up ''Taxonomic literature : A selective guide to botanical publications and collections with dates, commentaries and types'']. Bohn, Scheltema & Holkema. </cite><cite class="citation book cs1" id="CITEREFStafleu1983">[[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9789031302246|<bdi>9789031302246</bdi>]].</cite> Taxonomic Literature. Ed. 2. Utrecht, Antwerpen, The Hague, Boston, 1983. Vol. IV: P—Sak. P. 467—467, 470—473, 474—528. 1214 p. {{ISBN|90-313-0549-9}}. Available at {{Наведена мрежна страница|url=http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Volumenes.php?Libro=486|title=Digital Library of the Real Jardín Botánico of Madrid|archive-url=https://web.archive.org/web/20141102201632/http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Volumenes.php?Libro=486|archive-date=2 November 2014|accessdate=2 November 2014}}<cite class="citation web cs1">Archived from [http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Volumenes.php?Libro=486 the original] on 2 November 2014<span class="reference-accessdate">. </span></cite><cite class="citation web cs1"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">2 November</span> 2014</span>.</cite> Digital Library of the Royal Botanic Garden of Madrid. Some volumes were not published.{{Наведена мрежна страница|url=http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=1027&Pagina=304|title=Biblioteca Digital del Real Jard?n Bot?nico|archive-url=https://web.archive.org/web/20141103163503/http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=1027&Pagina=304|archive-date=3 November 2014|accessdate=3 November 2014}}<cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20141103163503/http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=1027&Pagina=304 "Biblioteca Digital del Real Jard?n Bot?nico"]. Archived from [http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=1027&Pagina=304 the original] on 3 November 2014<span class="reference-accessdate">. </span></cite><cite class="citation web cs1"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">3 November</span> 2014</span>.</cite> ** Vol. 1. ''Die Pilze''. *** Div. 1. ''Schizomyceten, Saccharomyceten und Basidiomyceten''. Winter, G. 1880–1885. *** Div. 2. ''Ascomyceten: Gymnoasceen''. Winter, G. 1884–1887. *** Div. 3. ''Ascomyceten: Hysteriaceen''. Rehm, H. 1887–1896 *** Div. 4. ''Phycomycetes''. Fischer, A. 1892. *** Div. 5. ''Ascomyceten: Tuberaceen''. Fischer, E. 1896–1897. *** Div. 6. ''Fungi imperfecti: Hyalin-sporige Sphaerioideen''. Allescher, A. 1898–1903. *** Div. 7. ''Fungi imperfecti: Hyalin-sporige Sphaerioideen''. Allescher, A. 1901–1903. *** Div. 8. ''Fungi imperfecti: Hyphomycetes''. Lindau, G. 1904–1907. *** Div. 9. ''Fungi imperfecti: Hyphomycetes''. Lindau, G. 1907–1910. *** Div. 10. ''Myxogasteres''. Schinz, H. 1912–1920. ** Vol. 2. ''Die Meeresalgen''. Hauck, F. 1882–1889. ** Vol. 3. ''Die Farnpflanzen''. Luerssen, C. 1884–1889. ** Vol. 4. ''Die Laubmoose''. *** Div. 1. ''Sphagnaceae''. Limpricht, K.G. 1885–1889. *** Div. 2. ''Bryinae''. Limpricht, K.G. 1890–1895. *** Div. 3. ''Hypnaceae und Nachträge''. Limpricht, K.G.; Limpricht, H. 1895–1903. *** Ergänzungsband (Supplement). ''Die Laubmoose Europas. Andreales — Bryales''. Mönkemeyer, W. 1927. ** Vol. 5. ''Die Characeen''. Migula, W. 1895–1897. ** Vol. 6. ''Die Lebermoose'' *** Div. 1. ''Lebermoose''. Müller, K. 1905–1911. *** Div. 2. ''Lebermoose''. Müller, K. 1912–1916. ** Vol. 7. ''Die Kieselalgen''. *** Div. 1. ''Kieselalgen''. Hustedt, F. 1930. *** Div. 2. ''Kieselalgen''. Hustedt, F. 1931–1959. *** Div. 3. ''Kieselalgen''. Hustedt, F. 1961–1966. ** Vol. 8. ''Flechtenparasiten''. Keissler, K.v. 1930. ** Vol. 9. ''Die Flechten''. *** Div. 1 (1). ''Moriolaceae — Epigloeaceae — Dermatocarpaceae''. Keissler, K.v.; Zschacke, H. 1933–1934. *** Div. 1 (2). ''Pyrenulaceae — Mycoporaceae — Coniocarpineae''. Keissler, K.v. 1937–1938. *** Div. 2 (1). ''Arthoniaceae — Coenogoniaceae''. Redinger, K.M. 1937–1938. *** Div. 2 (2). ''Cyanophili''. Köfaragó-Gyelnik, V. 1940. *** Div. 3. ''Lecidaceae'', not published. *** Div. 4 (1). ''Cladoniaceae — Umbilicariaceae''. Frey, E. 1932–1933. *** Div. 4 (2). ''Cladonia''. Sandstede, H. 1931. *** Div. 5 (1). ''Acarosporaceae und Thelocarpaceae — Pertusariaceae''. Magnusson, A.H.; Erichsen, C.F.E. 1934–1936. *** Div. 5 (3). ''Parmeliaceae''. Hillmann, J. 1936. *** Div. 5 (4). ''Usneaceae''. Keissler, K.v. 1958–1960. *** Div. 6. ''Teloschistaceae — Physciaceae''. Hillmann, J.; Lynge, B.A. 1935. ''Caloplacaceae — Buelliaceae'', not published. ** Vol. 10. ''Flagellatae''. *** Div. 1. ''Chrysophyceae'', not published. *** Div. 2. ''Silicoflagellatae — Coccolithineae''. Gemeinhardt, K.; Schiller, J. 1930. *** Div. 3 (1). ''Dinoflagellatae (Peridineae)''. Schiller, J. 1932–1933. *** Div. 3 (2). ''Dinoflagellatae (Peridineae)''. Schiller, J. 1935–1937. *** Div. 4. ''Cryptomonadales, Chloromonadales und Euglenales'', not published. ** Vol. 11. ''Heterokonten''. Pascher, A. 1937–1939. ** Vol. 12. ''Chlorophyceae'' *** Div. 1. ''Volvocales und Tetrasporales'', not published. *** Div. 2. ''Protococcales'', not published. *** Div. 3. ''Ulotrichales'', not published. *** Div. 4. ''Oedogoniales''. Gemeinhardt, K. 1938–1940. *** Div. 5. ''Siphonocladiales und Siphonales'', not published. ** Vol. 13. ''Conjugatae''. *** Div. 1 (1). ''Desmidiales: Desmidiaceen''. Krieger, W. 1933–1937. *** Div. 1 (2). ''Desmidiales: Desmidiaceen''. Krieger, W. 1939. *** Div. 2. ''Zygnemales''. Kolkwitz, R.; Krieger, H. 1941–1944. ** Vol. 14. ''Cyanophyceae''. Geitler, L. 1930–1932. ** Vol. 15. Not published. *** ''Rhodophyceae des Süsswassers''. Schmidt, O. Ch. *** ''Phaeophyceae des Süsswassers''. Schmidt, O. Ch. *** ''Allgemeines über das System — Generalregister''. == Поврзано == * [[:Категорија:Таксони именувани од Готлоб Лудвиг Рабенхорст]] == Наводи ==   == Литература == * {{Наведено списание|year=1881|title=Personalnachrichten: L. Rabenhorst|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/105414#page/272/mode/1up|journal=Botanische Zeitung|volume=39|pages=435}} * {{Наведена книга|title=Lexikon deutschsprachiger Bryologen|last=Frahm|first=Jan-Peter|last2=Eggers|first2=Jens|publisher=BoD – Books on Demand|year=2001|isbn=978-3-8311-0986-9|page=390|chapter=Gottlob Ludwig Rabenhorst|chapter-url=https://books.google.com/books?id=8VEUIH15wAYC&pg=PA390}} * {{Наведено списание|last=Bley|first=Carl|date=1881-12-13|title=Nekrolog. Dr. Gottlob Ludwig Rabenhorst|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/227422#page/47/mode/1up|journal=Sitzungsberichte und Abhandlungen der Naturwissenschaftlichen Gesellschaft Isis in Dresden|volume=1881-1882|pages=35–38|archive-url=|archive-date=|access-date=2025-04-07}} [[Категорија:Германски миколози]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] [[Категорија:Родени во 1806 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] lrd5b7ep9rs3ds0ui4pmcoq0p4ybzfi 5582210 5582209 2026-06-25T07:25:25Z BosaFi 115936 /* Наводи */ 5582210 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gottlob_Ludwig_Rabenhorst,_1860.png|мини|Готлоб Лудвиг Рабенхорст во 1860 година]] '''Готлоб Лудвиг Рабенхорст''' (22 март 1806 - 24 април 1881) бил германски [[Ботаника|ботаничар]] и [[Микологија|миколог]]. == Биографија == Рабенхорст бил роден во [[Тројенбрицен]]. Студирал во Берлин и [[Бад Белциг]] од 1822 до 1830 година, работел како фармацевт во [[Лукау]] до 1840 година и докторирал во [[Јена]] во 1841 година. Од 1840 година живеел во [[Дрезден]], а потоа се преселил во [[Мајсен]] во 1875 година, каде што починал на 75-годишна возраст. Познат по неговото истражување на [[Криптогам|криптогами]] родена во централна Европа, неговото име се поврзува со ''Криптогамска флора на Германија, Австрија и Швајцарија.''<ref>[http://www.lichenology.org/PDFs/Kaernefelt&al2012_LichenologyInGermany.pdf Schlechtendalia 23] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220121173609/http://www.lichenology.org/PDFs/Kaernefelt%26al2012_LichenologyInGermany.pdf}} Lichenology in Germany: past, present and future</ref><ref>[https://www.biodiversitylibrary.org/item/16602 Biodiversity Heritage Library] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181120013538/https://www.biodiversitylibrary.org/item/16602}} Rabenhorst's Kryptogamen-Flora</ref> Рабенхорст го уредувал научното списание ''Хедвигија'' од 1852 до ''1878.'' Објавил повеќе од 20 exsiccata дела, едно од нив со [[Александар Браун]] (1805–1877) и [[Ернст Стизенбергер]] (1827–1895) под наслов ''Characeae на Европа во сушени примероци, собрани и објавени со помош на неколку пријатели на ботаниката од проф. А. Браун, Л. Рабенхорст и Е. Стиценбергер''. Рабенхорст и Е. Стизенбергер<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=1692955391|title=Die Characeen Europa's in getrockneten Exemplaren, unter Mitwirkung mehrerer Freunde der Botanik, gesammelt und herausgegeben von Prof. A. Braun, L. Rabenhorst und E. Stizenberger: IndExs ExsiccataID=1692955391|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=11 May 2024}}</ref><ref>[http://www.deutsche-biographie.de/sfz81455.html Deutsche Biographie] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130320161714/http://www.deutsche-biographie.de/sfz81455.html}} Stizenberger, Ernst</ref> [[Карл Мориц Готше]] и Рабенхорст заедно го уредувале бр. 221 до бр. 600 од серијата exsiccata ''Hepaticae Europaeae.'' ''Џигерниците на Европа, во соработка со неколку истакнати ботаничари''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=464504064|title=Hepaticae Europaeae. Die Lebermoose Europa's unter Mitwirkung mehrer namhafter Botaniker: IndExs ExsiccataID=464504064|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=22 March 2025}}</ref>{{Ботаничар|Rabenh.}} == Дела == * Rabenhorst, L. G. ''Deutschlands Kryptogamen-Flora oder Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des Lombardisch-Venetianischen Königreich und Istriens''. Leipzig: E. Kummer. 1844–1848. ** Vol. 1. {{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=OO8UAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR1|title=Deutschlands Kryptogamen-Flora: Bd. Pilze|last=Rabenhorst|first=Ludwig|date=11 October 2023}}<cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">[https://books.google.com/books?id=OO8UAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR1 "Deutschlands Kryptogamen-Flora: Bd. Pilze"].</cite> Pilze. 1844. ** Vol. 2. Div. 1. {{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=xJ0LAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR8-IA1|title=Deutschlands Kryptogamen-Flora: Bd. 1. Abth. Lichenen. 2. Abth. Algen. 3. Abth. Leber-, Laubmoose und Farrn|last=Rabenhorst|first=Ludwig|date=11 October 2023}}<cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">Rabenhorst, Ludwig (11 October 2023). [https://books.google.com/books?id=xJ0LAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR8-IA1 "Deutschlands Kryptogamen-Flora: Bd. 1. Abth.]</cite><cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">[https://books.google.com/books?id=xJ0LAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR8-IA1 Lichenen. 2. Abth. Algen. 3. Abth. Leber-, Laubmoose und Farrn"].</cite> Lichenen. 1845. ** Vol. 2. Div. 2. {{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=bDs-AAAAcAAJ&pg=PR3|title=Deutschlands Kryptogamen-Flora oder Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des Lombardisch-Venetianischen Königreichs und Istriens: Algen|last=Rabenhorst|first=Ludwig|date=11 October 2023}}<cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">Rabenhorst, Ludwig (11 October 2023). </cite><cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">[https://books.google.com/books?id=bDs-AAAAcAAJ&pg=PR3 "Deutschlands Kryptogamen-Flora oder Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des Lombardisch-Venetianischen Königreichs und Istriens: Algen"].</cite> Algen. 1847. ** Vol. 2. Div. 3. {{Наведена мрежна страница|url=https://archive.org/details/bub_gb_IZ4LAQAAIAAJ|title=Deutschlands KryptogamenFlora oder, Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des LombardischVenetianischen Königreichs und Istriens|date=11 October 2023|publisher=E. Kummer}}<cite class="citation web cs1">[[iarchive:bub_gb_IZ4LAQAAIAAJ|"Deutschlands KryptogamenFlora oder, Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des LombardischVenetianischen Königreichs und Istriens"]]. E. Kummer. </cite><cite class="citation web cs1">11 October 2023.</cite> Leber-, Laubmoose und Farrn. 1848. * ''Dr. L. Rabenhorst's Kryptogamen-Flora von Deutschland, Oesterreich und der Schweiz''. Zweite Auflage (2nd ed.).Stafleu, F.A., Cowan, R.S. {{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/103624#page/7/mode/1up|title=Taxonomic literature : A selective guide to botanical publications and collections with dates, commentaries and types|last=Stafleu|first=Frans Antonie|date=11 October 1983|publisher=Bohn, Scheltema & Holkema|isbn=9789031302246}}<cite class="citation book cs1" id="CITEREFStafleu1983">[https://www.biodiversitylibrary.org/item/103624#page/7/mode/1up ''Taxonomic literature : A selective guide to botanical publications and collections with dates, commentaries and types'']. Bohn, Scheltema & Holkema. </cite><cite class="citation book cs1" id="CITEREFStafleu1983">[[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9789031302246|<bdi>9789031302246</bdi>]].</cite> Taxonomic Literature. Ed. 2. Utrecht, Antwerpen, The Hague, Boston, 1983. Vol. IV: P—Sak. P. 467—467, 470—473, 474—528. 1214 p. {{ISBN|90-313-0549-9}}. Available at {{Наведена мрежна страница|url=http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Volumenes.php?Libro=486|title=Digital Library of the Real Jardín Botánico of Madrid|archive-url=https://web.archive.org/web/20141102201632/http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Volumenes.php?Libro=486|archive-date=2 November 2014|accessdate=2 November 2014}}<cite class="citation web cs1">Archived from [http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Volumenes.php?Libro=486 the original] on 2 November 2014<span class="reference-accessdate">. </span></cite><cite class="citation web cs1"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">2 November</span> 2014</span>.</cite> Digital Library of the Royal Botanic Garden of Madrid. Some volumes were not published.{{Наведена мрежна страница|url=http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=1027&Pagina=304|title=Biblioteca Digital del Real Jard?n Bot?nico|archive-url=https://web.archive.org/web/20141103163503/http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=1027&Pagina=304|archive-date=3 November 2014|accessdate=3 November 2014}}<cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20141103163503/http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=1027&Pagina=304 "Biblioteca Digital del Real Jard?n Bot?nico"]. Archived from [http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=1027&Pagina=304 the original] on 3 November 2014<span class="reference-accessdate">. </span></cite><cite class="citation web cs1"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">3 November</span> 2014</span>.</cite> ** Vol. 1. ''Die Pilze''. *** Div. 1. ''Schizomyceten, Saccharomyceten und Basidiomyceten''. Winter, G. 1880–1885. *** Div. 2. ''Ascomyceten: Gymnoasceen''. Winter, G. 1884–1887. *** Div. 3. ''Ascomyceten: Hysteriaceen''. Rehm, H. 1887–1896 *** Div. 4. ''Phycomycetes''. Fischer, A. 1892. *** Div. 5. ''Ascomyceten: Tuberaceen''. Fischer, E. 1896–1897. *** Div. 6. ''Fungi imperfecti: Hyalin-sporige Sphaerioideen''. Allescher, A. 1898–1903. *** Div. 7. ''Fungi imperfecti: Hyalin-sporige Sphaerioideen''. Allescher, A. 1901–1903. *** Div. 8. ''Fungi imperfecti: Hyphomycetes''. Lindau, G. 1904–1907. *** Div. 9. ''Fungi imperfecti: Hyphomycetes''. Lindau, G. 1907–1910. *** Div. 10. ''Myxogasteres''. Schinz, H. 1912–1920. ** Vol. 2. ''Die Meeresalgen''. Hauck, F. 1882–1889. ** Vol. 3. ''Die Farnpflanzen''. Luerssen, C. 1884–1889. ** Vol. 4. ''Die Laubmoose''. *** Div. 1. ''Sphagnaceae''. Limpricht, K.G. 1885–1889. *** Div. 2. ''Bryinae''. Limpricht, K.G. 1890–1895. *** Div. 3. ''Hypnaceae und Nachträge''. Limpricht, K.G.; Limpricht, H. 1895–1903. *** Ergänzungsband (Supplement). ''Die Laubmoose Europas. Andreales — Bryales''. Mönkemeyer, W. 1927. ** Vol. 5. ''Die Characeen''. Migula, W. 1895–1897. ** Vol. 6. ''Die Lebermoose'' *** Div. 1. ''Lebermoose''. Müller, K. 1905–1911. *** Div. 2. ''Lebermoose''. Müller, K. 1912–1916. ** Vol. 7. ''Die Kieselalgen''. *** Div. 1. ''Kieselalgen''. Hustedt, F. 1930. *** Div. 2. ''Kieselalgen''. Hustedt, F. 1931–1959. *** Div. 3. ''Kieselalgen''. Hustedt, F. 1961–1966. ** Vol. 8. ''Flechtenparasiten''. Keissler, K.v. 1930. ** Vol. 9. ''Die Flechten''. *** Div. 1 (1). ''Moriolaceae — Epigloeaceae — Dermatocarpaceae''. Keissler, K.v.; Zschacke, H. 1933–1934. *** Div. 1 (2). ''Pyrenulaceae — Mycoporaceae — Coniocarpineae''. Keissler, K.v. 1937–1938. *** Div. 2 (1). ''Arthoniaceae — Coenogoniaceae''. Redinger, K.M. 1937–1938. *** Div. 2 (2). ''Cyanophili''. Köfaragó-Gyelnik, V. 1940. *** Div. 3. ''Lecidaceae'', not published. *** Div. 4 (1). ''Cladoniaceae — Umbilicariaceae''. Frey, E. 1932–1933. *** Div. 4 (2). ''Cladonia''. Sandstede, H. 1931. *** Div. 5 (1). ''Acarosporaceae und Thelocarpaceae — Pertusariaceae''. Magnusson, A.H.; Erichsen, C.F.E. 1934–1936. *** Div. 5 (3). ''Parmeliaceae''. Hillmann, J. 1936. *** Div. 5 (4). ''Usneaceae''. Keissler, K.v. 1958–1960. *** Div. 6. ''Teloschistaceae — Physciaceae''. Hillmann, J.; Lynge, B.A. 1935. ''Caloplacaceae — Buelliaceae'', not published. ** Vol. 10. ''Flagellatae''. *** Div. 1. ''Chrysophyceae'', not published. *** Div. 2. ''Silicoflagellatae — Coccolithineae''. Gemeinhardt, K.; Schiller, J. 1930. *** Div. 3 (1). ''Dinoflagellatae (Peridineae)''. Schiller, J. 1932–1933. *** Div. 3 (2). ''Dinoflagellatae (Peridineae)''. Schiller, J. 1935–1937. *** Div. 4. ''Cryptomonadales, Chloromonadales und Euglenales'', not published. ** Vol. 11. ''Heterokonten''. Pascher, A. 1937–1939. ** Vol. 12. ''Chlorophyceae'' *** Div. 1. ''Volvocales und Tetrasporales'', not published. *** Div. 2. ''Protococcales'', not published. *** Div. 3. ''Ulotrichales'', not published. *** Div. 4. ''Oedogoniales''. Gemeinhardt, K. 1938–1940. *** Div. 5. ''Siphonocladiales und Siphonales'', not published. ** Vol. 13. ''Conjugatae''. *** Div. 1 (1). ''Desmidiales: Desmidiaceen''. Krieger, W. 1933–1937. *** Div. 1 (2). ''Desmidiales: Desmidiaceen''. Krieger, W. 1939. *** Div. 2. ''Zygnemales''. Kolkwitz, R.; Krieger, H. 1941–1944. ** Vol. 14. ''Cyanophyceae''. Geitler, L. 1930–1932. ** Vol. 15. Not published. *** ''Rhodophyceae des Süsswassers''. Schmidt, O. Ch. *** ''Phaeophyceae des Süsswassers''. Schmidt, O. Ch. *** ''Allgemeines über das System — Generalregister''. == Поврзано == * [[:Категорија:Таксони именувани од Готлоб Лудвиг Рабенхорст]] == Наводи == {{наводи}}   == Литература == * {{Наведено списание|year=1881|title=Personalnachrichten: L. Rabenhorst|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/105414#page/272/mode/1up|journal=Botanische Zeitung|volume=39|pages=435}} * {{Наведена книга|title=Lexikon deutschsprachiger Bryologen|last=Frahm|first=Jan-Peter|last2=Eggers|first2=Jens|publisher=BoD – Books on Demand|year=2001|isbn=978-3-8311-0986-9|page=390|chapter=Gottlob Ludwig Rabenhorst|chapter-url=https://books.google.com/books?id=8VEUIH15wAYC&pg=PA390}} * {{Наведено списание|last=Bley|first=Carl|date=1881-12-13|title=Nekrolog. Dr. Gottlob Ludwig Rabenhorst|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/227422#page/47/mode/1up|journal=Sitzungsberichte und Abhandlungen der Naturwissenschaftlichen Gesellschaft Isis in Dresden|volume=1881-1882|pages=35–38|archive-url=|archive-date=|access-date=2025-04-07}} [[Категорија:Германски миколози]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] [[Категорија:Родени во 1806 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] tept0cw4hddx1pz2eky12doxkkfzato 5582211 5582210 2026-06-25T07:25:49Z BosaFi 115936 /* Наводи */ 5582211 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gottlob_Ludwig_Rabenhorst,_1860.png|мини|Готлоб Лудвиг Рабенхорст во 1860 година]] '''Готлоб Лудвиг Рабенхорст''' (22 март 1806 - 24 април 1881) бил германски [[Ботаника|ботаничар]] и [[Микологија|миколог]]. == Биографија == Рабенхорст бил роден во [[Тројенбрицен]]. Студирал во Берлин и [[Бад Белциг]] од 1822 до 1830 година, работел како фармацевт во [[Лукау]] до 1840 година и докторирал во [[Јена]] во 1841 година. Од 1840 година живеел во [[Дрезден]], а потоа се преселил во [[Мајсен]] во 1875 година, каде што починал на 75-годишна возраст. Познат по неговото истражување на [[Криптогам|криптогами]] родена во централна Европа, неговото име се поврзува со ''Криптогамска флора на Германија, Австрија и Швајцарија.''<ref>[http://www.lichenology.org/PDFs/Kaernefelt&al2012_LichenologyInGermany.pdf Schlechtendalia 23] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220121173609/http://www.lichenology.org/PDFs/Kaernefelt%26al2012_LichenologyInGermany.pdf}} Lichenology in Germany: past, present and future</ref><ref>[https://www.biodiversitylibrary.org/item/16602 Biodiversity Heritage Library] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181120013538/https://www.biodiversitylibrary.org/item/16602}} Rabenhorst's Kryptogamen-Flora</ref> Рабенхорст го уредувал научното списание ''Хедвигија'' од 1852 до ''1878.'' Објавил повеќе од 20 exsiccata дела, едно од нив со [[Александар Браун]] (1805–1877) и [[Ернст Стизенбергер]] (1827–1895) под наслов ''Characeae на Европа во сушени примероци, собрани и објавени со помош на неколку пријатели на ботаниката од проф. А. Браун, Л. Рабенхорст и Е. Стиценбергер''. Рабенхорст и Е. Стизенбергер<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=1692955391|title=Die Characeen Europa's in getrockneten Exemplaren, unter Mitwirkung mehrerer Freunde der Botanik, gesammelt und herausgegeben von Prof. A. Braun, L. Rabenhorst und E. Stizenberger: IndExs ExsiccataID=1692955391|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=11 May 2024}}</ref><ref>[http://www.deutsche-biographie.de/sfz81455.html Deutsche Biographie] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130320161714/http://www.deutsche-biographie.de/sfz81455.html}} Stizenberger, Ernst</ref> [[Карл Мориц Готше]] и Рабенхорст заедно го уредувале бр. 221 до бр. 600 од серијата exsiccata ''Hepaticae Europaeae.'' ''Џигерниците на Европа, во соработка со неколку истакнати ботаничари''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=464504064|title=Hepaticae Europaeae. Die Lebermoose Europa's unter Mitwirkung mehrer namhafter Botaniker: IndExs ExsiccataID=464504064|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=22 March 2025}}</ref>{{Ботаничар|Rabenh.}} == Дела == * Rabenhorst, L. G. ''Deutschlands Kryptogamen-Flora oder Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des Lombardisch-Venetianischen Königreich und Istriens''. Leipzig: E. Kummer. 1844–1848. ** Vol. 1. {{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=OO8UAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR1|title=Deutschlands Kryptogamen-Flora: Bd. Pilze|last=Rabenhorst|first=Ludwig|date=11 October 2023}}<cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">[https://books.google.com/books?id=OO8UAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR1 "Deutschlands Kryptogamen-Flora: Bd. Pilze"].</cite> Pilze. 1844. ** Vol. 2. Div. 1. {{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=xJ0LAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR8-IA1|title=Deutschlands Kryptogamen-Flora: Bd. 1. Abth. Lichenen. 2. Abth. Algen. 3. Abth. Leber-, Laubmoose und Farrn|last=Rabenhorst|first=Ludwig|date=11 October 2023}}<cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">Rabenhorst, Ludwig (11 October 2023). [https://books.google.com/books?id=xJ0LAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR8-IA1 "Deutschlands Kryptogamen-Flora: Bd. 1. Abth.]</cite><cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">[https://books.google.com/books?id=xJ0LAQAAIAAJ&dq=editions%3AnjdoKGcKkTkC&pg=PR8-IA1 Lichenen. 2. Abth. Algen. 3. Abth. Leber-, Laubmoose und Farrn"].</cite> Lichenen. 1845. ** Vol. 2. Div. 2. {{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=bDs-AAAAcAAJ&pg=PR3|title=Deutschlands Kryptogamen-Flora oder Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des Lombardisch-Venetianischen Königreichs und Istriens: Algen|last=Rabenhorst|first=Ludwig|date=11 October 2023}}<cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">Rabenhorst, Ludwig (11 October 2023). </cite><cite class="citation web cs1" id="CITEREFRabenhorst2023">[https://books.google.com/books?id=bDs-AAAAcAAJ&pg=PR3 "Deutschlands Kryptogamen-Flora oder Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des Lombardisch-Venetianischen Königreichs und Istriens: Algen"].</cite> Algen. 1847. ** Vol. 2. Div. 3. {{Наведена мрежна страница|url=https://archive.org/details/bub_gb_IZ4LAQAAIAAJ|title=Deutschlands KryptogamenFlora oder, Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des LombardischVenetianischen Königreichs und Istriens|date=11 October 2023|publisher=E. Kummer}}<cite class="citation web cs1">[[iarchive:bub_gb_IZ4LAQAAIAAJ|"Deutschlands KryptogamenFlora oder, Handbuch zur Bestimmung der kryptogamischen Gewächse Deutschlands, der Schweiz, des LombardischVenetianischen Königreichs und Istriens"]]. E. Kummer. </cite><cite class="citation web cs1">11 October 2023.</cite> Leber-, Laubmoose und Farrn. 1848. * ''Dr. L. Rabenhorst's Kryptogamen-Flora von Deutschland, Oesterreich und der Schweiz''. Zweite Auflage (2nd ed.).Stafleu, F.A., Cowan, R.S. {{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/103624#page/7/mode/1up|title=Taxonomic literature : A selective guide to botanical publications and collections with dates, commentaries and types|last=Stafleu|first=Frans Antonie|date=11 October 1983|publisher=Bohn, Scheltema & Holkema|isbn=9789031302246}}<cite class="citation book cs1" id="CITEREFStafleu1983">[https://www.biodiversitylibrary.org/item/103624#page/7/mode/1up ''Taxonomic literature : A selective guide to botanical publications and collections with dates, commentaries and types'']. Bohn, Scheltema & Holkema. </cite><cite class="citation book cs1" id="CITEREFStafleu1983">[[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9789031302246|<bdi>9789031302246</bdi>]].</cite> Taxonomic Literature. Ed. 2. Utrecht, Antwerpen, The Hague, Boston, 1983. Vol. IV: P—Sak. P. 467—467, 470—473, 474—528. 1214 p. {{ISBN|90-313-0549-9}}. Available at {{Наведена мрежна страница|url=http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Volumenes.php?Libro=486|title=Digital Library of the Real Jardín Botánico of Madrid|archive-url=https://web.archive.org/web/20141102201632/http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Volumenes.php?Libro=486|archive-date=2 November 2014|accessdate=2 November 2014}}<cite class="citation web cs1">Archived from [http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Volumenes.php?Libro=486 the original] on 2 November 2014<span class="reference-accessdate">. </span></cite><cite class="citation web cs1"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">2 November</span> 2014</span>.</cite> Digital Library of the Royal Botanic Garden of Madrid. Some volumes were not published.{{Наведена мрежна страница|url=http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=1027&Pagina=304|title=Biblioteca Digital del Real Jard?n Bot?nico|archive-url=https://web.archive.org/web/20141103163503/http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=1027&Pagina=304|archive-date=3 November 2014|accessdate=3 November 2014}}<cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20141103163503/http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=1027&Pagina=304 "Biblioteca Digital del Real Jard?n Bot?nico"]. Archived from [http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=1027&Pagina=304 the original] on 3 November 2014<span class="reference-accessdate">. </span></cite><cite class="citation web cs1"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">3 November</span> 2014</span>.</cite> ** Vol. 1. ''Die Pilze''. *** Div. 1. ''Schizomyceten, Saccharomyceten und Basidiomyceten''. Winter, G. 1880–1885. *** Div. 2. ''Ascomyceten: Gymnoasceen''. Winter, G. 1884–1887. *** Div. 3. ''Ascomyceten: Hysteriaceen''. Rehm, H. 1887–1896 *** Div. 4. ''Phycomycetes''. Fischer, A. 1892. *** Div. 5. ''Ascomyceten: Tuberaceen''. Fischer, E. 1896–1897. *** Div. 6. ''Fungi imperfecti: Hyalin-sporige Sphaerioideen''. Allescher, A. 1898–1903. *** Div. 7. ''Fungi imperfecti: Hyalin-sporige Sphaerioideen''. Allescher, A. 1901–1903. *** Div. 8. ''Fungi imperfecti: Hyphomycetes''. Lindau, G. 1904–1907. *** Div. 9. ''Fungi imperfecti: Hyphomycetes''. Lindau, G. 1907–1910. *** Div. 10. ''Myxogasteres''. Schinz, H. 1912–1920. ** Vol. 2. ''Die Meeresalgen''. Hauck, F. 1882–1889. ** Vol. 3. ''Die Farnpflanzen''. Luerssen, C. 1884–1889. ** Vol. 4. ''Die Laubmoose''. *** Div. 1. ''Sphagnaceae''. Limpricht, K.G. 1885–1889. *** Div. 2. ''Bryinae''. Limpricht, K.G. 1890–1895. *** Div. 3. ''Hypnaceae und Nachträge''. Limpricht, K.G.; Limpricht, H. 1895–1903. *** Ergänzungsband (Supplement). ''Die Laubmoose Europas. Andreales — Bryales''. Mönkemeyer, W. 1927. ** Vol. 5. ''Die Characeen''. Migula, W. 1895–1897. ** Vol. 6. ''Die Lebermoose'' *** Div. 1. ''Lebermoose''. Müller, K. 1905–1911. *** Div. 2. ''Lebermoose''. Müller, K. 1912–1916. ** Vol. 7. ''Die Kieselalgen''. *** Div. 1. ''Kieselalgen''. Hustedt, F. 1930. *** Div. 2. ''Kieselalgen''. Hustedt, F. 1931–1959. *** Div. 3. ''Kieselalgen''. Hustedt, F. 1961–1966. ** Vol. 8. ''Flechtenparasiten''. Keissler, K.v. 1930. ** Vol. 9. ''Die Flechten''. *** Div. 1 (1). ''Moriolaceae — Epigloeaceae — Dermatocarpaceae''. Keissler, K.v.; Zschacke, H. 1933–1934. *** Div. 1 (2). ''Pyrenulaceae — Mycoporaceae — Coniocarpineae''. Keissler, K.v. 1937–1938. *** Div. 2 (1). ''Arthoniaceae — Coenogoniaceae''. Redinger, K.M. 1937–1938. *** Div. 2 (2). ''Cyanophili''. Köfaragó-Gyelnik, V. 1940. *** Div. 3. ''Lecidaceae'', not published. *** Div. 4 (1). ''Cladoniaceae — Umbilicariaceae''. Frey, E. 1932–1933. *** Div. 4 (2). ''Cladonia''. Sandstede, H. 1931. *** Div. 5 (1). ''Acarosporaceae und Thelocarpaceae — Pertusariaceae''. Magnusson, A.H.; Erichsen, C.F.E. 1934–1936. *** Div. 5 (3). ''Parmeliaceae''. Hillmann, J. 1936. *** Div. 5 (4). ''Usneaceae''. Keissler, K.v. 1958–1960. *** Div. 6. ''Teloschistaceae — Physciaceae''. Hillmann, J.; Lynge, B.A. 1935. ''Caloplacaceae — Buelliaceae'', not published. ** Vol. 10. ''Flagellatae''. *** Div. 1. ''Chrysophyceae'', not published. *** Div. 2. ''Silicoflagellatae — Coccolithineae''. Gemeinhardt, K.; Schiller, J. 1930. *** Div. 3 (1). ''Dinoflagellatae (Peridineae)''. Schiller, J. 1932–1933. *** Div. 3 (2). ''Dinoflagellatae (Peridineae)''. Schiller, J. 1935–1937. *** Div. 4. ''Cryptomonadales, Chloromonadales und Euglenales'', not published. ** Vol. 11. ''Heterokonten''. Pascher, A. 1937–1939. ** Vol. 12. ''Chlorophyceae'' *** Div. 1. ''Volvocales und Tetrasporales'', not published. *** Div. 2. ''Protococcales'', not published. *** Div. 3. ''Ulotrichales'', not published. *** Div. 4. ''Oedogoniales''. Gemeinhardt, K. 1938–1940. *** Div. 5. ''Siphonocladiales und Siphonales'', not published. ** Vol. 13. ''Conjugatae''. *** Div. 1 (1). ''Desmidiales: Desmidiaceen''. Krieger, W. 1933–1937. *** Div. 1 (2). ''Desmidiales: Desmidiaceen''. Krieger, W. 1939. *** Div. 2. ''Zygnemales''. Kolkwitz, R.; Krieger, H. 1941–1944. ** Vol. 14. ''Cyanophyceae''. Geitler, L. 1930–1932. ** Vol. 15. Not published. *** ''Rhodophyceae des Süsswassers''. Schmidt, O. Ch. *** ''Phaeophyceae des Süsswassers''. Schmidt, O. Ch. *** ''Allgemeines über das System — Generalregister''. == Поврзано == * [[:Категорија:Таксони именувани од Готлоб Лудвиг Рабенхорст]] == Наводи == {{наводи}} == Литература == * {{Наведено списание|year=1881|title=Personalnachrichten: L. Rabenhorst|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/105414#page/272/mode/1up|journal=Botanische Zeitung|volume=39|pages=435}} * {{Наведена книга|title=Lexikon deutschsprachiger Bryologen|last=Frahm|first=Jan-Peter|last2=Eggers|first2=Jens|publisher=BoD – Books on Demand|year=2001|isbn=978-3-8311-0986-9|page=390|chapter=Gottlob Ludwig Rabenhorst|chapter-url=https://books.google.com/books?id=8VEUIH15wAYC&pg=PA390}} * {{Наведено списание|last=Bley|first=Carl|date=1881-12-13|title=Nekrolog. Dr. Gottlob Ludwig Rabenhorst|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/227422#page/47/mode/1up|journal=Sitzungsberichte und Abhandlungen der Naturwissenschaftlichen Gesellschaft Isis in Dresden|volume=1881-1882|pages=35–38|archive-url=|archive-date=|access-date=2025-04-07}} [[Категорија:Германски миколози]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] [[Категорија:Родени во 1806 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] t3r0p3srfi6xk15o9n7uagycmmnmbau 0 1398279 5582212 2026-06-25T07:26:12Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Луцерка]] 5582212 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Луцерка]] 4i9hpobszwbyi07lik1kp251x47k0ij 0 1398280 5582213 2026-06-25T07:29:40Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306450728|Medicago falcata]]“ 5582213 wikitext text/x-wiki '''Жолта луцерка''' ''(Medicago falcata)'' е растителен вид од родот ''[[Medicago]]''. Потекнува од поголемиот дел од Европа и Азија,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:506175-1|title=Medicago falcata L. &#124; Plants of the World Online &#124; Kew Science}}</ref> но се среќава низ целиот свет. Формира [[Симбиоза|симбиотска]] врска со бактеријата ''[[Sinorhizobium meliloti]]'', која е способна за [[Врзување на азотот|фиксација на азот]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.ildis.org/LegumeWeb/6.00/taxa/5786.shtml Меѓународна база на податоци за мешунки и информациски услуги] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Луцерка (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] n1dfakppka82ul17x1fya8hvnqbjqse 5582214 5582213 2026-06-25T07:30:08Z Виолетова 1975 5582214 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Medicago falcata bgiu.jpg |image2 = Bombus sylvarum - Medicago falcata - Keila.jpg |taxon = Medicago falcata |authority = [[L.]] |synonyms = ''Medicago aurantiaca'' <small>Godron</small><br /> ''Medicago glandulosa'' <small>Davidoff</small><br /> ''Medicago glutinosa'' <small>sensu Hayek</small><br /> ''Medicago procumbens'' <small>Besser</small><br /> ''Medicago quasifalcata'' <small>Sinsk.</small><br /> ''Medicago romanica'' <small>Prodan</small><br /> ''Medicago sativa'' subsp. ''falcata'' <small>([[Carl Linnaeus|L.]]) Arcang.</small><br /> ''Medicago sativa'' subsp. ''glandulosa'' <small>(Koch) Arcang.</small><br /> ''Medicago talcata'' <small>[[Carl Linnaeus|L.]]</small><br /> ''Medicago tenderiensis'' <small>Klokov</small> }} '''Жолта луцерка''' ''(Medicago falcata)'' е растителен вид од родот ''[[Medicago]]''. Потекнува од поголемиот дел од Европа и Азија,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:506175-1|title=Medicago falcata L. &#124; Plants of the World Online &#124; Kew Science}}</ref> но се среќава низ целиот свет. Формира [[Симбиоза|симбиотска]] врска со бактеријата ''[[Sinorhizobium meliloti]]'', која е способна за [[Врзување на азотот|фиксација на азот]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.ildis.org/LegumeWeb/6.00/taxa/5786.shtml Меѓународна база на податоци за мешунки и информациски услуги] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Луцерка (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] 2iry7tzxxs2jfbkymnwr19598iuz3bi 5582215 5582214 2026-06-25T07:30:22Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Medicago falcata]] на [[Жолта луцерка]] 5582214 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Medicago falcata bgiu.jpg |image2 = Bombus sylvarum - Medicago falcata - Keila.jpg |taxon = Medicago falcata |authority = [[L.]] |synonyms = ''Medicago aurantiaca'' <small>Godron</small><br /> ''Medicago glandulosa'' <small>Davidoff</small><br /> ''Medicago glutinosa'' <small>sensu Hayek</small><br /> ''Medicago procumbens'' <small>Besser</small><br /> ''Medicago quasifalcata'' <small>Sinsk.</small><br /> ''Medicago romanica'' <small>Prodan</small><br /> ''Medicago sativa'' subsp. ''falcata'' <small>([[Carl Linnaeus|L.]]) Arcang.</small><br /> ''Medicago sativa'' subsp. ''glandulosa'' <small>(Koch) Arcang.</small><br /> ''Medicago talcata'' <small>[[Carl Linnaeus|L.]]</small><br /> ''Medicago tenderiensis'' <small>Klokov</small> }} '''Жолта луцерка''' ''(Medicago falcata)'' е растителен вид од родот ''[[Medicago]]''. Потекнува од поголемиот дел од Европа и Азија,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:506175-1|title=Medicago falcata L. &#124; Plants of the World Online &#124; Kew Science}}</ref> но се среќава низ целиот свет. Формира [[Симбиоза|симбиотска]] врска со бактеријата ''[[Sinorhizobium meliloti]]'', која е способна за [[Врзување на азотот|фиксација на азот]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.ildis.org/LegumeWeb/6.00/taxa/5786.shtml Меѓународна база на податоци за мешунки и информациски услуги] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Луцерка (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] 2iry7tzxxs2jfbkymnwr19598iuz3bi 0 1398281 5582216 2026-06-25T07:30:22Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Medicago falcata]] на [[Жолта луцерка]] 5582216 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Жолта луцерка]] glilqnuh6b87vimkqmrq0tsvzd9zu22 0 1398282 5582218 2026-06-25T07:31:09Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Жолта луцерка]] 5582218 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Жолта луцерка]] rlgwr9lg27sdy3mz6g1e3rcnq40raql 0 1398283 5582221 2026-06-25T07:39:33Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1352582095|Gustav Radde]]“ 5582221 wikitext text/x-wiki  {{Наводи}}'''Густав Фердинанд Рихард Раде''' (27 ноември 1831 – 16 март 1903) бил германски [[Природонаука|природонаучник]] и сибирски истражувач. == Биографија == [[Податотека:Gustav_Radde.jpg|лево|мини|Густав Раде како млад човек, 1857 година]] Раде бил роден во [[Гдањск|Данциг]], син на учител. Имал малку формално образование и започнал кариера како [[аптекар]]. Уште на рана возраст бил под влијание на [[Антон Менге]] и се заинтересирал сè повеќе за природонауката, а во 1852 година се откажал од својата кариера и поминал две години на [[Крим (полуостров)|Крим]] со ботаничарот [[Кристијан фон Стевен]], собирајќи растенија и животни. Тој отпатувал во јужна Русија со [[Јохан Фридрих фон Брант]] и [[Карл Ернст фон Бер]]. Тој бил ботаничар и зоолог на Источносибирската експедиција од 1855 година, предводена од астрономот Лудвиг Шварц. Во 1864 година се населил во [[Тбилиси]]. Истата година го истражувал регионот околу планината [[Елбрус]], највисоката планина во Западниот Палеарктик. Освен што собирал многу растенија, ги евидентирал и јазиците, баладите и обичаите на локалните племиња. Во Тбилиси основал музеј (Музеј на Кавказ) и библиотека за да ги изложи своите откритија. Неговите колекционерски експедиции вклучувале посети по должината на брегот на [[Црно Море|Црното Море]] и источно преку [[Касписко Езеро|Каспиското Море]] до [[Ашхабад|Асшхабад]]. Во 1895 година отпловил до [[Индија]] и [[Јапонија]] со Големиот војвода Михаил, а две години подоцна бил официјален натуралист во посета на членови на руското царско семејство во [[Северна Африка]]. На крајот станал член на Државниот совет во Тбилиси.<ref name="obit">{{Наведено списание|last=Kropotkin|first=P.|last2=Freshfield|first2=Douglas W.|date=1903|title=Obituary: Dr. Gustav Radde|journal=The Geographical Journal|volume=21|issue=5|pages=563–565|issn=0016-7398|jstor=1775449}}</ref> Во 1884 година бил почестен со тоа што бил поставен за претседател на првиот Меѓународен орнитолошки конгрес во [[Виена]]. Тој бил и почесен член на ''Германско орнитолошко друштво'' и странски член на Британскиот сојуз на орнитолози и Зоолошкото друштво во Лондон . Бил награден со медал на [[Кралско географско друштво|Кралското географско друштво]] во 1889 година и со Константиновиот медал на [[Руско географско друштво|Руското географско друштво]] во 1898 година.<ref name="obit">{{Наведено списание|last=Kropotkin|first=P.|last2=Freshfield|first2=Douglas W.|date=1903|title=Obituary: Dr. Gustav Radde|journal=The Geographical Journal|volume=21|issue=5|pages=563–565|issn=0016-7398|jstor=1775449}}</ref> == Епоними == [[Животни|Животните]] именувани по него вклучуваат [[птици]] како што се '''''Phylloscopus schwarzi'''''<ref name="WhoBir">Beolens, Bo; Watkins, Michael (2003). ''Whose Bird? Common Bird Names and the People They Commemorate''. New Haven: Yale University Press. 400 pp. {{ISBN|978-0-300-10359-5}}. ("Radde", p. 280).</ref> и '''''Prunella ocularis''''',<ref name="WhoBir" /> (кои тој ги опишал) и [[водоземци]] и [[влекачи]] како што се ''Pseudepidalea raddei'',<ref>Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2013). ''The Eponym Dictionary of Amphibians''. Exeter, England; Pelagic Publishing Ltd. xiii + 262 pp. {{ISBN|978-1-907807-41-1}}. ("Radde", p. 175).</ref> ''Darevskia raddei'',<ref name="RDB" /> ''Phrynocephalus raddei'',<ref name="RDB" /> и ''Montivipera raddei.''<ref name="RDB">Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). ''The Eponym Dictionary of Reptiles''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 pp. {{ISBN|978-1-4214-0135-5}}. ("Radde", p. 215).</ref> Тој е исто така запаметен по имињата на''Stenocranius raddei,'' ''Mesocricetus raddei'' и ''Sorex raddei.''<ref>{{Наведена книга|title=The Eponym Dictionary of Mammals|last=Beolens|first=Bo|last2=Watkins|first2=Michael|last3=Grayson|first3=Michael|date=2009|publisher=The Johns Hopkins University Press|isbn=978-961-286-611-2|location=2715 North Charles Street Baltimore, Maryland 21218-4363}}</ref> == Колекции == Раде бил страствен [[Ентомологија|ентомолог]]. Неговите збирки на инсекти (и други) се поделени: материјал од Трансбајкалска и [[Амурска Област]] се наоѓа во Зоолошкиот музеј на Руската академија на науките; материјалот од [[Кавказ]] и Транскасписка област се наоѓа во Зоолошкото одделение на Грузискиот национален музеј во Тбилиси. Овој ботаничар е означен со кратенката '''<span class="vcard"><span class="fn n"><span class="nickname">Раде</span></span></span>''' на авторот кога се наведува ботаничко име.<ref>{{Наведена книга|title=Authors of Plant Names|last=Brummitt|first=R. K.|last2=C. E. Powell|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]]|year=1992|isbn=1-84246-085-4}}</ref> == Дела == Неговите публикации вклучуваат: * ''Reisen im Süden von Ost-Sibirien in den Jahren 1855-59'' („Патувања во јужниот дел на источен Сибир во текот на годините 1855-59“, 1862-1863) * ''Vier Vorträge über den Kaukasus'' („Четири есеи за Кавказ“, 1874) * ''Die Chews'uren und ihr Land'' („The Chews'uren and their land“, 1878) * ''Ornis Caucasica. Die Vogelwelt des Kaukasus'' („Ornis Caucasica. Светот на птиците на Кавказ“, 1884) [[iarchive:orniscaucasicadi00radd|на archive.org]] * ''Das Ostufer des Pontus'' („Источниот брег на Понтус“, 1894) * ''Die Sammlungen des kaukasischen Museums'' („Збирките на Кавказскиот музеј“, 1900 и понатаму.) Во 1892 година, напишал руски опис на своето патување со големите војводи Александар и Сергеј Михајлович. == Белешки == == Литература == * Барбара и Ричард Мирнс - ''Биографии за набљудувачи на птици'' * Аноним 1903 [Radde, GFR] ''Виена.'' ''ент. Зтг.'' 22 108 * Блазиус, Р. 1904 [Раде, ГФР] ''Весник'' ''Орнит'' . 52 1-49 * Daniel, K. 1904 [Radde, GFR] ''Münch.'' ''Колеопт. Zeitschr.'' 2 1904-1906 (1) 93 * Kraatz, G. 1903 [Radde, GFR] ''Dtsch.'' ''ент. Ztschr.'' 47 7 == Надворешни врски == * [[Категорија:Германски орнитолози]] [[Категорија:Германски ентомолози]] [[Категорија:Истражувачи на Азија]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Починати во 1903 година]] [[Категорија:Родени во 1831 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] gvpaxu2yvitn3fs73rb3mt3lqoogxuy 5582226 5582221 2026-06-25T07:44:21Z BosaFi 115936 /* Белешки */ 5582226 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Густав Раде | image = GustavRaddeRet.jpg | image_size = 180px | caption = Густав Раде во 1883 г. | birth_date = {{Birth date|df=yes|1831|11|27}} | birth_place = [[Данциг]], [[Прусија]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|1903|3|16|1831|11|27}} | death_place = [[Тифлис]], [[Руска Империја]] | citizenship = | fields = [[ботаника]], [[зоологија]], [[геологија]] | known_for = | author_abbrev_bot = | author_abbrev_zoo = Radde | awards = [[Патронов медал]] (1889)<br/>[[Константинов медал]] (1898) | signature = | footnotes = | spouse = | residence = | ethnicity = | work_institutions = [[Британски сојуз на орнитолози]]<br>[[Зоолошко друштво на Лондон]] | religion = }} '''Густав Фердинанд Рихард Раде''' (27 ноември 1831 – 16 март 1903) бил германски [[Природонаука|природонаучник]] и сибирски истражувач. == Биографија == [[Податотека:Gustav_Radde.jpg|лево|мини|Густав Раде како млад човек, 1857 година]] Раде бил роден во [[Гдањск|Данциг]], син на учител. Имал малку формално образование и започнал кариера како [[аптекар]]. Уште на рана возраст бил под влијание на [[Антон Менге]] и се заинтересирал сè повеќе за природонауката, а во 1852 година се откажал од својата кариера и поминал две години на [[Крим (полуостров)|Крим]] со ботаничарот [[Кристијан фон Стевен]], собирајќи растенија и животни. Тој отпатувал во јужна Русија со [[Јохан Фридрих фон Брант]] и [[Карл Ернст фон Бер]]. Тој бил ботаничар и зоолог на Источносибирската експедиција од 1855 година, предводена од астрономот Лудвиг Шварц. Во 1864 година се населил во [[Тбилиси]]. Истата година го истражувал регионот околу планината [[Елбрус]], највисоката планина во Западниот Палеарктик. Освен што собирал многу растенија, ги евидентирал и јазиците, баладите и обичаите на локалните племиња. Во Тбилиси основал музеј (Музеј на Кавказ) и библиотека за да ги изложи своите откритија. Неговите колекционерски експедиции вклучувале посети по должината на брегот на [[Црно Море|Црното Море]] и источно преку [[Касписко Езеро|Каспиското Море]] до [[Ашхабад|Асшхабад]]. Во 1895 година отпловил до [[Индија]] и [[Јапонија]] со Големиот војвода Михаил, а две години подоцна бил официјален натуралист во посета на членови на руското царско семејство во [[Северна Африка]]. На крајот станал член на Државниот совет во Тбилиси.<ref name="obit">{{Наведено списание|last=Kropotkin|first=P.|last2=Freshfield|first2=Douglas W.|date=1903|title=Obituary: Dr. Gustav Radde|journal=The Geographical Journal|volume=21|issue=5|pages=563–565|issn=0016-7398|jstor=1775449}}</ref> Во 1884 година бил почестен со тоа што бил поставен за претседател на првиот Меѓународен орнитолошки конгрес во [[Виена]]. Тој бил и почесен член на ''Германско орнитолошко друштво'' и странски член на Британскиот сојуз на орнитолози и Зоолошкото друштво во Лондон. Бил награден со медал на [[Кралско географско друштво|Кралското географско друштво]] во 1889 година и со Константиновиот медал на [[Руско географско друштво|Руското географско друштво]] во 1898 година.<ref name="obit">{{Наведено списание|last=Kropotkin|first=P.|last2=Freshfield|first2=Douglas W.|date=1903|title=Obituary: Dr. Gustav Radde|journal=The Geographical Journal|volume=21|issue=5|pages=563–565|issn=0016-7398|jstor=1775449}}</ref> == Епоними == [[Животни|Животните]] именувани по него вклучуваат [[птици]] како што се '''''Phylloscopus schwarzi'''''<ref name="WhoBir">Beolens, Bo; Watkins, Michael (2003). ''Whose Bird? Common Bird Names and the People They Commemorate''. New Haven: Yale University Press. 400 pp. {{ISBN|978-0-300-10359-5}}. ("Radde", p. 280).</ref> и '''''Prunella ocularis''''',<ref name="WhoBir" /> (кои тој ги опишал) и [[водоземци]] и [[влекачи]] како што се ''Pseudepidalea raddei'',<ref>Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2013). ''The Eponym Dictionary of Amphibians''. Exeter, England; Pelagic Publishing Ltd. xiii + 262 pp. {{ISBN|978-1-907807-41-1}}. ("Radde", p. 175).</ref> ''Darevskia raddei'',<ref name="RDB" /> ''Phrynocephalus raddei'',<ref name="RDB" /> и ''Montivipera raddei.''<ref name="RDB">Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). ''The Eponym Dictionary of Reptiles''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 pp. {{ISBN|978-1-4214-0135-5}}. ("Radde", p. 215).</ref> Тој е исто така запаметен по имињата на''Stenocranius raddei,'' ''Mesocricetus raddei'' и ''Sorex raddei.''<ref>{{Наведена книга|title=The Eponym Dictionary of Mammals|last=Beolens|first=Bo|last2=Watkins|first2=Michael|last3=Grayson|first3=Michael|date=2009|publisher=The Johns Hopkins University Press|isbn=978-961-286-611-2|location=2715 North Charles Street Baltimore, Maryland 21218-4363}}</ref> == Колекции == Раде бил страствен [[Ентомологија|ентомолог]]. Неговите збирки на инсекти (и други) се поделени: материјал од Трансбајкалска и [[Амурска Област]] се наоѓа во Зоолошкиот музеј на Руската академија на науките; материјалот од [[Кавказ]] и Транскасписка област се наоѓа во Зоолошкото одделение на Грузискиот национален музеј во Тбилиси. {{Botanist|Rade}} == Дела == Неговите публикации вклучуваат: * ''Reisen im Süden von Ost-Sibirien in den Jahren 1855-59'' („Патувања во јужниот дел на источен Сибир во текот на годините 1855-59“, 1862-1863) * ''Vier Vorträge über den Kaukasus'' („Четири есеи за Кавказ“, 1874) * ''Die Chews'uren und ihr Land'' („The Chews'uren and their land“, 1878) * ''Ornis Caucasica. Die Vogelwelt des Kaukasus'' („Ornis Caucasica. Светот на птиците на Кавказ“, 1884) [[iarchive:orniscaucasicadi00radd|на archive.org]] * ''Das Ostufer des Pontus'' („Источниот брег на Понтус“, 1894) * ''Die Sammlungen des kaukasischen Museums'' („Збирките на Кавказскиот музеј“, 1900 и понатаму.) Во 1892 година, напишал руски опис на своето патување со големите војводи Александар и Сергеј Михајлович. == Литература == * Барбара и Ричард Мирнс - ''Биографии за набљудувачи на птици'' * Аноним 1903 [Radde, GFR] ''Виена.'' ''ент. Зтг.'' 22 108 * Блазиус, Р. 1904 [Раде, ГФР] ''Весник'' ''Орнит'' . 52 1-49 * Daniel, K. 1904 [Radde, GFR] ''Münch.'' ''Колеопт. Zeitschr.'' 2 1904-1906 (1) 93 * Kraatz, G. 1903 [Radde, GFR] ''Dtsch.'' ''ент. Ztschr.'' 47 7 == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Германски орнитолози]] [[Категорија:Германски ентомолози]] [[Категорија:Истражувачи на Азија]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Починати во 1903 година]] [[Категорија:Родени во 1831 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] 8jeje8ozl2jmgakn2edecew0a7nb4vp 0 1398284 5582222 2026-06-25T07:40:02Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Полска детелина]] 5582222 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Полска детелина]] 0btjx6yh554vuvb35wwi0z7412wqvil 0 1398285 5582223 2026-06-25T07:41:14Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Тенка детелина]] 5582223 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Тенка детелина]] qgmatu5zv3l1bvl4d15ocg30fa3056z 0 1398286 5582227 2026-06-25T07:49:41Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1352092895|Ludwig Adolph Timotheus Radlkofer]]“ 5582227 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ludwig_Radlkofer_-_Botaniker_-_cropped.JPG|десно|мини|Лудвиг Адолф Тимотеј Радлкофер]] '''Лудвиг Адолф Тимотеј Радлкофер''' (19 декември 1829, Минхен - 16 февруари 1927, Минхен) бил германски таксоном и ботаничар. Радлкофер станал лекар во 1854 година и следната година [[Доктор на науки|докторирал]] по ботаника во [[Универзитет „Фридрих Шилер“]]. Во 1859 година станал вонреден професор по ботаника на Универзитетот „Лудвиг-Максимилијан“ во Минхен, како и заменик-директор на ботаничката градина и хербариумот во [[Нимфенбург (замок)]]. Во 1892 година бил именуван за директор на Ботаничкиот музеј. Во 1913 година бил прогласен за заслужен професор, а починал во 1927 година во истата соба во која бил роден. Главната работа на Радлкофер била за семејството [[Sapindaceae]]. Неговите колекции, кои му биле испраќани од ботаничари од целиот свет, се чуваат во Минхен. Јужноафриканскиот цвет ''[[Greyia radlkoferi]]'' е именуван по него, како и јужноамериканските родови ''[[Radlkoferotoma]]'',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:10797-1|title=''Radlkoferotoma'' Kuntze {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=23 November 2021}}</ref> и ''[[Radlkofera]]'', монотипски род на [[скриеносеменици]] од Африка кои припаѓаат на семејството Sapindaceae.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:36552-1|title=''Radlkofera'' Gilg {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=25 May 2021}}</ref> Поранешниот род ''Radlkoferella'' сега се нарекува ''[[Pouteria]].''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30005062-2|title=''Pouteria'' Aubl. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=23 November 2021}}</ref> {{Ботаничар|Radlk.}} == Објавени дела == * ''Die Befruchtung der Phanerogamen. Ein Beitrag zur Entscheidung des darüber bestehenden Streites'', (1856). * ''Der Befruchtungsprocess im Pflanzenreiche und sein Verhältniss zu dem im Thierreiche'', (1857). * ''Ergänzungen zur Monographie der Sapindaceen-Gattung Serjania'', (1875). * ''Ueber die Sapindaceen Holländisch-Indiens'', (1877). * ''Sapindaceae'' (издадено во осум дела 1931–1934); Во: Engler's ''Das Pflanzenreich'' . == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Починати во 1927 година]] [[Категорија:Родени во 1829 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Германски ботаничари]] 0cfmmvehcnk83v31bsb6zx4oycbdkhr 5582228 5582227 2026-06-25T07:49:57Z BosaFi 115936 /* Наводи */ 5582228 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ludwig_Radlkofer_-_Botaniker_-_cropped.JPG|десно|мини|Лудвиг Адолф Тимотеј Радлкофер]] '''Лудвиг Адолф Тимотеј Радлкофер''' (19 декември 1829, Минхен - 16 февруари 1927, Минхен) бил германски таксоном и ботаничар. Радлкофер станал лекар во 1854 година и следната година [[Доктор на науки|докторирал]] по ботаника во [[Универзитет „Фридрих Шилер“]]. Во 1859 година станал вонреден професор по ботаника на Универзитетот „Лудвиг-Максимилијан“ во Минхен, како и заменик-директор на ботаничката градина и хербариумот во [[Нимфенбург (замок)]]. Во 1892 година бил именуван за директор на Ботаничкиот музеј. Во 1913 година бил прогласен за заслужен професор, а починал во 1927 година во истата соба во која бил роден. Главната работа на Радлкофер била за семејството [[Sapindaceae]]. Неговите колекции, кои му биле испраќани од ботаничари од целиот свет, се чуваат во Минхен. Јужноафриканскиот цвет ''[[Greyia radlkoferi]]'' е именуван по него, како и јужноамериканските родови ''[[Radlkoferotoma]]'',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:10797-1|title=''Radlkoferotoma'' Kuntze {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=23 November 2021}}</ref> и ''[[Radlkofera]]'', монотипски род на [[скриеносеменици]] од Африка кои припаѓаат на семејството Sapindaceae.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:36552-1|title=''Radlkofera'' Gilg {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=25 May 2021}}</ref> Поранешниот род ''Radlkoferella'' сега се нарекува ''[[Pouteria]].''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30005062-2|title=''Pouteria'' Aubl. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=23 November 2021}}</ref> {{Ботаничар|Radlk.}} == Објавени дела == * ''Die Befruchtung der Phanerogamen. Ein Beitrag zur Entscheidung des darüber bestehenden Streites'', (1856). * ''Der Befruchtungsprocess im Pflanzenreiche und sein Verhältniss zu dem im Thierreiche'', (1857). * ''Ergänzungen zur Monographie der Sapindaceen-Gattung Serjania'', (1875). * ''Ueber die Sapindaceen Holländisch-Indiens'', (1877). * ''Sapindaceae'' (издадено во осум дела 1931–1934); Во: Engler's ''Das Pflanzenreich'' . == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Починати во 1927 година]] [[Категорија:Родени во 1829 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Германски ботаничари]] sacfq5ye1eaqpib24inmanb0mmayyza 0 1398287 5582229 2026-06-25T07:50:46Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1264682931|Sedum rubens]]“ 5582229 wikitext text/x-wiki '''''Sedum rubens''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за првпат е опишан од шведскиот ботаничар [[Карл Линеј]] во 1753 година. == Опис и распространетост == ''Sedum rubens'' е [[Скриеносеменици|цветно растение]] високо 5-15 см. [[Стебло|Стеблото]] му е покриено со жлезди и влакна, најчесто црвено, исправено, во горниот дел разгрането, со [[Лист|листови]] распоредени спирално по целата должина. Листовите се зелени или црвенкави, месести, долги 10-20 мм, тесни и полуцилиндрични, со тап врв и кратко тапо шпоровидно продолжение при основата. [[Цвет|Цветовите]] се петчлени, приседнати или со кратки дршки, собрани во неколку цимозни гранчиња со долги прицветни листови, сите насочени на една страна; дршките имаат ретки жлездести влакна. Ливчињата на чашката се широко триаглести, долги 1-1,2 мм, со тап врв, зелени, а понекогаш розови по рабовите или целосно розови. Венечните листови се долги околу 5 мм, ланцетни, постепено се стеснуваат во долг остар врв, розови или светлорозови, со потемни розови или црвени средни жили и ретки жлезди по средината. [[Прашник|Прашниците]] се најчесто 5, понекогаш 10; дршките им се тенки, кончести и светлорозови, а прашниците по цветањето стануваат црвено-виолетови. Мешунчињата се распоредени ѕвездесто, кон врвот остро завршуваат, површината им е покриена со густи папилозни жлезди и ретки жлездести влакна. Столпчињата се издолжени.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1066}}</ref> Расте на песочни терени, каменливи места и брдски пасишта до 900 метри надморска височина. Во [[Македонија]] овој вид во е широко распространет.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Дебелци]] [[Категорија:Видови опишани во 1753 година]] bxdi87qewz1nkg5gplfnhrs3w0zuetl 5582237 5582229 2026-06-25T07:56:06Z Orce Wiki 121850 5582237 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Sedum rubens kz02.jpg | genus = Sedum | species = rubens | authority = [[Карл Линеј|Карл Линеј]] | synonyms = ''Sedum ibicense'' }} '''''Sedum rubens''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[Жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за првпат е опишан од шведскиот ботаничар [[Карл Линеј]] во 1753 година. == Опис и распространетост == ''Sedum rubens'' е [[Скриеносеменици|цветно растение]] високо 5-15 см. [[Стебло|Стеблото]] му е покриено со жлезди и влакна, најчесто црвено, исправено, во горниот дел разгрането, со [[Лист|листови]] распоредени спирално по целата должина. Листовите се зелени или црвенкави, месести, долги 10-20 мм, тесни и полуцилиндрични, со тап врв и кратко тапо шпоровидно продолжение при основата. [[Цвет|Цветовите]] се петчлени, приседнати или со кратки дршки, собрани во неколку цимозни гранчиња со долги прицветни листови, сите насочени на една страна; дршките имаат ретки жлездести влакна. Ливчињата на чашката се широко триаглести, долги 1-1,2 мм, со тап врв, зелени, а понекогаш розови по рабовите или целосно розови. Венечните листови се долги околу 5 мм, ланцетни, постепено се стеснуваат во долг остар врв, розови или светлорозови, со потемни розови или црвени средни жили и ретки жлезди по средината. [[Прашник|Прашниците]] се најчесто 5, понекогаш 10; дршките им се тенки, кончести и светлорозови, а прашниците по цветањето стануваат црвено-виолетови. Мешунчињата се распоредени ѕвездесто, кон врвот остро завршуваат, површината им е покриена со густи папилозни жлезди и ретки жлездести влакна. Столпчињата се издолжени.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1066}}</ref> Расте на песочни терени, каменливи места и брдски пасишта до 900 метри надморска височина. Во [[Македонија]] овој вид во е широко распространет.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:EB1911 Flower - flower of Sedum rubens.jpg|Илустрација на цвет од Sedum rubens Податотека:Sedum rubens - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum rubens Податотека:Sedum rubens 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum rubens Податотека:Sedum rubens 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum rubens Податотека:Sedum rubens 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum rubens Податотека:Sedum rubens 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum rubens </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Дебелци]] [[Категорија:Видови опишани во 1753 година]] iloi3ktjw5y72c49mdoytshvdwzyc3x 5582249 5582237 2026-06-25T08:15:30Z Виолетова 1975 5582249 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Sedum rubens kz02.jpg | genus = Sedum | species = rubens | authority = [[Карл Линеј|Карл Линеј]] | synonyms = ''Sedum ibicense'' }} '''''Sedum rubens''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Растенија|растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] [[жедник]] (''Sedum'') од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[дебелци]] (''Crassulaceae''). Видот за првпат е опишан од шведскиот ботаничар [[Карл Линеј]] во 1753 година. == Опис и распространетост == ''Sedum rubens'' е [[Скриеносеменици|цветно растение]] високо 5-15 см. [[Стебло|Стеблото]] му е покриено со жлезди и влакна, најчесто црвено, исправено, во горниот дел разгрането, со [[Лист|листови]] распоредени спирално по целата должина. Листовите се зелени или црвенкави, месести, долги 10-20 мм, тесни и полуцилиндрични, со тап врв и кратко тапо шпоровидно продолжение при основата. [[Цвет|Цветовите]] се петчлени, приседнати или со кратки дршки, собрани во неколку цимозни гранчиња со долги прицветни листови, сите насочени на една страна; дршките имаат ретки жлездести влакна. Ливчињата на чашката се широко триаглести, долги 1-1,2 мм, со тап врв, зелени, а понекогаш розови по рабовите или целосно розови. Венечните листови се долги околу 5 мм, ланцетни, постепено се стеснуваат во долг остар врв, розови или светлорозови, со потемни розови или црвени средни жили и ретки жлезди по средината. [[Прашник|Прашниците]] се најчесто 5, понекогаш 10; дршките им се тенки, кончести и светлорозови, а прашниците по цветањето стануваат црвено-виолетови. Мешунчињата се распоредени ѕвездесто, кон врвот остро завршуваат, површината им е покриена со густи папилозни жлезди и ретки жлездести влакна. Столпчињата се издолжени.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1066}}</ref> Расте на песочни терени, каменливи места и брдски пасишта до 900 метри надморска височина. Во [[Македонија]] овој вид во е широко распространет.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:EB1911 Flower - flower of Sedum rubens.jpg|Илустрација на цвет од Sedum rubens Податотека:Sedum rubens - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum rubens Податотека:Sedum rubens 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum rubens Податотека:Sedum rubens 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum rubens Податотека:Sedum rubens 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum rubens Податотека:Sedum rubens 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Sedum rubens </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Дебелци]] [[Категорија:Видови опишани во 1753 година]] idgzijwcoz8k4guyt2fgf1lkxslzrl0 0 1398288 5582230 2026-06-25T07:52:11Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1348248557|Trifolium pannonicum]]“ 5582230 wikitext text/x-wiki '''Панонска детелина''' (''Trifolium pannonicum)'' е вид [[детелина]] позната и како '''унгарска детелина'''. == Опис == ''Trifolium pannonicum'' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишна]] билка што не се качува и формира грутчиња, со ланцетни, темнозелени листови. Исправеното влакнесто стебло може да достигне висина од околу 40-80 см. Има јајцевидни цветови во форма на шилец со кремаста или бледо жолта боја, околу 2,5 см долги. Овој вид расте и во Македонија. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://www.ildis.org/LegumeWeb?version~10.01&LegumeWeb&tno~6318 ILDIS] * [http://www.agroatlas.ru/en/content/related/Trifolium_pannonicum/ Агро атлас] * [http://www.shootgardening.co.uk/plant/trifolium-pannonicum Градинарство] [[Категорија:Детелина]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] k1vmqez2qghsjq03aqaq488eov7op8c 5582231 5582230 2026-06-25T07:52:49Z Виолетова 1975 5582231 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |image = Fabaceae - Trifolium pannonicum.JPG |image_caption = ''Trifolium pannonicum'' во Парис |genus = Trifolium |species = pannonicum |authority = Jacq. }} '''Панонска детелина''' (''Trifolium pannonicum)'' е вид [[детелина]] позната и како '''унгарска детелина'''. == Опис == ''Trifolium pannonicum'' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишна]] билка што не се качува и формира грутчиња, со ланцетни, темнозелени листови. Исправеното влакнесто стебло може да достигне висина од околу 40-80 см. Има јајцевидни цветови во форма на шилец со кремаста или бледо жолта боја, околу 2,5 см долги. Овој вид расте и во Македонија. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://www.ildis.org/LegumeWeb?version~10.01&LegumeWeb&tno~6318 ILDIS] * [http://www.agroatlas.ru/en/content/related/Trifolium_pannonicum/ Агро атлас] * [http://www.shootgardening.co.uk/plant/trifolium-pannonicum Градинарство] [[Категорија:Детелина]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] h4bupe9xzu3dgc2ev9sd0ufecieye5q 5582232 5582231 2026-06-25T07:53:01Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Trifolium pannonicum]] на [[Панонска детелина]] 5582231 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |image = Fabaceae - Trifolium pannonicum.JPG |image_caption = ''Trifolium pannonicum'' во Парис |genus = Trifolium |species = pannonicum |authority = Jacq. }} '''Панонска детелина''' (''Trifolium pannonicum)'' е вид [[детелина]] позната и како '''унгарска детелина'''. == Опис == ''Trifolium pannonicum'' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишна]] билка што не се качува и формира грутчиња, со ланцетни, темнозелени листови. Исправеното влакнесто стебло може да достигне висина од околу 40-80 см. Има јајцевидни цветови во форма на шилец со кремаста или бледо жолта боја, околу 2,5 см долги. Овој вид расте и во Македонија. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://www.ildis.org/LegumeWeb?version~10.01&LegumeWeb&tno~6318 ILDIS] * [http://www.agroatlas.ru/en/content/related/Trifolium_pannonicum/ Агро атлас] * [http://www.shootgardening.co.uk/plant/trifolium-pannonicum Градинарство] [[Категорија:Детелина]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] h4bupe9xzu3dgc2ev9sd0ufecieye5q 0 1398289 5582233 2026-06-25T07:53:01Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Trifolium pannonicum]] на [[Панонска детелина]] 5582233 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Панонска детелина]] qqtg06qzw4153elv6qxy6t6cshxgyde 1 1398290 5582235 2026-06-25T07:53:32Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5582235 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 10 1398291 5582236 2026-06-25T07:55:54Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{#invoke:Designation|color}}<noinclude> {{документација}} </noinclude> 5582236 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Designation|color}}<noinclude> {{документација}} </noinclude> hdklq8bm6xdwhe91z0xb8mkeotbx7pr 5582238 5582236 2026-06-25T07:56:23Z Bjankuloski06 332 5582238 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Designation|color}}<noinclude> {{документација}} [[Категорија:Предлошки за бои]] </noinclude> pl9j47jh8ue0rph3gpve153zrm01flb 1 1398292 5582239 2026-06-25T07:56:27Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5582239 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 1 1398293 5582241 2026-06-25T07:57:23Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5582241 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 828 1398294 5582242 2026-06-25T07:57:29Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: require('strict') local p = {} local sandbox-- = '/sandbox' -- COMMENT OUT this defintion on the live version local validate = function(args) local former = false if args.delisted=='yes' then former = true end local par if args and args[1] and args[1]~='' then par = args[1]:lower() if par:sub(1, 6)=='former' then former = true par = par:sub(7) -- strip off "former" from start end local list = mw.loadJsonData('Module:Designation... 5582242 Scribunto text/plain require('strict') local p = {} local sandbox-- = '/sandbox' -- COMMENT OUT this defintion on the live version local validate = function(args) local former = false if args.delisted=='yes' then former = true end local par if args and args[1] and args[1]~='' then par = args[1]:lower() if par:sub(1, 6)=='former' then former = true par = par:sub(7) -- strip off "former" from start end local list = mw.loadJsonData('Module:Designation/list' .. (sandbox or '')) if list[par] then -- lookup not needed return list[par], former else -- attempt lookup local lookup = mw.loadJsonData('Module:Designation/lookup' .. (sandbox or '')) if lookup[par] then -- successful lookup par = lookup[par] return list[par], former else local category = mw.title.getCurrentTitle().namespace==0 and '' or '' return 'Invalid designation' .. category end end else return 'No parameter' end end local get_data = function(frame) local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local args = getArgs(frame, {wrappers = { 'Template:Designation', 'Template:Designation/text', 'Template:Designation/colour', 'Template:Designation/colour2', 'Template:Designation/divbox', 'Template:Designation/abbreviation' }}) return validate(args) end local text = function(frame, data, former) local text = data.text if data.lang then text = frame:expandTemplate{title = 'lang', args = { code = data.lang, text = text }} end return text and ((former and 'Former ' or '') .. text) end p.text = function(frame) local data, former = get_data(frame) if type(data)=='string' then return data end return text(frame, data, former) end local colour = function(data, former, index) local color if former then color = 'DDDDDD' elseif data[index] then color = data[index] else color = 'A8EDEF' -- default colour end return color and ('#' .. color) end p.color = function(frame) local data, former = get_data(frame) if type(data)=='string' then return data end return mw.text.nowiki(colour(data, former, 'col')) end p.color2 = function(frame) local data, former = get_data(frame) if type(data)=='string' then return data end return mw.text.nowiki(colour(data, former, 'col2')) end p.abbr = function(frame) local data, former = get_data(frame) if type(data)=='string' then return data end return former and '???' or data.abbr or '???' end local box = function(data, color, text) local div = mw.html.create('div') :css('line-height', '1.5') :css('text-align', 'center') if type(data)=='string' then local invalid = mw.html.create('span') :css('color', 'red') :wikitext('Error: ' .. data) div:node(invalid) else div:css('border-style', 'solid') :css('border-width', '4px') :css('border-color', color) :wikitext(text) end return div end p.divbox = function(frame) local data, former = get_data(frame) local color = colour(data, former, 'col2') local text = text(frame, data, former) return tostring(box(data, color, text)) end p.doc_table = function(frame) local scope = frame.args and frame.args.scope local scopes = {} for s in mw.text.gsplit(scope, ",", true) do scopes[mw.text.trim(s:lower())] = true end local lookup = mw.loadJsonData('Module:Designation/lookup' .. (sandbox or '')) local rev_lookup = {} for alias, code in pairs(lookup) do if rev_lookup[code] then table.insert(rev_lookup[code], alias) else rev_lookup[code] = {alias} end end local list = mw.loadJsonData('Module:Designation/list' .. (sandbox or '')) local header = mw.html.create('tr') :tag('th'):wikitext('Code'):done() :tag('th'):wikitext('Designation'):done() :tag('th'):css('width', '250px'):wikitext('Bordered version'):done() :tag('th'):wikitext('Scope'):done() :tag('th'):wikitext('Aliases'):done() local tab = mw.html.create('table') :addClass('wikitable') :addClass('sortable') :node(header) for code, data in pairs(list) do if scopes[data.scope:lower()] then local des = mw.html.create('td') :css('text-align', 'center') :css('background', '#' .. (data.col or 'A8EDEF')) :wikitext(data.text) local border = mw.html.create('td') :node(box(data, '#'..(data.col2 or 'A8EDEF'), data.text)) local row = mw.html.create('tr') :tag('th'):wikitext(code):done() :node(des) :node(border) :tag('td'):css('text-align', 'center'):wikitext(data.scope):done() :tag('td'):wikitext(rev_lookup[code] and table.concat(rev_lookup[code], ', ')):done() tab:node(row) end end return tostring(tab) end local check_params = function(args, n) local desp = {root = args['designated_other' .. n]} local suffixes = {'name', 'color', 'textcolor', 'link', 'num_position', 'number', 'abbr'} for _, s in ipairs(suffixes) do desp[s] = args['designated_other' .. n .. '_' .. s] end local data = desp.root and validate{[1]=desp.root} return desp, data end p.header = function(frame) local desp, data = check_params(frame:getParent().args, frame.args[1]) local makediv = function(text, bgcolor, num, textcolor) local autolink = require('Module:Link if exists')._main local link = autolink{[1]=text} local span = mw.html.create('span') :css('color', textcolor) :wikitext(link) local div = mw.html.create('div') :css('width', '100%') :css('text-align', 'center') :css('line-height', '1.5') :css('color', 'var(--color-base)') :css('background', bgcolor) :node(span) :wikitext(num) return tostring(div) end local num = '' local position = desp.num_position and desp.num_position:lower() if desp.number and desp.number~='' and (position=='both' or position=='top') then local abbr = frame:expandTemplate{title = 'abbr', args = {[1]='No.', [2]='Number'}} num = '&nbsp;' .. abbr .. '&nbsp;' .. desp.number end if data and type(data)=='table' then return makediv(data.text, '#' .. (data.col or 'A8EDEF'), num) elseif desp.name then return makediv(desp.name, desp.color or 'FFFFFF', num, desp.textcolor) end end p.label = function(frame) local desp, data = check_params(frame:getParent().args, frame.args[1]) local abbr = (data and data.abbr) or desp.abbr or '???' local category = abbr=='???' and mw.title.getCurrentTitle().namespace==0 and '' or '' return frame.args[2] .. ' ' .. abbr .. category end p.number = function(frame) local desp, data = check_params(frame:getParent().args, frame.args[1]) local out = '' local position = desp.num_position and desp.num_position:lower() if position~='top' then local noabbr = frame:expandTemplate{title = 'abbr', args = {[1]='No.', [2]='Number'}} local abbr = data and data.abbr or desp.abbr or '???' local category = abbr=='???' and mw.title.getCurrentTitle().namespace==0 and '' or '' out = abbr .. '&nbsp;' .. noabbr .. category end return out end return p jninl8enfhyqj23rx0wo1vsbm4cbq5k 0 1398295 5582253 2026-06-25T08:41:17Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1231210377|Carl Moritz Gottsche]]“ 5582253 wikitext text/x-wiki '''Карл Мориц Готше''' (3 јули 1808 – 28 септември 1892) бил германски лекар и [[Бриологија|бриолог]] роден во [[Алтона (Хамбург)|Алтона]]. Тој бил татко на [[Геолог|геологот]] [[Карл Кристијан Готше]] (1859-1909). [[Податотека:Grabstätte_Gottsche_(1).jpg|десно|мини|Гробот на Готше во Фридхоф Нордерраје Хамбург-Алтона]] Готше бил водечки авторитет на [[Џигерници|Hepaticae]]. Со [[Кристијан Готфрид Даниел Нис фон Есенбек]] (1776-1858) и [[Јохан Бернхард Вилхелм Линденберг]] (1781-1851), бил автор на ''Synopsis Hepaticarum'' (1844-47), што беше значајно дело на полето [[џигерници]]. Заедно со [[Готлоб Лудвиг Рабенхорст]] ги издал и дистрибуирал бр. 221 до бр. 600 од серијата exsiccata ''Hepaticae Europaeae.'' ''Џигерниците на Европа, во соработка со неколку реномирани ботаничари''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=464504064|title=Hepaticae Europaeae. Die Lebermoose Europa's unter Mitwirkung mehrer namhafter Botaniker: IndExs ExsiccataID=464504064|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=11 May 2024}}</ref> Во 1881 година добил почесен докторат по филозофија од [[Килски универзитет|Килскиот универзитет]]. Ботаничкиот [[Род (биологија)|род]] на [[џигерници]]; ''[[Gottschea]]'' во семејството [[Schistochilaceae]] е именуван по него, како и ''Gottschelia'', која е во семејството [[Cephaloziellaceae]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gbif.org/species/2689206|title=''Gottschelia'' Grolle|work=www.gbif.org|language=en|accessdate=23 February 2021}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.3372/epolist2022|title=Eine Enzyklopädie zu eponymischen Pflanzennamen|last=Burkhardt|first=Lotte|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum, Freie Universität Berlin|year=2022|isbn=978-3-946292-41-8|location=Berlin|language=German|trans-title=Encyclopedia of eponymic plant names|format=pdf|doi=10.3372/epolist2022|access-date=January 27, 2022}}</ref>{{Ботаничар|Gottsche|Gottsche, Carl Moritz}}{{Наводи}} == Наводи == == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20110517152954/http://www.bgbm.org/willdenowia/w-pdf/wi36-1Gradstein.pdf Повторно посетен видот на Стефани Хепатикарум] * [https://web.archive.org/web/20080524033821/http://spot.colorado.edu/~weberw/Mosses2005.htm Водич за бриофитите на Колорадо] [[Категорија:Починати во 1892 година]] [[Категорија:Родени во 1808 година]] [[Категорија:Германски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 6u8cqjtfgivq4jza06xxl0d14henfpj 0 1398296 5582254 2026-06-25T08:54:00Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1318919578|Cheilanthes]]“ 5582254 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Cheilanthes parryi 1.jpg|image_caption=''[[Cheilanthes parryi]]''|taxon=Cheilanthes|authority=[[Olof Swartz|Sw.]]<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |title=Genus: ''Cheilanthes'' Sw. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-10-05 |access-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923224204/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |archive-date=2015-09-23 |url-status=dead }}</ref>|type_species=''[[Cheilanthes micropteris]]''|type_species_authority=Sw.|subdivision=See text|synonyms=* ''Neurosoria'' <small>Mett. ex Kuhn</small><ref name=CFLW_Ch/>}}  '''''Cheilanthes''''',<ref name="ITIS">{{ITIS|taxon=''Cheilanthes''}}</ref> е род од околу 180 видови [[Папрат|папрати]] што живеат во карпи со [[Космополитизам (биологија)|космополитска дистрибуција]] во топли, суви, карпести региони, често растејќи во мали пукнатини високо на карпите. Повеќето се мали, цврсти и зимзелени. Листовите, често густо покриени со [[трихоми]], никнуваат директно од подлогите. Многу од нив се пустински папрати, чии листови се виткаат во суви периоди и повторно оживуваат со доаѓањето на влага. На краевите на вените, [[Спорангија|спорангиите]] се заштитени со рабовите на листовите, кои се виткаат над нив. == Таксономија == Името потекнува од [[Старогрчки јазик|Старогрчките]] зборови χεῖλος што значи „уста“ and ἄνθος што значи „цвет.“<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/44503025|title=Synopsis Filicum|last=Swartz|first=Olof|publisher=Impensis Bibliopolii Novi Academici|year=1806|location=Kiel|page=126|author-link=Olof Swartz}}</ref><ref name="Moran">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zy1hcSGaaDAC|title=A Natural History of Ferns|last=Moran|first=Robbin Craig|publisher=Timber Press|year=2004|isbn=978-0-88192-667-5|page=94}}</ref> Ова се однесува на лажната индузија слична на усната, која се витка над спорангиите, и им го дала вообичаеното име „усна папрат“ на членовите на родот.<ref>{{Наведена книга|title=Our Ferns in their Haunts|last=Clute|first=Willard Nelson|publisher=Frederick A. Stokes Co.|year=1901|location=New York|page=242}}</ref> Традиционално ограничениот ''Cheilanthes'' сега е познат како многу парафилетичен, опфаќајќи најмалку четири генерички одделни групи. Типскиот вид, ''[[Cheilanthes micropteris|C. micropteris]]'', е најблиску поврзан со родовите ''[[Aleuritopteris]]'' и ''[[Sinopteris]]'' (Schuettpelz ''et al''). На почетокот на 21 век, многу видови, главно од Новиот свет, биле преместени во новиот род ''[[Gaga]]'' и обновениот род ''[[Myriopteris]]''. Останува да се работи на тоа ''Cheilanthes'' да стане монофилетичен. Членовите на многу други Cheilanthoideae понекогаш добивале имиња во родот. == Видови == Најновата ревизија на родот покажа дека 47 видови спаѓаат во слабо потпрен клад, вклучувајќи го и типскиот вид ''Cheilanthes'', во кој генерално се сместени. Сепак, овој клад нема силна морфолошка поддршка и неколку морфолошки карактеристични мали родови беа одделени од него. Останатите видови, ''Cheilanthes'' ss, се обединети со присуството на 32, наместо 64, спори по спорангиум во сексуалните таксони. {{На|2025|October}}, Контролната листа на папрати и ликофити на светот наведува 31 вид во овој клад:   == Наводи == Надворешни врски * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Cheilanthes&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европеа: ''Хеиланти''] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=106570 Флора на Северна Америка: ''Cheilanthes''] * [http://www.chilebosque.cl/gfer/cglau.html Слики ''од Cheilanthes glauca'' од ''Чилебоске'' .] * „ [http://www.britannica.com/eb/article-9048434 усна папрат] .“ Енциклопедија Британика Онлајн. 30 ноември 2007 година. [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] n3oyv2zzf19eksyy12wa71ach7sbx43 5582255 5582254 2026-06-25T08:55:23Z BosaFi 115936 /* Наводи */ 5582255 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Cheilanthes parryi 1.jpg|image_caption=''[[Cheilanthes parryi]]''|taxon=Cheilanthes|authority=[[Olof Swartz|Sw.]]<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |title=Genus: ''Cheilanthes'' Sw. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-10-05 |access-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923224204/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |archive-date=2015-09-23 |url-status=dead }}</ref>|type_species=''[[Cheilanthes micropteris]]''|type_species_authority=Sw.|subdivision=See text|synonyms=* ''Neurosoria'' <small>Mett. ex Kuhn</small><ref name=CFLW_Ch/>}}  '''''Cheilanthes''''',<ref name="ITIS">{{ITIS|taxon=''Cheilanthes''}}</ref> е род од околу 180 видови [[Папрат|папрати]] што живеат во карпи со [[Космополитизам (биологија)|космополитска дистрибуција]] во топли, суви, карпести региони, често растејќи во мали пукнатини високо на карпите. Повеќето се мали, цврсти и зимзелени. Листовите, често густо покриени со [[трихоми]], никнуваат директно од подлогите. Многу од нив се пустински папрати, чии листови се виткаат во суви периоди и повторно оживуваат со доаѓањето на влага. На краевите на вените, [[Спорангија|спорангиите]] се заштитени со рабовите на листовите, кои се виткаат над нив. == Таксономија == Името потекнува од [[Старогрчки јазик|Старогрчките]] зборови χεῖλος што значи „уста“ and ἄνθος што значи „цвет.“<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/44503025|title=Synopsis Filicum|last=Swartz|first=Olof|publisher=Impensis Bibliopolii Novi Academici|year=1806|location=Kiel|page=126|author-link=Olof Swartz}}</ref><ref name="Moran">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zy1hcSGaaDAC|title=A Natural History of Ferns|last=Moran|first=Robbin Craig|publisher=Timber Press|year=2004|isbn=978-0-88192-667-5|page=94}}</ref> Ова се однесува на лажната индузија слична на усната, која се витка над спорангиите, и им го дала вообичаеното име „усна папрат“ на членовите на родот.<ref>{{Наведена книга|title=Our Ferns in their Haunts|last=Clute|first=Willard Nelson|publisher=Frederick A. Stokes Co.|year=1901|location=New York|page=242}}</ref> Традиционално ограничениот ''Cheilanthes'' сега е познат како многу парафилетичен, опфаќајќи најмалку четири генерички одделни групи. Типскиот вид, ''[[Cheilanthes micropteris|C. micropteris]]'', е најблиску поврзан со родовите ''[[Aleuritopteris]]'' и ''[[Sinopteris]]'' (Schuettpelz ''et al''). На почетокот на 21 век, многу видови, главно од Новиот свет, биле преместени во новиот род ''[[Gaga]]'' и обновениот род ''[[Myriopteris]]''. Останува да се работи на тоа ''Cheilanthes'' да стане монофилетичен. Членовите на многу други Cheilanthoideae понекогаш добивале имиња во родот. == Видови == Најновата ревизија на родот покажа дека 47 видови спаѓаат во слабо потпрен клад, вклучувајќи го и типскиот вид ''Cheilanthes'', во кој генерално се сместени. Сепак, овој клад нема силна морфолошка поддршка и неколку морфолошки карактеристични мали родови беа одделени од него. Останатите видови, ''Cheilanthes'' ss, се обединети со присуството на 32, наместо 64, спори по спорангиум во сексуалните таксони. {{На|2025|October}}, Контролната листа на папрати и ликофити на светот наведува 31 вид во овој клад:   == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Cheilanthes&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европеа: ''Хеиланти''] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=106570 Флора на Северна Америка: ''Cheilanthes''] * [http://www.chilebosque.cl/gfer/cglau.html Слики ''од Cheilanthes glauca'' од ''Чилебоске'' .] * „ [http://www.britannica.com/eb/article-9048434 усна папрат] .“ Енциклопедија Британика Онлајн. 30 ноември 2007 година. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] kim8p7gkmmekekli0fjvl33vxaxe7ld 5582257 5582255 2026-06-25T08:57:33Z BosaFi 115936 5582257 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Cheilanthes parryi 1.jpg|image_caption=''[[Cheilanthes parryi]]''|taxon=Cheilanthes|authority=[[Olof Swartz|Sw.]]<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |title=Genus: ''Cheilanthes'' Sw. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-10-05 |access-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923224204/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |archive-date=2015-09-23 |url-status=dead }}</ref>|type_species=''[[Cheilanthes micropteris]]''|type_species_authority=Sw.|subdivision=See text|synonyms=* ''Neurosoria'' <small>Mett. ex Kuhn</small>}}  '''''Cheilanthes''''',<ref name="ITIS">{{ITIS|taxon=''Cheilanthes''}}</ref> е род од околу 180 видови [[Папрат|папрати]] што живеат во карпи со [[Космополитизам (биологија)|космополитска дистрибуција]] во топли, суви, карпести региони, често растејќи во мали пукнатини високо на карпите. Повеќето се мали, цврсти и зимзелени. Листовите, често густо покриени со [[трихоми]], никнуваат директно од подлогите. Многу од нив се пустински папрати, чии листови се виткаат во суви периоди и повторно оживуваат со доаѓањето на влага. На краевите на вените, [[Спорангија|спорангиите]] се заштитени со рабовите на листовите, кои се виткаат над нив. == Таксономија == Името потекнува од [[Старогрчки јазик|Старогрчките]] зборови χεῖλος што значи „уста“ and ἄνθος што значи „цвет.“<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/44503025|title=Synopsis Filicum|last=Swartz|first=Olof|publisher=Impensis Bibliopolii Novi Academici|year=1806|location=Kiel|page=126|author-link=Olof Swartz}}</ref><ref name="Moran">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zy1hcSGaaDAC|title=A Natural History of Ferns|last=Moran|first=Robbin Craig|publisher=Timber Press|year=2004|isbn=978-0-88192-667-5|page=94}}</ref> Ова се однесува на лажната индузија слична на усната, која се витка над спорангиите, и им го дала вообичаеното име „усна папрат“ на членовите на родот.<ref>{{Наведена книга|title=Our Ferns in their Haunts|last=Clute|first=Willard Nelson|publisher=Frederick A. Stokes Co.|year=1901|location=New York|page=242}}</ref> Традиционално ограничениот ''Cheilanthes'' сега е познат како многу парафилетичен, опфаќајќи најмалку четири генерички одделни групи. Типскиот вид, ''[[Cheilanthes micropteris|C. micropteris]]'', е најблиску поврзан со родовите ''[[Aleuritopteris]]'' и ''[[Sinopteris]]'' (Schuettpelz ''et al''). На почетокот на 21 век, многу видови, главно од Новиот свет, биле преместени во новиот род ''[[Gaga]]'' и обновениот род ''[[Myriopteris]]''. Останува да се работи на тоа ''Cheilanthes'' да стане монофилетичен. Членовите на многу други Cheilanthoideae понекогаш добивале имиња во родот. == Видови == Најновата ревизија на родот покажа дека 47 видови спаѓаат во слабо потпрен клад, вклучувајќи го и типскиот вид ''Cheilanthes'', во кој генерално се сместени. Сепак, овој клад нема силна морфолошка поддршка и неколку морфолошки карактеристични мали родови беа одделени од него. Останатите видови, ''Cheilanthes'' ss, се обединети со присуството на 32, наместо 64, спори по спорангиум во сексуалните таксони. {{На|2025|October}}, Контролната листа на папрати и ликофити на светот наведува 31 вид во овој клад:   == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Cheilanthes&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европеа: ''Хеиланти''] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=106570 Флора на Северна Америка: ''Cheilanthes''] * [http://www.chilebosque.cl/gfer/cglau.html Слики ''од Cheilanthes glauca'' од ''Чилебоске'' .] * „ [http://www.britannica.com/eb/article-9048434 усна папрат] .“ Енциклопедија Британика Онлајн. 30 ноември 2007 година. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] 2xsvjd0hyg8hdslqh0x8u7ecfxohoyk 5582259 5582257 2026-06-25T09:01:47Z Jtasevski123 69538 5582259 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox|image=Cheilanthes parryi 1.jpg|image_caption=''[[Cheilanthes parryi]]''|taxon=Cheilanthes|authority=[[Olof Swartz|Sw.]]<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |title=Genus: ''Cheilanthes'' Sw. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-10-05 |access-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923224204/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |archive-date=2015-09-23 |url-status=dead }}</ref>|type_species=''[[Cheilanthes micropteris]]''|type_species_authority=[[Sw.]]|subdivision=See text|synonyms=* ''Neurosoria'' <small>Mett. ex Kuhn</small>}}  '''''Cheilanthes'''''<ref name="ITIS">{{ITIS|taxon=''Cheilanthes''}}</ref> — род од околу 180 видови [[Папрат|папрати]] што живеат во карпи со [[Космополитизам (биологија)|космополитски ареал]] во топли, суви, карпести региони, често растејќи во мали пукнатини високо на карпите. Повеќето се мали, цврсти и зимзелени. Листовите, често густо покриени со [[трихоми]], никнуваат директно од подлогите. Многу од нив се пустински папрати, чии листови се виткаат во суви периоди и повторно оживуваат со доаѓањето на влага. На краевите на вените, [[Спорангија|спорангиите]] се заштитени со рабовите на листовите, кои се виткаат над нив. == Таксономија == Името потекнува од [[Старогрчки јазик|Старогрчките]] зборови χεῖλος што значи „уста“ and ἄνθος што значи „цвет.“<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/44503025|title=Synopsis Filicum|last=Swartz|first=Olof|publisher=Impensis Bibliopolii Novi Academici|year=1806|location=Kiel|page=126|author-link=Olof Swartz}}</ref><ref name="Moran">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zy1hcSGaaDAC|title=A Natural History of Ferns|last=Moran|first=Robbin Craig|publisher=Timber Press|year=2004|isbn=978-0-88192-667-5|page=94}}</ref> Ова се однесува на лажната индузија слична на усната, која се витка над спорангиите, и им го дала вообичаеното име „усна папрат“ на членовите на родот.<ref>{{Наведена книга|title=Our Ferns in their Haunts|last=Clute|first=Willard Nelson|publisher=Frederick A. Stokes Co.|year=1901|location=New York|page=242}}</ref> Традиционално ограничениот ''Cheilanthes'' сега е познат како многу парафилетичен, опфаќајќи најмалку четири генерички одделни групи. Типскиот вид, ''[[Cheilanthes micropteris|C. micropteris]]'', е најблиску поврзан со родовите ''[[Aleuritopteris]]'' и ''[[Sinopteris]]'' (Schuettpelz ''et al''). На почетокот на 21 век, многу видови, главно од Новиот свет, биле преместени во новиот род ''[[Gaga]]'' и обновениот род ''[[Myriopteris]]''. Останува да се работи на тоа ''Cheilanthes'' да стане монофилетичен. Членовите на многу други Cheilanthoideae понекогаш добивале имиња во родот. == Видови == Најновата ревизија на родот покажа дека 47 видови спаѓаат во слабо потпрен клад, вклучувајќи го и типскиот вид ''Cheilanthes'', во кој генерално се сместени. Сепак, овој клад нема силна морфолошка поддршка и неколку морфолошки карактеристични мали родови беа одделени од него. Останатите видови, ''Cheilanthes'' ss, се обединети со присуството на 32, наместо 64, спори по спорангиум во сексуалните таксони. {{На|2025|October}}, Контролната листа на папрати и ликофити на светот наведува 31 вид во овој клад: == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Cheilanthes&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европеа: ''Хеиланти''] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=106570 Флора на Северна Америка: ''Cheilanthes''] * [http://www.chilebosque.cl/gfer/cglau.html Слики ''од Cheilanthes glauca'' од ''Чилебоске'' .] * „ [http://www.britannica.com/eb/article-9048434 усна папрат] .“ Енциклопедија Британика Онлајн. 30 ноември 2007 година. [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] tvtkjy16v9c3ylt99f03ciaxecrp10y 5582260 5582259 2026-06-25T09:02:40Z Jtasevski123 69538 5582260 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox|image=Cheilanthes parryi 1.jpg|image_caption=''[[Cheilanthes parryi]]''|taxon=Cheilanthes|authority=[[Olof Swartz|Sw.]]<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |title=Genus: ''Cheilanthes'' Sw. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-10-05 |access-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923224204/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |archive-date=2015-09-23 |url-status=dead }}</ref>|type_species=''[[Cheilanthes micropteris]]''|type_species_authority=[[Sw.]]|subdivision=Види текст|synonyms=* ''Neurosoria'' <small>Mett. ex Kuhn</small>}}  '''''Cheilanthes'''''<ref name="ITIS">{{ITIS|taxon=''Cheilanthes''}}</ref> — род од околу 180 видови [[Папрат|папрати]] што живеат во карпи со [[Космополитизам (биологија)|космополитски ареал]] во топли, суви, карпести региони, често растејќи во мали пукнатини високо на карпите. Повеќето се мали, цврсти и зимзелени. Листовите, често густо покриени со [[трихоми]], никнуваат директно од подлогите. Многу од нив се пустински папрати, чии листови се виткаат во суви периоди и повторно оживуваат со доаѓањето на влага. На краевите на вените, [[Спорангија|спорангиите]] се заштитени со рабовите на листовите, кои се виткаат над нив. == Таксономија == Името потекнува од [[Старогрчки јазик|Старогрчките]] зборови χεῖλος што значи „уста“ and ἄνθος што значи „цвет.“<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/44503025|title=Synopsis Filicum|last=Swartz|first=Olof|publisher=Impensis Bibliopolii Novi Academici|year=1806|location=Kiel|page=126|author-link=Olof Swartz}}</ref><ref name="Moran">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zy1hcSGaaDAC|title=A Natural History of Ferns|last=Moran|first=Robbin Craig|publisher=Timber Press|year=2004|isbn=978-0-88192-667-5|page=94}}</ref> Ова се однесува на лажната индузија слична на усната, која се витка над спорангиите, и им го дала вообичаеното име „усна папрат“ на членовите на родот.<ref>{{Наведена книга|title=Our Ferns in their Haunts|last=Clute|first=Willard Nelson|publisher=Frederick A. Stokes Co.|year=1901|location=New York|page=242}}</ref> Традиционално ограничениот ''Cheilanthes'' сега е познат како многу парафилетичен, опфаќајќи најмалку четири генерички одделни групи. Типскиот вид, ''[[Cheilanthes micropteris|C. micropteris]]'', е најблиску поврзан со родовите ''[[Aleuritopteris]]'' и ''[[Sinopteris]]'' (Schuettpelz ''et al''). На почетокот на 21 век, многу видови, главно од Новиот свет, биле преместени во новиот род ''[[Gaga]]'' и обновениот род ''[[Myriopteris]]''. Останува да се работи на тоа ''Cheilanthes'' да стане монофилетичен. Членовите на многу други Cheilanthoideae понекогаш добивале имиња во родот. == Видови == Најновата ревизија на родот покажа дека 47 видови спаѓаат во слабо потпрен клад, вклучувајќи го и типскиот вид ''Cheilanthes'', во кој генерално се сместени. Сепак, овој клад нема силна морфолошка поддршка и неколку морфолошки карактеристични мали родови беа одделени од него. Останатите видови, ''Cheilanthes'' ss, се обединети со присуството на 32, наместо 64, спори по спорангиум во сексуалните таксони. {{На|2025|October}}, Контролната листа на папрати и ликофити на светот наведува 31 вид во овој клад: == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Cheilanthes&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европеа: ''Хеиланти''] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=106570 Флора на Северна Америка: ''Cheilanthes''] * [http://www.chilebosque.cl/gfer/cglau.html Слики ''од Cheilanthes glauca'' од ''Чилебоске'' .] * „ [http://www.britannica.com/eb/article-9048434 усна папрат] .“ Енциклопедија Британика Онлајн. 30 ноември 2007 година. [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] 8c9af7czggvk4gcp53za7zgdgju9pu0 5582264 5582260 2026-06-25T09:28:21Z Jtasevski123 69538 доп 5582264 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox|image=Cheilanthes parryi 1.jpg|image_caption=''[[Cheilanthes parryi]]''|taxon=Cheilanthes|authority=[[Olof Swartz|Sw.]]<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |title=Genus: ''Cheilanthes'' Sw. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-10-05 |access-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923224204/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |archive-date=2015-09-23 |url-status=dead }}</ref>|type_species=''[[Cheilanthes micropteris]]''|type_species_authority=[[Sw.]]|subdivision=Види текст|synonyms=* ''Neurosoria'' <small>Mett. ex Kuhn</small>}} '''''Cheilanthes'''''<ref name="ITIS">{{ITIS|taxon=''Cheilanthes''}}</ref> — род од околу 180 видови [[Папрат|папрати]] што живеат во карпи со [[Космополитизам (биологија)|космополитски ареал]] во топли, суви, карпести региони, често растејќи во мали пукнатини високо на карпите. Повеќето се мали, цврсти и зимзелени. Листовите, често густо покриени со [[трихоми]], никнуваат директно од подлогите. Многу од нив се пустински папрати, чии листови се виткаат во суви периоди и повторно оживуваат со доаѓањето на влага. На краевите на вените, [[Спорангија|спорангиите]] се заштитени со рабовите на листовите, кои се виткаат над нив. == Таксономија == Името потекнува од [[Старогрчки јазик|Старогрчките]] зборови χεῖλος што значи „уста“ and ἄνθος што значи „цвет.“<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/44503025|title=Synopsis Filicum|last=Swartz|first=Olof|publisher=Impensis Bibliopolii Novi Academici|year=1806|location=Kiel|page=126|author-link=Olof Swartz}}</ref><ref name="Moran">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zy1hcSGaaDAC|title=A Natural History of Ferns|last=Moran|first=Robbin Craig|publisher=Timber Press|year=2004|isbn=978-0-88192-667-5|page=94}}</ref> Ова се однесува на лажната индузија слична на усната, која се витка над спорангиите, и им го дала вообичаеното име „усна папрат“ на членовите на родот.<ref>{{Наведена книга|title=Our Ferns in their Haunts|last=Clute|first=Willard Nelson|publisher=Frederick A. Stokes Co.|year=1901|location=New York|page=242}}</ref> Традиционално ограничениот ''Cheilanthes'' сега е познат како многу парафилетичен, опфаќајќи најмалку четири генерички одделни групи. Типскиот вид, ''[[Cheilanthes micropteris|C. micropteris]]'', е најблиску поврзан со родовите ''[[Aleuritopteris]]'' и ''[[Sinopteris]]'' (Schuettpelz ''et al''). На почетокот на 21 век, многу видови, главно од Новиот свет, биле преместени во новиот род ''[[Gaga]]'' и обновениот род ''[[Myriopteris]]''. Останува да се работи на тоа ''Cheilanthes'' да стане монофилетичен. Членовите на многу други Cheilanthoideae понекогаш добивале имиња во родот. == Видови == Најновата ревизија на родот покажа дека 47 видови спаѓаат во слабо потпрен клад, вклучувајќи го и типскиот вид ''Cheilanthes'', во кој генерално се сместени. Сепак, овој клад нема силна морфолошка поддршка и неколку морфолошки карактеристични мали родови беа одделени од него. Останатите видови, ''Cheilanthes'' ss, се обединети со присуството на 32, наместо 64, спори по спорангиум во сексуалните таксони. {{На|2025|October}}, Контролната листа на папрати и ликофити на светот наведува 31 вид во овој клад: {{Div col|colwidth=25em}} *''[[Cheilanthes adiantoides]]'' <small>[[T.C.Chambers]] & [[P.A.Farrant]]</small> *''[[Cheilanthes arequipensis]]'' <small>([[Maxon]]) [[R.M.Tryon]] & [[A.F.Tryon]]</small> *''[[Cheilanthes austrotenuifolia]]'' <small>[[H.M.Quirk]] & [[T.C.Chambers]]</small> *''[[Cheilanthes brownii]]'' <small>([[Desv.]]) [[Domin]]</small> *''[[Cheilanthes caudata]]'' <small>[[R.Br.]]</small> *''[[Cheilanthes contigua]]'' <small>[[Baker]]</small> *''[[Cheilanthes distans]]'' <small>([[R.Br.]]) [[Mett.]]</small> *''[[Cheilanthes ecuadorensis]]'' <small>[[Windham]] & [[K.Sosa]]</small> *''[[Cheilanthes fractifera]]'' <small>[[Tryon]]</small> *''[[Cheilanthes fragillima]]'' <small>[[F.Muell.]]</small> *''[[Cheilanthes hieronymi]]'' <small>[[Herter]]</small> *''[[Cheilanthes incarum]]'' <small>[[Maxon]]</small> *''[[Cheilanthes juergensii]]'' <small>[[Rosenst.]]</small> *''[[Cheilanthes laciniata]]'' <small>[[Sodiro]]</small> *''[[Cheilanthes lasiophylla]]'' <small>[[Pic.]] [[Serm.]]</small> *''[[Cheilanthes leonardii]]'' <small>[[Maxon]]</small> *''[[Cheilanthes lonchophylla]]'' <small>(R.M.Tryon) R.M.Tryon & A.F.Tryon</small> *''[[Cheilanthes micropteris]]'' <small>[[Sw.]]</small> *''[[Cheilanthes nitida]]'' <small>([[R.Br.]]) [[P.S.Green]]</small> *''[[Cheilanthes nudiuscula]]'' <small>([[R.Br.]]) [[T.Moore]]</small> *''[[Cheilanthes obducta]]'' <small>[[Mett.]]</small> *''[[Cheilanthes pantanalensis]]'' <small>[[E.L.M.Assis]], [[Ponce & Labiak]]</small> *''[[Cheilanthes peruviana]]'' <small>([[Desv.]]) [[Moore]]</small> *''[[Cheilanthes praetermissa]]'' <small>[[D.L.Jones]]</small> *''[[Cheilanthes prenticei]]'' <small>[[Luerss.]]</small> *''[[Cheilanthes pumilio]]'' <small>([[R.Br.]]) F.Muell.</small> *''[[Cheilanthes qiaojiaensis]]'' <small>[[Z.R.He]] & [[W.M.Chu]]</small> <!-- belongs in Aleuritopteris --> *''[[Cheilanthes sarmientoi]]'' <small>[[Ponce]]</small> *''[[Cheilanthes scariosa]]'' <small>([[Sw.]]) [[C.Presl]]</small> *''[[Cheilanthes sieberi]]'' <small>[[Kunze]]</small> *''[[Cheilanthes squamosa]]'' <small>[[Gill.]] ex [[Hook.]] & [[Grev.]]</small> *''[[Cheilanthes tenuifolia]]'' <small>(Burm.f.) [[Sw.]]</small> {{Div col end}} Постојат неколку други видови за кои молекуларно филогенетските студии сугерираат дека не формираат [[клад]] со основниот вид ''Cheilanthes'', спаѓајќи во посебни кладови, но за кои не било достапно сместување надвор од видот ''Cheilanthes'' {{На|2025|October|lc=yes}}:{{refn|Based on searching for all ''Cheilanthes'' species and removing those found by searching for "''Cheilanthes'' Sw." in the ''Checklist of Ferns and Lycophytes of the World''.<ref name=CFLW_Ch/>|name=note1}} {{Div col|colwidth=25em}} *''[[Cheilanthes angustifrondosa]]'' <small>[[Alston]]</small> *''[[Cheilanthes boivinii]]'' <small>[[Mett.]] ex [[Kuhn]]</small> *''[[Cheilanthes bonapartei]]'' <small>[[J.P.Roux]]</small> *''[[Cheilanthes bolborrhiza]]'' <small>[[Mickel]] & [[Beitel]]</small> *''[[Cheilanthes leucopoda]]'' <small>[[Link]]</small> *''[[Cheilanthes perlanata]]'' <small>(Pic. Serm.) Kornas</small> {{Div col end}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Cheilanthes&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европеа: ''Хеиланти''] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=106570 Флора на Северна Америка: ''Cheilanthes''] * [http://www.chilebosque.cl/gfer/cglau.html Слики ''од Cheilanthes glauca'' од ''Чилебоске'' .] * „ [http://www.britannica.com/eb/article-9048434 усна папрат] .“ Енциклопедија Британика Онлајн. 30 ноември 2007 година. [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] 5t10ri1nwisf4r4sbrjmjdh4mzziimw 5582267 5582264 2026-06-25T09:29:47Z Jtasevski123 69538 5582267 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox|image=Cheilanthes parryi 1.jpg|image_caption=''[[Cheilanthes parryi]]''|taxon=Cheilanthes|authority=[[Olof Swartz|Sw.]]<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |title=Genus: ''Cheilanthes'' Sw. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-10-05 |access-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923224204/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |archive-date=2015-09-23 |url-status=dead }}</ref>|type_species=''[[Cheilanthes micropteris]]''|type_species_authority=[[Sw.]]|subdivision=Види текст|synonyms=* ''Neurosoria'' <small>Mett. ex Kuhn</small>}} '''''Cheilanthes'''''<ref name="ITIS">{{ITIS|taxon=''Cheilanthes''}}</ref> — род од околу 180 видови [[Папрат|папрати]] што живеат во карпи со [[Космополитизам (биологија)|космополитски ареал]] во топли, суви, карпести региони, често растејќи во мали пукнатини високо на карпите. Повеќето се мали, цврсти и зимзелени. Листовите, често густо покриени со [[трихоми]], никнуваат директно од подлогите. Многу од нив се пустински папрати, чии листови се виткаат во суви периоди и повторно оживуваат со доаѓањето на влага. На краевите на вените, [[Спорангија|спорангиите]] се заштитени со рабовите на листовите, кои се виткаат над нив. == Таксономија == Името потекнува од [[Старогрчки јазик|Старогрчките]] зборови χεῖλος што значи „уста“ and ἄνθος што значи „цвет.“<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/44503025|title=Synopsis Filicum|last=Swartz|first=Olof|publisher=Impensis Bibliopolii Novi Academici|year=1806|location=Kiel|page=126|author-link=Olof Swartz}}</ref><ref name="Moran">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zy1hcSGaaDAC|title=A Natural History of Ferns|last=Moran|first=Robbin Craig|publisher=Timber Press|year=2004|isbn=978-0-88192-667-5|page=94}}</ref> Ова се однесува на лажната индузија слична на усната, која се витка над спорангиите, и им го дала вообичаеното име „усна папрат“ на членовите на родот.<ref>{{Наведена книга|title=Our Ferns in their Haunts|last=Clute|first=Willard Nelson|publisher=Frederick A. Stokes Co.|year=1901|location=New York|page=242}}</ref> Традиционално ограничениот ''Cheilanthes'' сега е познат како многу парафилетичен, опфаќајќи најмалку четири генерички одделни групи. Типскиот вид, ''[[Cheilanthes micropteris|C. micropteris]]'', е најблиску поврзан со родовите ''[[Aleuritopteris]]'' и ''[[Sinopteris]]'' (Schuettpelz ''et al''). На почетокот на 21 век, многу видови, главно од Новиот свет, биле преместени во новиот род ''[[Gaga]]'' и обновениот род ''[[Myriopteris]]''. Останува да се работи на тоа ''Cheilanthes'' да стане монофилетичен. Членовите на многу други Cheilanthoideae понекогаш добивале имиња во родот. == Видови == Најновата ревизија на родот покажа дека 47 видови спаѓаат во слабо потпрен клад, вклучувајќи го и типскиот вид ''Cheilanthes'', во кој генерално се сместени. Сепак, овој клад нема силна морфолошка поддршка и неколку морфолошки карактеристични мали родови беа одделени од него. Останатите видови, ''Cheilanthes'' ss, се обединети со присуството на 32, наместо 64, спори по спорангиум во сексуалните таксони. {{На|2025|October}}, Контролната листа на папрати и ликофити на светот наведува 31 вид во овој клад: {{Div col|colwidth=25em}} *''[[Cheilanthes adiantoides]]'' <small>[[T.C.Chambers]] & [[P.A.Farrant]]</small> *''[[Cheilanthes arequipensis]]'' <small>([[Maxon]]) [[R.M.Tryon]] & [[A.F.Tryon]]</small> *''[[Cheilanthes austrotenuifolia]]'' <small>[[H.M.Quirk]] & [[T.C.Chambers]]</small> *''[[Cheilanthes brownii]]'' <small>([[Desv.]]) [[Domin]]</small> *''[[Cheilanthes caudata]]'' <small>[[R.Br.]]</small> *''[[Cheilanthes contigua]]'' <small>[[Baker]]</small> *''[[Cheilanthes distans]]'' <small>([[R.Br.]]) [[Mett.]]</small> *''[[Cheilanthes ecuadorensis]]'' <small>[[Windham]] & [[K.Sosa]]</small> *''[[Cheilanthes fractifera]]'' <small>[[Tryon]]</small> *''[[Cheilanthes fragillima]]'' <small>[[F.Muell.]]</small> *''[[Cheilanthes hieronymi]]'' <small>[[Herter]]</small> *''[[Cheilanthes incarum]]'' <small>[[Maxon]]</small> *''[[Cheilanthes juergensii]]'' <small>[[Rosenst.]]</small> *''[[Cheilanthes laciniata]]'' <small>[[Sodiro]]</small> *''[[Cheilanthes lasiophylla]]'' <small>[[Pic.]] [[Serm.]]</small> *''[[Cheilanthes leonardii]]'' <small>[[Maxon]]</small> *''[[Cheilanthes lonchophylla]]'' <small>(R.M.Tryon) R.M.Tryon & A.F.Tryon</small> *''[[Cheilanthes micropteris]]'' <small>[[Sw.]]</small> *''[[Cheilanthes nitida]]'' <small>([[R.Br.]]) [[P.S.Green]]</small> *''[[Cheilanthes nudiuscula]]'' <small>([[R.Br.]]) [[T.Moore]]</small> *''[[Cheilanthes obducta]]'' <small>[[Mett.]]</small> *''[[Cheilanthes pantanalensis]]'' <small>[[E.L.M.Assis]], [[Ponce & Labiak]]</small> *''[[Cheilanthes peruviana]]'' <small>([[Desv.]]) [[Moore]]</small> *''[[Cheilanthes praetermissa]]'' <small>[[D.L.Jones]]</small> *''[[Cheilanthes prenticei]]'' <small>[[Luerss.]]</small> *''[[Cheilanthes pumilio]]'' <small>([[R.Br.]]) F.Muell.</small> *''[[Cheilanthes qiaojiaensis]]'' <small>[[Z.R.He]] & [[W.M.Chu]]</small> <!-- belongs in Aleuritopteris --> *''[[Cheilanthes sarmientoi]]'' <small>[[Ponce]]</small> *''[[Cheilanthes scariosa]]'' <small>([[Sw.]]) [[C.Presl]]</small> *''[[Cheilanthes sieberi]]'' <small>[[Kunze]]</small> *''[[Cheilanthes squamosa]]'' <small>[[Gill.]] ex [[Hook.]] & [[Grev.]]</small> *''[[Cheilanthes tenuifolia]]'' <small>(Burm.f.) [[Sw.]]</small> {{Div col end}} Постојат неколку други видови за кои молекуларно филогенетските студии сугерираат дека не формираат [[клад]] со основниот вид ''Cheilanthes'', спаѓајќи во посебни кладови, но за кои не било достапно сместување надвор од видот ''Cheilanthes'' {{На|2025|October|lc=yes}}: {{Div col|colwidth=25em}} *''[[Cheilanthes angustifrondosa]]'' <small>[[Alston]]</small> *''[[Cheilanthes boivinii]]'' <small>[[Mett.]] ex [[Kuhn]]</small> *''[[Cheilanthes bonapartei]]'' <small>[[J.P.Roux]]</small> *''[[Cheilanthes bolborrhiza]]'' <small>[[Mickel]] & [[Beitel]]</small> *''[[Cheilanthes leucopoda]]'' <small>[[Link]]</small> *''[[Cheilanthes perlanata]]'' <small>(Pic. Serm.) Kornas</small> {{Div col end}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Cheilanthes&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европеа: ''Хеиланти''] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=106570 Флора на Северна Америка: ''Cheilanthes''] * [http://www.chilebosque.cl/gfer/cglau.html Слики ''од Cheilanthes glauca'' од ''Чилебоске'' .] * „ [http://www.britannica.com/eb/article-9048434 усна папрат] .“ Енциклопедија Британика Онлајн. 30 ноември 2007 година. [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] k01ruu0ou5qpgs7hzpksshqt3wngttw 5582268 5582267 2026-06-25T09:30:19Z Jtasevski123 69538 5582268 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox|image=Cheilanthes parryi 1.jpg|image_caption=''[[Cheilanthes parryi]]''|taxon=Cheilanthes|authority=[[Olof Swartz|Sw.]]<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |title=Genus: ''Cheilanthes'' Sw. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-10-05 |access-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923224204/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |archive-date=2015-09-23 |url-status=dead }}</ref>|type_species=''[[Cheilanthes micropteris]]''|type_species_authority=[[Sw.]]|subdivision=Види текст|synonyms=* ''Neurosoria'' <small>Mett. ex Kuhn</small>}}'''''Cheilanthes'''''<ref name="ITIS">{{ITIS|taxon=''Cheilanthes''}}</ref> — род од околу 180 видови [[Папрат|папрати]] што живеат во карпи со [[Космополитизам (биологија)|космополитски ареал]] во топли, суви, карпести региони, често растејќи во мали пукнатини високо на карпите. Повеќето се мали, цврсти и зимзелени. Листовите, често густо покриени со [[трихоми]], никнуваат директно од подлогите. Многу од нив се пустински папрати, чии листови се виткаат во суви периоди и повторно оживуваат со доаѓањето на влага. На краевите на вените, [[Спорангија|спорангиите]] се заштитени со рабовите на листовите, кои се виткаат над нив. == Таксономија == Името потекнува од [[Старогрчки јазик|Старогрчките]] зборови χεῖλος што значи „уста“ and ἄνθος што значи „цвет.“<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/44503025|title=Synopsis Filicum|last=Swartz|first=Olof|publisher=Impensis Bibliopolii Novi Academici|year=1806|location=Kiel|page=126|author-link=Olof Swartz}}</ref><ref name="Moran">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zy1hcSGaaDAC|title=A Natural History of Ferns|last=Moran|first=Robbin Craig|publisher=Timber Press|year=2004|isbn=978-0-88192-667-5|page=94}}</ref> Ова се однесува на лажната индузија слична на усната, која се витка над спорангиите, и им го дала вообичаеното име „усна папрат“ на членовите на родот.<ref>{{Наведена книга|title=Our Ferns in their Haunts|last=Clute|first=Willard Nelson|publisher=Frederick A. Stokes Co.|year=1901|location=New York|page=242}}</ref> Традиционално ограничениот ''Cheilanthes'' сега е познат како многу парафилетичен, опфаќајќи најмалку четири генерички одделни групи. Типскиот вид, ''[[Cheilanthes micropteris|C. micropteris]]'', е најблиску поврзан со родовите ''[[Aleuritopteris]]'' и ''[[Sinopteris]]'' (Schuettpelz ''et al''). На почетокот на 21 век, многу видови, главно од Новиот свет, биле преместени во новиот род ''[[Gaga]]'' и обновениот род ''[[Myriopteris]]''. Останува да се работи на тоа ''Cheilanthes'' да стане монофилетичен. Членовите на многу други Cheilanthoideae понекогаш добивале имиња во родот. == Видови == Најновата ревизија на родот покажа дека 47 видови спаѓаат во слабо потпрен клад, вклучувајќи го и типскиот вид ''Cheilanthes'', во кој генерално се сместени. Сепак, овој клад нема силна морфолошка поддршка и неколку морфолошки карактеристични мали родови беа одделени од него. Останатите видови, ''Cheilanthes'' ss, се обединети со присуството на 32, наместо 64, спори по спорангиум во сексуалните таксони. {{На|2025|October}}, Контролната листа на папрати и ликофити на светот наведува 31 вид во овој клад: {{Div col|colwidth=25em}} *''[[Cheilanthes adiantoides]]'' <small>[[T.C.Chambers]] & [[P.A.Farrant]]</small> *''[[Cheilanthes arequipensis]]'' <small>([[Maxon]]) [[R.M.Tryon]] & [[A.F.Tryon]]</small> *''[[Cheilanthes austrotenuifolia]]'' <small>[[H.M.Quirk]] & [[T.C.Chambers]]</small> *''[[Cheilanthes brownii]]'' <small>([[Desv.]]) [[Domin]]</small> *''[[Cheilanthes caudata]]'' <small>[[R.Br.]]</small> *''[[Cheilanthes contigua]]'' <small>[[Baker]]</small> *''[[Cheilanthes distans]]'' <small>([[R.Br.]]) [[Mett.]]</small> *''[[Cheilanthes ecuadorensis]]'' <small>[[Windham]] & [[K.Sosa]]</small> *''[[Cheilanthes fractifera]]'' <small>[[Tryon]]</small> *''[[Cheilanthes fragillima]]'' <small>[[F.Muell.]]</small> *''[[Cheilanthes hieronymi]]'' <small>[[Herter]]</small> *''[[Cheilanthes incarum]]'' <small>[[Maxon]]</small> *''[[Cheilanthes juergensii]]'' <small>[[Rosenst.]]</small> *''[[Cheilanthes laciniata]]'' <small>[[Sodiro]]</small> *''[[Cheilanthes lasiophylla]]'' <small>[[Pic.]] [[Serm.]]</small> *''[[Cheilanthes leonardii]]'' <small>[[Maxon]]</small> *''[[Cheilanthes lonchophylla]]'' <small>(R.M.Tryon) R.M.Tryon & A.F.Tryon</small> *''[[Cheilanthes micropteris]]'' <small>[[Sw.]]</small> *''[[Cheilanthes nitida]]'' <small>([[R.Br.]]) [[P.S.Green]]</small> *''[[Cheilanthes nudiuscula]]'' <small>([[R.Br.]]) [[T.Moore]]</small> *''[[Cheilanthes obducta]]'' <small>[[Mett.]]</small> *''[[Cheilanthes pantanalensis]]'' <small>[[E.L.M.Assis]], [[Ponce & Labiak]]</small> *''[[Cheilanthes peruviana]]'' <small>([[Desv.]]) [[Moore]]</small> *''[[Cheilanthes praetermissa]]'' <small>[[D.L.Jones]]</small> *''[[Cheilanthes prenticei]]'' <small>[[Luerss.]]</small> *''[[Cheilanthes pumilio]]'' <small>([[R.Br.]]) F.Muell.</small> *''[[Cheilanthes qiaojiaensis]]'' <small>[[Z.R.He]] & [[W.M.Chu]]</small> <!-- belongs in Aleuritopteris --> *''[[Cheilanthes sarmientoi]]'' <small>[[Ponce]]</small> *''[[Cheilanthes scariosa]]'' <small>([[Sw.]]) [[C.Presl]]</small> *''[[Cheilanthes sieberi]]'' <small>[[Kunze]]</small> *''[[Cheilanthes squamosa]]'' <small>[[Gill.]] ex [[Hook.]] & [[Grev.]]</small> *''[[Cheilanthes tenuifolia]]'' <small>(Burm.f.) [[Sw.]]</small> {{Div col end}} Постојат неколку други видови за кои молекуларно филогенетските студии сугерираат дека не формираат [[клад]] со основниот вид ''Cheilanthes'', спаѓајќи во посебни кладови, но за кои не било достапно сместување надвор од видот ''Cheilanthes'' {{На|2025|October|lc=yes}}: {{Div col|colwidth=25em}} *''[[Cheilanthes angustifrondosa]]'' <small>[[Alston]]</small> *''[[Cheilanthes boivinii]]'' <small>[[Mett.]] ex [[Kuhn]]</small> *''[[Cheilanthes bonapartei]]'' <small>[[J.P.Roux]]</small> *''[[Cheilanthes bolborrhiza]]'' <small>[[Mickel]] & [[Beitel]]</small> *''[[Cheilanthes leucopoda]]'' <small>[[Link]]</small> *''[[Cheilanthes perlanata]]'' <small>(Pic. Serm.) Kornas</small> {{Div col end}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Cheilanthes&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европеа: ''Хеиланти''] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=106570 Флора на Северна Америка: ''Cheilanthes''] * [http://www.chilebosque.cl/gfer/cglau.html Слики ''од Cheilanthes glauca'' од ''Чилебоске'' .] * „ [http://www.britannica.com/eb/article-9048434 усна папрат] .“ Енциклопедија Британика Онлајн. 30 ноември 2007 година. [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] dxpbd63yro1aedci5uhbok18416qisj 5582271 5582268 2026-06-25T09:31:30Z Jtasevski123 69538 5582271 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox|image=Cheilanthes parryi 1.jpg|image_caption=''[[Cheilanthes parryi]]''|taxon=Cheilanthes|authority=[[Sw.]]<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |title=Genus: ''Cheilanthes'' Sw. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-10-05 |access-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923224204/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?13099 |archive-date=2015-09-23 |url-status=dead }}</ref>|type_species=''[[Cheilanthes micropteris]]''|type_species_authority=[[Sw.]]|subdivision=Види текст|synonyms=* ''Neurosoria'' <small>Mett. ex Kuhn</small>}}'''''Cheilanthes'''''<ref name="ITIS">{{ITIS|taxon=''Cheilanthes''}}</ref> — род од околу 180 видови [[Папрат|папрати]] што живеат во карпи со [[Космополитизам (биологија)|космополитски ареал]] во топли, суви, карпести региони, често растејќи во мали пукнатини високо на карпите. Повеќето се мали, цврсти и зимзелени. Листовите, често густо покриени со [[трихоми]], никнуваат директно од подлогите. Многу од нив се пустински папрати, чии листови се виткаат во суви периоди и повторно оживуваат со доаѓањето на влага. На краевите на вените, [[Спорангија|спорангиите]] се заштитени со рабовите на листовите, кои се виткаат над нив. == Таксономија == Името потекнува од [[Старогрчки јазик|Старогрчките]] зборови χεῖλος што значи „уста“ and ἄνθος што значи „цвет.“<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/44503025|title=Synopsis Filicum|last=Swartz|first=Olof|publisher=Impensis Bibliopolii Novi Academici|year=1806|location=Kiel|page=126|author-link=Olof Swartz}}</ref><ref name="Moran">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zy1hcSGaaDAC|title=A Natural History of Ferns|last=Moran|first=Robbin Craig|publisher=Timber Press|year=2004|isbn=978-0-88192-667-5|page=94}}</ref> Ова се однесува на лажната индузија слична на усната, која се витка над спорангиите, и им го дала вообичаеното име „усна папрат“ на членовите на родот.<ref>{{Наведена книга|title=Our Ferns in their Haunts|last=Clute|first=Willard Nelson|publisher=Frederick A. Stokes Co.|year=1901|location=New York|page=242}}</ref> Традиционално ограничениот ''Cheilanthes'' сега е познат како многу парафилетичен, опфаќајќи најмалку четири генерички одделни групи. Типскиот вид, ''[[Cheilanthes micropteris|C. micropteris]]'', е најблиску поврзан со родовите ''[[Aleuritopteris]]'' и ''[[Sinopteris]]'' (Schuettpelz ''et al''). На почетокот на 21 век, многу видови, главно од Новиот свет, биле преместени во новиот род ''[[Gaga]]'' и обновениот род ''[[Myriopteris]]''. Останува да се работи на тоа ''Cheilanthes'' да стане монофилетичен. Членовите на многу други Cheilanthoideae понекогаш добивале имиња во родот. == Видови == Најновата ревизија на родот покажа дека 47 видови спаѓаат во слабо потпрен клад, вклучувајќи го и типскиот вид ''Cheilanthes'', во кој генерално се сместени. Сепак, овој клад нема силна морфолошка поддршка и неколку морфолошки карактеристични мали родови беа одделени од него. Останатите видови, ''Cheilanthes'' ss, се обединети со присуството на 32, наместо 64, спори по спорангиум во сексуалните таксони. {{На|2025|October}}, Контролната листа на папрати и ликофити на светот наведува 31 вид во овој клад: {{Div col|colwidth=25em}} *''[[Cheilanthes adiantoides]]'' <small>[[T.C.Chambers]] & [[P.A.Farrant]]</small> *''[[Cheilanthes arequipensis]]'' <small>([[Maxon]]) [[R.M.Tryon]] & [[A.F.Tryon]]</small> *''[[Cheilanthes austrotenuifolia]]'' <small>[[H.M.Quirk]] & [[T.C.Chambers]]</small> *''[[Cheilanthes brownii]]'' <small>([[Desv.]]) [[Domin]]</small> *''[[Cheilanthes caudata]]'' <small>[[R.Br.]]</small> *''[[Cheilanthes contigua]]'' <small>[[Baker]]</small> *''[[Cheilanthes distans]]'' <small>([[R.Br.]]) [[Mett.]]</small> *''[[Cheilanthes ecuadorensis]]'' <small>[[Windham]] & [[K.Sosa]]</small> *''[[Cheilanthes fractifera]]'' <small>[[Tryon]]</small> *''[[Cheilanthes fragillima]]'' <small>[[F.Muell.]]</small> *''[[Cheilanthes hieronymi]]'' <small>[[Herter]]</small> *''[[Cheilanthes incarum]]'' <small>[[Maxon]]</small> *''[[Cheilanthes juergensii]]'' <small>[[Rosenst.]]</small> *''[[Cheilanthes laciniata]]'' <small>[[Sodiro]]</small> *''[[Cheilanthes lasiophylla]]'' <small>[[Pic.]] [[Serm.]]</small> *''[[Cheilanthes leonardii]]'' <small>[[Maxon]]</small> *''[[Cheilanthes lonchophylla]]'' <small>(R.M.Tryon) R.M.Tryon & A.F.Tryon</small> *''[[Cheilanthes micropteris]]'' <small>[[Sw.]]</small> *''[[Cheilanthes nitida]]'' <small>([[R.Br.]]) [[P.S.Green]]</small> *''[[Cheilanthes nudiuscula]]'' <small>([[R.Br.]]) [[T.Moore]]</small> *''[[Cheilanthes obducta]]'' <small>[[Mett.]]</small> *''[[Cheilanthes pantanalensis]]'' <small>[[E.L.M.Assis]], [[Ponce & Labiak]]</small> *''[[Cheilanthes peruviana]]'' <small>([[Desv.]]) [[Moore]]</small> *''[[Cheilanthes praetermissa]]'' <small>[[D.L.Jones]]</small> *''[[Cheilanthes prenticei]]'' <small>[[Luerss.]]</small> *''[[Cheilanthes pumilio]]'' <small>([[R.Br.]]) F.Muell.</small> *''[[Cheilanthes qiaojiaensis]]'' <small>[[Z.R.He]] & [[W.M.Chu]]</small> <!-- belongs in Aleuritopteris --> *''[[Cheilanthes sarmientoi]]'' <small>[[Ponce]]</small> *''[[Cheilanthes scariosa]]'' <small>([[Sw.]]) [[C.Presl]]</small> *''[[Cheilanthes sieberi]]'' <small>[[Kunze]]</small> *''[[Cheilanthes squamosa]]'' <small>[[Gill.]] ex [[Hook.]] & [[Grev.]]</small> *''[[Cheilanthes tenuifolia]]'' <small>(Burm.f.) [[Sw.]]</small> {{Div col end}} Постојат неколку други видови за кои молекуларно филогенетските студии сугерираат дека не формираат [[клад]] со основниот вид ''Cheilanthes'', спаѓајќи во посебни кладови, но за кои не било достапно сместување надвор од видот ''Cheilanthes'' {{На|2025|October|lc=yes}}: {{Div col|colwidth=25em}} *''[[Cheilanthes angustifrondosa]]'' <small>[[Alston]]</small> *''[[Cheilanthes boivinii]]'' <small>[[Mett.]] ex [[Kuhn]]</small> *''[[Cheilanthes bonapartei]]'' <small>[[J.P.Roux]]</small> *''[[Cheilanthes bolborrhiza]]'' <small>[[Mickel]] & [[Beitel]]</small> *''[[Cheilanthes leucopoda]]'' <small>[[Link]]</small> *''[[Cheilanthes perlanata]]'' <small>(Pic. Serm.) Kornas</small> {{Div col end}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Cheilanthes&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европеа: ''Хеиланти''] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=106570 Флора на Северна Америка: ''Cheilanthes''] * [http://www.chilebosque.cl/gfer/cglau.html Слики ''од Cheilanthes glauca'' од ''Чилебоске'' .] * „ [http://www.britannica.com/eb/article-9048434 усна папрат] .“ Енциклопедија Британика Онлајн. 30 ноември 2007 година. [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] 7bt4gmqkuttr9qw1zmg8f2fgzf3zzot 0 1398297 5582256 2026-06-25T08:55:55Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Карл Мориц Готше]] 5582256 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Карл Мориц Готше]] iqnt4xq99u0yc2xhbjjp0ao87vmmkee 0 1398298 5582263 2026-06-25T09:28:09Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354820818|Adiantum]]“ 5582263 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|fossil_range=[[Late Jurassic]] to [[Recent]] ([[Kimmeridgian]]-[[Holocene]]), {{fossil range|154|0}}<ref>{{cite journal |last1=Barale |first1=G |title=La paleoflore Jurassique du Jura Francais: Etude systematique, aspects stratigraphiques et paleoecologiques |journal= Travaux et Documents des Laboratoires de Géologie de Lyon |date=1981 |issue=81 |page=286 |url=https://www.persee.fr/doc/geoly_0750-6635_1981_mon_81_1}}</ref>|image=Adiantum pedatum 09905.JPG|image_caption=Western five-fingered fern (''[[Adiantum aleuticum]]'')|taxon=Adiantum|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|type_species=''[[Adiantum capillus-veneris]]''|type_species_authority=L.|subdivision_ranks=Species|subdivision=See text|synonyms=* ''Hewardia'' <small>Smith 1841 non Hooker 1851</small>}} '''''Adiantum''''' е [[Род (биологија)|род]] од околу 250 видови [[Папрат|папрати]] во подсемејството [[Vittarioideae]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Pteridaceae]], иако некои истражувачи го сместуваат во посебно семејство, Adiantaceae. Името на родот доаѓа од [[Старогрчки јазик|грчкиот збор]], што значи „ненавлажнет“, што се однесува на способноста на листовите да испуштаат вода без самите тие да се навлажнат. == Опис == Папратите од оваа група имаат препознатлив изглед, со темни, најчесто црни пеги и линии на дршките и рашисите, како и светлозелени листови кои често се нежно расчленети. Сорусите се распоредени блиску до рабовите на листот и се покриени со свиткани делови од листното ткиво што наликуваат на индузија. Разликите меѓу стерилните и плодните листови обично се слабо изразени. Тие генерално растат на места богати со хумус, влажни, добро дренирани, почнувајќи од [[Почва|почви]] во долниот дел на земјата до вертикални карпести ѕидови. Многу видови се особено познати по тоа што растат на карпести ѕидови околу [[Водопад|водопади]] и области каде што тече вода. Најголема разновидност на видови е во Андите. Доста висока разновидност има во Кина, со 40 видови. Видовите кои растат во Северна Америка вклучуваат ''A. pedatum'' (петпрста папрат) и тесно поврзаниот ''A. aleuticum'', кои се карактеристични по тоа што имаат раздвоен лист што зрачи со перки само од едната страна. Космополитскиот ''[[Adiantum capillus-veneris|A. capillus-veneris]]'' (венерски влакнест папрат) има автохтона дистрибуција на источниот континент. ''[[A. jordanii]]'' е автохотно растение на западниот брег. Во Нов Зеланд постои богата флора ''на Adiantum'' со 3 ендемски видови (''A. cunninghamii'', ''A. viridescens'' и ''A. fulvum'' ) од вкупно 10 регистрирани видови. Многу од нив се чести, особено на запад и југ од островите. == Список на видови == Прифатени се 243 видови.<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328214-2|title=''Adiantum'' L.|work=[[Plants of the World Online]]|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]]|accessdate=10 March 2026}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldplants.de/world-plants-complete-list/complete-plant-list#plantUid-4386|title=''Adiantum''|last=Hassler|first=Michael|work=A complete, synonymic checklist of the Ferns and Lycophytes of the World|publisher=World Ferns|accessdate=10 March 2026}}</ref>   == Одгледување == Во [[Хортикултура|хортикултурната]] трговија се одгледуваат многу видови. Постојат голем број тропски видови, вклучувајќи ги ''[[A. raddianum]]'' и ''[[A. peruvianum]]''. Хибридите, како што е ''[[Adiantum × mairisii]]'', се исто така популарни. == Галерија == <gallery> Податотека:Adiantumhispidulum1web.jpg|алт=Rough Maidenhair Fern (Adiantum hispidulum)| ''Adiantum hispidulum'' Податотека:Adiantum_cunninghamii.jpg|алт=Adiantum cunninghamii showing characteristic inrolled leaf margin containing sori| ''Adiantum cunninghamii'' покажува карактеристичен вметнат раб на листот што содржи сори Податотека:Adiantum_lunulatum_W_IMG_2337.jpg|алт=Adiantum lunulatum in Goa, India.| ''Adiantum lunulatum'' во [[Гоа]], [[Индија]] Податотека:Starr_030807-0142_Adiantum_raddianum.jpg|алт=Delta Maidenhair (Adiantum raddianum)| ''Adiantum raddianum'' </gallery> == Наводи == {{Наводи|refs=<ref name=Christenhusz-2011>{{cite journal | first1=Maarten J. M. | last1=Christenhusz |author-link1=Maarten J. M. Christenhusz | first2=Xian-Chun | last2=Zhang | first3=Harald | last3=Schneider | title=A linear sequence of extant families and genera of lycophytes and ferns | journal=[[Phytotaxa]] | volume=19 | pages=7–54 | date=18 February 2011 | issue=1 | doi=10.11646/phytotaxa.19.1.2 | bibcode=2011Phytx..19....7C | url=http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf | issn=1179-3163}}</ref>}} == Надворешни врски ==   [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] 1uajckhiwgfd9qes4vmde8w5g2l7aal 5582266 5582263 2026-06-25T09:29:46Z BosaFi 115936 /* Наводи */ 5582266 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|fossil_range=[[Late Jurassic]] to [[Recent]] ([[Kimmeridgian]]-[[Holocene]]), {{fossil range|154|0}}<ref>{{cite journal |last1=Barale |first1=G |title=La paleoflore Jurassique du Jura Francais: Etude systematique, aspects stratigraphiques et paleoecologiques |journal= Travaux et Documents des Laboratoires de Géologie de Lyon |date=1981 |issue=81 |page=286 |url=https://www.persee.fr/doc/geoly_0750-6635_1981_mon_81_1}}</ref>|image=Adiantum pedatum 09905.JPG|image_caption=Western five-fingered fern (''[[Adiantum aleuticum]]'')|taxon=Adiantum|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|type_species=''[[Adiantum capillus-veneris]]''|type_species_authority=L.|subdivision_ranks=Species|subdivision=See text|synonyms=* ''Hewardia'' <small>Smith 1841 non Hooker 1851</small>}} '''''Adiantum''''' е [[Род (биологија)|род]] од околу 250 видови [[Папрат|папрати]] во подсемејството [[Vittarioideae]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Pteridaceae]], иако некои истражувачи го сместуваат во посебно семејство, Adiantaceae. Името на родот доаѓа од [[Старогрчки јазик|грчкиот збор]], што значи „ненавлажнет“, што се однесува на способноста на листовите да испуштаат вода без самите тие да се навлажнат. == Опис == Папратите од оваа група имаат препознатлив изглед, со темни, најчесто црни пеги и линии на дршките и рашисите, како и светлозелени листови кои често се нежно расчленети. Сорусите се распоредени блиску до рабовите на листот и се покриени со свиткани делови од листното ткиво што наликуваат на индузија. Разликите меѓу стерилните и плодните листови обично се слабо изразени. Тие генерално растат на места богати со хумус, влажни, добро дренирани, почнувајќи од [[Почва|почви]] во долниот дел на земјата до вертикални карпести ѕидови. Многу видови се особено познати по тоа што растат на карпести ѕидови околу [[Водопад|водопади]] и области каде што тече вода. Најголема разновидност на видови е во Андите. Доста висока разновидност има во Кина, со 40 видови. Видовите кои растат во Северна Америка вклучуваат ''A. pedatum'' (петпрста папрат) и тесно поврзаниот ''A. aleuticum'', кои се карактеристични по тоа што имаат раздвоен лист што зрачи со перки само од едната страна. Космополитскиот ''[[Adiantum capillus-veneris|A. capillus-veneris]]'' (венерски влакнест папрат) има автохтона дистрибуција на источниот континент. ''[[A. jordanii]]'' е автохотно растение на западниот брег. Во Нов Зеланд постои богата флора ''на Adiantum'' со 3 ендемски видови (''A. cunninghamii'', ''A. viridescens'' и ''A. fulvum'' ) од вкупно 10 регистрирани видови. Многу од нив се чести, особено на запад и југ од островите. == Список на видови == Прифатени се 243 видови.<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328214-2|title=''Adiantum'' L.|work=[[Plants of the World Online]]|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]]|accessdate=10 March 2026}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldplants.de/world-plants-complete-list/complete-plant-list#plantUid-4386|title=''Adiantum''|last=Hassler|first=Michael|work=A complete, synonymic checklist of the Ferns and Lycophytes of the World|publisher=World Ferns|accessdate=10 March 2026}}</ref>   == Одгледување == Во [[Хортикултура|хортикултурната]] трговија се одгледуваат многу видови. Постојат голем број тропски видови, вклучувајќи ги ''[[A. raddianum]]'' и ''[[A. peruvianum]]''. Хибридите, како што е ''[[Adiantum × mairisii]]'', се исто така популарни. == Галерија == <gallery> Податотека:Adiantumhispidulum1web.jpg|алт=Rough Maidenhair Fern (Adiantum hispidulum)| ''Adiantum hispidulum'' Податотека:Adiantum_cunninghamii.jpg|алт=Adiantum cunninghamii showing characteristic inrolled leaf margin containing sori| ''Adiantum cunninghamii'' покажува карактеристичен вметнат раб на листот што содржи сори Податотека:Adiantum_lunulatum_W_IMG_2337.jpg|алт=Adiantum lunulatum in Goa, India.| ''Adiantum lunulatum'' во [[Гоа]], [[Индија]] Податотека:Starr_030807-0142_Adiantum_raddianum.jpg|алт=Delta Maidenhair (Adiantum raddianum)| ''Adiantum raddianum'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}}  [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] 8xexomkaa5bhc7hg6obyyuv26m2jzsl 5582270 5582266 2026-06-25T09:31:09Z BosaFi 115936 /* Список на видови */ 5582270 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|fossil_range=[[Late Jurassic]] to [[Recent]] ([[Kimmeridgian]]-[[Holocene]]), {{fossil range|154|0}}<ref>{{cite journal |last1=Barale |first1=G |title=La paleoflore Jurassique du Jura Francais: Etude systematique, aspects stratigraphiques et paleoecologiques |journal= Travaux et Documents des Laboratoires de Géologie de Lyon |date=1981 |issue=81 |page=286 |url=https://www.persee.fr/doc/geoly_0750-6635_1981_mon_81_1}}</ref>|image=Adiantum pedatum 09905.JPG|image_caption=Western five-fingered fern (''[[Adiantum aleuticum]]'')|taxon=Adiantum|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|type_species=''[[Adiantum capillus-veneris]]''|type_species_authority=L.|subdivision_ranks=Species|subdivision=See text|synonyms=* ''Hewardia'' <small>Smith 1841 non Hooker 1851</small>}} '''''Adiantum''''' е [[Род (биологија)|род]] од околу 250 видови [[Папрат|папрати]] во подсемејството [[Vittarioideae]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Pteridaceae]], иако некои истражувачи го сместуваат во посебно семејство, Adiantaceae. Името на родот доаѓа од [[Старогрчки јазик|грчкиот збор]], што значи „ненавлажнет“, што се однесува на способноста на листовите да испуштаат вода без самите тие да се навлажнат. == Опис == Папратите од оваа група имаат препознатлив изглед, со темни, најчесто црни пеги и линии на дршките и рашисите, како и светлозелени листови кои често се нежно расчленети. Сорусите се распоредени блиску до рабовите на листот и се покриени со свиткани делови од листното ткиво што наликуваат на индузија. Разликите меѓу стерилните и плодните листови обично се слабо изразени. Тие генерално растат на места богати со хумус, влажни, добро дренирани, почнувајќи од [[Почва|почви]] во долниот дел на земјата до вертикални карпести ѕидови. Многу видови се особено познати по тоа што растат на карпести ѕидови околу [[Водопад|водопади]] и области каде што тече вода. Најголема разновидност на видови е во Андите. Доста висока разновидност има во Кина, со 40 видови. Видовите кои растат во Северна Америка вклучуваат ''A. pedatum'' (петпрста папрат) и тесно поврзаниот ''A. aleuticum'', кои се карактеристични по тоа што имаат раздвоен лист што зрачи со перки само од едната страна. Космополитскиот ''[[Adiantum capillus-veneris|A. capillus-veneris]]'' (венерски влакнест папрат) има автохтона дистрибуција на источниот континент. ''[[A. jordanii]]'' е автохотно растение на западниот брег. Во Нов Зеланд постои богата флора ''на Adiantum'' со 3 ендемски видови (''A. cunninghamii'', ''A. viridescens'' и ''A. fulvum'' ) од вкупно 10 регистрирани видови. Многу од нив се чести, особено на запад и југ од островите. == Список на видови == Прифатени се 243 видови.<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328214-2|title=''Adiantum'' L.|work=[[Plants of the World Online]]|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]]|accessdate=10 March 2026}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldplants.de/world-plants-complete-list/complete-plant-list#plantUid-4386|title=''Adiantum''|last=Hassler|first=Michael|work=A complete, synonymic checklist of the Ferns and Lycophytes of the World|publisher=World Ferns|accessdate=10 March 2026}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Adiantum abscissum]]'' {{small|Schrad.}} *''[[Adiantum acrolobum]]'' {{small|A.Rojas}} *''[[Adiantum adiantoides]]'' {{small|(J.Sm.) C.Chr.}} *''[[Adiantum aethiopicum]]'' {{small|L.}} – common maidenhair, true maidenhair *''[[Adiantum × ailaoshanense]]'' {{small|Y.H.Yan & Ying Wang}} *''[[Adiantum alan-smithii]]'' {{small|R.Y.Hirai, Sundue & J.Prado}} *''[[Adiantum alarconianum]]'' {{small|Gaudich.}} *''[[Adiantum aleuticum]]'' {{small|(Rupr.) C.A.Paris}} – Aleutian maidenhair, western five-fingered Fern *''[[Adiantum alleniae]]'' {{small|S.Linds.}} *''[[Adiantum alomae]]'' {{small|Caluff}} *''[[Adiantum amblyopteridium]]'' {{small|Mickel & Beitel}} *''[[Adiantum amplum]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Adiantum anceps]]'' {{small|Maxon & C.V.Morton}} – double edge maidenhair *''[[Adiantum andicola]]'' {{small|Liebm.}} *''[[Adiantum aneitense]]'' {{small|Carruth.}} *''[[Adiantum aquismonense]]'' {{small|Guzm.-Cornejo & Pacheco}} *''[[Adiantum argutum]]'' {{small|Splitg.}} *''[[Adiantum atroviride]]'' {{small|Bostock}} *''[[Adiantum balfourii]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum bellum]]'' {{small|T.Moore}} – Bermuda maidenhair *''[[Adiantum bessoniae]]'' {{small|Jenman}} *''[[Adiantum blumenavense]]'' {{small|Rosenst.}} *''[[Adiantum braunii]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum cajennense]]'' {{small|Willd. ex Klotzsch}} *''[[Adiantum calcareum]]'' {{small|Gardner}} *''[[Adiantum camptorachis]]'' {{small|Sundue, J.Prado & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum capillatum]]'' {{small|A.R.Sm. & J.Prado}} *''[[Adiantum capillus-junonis]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Adiantum capillus-veneris]]'' {{small|L.}}– black maidenhair, southern maidenhair, Venus' hair *''[[Adiantum caribense]]'' {{small|A.Rojas}} *''[[Adiantum caryotideum]]'' {{small|Christ}} *''[[Adiantum caudatum]]'' {{small|L.}} – walking maidenhair, tailed maidenhair, trailing maidenhair *''[[Adiantum celebicum]]'' {{small|Christ}} *''[[Adiantum chienii]]'' {{small|Ching}} *''[[Adiantum chilense]]'' {{small|Kaulf.}} *''[[Adiantum ciliatum]]'' {{small|Blume}} *''[[Adiantum cinnamomeum]]'' {{small|Lellinger & J.Prado}} *''[[Adiantum comoroense]]'' {{small|(Tardieu) Verdc.}} *''[[Adiantum concinnum]]'' {{small|Humb. & Bonpl. ex Willd.}} – polished maidenhair, brittle maidenhair *''[[Adiantum confine]]'' {{small|Fée}} *''[[Adiantum cordatum]]'' {{small|Maxon}} *''[[Adiantum cremersii]]'' {{small|Boudrie & J.Prado}} *''[[Adiantum crespianum]]'' {{small|Bosco}} *''[[Adiantum cunninghamii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum cupreum]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum curvatum]]'' {{small|Kaulf.}} *''[[Adiantum davidii]]'' {{small|Franch.}} *''[[Adiantum dawsonii]]'' {{small|Lellinger & J.Prado}} *''[[Adiantum decipiens]]'' {{small|Desv.}} *''[[Adiantum decoratum]]'' {{small|Maxon & Weath.}} *''[[Adiantum deflectens]]'' {{small|Mart.}} *''[[Adiantum delicatulum]]'' {{small|Mart.}} *''[[Adiantum deltoideum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum dentatum]]'' {{small|A.H.Wang, F.G.Wang & F.W.Xing}} *''[[Adiantum diaphanum]]'' {{small|Blume}} – filmy maidenhair, small maidenhair. *''[[Adiantum digitatum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum dioganum]]'' {{small|Glaz. ex Baker}} *''[[Adiantum diphyllum]]'' {{small|Maxon}} *''[[Adiantum discolor]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum dissimulatum]]'' {{small|Jenman}} *''[[Adiantum dolosum]]'' {{small|Kunze}} *''[[Adiantum edgeworthii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum elegantulum]]'' {{small|Maxon}} *''[[Adiantum erylliae]]'' {{small|Tardieu & C.Chr.}} *''[[Adiantum erythrochlamys]]'' {{small|Diels}} *''[[Adiantum excisum]]'' {{small|Kuntze}} – Chilean maidenhair *''[[Adiantum feei]]'' {{small|T.Moore ex Fée}} *''[[Adiantum fengianum]]'' {{small|Ching}} *''[[Adiantum filiforme]]'' {{small|Gardner}} *''[[Adiantum flabellulatum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum flabellum]]'' {{small|C.Chr.}} *''[[Adiantum formosanum]]'' {{small|Tagawa}} *''[[Adiantum formosum]]'' {{small|R.Br.}} – giant maidenhair, Australian maidenhair *''[[Adiantum forzzanum]]'' {{small|R.Y.Hirai & J.Prado}} *''[[Adiantum fournieri]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum fragile]]'' {{small|Sw.}} – fragile maidenhair *''[[Adiantum fragiliforme]]'' {{small|C.Chr.}} *''[[Adiantum fructuosum]]'' {{small|Kunze}} *''[[Adiantum fuliginosum]]'' {{small|Fée}} *''[[Adiantum fulvum]]'' {{small|Raoul}} *''[[Adiantum galeottianum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum gertrudis]]'' {{small|Espinosa}} *''[[Adiantum giganteum]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum gingkoides]]'' {{small|C.Chr.}} *''[[Adiantum glabrum]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum glaucescens]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Adiantum gomphophyllum]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum gracile]]'' {{small|Feé}} *''[[Adiantum granvilleanum]]'' {{small|Boudrie & J.Prado}} *''[[Adiantum gravesii]]'' {{small|Hance}} *''[[Adiantum grossum]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum henslovianum]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Adiantum hirsutum]]'' {{small|Bory}} *''[[Adiantum hispidulum]]'' {{small|Sw.}} – rough maidenhair, rosy maidenhair *''[[Adiantum hollandiae]]'' {{small|Alderw.}} *''[[Adiantum hornei]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum hosei]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum humile]]'' {{small|Kunze}} *''[[Adiantum imbricatum]]'' {{small|R.M.Tryon}} *''[[Adiantum incertum]]'' {{small|Lindm.}} *''[[Adiantum incisum]]'' {{small|Forssk.}} *''[[Adiantum induratum]]'' {{small|Christ}} *''[[Adiantum intermedium]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum isthmicum]]'' {{small|B.Zimmer}} *''[[Adiantum × janzenianum]]'' {{small|A.Rojas & C.Herrera}} *''[[Adiantum japonicum]]'' {{small|T.Zhao, Z.Y.Zuo, J.Wen & J.Mei Lu}} *''[[Adiantum jordanii]]'' {{small|Müll.Hal.}} – California maidenhair *''[[Adiantum juxtapositum]]'' {{small|Ching}} *''[[Adiantum kendalii]]'' {{small|Jenman}} *''[[Adiantum kingii]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum klossii]]'' {{small|Gepp}} *''[[Adiantum krameri]]'' {{small|B.Zimmer}} *''[[Adiantum lamrianum]]'' {{small|Bidin & R.Jaman}} *''[[Adiantum latifolium]]'' {{small|Lam.}} – broadleaf maidenhair *''[[Adiantum latipinnulum]]'' {{small|Boudrie & J.Prado}} *''[[Adiantum leprieurii]]'' {{small|Hook.}} *†''[[Adiantum lianxianense]]'' {{small|Ching & Y.X.Lin}} *''[[Adiantum lindsaeoides]]'' {{small|J.Prado & R.Y.Hirai}} *''[[Adiantum lobatum]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Adiantum longzhouensis]]'' {{small|A.H.Wang, F.G.Wang & F.W.Xing}} *''[[Adiantum lorentzii]]'' {{small|Hieron.}} *''[[Adiantum lucidum]]'' {{small|(Cav.) Sw.}} *''[[Adiantum macrocladum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Adiantum macrophyllum]]'' {{small|Sw.}} – largeleaf maidenhair *''[[Adiantum madagascariense]]'' {{small|H.Rosend.}} *''[[Adiantum malesianum]]'' {{small|J.Ghatak}} *''[[Adiantum mariesii]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum mariposatum]]'' {{small|M.R.McCarthy & Hickey}} *''[[Adiantum mathewsianum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum matogrossense]]'' {{small|R.Y.Hirai & J.Prado}} *''[[Adiantum mcvaughii]]'' {{small|Mickel & Beitel}} *''[[Adiantum × meishanianum]]'' {{small|F.S.Hsu ex Yea C.Liu & W.L.Chiou}} *''[[Adiantum melanoleucum]]'' {{small|Willd.}} – fragrant maidenhair *''[[Adiantum membranifolium]]'' {{small|S.Linds. & Suksathan}} *''[[Adiantum mendoncae]]'' {{small|Alston}} *''[[Adiantum menglianense]]'' {{small|Y.Y.Qian}} *''[[Adiantum mindanaoense.]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum monochlamys]]'' {{small|D.C.Eaton}} *''[[Adiantum monosorum]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum moorei]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum × moranii]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum multisorum]]'' {{small|A.Samp.}} *''[[Adiantum myriosorum]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum nelumboides]]'' {{small|X.C.Zhang}} *''[[Adiantum neoguineense]]'' {{small|T.Moore}} *''[[Adiantum nodosum]]'' {{small|J.Prado, R.Y.Hirai & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum novae-caledoniae]]'' {{small|Keyserl.}} *''[[Adiantum nudum]]'' {{small|A.R.Sm.}} *''[[Adiantum oatesii]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum oaxacanum]]'' {{small|Mickel & Beitel}} *''[[Adiantum obliquum]]'' {{small|Willd.}} – oblique maidenhair *''[[Adiantum obovatum]]'' {{small|A.H.Wang, F.G.Wang & F.W.Xing}} *''[[Adiantum ogasawarense]]'' {{small|Tagawa}} *''[[Adiantum olivaceum]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum orbignyanum]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum ornithopodum]]'' {{small|C.Presl ex Kuhn}} *''[[Adiantum ovalescens]]'' {{small|Fée}} *''[[Adiantum palaoense]]'' {{small|C.Chr.}} *''[[Adiantum papilio]]'' {{small|Rakotondr. & Hemp}} *''[[Adiantum papillosum]]'' {{small|Handro}} *''[[Adiantum paraense]]'' {{small|Hieron.}} *''[[Adiantum parishii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum patens]]'' {{small|Willd.}} *''[[Adiantum pearcei]]'' {{small|Phil.}} *''[[Adiantum pectinatum]]'' {{small|Kunze & Ettingsh.}} *''[[Adiantum pedatum]]'' {{small|L.}} – northern maidenhair, five-fingered fern *''[[Adiantum pentadactylon]]'' {{small|Langsd. & Fisch.}} *''[[Adiantum peruvianum]]'' {{small|Klotzsch}} – silver-dollar fern, Peruvian maidenhair *''[[Adiantum petiolatum]]'' {{small|Desv.}} – stalked maidenhair *''[[Adiantum phanerophlebium]]'' {{small|(Baker) C.Chr.}} *''[[Adiantum phanomensis]]'' {{small|S.Linds. & D.J.Middleton}} *''[[Adiantum philippense]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum phyllitidis]]'' {{small|J.Sm.}} *''[[Adiantum platyphyllum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum poeppigianum]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Adiantum poiretti]]'' {{small|Wikstr.}} *''[[Adiantum polyphyllum]]'' {{small|Willd.}}– giant maidenhair *''[[Adiantum proliferum]]'' {{small|Roxb.}} *''[[Adiantum pseudocajennense]]'' {{small|J.Prado, R.Y.Hirai & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum pseudotinctum]]'' {{small|Hieron.}} *''[[Adiantum pulchellum]]'' {{small|Blume}} *''[[Adiantum pulcherrimum]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum pulverulentum]]'' {{small|L.}} – glossy maidenhair *''[[Adiantum pumilum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum pyramidale]]'' {{small|(L.) Willd.}} – pyramid maidenhair *''[[Adiantum raddianum]]'' {{small|C.Presl}} – delta maidenhair *''[[Adiantum rectangulare]]'' {{small|Lindm.}} *''[[Adiantum reniforme]]'' {{small|L.}} – lotus-leaved maidenhair fern *''[[Adiantum reptans]]'' {{small|A.Rojas}} *''[[Adiantum rhizophorum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum rhizophytum]]'' {{small|Schrad.}} *''[[Adiantum rivulare]]'' {{small|Boudrie & J.Prado}} *''[[Adiantum rhizophorum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum roborowskii]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Adiantum rodriguezii]]'' {{small|J.Prado, R.Y.Hirai & Sundue}} *''[[Adiantum rondonii]]'' {{small|A.Samp.}} *''[[Adiantum ruizianum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Adiantum scabrum]]'' {{small|Kaulf.}} *''[[Adiantum scalare]]'' {{small|R.M.Tryon}} *''[[Adiantum schweinfurthii]]'' {{small|Kuhn}} *''[[Adiantum seemannii]]'' {{small|Hook.}} – Seeman's maidenhair *''[[Adiantum semiorbiculatum]]'' {{small|Bonap.}} *''[[Adiantum sericeum]]'' {{small|D.C.Eaton}} *''[[Adiantum serratifolium]]'' {{small|Alderw.}} *''[[Adiantum serratodentatum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Adiantum shastense]]'' {{small|Huiet & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum shepherdii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum siamense]]'' {{small|Tagawa & K.Iwats.}} *''[[Adiantum silvaticum]]'' {{small|Tindale}} *''[[Adiantum soboliferum]]'' {{small|Wall. ex Hook.}} *''[[Adiantum solomonii]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum × spurium]]'' {{small|Jermy & T.G.Walker}} *''[[Adiantum squamulosum]]'' {{small|J.Prado & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum stenochlamys]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum stolzii]]'' {{small|Brause}} *''[[Adiantum subcordatum]]'' {{small|Sw.}} – big maidenhair *''[[Adiantum subvolubile]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum sulphureum]]'' {{small|Kaulf.}} *''[[Adiantum taiwanianum]]'' {{small|Tagawa}} *''[[Adiantum tenerum]]'' {{small|Sw.}} – fan maidenhair, brittle maidenhair *''[[Adiantum terminatum]]'' {{small|Kunze ex Miq.}} *''[[Adiantum tetragonum]]'' {{small|Schrad.}} *''[[Adiantum tetraphyllum]]'' {{small|Humb. & Bonpl. ex Willd.}} – fourleaf maidenhair *''[[Adiantum thongthamii]]'' {{small|Suksathan}} *''[[Adiantum tibeticum]]'' {{small|Ching & Y.X.Lin}} *''[[Adiantum tinctum]]'' {{small|Veitch}} *''[[Adiantum tomentosum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Adiantum × tracyi]]'' {{small|C.C.Hall ex W.H.Wagner}} *''[[Adiantum trapeziforme]]'' {{small|L.}} – diamond maidenhair *''[[Adiantum trichochlaenum]]'' {{small|Mickel & Beitel}} *''[[Adiantum tricholepis]]'' {{small|Feé}} – fuzzy maidenhair *''[[Adiantum trilobum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum tripteris]]'' {{small|K.U.Kramer}} *''[[Adiantum tryonii]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum tuomistoanum]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum urophyllum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum venustum]]'' {{small|D.Don}} – evergreen maidenhair, Himalayan maidenhair. *''[[Adiantum villosissimum]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum villosum]]'' {{small|L.}} – woolly maidenhair *''[[Adiantum viridimontanum]]'' {{small|C.A.Paris}} – Green Mountain maidenhair *''[[Adiantum viscosum]]'' {{small|A.Cádiz-Véliz & A.E.Villarroel}} *''[[Adiantum vivesii]]'' {{small|Proctor}} – Puerto Rico maidenhair *''[[Adiantum vogelii]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum wattii]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum weatherbyanum]]'' {{small|Espinosa}} *''[[Adiantum wilesianum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum wilsonii]]'' {{small|Hook.}} – Wilson's maidenhair *''[[Adiantum windischii]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum zollingeri]]'' {{small|Mett.}} {{div col end}} == Одгледување == Во [[Хортикултура|хортикултурната]] трговија се одгледуваат многу видови. Постојат голем број тропски видови, вклучувајќи ги ''[[A. raddianum]]'' и ''[[A. peruvianum]]''. Хибридите, како што е ''[[Adiantum × mairisii]]'', се исто така популарни. == Галерија == <gallery> Податотека:Adiantumhispidulum1web.jpg|алт=Rough Maidenhair Fern (Adiantum hispidulum)| ''Adiantum hispidulum'' Податотека:Adiantum_cunninghamii.jpg|алт=Adiantum cunninghamii showing characteristic inrolled leaf margin containing sori| ''Adiantum cunninghamii'' покажува карактеристичен вметнат раб на листот што содржи сори Податотека:Adiantum_lunulatum_W_IMG_2337.jpg|алт=Adiantum lunulatum in Goa, India.| ''Adiantum lunulatum'' во [[Гоа]], [[Индија]] Податотека:Starr_030807-0142_Adiantum_raddianum.jpg|алт=Delta Maidenhair (Adiantum raddianum)| ''Adiantum raddianum'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}}  [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] sf0z3ltymxwawzas7uabis400bibla6 5582294 5582270 2026-06-25T10:16:46Z BosaFi 115936 5582294 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|fossil_range=[[Late Jurassic]] to [[Recent]] ([[Kimmeridgian]]-[[Holocene]]), {{fossil range|154|0}}<ref>{{cite journal |last1=Barale |first1=G |title=La paleoflore Jurassique du Jura Francais: Etude systematique, aspects stratigraphiques et paleoecologiques |journal= Travaux et Documents des Laboratoires de Géologie de Lyon |date=1981 |issue=81 |page=286 |url=https://www.persee.fr/doc/geoly_0750-6635_1981_mon_81_1}}</ref>|image=Adiantum pedatum 09905.JPG|image_caption=Western five-fingered fern (''[[Adiantum aleuticum]]'')|taxon=Adiantum|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|type_species=''[[Adiantum capillus-veneris]]''|type_species_authority=L.|subdivision_ranks=Species|subdivision=See text|synonyms=* ''Hewardia'' <small>Smith 1841 non Hooker 1851</small>}} '''''Adiantum''''' е [[Род (биологија)|род]] од околу 250 видови [[Папрат|папрати]] во подсемејството [[Vittarioideae]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Pteridaceae]], иако некои истражувачи го сместуваат во посебно семејство, Adiantaceae. Името на родот доаѓа од [[Старогрчки јазик|грчкиот збор]], што значи „ненавлажнет“, што се однесува на способноста на листовите да испуштаат вода без самите тие да се навлажнат. == Опис == Папратите од оваа група имаат препознатлив изглед, со темни, најчесто црни пеги и линии на дршките и рашисите, како и светлозелени листови кои често се нежно расчленети. Сорусите се распоредени блиску до рабовите на листот и се покриени со свиткани делови од листното ткиво што наликуваат на индузија. Разликите меѓу стерилните и плодните листови обично се слабо изразени. Тие генерално растат на места богати со хумус, влажни, добро дренирани, почнувајќи од [[Почва|почви]] во долниот дел на земјата до вертикални карпести ѕидови. Многу видови се особено познати по тоа што растат на карпести ѕидови околу [[Водопад|водопади]] и области каде што тече вода. Најголема разновидност на видови е во Андите. Доста висока разновидност има во Кина, со 40 видови. Видовите кои растат во Северна Америка вклучуваат ''A. pedatum'' (петпрста папрат) и тесно поврзаниот ''A. aleuticum'', кои се карактеристични по тоа што имаат раздвоен лист што зрачи со перки само од едната страна. Космополитскиот ''[[Adiantum capillus-veneris|A. capillus-veneris]]'' (венерски влакнест папрат) има автохтона дистрибуција на источниот континент. ''[[A. jordanii]]'' е автохотно растение на западниот брег. Во Нов Зеланд постои богата флора ''на Adiantum'' со 3 ендемски видови (''A. cunninghamii'', ''A. viridescens'' и ''A. fulvum'' ) од вкупно 10 регистрирани видови. Многу од нив се чести, особено на запад и југ од островите. == Список на видови == Прифатени се 243 видови.<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328214-2|title=''Adiantum'' L.|work=[[Plants of the World Online]]|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]]|accessdate=10 March 2026}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldplants.de/world-plants-complete-list/complete-plant-list#plantUid-4386|title=''Adiantum''|last=Hassler|first=Michael|work=A complete, synonymic checklist of the Ferns and Lycophytes of the World|publisher=World Ferns|accessdate=10 March 2026}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Adiantum abscissum]]'' {{small|Schrad.}} *''[[Adiantum acrolobum]]'' {{small|A.Rojas}} *''[[Adiantum adiantoides]]'' {{small|(J.Sm.) C.Chr.}} *''[[Adiantum aethiopicum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum × ailaoshanense]]'' {{small|Y.H.Yan & Ying Wang}} *''[[Adiantum alan-smithii]]'' {{small|R.Y.Hirai, Sundue & J.Prado}} *''[[Adiantum alarconianum]]'' {{small|Gaudich.}} *''[[Adiantum aleuticum]]'' {{small|(Rupr.) C.A.Paris}} – *''[[Adiantum alleniae]]'' {{small|S.Linds.}} *''[[Adiantum alomae]]'' {{small|Caluff}} *''[[Adiantum amblyopteridium]]'' {{small|Mickel & Beitel}} *''[[Adiantum amplum]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Adiantum anceps]]'' {{small|Maxon & C.V.Morton}} – double edge maidenhair *''[[Adiantum andicola]]'' {{small|Liebm.}} *''[[Adiantum aneitense]]'' {{small|Carruth.}} *''[[Adiantum aquismonense]]'' {{small|Guzm.-Cornejo & Pacheco}} *''[[Adiantum argutum]]'' {{small|Splitg.}} *''[[Adiantum atroviride]]'' {{small|Bostock}} *''[[Adiantum balfourii]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum bellum]]'' {{small|T.Moore}} *''[[Adiantum bessoniae]]'' {{small|Jenman}} *''[[Adiantum blumenavense]]'' {{small|Rosenst.}} *''[[Adiantum braunii]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum cajennense]]'' {{small|Willd. ex Klotzsch}} *''[[Adiantum calcareum]]'' {{small|Gardner}} *''[[Adiantum camptorachis]]'' {{small|Sundue, J.Prado & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum capillatum]]'' {{small|A.R.Sm. & J.Prado}} *''[[Adiantum capillus-junonis]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Adiantum capillus-veneris]]'' {{small|L.}}– black maidenhair, southern maidenhair, Venus' hair *''[[Adiantum caribense]]'' {{small|A.Rojas}} *''[[Adiantum caryotideum]]'' {{small|Christ}} *''[[Adiantum caudatum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum celebicum]]'' {{small|Christ}} *''[[Adiantum chienii]]'' {{small|Ching}} *''[[Adiantum chilense]]'' {{small|Kaulf.}} *''[[Adiantum ciliatum]]'' {{small|Blume}} *''[[Adiantum cinnamomeum]]'' {{small|Lellinger & J.Prado}} *''[[Adiantum comoroense]]'' {{small|(Tardieu) Verdc.}} *''[[Adiantum concinnum]]'' {{small|Humb. & Bonpl. ex Willd.}} *''[[Adiantum confine]]'' {{small|Fée}} *''[[Adiantum cordatum]]'' {{small|Maxon}} *''[[Adiantum cremersii]]'' {{small|Boudrie & J.Prado}} *''[[Adiantum crespianum]]'' {{small|Bosco}} *''[[Adiantum cunninghamii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum cupreum]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum curvatum]]'' {{small|Kaulf.}} *''[[Adiantum davidii]]'' {{small|Franch.}} *''[[Adiantum dawsonii]]'' {{small|Lellinger & J.Prado}} *''[[Adiantum decipiens]]'' {{small|Desv.}} *''[[Adiantum decoratum]]'' {{small|Maxon & Weath.}} *''[[Adiantum deflectens]]'' {{small|Mart.}} *''[[Adiantum delicatulum]]'' {{small|Mart.}} *''[[Adiantum deltoideum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum dentatum]]'' {{small|A.H.Wang, F.G.Wang & F.W.Xing}} *''[[Adiantum diaphanum]]'' {{small|Blume}} – filmy maidenhair, small maidenhair. *''[[Adiantum digitatum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum dioganum]]'' {{small|Glaz. ex Baker}} *''[[Adiantum diphyllum]]'' {{small|Maxon}} *''[[Adiantum discolor]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum dissimulatum]]'' {{small|Jenman}} *''[[Adiantum dolosum]]'' {{small|Kunze}} *''[[Adiantum edgeworthii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum elegantulum]]'' {{small|Maxon}} *''[[Adiantum erylliae]]'' {{small|Tardieu & C.Chr.}} *''[[Adiantum erythrochlamys]]'' {{small|Diels}} *''[[Adiantum excisum]]'' {{small|Kuntze}} *''[[Adiantum feei]]'' {{small|T.Moore ex Fée}} *''[[Adiantum fengianum]]'' {{small|Ching}} *''[[Adiantum filiforme]]'' {{small|Gardner}} *''[[Adiantum flabellulatum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum flabellum]]'' {{small|C.Chr.}} *''[[Adiantum formosanum]]'' {{small|Tagawa}} *''[[Adiantum formosum]]'' {{small|R.Br.}} *''[[Adiantum forzzanum]]'' {{small|R.Y.Hirai & J.Prado}} *''[[Adiantum fournieri]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum fragile]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum fragiliforme]]'' {{small|C.Chr.}} *''[[Adiantum fructuosum]]'' {{small|Kunze}} *''[[Adiantum fuliginosum]]'' {{small|Fée}} *''[[Adiantum fulvum]]'' {{small|Raoul}} *''[[Adiantum galeottianum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum gertrudis]]'' {{small|Espinosa}} *''[[Adiantum giganteum]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum gingkoides]]'' {{small|C.Chr.}} *''[[Adiantum glabrum]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum glaucescens]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Adiantum gomphophyllum]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum gracile]]'' {{small|Feé}} *''[[Adiantum granvilleanum]]'' {{small|Boudrie & J.Prado}} *''[[Adiantum gravesii]]'' {{small|Hance}} *''[[Adiantum grossum]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum henslovianum]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Adiantum hirsutum]]'' {{small|Bory}} *''[[Adiantum hispidulum]]'' {{small|Sw.}} – rough maidenhair, rosy maidenhair *''[[Adiantum hollandiae]]'' {{small|Alderw.}} *''[[Adiantum hornei]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum hosei]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum humile]]'' {{small|Kunze}} *''[[Adiantum imbricatum]]'' {{small|R.M.Tryon}} *''[[Adiantum incertum]]'' {{small|Lindm.}} *''[[Adiantum incisum]]'' {{small|Forssk.}} *''[[Adiantum induratum]]'' {{small|Christ}} *''[[Adiantum intermedium]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum isthmicum]]'' {{small|B.Zimmer}} *''[[Adiantum × janzenianum]]'' {{small|A.Rojas & C.Herrera}} *''[[Adiantum japonicum]]'' {{small|T.Zhao, Z.Y.Zuo, J.Wen & J.Mei Lu}} *''[[Adiantum jordanii]]'' {{small|Müll.Hal.}} – California maidenhair *''[[Adiantum juxtapositum]]'' {{small|Ching}} *''[[Adiantum kendalii]]'' {{small|Jenman}} *''[[Adiantum kingii]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum klossii]]'' {{small|Gepp}} *''[[Adiantum krameri]]'' {{small|B.Zimmer}} *''[[Adiantum lamrianum]]'' {{small|Bidin & R.Jaman}} *''[[Adiantum latifolium]]'' {{small|Lam.}} *''[[Adiantum latipinnulum]]'' {{small|Boudrie & J.Prado}} *''[[Adiantum leprieurii]]'' {{small|Hook.}} *†''[[Adiantum lianxianense]]'' {{small|Ching & Y.X.Lin}} *''[[Adiantum lindsaeoides]]'' {{small|J.Prado & R.Y.Hirai}} *''[[Adiantum lobatum]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Adiantum longzhouensis]]'' {{small|A.H.Wang, F.G.Wang & F.W.Xing}} *''[[Adiantum lorentzii]]'' {{small|Hieron.}} *''[[Adiantum lucidum]]'' {{small|(Cav.) Sw.}} *''[[Adiantum macrocladum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Adiantum macrophyllum]]'' {{small|Sw.}} – largeleaf maidenhair *''[[Adiantum madagascariense]]'' {{small|H.Rosend.}} *''[[Adiantum malesianum]]'' {{small|J.Ghatak}} *''[[Adiantum mariesii]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum mariposatum]]'' {{small|M.R.McCarthy & Hickey}} *''[[Adiantum mathewsianum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum matogrossense]]'' {{small|R.Y.Hirai & J.Prado}} *''[[Adiantum mcvaughii]]'' {{small|Mickel & Beitel}} *''[[Adiantum × meishanianum]]'' {{small|F.S.Hsu ex Yea C.Liu & W.L.Chiou}} *''[[Adiantum melanoleucum]]'' {{small|Willd.}} – fragrant maidenhair *''[[Adiantum membranifolium]]'' {{small|S.Linds. & Suksathan}} *''[[Adiantum mendoncae]]'' {{small|Alston}} *''[[Adiantum menglianense]]'' {{small|Y.Y.Qian}} *''[[Adiantum mindanaoense.]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum monochlamys]]'' {{small|D.C.Eaton}} *''[[Adiantum monosorum]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum moorei]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum × moranii]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum multisorum]]'' {{small|A.Samp.}} *''[[Adiantum myriosorum]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum nelumboides]]'' {{small|X.C.Zhang}} *''[[Adiantum neoguineense]]'' {{small|T.Moore}} *''[[Adiantum nodosum]]'' {{small|J.Prado, R.Y.Hirai & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum novae-caledoniae]]'' {{small|Keyserl.}} *''[[Adiantum nudum]]'' {{small|A.R.Sm.}} *''[[Adiantum oatesii]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum oaxacanum]]'' {{small|Mickel & Beitel}} *''[[Adiantum obliquum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Adiantum obovatum]]'' {{small|A.H.Wang, F.G.Wang & F.W.Xing}} *''[[Adiantum ogasawarense]]'' {{small|Tagawa}} *''[[Adiantum olivaceum]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum orbignyanum]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum ornithopodum]]'' {{small|C.Presl ex Kuhn}} *''[[Adiantum ovalescens]]'' {{small|Fée}} *''[[Adiantum palaoense]]'' {{small|C.Chr.}} *''[[Adiantum papilio]]'' {{small|Rakotondr. & Hemp}} *''[[Adiantum papillosum]]'' {{small|Handro}} *''[[Adiantum paraense]]'' {{small|Hieron.}} *''[[Adiantum parishii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum patens]]'' {{small|Willd.}} *''[[Adiantum pearcei]]'' {{small|Phil.}} *''[[Adiantum pectinatum]]'' {{small|Kunze & Ettingsh.}} *''[[Adiantum pedatum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum pentadactylon]]'' {{small|Langsd. & Fisch.}} *''[[Adiantum peruvianum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Adiantum petiolatum]]'' {{small|Desv.}} *''[[Adiantum phanerophlebium]]'' {{small|(Baker) C.Chr.}} *''[[Adiantum phanomensis]]'' {{small|S.Linds. & D.J.Middleton}} *''[[Adiantum philippense]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum phyllitidis]]'' {{small|J.Sm.}} *''[[Adiantum platyphyllum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum poeppigianum]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Adiantum poiretti]]'' {{small|Wikstr.}} *''[[Adiantum polyphyllum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Adiantum proliferum]]'' {{small|Roxb.}} *''[[Adiantum pseudocajennense]]'' {{small|J.Prado, R.Y.Hirai & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum pseudotinctum]]'' {{small|Hieron.}} *''[[Adiantum pulchellum]]'' {{small|Blume}} *''[[Adiantum pulcherrimum]]'' {{small|Copel.}} *''[[Adiantum pulverulentum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum pumilum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum pyramidale]]'' {{small|(L.) Willd.}} *''[[Adiantum raddianum]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Adiantum rectangulare]]'' {{small|Lindm.}} *''[[Adiantum reniforme]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum reptans]]'' {{small|A.Rojas}} *''[[Adiantum rhizophorum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum rhizophytum]]'' {{small|Schrad.}} *''[[Adiantum rivulare]]'' {{small|Boudrie & J.Prado}} *''[[Adiantum rhizophorum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum roborowskii]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Adiantum rodriguezii]]'' {{small|J.Prado, R.Y.Hirai & Sundue}} *''[[Adiantum rondonii]]'' {{small|A.Samp.}} *''[[Adiantum ruizianum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Adiantum scabrum]]'' {{small|Kaulf.}} *''[[Adiantum scalare]]'' {{small|R.M.Tryon}} *''[[Adiantum schweinfurthii]]'' {{small|Kuhn}} *''[[Adiantum seemannii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum semiorbiculatum]]'' {{small|Bonap.}} *''[[Adiantum sericeum]]'' {{small|D.C.Eaton}} *''[[Adiantum serratifolium]]'' {{small|Alderw.}} *''[[Adiantum serratodentatum]]'' {{small|Willd.}} *''[[Adiantum shastense]]'' {{small|Huiet & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum shepherdii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum siamense]]'' {{small|Tagawa & K.Iwats.}} *''[[Adiantum silvaticum]]'' {{small|Tindale}} *''[[Adiantum soboliferum]]'' {{small|Wall. ex Hook.}} *''[[Adiantum solomonii]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum × spurium]]'' {{small|Jermy & T.G.Walker}} *''[[Adiantum squamulosum]]'' {{small|J.Prado & A.R.Sm.}} *''[[Adiantum stenochlamys]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum stolzii]]'' {{small|Brause}} *''[[Adiantum subcordatum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum subvolubile]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum sulphureum]]'' {{small|Kaulf.}} *''[[Adiantum taiwanianum]]'' {{small|Tagawa}} *''[[Adiantum tenerum]]'' {{small|Sw.}} *''[[Adiantum terminatum]]'' {{small|Kunze ex Miq.}} *''[[Adiantum tetragonum]]'' {{small|Schrad.}} *''[[Adiantum tetraphyllum]]'' {{small|Humb. & Bonpl. ex Willd.}} *''[[Adiantum thongthamii]]'' {{small|Suksathan}} *''[[Adiantum tibeticum]]'' {{small|Ching & Y.X.Lin}} *''[[Adiantum tinctum]]'' {{small|Veitch}} *''[[Adiantum tomentosum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Adiantum × tracyi]]'' {{small|C.C.Hall ex W.H.Wagner}} *''[[Adiantum trapeziforme]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum trichochlaenum]]'' {{small|Mickel & Beitel}} *''[[Adiantum tricholepis]]'' {{small|Feé}} *''[[Adiantum trilobum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum tripteris]]'' {{small|K.U.Kramer}} *''[[Adiantum tryonii]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum tuomistoanum]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum urophyllum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum venustum]]'' {{small|D.Don}} *''[[Adiantum villosissimum]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum villosum]]'' {{small|L.}} *''[[Adiantum viridimontanum]]'' {{small|C.A.Paris}} *''[[Adiantum viscosum]]'' {{small|A.Cádiz-Véliz & A.E.Villarroel}} *''[[Adiantum vivesii]]'' {{small|Proctor}} *''[[Adiantum vogelii]]'' {{small|Mett.}} *''[[Adiantum wattii]]'' {{small|Baker}} *''[[Adiantum weatherbyanum]]'' {{small|Espinosa}} *''[[Adiantum wilesianum]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum wilsonii]]'' {{small|Hook.}} *''[[Adiantum windischii]]'' {{small|J.Prado}} *''[[Adiantum zollingeri]]'' {{small|Mett.}} {{div col end}} == Одгледување == Во [[Хортикултура|хортикултурната]] трговија се одгледуваат многу видови. Постојат голем број тропски видови, вклучувајќи ги ''[[A. raddianum]]'' и ''[[A. peruvianum]]''. Хибридите, како што е ''[[Adiantum × mairisii]]'', се исто така популарни. == Галерија == <gallery> Податотека:Adiantumhispidulum1web.jpg|алт=Rough Maidenhair Fern (Adiantum hispidulum)| ''Adiantum hispidulum'' Податотека:Adiantum_cunninghamii.jpg|алт=Adiantum cunninghamii showing characteristic inrolled leaf margin containing sori| ''Adiantum cunninghamii'' покажува карактеристичен вметнат раб на листот што содржи сори Податотека:Adiantum_lunulatum_W_IMG_2337.jpg|алт=Adiantum lunulatum in Goa, India.| ''Adiantum lunulatum'' во [[Гоа]], [[Индија]] Податотека:Starr_030807-0142_Adiantum_raddianum.jpg|алт=Delta Maidenhair (Adiantum raddianum)| ''Adiantum raddianum'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}}  [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] 0makk97r7nr3yyopj8ese8qxfleud0b 1 1398299 5582269 2026-06-25T09:30:30Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5582269 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1398300 5582273 2026-06-25T09:40:22Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1323338343|Cheilanthes austrotenuifolia]]“ 5582273 wikitext text/x-wiki '''''Cheilanthes austrotenuifolia''''' — вид на [[Австралија|австралиски]] карпест папрат од семејството ''[[Pteridaceae]]''. Некогаш вообичаено растение кое се среќавало покрај потоците во влажните области на Јужна Австралија, ''Cheilianthes austrotenuifolia'' е сè уште доста распространето во преостанатите грмушести предели, како што се областите на ридовите Аделаида, иако е значително погодено од расчистувањето на земјиштето и конкуренцијата од инвазивните видови. Светлозелените листови растат од подземен [[ризом]]. Растението се шири преку делење на овој ризом, а исто така и преку [[Спора|спори]] што се држат под листовите. Листовите умираат во лето и се враќаат со дождот на есен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catalog.slsa.sa.gov.au:80/record=b1658722~S1R|title=Plants of the Adelaide plains and hills|publisher=Library of South Australia|accessdate=21 March 2011}}</ref> Растението е многу тешко за размножување со помош на спори, но тоа може полесно да се направи со помош на делови од ризомот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.slsa.sa.gov.au/site/page.cfm|title=The Native Plants of Adelaide|publisher=Department for Environment and Heritage|archive-url=https://web.archive.org/web/20110315113933/http://www.slsa.sa.gov.au/site/page.cfm|archive-date=15 March 2011|accessdate=21 March 2011}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Австралија]] jnc4gw5wfnozcby0qx2pmnd5xj6bg6y 5582280 5582273 2026-06-25T09:57:50Z Jtasevski123 69538 5582280 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Cheilanthes austrotenuifolia.jpg | image_caption = | genus = Cheilanthes | species = austrotenuifolia | authority = [[H.M.Quirk]] & [[T.C.Chambers]] }}'''''Cheilanthes austrotenuifolia''''' — вид на [[Австралија|австралиски]] карпест папрат од семејството ''[[Pteridaceae]]''. Некогаш вообичаено растение кое се среќавало покрај потоците во влажните области на Јужна Австралија, ''Cheilianthes austrotenuifolia'' е сè уште доста распространето во преостанатите грмушести предели, како што се областите на ридовите Аделаида, иако е значително погодено од разни човечки и природни промени врз неговото земјиште и конкуренцијата од инвазивните видови. Светлозелените листови растат од подземен [[ризом]]. Растението се шири преку делење на овој ризом, а исто така и преку [[Спора|спори]] што се држат под листовите. Листовите умираат во лето и се враќаат со дождот на есен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catalog.slsa.sa.gov.au:80/record=b1658722~S1R|title=Plants of the Adelaide plains and hills|publisher=Library of South Australia|accessdate=21 March 2011}}</ref> Растението е многу тешко за размножување со помош на спори, но тоа може полесно да се направи со помош на делови од ризомот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.slsa.sa.gov.au/site/page.cfm|title=The Native Plants of Adelaide|publisher=Department for Environment and Heritage|archive-url=https://web.archive.org/web/20110315113933/http://www.slsa.sa.gov.au/site/page.cfm|archive-date=15 March 2011|accessdate=21 March 2011}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Австралија]] 83ea9nnziu744ibf9015hkl15nmjdj0 5582282 5582280 2026-06-25T09:58:51Z Jtasevski123 69538 5582282 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Cheilanthes austrotenuifolia.jpg | image_caption = | genus = Cheilanthes | species = austrotenuifolia | authority = [[H.M.Quirk]] & [[T.C.Chambers]] }}'''''Cheilanthes austrotenuifolia''''' — вид на [[Австралија|австралиски]] карпест папрат од семејството ''[[Pteridaceae]]''. Некогаш вообичаено растение кое се среќавало покрај потоците во влажните области на Јужна Австралија, ''Cheilianthes austrotenuifolia'' е сè уште доста распространето во преостанатите грмушести предели, како што се областите на ридовите Аделаида, иако е значително погодено од разни човечки и природни промени врз неговото земјиште и конкуренцијата од инвазивните видови. Светлозелените листови растат од подземен [[ризом]]. Растението се шири преку делење на овој ризом, а исто така и преку [[Спора|спори]] што се држат под листовите. Листовите умираат во лето и се враќаат со дождот на есен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catalog.slsa.sa.gov.au:80/record=b1658722~S1R|title=Plants of the Adelaide plains and hills|publisher=Library of South Australia|accessdate=21 March 2011}}</ref> Растението е многу тешко за размножување со помош на спори, но тоа може полесно да се направи со помош на делови од ризомот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.slsa.sa.gov.au/site/page.cfm|title=The Native Plants of Adelaide|publisher=Department for Environment and Heritage|archive-url=https://web.archive.org/web/20110315113933/http://www.slsa.sa.gov.au/site/page.cfm|archive-date=15 March 2011|accessdate=21 March 2011}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Австралија]] 783gg34j3jyp48ta124qjfnwb2rcn8n 5582283 5582282 2026-06-25T09:59:39Z Jtasevski123 69538 додадена [[Категорија:Cheilanthes]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5582283 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Cheilanthes austrotenuifolia.jpg | image_caption = | genus = Cheilanthes | species = austrotenuifolia | authority = [[H.M.Quirk]] & [[T.C.Chambers]] }}'''''Cheilanthes austrotenuifolia''''' — вид на [[Австралија|австралиски]] карпест папрат од семејството ''[[Pteridaceae]]''. Некогаш вообичаено растение кое се среќавало покрај потоците во влажните области на Јужна Австралија, ''Cheilianthes austrotenuifolia'' е сè уште доста распространето во преостанатите грмушести предели, како што се областите на ридовите Аделаида, иако е значително погодено од разни човечки и природни промени врз неговото земјиште и конкуренцијата од инвазивните видови. Светлозелените листови растат од подземен [[ризом]]. Растението се шири преку делење на овој ризом, а исто така и преку [[Спора|спори]] што се држат под листовите. Листовите умираат во лето и се враќаат со дождот на есен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catalog.slsa.sa.gov.au:80/record=b1658722~S1R|title=Plants of the Adelaide plains and hills|publisher=Library of South Australia|accessdate=21 March 2011}}</ref> Растението е многу тешко за размножување со помош на спори, но тоа може полесно да се направи со помош на делови од ризомот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.slsa.sa.gov.au/site/page.cfm|title=The Native Plants of Adelaide|publisher=Department for Environment and Heritage|archive-url=https://web.archive.org/web/20110315113933/http://www.slsa.sa.gov.au/site/page.cfm|archive-date=15 March 2011|accessdate=21 March 2011}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Австралија]] [[Категорија:Cheilanthes]] dy6dufuf0rol54at2q2n00doqsgsdtt 1 1398301 5582281 2026-06-25T09:58:01Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5582281 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398302 5582284 2026-06-25T10:00:24Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1323421002|Cheilanthes caudata]]“ 5582284 wikitext text/x-wiki '''''Cheilanthes caudata''''' — вид [[папрат]] од семејството ''[[Pteridaceae]]'', домороден на северна Австралија и веројатно [[Нова Каледонија]]. == Наводи == {{Наводи|refs=<ref name=CFLW>{{Citation |last1=Hassler |first1=Michael |last2=Schmitt |first2=Bernd |date=January 2020 |contribution=Cheilanthes caudata |title=Checklist of Ferns and Lycophytes of the World |at=8.20 |url=https://worldplants.webarchiv.kit.edu/ferns/ |accessdate=2020-01-09 |name-list-style=amp |archive-date=2017-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170902225743/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ferns/ |url-status=dead }}</ref>}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Роберт Браун]] [[Категорија:Cheilanthes]] b3j0frho9qxz5dr5q3rwtp3c7c2pc7x 5582286 5582284 2026-06-25T10:01:34Z Jtasevski123 69538 5582286 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |taxon = Cheilanthes caudata |authority = [[R.Br.]]<ref name=CFLW/> |synonyms = {{Species list |Cheilanthes pinnatifida|[[D.L.Jones]] |Cheilanthes tenuifolia ssp. caudata|([[R.Br.]]) [[Domin]] |Cheilanthes tenuifolia var. diversiloba|Domin |Dicksonia caudata|(R.Br.) [[Poir.]] |Hemionitis caudata|(R.Br.) [[Christenh.]] }} |synonyms_ref = <ref name=CFLW/> }}'''''Cheilanthes caudata''''' — вид [[папрат]] од семејството ''[[Pteridaceae]]'', домороден на северна Австралија и веројатно [[Нова Каледонија]]. == Наводи == {{Наводи|refs=<ref name=CFLW>{{Citation |last1=Hassler |first1=Michael |last2=Schmitt |first2=Bernd |date=January 2020 |contribution=Cheilanthes caudata |title=Checklist of Ferns and Lycophytes of the World |at=8.20 |url=https://worldplants.webarchiv.kit.edu/ferns/ |accessdate=2020-01-09 |name-list-style=amp |archive-date=2017-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170902225743/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ferns/ |url-status=dead }}</ref>}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Роберт Браун]] [[Категорија:Cheilanthes]] ai50z6hs8qcw4o6n9xs5shec7itkpqi 1 1398303 5582287 2026-06-25T10:01:51Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{закосен наслов}} 5582287 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} jaiyifq8avwhejrbn2u6uaevnisikbd 0 1398304 5582291 2026-06-25T10:11:05Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1315313991|Cheilanthes distans]]“ 5582291 wikitext text/x-wiki '''''Cheilanthes distans''''' — вид на [[Cheilanthes|папрат]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Cheilanthes~distans|title=''Cheilanthes distans''|work=PlantNET - NSW Flora Online|accessdate=2010-08-08}}</ref> Има волнест изглед со мали бели влакна на горната страна од листовите и 'рѓосано-кафеава боја на задниот дел од листовите. == Ареал == Ова мало растение е домородно на различни делови на [[Австралија]], вклучувајќи ја [[Западна Австралија]] и [[Нов Јужен Велс]] на исток. Повремено се гледа околу [[Сиднеј]] во карпести области. ''Cheilanthes distans'' расте во области со обилни врнежи од дожд, како и во полусушните области на внатрешна Австралија. Други области на неговиот ареал се [[Нов Зеланд]] и [[Нова Каледонија]].<ref>Les Robinson - Field Guide to the Native Plants of Sydney, {{ISBN|978-0-7318-1211-0}} page 318</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Нов Зеланд]] [[Категорија:Флора на Нова Каледонија]] [[Категорија:Флора на Австралија]] [[Категорија:Cheilanthes]] 3cgsbbs99he3wch32qsoo7buq3nrf35 5582292 5582291 2026-06-25T10:12:38Z Jtasevski123 69538 5582292 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | name = Cheilanthes distans | image = Rocky Fern - Resolute Beach.jpg | image_caption = [[Национален парк Ко-Ринг-Гаи Чејс]], [[Австралија]] | genus = Cheilanthes | species = distans | authority = ([[R.Br.]]) [[Mett.]] }}'''''Cheilanthes distans''''' — вид на [[Cheilanthes|папрат]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Cheilanthes~distans|title=''Cheilanthes distans''|work=PlantNET - NSW Flora Online|accessdate=2010-08-08}}</ref> Има волнест изглед со мали бели влакна на горната страна од листовите и 'рѓосано-кафеава боја на задниот дел од листовите. == Ареал == Ова мало растение е домородно на различни делови на [[Австралија]], вклучувајќи ја [[Западна Австралија]] и [[Нов Јужен Велс]] на исток. Повремено се гледа околу [[Сиднеј]] во карпести области. ''Cheilanthes distans'' расте во области со обилни врнежи од дожд, како и во полусушните области на внатрешна Австралија. Други области на неговиот ареал се [[Нов Зеланд]] и [[Нова Каледонија]].<ref>Les Robinson - Field Guide to the Native Plants of Sydney, {{ISBN|978-0-7318-1211-0}} page 318</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Нов Зеланд]] [[Категорија:Флора на Нова Каледонија]] [[Категорија:Флора на Австралија]] [[Категорија:Cheilanthes]] c62ptgfdhqtscop5zecah4wsqhd9w2o 1 1398305 5582293 2026-06-25T10:12:51Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5582293 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1398306 5582295 2026-06-25T10:20:23Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sv:Special:Redirect/revision/55750106|Trifolium pilczii]]“ 5582295 wikitext text/x-wiki {{Шаблон:Таксономија|name=''Trifolium pilczii''|status=|image=|image_caption=|domain=|regnum=Plantae|divisio=Tracheophyta|classis=Magnoliopsida|ordo=Fabales|familia=Fabaceae|genus=Trifolium|species='''Trifolium pilczii'''|range_map=|range_map_caption=Utbredningsområde|image2=|image2_caption=|synonyms=}}'''''Trifolium pilczii''''' — [[Бобови|вид на бобови]] опишан од [[Лујо Адамовиќ|Адамовиќ]]. ''Trifolium pilczii'' е во [[Род (биологија)|родот]] [[детелина]] и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]].<ref name="source">[http://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes] {{Wayback|url=http://www.ildis.org/|date=20140517100307}}</ref> Во [[Каталог на живот|Каталогот на живот]] не се наведени подвидови. <ref name="COL" /> == Наводи == <references> <ref name="COL">{{webbref|url=http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/11472297|titel=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|hämtdatum=26 May 2014|författare=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|datum=2014|verk=|utgivare=Species 2000: Reading, UK.}}</ref> <ref name="C132">Heywood,V.H. & Ball,P.W., 1968 ''Leguminosae.In:Flora Europaea Vol.2.ed.Tutin,T.G.et al.''</ref> <ref name="C133">Adamovic,L., 1904 ''Denkschr.Akad.Wiss.Math.-Nat.Kl.(Wien) Vol.74''</ref> <ref name="source">[http://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes] {{Wayback|url=http://www.ildis.org/|date=20140517100307}}</ref> </references> == Надворешни врски == * {{Викивидови|Trifolium pilczii|''Trifolium pilczii''}} [[Категорија:Детелина]] f00k6tmuqs6uddxbndzrbrfepq0bzfe 5582298 5582295 2026-06-25T10:24:50Z Jtasevski123 69538 5582298 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Шаблон:Таксономија|name=''Trifolium pilczii''|status=|image=|image_caption=|domain=|regnum=Plantae|divisio=Tracheophyta|classis=Magnoliopsida|ordo=Fabales|familia=Fabaceae|genus=Trifolium|species='''Trifolium pilczii'''|range_map=|range_map_caption=Utbredningsområde|image2=|image2_caption=|synonyms=}}'''''Trifolium pilczii''''' — [[Бобови|вид на бобови]] опишан од [[Лујо Адамовиќ|Адамовиќ]]. ''Trifolium pilczii''<ref name="C132"/><ref name="C133"/> е во [[Род (биологија)|родот]] [[детелина]] и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]].<ref name="source">[http://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes] {{Wayback|url=http://www.ildis.org/|date=20140517100307}}</ref> Во [[Каталог на живот|Каталогот на живот]] не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Наводи == <references> <ref name="C132">Heywood,V.H. & Ball,P.W., 1968 ''Leguminosae.In:Flora Europaea Vol.2.ed.Tutin,T.G.et al.''</ref> <ref name="C133">Adamovic,L., 1904 ''Denkschr.Akad.Wiss.Math.-Nat.Kl.(Wien) Vol.74''</ref> <ref name="source">[http://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes] {{Wayback|url=http://www.ildis.org/|date=20140517100307}}</ref> </references> == Надворешни врски == * {{Викивидови|Trifolium pilczii|''Trifolium pilczii''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Детелина]] 2c646idka79gvbsqwatjbuyn828x8si 5582299 5582298 2026-06-25T10:25:33Z Jtasevski123 69538 5582299 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Шаблон:Таксономија|name=''Trifolium pilczii''|status=|image=|image_caption=|domain=|regnum=Plantae|divisio=Tracheophyta|classis=Magnoliopsida|ordo=Fabales|familia=Fabaceae|genus=Trifolium|species='''Trifolium pilczii'''|range_map=|range_map_caption=Utbredningsområde|image2=|image2_caption=|synonyms=}}'''''Trifolium pilczii'''''<ref name="C132"/><ref name="C133"/> — [[Бобови|вид на бобови]] опишан од [[Лујо Адамовиќ|Адамовиќ]]. ''Trifolium pilczii'' е во [[Род (биологија)|родот]] [[детелина]] и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]].<ref name="source">[http://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes] {{Wayback|url=http://www.ildis.org/|date=20140517100307}}</ref> Во [[Каталог на живот|Каталогот на живот]] не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Наводи == <references> <ref name="C132">Heywood,V.H. & Ball,P.W., 1968 ''Leguminosae.In:Flora Europaea Vol.2.ed.Tutin,T.G.et al.''</ref> <ref name="C133">Adamovic,L., 1904 ''Denkschr.Akad.Wiss.Math.-Nat.Kl.(Wien) Vol.74''</ref> <ref name="source">[http://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes] {{Wayback|url=http://www.ildis.org/|date=20140517100307}}</ref> </references> == Надворешни врски == * {{Викивидови|Trifolium pilczii|''Trifolium pilczii''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Детелина]] po14ifru5nalek7kf0iqmawi69ico70 5582307 5582299 2026-06-25T10:38:21Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Флора на Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5582307 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Шаблон:Таксономија|name=''Trifolium pilczii''|status=|image=|image_caption=|domain=|regnum=Plantae|divisio=Tracheophyta|classis=Magnoliopsida|ordo=Fabales|familia=Fabaceae|genus=Trifolium|species='''Trifolium pilczii'''|range_map=|range_map_caption=Utbredningsområde|image2=|image2_caption=|synonyms=}}'''''Trifolium pilczii'''''<ref name="C132"/><ref name="C133"/> — [[Бобови|вид на бобови]] опишан од [[Лујо Адамовиќ|Адамовиќ]]. ''Trifolium pilczii'' е во [[Род (биологија)|родот]] [[детелина]] и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]].<ref name="source">[http://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes] {{Wayback|url=http://www.ildis.org/|date=20140517100307}}</ref> Во [[Каталог на живот|Каталогот на живот]] не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Наводи == <references> <ref name="C132">Heywood,V.H. & Ball,P.W., 1968 ''Leguminosae.In:Flora Europaea Vol.2.ed.Tutin,T.G.et al.''</ref> <ref name="C133">Adamovic,L., 1904 ''Denkschr.Akad.Wiss.Math.-Nat.Kl.(Wien) Vol.74''</ref> <ref name="source">[http://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes] {{Wayback|url=http://www.ildis.org/|date=20140517100307}}</ref> </references> == Надворешни врски == * {{Викивидови|Trifolium pilczii|''Trifolium pilczii''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Детелина]] [[Категорија:Флора на Македонија]] hyanya533vptct87mu6qrnuydupmw4o 5582320 5582307 2026-06-25T11:33:57Z Jtasevski123 69538 доп 5582320 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Шаблон:Таксономија|name=''Trifolium pilczii''|status=|image=|image_caption=|domain=|regnum=Plantae|divisio=Tracheophyta|classis=Magnoliopsida|ordo=Fabales|familia=Fabaceae|genus=Trifolium|species='''Trifolium pilczii'''|range_map=|range_map_caption=Utbredningsområde|image2=|image2_caption=|synonyms=}}'''''Trifolium pilczii'''''<ref name="C132"/><ref name="C133"/> — [[Бобови|вид на бобови]] опишан од [[Лујо Адамовиќ|Адамовиќ]]. ''Trifolium pilczii'' е во [[Род (биологија)|родот]] [[детелина]] и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]].<ref name="source">[http://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes] {{Wayback|url=http://www.ildis.org/|date=20140517100307}}</ref> Во [[Каталог на живот|Каталогот на живот]] не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Опис == ''Trifolium pilczii'' е многугодишно, ниско тревесто растение со дрвовидно задебелен приземен дел, силно разгрането и со јак, долг корен. Стебленцата се високи 3–5 (највеќе 8) см, голи, поединечни или по неколку, најчесто неразгранети и израснуваат од врвовите на старите приземни гранчиња. Најдолните листови на вегетативните гранчиња имаат долги дршки, додека кај погорните дршките постепено се скратуваат. Листовите се голи, долги 8–12 мм, обратнојајцевидни, најшироки во горната третина, со тап или плитко срцевидно всечен врв и ситно, неправилно назабени рабови. Запчињата завршуваат со кукесто свиткани шилести врвчиња. Прилисниците се долги 7–12 мм, бели или на врвот зеленикави, ципести и ланцетни. Во основата се сраснати околу 2 мм и образуваат ракавец, додека нивниот горен дел е триаглесто-ланцетен и заострен. Поради кусите интернодиуми, прилисниците често се преклопуваат. Соцветијата се ретки, составени од 4–6 (до 10) цветови и се носат на влакнести дршки кои се два до три пати подолги од пазувниот лист. Цветните дршки се покуси од трубестиот дел на чашката и по прецветувањето се свиткуваат надолу. Брактеите се лушпести, долги 0,4–0,5 мм, обратнојајцевидни и на врвот назабени. Чашката е гола и долга 5–6 (до 7) мм. Нејзиниот трубест дел е долг 2,5–3 мм, додека горните запчиња се долги 2–2,5 мм, страничните околу 3 мм, а долното околу 4 мм. Венчето е пурпурно; барјачето е долго околу 15 мм и елиптично, со густи паралелни жили. Крилцата достигнуваат должина од околу 13 мм, а лаѓичката околу 12 мм. Плодот е мешунка долга околу 10 мм, која содржи едно до две семиња. Столпчето е долго околу 11 мм и на врвот кукесто свиткано.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1296-1297}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте на високопланински пасишта на надморска височина од 1800 до 2500 метри. Овој вид се среќава на планините [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Јабланица]], [[Пелистер]] и [[Галичица]], но според Адамовиќ се среќава и на [[Бабуна (планина)|Бабуна]], а според [[Карл Хајнц Рехингер|Рехингер]] се среќава и во [[Стогово]].<ref name=":0" /> == Наводи == <references> <ref name="C132">Heywood,V.H. & Ball,P.W., 1968 ''Leguminosae.In:Flora Europaea Vol.2.ed.Tutin,T.G.et al.''</ref> <ref name="C133">Adamovic,L., 1904 ''Denkschr.Akad.Wiss.Math.-Nat.Kl.(Wien) Vol.74''</ref> <ref name="source">[http://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes] {{Wayback|url=http://www.ildis.org/|date=20140517100307}}</ref> </references> == Надворешни врски == * {{Викивидови|Trifolium pilczii|''Trifolium pilczii''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Детелина]] [[Категорија:Флора на Македонија]] sfl9duwqkh77l67dme2ljcjv4icoyxt 5582321 5582320 2026-06-25T11:37:33Z Jtasevski123 69538 5582321 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Шаблон:Таксономија|name=''Trifolium pilczii''|status=|image=|image_caption=|domain=|regnum=Plantae|divisio=Tracheophyta|classis=Magnoliopsida|ordo=Fabales|familia=Fabaceae|genus=Trifolium|species='''Trifolium pilczii'''|range_map=|range_map_caption=Utbredningsområde|image2=|image2_caption=|synonyms=}}'''''Trifolium pilczii'''''<ref name="C132"/><ref name="C133"/> — [[Бобови|вид на бобови]] опишан од [[Лујо Адамовиќ|Адамовиќ]]. ''Trifolium pilczii'' е во [[Род (биологија)|родот]] [[детелина]] и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]].<ref name="source">[http://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes] {{Wayback|url=http://www.ildis.org/|date=20140517100307}}</ref> Во [[Каталог на живот|Каталогот на живот]] не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Опис == ''Trifolium pilczii'' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]], ниско тревесто растение со дрвовидно задебелен приземен дел, силно разгрането и со јак, долг корен. [[Стебло|Стебленцата]] се високи 3–5 (највеќе 8) см, голи, поединечни или по неколку, најчесто неразгранети и израснуваат од врвовите на старите приземни гранчиња. Најдолните листови на вегетативните гранчиња имаат долги дршки, додека кај погорните дршките постепено се скратуваат. Листовите се голи, долги 8–12 мм, обратнојајцевидни, најшироки во горната третина, со тап или плитко срцевидно всечен врв и ситно, неправилно назабени рабови. Запчињата завршуваат со кукесто свиткани шилести врвчиња. [[Прилисник|Прилисниците]] се долги 7–12 мм, бели или на врвот зеленикави, ципести и ланцетни. Во основата се сраснати околу 2 мм и образуваат ракавец, додека нивниот горен дел е триаглесто-ланцетен и заострен. Поради кусите интернодиуми, прилисниците често се преклопуваат. [[Соцветие|Соцветијата]] се ретки, составени од 4–6 (до 10) цветови и се носат на влакнести дршки кои се два до три пати подолги од пазувниот лист. Цветните дршки се покуси од трубестиот дел на чашката и по прецветувањето се свиткуваат надолу. Брактеите се лушпести, долги 0,4–0,5 мм, обратнојајцевидни и на врвот назабени. Чашката е гола и долга 5–6 (до 7) мм. Нејзиниот трубест дел е долг 2,5–3 мм, додека горните запчиња се долги 2–2,5 мм, страничните околу 3 мм, а долното околу 4 мм. Венчето е пурпурно; барјачето е долго околу 15 мм и елиптично, со густи паралелни жили. Крилцата достигнуваат должина од околу 13 мм, а лаѓичката околу 12 мм. [[Плод|Плодот]] е мешунка долга околу 10 мм, која содржи едно до две семиња. Столпчето е долго околу 11 мм и на врвот кукесто свиткано.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1296-1297}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте на високопланински пасишта на надморска височина од 1800 до 2500 метри. Овој вид се среќава на планините [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Јабланица]], [[Пелистер]] и [[Галичица]], но според Адамовиќ се среќава и на [[Бабуна (планина)|Бабуна]], а според [[Карл Хајнц Рехингер|Рехингер]] се среќава и во [[Стогово]].<ref name=":0" /> == Наводи == <references> <ref name="C132">Heywood,V.H. & Ball,P.W., 1968 ''Leguminosae.In:Flora Europaea Vol.2.ed.Tutin,T.G.et al.''</ref> <ref name="C133">Adamovic,L., 1904 ''Denkschr.Akad.Wiss.Math.-Nat.Kl.(Wien) Vol.74''</ref> <ref name="source">[http://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes] {{Wayback|url=http://www.ildis.org/|date=20140517100307}}</ref> </references> == Надворешни врски == * {{Викивидови|Trifolium pilczii|''Trifolium pilczii''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Детелина]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 1a29ugxt4sl9376y13tekpsj8o7duy7 1 1398307 5582296 2026-06-25T10:20:43Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5582296 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1398308 5582300 2026-06-25T10:28:16Z Buli 2648 Создадена страница со: Христо Поп Антов (с. Ваташа, Тиквешко, 16.Ⅴ 1879 – Софија, 31. И 1964) – учител, револуционер, претседател на Тиквешкиот ОРК на МРО. Завршил педагошко училиште во Скопје (1899), а право во швајцарија. Учителствувал во Кавадарци. Бил раководител на ОК на ТМОРО в... 5582300 wikitext text/x-wiki Христо Поп Антов (с. Ваташа, Тиквешко, 16.Ⅴ 1879 – Софија, 31. И 1964) – учител, револуционер, претседател на Тиквешкиот ОРК на МРО. Завршил педагошко училиште во Скопје (1899), а право во швајцарија. Учителствувал во Кавадарци. Бил раководител на ОК на ТМОРО во Кавадарци. Прогонуван од османлиските власти, по Востанието се засолнил во Софија. Бил судија во Скадар (1910), а потоа адвокат во Софија. 5yalken9hy8gga960mhoxhlwcpx3ew6 5582301 5582300 2026-06-25T10:29:48Z Buli 2648 5582301 wikitext text/x-wiki '''Христо Поп Антов''' (с. Ваташа, Тиквешко, 16.Ⅴ 1879 – Софија, 31. И 1964) – учител, револуционер, претседател на Тиквешкиот ОРК на [[Македонска револуционерна организација|МРО]]. Завршил педагошко училиште во Скопје (1899), а право во Швајцарија. Учителствувал во Кавадарци. Бил раководител на ОК на ТМОРО во Кавадарци. Прогонуван од османлиските власти, по Востанието се засолнил во [[Софија]]. Бил судија во Скадар (1910), а потоа адвокат во Софија. dk23dp2mw0lmofiqvuusr3rtecfa28h 5582302 5582301 2026-06-25T10:30:31Z Buli 2648 5582302 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hristo Popantov.JPG|мини|Христо Поп Антов]] '''Христо Поп Антов''' (с. Ваташа, Тиквешко, 16.Ⅴ 1879 – Софија, 31. И 1964) – учител, револуционер, претседател на Тиквешкиот ОРК на [[Македонска револуционерна организација|МРО]]. Завршил педагошко училиште во Скопје (1899), а право во Швајцарија. Учителствувал во Кавадарци. Бил раководител на ОК на ТМОРО во Кавадарци. Прогонуван од османлиските власти, по Востанието се засолнил во [[Софија]]. Бил судија во Скадар (1910), а потоа адвокат во Софија. 4p710nibo7kzznmkgvymhnvoh1ujm90 5582303 5582302 2026-06-25T10:31:06Z Buli 2648 5582303 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hristo Popantov.JPG|мини|Христо Поп Антов]] '''Христо Поп Антов''' (с. Ваташа, Тиквешко, 16.05.1879 – Софија, 31.01.1964) – учител, револуционер, претседател на Тиквешкиот ОРК на [[Македонска револуционерна организација|МРО]]. Завршил педагошко училиште во Скопје (1899), а право во Швајцарија. Учителствувал во Кавадарци. Бил раководител на ОК на ТМОРО во Кавадарци. Прогонуван од османлиските власти, по Востанието се засолнил во [[Софија]]. Бил судија во Скадар (1910), а потоа адвокат во Софија. i0pptdkk8osoamz6kgf3aw6iir18nh3 5582304 5582303 2026-06-25T10:31:38Z Buli 2648 5582304 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hristo Popantov.JPG|мини|Христо Поп Антов]] '''Христо Поп Антов''' (с. Ваташа, Тиквешко, 16.05.1879 – Софија, 31.01.1964) – учител, револуционер, претседател на Тиквешкиот ОРК на [[Македонска револуционерна организација|МРО]]. Завршил педагошко училиште во Скопје (1899), а право во Швајцарија. Учителствувал во Кавадарци. Бил раководител на ОК на ТМОРО во Кавадарци. Прогонуван од османлиските власти, по Востанието се засолнил во [[Софија]]. Бил судија во Скадар (1910), а потоа адвокат во Софија. [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] 5of62fy6t9iwtpsifmx41df1e01wqib 0 1398309 5582312 2026-06-25T11:05:42Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1359955387|Bracken]]“ 5582312 wikitext text/x-wiki '''''Pteridium''''' е [[Род (биологија)|род]] на големи, [[Космополитизам (биологија)|космополитски]], груби [[Папрат|папрати]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Dennstaedtiaceae]]. Папратите се познати по нивните големи, многу разделени листови и се наоѓаат на сите континенти освен Антарктикот; нивното типично живеалиште е мочуриште. Во минатото, родот најчесто се третирал како да има само еден вид, ''[[Орлова папрат|Pteridium aquilinum]]'', но сегашниот тренд е да се подели на околу десет видови. Како и другите папрати, Pteridium се размножуваат со [[Спора|спори]], а не со семе или плод. Незрелите листови, понекогаш се јадат, иако некои содржат канцерогени соединенија. == Опис == [[Податотека:Pteridium_leaf_kz1.jpg|мини|Сори (побледо зелена) по должината на надворешниот раб на долната страна на листовите]] Pteridium е еден од најстарите папрати, со фосилни записи од [[Еоцен|еоценскиот]] период, стари 55 милиони години. Растението исфрла големи, триаголни листови од широк подземен подлог и може да формира густи грмушки. Овој подлог може да се движи еден метар или повеќе под земја помеѓу листовите. Листовите може да пораснат до 2.5 м должина или подолги, но обично се во опсег од 0,6-2 м. Во ладни средини, растението е [[Листопадни растенија|листопадно]] и, бидејќи бара добро дренирана почва, генерално расте на страните на ридовите. Спорите на папратот се сместени во структури на долната страна од листот, [[сори]]. Сорите на папратот се наоѓаат во линија до работ на листот и се значително различни од оние кај повеќето други папрати, каде што сорите се кружни и се јавуваат кон центарот на листот. == Видови == Следново е список на признати видови ''на Pteridium'':<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Pteridium|title=The Plant List, search for ''Pteridium''|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101214436/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Pteridium|archive-date=2019-11-01}}</ref> {{Столбови-список|# ''[[Pteridium aquilinum]]'' - речиси космополитско # ''[[Pteridium arachnoideum]]'' - Мексико, Централна и Јужна Америка, [[Галапагос]] # ''[[Pteridium caudatum]]'' - Мексико, Централна и Јужна Америка, Флорида, Западни Инди # ''[[Pteridium centrali-africanum]]'' - Заире, Замбија, Танзанија, Бурунди # ''[[Pteridium esculentum]]'' - Кина, Југоисточна Азија, Австралија, Нов Зеланд # ''[[Pteridium falcatum]]'' - [[Гуангши]] # ''[[Pteridium feei]]'' - Мексико, Средна Америка # ''[[Pteridium lineare]]'' - [[Јунан]] # ''[[Pteridium revolutum]]'' - Кина # ''[[Pteridium tauricum]]'' - [[Кавказ]] # ''[[Pteridium yunnanense]]'' - [[Јунан]]|colwidth=30em}} == Распространетост и живеалиште == ''[[Орлова папрат|Pteridium aquilinum]]'' е најчестиот вид од овој растителен тип со [[Космополитизам (биологија)|космополитска дистрибуција]] (се јавува во соодветни живеалишта во [[Умерена клима|умерените]] и [[Суптропски појас|суптропските]] региони низ поголемиот дел од светот). Не сака слабо дренирани мочуришта или мочуришта. Забележано е дека расте во почви од [[Водороден показател|pH]] 2,8 до 8,6. Изложеноста на студ или висока pH вредност го инхибира нејзиниот раст. [[Податотека:Bahamian_Pineyards_Grand_Bahama_Lucayan_National_Park_of_the_Bahamas.jpg|лево|мини|Бахамски борови дрвја со папрат од јужен орев во Националниот парк Лукајан на Бахамите]] Некогаш ценет и собиран за употреба во штали, штавење, производство на сапун и стакло, како и како ѓубриво, Pteridium сега се смета за штетно, инвазивно и опортунистичко растение, преземајќи го местото од растенијата традиционално поврзани со отворени мочуришта и намалувајќи го лесниот пристап за луѓето. Токсичен е за говеда, кучиња, овци, свињи и коњи, и е поврзан и со рак кај луѓето.<ref>{{Наведено списание|last=Potter|first=D.M.|date=4 September 2000|title=Carcinogenic effects of ptaquiloside in bracken fern and related compounds|journal=British Journal of Cancer|volume=83|issue=7|pages=914–920|doi=10.1054/bjoc.2000.1368|pmc=2374682|pmid=10970694}}</ref> Во Обединетото Кралство, загриженоста за класата птаквилозид на онкогени природни производи довело до примена на специјални филтри во преработката на британските водоснабдувања, за филтрирање на спорите на папратот.<ref name="IndependentBrackenSporeOverview">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/spores-for-thought-1364558.html|title=Spores for Thought|last=Smith, Malcolm|date=21 September 1996|work=[[The Independent]] (independent.co.uk)|accessdate=2026-05-10}}</ref> Pteridium е добро адаптирано пионерско растение кое може брзо да колонизира земјиште, со потенцијал да ја прошири својата површина за дури 1%–3% годишно. Оваа способност за брзо ширење на сметка на другите растенија и дивиот свет може да предизвика големи проблеми за корисниците на земјиштето и управителите. Колонизира земја со отворена вегетациска структура, но бавно ги колонизира здравите, добро управувани насади со врес. Pteridium претставува закана за биодиверзитетот. Многу растителни видови се јавуваат само на планински мочуришта, поврзани со уникатни карактеристики во живеалиштето. Губењето и деградацијата на ваквите области поради доминацијата на Pteridium предизвикал многу видови да станат ретки и изолирани. Познато е дека Pteridium формираат големи папратни прерии (понекогаш познати како папратни савани или Фернленд).<ref>{{Наведено списание|last=Ellis|first=David V.|date=2003|title=Review: [Untitled]|url=https://www.jstor.org/stable/20615351|format=book review|journal=Oregon Historical Quarterly|volume=104|issue=3|pages=140-142|issn=2329-3780|url-access=registration|access-date=2025-05-10|quote=Reviewed Work: ''Changing Landscapes: "Sustaining Traditions": Proceedings of the Fifth and Sixth Annual Coquille Cultural Preservation Conferences'' by Donald B. Ivy, R. Scott Byram}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=McGlone|first=M. S.|date=2001|title=The Origin of the Indigenous Grasslands of Southeastern South Island in Relation to Pre-Human Woody Ecosystems|url=https://www.jstor.org/stable/24056358|journal=New Zealand Journal of Ecology|volume=25|issue=1|pages=1–15|issn=0110-6465}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|last=Huber|first=Otto|last2=Steyermark|first2=Julian A.|last3=Prance|first3=Ghillean T.|last4=Alès|first4=Catherine|date=1984-04-01|title=The Vegetation of the Sierra Parima, Venezuela-Brazil: Some Results of Recent Exploration|journal=Brittonia|language=en|volume=36|issue=2|pages=104–139|doi=10.2307/2806619|issn=1938-436X}}</ref> Некои од нив се природни, но други можат да се формираат преку пожари предизвикани од луѓето.<ref name=":1" /> Папратите се исто така клучни делови од други видови савани како што се боровата савана и боровите дрвја.<ref>{{Наведена книга|title=The Vascular Flora of Andros Island, Bahamas|last=Nickrent|first=Daniel L.|last2=Eshbaugh|first2=W. Hardy|last3=Wilson|first3=Thomas K.|date=1988|publisher=Kendall/Hunt Publishing Company|isbn=978-0-8403-4756-5|location=Dubuque,Iowa}}</ref> == Екологија == Еволутивно, Pteridium, може да се смета за еден од најуспешните папрати. Се смета за многу [[Инвазивен вид|инвазивен]] и може да преживее во кисели почви.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Bracken and Its Management|last=|date=2003|publisher=Sports Turf Research Institute|isbn=|location=Bingley, England|access-date=}}</ref> === Габични асоцијации === Шумските [[Габа|габи]] како што е ''[[Mycena epipterygia]]'' може да се најдат како растат под крошната на папратот. И ''[[Camarographium stephensii]]'' и ''[[Typhula quisquiliaris]]'' растат првенствено од мртвите стебла на овој вид. === Со други растенија === [[File:Curled_bracken_fronds.JPG|мини|Млади лисја од Pteridium свиткани]] Познато е дека Pteridium произведува и ослободува алелопатски хемикалии, што е важен фактор во способноста да доминира над друга вегетација, особено при повторно растење по пожар. Нејзините хемиски емисии, сенчестата крошна ги спречуваат другите растителни видови да се населат - со повремени исклучоци на растенијата кои поддржуваат ретки пеперутки. Растот на садници од билки и дрвја може да биде инхибиран дури и откако ќе се отстрани Pteridium, затоа што активните растителни токсини остануваат во почвата. Pteridium ги заменува карактеристиките на шумската крошна и е важен за сенка на европските растенија како што се ''Hyacinthoides non-scripta'' и Anemonoides nemorosa таму каде што не постои шума. Овие растенија се нетолерантни на газење од страна на добитокот. Мртвиот папрат обезбедува топла микроклима за развој во незрелите фази. Ceratocapnos claviculata, [[Гладиола|дивите гладиоли]] и Lysimachia europaea, исто така, се чини дека имаат корист од условите под насадите со папрат. Високата влажност во насадите им помага на мововите да преживеат под нив, вклучувајќи ги ''Campylopus flexuosus'', ''[[Hypnum cupressiforme]]'', ''[[Polytrichum commune]]'', ''Pseudoscelopodium purum'' и ''Rhytidiadelphus squarrosus''. == Наводи == {{Наводи|25em}} == Литература == * {{Наведено списание|date=March 2002|title=Human carcinogenesis and bracken fern: a review of the evidence|url=http://www.benthamdirect.org/pages/content.php?CMC/2002/00000009/00000006/0004C.SGM|journal=Curr. Med. Chem.|volume=9|issue=6|pages=675–86|doi=10.2174/0929867023370743|pmid=11945131|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006102621/http://www.benthamdirect.org/pages/content.php?CMC%2F2002%2F00000009%2F00000006%2F0004C.SGM|archive-date=2011-10-06}} * {{Наведено списание|last=Marrs|first=R.H.|last2=Watt|first2=A.S.|year=2006|title=Biological Flora of the British Isles 245: ''Pteridium aquilinum'' {{small|(L.) Kuhn}}|journal=Journal of Ecology|volume=94|issue=6|pages=1272–1321|doi=10.1111/j.1365-2745.2006.01177.x}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?312948|title=''Pteridium aquilinum''|work=Germplasm Resources Information Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924144819/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?312948|archive-date=2015-09-24}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Pteridium&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK=|title=''Pteridium aquilinum''|work=rbge.org.uk}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200003325|title=''Pteridium aquilinum''|work=efloras.org}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20110608070303/http://homepages.caverock.net.nz/~bj/fern/pteridium.htm Светска листа на видови папрати — ''Pteridium''] * [https://web.archive.org/web/20020808100202/http://www.rook.org/earl/bwca/nature/ferns/pteridiumaqui.html Независна страница посветена на орев (користи постара шема за класификација)] * [https://web.archive.org/web/20140815035945/http://www.rspb.org.uk/ourwork/farming/advice/details.aspx?id=204253 RSPB: Управување со ореви во планинските предели] * [https://web.archive.org/web/20080720075204/http://www.butterfly-conservation.org/downloads/47/Habitat_Advice.html Орови за пеперутки] од „Заштита на пеперутките“ * [http://www.northernbushcraft.com/plants/bracken/notes.htm Јадливост на орев] : Идентификација и јадливи делови од орев [[Категорија:Денштетии]] [[Категорија:Статии со текст на традиционален кинески]] [[Категорија:Статии со текст на јапонски]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] reldo4dyaxcl1gjz45k69z5qr4izwxm 5582313 5582312 2026-06-25T11:06:56Z BosaFi 115936 /* Екологија */ 5582313 wikitext text/x-wiki '''''Pteridium''''' е [[Род (биологија)|род]] на големи, [[Космополитизам (биологија)|космополитски]], груби [[Папрат|папрати]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Dennstaedtiaceae]]. Папратите се познати по нивните големи, многу разделени листови и се наоѓаат на сите континенти освен Антарктикот; нивното типично живеалиште е мочуриште. Во минатото, родот најчесто се третирал како да има само еден вид, ''[[Орлова папрат|Pteridium aquilinum]]'', но сегашниот тренд е да се подели на околу десет видови. Како и другите папрати, Pteridium се размножуваат со [[Спора|спори]], а не со семе или плод. Незрелите листови, понекогаш се јадат, иако некои содржат канцерогени соединенија. == Опис == [[Податотека:Pteridium_leaf_kz1.jpg|мини|Сори (побледо зелена) по должината на надворешниот раб на долната страна на листовите]] Pteridium е еден од најстарите папрати, со фосилни записи од [[Еоцен|еоценскиот]] период, стари 55 милиони години. Растението исфрла големи, триаголни листови од широк подземен подлог и може да формира густи грмушки. Овој подлог може да се движи еден метар или повеќе под земја помеѓу листовите. Листовите може да пораснат до 2.5 м должина или подолги, но обично се во опсег од 0,6-2 м. Во ладни средини, растението е [[Листопадни растенија|листопадно]] и, бидејќи бара добро дренирана почва, генерално расте на страните на ридовите. Спорите на папратот се сместени во структури на долната страна од листот, [[сори]]. Сорите на папратот се наоѓаат во линија до работ на листот и се значително различни од оние кај повеќето други папрати, каде што сорите се кружни и се јавуваат кон центарот на листот. == Видови == Следново е список на признати видови ''на Pteridium'':<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Pteridium|title=The Plant List, search for ''Pteridium''|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101214436/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Pteridium|archive-date=2019-11-01}}</ref> {{Столбови-список|# ''[[Pteridium aquilinum]]'' - речиси космополитско # ''[[Pteridium arachnoideum]]'' - Мексико, Централна и Јужна Америка, [[Галапагос]] # ''[[Pteridium caudatum]]'' - Мексико, Централна и Јужна Америка, Флорида, Западни Инди # ''[[Pteridium centrali-africanum]]'' - Заире, Замбија, Танзанија, Бурунди # ''[[Pteridium esculentum]]'' - Кина, Југоисточна Азија, Австралија, Нов Зеланд # ''[[Pteridium falcatum]]'' - [[Гуангши]] # ''[[Pteridium feei]]'' - Мексико, Средна Америка # ''[[Pteridium lineare]]'' - [[Јунан]] # ''[[Pteridium revolutum]]'' - Кина # ''[[Pteridium tauricum]]'' - [[Кавказ]] # ''[[Pteridium yunnanense]]'' - [[Јунан]]|colwidth=30em}} == Распространетост и живеалиште == ''[[Орлова папрат|Pteridium aquilinum]]'' е најчестиот вид од овој растителен тип со [[Космополитизам (биологија)|космополитска дистрибуција]] (се јавува во соодветни живеалишта во [[Умерена клима|умерените]] и [[Суптропски појас|суптропските]] региони низ поголемиот дел од светот). Не сака слабо дренирани мочуришта или мочуришта. Забележано е дека расте во почви од [[Водороден показател|pH]] 2,8 до 8,6. Изложеноста на студ или висока pH вредност го инхибира нејзиниот раст. [[Податотека:Bahamian_Pineyards_Grand_Bahama_Lucayan_National_Park_of_the_Bahamas.jpg|лево|мини|Бахамски борови дрвја со папрат од јужен орев во Националниот парк Лукајан на Бахамите]] Некогаш ценет и собиран за употреба во штали, штавење, производство на сапун и стакло, како и како ѓубриво, Pteridium сега се смета за штетно, инвазивно и опортунистичко растение, преземајќи го местото од растенијата традиционално поврзани со отворени мочуришта и намалувајќи го лесниот пристап за луѓето. Токсичен е за говеда, кучиња, овци, свињи и коњи, и е поврзан и со рак кај луѓето.<ref>{{Наведено списание|last=Potter|first=D.M.|date=4 September 2000|title=Carcinogenic effects of ptaquiloside in bracken fern and related compounds|journal=British Journal of Cancer|volume=83|issue=7|pages=914–920|doi=10.1054/bjoc.2000.1368|pmc=2374682|pmid=10970694}}</ref> Во Обединетото Кралство, загриженоста за класата птаквилозид на онкогени природни производи довело до примена на специјални филтри во преработката на британските водоснабдувања, за филтрирање на спорите на папратот.<ref name="IndependentBrackenSporeOverview">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/spores-for-thought-1364558.html|title=Spores for Thought|last=Smith, Malcolm|date=21 September 1996|work=[[The Independent]] (independent.co.uk)|accessdate=2026-05-10}}</ref> Pteridium е добро адаптирано пионерско растение кое може брзо да колонизира земјиште, со потенцијал да ја прошири својата површина за дури 1%–3% годишно. Оваа способност за брзо ширење на сметка на другите растенија и дивиот свет може да предизвика големи проблеми за корисниците на земјиштето и управителите. Колонизира земја со отворена вегетациска структура, но бавно ги колонизира здравите, добро управувани насади со врес. Pteridium претставува закана за биодиверзитетот. Многу растителни видови се јавуваат само на планински мочуришта, поврзани со уникатни карактеристики во живеалиштето. Губењето и деградацијата на ваквите области поради доминацијата на Pteridium предизвикал многу видови да станат ретки и изолирани. Познато е дека Pteridium формираат големи папратни прерии (понекогаш познати како папратни савани или Фернленд).<ref>{{Наведено списание|last=Ellis|first=David V.|date=2003|title=Review: [Untitled]|url=https://www.jstor.org/stable/20615351|format=book review|journal=Oregon Historical Quarterly|volume=104|issue=3|pages=140-142|issn=2329-3780|url-access=registration|access-date=2025-05-10|quote=Reviewed Work: ''Changing Landscapes: "Sustaining Traditions": Proceedings of the Fifth and Sixth Annual Coquille Cultural Preservation Conferences'' by Donald B. Ivy, R. Scott Byram}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=McGlone|first=M. S.|date=2001|title=The Origin of the Indigenous Grasslands of Southeastern South Island in Relation to Pre-Human Woody Ecosystems|url=https://www.jstor.org/stable/24056358|journal=New Zealand Journal of Ecology|volume=25|issue=1|pages=1–15|issn=0110-6465}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|last=Huber|first=Otto|last2=Steyermark|first2=Julian A.|last3=Prance|first3=Ghillean T.|last4=Alès|first4=Catherine|date=1984-04-01|title=The Vegetation of the Sierra Parima, Venezuela-Brazil: Some Results of Recent Exploration|journal=Brittonia|language=en|volume=36|issue=2|pages=104–139|doi=10.2307/2806619|issn=1938-436X}}</ref> Некои од нив се природни, но други можат да се формираат преку пожари предизвикани од луѓето.<ref name=":1" /> Папратите се исто така клучни делови од други видови савани како што се боровата савана и боровите дрвја.<ref>{{Наведена книга|title=The Vascular Flora of Andros Island, Bahamas|last=Nickrent|first=Daniel L.|last2=Eshbaugh|first2=W. Hardy|last3=Wilson|first3=Thomas K.|date=1988|publisher=Kendall/Hunt Publishing Company|isbn=978-0-8403-4756-5|location=Dubuque,Iowa}}</ref> == Екологија == Еволутивно, Pteridium, може да се смета за еден од најуспешните папрати. Се смета за многу [[Инвазивен вид|инвазивен]] и може да преживее во кисели почви.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Bracken and Its Management|last=|date=2003|publisher=Sports Turf Research Institute|isbn=|location=Bingley, England|access-date=}}</ref> === Со габи === Шумските [[Габа|габи]] како што е ''[[Mycena epipterygia]]'' може да се најдат како растат под крошната на папратот. И ''[[Camarographium stephensii]]'' и ''[[Typhula quisquiliaris]]'' растат првенствено од мртвите стебла на овој вид. === Со други растенија === Познато е дека Pteridium произведува и ослободува алелопатски хемикалии, што е важен фактор во способноста да доминира над друга вегетација, особено при повторно растење по пожар. Нејзините хемиски емисии, сенчестата крошна ги спречуваат другите растителни видови да се населат - со повремени исклучоци на растенијата кои поддржуваат ретки пеперутки. Растот на садници од билки и дрвја може да биде инхибиран дури и откако ќе се отстрани Pteridium, затоа што активните растителни токсини остануваат во почвата. Pteridium ги заменува карактеристиките на шумската крошна и е важен за сенка на европските растенија како што се ''Hyacinthoides non-scripta'' и Anemonoides nemorosa таму каде што не постои шума. Овие растенија се нетолерантни на газење од страна на добитокот. Мртвиот папрат обезбедува топла микроклима за развој во незрелите фази. Ceratocapnos claviculata, [[Гладиола|дивите гладиоли]] и Lysimachia europaea, исто така, се чини дека имаат корист од условите под насадите со папрат. Високата влажност во насадите им помага на мововите да преживеат под нив, вклучувајќи ги ''Campylopus flexuosus'', ''[[Hypnum cupressiforme]]'', ''[[Polytrichum commune]]'', ''Pseudoscelopodium purum'' и ''Rhytidiadelphus squarrosus''. == Наводи == {{Наводи|25em}} == Литература == * {{Наведено списание|date=March 2002|title=Human carcinogenesis and bracken fern: a review of the evidence|url=http://www.benthamdirect.org/pages/content.php?CMC/2002/00000009/00000006/0004C.SGM|journal=Curr. Med. Chem.|volume=9|issue=6|pages=675–86|doi=10.2174/0929867023370743|pmid=11945131|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006102621/http://www.benthamdirect.org/pages/content.php?CMC%2F2002%2F00000009%2F00000006%2F0004C.SGM|archive-date=2011-10-06}} * {{Наведено списание|last=Marrs|first=R.H.|last2=Watt|first2=A.S.|year=2006|title=Biological Flora of the British Isles 245: ''Pteridium aquilinum'' {{small|(L.) Kuhn}}|journal=Journal of Ecology|volume=94|issue=6|pages=1272–1321|doi=10.1111/j.1365-2745.2006.01177.x}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?312948|title=''Pteridium aquilinum''|work=Germplasm Resources Information Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924144819/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?312948|archive-date=2015-09-24}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Pteridium&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK=|title=''Pteridium aquilinum''|work=rbge.org.uk}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200003325|title=''Pteridium aquilinum''|work=efloras.org}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20110608070303/http://homepages.caverock.net.nz/~bj/fern/pteridium.htm Светска листа на видови папрати — ''Pteridium''] * [https://web.archive.org/web/20020808100202/http://www.rook.org/earl/bwca/nature/ferns/pteridiumaqui.html Независна страница посветена на орев (користи постара шема за класификација)] * [https://web.archive.org/web/20140815035945/http://www.rspb.org.uk/ourwork/farming/advice/details.aspx?id=204253 RSPB: Управување со ореви во планинските предели] * [https://web.archive.org/web/20080720075204/http://www.butterfly-conservation.org/downloads/47/Habitat_Advice.html Орови за пеперутки] од „Заштита на пеперутките“ * [http://www.northernbushcraft.com/plants/bracken/notes.htm Јадливост на орев] : Идентификација и јадливи делови од орев [[Категорија:Денштетии]] [[Категорија:Статии со текст на традиционален кинески]] [[Категорија:Статии со текст на јапонски]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] boujfs7hyfwn6kitkiv69q8o8qezvq0 0 1398310 5582316 2026-06-25T11:17:35Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1321589963|Thelypteridaceae]]“ 5582316 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|name=Marsh fern family|oldest_fossil=Cenomanian|image=Starr_041221-1892_Pneumatopteris_sandwicensis.jpg|image_caption=''[[Cyclosorus]] cyatheoides''|taxon=Thelypteridaceae|authority=[[Ren Chang Ching|Ching]] ex Pic.Serm.<ref>[http://www.tropicos.org/Name/42000412 Thelypteridaceae Ching ex Pic. Serm.] Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. 24 Jan 2012</ref>|subdivision_ranks=[[Genus|Genera]]|subdivision=[[#Genera|See text]]|synonyms=* Sphaerostephanaceae <small>Ching 1940 nom. nud.</small>}} '''Thelypteridaceae''' е семејство од околу 900 видови [[Папрат|папрати]] од редот [[Polypodiales]]. Во класификацијата на групата на филогенија на птеридофити од 2016 година (PPG I), таа е сместена во подредот [[Aspleniineae]]. Алтернативно, семејството може да биде дел од широко дефинираното семејство Aspleniaceae како подсемејство '''Thelypteridoideae'''. Папратите се копнени, со исклучок на неколку кои се литофити (растеат на карпи). Најголемиот дел од видовите се тропски, иако постојат голем број видови кои растат во умерена клима. Овие папрати обично имаат ползечки [[Ризом|ризоми]]. Или нема [[Полов диморфизам|диморфизам]] на листовите или има само благ диморфизам, или отворени [[Лист|вени]] или многу едноставно анастомозирање. [[Сорите]] се претежно во облик на бубрег и имаат индузија, освен групата ''Phegopteris''. == Класификација == Во текот на раните и средните 1900-ти<ref name="ferns2001">{{Наведено списание|last=Collinson|first=M. E.|date=2001|title=Cainozoic ferns and their distribution|journal=Brittonia|volume=53|issue=2|pages=173–235|bibcode=2001Britt..53..173C|doi=10.1007/BF02812700|jstor=2666600}}</ref> сите телиптериоидни папрати биле вклучени во родот ''Dryopteris'' поради обликот на сорус. Сепак, постојат многу разлики меѓу групите, и овие растенија сега се одделени во свое семејство. [[Генетика|Генетските]] докази покажуваат дека семејството е јасно монофилетско. === Филогенетски врски === Следниот кладограм за подредот Aspleniineae (како еуполиподи II), базиран на Летонен (2011), и Ротфелс (2012), покажува веројатна [[Филогенија|филогенетска]] врска помеѓу Thelypteridaceae и другите семејства од кладот. === Родови === Семејството може да се подели на два главни клада, кои класификацијата на групата за филогенија на птеридофити од 2016 година (PPG I) ги препознава како две подсемејства, Phegopteridoideae и Thelypteroideae. Нивната поделба во родови е опишана како „многу контроверзна и флуктуирачка“. Семејството вклучува неколку комплекси на видови кои тешко се разликуваат и се чини дека претставуваат извонредно еволутивно зрачење. Некои истражувачи го вклучуваат целото семејство Thelypteridaceae во родот ''Thelypteris''; други го делат семејството на дури 30 родови. Средна позиција е да се смести најголемиот дел во ''Thelypteris'' (кој потоа може да се подели на подродови и делови што одговараат на родовите на други автори), но да се одделат ''[[Phegopteris]]'' и ''[[Macrothelypteris]]''. Друга опција е да се подели семејството на половина дузина родови. {{cladogram|Phylogeny of Thelypteriaceae<ref>{{cite journal |last1=Nitta |first1=Joel H. |last2=Schuettpelz |first2=Eric |last3=Ramírez-Barahona |first3=Santiago |last4=Iwasaki |first4=Wataru |display-authors=et al. |year=2022 |title=An Open and Continuously Updated Fern Tree of Life |journal=Frontiers in Plant Science |volume=13 |issue= |article-number= 909768| doi=10.3389/fpls.2022.909768 |pmid= 36092417|pmc= 9449725|bibcode= 2022FrPS...1309768N|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web |last1= |first1= |display-authors=et al. |year=2024 |title=Tree viewer: interactive visualization of FTOL |url=https://fernphy.github.io/viewer.html |version=FTOL v1.7.0 ([[GenBank]] release 261) |access-date=1 May 2025}}</ref> {{Clade | style=font-size:90%;line-height:80%;width:700px |1={{clade |label1=Phegopteridoideae |1={{clade |1=''[[Macrothelypteris]]'' |2={{clade |1=''[[Phegopteris]]'' |2=''[[Pseudophegopteris]]'' }} }} |label2=Thelypteridoideae |2={{clade |1={{clade |label1=Thelypterideae |1=''[[Thelypteris]]'' }} |2={{clade |1={{clade |label1=Amauropelteae |1={{clade |1=''[[Coryphopteris]]'' |2={{clade |1=''[[Metathelypteris]]'' |2=''[[Amauropelta]]'' }} }} }} |2={{clade |1={{clade |label1=Oreopterideae |1=''[[Oreopteris]]'' }} |2={{clade |1=''[[Steiropteris]]'' |2={{clade |label1=Leptogrammeae |1={{clade |1=''[[Cyclogramma]]'' |2={{clade |1=''[[Stegnogramma]]'' |2=''[[Leptogramma]]'' }} }} |label2=Meniscieae |2={{clade |1=''Steiropteris'' species-group 2 |2={{clade |1={{clade |label1=Goniopteridinae |1=''[[Goniopteris]]'' }} |2={{clade |label1=Menisciinae |1={{clade |1={{clade |1=''[[Cyclosorus]]'' |2={{clade |1=''[[Ampelopteris]]'' |2=''[[Mesophlebion]]'' }} }} |2=''[[Meniscium]]'' }} |label2=Pseudocyclosorinae |2={{clade |1=''[[Pelazoneuron]]'' |2={{clade |1=''[[Pakau]]'' |2={{clade |1=''[[Pelazoneuron]]'' species-group 2 |2={{clade |1=''[[Glaphyropteridopsis]]'' |2={{clade |1={{clade |1=''Grypothrix ramosii'' |2={{clade |1=''[[Chingia]]'' |2={{clade |1=''[[Plesioneuron]]'' |2=''[[Menisciopsis]]'' }} }} }} |2={{clade |1=''[[Grypothrix]]'' species-group 2 |2={{clade |1=''[[Mesopteris]]'' |2={{clade |1=''Plesioneuron archboldiae'' |2={{clade |1=''[[Grypothrix]]'' |2={{clade |1=''[[Strophocaulon]]'' |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1=''[[Pneumatopteris]]'' |2=''[[Reholttumia]]'' }} |2={{clade |1=''[[Pronephrium]]'' |2=''[[Sphaerostephanos]]'' }} }} |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1=''Christella euphlebia'' |2=''[[Trigonospora]]'' }} |2=''[[Pseudocyclosorus]]'' }} |2={{clade |1={{clade |1=''[[Amblovenatum]]'' |2={{clade |1=''Sphaerostephanos elatus'' |2=''[[Abacopteris]]'' }} }} |2=''[[Christella]]'' }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}|title=}}Класификацијата на филогеничните групи на птеридофити од 2016 година (PPG I) прифаќа 30 родови: * Subfamily Phegopteridoideae <small>Salino, A.R.Sm. & T.E.Almeid</small> ** ''Macrothelypteris'' <small>(H.Ito) Ching</small> ** ''Phegopteris'' <small>(C.Presl) Fée</small> ** ''Pseudophegopteris'' <small>Ching</small> * Subfamily Thelypteridoideae <small>C.F.Reed</small> ** ''[[Steiropteris]]'' <small>(C.Chr.) Pic.Serm.</small> ** Tribe Thelypterideae <small>Ching 1963</small> *** ''Thelypteris'' <small>Schmidel</small> ** Tribe Amauropelteae <small>Wei, Liu & Liu</small> *** ''Amauropelta'' <small>Kunze</small> *** ''Coryphopteris'' <small>Holttum</small> *** ''[[Metathelypteris]]'' <small>(H.Ito) Ching</small> ** Tribe Oreopterideae <small>Wei, Liu & Liu</small> *** ''Oreopteris'' <small>Holub</small> ** Tribe Leptogrammeae <small>Todaro 1866</small> *** ''Cyclogramma'' <small>Tagawa</small> *** ''Leptogramma'' <small>Smith</small> *** ''Stegnogramma'' <small>Blume</small> ** Tribe Meniscieae <small>Fée 1850-1852 ex Pfeiffer 1873</small> *** Subtribe Goniopteridinae <small>Ching 1963</small> **** ''Goniopteris'' <small>C.Presl</small> *** Subtribe Menisciinae <small>Payer 1850</small> **** ''[[Ampelopteris]]'' <small>Kunze</small> **** ''Cyclosorus'' <small>Link</small> **** ''[[Meniscium]]'' <small>Schreb.</small> **** ''[[Mesophlebion]]'' <small>Holttum</small> *** Subtribe Pseudocyclosorinae <small>Ching 1963</small> **** ''Abacopteris'' <small>Fée</small> **** ''[[Amblovenatum]]'' <small>J.P.Roux</small> **** ''Chingia'' <small>Holttum</small> **** ''Christella'' <small>H.Lév.</small> **** ''Glaphyropteridopsis'' <small>Ching</small> **** ''Grypothrix'' <small>(Holttum 1971) Fawcett & Smith</small> **** ''Menisciopsis'' <small>(Holttum 1982) Fawcett & Smith</small> **** ''[[Menisorus]]'' <small>Alston</small> **** ''[[Mesopteris]]'' <small>Ching</small> **** ''[[Pakau]]'' <small>Fawcett & Smith</small> **** ''Parathelypteris'' <small>(H.Ito) Ching</small> **** ''Pelazoneuron'' <small>(Holttum 1974) Smith & Fawcett</small> **** ''[[Plesioneuron]]'' <small>(Holttum) Holttum</small> **** ''Pneumatopteris'' <small>Nakai</small> **** ''Pronephrium'' <small>C.Presl</small> [''[[Nannothelypteris]]'' <small>Holttum</small>] **** ''[[Pseudocyclosorus]]'' <small>Ching</small> **** ''[[Reholttumia]]'' <small>Fawcett & Smith</small> **** ''[[Sphaerostephanos]]'' <small>J.Sm.</small> **** ''[[Strophocaulon]]'' <small>Fawcett & Smith</small> **** ''[[Trigonospora]]'' <small>Holttum</small> Некои видови на ''Pronephrium'' биле одвоени во други родови во 2021 година како резултат на [[Филогенија|филогенетска]] студија на семејството Thelypteridaceae:<ref name="FawcSmit21">{{Наведување|last=Fawcett|first=S.|last2=Smith|first2=A.R.|date=2021|title=A Generic Classification of the Thelypteridaceae|series=Sida, Botanical Miscellany 59|publication-place=Fort Worth|publisher=Botanical Research Institute of Texas Press}}</ref><ref name="FawcSmitSundBurl21">{{Наведување|last=Fawcett|first=Susan|last2=Smith|first2=Alan R.|last3=Sundue|first3=Michael|last4=Burleigh|first4=J. Gordon|last5=Sessa|first5=Emily B.|last6=Kuo|first6=Li-Yaung|last7=Chen|first7=Cheng-Wei|last8=Testo|first8=Weston L.|last9=Kessler|first9=Michael|date=2021|title=A Global Phylogenomic Study of the Thelypteridaceae|journal=Systematic Botany|volume=46|number=4|pages=891–915|url=https://sessalab.org/wp-content/uploads/2022/01/Thelyp2021.pdf|access-date=2022-06-04|doi=10.1600/036364421X16370109698650|bibcode=2021SysBo..46..891F}}</ref> ** ''[[:en:Abacopteris|Abacopteris]]'' <small>Fée</small> ** ''[[:en:Grypothrix|Grypothrix]]'' <small>(Holttum) S.E.Fawc. & A.R.Sm.</small> ** ''[[:en:Menisciopsis|Menisciopsis]]'' <small>(Holttum) S.E.Fawc. & A.R.Sm</small> == Наводи == {{Наводи|refs=<ref name=CFLW_Th>{{Citation |mode=cs1 |last1=Hassler |first1=Michael |last2=Schmitt |first2=Bernd |date=January 2020 |contribution=Thelypteridaceae |title=Checklist of Ferns and Lycophytes of the World |at=8.20 |url=https://worldplants.webarchiv.kit.edu/ferns/ |access-date=2020-01-11 |name-list-style=amp }}</ref> <ref name=CFLW_Ph>{{Citation |mode=cs1 |last1=Hassler |first1=Michael |last2=Schmitt |first2=Bernd |date=January 2020 |contribution=Phegopteris |title=Checklist of Ferns and Lycophytes of the World |at=8.20 |url=https://worldplants.webarchiv.kit.edu/ferns/ |access-date=2020-01-10 |name-list-style=amp }}</ref> <ref name=Christenhusz-2011>{{cite journal |author=Maarten J. M. Christenhusz |author2=Xian-Chun Zhang |author3=Harald Schneider |name-list-style=amp |year=2011 |title=A linear sequence of extant families and genera of lycophytes and ferns |journal=[[Phytotaxa]]|volume=19|pages=7–54 |doi=10.11646/phytotaxa.19.1.2 |bibcode=2011Phytx..19....7C |url=http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p054.pdf}}</ref> <ref name=ChriChas14>{{Cite journal |last1=Christenhusz |first1=Maarten J.M. |last2=Chase |first2=Mark W. |date=2014 |title=Trends and concepts in fern classification |journal=Annals of Botany |volume=113 |issue=9 |pages=571–594 |doi=10.1093/aob/mct299 |pmid=24532607 |pmc=3936591 |name-list-style=amp }}</ref> <ref name=FNA>{{cite web |url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10887 |work = Flora of North America |title = Thelypteridaceae}}</ref> <ref name=Lehtonen-2011>{{cite journal |author=Samuli Lehtonen |year=2011 |title=Towards Resolving the Complete Fern Tree of Life |journal=PLOS ONE |volume=6 |issue=10 |article-number=e24851 |url=http://www.sci.utu.fi/sivustot/amazon/publications/articles/pdf_pub/Lehtonen_2011_PLoS1.pdf |doi=10.1371/journal.pone.0024851 |pmid=22022365 |pmc=3192703|bibcode=2011PLoSO...624851L |doi-access=free }}</ref> <ref name=POWO_30000947-2>{{Citation |mode=cs1 |title=''Phegopteris'' (C.Presl) Fée |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000947-2 |access-date=2020-01-10 }}</ref> <ref name=PPGI>{{citation |mode=cs1|author=PPG I |title=A community-derived classification for extant lycophytes and ferns |year=2016 |journal=Journal of Systematics and Evolution |volume=54 |issue=6 |pages=563–603 |doi=10.1111/jse.12229|bibcode=2016JSyEv..54..563. |s2cid=39980610 |doi-access=free }}</ref> <ref name=Rothfels-2012>{{cite journal |author1=Carl J. Rothfels |author2=Anders Larsson |author3=Li-Yaung Kuo |author4=Petra Korall |author5=Wen- Liang Chiou |author6=Kathleen M. Pryer |year=2012 |title=Overcoming Deep Roots, Fast Rates, and Short Internodes to Resolve the Ancient Rapid Radiation of Eupolypod II Ferns |journal=Systematic Biology |volume=61 |issue=1 |pages=490–509 |url=http://sysbio.oxfordjournals.org/content/early/2012/01/04/sysbio.sys001.short?rss=1|doi=10.1093/sysbio/sys001 |pmid=22223449|arxiv=cond-mat/0606434 }}</ref> <ref name=Smith-2006>{{cite journal |author=Alan R. Smith |author2=Kathleen M. Pryer |author3=Eric Schuettpelz |author4=Petra Korall |author5=Harald Schneider |author6=Paul G. Wolf |name-list-style=amp |year=2006 |title=A classification for extant ferns |journal=Taxon|volume=55|issue=3|pages=705–731 |url=http://www.pryerlab.net/publication/fichier749.pdf |doi=10.2307/25065646|jstor=25065646 |bibcode=2006Taxon..55..705S }}</ref>}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] b44hq89h7umc9sg2st9y5u7v0evln56 5582317 5582316 2026-06-25T11:19:31Z BosaFi 115936 5582317 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Marsh fern family|oldest_fossil=Cenomanian|image=Starr_041221-1892_Pneumatopteris_sandwicensis.jpg|image_caption=''[[Cyclosorus]] cyatheoides''|taxon=Thelypteridaceae|authority=[[Ren Chang Ching|Ching]] ex Pic.Serm.<ref>[http://www.tropicos.org/Name/42000412 Thelypteridaceae Ching ex Pic. Serm.] Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. 24 Jan 2012</ref>|subdivision_ranks=[[Genus|Genera]]|subdivision=[[#Genera|See text]]|synonyms=* Sphaerostephanaceae <small>Ching 1940 nom. nud.</small>}} '''Thelypteridaceae''' е семејство од околу 900 видови [[Папрат|папрати]] од редот [[Polypodiales]]. Во класификацијата на групата на филогенија на птеридофити од 2016 година (PPG I), таа е сместена во подредот [[Aspleniineae]]. Алтернативно, семејството може да биде дел од широко дефинираното семејство Aspleniaceae како подсемејство '''Thelypteridoideae'''. Папратите се копнени, со исклучок на неколку кои се литофити (растеат на карпи). Најголемиот дел од видовите се тропски, иако постојат голем број видови кои растат во умерена клима. Овие папрати обично имаат ползечки [[Ризом|ризоми]]. Или нема [[Полов диморфизам|диморфизам]] на листовите или има само благ диморфизам, или отворени [[Лист|вени]] или многу едноставно анастомозирање. [[Сорите]] се претежно во облик на бубрег и имаат индузија, освен групата ''Phegopteris''. == Класификација == Во текот на раните и средните 1900-ти<ref name="ferns2001">{{Наведено списание|last=Collinson|first=M. E.|date=2001|title=Cainozoic ferns and their distribution|journal=Brittonia|volume=53|issue=2|pages=173–235|bibcode=2001Britt..53..173C|doi=10.1007/BF02812700|jstor=2666600}}</ref> сите телиптериоидни папрати биле вклучени во родот ''Dryopteris'' поради обликот на сорус. Сепак, постојат многу разлики меѓу групите, и овие растенија сега се одделени во свое семејство. [[Генетика|Генетските]] докази покажуваат дека семејството е јасно монофилетско. === Филогенетски врски === Следниот кладограм за подредот Aspleniineae (како еуполиподи II), базиран на Летонен (2011), и Ротфелс (2012), покажува веројатна [[Филогенија|филогенетска]] врска помеѓу Thelypteridaceae и другите семејства од кладот. === Родови === Семејството може да се подели на два главни клада, кои класификацијата на групата за филогенија на птеридофити од 2016 година (PPG I) ги препознава како две подсемејства, Phegopteridoideae и Thelypteroideae. Нивната поделба во родови е опишана како „многу контроверзна и флуктуирачка“. Семејството вклучува неколку комплекси на видови кои тешко се разликуваат и се чини дека претставуваат извонредно еволутивно зрачење. Некои истражувачи го вклучуваат целото семејство Thelypteridaceae во родот ''Thelypteris''; други го делат семејството на дури 30 родови. Средна позиција е да се смести најголемиот дел во ''Thelypteris'' (кој потоа може да се подели на подродови и делови што одговараат на родовите на други автори), но да се одделат ''[[Phegopteris]]'' и ''[[Macrothelypteris]]''. Друга опција е да се подели семејството на половина дузина родови. {{cladogram|Phylogeny of Thelypteriaceae<ref>{{cite journal |last1=Nitta |first1=Joel H. |last2=Schuettpelz |first2=Eric |last3=Ramírez-Barahona |first3=Santiago |last4=Iwasaki |first4=Wataru |display-authors=et al. |year=2022 |title=An Open and Continuously Updated Fern Tree of Life |journal=Frontiers in Plant Science |volume=13 |issue= |article-number= 909768| doi=10.3389/fpls.2022.909768 |pmid= 36092417|pmc= 9449725|bibcode= 2022FrPS...1309768N|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web |last1= |first1= |display-authors=et al. |year=2024 |title=Tree viewer: interactive visualization of FTOL |url=https://fernphy.github.io/viewer.html |version=FTOL v1.7.0 ([[GenBank]] release 261) |access-date=1 May 2025}}</ref> {{Clade | style=font-size:90%;line-height:80%;width:700px |1={{clade |label1=Phegopteridoideae |1={{clade |1=''[[Macrothelypteris]]'' |2={{clade |1=''[[Phegopteris]]'' |2=''[[Pseudophegopteris]]'' }} }} |label2=Thelypteridoideae |2={{clade |1={{clade |label1=Thelypterideae |1=''[[Thelypteris]]'' }} |2={{clade |1={{clade |label1=Amauropelteae |1={{clade |1=''[[Coryphopteris]]'' |2={{clade |1=''[[Metathelypteris]]'' |2=''[[Amauropelta]]'' }} }} }} |2={{clade |1={{clade |label1=Oreopterideae |1=''[[Oreopteris]]'' }} |2={{clade |1=''[[Steiropteris]]'' |2={{clade |label1=Leptogrammeae |1={{clade |1=''[[Cyclogramma]]'' |2={{clade |1=''[[Stegnogramma]]'' |2=''[[Leptogramma]]'' }} }} |label2=Meniscieae |2={{clade |1=''Steiropteris'' species-group 2 |2={{clade |1={{clade |label1=Goniopteridinae |1=''[[Goniopteris]]'' }} |2={{clade |label1=Menisciinae |1={{clade |1={{clade |1=''[[Cyclosorus]]'' |2={{clade |1=''[[Ampelopteris]]'' |2=''[[Mesophlebion]]'' }} }} |2=''[[Meniscium]]'' }} |label2=Pseudocyclosorinae |2={{clade |1=''[[Pelazoneuron]]'' |2={{clade |1=''[[Pakau]]'' |2={{clade |1=''[[Pelazoneuron]]'' species-group 2 |2={{clade |1=''[[Glaphyropteridopsis]]'' |2={{clade |1={{clade |1=''Grypothrix ramosii'' |2={{clade |1=''[[Chingia]]'' |2={{clade |1=''[[Plesioneuron]]'' |2=''[[Menisciopsis]]'' }} }} }} |2={{clade |1=''[[Grypothrix]]'' species-group 2 |2={{clade |1=''[[Mesopteris]]'' |2={{clade |1=''Plesioneuron archboldiae'' |2={{clade |1=''[[Grypothrix]]'' |2={{clade |1=''[[Strophocaulon]]'' |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1=''[[Pneumatopteris]]'' |2=''[[Reholttumia]]'' }} |2={{clade |1=''[[Pronephrium]]'' |2=''[[Sphaerostephanos]]'' }} }} |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1=''Christella euphlebia'' |2=''[[Trigonospora]]'' }} |2=''[[Pseudocyclosorus]]'' }} |2={{clade |1={{clade |1=''[[Amblovenatum]]'' |2={{clade |1=''Sphaerostephanos elatus'' |2=''[[Abacopteris]]'' }} }} |2=''[[Christella]]'' }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}|title=}}Класификацијата на филогеничните групи на птеридофити од 2016 година (PPG I) прифаќа 30 родови: * Subfamily Phegopteridoideae <small>Salino, A.R.Sm. & T.E.Almeid</small> ** ''Macrothelypteris'' <small>(H.Ito) Ching</small> ** ''Phegopteris'' <small>(C.Presl) Fée</small> ** ''Pseudophegopteris'' <small>Ching</small> * Subfamily Thelypteridoideae <small>C.F.Reed</small> ** ''[[Steiropteris]]'' <small>(C.Chr.) Pic.Serm.</small> ** Tribe Thelypterideae <small>Ching 1963</small> *** ''Thelypteris'' <small>Schmidel</small> ** Tribe Amauropelteae <small>Wei, Liu & Liu</small> *** ''Amauropelta'' <small>Kunze</small> *** ''Coryphopteris'' <small>Holttum</small> *** ''[[Metathelypteris]]'' <small>(H.Ito) Ching</small> ** Tribe Oreopterideae <small>Wei, Liu & Liu</small> *** ''Oreopteris'' <small>Holub</small> ** Tribe Leptogrammeae <small>Todaro 1866</small> *** ''Cyclogramma'' <small>Tagawa</small> *** ''Leptogramma'' <small>Smith</small> *** ''Stegnogramma'' <small>Blume</small> ** Tribe Meniscieae <small>Fée 1850-1852 ex Pfeiffer 1873</small> *** Subtribe Goniopteridinae <small>Ching 1963</small> **** ''Goniopteris'' <small>C.Presl</small> *** Subtribe Menisciinae <small>Payer 1850</small> **** ''[[Ampelopteris]]'' <small>Kunze</small> **** ''Cyclosorus'' <small>Link</small> **** ''[[Meniscium]]'' <small>Schreb.</small> **** ''[[Mesophlebion]]'' <small>Holttum</small> *** Subtribe Pseudocyclosorinae <small>Ching 1963</small> **** ''Abacopteris'' <small>Fée</small> **** ''[[Amblovenatum]]'' <small>J.P.Roux</small> **** ''Chingia'' <small>Holttum</small> **** ''Christella'' <small>H.Lév.</small> **** ''Glaphyropteridopsis'' <small>Ching</small> **** ''Grypothrix'' <small>(Holttum 1971) Fawcett & Smith</small> **** ''Menisciopsis'' <small>(Holttum 1982) Fawcett & Smith</small> **** ''[[Menisorus]]'' <small>Alston</small> **** ''[[Mesopteris]]'' <small>Ching</small> **** ''[[Pakau]]'' <small>Fawcett & Smith</small> **** ''Parathelypteris'' <small>(H.Ito) Ching</small> **** ''Pelazoneuron'' <small>(Holttum 1974) Smith & Fawcett</small> **** ''[[Plesioneuron]]'' <small>(Holttum) Holttum</small> **** ''Pneumatopteris'' <small>Nakai</small> **** ''Pronephrium'' <small>C.Presl</small> [''[[Nannothelypteris]]'' <small>Holttum</small>] **** ''[[Pseudocyclosorus]]'' <small>Ching</small> **** ''[[Reholttumia]]'' <small>Fawcett & Smith</small> **** ''[[Sphaerostephanos]]'' <small>J.Sm.</small> **** ''[[Strophocaulon]]'' <small>Fawcett & Smith</small> **** ''[[Trigonospora]]'' <small>Holttum</small> Некои видови на ''Pronephrium'' биле одвоени во други родови во 2021 година како резултат на [[Филогенија|филогенетска]] студија на семејството Thelypteridaceae:<ref name="FawcSmit21">{{Наведување|last=Fawcett|first=S.|last2=Smith|first2=A.R.|date=2021|title=A Generic Classification of the Thelypteridaceae|series=Sida, Botanical Miscellany 59|publication-place=Fort Worth|publisher=Botanical Research Institute of Texas Press}}</ref><ref name="FawcSmitSundBurl21">{{Наведување|last=Fawcett|first=Susan|last2=Smith|first2=Alan R.|last3=Sundue|first3=Michael|last4=Burleigh|first4=J. Gordon|last5=Sessa|first5=Emily B.|last6=Kuo|first6=Li-Yaung|last7=Chen|first7=Cheng-Wei|last8=Testo|first8=Weston L.|last9=Kessler|first9=Michael|date=2021|title=A Global Phylogenomic Study of the Thelypteridaceae|journal=Systematic Botany|volume=46|number=4|pages=891–915|url=https://sessalab.org/wp-content/uploads/2022/01/Thelyp2021.pdf|access-date=2022-06-04|doi=10.1600/036364421X16370109698650|bibcode=2021SysBo..46..891F}}</ref> * ''[[:en:Abacopteris|Abacopteris]]'' <small>Fée</small> * ''[[:en:Grypothrix|Grypothrix]]'' <small>(Holttum) S.E.Fawc. & A.R.Sm.</small> * ''[[:en:Menisciopsis|Menisciopsis]]'' <small>(Holttum) S.E.Fawc. & A.R.Sm</small> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] b3uw1utoptsllv3odh40pqkhcgxbzd9 5582318 5582317 2026-06-25T11:20:06Z BosaFi 115936 5582318 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Thelypteridaceae|oldest_fossil=Cenomanian|image=Starr_041221-1892_Pneumatopteris_sandwicensis.jpg|image_caption=''[[Cyclosorus]] cyatheoides''|taxon=Thelypteridaceae|authority=[[Ren Chang Ching|Ching]] ex Pic.Serm.<ref>[http://www.tropicos.org/Name/42000412 Thelypteridaceae Ching ex Pic. Serm.] Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. 24 Jan 2012</ref>|subdivision_ranks=[[Genus|Genera]]|subdivision=[[#Genera|See text]]|synonyms=* Sphaerostephanaceae <small>Ching 1940 nom. nud.</small>}} '''Thelypteridaceae''' е семејство од околу 900 видови [[Папрат|папрати]] од редот [[Polypodiales]]. Во класификацијата на групата на филогенија на птеридофити од 2016 година (PPG I), таа е сместена во подредот [[Aspleniineae]]. Алтернативно, семејството може да биде дел од широко дефинираното семејство Aspleniaceae како подсемејство '''Thelypteridoideae'''. Папратите се копнени, со исклучок на неколку кои се литофити (растеат на карпи). Најголемиот дел од видовите се тропски, иако постојат голем број видови кои растат во умерена клима. Овие папрати обично имаат ползечки [[Ризом|ризоми]]. Или нема [[Полов диморфизам|диморфизам]] на листовите или има само благ диморфизам, или отворени [[Лист|вени]] или многу едноставно анастомозирање. [[Сорите]] се претежно во облик на бубрег и имаат индузија, освен групата ''Phegopteris''. == Класификација == Во текот на раните и средните 1900-ти<ref name="ferns2001">{{Наведено списание|last=Collinson|first=M. E.|date=2001|title=Cainozoic ferns and their distribution|journal=Brittonia|volume=53|issue=2|pages=173–235|bibcode=2001Britt..53..173C|doi=10.1007/BF02812700|jstor=2666600}}</ref> сите телиптериоидни папрати биле вклучени во родот ''Dryopteris'' поради обликот на сорус. Сепак, постојат многу разлики меѓу групите, и овие растенија сега се одделени во свое семејство. [[Генетика|Генетските]] докази покажуваат дека семејството е јасно монофилетско. === Филогенетски врски === Следниот кладограм за подредот Aspleniineae (како еуполиподи II), базиран на Летонен (2011), и Ротфелс (2012), покажува веројатна [[Филогенија|филогенетска]] врска помеѓу Thelypteridaceae и другите семејства од кладот. === Родови === Семејството може да се подели на два главни клада, кои класификацијата на групата за филогенија на птеридофити од 2016 година (PPG I) ги препознава како две подсемејства, Phegopteridoideae и Thelypteroideae. Нивната поделба во родови е опишана како „многу контроверзна и флуктуирачка“. Семејството вклучува неколку комплекси на видови кои тешко се разликуваат и се чини дека претставуваат извонредно еволутивно зрачење. Некои истражувачи го вклучуваат целото семејство Thelypteridaceae во родот ''Thelypteris''; други го делат семејството на дури 30 родови. Средна позиција е да се смести најголемиот дел во ''Thelypteris'' (кој потоа може да се подели на подродови и делови што одговараат на родовите на други автори), но да се одделат ''[[Phegopteris]]'' и ''[[Macrothelypteris]]''. Друга опција е да се подели семејството на половина дузина родови. {{cladogram|Phylogeny of Thelypteriaceae<ref>{{cite journal |last1=Nitta |first1=Joel H. |last2=Schuettpelz |first2=Eric |last3=Ramírez-Barahona |first3=Santiago |last4=Iwasaki |first4=Wataru |display-authors=et al. |year=2022 |title=An Open and Continuously Updated Fern Tree of Life |journal=Frontiers in Plant Science |volume=13 |issue= |article-number= 909768| doi=10.3389/fpls.2022.909768 |pmid= 36092417|pmc= 9449725|bibcode= 2022FrPS...1309768N|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web |last1= |first1= |display-authors=et al. |year=2024 |title=Tree viewer: interactive visualization of FTOL |url=https://fernphy.github.io/viewer.html |version=FTOL v1.7.0 ([[GenBank]] release 261) |access-date=1 May 2025}}</ref> {{Clade | style=font-size:90%;line-height:80%;width:700px |1={{clade |label1=Phegopteridoideae |1={{clade |1=''[[Macrothelypteris]]'' |2={{clade |1=''[[Phegopteris]]'' |2=''[[Pseudophegopteris]]'' }} }} |label2=Thelypteridoideae |2={{clade |1={{clade |label1=Thelypterideae |1=''[[Thelypteris]]'' }} |2={{clade |1={{clade |label1=Amauropelteae |1={{clade |1=''[[Coryphopteris]]'' |2={{clade |1=''[[Metathelypteris]]'' |2=''[[Amauropelta]]'' }} }} }} |2={{clade |1={{clade |label1=Oreopterideae |1=''[[Oreopteris]]'' }} |2={{clade |1=''[[Steiropteris]]'' |2={{clade |label1=Leptogrammeae |1={{clade |1=''[[Cyclogramma]]'' |2={{clade |1=''[[Stegnogramma]]'' |2=''[[Leptogramma]]'' }} }} |label2=Meniscieae |2={{clade |1=''Steiropteris'' species-group 2 |2={{clade |1={{clade |label1=Goniopteridinae |1=''[[Goniopteris]]'' }} |2={{clade |label1=Menisciinae |1={{clade |1={{clade |1=''[[Cyclosorus]]'' |2={{clade |1=''[[Ampelopteris]]'' |2=''[[Mesophlebion]]'' }} }} |2=''[[Meniscium]]'' }} |label2=Pseudocyclosorinae |2={{clade |1=''[[Pelazoneuron]]'' |2={{clade |1=''[[Pakau]]'' |2={{clade |1=''[[Pelazoneuron]]'' species-group 2 |2={{clade |1=''[[Glaphyropteridopsis]]'' |2={{clade |1={{clade |1=''Grypothrix ramosii'' |2={{clade |1=''[[Chingia]]'' |2={{clade |1=''[[Plesioneuron]]'' |2=''[[Menisciopsis]]'' }} }} }} |2={{clade |1=''[[Grypothrix]]'' species-group 2 |2={{clade |1=''[[Mesopteris]]'' |2={{clade |1=''Plesioneuron archboldiae'' |2={{clade |1=''[[Grypothrix]]'' |2={{clade |1=''[[Strophocaulon]]'' |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1=''[[Pneumatopteris]]'' |2=''[[Reholttumia]]'' }} |2={{clade |1=''[[Pronephrium]]'' |2=''[[Sphaerostephanos]]'' }} }} |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1=''Christella euphlebia'' |2=''[[Trigonospora]]'' }} |2=''[[Pseudocyclosorus]]'' }} |2={{clade |1={{clade |1=''[[Amblovenatum]]'' |2={{clade |1=''Sphaerostephanos elatus'' |2=''[[Abacopteris]]'' }} }} |2=''[[Christella]]'' }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}|title=}}Класификацијата на филогеничните групи на птеридофити од 2016 година (PPG I) прифаќа 30 родови: * Subfamily Phegopteridoideae <small>Salino, A.R.Sm. & T.E.Almeid</small> ** ''Macrothelypteris'' <small>(H.Ito) Ching</small> ** ''Phegopteris'' <small>(C.Presl) Fée</small> ** ''Pseudophegopteris'' <small>Ching</small> * Subfamily Thelypteridoideae <small>C.F.Reed</small> ** ''[[Steiropteris]]'' <small>(C.Chr.) Pic.Serm.</small> ** Tribe Thelypterideae <small>Ching 1963</small> *** ''Thelypteris'' <small>Schmidel</small> ** Tribe Amauropelteae <small>Wei, Liu & Liu</small> *** ''Amauropelta'' <small>Kunze</small> *** ''Coryphopteris'' <small>Holttum</small> *** ''[[Metathelypteris]]'' <small>(H.Ito) Ching</small> ** Tribe Oreopterideae <small>Wei, Liu & Liu</small> *** ''Oreopteris'' <small>Holub</small> ** Tribe Leptogrammeae <small>Todaro 1866</small> *** ''Cyclogramma'' <small>Tagawa</small> *** ''Leptogramma'' <small>Smith</small> *** ''Stegnogramma'' <small>Blume</small> ** Tribe Meniscieae <small>Fée 1850-1852 ex Pfeiffer 1873</small> *** Subtribe Goniopteridinae <small>Ching 1963</small> **** ''Goniopteris'' <small>C.Presl</small> *** Subtribe Menisciinae <small>Payer 1850</small> **** ''[[Ampelopteris]]'' <small>Kunze</small> **** ''Cyclosorus'' <small>Link</small> **** ''[[Meniscium]]'' <small>Schreb.</small> **** ''[[Mesophlebion]]'' <small>Holttum</small> *** Subtribe Pseudocyclosorinae <small>Ching 1963</small> **** ''Abacopteris'' <small>Fée</small> **** ''[[Amblovenatum]]'' <small>J.P.Roux</small> **** ''Chingia'' <small>Holttum</small> **** ''Christella'' <small>H.Lév.</small> **** ''Glaphyropteridopsis'' <small>Ching</small> **** ''Grypothrix'' <small>(Holttum 1971) Fawcett & Smith</small> **** ''Menisciopsis'' <small>(Holttum 1982) Fawcett & Smith</small> **** ''[[Menisorus]]'' <small>Alston</small> **** ''[[Mesopteris]]'' <small>Ching</small> **** ''[[Pakau]]'' <small>Fawcett & Smith</small> **** ''Parathelypteris'' <small>(H.Ito) Ching</small> **** ''Pelazoneuron'' <small>(Holttum 1974) Smith & Fawcett</small> **** ''[[Plesioneuron]]'' <small>(Holttum) Holttum</small> **** ''Pneumatopteris'' <small>Nakai</small> **** ''Pronephrium'' <small>C.Presl</small> [''[[Nannothelypteris]]'' <small>Holttum</small>] **** ''[[Pseudocyclosorus]]'' <small>Ching</small> **** ''[[Reholttumia]]'' <small>Fawcett & Smith</small> **** ''[[Sphaerostephanos]]'' <small>J.Sm.</small> **** ''[[Strophocaulon]]'' <small>Fawcett & Smith</small> **** ''[[Trigonospora]]'' <small>Holttum</small> Некои видови на ''Pronephrium'' биле одвоени во други родови во 2021 година како резултат на [[Филогенија|филогенетска]] студија на семејството Thelypteridaceae:<ref name="FawcSmit21">{{Наведување|last=Fawcett|first=S.|last2=Smith|first2=A.R.|date=2021|title=A Generic Classification of the Thelypteridaceae|series=Sida, Botanical Miscellany 59|publication-place=Fort Worth|publisher=Botanical Research Institute of Texas Press}}</ref><ref name="FawcSmitSundBurl21">{{Наведување|last=Fawcett|first=Susan|last2=Smith|first2=Alan R.|last3=Sundue|first3=Michael|last4=Burleigh|first4=J. Gordon|last5=Sessa|first5=Emily B.|last6=Kuo|first6=Li-Yaung|last7=Chen|first7=Cheng-Wei|last8=Testo|first8=Weston L.|last9=Kessler|first9=Michael|date=2021|title=A Global Phylogenomic Study of the Thelypteridaceae|journal=Systematic Botany|volume=46|number=4|pages=891–915|url=https://sessalab.org/wp-content/uploads/2022/01/Thelyp2021.pdf|access-date=2022-06-04|doi=10.1600/036364421X16370109698650|bibcode=2021SysBo..46..891F}}</ref> * ''[[:en:Abacopteris|Abacopteris]]'' <small>Fée</small> * ''[[:en:Grypothrix|Grypothrix]]'' <small>(Holttum) S.E.Fawc. & A.R.Sm.</small> * ''[[:en:Menisciopsis|Menisciopsis]]'' <small>(Holttum) S.E.Fawc. & A.R.Sm</small> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Папрати]] oxoc3z95r8qap3844kqfsw9a9aqqiyz